Een academische opleiding

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Een academische opleiding"

Transcriptie

1 ARTIKEL Een academische opleiding voor leraren Historie De aankondiging van dit initiatief in het dagblad Trouw op vrijdag 22 februari 2008 ( Universitaire opleiding juf en meester ) was voor de primair onderwijs initiatiefnemers het voorlopig hoogtepunt in een proces waarin de twee instellingen de laatste jaren via veel De Hogeschool en de Universiteit Utrecht starten per 1 september overleg naar elkaar zijn toegegroeid 2008 gezamenlijk een opleiding waarin studenten via een geïntegreerd programma twee diploma s behalen: zowel een universitair enten een uitdagende opleiding tot in pogingen om voor VWO-abituri- bachelordiploma onderwijskunde als een HBO-bachelordiploma leerkracht basisonderwijs te ontwikkelen. Al vele jaren hiervoor waren PABO. In termen van het Centraal Register Opleidingen Hoger Onderwijs (CROHO) gaat het echter niet om een nieuwe opleiding. er binnen de universiteit gedachten Afgestudeerden zullen aan het einde van hun opleiding voldoen aan op dit terrein ontwikkeld. de eindtermen van de beide bestaande opleidingen. De studenten De Volkskrant meldde in februari volgen wel een geïntegreerd programma dat hen in staat stelt die 1992: Hoogleraar bepleit academisch eindtermen efficiënt te verwerven, namelijk in een jaar minder tijd opgeleide kleuterjuf. Die kop gaf het (4 jaar) dan de bestaande weg via een universitair bachelor en daarna pleidooi weer in een oratie voor een een verkort tweejarig PABO-traject. Door gebruik te maken van de hogere opleiding van leerkrachten accreditering van twee bestaande opleidingen in het HBO en WO in alle lagen van het onderwijs (Wubbels, 1992). In die oratie ging het echter (nog) om een algemeen pleidooi voor een combinatie van beide, worden weliswaar de grenzen van het binair stelsel opgezocht, maar niet overschreden. voor het verhogen van het opleidingsniveau van leraren. Uitgerekend werd toen dat een universitaire opleiding voor alle leraren per jaar aan salarisconsequenties 1 miljoen gulden zou bedragen. In ons huidige initiatief gaat het er alleen om een beperkt aantal VWO-abituriënten naar het basisonderwijs te trekken. Uit de reacties van aanstaande studenten blijkt dat voor hen het salarisperspectief over het algemeen geen rol speelt: ze willen dermate graag in het onderwijs werken dat ze over het daaraan gekoppelde salaris vrijwel niet nadenken. 4 AUTEUR(S) Rachel Streefland, Hogeschool Utrecht Karel Stokking, Universiteit Utrecht Theo Wubbels, Universiteit Utrecht 1 Bij het realiseren van dit project bleek dat beide instellingen een zodanig beeld van elkaar hadden, dat de samenwerking aanvankelijk niet gemakkelijk was. Al in 2004 werden de ideeën voor een academische lerarenopleiding voor het basisonderwijs in de universiteit besproken. Eerst voornamelijk vanuit een waarschijnlijk naïef idee over het na te streven niveau van de opleiding. Vervolgens was de aanleiding voor pogingen om tot concretisering te komen mede het verschijnen van het visitatierapport over de PABO s. Zo n aanleiding aangrijpen bleek uiteraard contraproductief in het overleg met de hogeschool. In de loop van het proces bleken er verschillen in organisatiecultuur en didactische uitgangspunten. Deze waren echter niet heel groot; de gedachten over die verschillen waren belangrijker hinderpalen dan de verschillen zelf. Zo waren er duidelijke stereotypen over de ivoren toren van de wetenschap in de universiteit aan de ene kant en gebrek aan niveau dat tot uiting zou komen in knip-en-plakwerk aan de andere. Het heeft veel tijd en inspanning gekost om steeds opnieuw dergelijke vooroordelen in verschillende lagen van de organisaties om te zetten in realistischer beelden. Het bericht in Trouw was een voorlopig hoogtepunt. Voorlopig, niet alleen omdat we nog ruim vier jaar moeten wachten op de eerste afgestudeerden, maar ook omdat er nog heel veel werk verzet moest worden. Hoewel het onderwijsprogramma gaat opleiden tot de eindtermen van de bestaande opleidingen is het wel een compleet nieuw programma dat een aanzienlijk hoeveelheide ontwikkeltijd heeft gevergd en nog gaat vergen. In feite moeten alle hierbij betrokken onderdelen van de bestaande opleidingen opnieuw worden geprogrammeerd. Aan de ene kant moeten universitaire

2 elementen in de HBO-onderdelen worden gebracht, en aan de andere kant moeten de universitaire onderdelen rechtstreeks bruikbaar worden gemaakt voor leerkrachten basisonderwijs. Daarbij moet dit alles in 240 EC worden gepast. Waarom De positieve reacties op ons initiatief overziend, valt op dat de media ons motieven voor het starten van deze opleidingsmogelijkheid toedichten, die voor ons slechts indirect van belang zijn geweest. Het gaat ons er in de eerste plaats om een beperkt aantal VWOabituriënten dat hart voor kinderen heeft naar het basisonderwijs te trekken. We bespreken de andere in de media genoemde motieven. L e r a a r s t e k o r t De opleiding zou een bijdrage leveren aan het bestrijden van de tekorten aan leerkrachten. In zeker zin is dat waar. We weten uit onderzoek dat nogal wat universitaire studenten pedagogiek en onderwijskunde voor deze opleidingen kiezen omdat zij een universitaire opleiding willen volgen (of hun ouders willen dat ze dat doen!) terwijl ze ook graag een praktisch beroep met kinderen willen uitoefenen. Onderzoek laat zien dat een aantal VWO ers die op de PABO beginnen, stopt of zich onvoldoende voelt uitgedaagd (Geerdink & Derks, 2007). Deze studenten gaan tot nu toe voor een groot deel verloren voor het onderwijs; een klein deel kiest na de universitaire studie voor een verkort PABO-traject. Wij willen een aantal van de eersten voor minimaal enkele jaren in de basisschool zien te krijgen en wanneer dat lukt, leveren we zo extra leerkrachten. Deze bijdrage aan het bestrijden van het tekort is echter zeer beperkt: we laten het komende jaar maximaal 50 studenten toe en voorzien op termijn een capaciteit van ongeveer 150 eerstejaars. Op het totaal aantal leerkrachten in het basisen speciaal onderwijs in Nederland (ruim ; CBS, 2008) en het in 2011 verwachte tekort van 3% daarvan (Leerkracht, 2007) is onze bijdrage hoogstens een druppel op de gloeiende plaat. Een probleem voor uitbreiding naar 150 studenten dat eerst moet worden opgelost is overigens de bekostiging. De minister betaalt ons naar eerste inschrijving een van de beide opleidingen: het tarief voor een vierjarige bacheloropleiding in het HBO of het tarief voor een driejarige bacheloropleiding in het WO. In het eerste geval wordt de onderzoekscomponent die in het WO gebruikelijk is niet bekostigd, terwijl het unieke karakter van deze opleiding nu juist mede gelegen is in de onderzoekscomponent. In het tweede geval wordt een jaar te weinig bekostigd. Hier knellen de grenzen van het binair stelsel nog behoorlijk. K w a l i t e i t Aan ons wordt ook toegeschreven een bijdrage te willen leveren aan het verhogen van de kwaliteit van het onderwijs dan wel van het leraarschap. Ook hier geldt eerst de relativering van het geringe aantal opleidingsplaatsen. Als er op dit punt al effecten zijn dan zijn ze voorlopig slechts lokaal in een klein aantal scholen te verwachten. Zowel de commissie Dijsselbloem (2008) als de commissie Rinnooy Kan (2007) menen op goede gronden dat de kwaliteit van leerkrachten een cruciaal ankerpunt is wanneer het gaat om de kwaliteit van het onderwijs. Wij willen daarom een hoogwaardige opleiding verzorgen voor geselecteerde studenten. Selectie niet alleen vanwege het beperkte aantal plaatsen, maar ook omdat we weten dat voorkennis en motivatie een heel belangrijke factor zijn in de verdere ontwikkeling van mensen. Het is een illusie te denken dat een algemeen verhogen van het opleidingniveau mogelijk is voor de huidige instroom van de PABO s door een vergelijkbare opleiding als de onze aan die studenten aan te bieden. Van de meeste MBO-afgestudeerden kan niet verwacht worden dat ze een universitaire opleiding aankunnen; daarvoor werken de sorteermechanismen voor leerlingen in het Nederlandse voortgezet onderwijs te goed. Overigens is dat geen reden om de doorstroming naar hogere onderwijstypen zo te belemmeren als de overheid de afgelopen jaren heeft gedaan. Tweede-kansonderwijs is een noodzakelijk onderdeel van een emancipatorisch goed onderwijsstelsel. De opleiding wil VWO-abituriënten met hart voor kinderen naar het basisonderwijs trekken. We kunnen bij de toelating tot onze opleiding sterk selectief zijn: de aanmeldingen overtreffen verre het aantal beschikbare plaatsen. Bij de selectie hanteren we criteria die ertoe moeten bijdragen dat afgestudeerden een zo hoog mogelijke kwaliteit als leraar zullen verwerven en de kans zo groot mogelijk is dat ze ook echt de klas ingaan. Voor dat laatste vragen we een motivatiebrief en voor het eerste kijken we naar een mix van schoolresultaten en affiniteit en ervaringen met het omgaan met kinderen. We gebruiken daarbij een uitgebreid schriftelijk interview en een gesprek. We willen voorkomen dat we intellectueel begaafde VWO-leerlingen toelaten die weinig pedagogische en interpersoonlijke kwaliteiten in huis hebben. De opleiding moet ervoor zorgen sterk intellectueel gerichte en gemotiveerde leerkrachten af te leveren die op hoog niveau abstract en analytisch kunnen denken, die grondige kennis van de schoolvakken hebben en die ruim inzicht en vaardigheid ten aanzien van de didactiek van de schoolvakken bezitten. Essentieel is verder dat onze afgestudeerden over onderzoekskennis en -vaardigheden en reflectievermogen op universitair bachelorniveau beschikken. Door deze doelstellingen zullen de afgestudeerden hopelijk breed inzetbaar zijn, bijvoorbeeld ook als begeleider van collega s, als initiator van onderwijsverbetering, als coördinator van inhoudelijke en didactische ontwikkelingen en in een later stadium van hun loopbaan ook als schoolleider. Natuurlijk hopen we dat op de scholen waar onze afgestudeerden terecht komen deze kwaliteiten ertoe bijdragen dat het onderwijs aan de kinderen van hoge kwaliteit is. Dit in TIJDSCHRIFT VOOR LERARENOPLEIDERS - 29(3)

3 De afgestudeerde van de academische lerarenopleiding primair onderwijs algemene beroeps schoolvakspecifieke pedagogisch-didactische heeft een werkconcept ontwikkeld op basis waarvan hij kan handelen als leraar primair onderwijs en als onderwijskundige, dit handelen kan verwoorden en zich verder kan ontwikkelen; beschikt over (cognitieve) vaardigheden om informatie te verwerken, problemen te analyseren en op te lossen en zichzelf te sturen, vanuit verschillende perspectieven, in zijn functioneren in de school, het onderwijs en de samenleving; orespecteert verschillen tussen mensen, kan open communiceren en met zelfvertrouwen actief samenwerken in een team, en rekening houden met heersende waarden en normen; kan handelen op basis van kennis over en verantwoordelijkheid voor onderwijs en opvoeding jegens collega's, leerlingen, ouders en samenleving, is zich bewust van maatschappelijke ontwikkelingen, en beseft dat hij voor leerlingen (en anderen) een model vormt. beschikt over eigen kennis, vaardigheden en houdingen ten aanzien van de schoolvakken en vormingsgebieden die in het primair onderwijs aan de orde zijn, en over kennis, vaardigheden en houdingen ten aanzien van de vakdidactiek bij deze schoolvakken en vormingsgebieden (inclusief kennis van ontwikkelings- en verwervingsprocessen bij kinderen en verschillen tussen kinderen, en kennis en vaardigheden voor analyse en gebruik van methoden, materialen, media en ICT, en diagnose en remediëring), en hij kan het onderwijs verzorgen; beschikt over deze kennis, vaardigheden en houdingen ten aanzien van de volgende vakken en vormingsdomeinen: Nederlandse taal (inclusief tweede taalverwerving en jeugdliteratuur), handschriftontwikkeling, Engelse taal (inclusief kennis van land en volk), rekenen en wiskunde, aardrijkskunde, geschiedenis, wereldoriëntatie, techniek, natuuronderwijs, bewegingsonderwijs, tekenen, handvaardigheid, textiele vormgeving, muziek en drama. kan een veilig en op leren en ontwikkeling gericht pedagogisch klimaat en leerklimaat opbouwen en in stand houden; is geïnteresseerd in en houdt rekening met de ontwikkeling van leerlingen, hun leefen belevingswereld, en hun individuele verschillen, en kan daarop inspelen; heeft kennis van andere culturen en hun opvattingen over opvoeding en onderwijs en kan daar adequaat mee omgaan; beschikt over kennis en sociaal-communicatieve vaardigheden ten behoeve van contacten met leraren, ouders, hulpverleners en andere betrokkenen; heeft kennis van processen van ontwikkeling en leren en problemen die zich daarbij kunnen voordoen, kan zulke signaleren en doelgericht aan de oplossing daarvan werken; beschikt over een gevarieerd en wendbaar didactisch handelingsrepertoire en staat hierbij open voor vernieuwing en samenwerking met collega's; Een academische opleiding voor leraren primair onderwijs onderwijskundige academische onderzoeks Figuur 1: beschikt over kennis en inzicht ten aanzien van onderwijskundige visies, theorieën en resultaten van onderzoek, de structuur van het Nederlandse onderwijs, de geschiedenis van onderwijs en onderwijsbeleid en de relatie met maatschappelijke ontwikkelingen, en relevante basiskennis uit psychologie, sociologie en pedagogiek; beschikt over kennis en vaardigheden op het gebied van het ontwerpen en ontwikkelen van onderwijsmateriaal, leermiddelen en het gebruik van media en ict daarbij; beschikt over kennis en vaardigheden op het gebied van toetsing, beoordeling, diagnose en evaluatie van leerresultaten met betrekking tot kennis, vaardigheden en ; beschikt over kennis en vaardigheden op het gebied van ontwikkeling van professionals, veranderingsprocessen in (educatieve) organisaties, en analyse en advisering op dit gebied. beschikt over kennis, vaardigheden en houdingen voor het op academisch niveau omgaan met kennis en informatie (zoeken, selecteren, kritisch analyseren, synthetiseren), schriftelijk en mondeling communiceren (schrijven, mondeling presenteren, discussiëren en argumenteren), samenwerken, beoordelen en reflecteren. beschikt over kennis, vaardigheden en houdingen voor het kennisnemen en beoordelen van, het (zelfstandig) opzetten, uitvoeren en verslag doen van, en het discussiëren over onderzoek. Competenties van afgestudeerden van de academische lerarenopleiding primair onderwijs. 6

4 de eerste plaats door het onderwijs dat ze zelf verzorgen, maar ook door de bijdrage die ze aan de kwaliteit van de betreffende school als geheel kunnen geven. In deze zin sluit ons initiatief zeker aan bij de door de commissie Rinnooy Kan (2007) geconstateerde noodzaak voor een verhoging van de kwaliteit van het leraarschap. We willen echter niets afdoen aan de kwaliteit van zittende leerkrachten. Wie de documentaire over meester Ben (uitgezonden op 31 januari 2008, zie heeft gezien weet dat er ongelooflijk veel kwaliteit in het Nederlandse onderwijs beschikbaar is. Concretisering Vanaf mei 2007 hebben beide constituerende opleidingen van het Instituut Theo Thijssen van de Hogeschool Utrecht en de Faculteit Sociale Wetenschappen van de Universiteit Utrecht met elkaar gezocht naar de vertaling van hun onderwijsambities. De resulterende gezamenlijke opleiding kan als relatief zwaar en uitdagend getypeerd worden. De cursussen in de opleiding zijn gericht op het vergaren en vergroten van kennis en vaardigheden van de studenten ten aanzien van de inhoud van de te geven schoolvakken. Dit gebeurt enerzijds door het vergroten van de bekwaamheden die nodig zijn voor het vak van leraar en anderzijds door middel van het bestuderen van wetenschappelijke literatuur over algemene en vakdidactische vraagstukken. Daarnaast zullen cursussen de studenten toerusten met de meest recente inzichten uit wetenschappelijke basisdisciplines zoals de psychologie, pedagogiek, sociologie en organisatiekunde. Figuur 1 (p. 6) geeft de eindtermen van de opleiding weer. De student ontwikkelt zich door het leggen van relaties tussen theorie en praktijk door middel van reflectie en onderzoek. U i t g a n g s p u n t e n Studenten van de Academische lerarenopleiding primair onderwijs ontwikkelen een dubbele beroepsidentiteit: leraar en onderwijskundige. Dit sluit aan bij de centrale uitgangspunten van deze opleiding. In de eerste plaats moet het beroep van leraar worden gezien als veelzijdig en complex. In toenemende mate worden, naast het goed organiseren van onderwijsleerprocessen, ook andere vaardigheden van leraren verwacht. Te denken valt aan het individueel begeleiden van leerlingen, het samenwerken met collega s, ouders en externe instanties om kennis te delen, het opleiden van nieuwe docenten, het onderwijs verbeteren en onderzoek uitvoeren. De opleiding wil de studenten voorbereiden op een voortrekkersrol in de school, het tweede centrale uitgangspunt. We willen dat de afgestudeerden in de klas terecht komen, maar zien daarnaast een rol voor hen als ondersteuner van collega s en initiator van ontwikkelingen. Uit reacties van schoolbesturen blijkt dat zij deze laatste rollen al sneller aan de afgestudeerden toedichten dan wij realistisch achten. We willen benadrukken dat het verwerven van de expertise die nodig is om adequaat in de klas te functioneren een lang proces is dat zich ook uitstrekt tot na de opleiding. Het kunnen begeleiden van collega s vergt daarboven nog eens andere die niet alle in een vierjarig traject zullen worden gerealiseerd. Een derde uitgangspunt van de opleiding is de nauwe relatie tussen praktijk, theorie, reflectie en onderzoek. De student ontwikkelt zich door het leggen van relaties tussen theorie en praktijk door middel van reflectie en onderzoek. Het reflecteren door de studenten heeft verschillende doelen: verdiepen van de eigen kennisbasis; leren om de praktijk conceptualiserend en theoretiserend te benaderen (hoe kan ik dit verklaren?) en tegelijkertijd leren theoretische kennis te contextualiseren, concretiseren en toetsen (waar) vind ik dit terug?); leren waarnemen van, nadenken over en sturen van het eigen handelen; systematisch, kritisch en gefundeerd opbouwen van kennis over aanpakken en hun effecten en de condities en factoren die daarop van invloed zijn; richting geven aan eigen professionele ontwikkeling. Het reflecteren omvat verschillende cognitieve activiteiten, zoals (nauwkeurig) beschrijven (waarnemen en onder woorden brengen), analyseren, vergelijken, ordenen (structureren), bevragen, waarderen (evalueren), beargumenteren, motiveren, verklaren en attribueren. De student verwerft middels reflectie en onderzoek allerlei verschillende soorten kennis: expliciete theoretische kennis (begrippen en relaties daartussen (bv. specificaties, causale relaties); kennis van relevante feiten (materialen, organisaties, problemen, onderzoeksresultaten, etc.); geëxpliciteerde en binnen de beroepsgroep gedeelde praktijkkennis (bv. in methodieken); gesystematiseerde persoonlijke ervaringskennis en persoonlijke theorieën; zelfkennis, metacognitieve kennis (declaratief, procedureel, strategisch); niet gesystematiseerde maar wel bewuste ervaringskennis (bv. in de vorm van casus); niet bewuste (tacit) kennis en geautomatiseerde routines (procedurele kennis). H e t o n d e r w i j s p r o g r a m m a Kenmerkend voor het onderwijsprogramma is de structurele aandacht die wordt besteed aan het in hoge mate leren schakelen tussen de vaak abstracte theorie en de concrete onderwijspraktijk, waarbij een centrale rol wordt toegekend aan wetenschappelijk gestuurde reflectie. In de onderdelen afkomstig uit de opleiding onderwijskunde wordt steeds de verbinding met de actuele praktijk in de school gezocht. De onderdelen die vanuit het PABOprogramma afkomstig zijn en ook mee- TIJDSCHRIFT VOOR LERARENOPLEIDERS - 29(3)

5 Periode 1 Periode 2 Periode 3 Periode 4 Rekenen 01 Didactiek van breuken, kommagetallen, procenten, verhoudingen Schrijven 01 Eigen schrijfvaardigheid op bord en papier Wereldoriëntatie 01 Nederlands 01 Taalontwikkeling en jeugdliteratuur Pedagogiek 02 Bewegingsonderwijs 01 Didactiek van het bewegingsonderwijs Kunstvakken 01 Pedagogiek 01 Lesgeven en reflecteren. Didactiek en lesvoorbereiding. Didactiek van geschiedenis, aardrijkskunde en natuuronderwijs. Leren en onderwijzen in de groepen 1-3. Drama, handvaardigheid, muziek en tekenen. Groepen 5-8. Groepen 1-2. Inleiding in de Onderwijskunde Onderwijskunde als vakgebied. Activiteiten van onderwijskundigen. Onderwijsleerprocessen en factoren daarbij. Leren van Leren kinderen. van kinderen. Analyseren en redeneren Systematisch nadenken over theorie en praktijk. Onderwijsonderzoek 1 Probleemstelling, operationaliseren, designs, statistiek (beschrijven en toetsen). Methoden van praktijkonderzoek. Ontwikkelingspsychologie Normale ontwikkeling, invloeden daarop en gevolgen van ervaringen. Ontwikkeling van taal, denken en geheugen. Ontwerpen en toetsen 1 Leerdoelen en leermateriaal; theorieën en methoden van ontwerpen. Functies en vormen van toetsen; beoordelen, cijfers en cijfers normen. normen. Figuur 2: Overzicht onderwijsprogramma eerste studiejaar. Periode 1 Periode 2 Periode 3 Periode 4 Nederlands 02 Geletterdheid: didactiek van lezen en schrijven. Nederlands als tweede taal Pedagogiek 03 Leren en onderwijzen in de groepen 3-8. Kunstvakken 02 Drama, handvaardigheid, muziek en tekenen (vervolg) Rekenen 02 Rekenwiskundige ontwikkeling t/m groep 7. Moderne rekendidactiek Kunstvakken 03 Didactiek van muziek, drama, tekenen en handvaardigheid Pedagogiek 04 Communicatie en cultuur, diversiteit, morele dilemma's. Wereldoriëntatie 02 Mens en maatschappij in historisch en geografisch perspectief. Vervolg didactiek geschiedenis en aardrijkskunde Schrijven 02 Didactiek van het schrijven. Motorische, neurologische en cognitieve ontwikkeling. Linkshandigheid. Een academische opleiding voor leraren primair onderwijs 8 03 Groep 3. Onderwijspsychologie Theoretische stromingen (behaviorisme, cognitieve psychologie, constructivisme). Leerprocessen bij gecijferdheid. Relaties met ontwikkeling, neurologie en filosofie. Sociaal-emotionele en sociaal-cognitieve ontwikkeling. Figuur 3: Orthopedagogiek 1 Emotionele en gedragsproblemen. Een inleiding Methoden van onderwijsonderzoek Meten, meetinstrumenten, psychometrie. Variantieanalyse en kwalitatieve data-analyse. Onderwijsprogramma tweede studiejaar (voorlopig). tellen voor het universitaire bachelorprogramma zijn uitgebreid met een wetenschappelijke kop: steeds worden onderzoeksopdrachten en wetenschappelijke literatuur toegevoegd. Het programma is opgebouwd aan de hand van drie inhoudsgebieden die gedurende de gehele opleiding parallel en in relatie tot elkaar zijn geprogrammeerd: Schoolvakken en vakdidactiek - Deze inhouden betreffen vakken als Nederlands, schrijven, rekenen, 04 Groepen 4-8. (Inclusief onderzoek) Maatschappelijke problemen en sociale processen De school in de samenleving. Sociale problemen in Nederland. Sociale perceptie en beïnvloeding. Groepsprocessen. Relaties tussen kinderen. Geschiedenis, wetenschapsfilosofie en ethiek van onderwijs en opvoeding Onderwijs in historische, comparatieve en maatschappelijke context. De positie van wetenschappelijke rationaliteit. Ethische vraagstukken. wereldoriëntatie, bewegingsonderwijs, kunstvakken etc. Verder valt hieronder de vakdidactiek van deze vakken en de basis van de praktische pedagogiek en algemene didactiek. - Dit betreft zowel de praktische vorming in de stage die in alle jaren is geprogrammeerd als het daaraan gekoppelde en ermee geïntegreerde onderzoekmatig functioneren in de schoolpraktijk.

6 Wetenschap - Hier gaat het om de wetenschappelijke basiskennis en vaardigheden zoals ontwikkelingspsychologie, onderwijskunde, orthopedagogiek, maatschappelijke, historische en wetenschapsfilosofische aspecten van het onderwijs en de basiskennis en -vaardigheden voor het doen van onderzoek. Het eerste jaar van het geïntegreerd vierjarig programma bestaat uit een brede oriëntatie op de opleiding en het beroep van leraar basisonderwijs, waarbij centraal staat hoe een kind zich ontwikkelt en hoe onderwijs daarbij aansluit. De student komt bijvoorbeeld in aanraking met de didactiek van de schoolvakken en de principes van het onderwijzen en ontwerpen van onderwijs. In de stage oriënteert de student zich in verschillende groepen van de basisschool op de praktijk. Daarnaast start de training in academische en sociaal-communicatieve vaardigheden: analytisch en systematisch denken, onderzoeken, teksten schrijven, presenteren en in teamverband werken. Figuur 2 laat schematisch zien hoe het programma in het eerste jaar er uit ziet. De periode 1 en 2 vormen samen het eerste semester (september tot en met januari) en 3 en 4 het tweede semester. Voor de jaren 2, 3 en 4 van het curriculum is de invulling nog maar voorlopig. In het tweede jaar (figuur 3) staat de klas als geheel en het eigen vakmanschap daarin centraal, via verdiepende cursussen op het gebied van didactiek en ontwikkeling van lesmateriaal. Wat de schoolvakken betreft komen niet alleen de cognitieve vakken, maar ook de kunstvakken aan de orde. Daarnaast is er aandacht voor onderwijsleerpsychologie, orthopedagogiek, de school in de maatschappij, de geschiedenis van onderwijs en opvoeding en de maatschappelijke processen en problemen waarmee een school te maken heeft. De student bekwaamt zich verder in het uitvoeren van wetenschap- Lesgeven en reflecteren. nis, aardrijkskunde en de groepen 1-3. muziek en tekenen. Didactiek en lesvoorbereiding. natuuronderwijs. 1 Periode Periode 2 Periode 3 Periode 4 Rekenen 03 Nederlands 03 Pedagogiek 05 Wereldoriëntatie 03 Kinderlijke Groepen 5-8. ontwikkeling Didactiek van taalbeschouwing, stellen, spreken en het onderwijs. techniek. Methoden en Zorg Groepen voor 1-2. kinderen in Natuuronderwijs en van meten en meetkunde. Probleem-oplossend luisteren. toetsvormen. denken Inleiding en in analyseren. de Onderwijskunde Analyseren Inclusief Engels. en redeneren Ontwikkelings- Ontwerpen en toetsen 1 Systematisch nadenken psychologie Leerdoelen en leermate- Onderwijskunde als vakgebied. Activiteiten over theorie en praktijk. Normale ontwikkeling, riaal; theorieën en methoden van ontwerpen. 05 van Onderwijsonderzoek 1 invloeden 06 daarop en Stage onderwijskundigen. naar keuze. Inclusief onderzoek. Probleemstelling, operationaliseren, Stage gevolgen specialisatie. van ervaringen. Inclusief onderzoek. Functies en vormen van Onderwijsleerprocessen designs, statistiek Ontwikkeling van taal, toetsen; beoordelen, cijfers Ontwerpen en factoren daarbij. en toetsen Leren 2 (beschrijven Schrijven en toetsen). Orthopedagogiek denken en geheugen. 2 Kinderen en normen. in hun context Analyse, van kinderen. constructie, evaluatie en gebruik van leerderzoek. niveau, over theorieën, beperkingen. gezinnen en families. Methoden Schrijven op van academisch praktijkon- Cognitieve en fysieke Verandering en variatie in materiaal en van ICT. visies, voorstellen, onderzoek Beperkingen en leerpro- Maatschappelijke en Ontwikkelen en gebruiken en praktijk. blemen. Taal- en commu- demografische invloeden Figuur van toetsen 2: Overzicht en beoordelingonderzoek 3 Verdergaande onderwijsprogramma Methoden van onderwijs- eerste studiejaar. nicatieproblemen. en hun effecten. Culturele verschillen (leefstijl, etniciteit, analyses (concepten, technieken). religie). Rapporteren over Migratie en identiteit. onderzoek. Figuur 4: Overzicht onderwijsprogramma derde studiejaar (voorlopig) Periode 1 Periode 2 Periode 3 Periode 4 Nederlands 04 Diagnostiek bij deficiënte taalontwikkeling. 07 Afstudeerstage, oriëntatie. Schoolorganisatie en kwaliteitszorg Structuur en cultuur in organisaties. Taakontwerp en werkmotivatie. HRD en HRM. Kwaliteitszorg, evaluatie, accountability. Pedagogiek 06 Pedagogisch-didactische visie op basisonderwijs. Ondersteunende bijeenkomsten afstudeertraject. 08 Afstudeerstage. Inclusief onderzoek. Innovatie en evaluatie Innovatieprocessen in scholen. Actoren, strategieën, middelen. Professionele ontwikkeling van leraren. Schoolontwikkeling. Evaluatie van onderwijs en vernieuwingen. Bachelorthesis Opzetten en uitvoeren van en rapporteren over een empirisch onderzoek. TIJDSCHRIFT VOOR LERARENOPLEIDERS - 29(3) 2008 Figuur 5: Overzicht onderwijsprogramma vierde studiejaar (voorlopig) 9

7 pelijk onderzoek en ontwikkelt zijn pedagogisch, didactisch en vakspecifiek handelingsrepertoire verder. Onderzoek is een prominent onderdeel van het inhoudsgebied wetenschap en het vormt een belangrijk verbindingsmiddel met de andere gebieden. begrippen en kwalitatieve en kwantitatieve onderzoekmethoden. Vanaf het tweede jaar voert de student drie middelgrote onderzoeken uit, passend bij het jaarthema respectievelijk gericht op de klas, de leerling en de school in nauwe samenwerking met de praktijk. Daarna volgt het vierde afsluitende grotere onderzoek in het kader van de bachelorthesis. Studenten leren goed onderzoek te doen dat voldoet aan methodologische kwaliteitsnormen en daarnaast waardevol is voor de praktijk. Een academische opleiding voor leraren primair onderwijs In het derde jaar (figuur 4) staat de zorg voor het individuele kind in het onderwijs centraal. De student verdiept zich verder in de sociaal-cognitieve ontwikkeling van het kind en krijgt verdiepend onderwijs over eventuele beperkingen en (leer)problemen bij kinderen. Daarnaast wordt aandacht besteed aan reflectie, academisch schrijven en onderzoek op gevorderd niveau. Ook tijdens de stage onderzoekt de student met behulp van de opgedane kennis en onderzoeksvaardigheden specifieke, orthopedagogische ontwikkelingsvragen bij kinderen. In het vierde jaar tenslotte (figuur 5) komt de school in ruime zin (bijvoorbeeld organisatie, collega's, innovatie) aan de orde. De student besteedt een kwart van het jaar aan de bachelorthesis en voert dan zelfstandig een wetenschappelijk onderzoek uit over een keuzeonderwerp waarbij de theorie uit de voorgaande jaren wordt toegepast. De rapportage is in de vorm van een wetenschappelijk artikel. Iets meer dan een kwart van het jaar betreft de afstudeerstage op een basisschool. In deze stage draagt de student verantwoordelijkheid voor alle taken als leraar: het voorbereiden en uitvoeren van het dagprogramma, registreren en administreren van gegevens van kinderen, functioneren als volwaardig teamlid, deelname aan vergaderingen, en overleg met directie en ouders. Een bijzondere plaats heeft het onderzoek in deze opleiding. Het is een prominent onderdeel van het inhoudsgebied wetenschap en het vormt een belangrijk verbindingsmiddel met de andere gebieden. In de drie cursussen over onderwijsonderzoek worden de studenten vertrouwd gemaakt met methodologische Reacties praktijk Scholen en schoolbesturen hebben met groot enthousiasme gereageerd op deze nieuwe opleiding. Ze geven aan dat er behoefte is om de grote kloof tussen de onderwijspraktijk en wetenschappelijk onderzoek te overbruggen. Wetenschappelijke inzichten komen nu nog slechts mondjesmaat binnen, maar de vraag hiernaar is alom aanwezig. Daarom zijn ze blij met de belangrijke plaats die onderwijsonderzoek in de opleiding inneemt. Het enthousiasme blijkt onder meer uit de vele aanbiedingen voor stagescholen en de wens om nu reeds afspraken te maken om de afgestudeerden in dienst te gaan nemen. N O O T 1 Dit artikel had niet geschreven kunnen worden zonder de bijdragen van alle betrokken docenten van de Faculteit Sociale Wetenschappen van de Universiteit Utrecht en het Instituut Theo Thijssen van de Hogeschool Utrecht en in het bijzonder de projectleider Hans Bleeker. R E F E R E N T I E S Geerdink, G. & Derks, M. (2007). Attent op talent op de Pabo. Tijdschrift voor Lerarenopleiders, 28 (2), Commissie Rinnooy Kan (2007). Leerkracht! Advies van de Commissie leraren. Den Haag: Centraal Planbureau. Commissie Dijsselbloem (2008). Tijd voor onderwijs. Tweedekamerstuk KST s-gravenhage: Sdu Uitgevers. Wubbels, Th. (1992). Leraren tellen. Oratie. Utrecht: Universiteit Utrecht/WCC. 10

van, voor en door de leraar Discussienota Uitgangspunten Herijking Bekwaamheidseisen

van, voor en door de leraar Discussienota Uitgangspunten Herijking Bekwaamheidseisen van, voor en door de leraar Discussienota Uitgangspunten Herijking Bekwaamheidseisen Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 / De kern en inhoud als uitgangspunt... 4 1.1 de kern... 4 1.2 de inhoud... 5 Hoofdstuk 2

Nadere informatie

Overzicht curriculum VU

Overzicht curriculum VU Overzicht curriculum VU Opbouw van de opleiding Ter realisatie van de gedefinieerde eindkwalificaties biedt de VU een daarbij passend samenhangend onderwijsprogramma aan. Het onderwijsprogramma bestaat

Nadere informatie

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Engels Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Engels - 2010-2011

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Engels Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Engels - 2010-2011 Leraar voorbereidend hoger onderwijs Engels Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Engels - 2010-2011 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Engels

Nadere informatie

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Management en Organisatie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Management en

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Management en Organisatie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Management en Leraar voorbereidend hoger onderwijs Management en Organisatie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Management en Organisatie - 2010-2011 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum

Nadere informatie

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Biologie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Biologie - 2010-2011

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Biologie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Biologie - 2010-2011 Leraar voorbereidend hoger onderwijs Biologie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Biologie - 2010-2011 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Biologie

Nadere informatie

Academische opleiding leraar basisonderwijs

Academische opleiding leraar basisonderwijs 2015 2016 Academische opleiding leraar basisonderwijs ACADEMISCHE OPLEIDING LERAAR BASISONDERWIJS Vind jij het inspirerend om aan kinderen les te geven? Ben je geïnteresseerd in onderzoek naar verschillen

Nadere informatie

Het onderwijsprogramma van de opleidingen Pedagogiek mei 2013

Het onderwijsprogramma van de opleidingen Pedagogiek mei 2013 Bijlage 7: Het onderwijsprogramma van de opleidingen Pedagogiek mei 2013 Visie opleidingen Pedagogiek Hogeschool van Amsterdam Wij dragen als gemeenschap en daarom ieder van ons als individu, gezamenlijk

Nadere informatie

COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT

COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT DE SBL competenties COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT De leraar primair onderwijs moet ervoor zorgen dat er in zijn groep een prettig leef- en werkklimaat heerst. Dat is de verantwoordelijkheid

Nadere informatie

FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA. ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009

FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA. ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009 UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009 DE MASTEROPLEIDING BIOMEDICAL

Nadere informatie

1 Interpersoonlijk competent

1 Interpersoonlijk competent 1 Interpersoonlijk competent De leraar primair onderwijs moet ervoor zorgen dat er in zijn groep een prettig leefen werkklimaat heerst. Dat is de verantwoordelijkheid van de leraar primair onderwijs en

Nadere informatie

Partnerschap. en scholen werken op basis van een gezamenlijke verantwoordelijkheid samen met studenten aan hun ontwikkeling tot professional.

Partnerschap. en scholen werken op basis van een gezamenlijke verantwoordelijkheid samen met studenten aan hun ontwikkeling tot professional. Sinds een tiental jaren hebben we opleidingsvormen ontwikkeld die recht doen aan zowel vakbekwaamheid als praktijkkennis van aanstaande leraren. In toenemende mate doen we dat op basis van opleiden in

Nadere informatie

De specifieke lerarenopleiding

De specifieke lerarenopleiding geëngageerd onderzoekend communicatief talent ontwikkelend vakdeskundig leerling gericht samenwerkend De specifieke lerarenopleiding dynamisch leergierig master Jij bent... inspirerend creatief toekomstgericht

Nadere informatie

Challenge Program Voltijdopleiding met een plus. Leraar basisonderwijs in drie jaar

Challenge Program Voltijdopleiding met een plus. Leraar basisonderwijs in drie jaar Challenge Program Voltijdopleiding met een plus Leraar basisonderwijs in drie jaar Ben je nieuwsgierig naar wat achter de horizon ligt? Durf je onbetreden wegen in te slaan? Zie je een probleem als een

Nadere informatie

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN De onderwijsvorm ASO is een breed algemeen vormende doorstroomrichting waarin de leerlingen zich voorbereiden op een academische of professionele bacheloropleiding.

Nadere informatie

BIJLAGE B NADERE UITWERKING VAN DE ONDERWIJSEENHEDEN VAN HET CURRICULUM VAN DE OPLEIDING VOOR DE PROPEDEUTISCHE FASE*

BIJLAGE B NADERE UITWERKING VAN DE ONDERWIJSEENHEDEN VAN HET CURRICULUM VAN DE OPLEIDING VOOR DE PROPEDEUTISCHE FASE* BIJLAGE B NADERE UITWERKING VAN DE ONDERWIJSEENHEDEN VAN HET CURRICULUM VAN DE OPLEIDING VOOR DE PROPEDEUTISCHE FASE* *Voor de speciale trajecten Academische Opleiding Leraar Basisonderwijs (AOLB) en International

Nadere informatie

Wiskunde en informatica: innovatie en consolidatie Over vragen in het wiskunde- en informaticaonderwijs

Wiskunde en informatica: innovatie en consolidatie Over vragen in het wiskunde- en informaticaonderwijs Tijdschrift voor Didactiek der β-wetenschappen 22 (2005) nr. 1 & 2 53 Oratie, uitgesproken op 11 maart 2005, bij de aanvaarding van het ambt van hoogleraar Professionalisering in het bijzonder in het onderwijs

Nadere informatie

2 e Fontys Onderzoekscongres Onderzoek & Onderwijs :

2 e Fontys Onderzoekscongres Onderzoek & Onderwijs : 2 e Fontys Onderzoekscongres Onderzoek & Onderwijs : Onderzoek in de onderwijspraktijk van Fontys Wat doen we? Hoe gaat het? Wat levert het op? KEY NOTE: ANOUKE BAKX & JOS MONTULET Onderzoek binnen de

Nadere informatie

beheerst de volgende vaardigheden, kan deze onderwijzen en vaardigheden

beheerst de volgende vaardigheden, kan deze onderwijzen en vaardigheden Checklist vakdidactisch Kennisbasis Biologie Voor het begin van de 3 e jaars stage vullen de studenten deze checklist in. De studenten formuleren leerdoelen die aansluiten op de uitkomst van deze list.

Nadere informatie

SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding

SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding Inleiding Het LEOZ (Landelijk Expertisecentrum Onderwijs en Zorg) is een samenwerkingsproject van: Fontys Hogescholen, Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg,

Nadere informatie

FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LD Type 1

FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LD Type 1 FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LD Type 1 Functie-informatie Functienaam Docent LD Type 1 Salarisschaal 12 Functiebeschrijving Context De werkzaamheden worden uitgevoerd binnen een instelling voor voortgezet

Nadere informatie

master leraar voortgezet onderwijs

master leraar voortgezet onderwijs DEEL JE KENNIS! master leraar voortgezet onderwijs JOUW PROGRAMMA IN EEN NOTENDOP De master Leraar voortgezet onderwijs van de VU is een eenjarige master (voltijd*) waarin je een eerstegraads onderwijsbevoegdheid

Nadere informatie

Welkom bij de mastervoorlichting van Master Onderwijskunde

Welkom bij de mastervoorlichting van Master Onderwijskunde Welkom bij de mastervoorlichting van Master Onderwijskunde Onderwijskunde Presentatie: Prof. dr. Monique Volman Femke Algra Erik van der Zande www.studeren.uva.nl/ma-onderwijskunde 2 Onderwijskunde aan

Nadere informatie

Het voorstel bekwaamheidseisen

Het voorstel bekwaamheidseisen Het voorstel bekwaamheidseisen. Geredigeerd naar drie sets (primair onderwijs, voortgezet onderwijs/beroeps- en volwasseneneducatie, voortgezet hoger onderwijs) Versie: 2012 Status: Aangeboden aan de Minister

Nadere informatie

Opleidingsprofiel Instituut Theo Thijssen - Kerntaken- en deeltaken in de verschillende fasen van de opleiding

Opleidingsprofiel Instituut Theo Thijssen - Kerntaken- en deeltaken in de verschillende fasen van de opleiding Opleidingsprofiel Instituut Theo Thijssen - Kerntaken- en deeltaken in de verschillende fasen van de opleiding Kerntaak 1 Pedagogisch adequaat handelen 1. Kennis hebben van hoe kinderen kunnen leren, zich

Nadere informatie

HANDLEIDING MINOR LEREN LESGEVEN

HANDLEIDING MINOR LEREN LESGEVEN FACULTY OF BEHAVIOURAL, MANAGEMENT AND SOCIAL SCIENCES HANDLEIDING MINOR LEREN LESGEVEN UT LERARENOPLEIDING ELAN 2015/2016 Inhoud 1. De Minor Leren Lesgeven... 3 2. Studieprogramma van de 15 en 30 EC

Nadere informatie

Hbo tweedegraadslerarenopleiding

Hbo tweedegraadslerarenopleiding Hbo tweedegraadslerarenopleiding Verkort traject www.saxionnext.nl Inhoudsopgave Inleiding 3 Een bijzondere opleiding 4 Opbouw 5 Toelating en inschrijving 7 Beste student, Je hebt een afgeronde hbo- of

Nadere informatie

Meerwaarde voor onderwijs. De Pijlers en de Plus van FLOT

Meerwaarde voor onderwijs. De Pijlers en de Plus van FLOT Meerwaarde voor onderwijs De Pijlers en de Plus van FLOT De vijf Pijlers: Cruciale factoren voor goed leraarschap Wat maakt een leraar tot een goede leraar? Het antwoord op deze vraag is niet objectief

Nadere informatie

Welkom bij de voorlichting over de Master Onderwijskunde. 14 november 2015

Welkom bij de voorlichting over de Master Onderwijskunde. 14 november 2015 Welkom bij de voorlichting over de Master Onderwijskunde 14 november 2015 Onderwijskunde Presentatie: Prof. dr. Monique Volman Nina van der Brug Kilian Geryszewski Marielle van Tulder www.uva.nl/ma-onderwijskunde

Nadere informatie

Opleiding van leraren in de informaticawetenschappen

Opleiding van leraren in de informaticawetenschappen Opleiding van leraren in de informaticawetenschappen Studienamiddag Informaticawetenschappen in het leerplichtonderwijs Paleis der Academiën, Brussel, 2015-04-29 Bern Martens Lerarenopleiding Sec. Onderwijs

Nadere informatie

Medewerker onderwijsontwikkeling

Medewerker onderwijsontwikkeling Medewerker onderwijsontwikkeling Doel Ontwikkelen van en adviseren over het onderwijsbeleid en ondersteunen bij de implementatie en toepassing ervan, uitgaande van de geformuleerde strategie van de instelling/faculteit

Nadere informatie

Schrijven en leren op de pabo en de basisschool. Zomerschool Lopon2 28 augustus 2014 Mieke Smits

Schrijven en leren op de pabo en de basisschool. Zomerschool Lopon2 28 augustus 2014 Mieke Smits Schrijven en leren op de pabo en de basisschool Zomerschool Lopon2 28 augustus 2014 Mieke Smits Onderwerpen Schrijven op de lerarenopleiding en de basisschool De kracht van schrijven voor het leren en

Nadere informatie

Document A2 De NVO eis voor de niet-klinische basisregistratie met de genummerde eindtermen en ingevuld per cursus per 2012-2013.

Document A2 De NVO eis voor de niet-klinische basisregistratie met de genummerde eindtermen en ingevuld per cursus per 2012-2013. Document A2 De NVO eis voor de niet-klinische basisregistratie met de genummerde eindtermen en ingevuld per cursus per 2012-2013. Universiteit: Universiteit Utrecht, Master Maatschappelijke Opvoedings

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling 2010/2011 Master Gezondheidszorgpsychologie

Onderwijs- en examenregeling 2010/2011 Master Gezondheidszorgpsychologie Onderwijs- en examenregeling 2010/2011 Master Gezondheidszorgpsychologie Voor de Onderwijs- en examenregeling van de Master Gezondheidszorgpsychologie wordt verwezen naar de Onderwijs- en examenregeling

Nadere informatie

10 Masteropleiding Filosofie & Maatschappij

10 Masteropleiding Filosofie & Maatschappij 10 Masteropleiding Filosofie & Maatschappij 10.1 Inleiding Dit hoofdstuk bevat gedetailleerde informatie over de doelstellingen, eindkwalificaties en opbouw van de Masteropleiding Filosofie & Maatschappij.

Nadere informatie

Gaan we professionaliseren of aan onderzoek (mee)doen?

Gaan we professionaliseren of aan onderzoek (mee)doen? Gaan we professionaliseren of aan onderzoek (mee)doen? Sanneke Bolhuis emeritus lector Fontys Lerarenopleiding senior onderzoeker Radboudumc zetel praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek Stuurgroep

Nadere informatie

Minor Analyse, diagnose en verandering van organisaties (ADV)

Minor Analyse, diagnose en verandering van organisaties (ADV) Minor Analyse, diagnose en verandering van organisaties (ADV) Faculteit Economie en Management 2007/2008 Versie 1 Minor Analyse, diagnose en verandering van organisaties (ADV) Voor wie is deze minor bestemd

Nadere informatie

Competenties in relatie tot het Protocol Vermoedens van huiselijk geweld, mishandeling, verwaarlozing en seksueel misbuik

Competenties in relatie tot het Protocol Vermoedens van huiselijk geweld, mishandeling, verwaarlozing en seksueel misbuik Competenties in relatie tot het Protocol Vermoedens van huiselijk geweld, mishandeling, verwaarlozing en seksueel misbuik Competenties Het werken met een protocol, zoals het protocol Vermoedens van huiselijk

Nadere informatie

ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE

ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE Onderwijs zoals we dat vroeger kenden, bestaat al lang niet meer. Niet dat er toen slecht onderwijs was, maar de huidige maatschappij vraagt meer van de leerlingen

Nadere informatie

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING. Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen. Deel 2 (Opleidingsspecifiek deel): Bachelor Wijsbegeerte

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING. Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen. Deel 2 (Opleidingsspecifiek deel): Bachelor Wijsbegeerte ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING 2015-2016 Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen Deel 2 (Opleidingsspecifiek deel): Bachelor Wijsbegeerte Deze onderwijs- en examenregeling (OER-FFTR) treedt

Nadere informatie

Visie op ouderbetrokkenheid

Visie op ouderbetrokkenheid Visie op ouderbetrokkenheid Basisschool Lambertus Meestersweg 5 6071 BN Swalmen tel 0475-508144 e-mail: info@lambertusswalmen.nl website: www.lambertusswalmen.nl 1 Maart 2016 Inleiding: Een beleidsnotitie

Nadere informatie

Vragen pas gepromoveerde

Vragen pas gepromoveerde Vragen pas gepromoveerde dr. Maaike Vervoort Titel proefschrift: Kijk op de praktijk: rich media-cases in de lerarenopleiding Datum verdediging: 6 september 2013 Universiteit: Universiteit Twente * Kun

Nadere informatie

Schets van het onderwijsprogramma. Route 2, 16+ mbo 2. april 2016

Schets van het onderwijsprogramma. Route 2, 16+ mbo 2. april 2016 Schets van het onderwijsprogramma De leerlingen in route 2 uitstroomprofiel mbo 2 worden voorbereid op instroom in een niveau 2 opleiding op het mbo. De school moet voor deze leerlingen een veilige plek

Nadere informatie

Excellente Leerkracht SBO, SO/VSO. Stichting Meerkring LC 11 Onderwijsproces -> Leraren 44343 43334 43 43 Marieke Kalisvaart

Excellente Leerkracht SBO, SO/VSO. Stichting Meerkring LC 11 Onderwijsproces -> Leraren 44343 43334 43 43 Marieke Kalisvaart Functie-informatie Functienaam Organisatie Letterschaal CAO Salarisschaal Werkterrein Kenmerkscores SPO-gecertificeerde Stichting Meerkring LC 11 Onderwijsproces -> Leraren 44343 43334 43 43 Marieke Kalisvaart

Nadere informatie

FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LC Type 1

FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LC Type 1 FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LC Type 1 Functie-informatie Functienaam Docent LC Type 1 Salarisschaal 11 Functiebeschrijving Context De werkzaamheden worden uitgevoerd binnen een instelling voor voortgezet

Nadere informatie

Zorgcoördinator, psycholoog, orthopedagoog

Zorgcoördinator, psycholoog, orthopedagoog Functiefamilie : Onderwijs Begeleiding & Zorg, reeks II Kenmerk : 2014/000496/CvB-P&O Versie : 1 Vastgesteld CvB d.d. : 20-05-2014 Datum : 20 mei 2014 Instemming PGMR d.d. : 16-05-2014 Opgesteld door :

Nadere informatie

Bachelor-Master: Oude wijn in nieuwe zakken? Of: Toch een vernieuwing?

Bachelor-Master: Oude wijn in nieuwe zakken? Of: Toch een vernieuwing? Bachelor-Master: Oude wijn in nieuwe zakken? Of: Toch een vernieuwing? Adri Vermeer Het laatste jaar is de onderwijskundige discussie - bij ons in Utrecht althans - beheerst, zelfs overheerst door de invoering

Nadere informatie

OPLEIDING DOCENT NT2

OPLEIDING DOCENT NT2 OPLEIDING DOCENT NT2 IN DE VOLWASSENENEDUCATIE VU-NT2 PROFESSIONAL CURSUSJAAR 2016/2017 De opleiding Docent NT2 in de volwasseneneducatie is een gezamenlijke opleiding van de Vrije Universiteit Amsterdam

Nadere informatie

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden:

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Marco Snoek over de masteropleiding en de rollen van de LD Docenten De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Het intended curriculum : welke doelen worden

Nadere informatie

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Duits Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Duits - 2012-2013

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Duits Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Duits - 2012-2013 Leraar voorbereidend hoger onderwijs Duits Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Duits - 2012-2013 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Duits -

Nadere informatie

Competenties. De beschrijvingen van de 7 competenties :

Competenties. De beschrijvingen van de 7 competenties : Inhoud Inleiding...3 Competenties...4 1. Interpersoonlijk competent...5 2. Pedagogisch competent...5 3. Vakinhoudelijk en didactisch competent...6 4. Organisatorisch competent...6 5. Competent in samenwerking

Nadere informatie

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG STUDENTEN DOEN UITSPRAKEN OVER DE ACADEMISCHE WERELD, HET VAKGEBIED EN HET BEROEPENVELD.. onderzoek niet zo saai als ik dacht werken in

Nadere informatie

Protocol PDG en educatieve minor

Protocol PDG en educatieve minor Protocol PDG en educatieve minor 28 april 2014 Inhoud Protocol voor beoordelingen door de NVAO van de kwaliteit van de afstudeerrichtingen algemeen vormend onderwijs en beroepsgericht onderwijs, het traject

Nadere informatie

Vakgebieden Methoden Omschrijving Taal Groep 1-2. Schatkist

Vakgebieden Methoden Omschrijving Taal Groep 1-2. Schatkist Nederlandse taal Kinderen ontwikkelen mondelinge en schriftelijke vaardigheden waarmee ze de Nederlandse taal leren gebruiken in situaties die zich in het dagelijkse leven voordoen. Tevens verwerven ze

Nadere informatie

Beroepsproduct Project Wetenschap en technologie op de basisschool

Beroepsproduct Project Wetenschap en technologie op de basisschool Beroepsproduct Project Wetenschap en technologie op de basisschool In dit beroepsproduct ontwerp je onderwijs op het gebied van Wetenschap en technologie voor de basisschool. Uitgangspunt bij je onderwijsontwerp

Nadere informatie

Faculteit Maatschappij- en Gedragswetenschappen. Academische Route UvA-HvA Onderwijskunde en Pedagogische wetenschappen

Faculteit Maatschappij- en Gedragswetenschappen. Academische Route UvA-HvA Onderwijskunde en Pedagogische wetenschappen Faculteit Maatschappij- en Gedragswetenschappen Academische Route UvA-HvA Onderwijskunde en Universitaire Master UvA Orthopedagogiek Forensische Orthopedagogiek (Opvoedingsondersteuning) HBO Bachelor HvA

Nadere informatie

Leraar basisonderwijs LB

Leraar basisonderwijs LB Leraar basisonderwijs LB Functiewaardering: 43343 43333 43 33 Salarisschaal: LB Werkterrein: Onderwijsproces -> Leraren Activiteiten: Beleids- en bedrijfsvoeringsondersteunende werkzaamheden, overdragen

Nadere informatie

Presentatie VTOI 8 april 2016. Paul Schnabel

Presentatie VTOI 8 april 2016. Paul Schnabel Presentatie VTOI 8 april 2016 Paul Schnabel Visie Ingrediënten voor het eindadvies Resultaten dialoog Wetenschappelijke inzichten Internationale vergelijkingen Huidige wet- en regelgeving en onderwijspraktijk

Nadere informatie

Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken.

Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken. Specialisatie Onderwijskunde MSc Education and Child Studies Faculteit der Sociale Wetenschappen Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken. Onderwijskunde MSc Education and Child Studies Graad

Nadere informatie

Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING FFTR 2014-2015

Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING FFTR 2014-2015 Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING FFTR 2014-2015 Deel 2 Opleidingsspecifiek deel: Master Theologie Deze onderwijs- en examenregeling (OER-FFTR) treedt

Nadere informatie

De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN

De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN M.11i.0419 De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN versie 02 M.11i.0419 Naam notitie/procedure/afspraak Visie op professionaliseren Eigenaar/portefeuillehouder Theo Bekker

Nadere informatie

Onderwijs van de 21ste eeuw:

Onderwijs van de 21ste eeuw: Onderwijs van de 21ste eeuw: didactiek, wetenschap en technologie 2015-2016 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS saxion.nl/apo Onderwijs van de 21 ste eeuw: didactiek, wetenschap en technologie Professionaliseringsaanbod

Nadere informatie

PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITIES IN ACTIE

PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITIES IN ACTIE PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITIES IN ACTIE VELON Congres, Papendal, Arnhem, 26 & 27 maart 2015 Lysbeth Jans, Wim Lauwers, Lode Vermeersch, Katrien Goossens, Leen Alaerts, Koen Crul LERARENOPLEIDINGEN Leerkracht

Nadere informatie

Deel B van de onderwijs- en examenregeling voor de duale masteropleiding Communicatie- en informatiewetenschappen, 90 EC, 2014-2015

Deel B van de onderwijs- en examenregeling voor de duale masteropleiding Communicatie- en informatiewetenschappen, 90 EC, 2014-2015 Deel B van de onderwijs- en examenregeling voor de duale masteropleiding Communicatie- en informatiewetenschappen, 90 EC, 2014-2015 1 Algemene bepalingen Artikel 1.1 Toepasselijkheid van de regeling Deze

Nadere informatie

Visie Op Stage Bachelor in het onderwijs: lager onderwijs (avondonderwijs)

Visie Op Stage Bachelor in het onderwijs: lager onderwijs (avondonderwijs) Visie Op Stage Bachelor in het onderwijs: lager onderwijs (avondonderwijs) Opbouw van de stageleerlijn We schreven in onze visie op de opleiding dat we enerzijds willen vertrekken vanuit de student en

Nadere informatie

thomas more hogeschool Leiderschapsacademie

thomas more hogeschool Leiderschapsacademie thomas more hogeschool Leiderschapsacademie Colofon 2015 Rotterdam, mei 2015 Thomas More Hogeschool, Rotterdam Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in

Nadere informatie

Voorstel bekwaamheidseisen

Voorstel bekwaamheidseisen Voorstel bekwaamheidseisen Juni 2014 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 / Leraar, een rijk beroep...3 1.1 inleiding...3 1.2 de kern van het beroep...3 1.3 de verantwoordelijkheid van de leraar...3 1.4 de leraar

Nadere informatie

Schets van het onderwijsprogramma. Route 2, 16+ mbo entree. april 2016

Schets van het onderwijsprogramma. Route 2, 16+ mbo entree. april 2016 Schets van het onderwijsprogramma De leerlingen in route 2 uitstroomprofiel entreeopleiding worden voorbereid op instroom in de entreeopleiding in het mbo. De entreeopleiding is drempelloos en duurt een

Nadere informatie

Universiteit van Amsterdam FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA

Universiteit van Amsterdam FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA Universiteit van Amsterdam FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Voor de Bacheloropleidingen Bio-exact Natuurkunde en Sterrenkunde, Scheikunde, Wiskunde

Nadere informatie

Samen. stevige. ambities. werken aan. www.schoolaanzet.nl

Samen. stevige. ambities. werken aan. www.schoolaanzet.nl Samen werken aan stevige ambities www.schoolaanzet.nl School aan Zet biedt ons kennis en inspiratie > bestuurder primair onderwijs Maak kennis met School aan Zet School aan Zet is de verbinding tussen

Nadere informatie

Informatie werkplekleren

Informatie werkplekleren Informatie werkplekleren Pabo Venlo 2014-2015 Inhoudsopgave Inleiding Blz. 3 Stagedagen Blz. 4 Stageweken Blz. 4 Jaaroverzicht 2014-2015 Blz. 5 Opleidingsprogramma Blz. 6 Propedeusefase Hoofdfase Afstudeerfase

Nadere informatie

HERIJKING HET NIEUWE VOORSTEL BEKWAAMHEIDSEISEN

HERIJKING HET NIEUWE VOORSTEL BEKWAAMHEIDSEISEN HERIJKING HET NIEUWE VOORSTEL BEKWAAMHEIDSEISEN Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 / HET VOORSTEL HERIJKING BEKWAAMHEIDSEISEN VAN LERAREN... 3 1.1 Inleiding..... 3 1.2 De bekwaamheidseisen vakinhoudelijke bekwaamheid...

Nadere informatie

Uitkomsten kwaliteitsonderzoek pilot toezicht 2020. Godelindeschool Hilversum

Uitkomsten kwaliteitsonderzoek pilot toezicht 2020. Godelindeschool Hilversum Uitkomsten kwaliteitsonderzoek pilot toezicht 2020 Godelindeschool Hilversum 17 september 2015 Feedbackgesprek De inspectie voert aan het eind van het bezoek graag een gesprek over de kwaliteit van de

Nadere informatie

Coördinator Wetenschap en Techniek

Coördinator Wetenschap en Techniek Coördinator Wetenschap en Techniek De post-hbo opleiding Coördinator Wetenschap en Techniek heeft tot doel leraren en middenkaderfunctionarissen toe te rusten met inzichten en vaardigheden op het gebied

Nadere informatie

Artikel Tekst 2.1 Toelatingseisen opleiding Voor toelating tot de opleiding Mediastudies komt in aanmerking de bezitter van

Artikel Tekst 2.1 Toelatingseisen opleiding Voor toelating tot de opleiding Mediastudies komt in aanmerking de bezitter van Opleidingsspecifieke deel OER, 2016-2017 Opleiding / programma: Mediastudies/ Film- en televisiewetenschap; New Media and Digital Culture (voorheen Nieuwe media en digitale cultuur, see English EER) Artikel

Nadere informatie

Kennisbasis Duits 8 juli 2009. 2. Taalkundige kennis

Kennisbasis Duits 8 juli 2009. 2. Taalkundige kennis Kennisbasis Duits 8 juli 2009 Thema Categorie/kernconcept Omschrijving van de categorie / het kernconcept De student 1. Taalvaardigheden 1.1 De vaardigheden 1.1.1 beheerst de kijkvaardigheid en de luistervaardigheid

Nadere informatie

2. De afgestudeerde: o heeft kennis van en inzicht in (westerse) muziek in de hedendaagse samenleving en heeft vaardigheid in de historiografische,

2. De afgestudeerde: o heeft kennis van en inzicht in (westerse) muziek in de hedendaagse samenleving en heeft vaardigheid in de historiografische, Opleidingsspecifieke deel OER, 2013-2014 Artikel Tekst 2.3 Colloquium doctum Het toelatingsonderzoek, bedoeld in art. 7.29 van de wet, heeft betrekking op maximaal vier van de volgende vakken op VWO niveau:

Nadere informatie

FUNCTIEHANDBOEK PROTESTANTS CHRISTELIJK PRIMAIR ONDERWIJS LELYSTAD

FUNCTIEHANDBOEK PROTESTANTS CHRISTELIJK PRIMAIR ONDERWIJS LELYSTAD FUNCTIEHANDBOEK PROTESTANTS CHRISTELIJK PRIMAIR ONDERWIJS LELYSTAD FUNCTIE-INFORMATIE Functienaam Leerkracht basisonderwijs Codering PCPO09-201 Organisatie PCPO Lelystad Salarisschaal 9 Indelingsniveau

Nadere informatie

Schets van het onderwijsprogramma Route 3, 12 16 jaar vmbo kader/gl/tl

Schets van het onderwijsprogramma Route 3, 12 16 jaar vmbo kader/gl/tl Schets van het onderwijsprogramma Route 3, 12 16 jaar vmbo kader/gl/tl De leerlingen in route 3 uitstroomprofiel vmbo k/gl/t worden voorbereid op instroom in de onderbouw van het vmbo (kader, gemengde

Nadere informatie

Bijeenkomsten 2012-2013

Bijeenkomsten 2012-2013 Bijeenkomsten 2012-2013 Datafeedforward Intervisie Lezing/masterclass gekoppeld aan professionele leergemeenschap Werken in een Professionele LeerGemeenschap Motto: Professionals doen het samen en doen

Nadere informatie

PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITIES IN ACTIE

PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITIES IN ACTIE PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITIES IN ACTIE LKCA-conferentie, Utrecht, 24 november 2014 Lode Vermeersch, Lysbeth Jans, Wim Lauwers, Katrien Goossens, Leen Alaerts, Koen Crul, Kim Tintel contact: lode.vermeersch@kuleuven.be

Nadere informatie

CURSUSBESCHRIJVING Deel 1

CURSUSBESCHRIJVING Deel 1 CURSUSBESCHRIJVING Deel 1 Cursuscode(s) Opleiding Cursusnaam Cursusnaam Engels : PABFMT14X : Pabo : Gecijferdheid 7, Factoren, Machten en Talstelsels : [vertaling via BB] Studiepunten : 1 Categorie Cursusbeheerder

Nadere informatie

LERAREN- OPLEIDINGEN Voorlichtingsbijeenkomst 26 mei 2015

LERAREN- OPLEIDINGEN Voorlichtingsbijeenkomst 26 mei 2015 LERAREN- OPLEIDINGEN Voorlichtingsbijeenkomst 26 mei 2015 Science Education and Communication Leraar vho maatschappijleer en maatschappijwetenschappen PROGRAMMA 3TU M-SEC: eerstegraads lerarenopleidingen

Nadere informatie

Master in de seksuologie

Master in de seksuologie Master in de seksuologie Faculteit Geneeskunde Kiezen voor de opleiding seksuologie De seksuologie is een erg jonge wetenschap amper iets meer dan een eeuw oud, waarvan de ontwikkeling lang heeft geleden

Nadere informatie

Doorkijkjes W&T in de Pabo

Doorkijkjes W&T in de Pabo Doorkijkjes W&T in de Pabo Pabo Hogeschool Rotterdam mei 2015 Algemeen De pabo van de Hogeschool van Rotterdam kent een voltijd, deeltijd en een academische variant en verzorgt daarmee onderwijs voor circa

Nadere informatie

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Competentieprofiel Instituut voor Interactieve Media Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Aangepast in maart 2009 Inleiding De opleiding Interactieve Media

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2005 460 Besluit van 23 augustus 2005, houdende vaststelling van bekwaamheidseisen voor leraren in het basisonderwijs, het speciaal en voortgezet

Nadere informatie

CKV Festival 2012. CKV festival 2012

CKV Festival 2012. CKV festival 2012 C CKV Festival 2012 Het CKV Festival vindt in 2012 plaats op 23 en 30 oktober. Twee dagen gaan de Bredase leerlingen van het voortgezet onderwijs naar de culturele instellingen van Breda. De basis van

Nadere informatie

Vakdidactiek: inleiding

Vakdidactiek: inleiding Vakdidactiek: inleiding Els Tanghe 1 1. Inleiding Een specialist in de wiskunde is niet noodzakelijk een goede leraar wiskunde. Een briljant violist is niet noodzakelijk een goede muziekleraar. Een meester-bakker

Nadere informatie

Een academische omgeving voor het basisonderwijs NRO-Congres 4 november 2015

Een academische omgeving voor het basisonderwijs NRO-Congres 4 november 2015 Een academische omgeving voor het basisonderwijs NRO-Congres 4 november 2015 Bernard Teunis & Nienke van der Steeg b.teunis@poraad.nl n.vandersteeg@poraad.nl Opzet workshop 1. Voorstellen 2. Answergarden

Nadere informatie

LERAREN- OPLEIDINGEN OPEN DAG

LERAREN- OPLEIDINGEN OPEN DAG LERAREN- OPLEIDINGEN OPEN DAG Science Education and Communication Leraar vho maatschappijleer en maatschappijwetenschappen PRESENTATIE DIGITAAL www.utwente.nl/master/sec/powerpoint www.utwente.nl/master/lvhom/powerpoint

Nadere informatie

BACHELOR UNIVERSITAIRE PABO = PA²

BACHELOR UNIVERSITAIRE PABO = PA² leer-kracht voor de toekomst BACHELOR UNIVERSITAIRE PABO = PA² PERFECTE COMBINATIE: LESGEVEN ÉN ONDERZOEKEN Je wilt graag lesgeven in het basisonderwijs. Dat kan met een hbo-diploma. Maar met jouw vwo-diploma

Nadere informatie

Ontwikkelingen in afstudeerrichtingen lerarenopleidingen HAN ILS. 13 april 2016

Ontwikkelingen in afstudeerrichtingen lerarenopleidingen HAN ILS. 13 april 2016 Ontwikkelingen in afstudeerrichtingen lerarenopleidingen HAN ILS 13 april 2016 Het komende uurtje... 14.15-14.35 uur Implementatie afstudeerrichtingen HAN ILS 14.35 14.45 uur Uitwisseling 14.45-15.05 uur

Nadere informatie

Bachelorproject (15 EC), BSK. Docent: MSc, Drs. C. Nagtegaal

Bachelorproject (15 EC), BSK. Docent: MSc, Drs. C. Nagtegaal Vakbeschrijvingen derde jaar EBM: In het derde jaar volg je enkele verdiepende vakken, schrijf je de bachelorscriptie en heb je een vrije keuzeruimte. Je kunt deze ruimte invullen met keuzevakken (o.a.

Nadere informatie

Opleiding Psychologie. Universiteit Gent. wat, hoe, later? Prof. dr. Wouter Duyck. voorzitter Opleidingscommissie Psychologie

Opleiding Psychologie. Universiteit Gent. wat, hoe, later? Prof. dr. Wouter Duyck. voorzitter Opleidingscommissie Psychologie Opleiding Psychologie Universiteit Gent wat, hoe, later? Prof. dr. Wouter Duyck voorzitter Opleidingscommissie Psychologie wat? finaliteit van de opleiding... + universitaire opleiding Ψ: wetenschappelijke

Nadere informatie

HET COMPETENTIEPROFIEL VAN DE SPD. ILS Nijmegen

HET COMPETENTIEPROFIEL VAN DE SPD. ILS Nijmegen HET COMPETENTIEPROFIEL VAN DE SPD ILS Nijmegen Mei 2009 Voorwoord: Dit voorstel voor een competentieprofiel van de spd is ontworpen op verzoek van de directies van ILS- HAN en ILS-RU door de productgroep

Nadere informatie

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs 1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs Het Vlaams parlement legde de basiscompetenties die nagestreefd en gerealiseerd moeten worden tijdens de opleiding vast. Basiscompetenties zijn een

Nadere informatie

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Samenwerken Omgevingsgericht/samenwerken Reflectie en zelfontwikkeling competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Competentieprofiel stichting Het Driespan, (V)SO

Nadere informatie

Vakken TOP IB-opleiding. Onderwijsbegeleiding

Vakken TOP IB-opleiding. Onderwijsbegeleiding Vakken TOP IB-opleiding Onderwijsbegeleiding : Kennis van de verschillende probleemgebieden waarin een onderwijsbegeleider functioneert en inzicht in handelingsopties die hij heeft. Inzicht in de actuele

Nadere informatie

B. OPLEIDINGSSPECIFIEK DEEL VAN DE ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING VAN DE DUALE PROGRAMMA NEDERLANDS ALS TWEEDE TAAL FACULTEIT DER GEESTESWETENSCHAPPEN

B. OPLEIDINGSSPECIFIEK DEEL VAN DE ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING VAN DE DUALE PROGRAMMA NEDERLANDS ALS TWEEDE TAAL FACULTEIT DER GEESTESWETENSCHAPPEN B. OPLEIDINGSSPECIFIEK DEEL VAN DE ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING VAN DE DUALE MASTEROPLEIDING TAALWETENSCHAPPEN 90 EC PROGRAMMA NEDERLANDS ALS TWEEDE TAAL FACULTEIT DER GEESTESWETENSCHAPPEN 2015-201 Deel

Nadere informatie