START PROMOTIEONDERZOEK

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "START PROMOTIEONDERZOEK"

Transcriptie

1 START PROMOTIEONDERZOEK NAAR DE ONLINE RISICO S VAN HET INTERNET VOOR JONGEREN MET EEN LICHT VERSTANDELIJKE BEPERKING. Mijn naam is Rogier de Groot en ik ben docent en onderzoeker aan de hogeschool Leiden. Binnen de opleiding Toegepaste Psychologie hou ik me met name bezig met het thema jeugdcriminaliteit. Ik ben ontwikkelaar en coördinator van de module Criminologie en het minorprogramma Jeugdcriminaliteit en Veiligheid. Sinds eind vorig jaar ben ik begonnen met een promotieonderzoek naar de risico s van internetgebruik onder jongeren met een licht verstandelijke beperking. Eind juli heb ik een promotiebeurs in de wacht gesleept van het NWO, waardoor ik mijn onderzoek de komende jaren handen en voeten kan geven. Hieronder vindt u een verkorte tekst van mijn promotievoorstel. Bent u geïnteresseerd in mijn onderzoek of heeft u vragen/suggesties? U kunt mij dan gerust mailen of bellen ( ).

2 VERKORT VOORSTEL ONLINE EN BEPERKT Nederland is koploper als het gaat om internetgebruik in Europa (TNS Opinion & Social, 2013). Met name jongeren brengen veel tijd door op het internet en halen daaruit ook het meeste rendement (Van Deursen & Van Dijk, 2012). De keerzijde van dit intensieve internetgebruik is dat ook de mogelijkheden voor slachtofferschap en daderschap toenemen. Uit een recente peiling blijkt dat 43 procent van de Nederlandse jongeren vervelende internetervaringen heeft, vooral met cyberpesten via social media (Heinen, 2014). Ook kunnen zij te maken krijgen met hacking, veilingfraude 1, grooming en stalking (Domenie, Leukfeldt, Van Wilsem, Jansen & Stol, 2013). Jongeren met een licht verstandelijke beperking (hierna LVB-jongeren) lijken door hun verminderde cognitieve vermogen extra kwetsbaar (Boertjes & Lever, 2007). We spreken van een licht verstandelijke beperking als een jongere een IQ heeft tussen de 50 en 70, of tussen de 70 en 85 met bijkomende problematiek en de beperking ontstaan is voor het achttiende levensjaar (Kaal, 2013). In Nederland betreft dit naar schatting tot jongeren (Van Beek, 2009). Vooralsnog wordt weinig aandacht besteed aan deze groep in relatie tot hun kwetsbaarheid voor slachtofferschap en daderschap op het internet. Remco Pijpers, directeur van stichting mijn kind online stelde in 2010 al dat LVB-jongeren die speciaal onderwijs volgen een vergeten doelgroep zijn in de voorlichting over veilig internet (Pijpers, 2010). Dit wordt bevestigd in verkennende gesprekken met sleutelpersonen van het expertisecentrum van de William Schrikkergroep (WSG). Preventieve maatregelen die worden genomen berusten grotendeels niet op wetenschappelijk onderzoek en lijken vooral voort te vloeien uit initiatieven van praktijkprofessionals en studenten (bijvoorbeeld: Dekker, Scheepers & op t Veld, 2013; Prins, 2012). Online risicogedrag Over slachtofferschap en daderschap bij jongeren in het algemeen wordt wel onderzoek gedaan. Kerstens en Stol (2012) deden onderzoek naar online slachtofferschap en daderschap onder jongeren en laten zien dat jongeren op een aantal risicogebieden problemen kunnen ondervinden, waaronder cyberpesten en veilingfraude. Deze bevindingen komen

3 overeen met de resultaten uit het grootschalig Europese onderzoeksproject EU kids online. (zie bijvoorbeeld Livingstone, Görzig & Ólafsson, 2011). Het model van Hasebrink, Livingstone & Haddon (2008) dat in het kader van dit project is ontwikkeld, laat zien met welk risicogedrag jongeren te maken kunnen krijgen. In dit model wordt een relatie gelegd tussen de online risicogebieden en de communicatierollen die jongeren kunnen hebben. De risicogebieden die worden beschreven zijn door Kerstens en Stol (2012) vertaald naar financieel-economische criminaliteit, seksuele activiteiten en cyberpesten. Jongeren kunnen vanuit drie rollen te maken krijgen met deze risicogebieden: als zender (actief contact maken met een ander, bijvoorbeeld door iemand te pesten), participant (een ander maakt contact met jou, je wordt bijvoorbeeld gepest) en als ontvanger (inhoud die je bekijkt online, bijvoorbeeld het bekijken van pornografisch materiaal). LVB en online risicogedrag Vanuit onderzoek zijn aanwijzingen te vinden dat jongeren die online kwetsbaar zijn ook offline kwetsbaarheid vertonen (bijvoorbeeld: Baumgartner, 2013; Wolak, Finkelhor, Mitchell & Ybarra, 2008). Als sprake is van een relatie tussen offline en online kwetsbaarheid dan ligt het voor de hand dat dit ook voor LVB-jongeren geldt. In het EU Kids Online rapport van Livingstone, Görzig en Òlafsson (2011) wordt in dit kader geconstateerd dat onder andere jongeren met mentale beperkingen (waar LVB-jongeren ook toe behoren) vijftien procent meer risico lopen om in problematische situaties te geraken op internet dan kinderen die deze problemen niet hebben. Hoewel nog weinig data beschikbaar is over de situaties waarin LVB-jongeren verzeild kunnen raken, geeft de praktijk genoeg voorbeelden. Een begeleider van LVBjongeren bij zorginstelling s Heeren Loo geeft in een verkennend gesprek enkele interessante voorbeelden: LVB-jongeren zijn makkelijk beïnvloedbaar en hierdoor kwetsbaar op het internet, bijvoorbeeld door seksuele handelingen te verrichten voor de webcam, of door te worden ingezet als katvanger 2. Jongeren hebben ook moeite met maat houden op het internet. Ze kunnen tot vier uur s nachts doorgaan, terwijl ze om zeven uur weer op moeten. Ook het onderhouden van sociale contacten levert problemen op. Berichten via Facebook of WhatsApp worden niet altijd goed begrepen waardoor over de kleinste dingen ruzie ontstaat. De begeleiding ziet maar een fractie van wat er gebeurt. 2 Een persoon die door iemand anders wordt geronseld om bijvoorbeeld bankgegevens af te staan.

4 Ingrijpen op risicofactoren Uit de bovenstaande voorbeelden komt naar voren dat LVB-jongeren zowel als zender, participant en ontvanger in de problemen kunnen komen. Het promotieonderzoek zal moeten uitwijzen wat de aard en omvang hiervan is en hoe daarmee kan worden omgegaan. In de offline wereld lopen LVB-jongeren een verhoogd risico op zowel daderschap als slachtofferschap. Moonen en Verstegen (2006) geven aan dat een beperkte impulscontrole, een gebrekkige gewetensontwikkeling, en een beperkt vermogen om sociale informatie te verwerken belangrijke risicofactoren zijn voor crimineel gedrag. De gevoeligheid voor invloed van anderen wordt gezien als een belangrijke verklaring voor delinquent gedrag (Bexkens (2013), maar ook voor misbruik van LVB-jongeren (Diepenhorst en Hollander 2011). Uit onderzoek van Reep en Oudhof (2009) blijkt dat daders en slachtoffers overeenkomsten vertonen op factoren als zelfcontrole en levensstijl. Collot d'escury (2007) concludeert tot slot dat slachtofferschap en daderschap onder LVBjongeren beide te maken hebben met het minder aanwezig zijn van beschermende factoren zoals goede banden met anderen en met een verminderd besef van normen en waarden. De kenmerken die mogelijk samenhangen met online risicogedrag kunnen worden onderverdeeld in statische en dynamische risicofactoren. Deze tweedeling is van belang voor praktijkorganisaties omdat statische factoren lastig veranderbaar zijn, terwijl het interveniëren op dynamische factoren kan leiden tot het wegnemen van criminogene behoeften (Andrews & Bonta, 2012). Bij LVB-jongeren kun je bijvoorbeeld weinig doen aan het IQ, maar je kunt hen wel weerbaarder maken tegen groepsdruk door in te spelen op hun gevoeligheid voor anderen. Praktijkorganisaties die met de beschreven prpblematiek te maken kunnen krijgen zijn in verschillende werkvelden te vinden. Een grote concentratie LVB-jongeren is te vinden op praktijkscholen. Door de bijkomende problematiek op psychosociaal vlak zijn deze jongeren ook in de zorgsector goed vertegenwoordigd (Neijmeijer, Moerdijk, Veneberg & Muusse, 2010). Daarnaast is er een oververtegenwoordiging van LVBjongeren in het justitiele systeem (Collot D Escury, 2007). Het onderzoek zal zich op deze uiteenlopende werkvelden richten. De bovenstaande inzichten leiden tot het model in figuur 1 waarin de samenhang wordt weergegeven tussen de online risico s, de onderliggende risicofactoren en de aanbevelingen voor de praktijk. Daarnaast geeft het model richting aan de doelstelling en onderzoeksvragen van het promotieonderzoek.

5 Figuur 1: Samenhang tussen online risico s voor LVB-jongeren, onderliggende risicofactoren en aanbevelingen voor de praktijk.

6 Doel- en vraagstelling Gezien het bovenstaande luidt de doelstelling van het onderzoek: Het vergroten van de wetenschappelijke kennis omtrent het thema LVBjongeren en internetgebruik teneinde praktijkorganisaties voor LVBjongeren handvatten te bieden voor de begeleiding hiervan. Tegen de achtergrond van de hiervoor gegeven theoretische uiteenzetting en het weergegeven model worden de volgende drie onderzoeksvragen gesteld: Welke ervaringen (dader- en slachtofferschap) hebben LVB-jongeren in de leeftijd van op de online risicogebieden agressie, financieeleconomische criminaliteit, seksuele activiteiten en overtuigingen? (=gedrag in kaart brengen) Welke factoren kunnen de ervaringen van deze groep op de vier risicogebieden verklaren? (= risico- en beschermingsfactoren in kaart brengen) Hoe kan de kennis over deze ervaringen en factoren bijdragen aan de begeleiding en behandeling van jongeren met een licht verstandelijke beperking door praktijkorganisaties? (= aanbevelingen voor interventies)

JONGEREN EN INTERNETVEILIGHEID

JONGEREN EN INTERNETVEILIGHEID JONGEREN EN INTERNETVEILIGHEID Joyce Kerstens 5 maart 2015 JONGEREN - INTERNET - MEDIA Meisje uit Pijnacker pleegt zelfmoord 'om bangalijst' De Oude Klapwijkseweg in Pijnacker. FOTO STREETVIEW. UPDATE

Nadere informatie

Mediaopvoeding & (online) risico s en kansen voor jongeren. Natascha Notten 30 mei 2015 SWR, Leusden

Mediaopvoeding & (online) risico s en kansen voor jongeren. Natascha Notten 30 mei 2015 SWR, Leusden Mediaopvoeding & (online) risico s en kansen voor jongeren Natascha Notten 30 mei 2015 SWR, Leusden Mediaopvoeding, risico s en kansen Mediaopvoeding kan kansen bieden, maar ook een belemmering vormen

Nadere informatie

Crimineel gedrag en schoolverzuim onder jongeren met jeugdreclasseringsmaatregel bij de WSG

Crimineel gedrag en schoolverzuim onder jongeren met jeugdreclasseringsmaatregel bij de WSG Lectoraat LVB en jeugdcriminaliteit Factsheet 7 - december 2015 Expertisecentrum Jeugd Hogeschool Leiden Crimineel gedrag en school onder jongeren met jeugdreclasseringsmaatregel bij de WSG Door: Paula

Nadere informatie

Kenmerken en oorzaken van een licht verstandelijke beperking

Kenmerken en oorzaken van een licht verstandelijke beperking Kenmerken en oorzaken van een licht verstandelijke beperking Mariska Zoon www.nji.nl Januari 2012 Een licht verstandelijke beperking Met de term licht verstandelijk beperkt worden volgens de DSM-IV-TR

Nadere informatie

Ik heb geen pasklare antwoorden

Ik heb geen pasklare antwoorden Ik heb geen pasklare antwoorden door Johan de Koning Mensen met een licht verstandelijke beperking komen vaker in aanraking met justitie dan anderen. Hoe worden zij begeleid? Lector Hendrien Kaal wil dat

Nadere informatie

Risicofactoren, zelfbescherming en invloed van sociale context (6 oktober 2011) Sofie Vandoninck, K.U.Leuven

Risicofactoren, zelfbescherming en invloed van sociale context (6 oktober 2011) Sofie Vandoninck, K.U.Leuven Veilig online: negatieve ervaringen bij 9-16 jarigen Risicofactoren, zelfbescherming en invloed van sociale context (6 oktober 2011) Sofie Vandoninck, K.U.Leuven EU Kids Online: achtergrond en theoretisch

Nadere informatie

Expertmeeting SCP & RMO 04/11/2011. Kinderen & internetrisico s Nathalie Sonck & Jos de Haan

Expertmeeting SCP & RMO 04/11/2011. Kinderen & internetrisico s Nathalie Sonck & Jos de Haan Expertmeeting SCP & RMO Kinderen & internetrisico s Nathalie Sonck & Jos de Haan Geringe kans op internetrisico s & negatieve ervaringen geruststellend, relativeert omvang van problemen en morele paniek

Nadere informatie

SCP-rapport (embargo tot 06/10) Nathalie Sonck & Jos de Haan

SCP-rapport (embargo tot 06/10) Nathalie Sonck & Jos de Haan SCP-rapport (embargo tot 06/10) Nathalie Sonck & Jos de Haan Mogelijkheden, maar ook risico s Internetgebruik bij jongeren (huiswerk, ontspanning, sociale contacten, informatie) online/offline leefwereld

Nadere informatie

Pubers in beeld OM-beleid bij door jongeren geproduceerde seksuele afbeeldingen van minderjarigen

Pubers in beeld OM-beleid bij door jongeren geproduceerde seksuele afbeeldingen van minderjarigen Landelijk Expertisecentrum Kinderporno en Kindersekstoerisme Pubers in beeld OM-beleid bij door jongeren geproduceerde seksuele afbeeldingen van minderjarigen De laatste jaren krijgen politie en Openbaar

Nadere informatie

Overzicht. Wat zijn social media? Voorbeelden van social media. Social media in de ICT-lessen. De gevaren van social media.

Overzicht. Wat zijn social media? Voorbeelden van social media. Social media in de ICT-lessen. De gevaren van social media. Overzicht Wat zijn social media? Voorbeelden van social media. Social media in de ICT-lessen. De gevaren van social media. Mindreader Wat zijn social media? Social media is een verzamelbegrip voor online

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 31 015 Kindermishandeling Nr. 82 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den

Nadere informatie

Over tweeten, generatie z en cyberpesten enzo. Graaf Huyn College 19 november. drs. L.A.E.C. Brüll

Over tweeten, generatie z en cyberpesten enzo. Graaf Huyn College 19 november. drs. L.A.E.C. Brüll Over tweeten, generatie z en cyberpesten enzo Graaf Huyn College 19 november drs. L.A.E.C. Brüll On en offline identiteit @LodewijkBrull lodewijk.brull@aboutlife.eu Kenmerken sociale media Sociale media

Nadere informatie

Over- of onderrapportering bij onderzoek naar internetrisico s

Over- of onderrapportering bij onderzoek naar internetrisico s Over- of onderrapportering bij onderzoek naar internetrisico s Etmaal van de Communicatiewetenschap 9-10 februari 2012 Sofie Vandoninck en Leen d Haenens Probleemstelling Blootstelling online risico s:

Nadere informatie

De schokkende realiteit

De schokkende realiteit De schokkende realiteit Een kwalitatief onderzoek naar de ervaringen van lvb-jongeren met Social Media Naam : Marcus Meijvogel Studentnummer : 1073541 Klas : SPHv4C Opleiding : Sociaal Pedagogische Hulpverlening

Nadere informatie

De (h)erkenning van jongeren met een lichte verstandelijke beperking Dr. M. van Nieuwenhuijzen

De (h)erkenning van jongeren met een lichte verstandelijke beperking Dr. M. van Nieuwenhuijzen De (h)erkenning van jongeren met een lichte verstandelijke beperking Dr. M. van Nieuwenhuijzen ISBN 978 90 8850 154 8 NUR 847 2010 B.V. Uitgeverij SWP Amsterdam Rede (in verkorte vorm) uitgesproken bij

Nadere informatie

Landelijke menukaart 2012 Gedragsinterventies als leerstraf

Landelijke menukaart 2012 Gedragsinterventies als leerstraf Gedragsinterventies als leerstraf Erkende gedragsinterventies als leerstraf Naam Inhoud Frequentie* Uren Respect limits Regulier 10 bijeenkomsten / 1 ouderbijeenkomst Respect limits Regulier Plus 10 bijeenkomsten

Nadere informatie

Inge Wissink, Forensische Orthopedagogiek. Seksueel misbruik van kinderen met een verstandelijke beperking binnen zorginstellingen

Inge Wissink, Forensische Orthopedagogiek. Seksueel misbruik van kinderen met een verstandelijke beperking binnen zorginstellingen Inge Wissink, Forensische Orthopedagogiek Seksueel misbruik van kinderen met een verstandelijke beperking binnen zorginstellingen Twee hoofdvragen: Omvang & aard van seksueel misbruik van LVB kinderen?

Nadere informatie

Mama, mag ik op t internet?

Mama, mag ik op t internet? Mama, mag ik op t internet? Sofie Vandoninck Faculteit Sociale Wetenschappen Onderzoekproject Online risico s & online weerbaarheid Doel van het onderzoek? Welke kinderen zijn meer kwetsbaar online? Hoe

Nadere informatie

Kids, internet en social media

Kids, internet en social media Kids, internet en social media Getrouwd, vader van 3 jongens Pleegvader, Culemborg Linkedin (702 connections), twitter (562 volgers), Facebook (345 vrienden) Mediawijsheid Mediawijsheid: Alles wat je

Nadere informatie

Thema. MediaWijsheid. voor mensen met LVB / autisme. Sociale Media anno 2012. Relaties en seksualiteit. Relaties en seksualiteit 31-10-12

Thema. MediaWijsheid. voor mensen met LVB / autisme. Sociale Media anno 2012. Relaties en seksualiteit. Relaties en seksualiteit 31-10-12 Help? Thema MediaWijsheid Zicht op specifieke van informatieverwerking van mensen met lvg/autisme voor mensen met LVB / autisme Media Stand van zaken media Gebruik Competenties Kansen / Bedreigingen Sociale

Nadere informatie

Jeugd & Cybersafety twee jaar later

Jeugd & Cybersafety twee jaar later RAPPORTAGE Jeugd & Cybersafety twee jaar later Ontwikkelingen in internetveiligheid KENNIS EN BEDRIJF De volgende personen hebben een bijdrage geleverd aan dit onderzoek: Miranda Domenie Sanneke Kloppenburg

Nadere informatie

http://www.williamschrikkergroep-nieuwsbrief.nl/admin/modules/wsg_exp_newslette...

http://www.williamschrikkergroep-nieuwsbrief.nl/admin/modules/wsg_exp_newslette... Page 1 of 5 Mocht u de nieuwsbrief niet volledig ontvangen, klik hier voor een printversie of bekijkt u de nieuwsbrief online. In nieuwsbrief 2015-3 informatie over: 10 jaar Expertisecentrum Projecten:

Nadere informatie

Verstandelijke beperkingen

Verstandelijke beperkingen 11 2 Verstandelijke beperkingen 2.1 Definitie 12 2.1.1 Denken 12 2.1.2 Vaardigheden 12 2.1.3 Vroegtijdig en levenslang aanwezig 13 2.2 Enkele belangrijke overwegingen 13 2.3 Ernst van verstandelijke beperking

Nadere informatie

14-12-2011. Programma. Problematisch middelengebruik voorkomen bij mensen met LVB. Alcohol- en drugsgebruik bij LVB. Definitie LVB

14-12-2011. Programma. Problematisch middelengebruik voorkomen bij mensen met LVB. Alcohol- en drugsgebruik bij LVB. Definitie LVB Problematisch middelengebruik voorkomen bij mensen met LVB Marijke Dijkstra Trimbos instituut Focus op onderzoek Utrecht, 2 december 2011 Improving Mental Health by Sharing Knowledge Programma Middelengebruik

Nadere informatie

Informatie voor pleegzorgbegeleiders en (pleeg)ouders

Informatie voor pleegzorgbegeleiders en (pleeg)ouders Informatie voor pleegzorgbegeleiders en (pleeg)ouders Pascalle van Pel Maart 2014 1 Inhoud Wat is social media? 3 Een aantal feiten 3 Wat is er leuk aan social media? 3 Wat zijn de risico s van social

Nadere informatie

Samenvatting Inleiding Onderzoeksaanpak

Samenvatting Inleiding Onderzoeksaanpak 1 2 1. Samenvatting Inleiding Kinderen hebben recht op bescherming tegen kindermishandeling, zo staat in het VN- Kinderrechtenverdrag (IVRK). Toch komt kindermishandeling in Nederland nog steeds op grote

Nadere informatie

De scholen zijn weer begonnen

De scholen zijn weer begonnen De scholen zijn weer begonnen (het pesten ook) Pesten is een plaag. Het nieuwe pesten gaat via sociale media. Wat kunnen ouders, scholen én leerlingen tegen digitaal pesten doen? De meest gestelde vragen

Nadere informatie

Aanbod Trajekt januari 2013 T 043-763 00 00

Aanbod Trajekt januari 2013 T 043-763 00 00 Aanbod Trajekt januari 2013 T 043-763 00 00 1. Morele dilemma discussie methode 50 minuten Maximale groepsgrootte: 15 leerlingen Benodigdheden: klaslokaal of andere ruimte, stoelen in kring, ruimte in

Nadere informatie

EU Kids Online onderzoek internetgebruik en -vaardigheden, en online risico s bij 9- tot 16-jarigen

EU Kids Online onderzoek internetgebruik en -vaardigheden, en online risico s bij 9- tot 16-jarigen EU Kids Online onderzoek internetgebruik en -vaardigheden, en online risico s bij 9- tot 16-jarigen Leen d Haenens & Sofie Vandoninck Studiedag Kids Online 8 februari 2012, Leuven Overzicht Achtergrond

Nadere informatie

Instrument Risicotaxatie Seksueel grensoverschrijdend gedrag

Instrument Risicotaxatie Seksueel grensoverschrijdend gedrag Instrument Risicotaxatie Seksueel grensoverschrijdend gedrag Naam jeugdige: Geboortedatum: Sekse jeugdige: Man Vrouw Datum van invullen: Ingevuld door: Over dit instrument Dit instrument is een hulpmiddel

Nadere informatie

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 200018 2500 EA..DEN HAAG

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 200018 2500 EA..DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 200018 2500 EA..DEN HAAG Primair Onderwijs IPC 2650 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500

Nadere informatie

Concept: Een beroep doen op de werknemers om twee keer per jaar een mannelijke middelbare scholier mee te nemen voor een meeloopdag.

Concept: Een beroep doen op de werknemers om twee keer per jaar een mannelijke middelbare scholier mee te nemen voor een meeloopdag. Nationale Zorgvernieuwingsprijs Hoe zorg je ervoor dat meer mannen voor een baan in de zorg kiezen? Concept: Een beroep doen op de werknemers om twee keer per jaar een mannelijke middelbare scholier mee

Nadere informatie

Cyberpesten in Olst-Wijhe Nederlandse samenvatting van het onderzoek naar cyberpesten onder 12 tot 18 jarigen in de gemeente Olst-Wijhe

Cyberpesten in Olst-Wijhe Nederlandse samenvatting van het onderzoek naar cyberpesten onder 12 tot 18 jarigen in de gemeente Olst-Wijhe Cyberpesten in Olst-Wijhe Nederlandse samenvatting van het onderzoek naar cyberpesten onder 12 tot 18 jarigen in de gemeente Olst-Wijhe Beste lezer Voor u ligt een onderzoeksverslag naar cyberpesten onder

Nadere informatie

maatschappijwetenschappen vwo 2015-II

maatschappijwetenschappen vwo 2015-II Opgave 2 Rondhangen Bij deze opgave horen de teksten 2 en 3 en tabel 1. Inleiding De Kamer ontvangt elk jaar een rapportage van de minister van Justitie over de voortgang van de aanpak van problematische

Nadere informatie

Social media en de school NIP, Amsterdam 13 maart 2015

Social media en de school NIP, Amsterdam 13 maart 2015 Social media en de school NIP, Amsterdam 13 maart 2015 Meisje uit Pijnacker pleegt zelfmoord 'om bangalijst' De Oude Klapwijkseweg in Pijnacker. FOTO STREETVIEW. UPDATE In Pijnacker heeft gisteravond een

Nadere informatie

Parallelsessie 7 Een dubbele uitdaging!

Parallelsessie 7 Een dubbele uitdaging! Parallelsessie 7 Een dubbele uitdaging! Cultuursensitief werken met LVB jongeren binnen de Jeugdreclassering & trainingsinterventies Wie we zijn Lidwien Schulten Sr. Projectmanager Expertisecentrum William

Nadere informatie

5 Samenvatting en conclusies

5 Samenvatting en conclusies 5 Samenvatting en conclusies In 2008 werden in Nederland bijna 5,2 miljoen mensen het slachtoffer van criminaliteit (cbs 2008). De meeste van deze slachtoffers kregen te maken met diefstal of vernieling,

Nadere informatie

ONLINE WEERBAARHEID. Zelfregulering en coping strategieën in relatie tot psychosociale en contextkenmerken Leen d Haenens, KU Leuven

ONLINE WEERBAARHEID. Zelfregulering en coping strategieën in relatie tot psychosociale en contextkenmerken Leen d Haenens, KU Leuven ONLINE WEERBAARHEID Zelfregulering en coping strategieën in relatie tot psychosociale en contextkenmerken Leen d Haenens, KU Leuven EU Kids Online: achtergrond en theoretisch kader Types online risico

Nadere informatie

5) Wanneer heeft de uitvraag van de Gezondheidsmonitor Jeugd plaatsgevonden? Het onderzoek is uitgevoerd in de periode september december 2015.

5) Wanneer heeft de uitvraag van de Gezondheidsmonitor Jeugd plaatsgevonden? Het onderzoek is uitgevoerd in de periode september december 2015. Q&A Gezondheidsmonitor Jeugd 2015 versie 18 april 1) Wat is de Gezondheidsmonitor Jeugd? De Gezondheidsmonitor Jeugd is een onderzoek naar gezondheid en leefstijl van jongeren uit klas 2 en 4 van het voortgezet

Nadere informatie

De rol van de gedragskundige. LVB en Verslaving Workshopronde 1 Slotbijeenkomst Trimbos 16-04-2013

De rol van de gedragskundige. LVB en Verslaving Workshopronde 1 Slotbijeenkomst Trimbos 16-04-2013 De rol van de gedragskundige LVB en Verslaving Workshopronde 1 Slotbijeenkomst Trimbos 16-04-2013 Spin in het web? Agenda Korte uiteenzetting LVB en verslaving Functie-eisen Rol gedragskundige Discussie

Nadere informatie

PARTNERSHIPS ROND PESTEN OP SCHOOL

PARTNERSHIPS ROND PESTEN OP SCHOOL Gie Deboutte Vlaams Netwerk Kies Kleur tegen Pesten PARTNERSHIPS ROND PESTEN OP SCHOOL Welke aanpak is wenselijk en haalbaar? Kennis over het pestfenomeen Voorwaarde 1 voor geslaagde samenwerking Waarom?

Nadere informatie

Tabel 2: Overzicht programma in middelen, doelen en leerstijlen in fase 2

Tabel 2: Overzicht programma in middelen, doelen en leerstijlen in fase 2 Bijlage Romeo Deze bijlage hoort bij de beschrijving van de interventie Romeo, zoals die is opgenomen in de databank Effectieve Jeugdinterventies. Meer informatie: www.nji.nl/jeugdinterventies December

Nadere informatie

Jonge mantelzorgers. Onderzoek naar het bereiken en ondersteunen. van jonge mantelzorgers in Zwolle. Een samenvatting van het onderzoek

Jonge mantelzorgers. Onderzoek naar het bereiken en ondersteunen. van jonge mantelzorgers in Zwolle. Een samenvatting van het onderzoek Jonge mantelzorgers Onderzoek naar het bereiken en ondersteunen van jonge mantelzorgers in Zwolle Een samenvatting van het onderzoek Renée Lieffijn, Esther Lukas, Jacolien van der Vegt, Karien Willems

Nadere informatie

Onderzoeksrapport: De digitale weerbaarheid. van jongeren met een LVB Over cyberpesten, stalking en intimidatie

Onderzoeksrapport: De digitale weerbaarheid. van jongeren met een LVB Over cyberpesten, stalking en intimidatie Onderzoeksrapport: De digitale weerbaarheid Onderzoeksrapport: De digitale weerbaarheid van jongeren met LVB van jongeren met een LVB Over cyberpesten, stalking en intimidatie HONOURS PROJECT Vraagstellers

Nadere informatie

Digitaal pesten kan op veel manieren. Online pesten mensen, vooral scholieren, elkaar door:

Digitaal pesten kan op veel manieren. Online pesten mensen, vooral scholieren, elkaar door: Uw kind en een smartphone Kinderen hebben steeds jonger beschikking over een eigen mobiele telefoon. Dit is voor u als ouder natuurlijk handig, omdat uw kind zo gemakkelijk bereikbaar is via bijvoorbeeld

Nadere informatie

Kinderen en Veilig Internet. Prof. dr. R. Casimirschool 6 maart 2012

Kinderen en Veilig Internet. Prof. dr. R. Casimirschool 6 maart 2012 Kinderen en Veilig Internet Prof. dr. R. Casimirschool 6 maart 2012 Over mij Johan Lammers Geboren en getogen in Deurne Organisatiepsychologie in Nijmegen Nu weknowmore & socialemediatraining.nl in Amsterdam

Nadere informatie

5. Maak goede afspraken met alle meewerkende partijen. Dit voorkomt misverstanden en bevordert de relaties.

5. Maak goede afspraken met alle meewerkende partijen. Dit voorkomt misverstanden en bevordert de relaties. bij het voorbereiden, uitvoeren en evalueren van een inclusieve activiteit voor personen met ernstige meervoudige beperkingen en hun leeftijdsgenoten zonder beperkingen. Deze tips hebben we geformuleerd

Nadere informatie

Excellenties, Dames en Heren,

Excellenties, Dames en Heren, Excellenties, Dames en Heren, Twee jaar geleden werd door de toenmalige minister van Justitie mijn mandaat uitgebreid met het rapporteren over kinderpornografie. Ik ben verheugd dat ik mijn eerste rapport

Nadere informatie

Mijn leerling online. Hoe begeleid je je leerlingen op Internet? Justine Pardoen en Remco Pijpers

Mijn leerling online. Hoe begeleid je je leerlingen op Internet? Justine Pardoen en Remco Pijpers Mijn leerling online Hoe begeleid je je leerlingen op Internet? Justine Pardoen en Remco Pijpers Mijn leerling online Hoe begeleid je je leerlingen op Internet? Justine Pardoen en Remco Pijpers ISBN 90

Nadere informatie

3 november 2014. Onderzoek: Pesten

3 november 2014. Onderzoek: Pesten 3 november 2014 Onderzoek: Pesten 1 Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 30.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag

Nadere informatie

Delinquent gedrag bij jongeren met een licht verstandelijke beperking

Delinquent gedrag bij jongeren met een licht verstandelijke beperking DC 72 Delinquent gedrag bij jongeren met een licht verstandelijke beperking Dit thema is een bewerking van het krantenartikel uit NRC Handelsblad Vroeger een debiel, nu een delinquent. In dit artikel zegt

Nadere informatie

essie 'Zijn ze helemaal gek geworden?'

essie 'Zijn ze helemaal gek geworden?' Verslag themasessie essie 'Zijn ze helemaal gek geworden?' Over omvang en aard van psychische problemen, stoornissen en Licht Verstandelijke Beperking van Marokkaans-Nederlandse jeugdigen en de relatie

Nadere informatie

Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos

Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos Bijlage 2 Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos A1 Uitbrengen jaarkrant A2 Advertentie huis aan huis bladen A3 Consultatie B1 Brochures

Nadere informatie

Kinderen en internetrisico s

Kinderen en internetrisico s Kinderen en internetrisico s Kinderen en internetrisico s eu Kids Online onderzoek onder 9-16-jarige internetgebruikers in Nederland Nathalie Sonck Jos de Haan Sociaal en Cultureel Planbureau Den Haag,

Nadere informatie

arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo het beeld van het hbo als werkgever onder hoogopgeleide professionals Samenvatting imago-onderzoek

arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo het beeld van het hbo als werkgever onder hoogopgeleide professionals Samenvatting imago-onderzoek arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo het beeld van het hbo als werkgever onder hoogopgeleide professionals Samenvatting imago-onderzoek Zestor is opgericht door sociale partners in het hbo: onderzoeksvraag

Nadere informatie

WAAR WAAR NIET WAAR IQ QUIZ? Herkennen van kinderen met een licht verstandelijke beperking. Opzet workshop. Waar of niet waar.

WAAR WAAR NIET WAAR IQ QUIZ? Herkennen van kinderen met een licht verstandelijke beperking. Opzet workshop. Waar of niet waar. Opzet workshop Quiz Herkennen van kinderen met een licht verstandelijke beperking Ervaringsdeskundige Interactieve kennisoverdracht Wilma Walterbos gedragsdeskundige MEE Natasja Wiersema Expertisecentrum

Nadere informatie

Jeugdige daders van cybercrime in Nederland: Een empirische verkenning. Samenvatting

Jeugdige daders van cybercrime in Nederland: Een empirische verkenning. Samenvatting 1 Jeugdige daders van cybercrime in Nederland: Een empirische verkenning Samenvatting Sven Zebel 1 Peter de Vries 1 Ellen Giebels 1 Margôt Kuttschreuter 1 Wouter Stol 2 1 Universiteit Twente, vakgroep

Nadere informatie

Door wie? - Henk den Ouden (zorgcoördinator) en Corine Lagendijk (schoolmaatschappelijk werker).

Door wie? - Henk den Ouden (zorgcoördinator) en Corine Lagendijk (schoolmaatschappelijk werker). Bijlage Pestprotocol Wat is het? - Een protocol met uitleg, regels en afspraken die leiden tot een veilige schoolomgeving waarin pestgedrag wordt tegengegaan. Dit is belangrijk gezien gepest worden één

Nadere informatie

Werkvorm Checklist risicofactoren

Werkvorm Checklist risicofactoren Werkvorm Checklist risicofactoren Met behulp van de Checklist risicofactoren kan in kaart wn gebracht hoe het staat met de fysieke omgeving, toezicht en gelegenheden, omgangscultuur en bespreekbaarheid

Nadere informatie

Bijlage 9 Intakeverslag Integrale Vroeghulp

Bijlage 9 Intakeverslag Integrale Vroeghulp Bijlage 9 Intakeverslag Integrale Vroeghulp Verslag Integrale Vroeghulp Naam jeugdige: Geboortedatum: BSN nummer: Naam ouders/opvoeders: Adres: Telefoonnummer: Email: Naam trajectbegeleider: Cliëntnummer

Nadere informatie

Tijdig ingrijpen: werkzame ingrediënten voor interventies

Tijdig ingrijpen: werkzame ingrediënten voor interventies Infosheet Tijdig ingrijpen: werkzame ingrediënten voor interventies Tijdig ingrijpen betekent voorkomen dat een de fout ingaat. Wie wil dat niet? Dat is dan ook precies wat deze infosheet beoogt: inzicht

Nadere informatie

PESTPROTOCOL OBS DE DUIZENDPOOT

PESTPROTOCOL OBS DE DUIZENDPOOT PESTPROTOCOL OBS DE DUIZENDPOOT Vooraf In dit pestprotocol staat welke maatregelen de school neemt om pesten te voorkomen (preventie) en pesten aan te pakken. Het geeft aan dat OBS De Duizendpoot het bestrijden

Nadere informatie

HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU????

HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU???? HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU???? In het kort Als je gepest wordt ga dan naar je mentor. Als je het moeilijk vindt je mentor in vertrouwen te nemen, ga dan naar je favoriete docent, juniormentor of de vertrouwenspersoon

Nadere informatie

SOVA /AR op Maat Presentatie

SOVA /AR op Maat Presentatie SOVA /AR op Maat Presentatie Doelgroep Sociale Vaardigheden op Maat Jongens en meisjes in de leeftijd van 15-21 jaar Jongeren met probleemgedrag dat o.a. voortkomt uit onvermogen tot zelfstandig en adequaat

Nadere informatie

Antipest protocol. Om veiligheid voor elke leerling binnen school mogelijk te maken, zijn regels of onderlinge afspraken noodzakelijk.

Antipest protocol. Om veiligheid voor elke leerling binnen school mogelijk te maken, zijn regels of onderlinge afspraken noodzakelijk. Antipest protocol Inleiding Op onze school vinden we het belangrijk dat leerlingen op zorgvuldige manier met andere leerlingen omgaan, op zorgvuldige manier met materialen omgaan en dat zij zich binnen

Nadere informatie

1 Probleemschets. Pesten. Factsheet. Inleiding

1 Probleemschets. Pesten. Factsheet. Inleiding Pesten Factsheet Inleiding Pesten is een groot probleem. Het heeft gevolgen voor zowel de gepeste als de pester en de leerprestaties en veilige sfeer op school. De schattingen van het aantal kinderen dat

Nadere informatie

Voor meer informatie over dit onderzoek kunt u contact opnemen met Lisette van Vliet: lisette.van.vliet@eenvandaag.

Voor meer informatie over dit onderzoek kunt u contact opnemen met Lisette van Vliet: lisette.van.vliet@eenvandaag. Onderzoek Sexting 7 april 2015 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 26 februari tot en met 9 maart 2015 deden 1852 jongeren mee, waaronder 961 middelbare scholieren. De uitslag is

Nadere informatie

De onzichtbare grens van online privacy. Essay

De onzichtbare grens van online privacy. Essay De onzichtbare grens van online privacy Essay Auteur: Estelle Heijneman Studentnummer: 1619340 Docent: Dick Swart Format: Essay Specialisatie: Visual Design Seminar: 2014-B Datum: 16-12-2014 Inleiding

Nadere informatie

Inhoud. Mijn leven. het internet en ik

Inhoud. Mijn leven. het internet en ik Inhoud Inleiding...3 Hoofdstuk 1 Wachtwoord... 4 Hoofdstuk 2 Cybercrime... 6 Hoofdstuk 3 Oplichting... 8 Hoofdstuk 4 Verbinding... 10 Hoofdstuk 5 Webwinkels... 12 Hoofdstuk 6 Sociale media... 14 Hoofdstuk

Nadere informatie

Nieuwe media. Imy selfie. like. Smart online!

Nieuwe media. Imy selfie. like. Smart online! Imy selfie Nieuwe media like Smart online! Smart online! De nieuwe media, we kunnen niet meer zonder! De nieuwe media maken het ons mogelijk om 24 uur per dag bereikbaar te zijn, het world wide web te

Nadere informatie

Academie voor Sociale Studies. Minor Licht Verstandelijk Beperkt

Academie voor Sociale Studies. Minor Licht Verstandelijk Beperkt Academie voor Sociale Studies Minor Licht Verstandelijk Beperkt Leerplanschema minor LVB Minor LVB Periode 1/3 Periode 2/4 Inleiding De minor Licht Verstandelijk Beperkt biedt een inspirerend en intensief

Nadere informatie

Minor Licht Verstandelijk Beperkt

Minor Licht Verstandelijk Beperkt Minor Licht Verstandelijk Beperkt Academie voor Sociale Studies Inleiding De minor Licht Verstandelijk Beperkt biedt een inspirerend en intensief half jaar deskundigheidsbevordering op het gebied van werken

Nadere informatie

Internet protocol en Cyberpesten

Internet protocol en Cyberpesten E-mail & Internet Internet protocol en Cyberpesten Versie mei 2014 Algemeen Dit internet protocol is tot stand gekomen na overleg met directie, ICT en team. Er zit in de ICT-documentatie die elke collega

Nadere informatie

Kids, internet en social media

Kids, internet en social media Kids, internet en social media Wat doen je kinderen online? W Welke afspraken zijn er bij jullie thuis? Wat wil je vanavond te weten komen? (hoe kan ik ) Mediawijsheid Mediawijsheid: Alles wat je nodig

Nadere informatie

Verraderlijk gewoon: Licht verstandelijk gehandicapte jongeren, hun wereld en hun plaats in het strafrecht

Verraderlijk gewoon: Licht verstandelijk gehandicapte jongeren, hun wereld en hun plaats in het strafrecht Verraderlijk gewoon: Licht verstandelijk gehandicapte jongeren, hun wereld en hun plaats in het strafrecht Landelijke PrO-dag Marigo Teeuwen Nijkerk 10 december 2014 Vandaag: onderzoek en praktijk Onderzoek

Nadere informatie

Psychologie Inovum. Informatie en productenboek voor cliënten, hun naasten en medewerkers

Psychologie Inovum. Informatie en productenboek voor cliënten, hun naasten en medewerkers Psychologie Inovum Informatie en productenboek voor cliënten, hun naasten en medewerkers Waarom psychologie Deze folder is om bewoners, hun naasten en medewerkers goed te informeren over de mogelijkheden

Nadere informatie

Tolerantieklimaat sportverenigingen Noord-Holland Noord Samenvatting I&O Research Art.1 Bureau Discriminatiezaken NHN Maart 2014

Tolerantieklimaat sportverenigingen Noord-Holland Noord Samenvatting I&O Research Art.1 Bureau Discriminatiezaken NHN Maart 2014 Tolerantieklimaat sportverenigingen Noord-Holland Noord Samenvatting I&O Research Art.1 Bureau Discriminatiezaken NHN Maart 2014 I Handen schudden voor de wedstrijd, heldere communicatie met ouders en

Nadere informatie

Ervaren problemen door professionals

Ervaren problemen door professionals LVG en Verslaving Lectoraat GGZ-Verpleegkunde Ervaren problemen door professionals Kennisdeling 11 november 2010, Koos de Haan, deel 2 1 Wat komt aan bod? Onderzoek naar problemen door professionals ervaren

Nadere informatie

LVB-jeugd en sociale media Rapport over jongeren met een licht verstandelijke beperking (LVB) en de risico s van sociale media

LVB-jeugd en sociale media Rapport over jongeren met een licht verstandelijke beperking (LVB) en de risico s van sociale media LVB-jeugd en sociale media Rapport over jongeren met een licht verstandelijke beperking (LVB) en de risico s van sociale media inhoud Inleiding 4 Expert-sessie 4 Interviews 5 De term LVB 5 Actueel 5 Leeswijzer

Nadere informatie

LVB-jeugd en sociale media Rapport over jongeren met een licht verstandelijke beperking (LVB) en de risico s van sociale media

LVB-jeugd en sociale media Rapport over jongeren met een licht verstandelijke beperking (LVB) en de risico s van sociale media LVB-jeugd en sociale media Rapport over jongeren met een licht verstandelijke beperking (LVB) en de risico s van sociale media inhoud Inleiding 4 Expert-sessie 4 Interviews 5 De term LVB 5 Actueel 5 Leeswijzer

Nadere informatie

2014-2015. Anti-pestbeleid en protocol Mulock Houwer SO. Mulock Houwer. Lageweg

2014-2015. Anti-pestbeleid en protocol Mulock Houwer SO. Mulock Houwer. Lageweg 2014-2015 Anti-pestbeleid en protocol Mulock Houwer SO Mulock Houwer Lageweg INHOUDSOPGAVE... 1 ANTI-PESTBELEID EN -PROTOCOL... 3 INLEIDING... 3 PLAGEN OF PESTEN... 4 PREVENTIEVE MAATREGELEN... 5 HET STAPPENPLAN

Nadere informatie

ONDERZOEKSPROJECT. Projectleden Lilian de Rooij Eva Kloosterman Jelien Maneschijn Dirma Gommer

ONDERZOEKSPROJECT. Projectleden Lilian de Rooij Eva Kloosterman Jelien Maneschijn Dirma Gommer 2013 ONDERZOEKSPROJECT Een onderzoek naar de begeleidingsmogelijkheden rondom het vergroten van weerbaarheid met betrekking tot (structureel) pestgedrag, van jongeren met een licht verstandelijke beperking,

Nadere informatie

2. Hebben ze ooit al een geheim van je rondverteld via internet? 3. Hebben ze al eens een geheim doorvertelt dat jij iemand had toevertrouwd?

2. Hebben ze ooit al een geheim van je rondverteld via internet? 3. Hebben ze al eens een geheim doorvertelt dat jij iemand had toevertrouwd? Bijlage 1 Ben jij ooit gecyberpest? Cyberpesten kan iedereen overkomen. De meeste mensen weten niet wat cyberpesten is. Misschien ben zelfs jij ooit gecyberpest zonder dat je het zelf weet. Er zijn 2 reeksen

Nadere informatie

Plagen is niet hetzelfde als pesten. De verschillen zou je zo kunnen aangeven:

Plagen is niet hetzelfde als pesten. De verschillen zou je zo kunnen aangeven: Pestprotocol 1.Doel pestprotocol basisschool CBS De Bron Dit pestprotocol heeft als doel om alle kinderen zich bij ons op school veilig te laten voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door

Nadere informatie

Beste student en scholier!

Beste student en scholier! Beste student en scholier! Ben je vastgelopen met het schrijven van je scriptie, profielwerkstuk of afstudeerverslag? Sta je juist aan het begin van een scriptie, werkstuk of afstudeertraject en weet je

Nadere informatie

Effectief vroegtijdig ingrijpen: Een verkennend onderzoek naar effectief vroegtijdig ingrijpen ter voorkoming van ernstig delinquent gedrag.

Effectief vroegtijdig ingrijpen: Een verkennend onderzoek naar effectief vroegtijdig ingrijpen ter voorkoming van ernstig delinquent gedrag. Effectief vroegtijdig ingrijpen: Een verkennend onderzoek naar effectief vroegtijdig ingrijpen ter voorkoming van ernstig delinquent gedrag. Samenvatting De Top600 bestaat uit een groep van 600 jonge veelplegers

Nadere informatie

Pesten in het voortgezet onderwijs

Pesten in het voortgezet onderwijs Pesten in het voortgezet onderwijs Aandacht voor Pesten Week tegen pesten: 22-26 september 2014 Het thema is Horen, Zien en Speak Up! Zie onderstaande link. week tegen pesten Wat is nu eigenlijk pesten?

Nadere informatie

Pestprotocol. Postadres. De Stroekeld 139. 7463 CB Rijssen. info@julianaschool.net. www.julianaschool.net. Locatie Roerdomp. Roerdomp 24, Rijssen

Pestprotocol. Postadres. De Stroekeld 139. 7463 CB Rijssen. info@julianaschool.net. www.julianaschool.net. Locatie Roerdomp. Roerdomp 24, Rijssen Pestprotocol Postadres De Stroekeld 139 7463 CB Rijssen info@julianaschool.net www.julianaschool.net Locatie Roerdomp Roerdomp 24, Rijssen Tel: 0548-636000 Locatie Stroekeld De Stroekeld 139, Rijssen Tel:

Nadere informatie

Mentale kracht in de Forensische Psychiatrie

Mentale kracht in de Forensische Psychiatrie Mentale Mentale kracht in de Forensische Psychiatrie LFPZ,Zeeland, 11 juni 2009 Jan Auke Walburg Principes van positieve psychologie Bestudering positieve subjectieve ervaringen en constructieve cognities.

Nadere informatie

Factsheet Mediagebruik. Kinderen met een LVB

Factsheet Mediagebruik. Kinderen met een LVB Factsheet Mediagebruik Kinderen met een LVB Mediagebruik kenmerkend voor kinderen met een LVB Het mediagebruik van kinderen met een licht verstandelijke beperking (LVB) is zowel in Nederland als internationaal

Nadere informatie

Heeft u kennis genomen van het artikel 'GGD moet stoppen met seksvragen aan 13-jarigen' in het algemeen Dagblad van 18 februari 2014?

Heeft u kennis genomen van het artikel 'GGD moet stoppen met seksvragen aan 13-jarigen' in het algemeen Dagblad van 18 februari 2014? VVD-fractie Harderwijk C. Van der Wal-Zeggeling p/a Spiekerweg 9 3849 PT HARDERWIJK datum: ons kenmerk: uw brief van: uw kenmerk: onderwerp: 17 april 2014 U14.002313 Beantwoording van schriftelijke vragen

Nadere informatie

Het belang van de waakzaamheid van betrokkenen bij de preventie en bestrijding van criminaliteit

Het belang van de waakzaamheid van betrokkenen bij de preventie en bestrijding van criminaliteit Het belang van de waakzaamheid van betrokkenen bij de preventie en bestrijding van criminaliteit HRO Conferentie, Deventer, 22 januari 2015 Trees van Schalkwijk: Rabobank Almere Alan Kabki: Saxion / Politieacademie

Nadere informatie

Nieuwsflits Opleidingsinstituut DJI

Nieuwsflits Opleidingsinstituut DJI Opleidingsinstituut DJI Nieuwsflits Opleidingsinstituut DJI 14 april 2015 Nieuwsbrief voor Ketenpartners Inhoud Voorwoord Overleg over oprichting opleidingscentrum met de NCTV Mentale veerkracht; meer

Nadere informatie

Benodigd materiaal Papier om op te schrijven, te tekenen, pen/(kleur)potloden, verf (afhankelijk van de opdracht).

Benodigd materiaal Papier om op te schrijven, te tekenen, pen/(kleur)potloden, verf (afhankelijk van de opdracht). 1 LesmateriaalbijdevoorstellingBloeddrukvandeGroundbreakers Inleiding Devoorstelling,diedeleerlingengaanzieniseenvoorstellingmetzwareonderwerpen.Wijradenu aandelesmetuwleerlingenzowelvoor alsnatebespreken.wegaanerdaarbijvanuitdatdegene

Nadere informatie

Ontwikkeling van evidence based producten. Luciënne Heerkens Petri Embregts

Ontwikkeling van evidence based producten. Luciënne Heerkens Petri Embregts Ontwikkeling van evidence based producten Luciënne Heerkens Petri Embregts Vertalen van evidence naar praktijk Evidence based practice Gewetensvol, oordeelkundig gebruik van beste bewijs om beslissingen

Nadere informatie

Bianca Wagenaar-Swart Preventiewerker

Bianca Wagenaar-Swart Preventiewerker Bianca Wagenaar-Swart Preventiewerker Tactus Verslavingszorg Stedendriehoek, Twente, Zwolle/Noord Veluwe en Flevoland Preventie Behandeling Nazorg Alcohol, roken, drugs, medicijnen, gamen, gokken Programma

Nadere informatie

Social media is in de loop van de jaren zo gegroeid dat het bijna niet meer weg te denken is uit het dagelijkse leven binnen het onderwijs.

Social media is in de loop van de jaren zo gegroeid dat het bijna niet meer weg te denken is uit het dagelijkse leven binnen het onderwijs. Social media is in de loop van de jaren zo gegroeid dat het bijna niet meer weg te denken is uit het dagelijkse leven binnen het onderwijs. Bron a;eelding: h=p://wij- leren.nl/social- media- school.php

Nadere informatie

Stop het graaien bij kwetsbare ouderen

Stop het graaien bij kwetsbare ouderen Stop het graaien bij kwetsbare ouderen Initiatiefvoorstel Partij van de Ouderen Amsterdam "Stop het graaien bij kwetsbare ouderen" Initiatiefvoorstel Partij van de Ouderen Amsterdam 1. Inleiding: Ouderenroof,

Nadere informatie