stabulletin op alle STABU cursussen & opleidingen meld u aan voor een cursus/opleiding via het aanmeldingsformulier op

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "stabulletin op alle STABU cursussen & opleidingen meld u aan voor een cursus/opleiding via het aanmeldingsformulier op www.stabu."

Transcriptie

1 stabulletin ja a r g a n g 26 n u m m e r 04 d e c e m b e r ,- korting geldig t/m » pagina 30 STABU STUDEER ACTIE! op alle STABU cursussen & opleidingen meld u aan voor een cursus/opleiding via het aanmeldingsformulier op pagina 11 Brochure CARverzekering STABU: 35 jaar jong! Op 13 oktober 1976 werd Stichting STABU officieel opgericht onder auspiciën van de toenmalige Vereniging UGCB, met vele partners, veel verschillende subsidies en een klein werkapparaat. De aanbevelingen in het rapport Naar een ordening van de bouwmarkt van het ministerie van Economische Zaken hebben geleid tot het opstellen van het Standaardbestek voor de Burger- en Utiliteitsbouw dat in mei 1986 aan de markt werd gepresenteerd. Vanaf dat moment heeft STABU een eigen plaats bevochten en gekregen en heeft vanaf dat moment - zonder verdere subsidies - zelfstandig gefunctioneerd. Het bestendigen van de relatie tussen haar gebruikers en STABU is altijd het uitgangspunt voor nieuwe ontwikkelingen. Zo is het toenmalige Standaard Referentie bestek voor de Woningbouw (SRW) inclusief het onderhoudsdeel (SROW) in 1991 geïntegreerd met STABU, inclusief de omzetting naar een elektronische toepassing aansluitend op de toenmalige opkomst van Personal Computers. Ongeveer vijfentwintig softwarehuizen investeerden toen in de STABU-systematiek voor allerlei softwareprogramma s met verschillende besturingsystemen.» Lees verder op p.7 Ing. J.G.G. (Hans) Swagers (links) & G.C.M. (Bert) van de Goot snijden de taart aan ter ere van het 35-jarig jubileum van Stichting STABU. Vraag het STABU In deze uitgave o.a. antwoord op de vragen: Moet de aannemer als contractpartij altijd op of in de nabijheid van het werk aanwezig zijn? Mag de directie de persoon die de aannemer als gevolmachtigde aanwijst afwijzen? Hoever reikt de volmacht van de directie in de U.A.V.? Wat is de reikwijdte van een volmacht conform de U.A.V en de concepttekst van de U.A.V. 2011? Hoever reikt de volmacht van de directie in de U.A.V.?» lees de antwoorden vanaf pagina 18 Restauratie STABU Recente contacten met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed hebben ertoe geleid dat het onderdeel restauratie van de STABU-systematiek is uitgebreid. Het STABU-uitgangspunt is dat alle nieuw toe te passen materialen, die gebruikt worden bij een restauratie, vallen onder de voor dat materiaal en/of product geldende (Europese) norm. Materialen die afkomstig zijn uit sloop en die worden hergebruikt vallen daar niet onder. Immers als een oud kozijn in zijn geheel wordt vervangen is het een nieuw kozijn. Of als een muur vanaf de oude fundering met een nieuwe steen opnieuw wordt opgemetseld is het gewoon een nieuwe muur.» Lees verder op p.10 Programma voor Eisen Steeds vaker wordt vastgesteld dat bij opdrachtgevende partijen het opstellen van een compleet en betrouwbaar Programma van Eisen voor hun nieuwbouw c.q. renovatie moeizaam verloopt. Het ontbreken van een goed gestandaardiseerd Programma van Eisen was voor Paul Vink van VIAC aanleiding om een inventarisatie te maken van bestaande formats om vervolgens de conclusie te trekken dat het veel beter kan. Wanneer de inmiddels gemaakte softwaretool aan de STABU elementenmethode wordt gekoppeld, is direct de link met BIM gewaarborgd, aldus de algemeen directeur van het bedrijf te Houten.» Lees verder op p. 22 STABULLETIN 1

2 De pijlers onder elk project: de kunststof kozijnprofielen van VEKA Nieuwbouw of vernieuwbouw? In het uitgebreide assortiment van VEKA vindt u altijd een kunststof kozijnprofielsysteem dat aan al uw wensen en eisen voldoet. Het VEKA-systeem TOPLINE NL is helemaal afgestemd op de Nederlandse markt. VEKA profielen isoleren tot en met passiefhuisniveau én gaan een gebouwleven lang mee. VEKA biedt daarbij de keus uit maar liefst 52 kleuren, met volledige recyclegarantie. Architecten en planners maken bovendien graag gebruik van VEKA bestekondersteuning. Ontdek het zelf: met VEKA kunt u bouwen! Kwaliteit, vertrouwen en zekerheid VEKA: het kwaliteitsprofiel

3 Van de redactie Inhoud Stichting STABU vierde op 13 oktober haar 35-jarig bestaan. Na in 1976 te zijn opgericht, heeft het 10 jaar geduurd voordat STABU 1 op de markt kwam. Sindsdien is er veel veranderd, niet in het minste door het uitbrengen van STABU 2 in de vorm van een relationele database. Wat echter niet veranderd is, is het feit dat we ons steeds zijn blijven focussen op de stip op de horizon. De nagestreefde ambitie komt tot uiting via de internetgang van het STABU Bouwbreed Informatiesysteem. Komend jaar zal stap voor stap daarover meer bekend worden gemaakt. Diana Kervel Stichting STABU Daarna achterover zitten? Nee. De ontwikkelingen van diverse technologieën zullen zich blijven ontwikkelen, we blijven meegaan met de diverse getijden...en zo nodig tegen de stroom in. Komend jaar zullen er veel stappen worden gezet. Via de social media zullen we proefballonnetjes oplaten en u uitdagen mee te denken en de noodzakelijke input en feedback te leveren. Maar daarover leest u volgende keer meer. Rest mij nog om u fijne feestdagen te wensen; graag tot volgend jaar! Kubus Stabu 4 Nieuwe generatie bestekverwerker Kubus heeft de afgelopen 20 jaar een prominente positie weten te verwerven in de bouw als leverancier van toonaangevende producten. Naast Kubus Stabu is dat de BIM oplossing ArchiCAD met daaraan gekoppelde producten zoals EcoDesigner voor het berekenen van de C0 2 footprint of BimX: de unieke BIM Viewer voor iphone en ipad waarmee op een spelletjesachtige wijze door een BIM model genavigeerd kan worden. Kubus Stabu is geheel opnieuw ontwikkeld om aan de nieuwste eisen van gebruikers te kunnen voldoen. Het is ontwikkeld voor bestekken geschreven conform de STABU²-systematiek of in een Elementenstructuur en is voorbereid op koppelingen met BIM.» pagina 4 Uit de praktijk van SMI» pagina 6 FPS & Bestekservices: wat is het grote verschil?» pagina 7 Vervolg: STABU 35 jaar jong» pagina 8 Recht van spreken» pagina 10 vervolg: Restauratie STABU» pagina 11 Brochure CAR-verzekering Voor in uw agenda» pagina 12 Van goede kwaliteit» pagina 14 Korte berichten» pagina 17 vervolg: Kubus Stabu 4» pagina 18 Vraag het STABU» pagina 20 Risico van het vak» pagina 22 vervolg: Programma voor Eisen» pagina 24 In kort bestek» pagina 26 Op het rechte pad» pagina 28 Natuurlijk ventileren blijft mogelijk» pagina 30 Cursusaanbod STABU » pagina 32 Colofon Prijsoverzicht Nieuwe en toch vertrouwde interface Gebruikers van de vorige versies 3.x zullen zich meteen vertrouwd voelen bij deze versie maar zullen ook aangenaam verrast zijn door de nieuwe mogelijkheden die al werkend ontdekt worden. De herkenbare symbolen voor veelgebruikte functies zijn logisch ingedeeld. Nieuw is een navigatievenster waarmee ook in referentiebestekken te zoeken is. De vertrouwde browser voor de STABU-catalogus en referentie heeft een ingebouwde preview gekregen en kan op het scherm blijven staan om meerdere posten te selecteren. Het trefwoordenregister bevat een zoekfunctie voor fabrikanten en producten zoals u al kende van de STABU Fabrikanten Index.» Lees verder op p.17 STABULLETIN 3

4 Stichting Marktwerking Installatietechniek is een stichting die aanbestedingsprocedures ten behoeve van installatiebedrijven verder wil verbeteren. Daarbij streeft SMI naar evenwichtige, objectieve en transparante vraag- en aanbodverhoudingen. Uit de praktijk Door: mr. Margreet van Deurzen & ir. Pieter van den Eijnden De nieuwe aanbestedingswet Na lang wachten ziet het ernaar uit dat het voorstel voor de nieuwe Aanbestedingswet binnenkort door de Tweede Kamer behandeld wordt. Vraag is natuurlijk wat deze nieuwe wet in de praktijk betekent. In dit artikel bespreken wij in het kort de belangrijkste wijzigingen. In het wetsvoorstel zijn diverse maatregelen opgenomen ter verbetering van de aanbestedingspraktijk. Deze maatregelen zijn: [1] de administratieve lasten van het aanbesteden verminderen; [2] scheppen betere kansen voor het MKB; [3] opstellen van duidelijke en uniforme regels voor aanbestedingen; [4] de klachtenafhandeling vergemakkelijken. Lasten van aanbestedingen Door een aantal maatregelen wil de overheid de omvangrijke aanbestedingskosten, 1.2 miljard op jaarbasis, verminderen. De invoering van TenderNed moet het eenvoudiger maken voor bedrijven inzicht te krijgen in de voorgeschreven opdrachten. In dit elektronische systeem zullen alle Europese opdrachten worden aangekondigd. Verder wordt de uniforme eigen verklaring voor uitsluitingsgronden en geschikheidscriteria ingevoerd, waarbij diverse bewijsstukken alleen gevraagd worden van de winnende inschrijver. Hiermee wil men een eind maken aan de praktijk dat de aanbestedende diensten allerlei verklaringen en bewijsstukken opvragen. Twee kanttekeningen voor de praktijk hierbij: de eigen verklaring is direct gekoppeld aan wat in de selectieleidraad geëist wordt. De aanbesteder kan daarin nog steeds een enorme hoeveelheid aan bewijsstukken opnemen, die de grenzen van proportionaliteit overstijgen. Door de eigen verklaring dienen alle gegadigden deze bewijsstukken wel in huis te hebben, alleen wordt de ter beschikking stelling aan de aanbesteder beperkt tot degene die voor gunning in aanmerking kom(t/en). Met TenderNed kan dit op den duur digitaal, waardoor de handelingsinspanning beperkt wordt. Belangrijker is het gehele traject van aanbesteden tot aan de inschrijving te bekijken: dan is duidelijk dat de grootste lastenbesparing te behalen valt in de calculatiefase waar de meeste kosten De invoering van TenderNed moet het eenvoudiger maken voor bedrijven inzicht te krijgen in de voorgeschreven opdrachten. voor de bouw- en installatiebranche gemaakt worden. En dan zal het gebruik van hoeveelheidstaten pas tot een werkelijke lastenverlaging leiden. SMI is van mening dat de aangekondigde maatregelen slechts tot een marginale verlaging van de aanbestedingsinspanning zullen leiden. 4 STABULLETIN

5 van SMI Betere kansen voor het MKB In het wetsvoorstel is verder bepaald dat opdrachten niet meer onnodig groot gemaakt mogen worden, door de eis dat clustering gemotiveerd moet kunnen worden en proportioneel dient te zijn. Door te selecteren op competenties krijgen meer ondernemingen de kans een overheidsopdracht binnen te halen. Ook zullen ondernemers geholpen zijn met de bepaling dat contractvoorwaarden redelijk en uitvoerbaar dienen te zijn. Nu zijn ze in de praktijk vaak zo onevenwichtig dat veel ondernemers besluiten niet langer zaken te doen met de overheden. De praktijk zal moeten leren of met de nieuwe wetgeving inkopers het MKB betere kansen gaan geven. Vanuit de wet wordt er in elk geval een duidelijke aanzet gegeven Duidelijke en uniforme regels voor aanbestedingen Een van de grootste problemen in de huidige regelgeving is dat de invulling van de aanbestedingsbeginselen zoals gelijkheid, transparantie en proportionaliteit telkens gebeurt in gerechtelijke procedures. En onder meer vanwege de omstandigheden van het desbetreffende geval toch weer rechtsonzekerheid oplevert voor de praktijk. Immers elk geval is uniek, waardoor het uiteindelijk toch weer door een rechter moet worden beslecht. Het ontbreekt in de bestaande regelgeving aan heldere richtlijnen over wat bijvoorbeeld redelijke selectie-eisen zijn en hoeveel selectieprojecten gevraagd mogen worden. In de praktijk komen onredelijke eisen en zeer bewerkelijke en dus kostbare procedures te vaak voor. Elke aanbestedende dienst heeft de vrijheid om de regelgeving op zijn manier interpreteren. Dit biedt mogelijkheden om een maatpak aanbesteden in het beleid op te nemen. Maar dat leidt tot een lappendeken van aanvullende regels. Dat werkt voor marktpartijen allerminst kostenverlagend. Het voorstel voor de aanbestedingswet inclusief de gids proportionaliteit betekent voor de praktijk een doorbraak. Onnodig clusteren wordt tegengegaan, selectie-eisen en gunningscriteria dienen proportioneel te zijn, evenals de contractvoorwaarden. De gids proportionaliteit zal de uitvoering van de wet ondersteunen. In deze gids worden de meest relevante thema s bij aanbestedingen concreet besproken zodat er aanzienlijk minder misverstanden zullen bestaan over wat mag en wat niet kan. Zo wordt proportionaliteit een helder begrip in plaats van telkens weer een in te vullen beginsel. Cruciaal wel is dat deze gids een onlosmakelijk onderdeel van de nieuwe wet wordt. Voor bijzondere situaties blijft het voor aanbesteders mogelijk om van deze regels in de gids af te wijken: ruimte tot maatwerk is er dus voldoende, maar afwijken van de regels zou naar onze mening niet de regel moeten zijn, maar de uitzondering. Het principe bij afwijken zal dan ook zijn: comply or explain. Voor de praktijk leidt dit tot kwalitatief betere aanbestedingen, want ofwel de regels worden toegepast, ofwel er is een afwijking, maar waar wel goed over nagedacht is. Rariteiten die wij nu in aanbestedingen aantreffen zoals het verstrekken van bouwtekeningen en foto s van referentieprojecten gaan dan hopelijk tot het verleden behoren. Wie is SMI? SMI ondersteunt - met kennis, expertise en praktisch (juridisch) advies - individuele installateurs op het gebied van aanbestedingen en contractvorming van installatietechnische werken in Nederland. Doordat SMI een onafhankelijke partij is, kan zij bij uitstek de aanbestedende partij op onjuistheden wijzen. SMI slaat bovendien een brug tussen installatiebedrijven enerzijds en de aanbestedende partijen in de bouwkolom anderzijds, als het gaat om aanbestedingsreglementen en de gevolgen ervan voor de dagelijkse praktijk. Klachtenafhandeling vergemakkelijken Ook het probleem van de juridisering van het aanbesteden wordt aangepakt met de samenstelling van een expertcommissie aanbestedingen: een groep van experts zal als een klachtencommissie gaan fungeren om tot tijdig bijstellen van de procedure te komen bij problemen in de aanbestedingspraktijk. Ondernemers stappen vaak naar de rechter uit frustratie omdat ze zich oneerlijk behandeld voelen. Er is immers geen andere manier om gehoord te worden. In de praktijk komt het te vaak voor dat aanbesteders niet openstaan voor klachten van inschrijvers. Door de invoer van een dergelijk klachtenloket kunnen rechtszaken voorkomen worden. En een bijkomend voordeel is dat het klachtenloket niet alleen de procedure kan toetsen op juridische aspecten van de aanbesteding maar ook op de doelmatigheid ervan. Duidelijk is dat de nieuwe aanbestedingswet een goede basis biedt voor een gezondere aanbestedingspraktijk. Echter veel zal ook afhangen van de professionaliteit van bestuurders en inkopers. Alleen laat zoiets zich niet op papier afdwingen. Deze professionaliteit zal alleen gestalte krijgen als de overheid het inkoopvak als een serieuze functie beschouwt, uitgevoerd door professionals. Meer uniformiteit onder de drempel zal worden bewerkstelligd door het opnemen van het Aanbestedingsreglement voor Werken in een AMvB. STABULLETIN 5

6 FPS * & Bestekservices Fabrikantgebonden Product Specificaties zijn beschrijvingen van producten van fabrikanten die de Nederlandse bestekschrijvers gebruiken om hun project mee te specificeren. Deze FPS en zijn in goed overleg tussen de betrokken fabrikant en Stichting STABU opgesteld en worden door STABU rechtstreeks opgenomen in de STABU²-database die twee maal per jaar aan alle aangesloten bestekschrijvers wordt uitgeleverd. *Fabrikantgebonden Product Specificaties (FPS en) Bestekservices De STABU²-database en alle specificaties die als FPS opgenomen zijn, worden op de PC van de gebruikers geïnstalleerd. Daarmee zijn de FPS en altijd benaderbaar vanuit de PC van de gebruiker. Met de STABU²-database worden jaarlijks projectbestekken op de markt gebracht die een waarde tussen de 35 en 40 miljard euro vertegenwoordigen. STABU rekent als not-for-profit organisatie uitsluitend de kosten die het opstellen, onderhouden en distribueren van de Fabrikantgebonden Product Specificaties met zich meebrengen. De gevraagde vergoeding is 450 voor een FPS die twee jaar in het systeem wordt opgenomen inclusief de koppeling met alle relevante productinformatie van dezelfde fabrikant die er op het internet te vinden is. Bestekservices zijn zoeksystemen per fabrikant waarmee, door een aantal selectievragen af te lopen, een STABUbestektekst wordt geproduceerd. Deze tekst moet daarna overgeheveld worden naar het projectbestek (via het klembord of anderszins). Vaak wordt in deze bestekservices ook productinformatie opgenomen. samengevat in een schema: Deze bestekservices worden momenteel door vier commerciële partijen aangeboden, dit zijn in alfabetische volgorde: [1] ipi Services [2] NBD-online / Nederlandse Bouw Documentatie als onderdeel van Sdu Uitgevers. [3] Twee Snoeken Automatisering BV [4] ZeeBoer b.v. Uiteraard is een fabrikant vrij om zonder tussenkomst van commerciële partijen zelf een bestekservice te ontwikkelen. STABU controleert of deze aanbieders wel de laatste versie van de STABU²database gebruiken en geeft aan met een goedkeuringsstempel of dat ook het geval is. Voor de kosten van deze dienstverlening kunt u informatie bij de voornoemde partijen aanvragen. Bestekservices worden uitsluitend op het internet aangeboden via twee ingangen: en FPS en bestekservices Opsteller STABU & FABrikant samen ipi services, nbd-online, Twee snoeken, zeeboer, fabrikant zelf opgenomen in STABU-database x - UItgebreide zoekstructuur - externe programmatuur/website Flexibiliteit invulling binnen project x - kosten 450,- investering + onderhoudskosten looptijd 2 jaar 1 jaar kwaliteitscontrole intern stabu Stabu-keurmerk koppeling met productinformatie x x 6 STABULLETIN

7 vervolg coververhaal STABU: 35 jaar jong! Leden begeleidingscommissie integratie SRW/SROW/ STABU proficiat! stabu Om efficiënter bepaalde producten te kunnen voorschrijven zijn in samenwerking met de toeleveranciers de zogenaamde fabrikantgebonden productspecificaties ontwikkeld die momenteel in de STABU-database een half miljoen producten specificeren. De wensen uit de markt om meer bouwinformatie met elkaar te kunnen verbinden heeft geleid tot investeringen in standaarden zoals STABU-Element, de internationale ontwikkeling van de buildingsmart Data Dictionary en de komende tabel die de buitenruimten, gebouwtypen en binnenruimten standaardiseert. Snellere en betere informatie voor haar gebruikers leidt nu tot de ontwikkeling van het Bouwbreed Informatiesysteem op internet dat naast de genoemde standaarden ook de bijbehorende specificaties op juridisch/administratief en technisch gebied. Dit wordt ondersteund door de levering van de beroepsopleiding bestekschrijver en vele cursussen gericht op nieuwe en specifieke onderwerpen. 35 jaar STABU laat een organisatie zien in de kracht van haar leven 35 jaar STABU laat een organisatie zien in de kracht van haar leven met een dienstverlening die gericht is op de optimale ondersteuning van haar gebruikers. STABULLETIN 7

8 Vanuit een eigen adviesbureau adviseert Pim Herber zowel aannemers als opdrachtgevers zonodig procedeert hij zaken uit bij de Raad van Arbitrage voor de Bouw. In deze rubriek gaat hij in op de dagelijkse - met name juridisch getinte - bouwpraktijk. Recht van Aansprakelijkheidsaanpassing De bouwwereld zit al weer enige tijd te wachten op de U.A.V Daar krijgen alle opdrachtgevers, adviseurs en aannemers mee te maken. De STABU-Standaard 2007 verwijst immers naar de U.A.V en de aangekondigde nieuwe STABU-Standaard 2011 zal straks zowel de U.A.V als de U.A.V bevatten. Al weer in 2009 heeft de Rijksoverheid aan het Instituut voor Bouwrecht gevraagd een voorstel te doen om de U.A.V licht te herzien. Zware wijzigingen mochten dus niet worden doorgevoerd. Vervolgens is er een werkgroep ingesteld die tot taak kreeg het gevraagde voorstel te doen. Namens de Rijksoverheid had ir. M.L.A.M. (Maarten) van Hezik, in het dagelijks leven directeur STABU, zitting in deze werkgroep. In februari 2011 heeft de werkgroep een voorstel ingediend. Op het moment dat ik dit artikel schrijf, heeft de overheid de U.A.V nog niet afgekondigd. Het is dus niet bekend of de overheid het voorstel van de werkgroep integraal overneemt. Wel is waarschijnlijk dat er wat gaat veranderen als een opdrachtgever een leverancier voorschrijft die een ondeugdelijk product levert. De voorgeschreven leverancier in de U.A.V Wat geldt als een voorgeschreven leverancier een ondeugdelijk product levert en daardoor schade ontstaat? Wie betaalt deze schade? Daarover is in de vorige eeuw uitgebreid geprocedeerd in de zogenoemde Monolietaffaire. Het volgende was er aan de hand: Een opdrachtgever schreef aan een aannemer voor om in een bouwwerk Monolietvloeren aan te brengen, geproduceerd door Monoliet in Breda. Er was dus sprake van een voorgeschreven leverancier/fabrikant en een voorgeschreven product. Monoliet produceert de vloeren, levert ze af op de bouwplaats waarna de directie U.A.V. deze vloeren goedkeurt. Ze zagen er ook prima uit. Vervolgens brengt de aannemer de vloeren aan. Maar wat blijkt: al voor de oplevering bleken de vloeren ondeugdelijk te zijn: spontaan vlogen er plotseling stukken beton van de vloeren af. Na uitgebreid onderzoek wordt vastgesteld wat de oorzaak hiervan is. Monoliet had aan het beton te veel calciumchloride toegevoegd waardoor de in het vloeren ingestorte wapening ging roesten, daardoor uitzette en het beton dat erom zat, naar buiten drukte. De schade was groot. Wie is aansprakelijk? Direct rees de vraag wie voor deze schade aansprakelijk was. Monoliet natuurlijk, maar deze bood geen verhaal; monoliet bleek de bekende kale kip te zijn waarvan geen veer meer viel te plukken. En dus werd er geprocedeerd tussen de opdrachtgever en de aannemer: wie moest de schade betalen? De opdrachtgever omdat deze de monolietvloeren dwingend had voorgeschreven de aannemer had geen keus -, of de aannemer omdat hij heeft gecontracteerd met Monoliet en Monoliet dus de leverancier van de aannemer was? Je hebt al snel de neiging om te denken dat de opdrachtgever aansprakelijk is. De aannemer valt immers niets te verwijten; hij heeft keurig netjes gedaan wat de opdrachtgever hem heeft voorgeschreven. Maar deze gedachte is onder de U.A.V niet juist. Functioneel of incidenteel ongeschikt product? Een product kan om twee redenen ongeschikt zijn. Er is sprake van functionele ongeschiktheid als het een op zich goed product betreft dat prima is geproduceerd, maar dat ongeschikt is voor het doel waarvoor het is bestemd. Overdreven voorbeeld: als een opdrachtgever in het bestek voorschrijft dat de vloeren van een bouwwerk van bordkarton moeten worden gemaakt, dan gaat het altijd fout. Want een vloer van bordkarton is nooit goed, ook al gebruik je bordkarton van superieure kwaliteit. Anders gezegd: bordkarton is functioneel ongeschikt om als vloer te fungeren. Het zal duidelijk zijn dat bij functionele ongeschiktheid altijd sprake is van een ontwerpfout waarvoor de opdrachtgever aansprakelijk is. De tweede reden waarom een product ongeschikt kan zijn is dat de fabrikant bij de productie een fout heeft gemaakt. Dan is er geen sprake van een ontwerpfout; de ongeschiktheid wordt immers geheel en al wordt veroorzaakt door een productiefout van de fabrikant. Het product is dan incidenteel ongeschikt. Bij een maandagmorgenproduct is dus sprake van een incidentele ongeschiktheid. 8 STABULLETIN

9 SPREKEN» vervolg van pagina 7 door mr. W.J.M. (Pim) Herber in U.A.V. Tegenwoordig draait niet de aannemer, maar de opdrachtgever voor de schade op. Het zal duidelijk zijn dat in de monolietzaak sprake was van een voorgeschreven leverancier die een incidenteel ongeschikt product had geleverd. De Raad van Arbitrage heeft in deze zaak uitgesproken dat in zo n geval de aannemer jegens de opdrachtgever aansprakelijk is voor de ontstane schade. Er is immers geen sprake van een ontwerpfout en 17 lid 3 U.A.V bepaalt dan dat de aannemer aansprakelijk is. De leverancier is immers een hulppersoon van de aannemer het is de aannemer die heeft gecontracteerd met de leverancier- en 17 lid 3 U.A.V maakt geen onderscheid tussen een voor geschreven leverancier en een leverancier die de aannemer heeft uitgekozen. De voorgeschreven leverancier in de U.A.V Zoals gezegd: in de U.A.V (of gaat het de U.A.V worden?) verandert dit. In 6 lid 27 van de huidige U.A.V wordt bepaald dat, als een voorgeschreven onderaannemer ondeugdelijk presteert, de opdrachtgever jegens de aannemer aansprakelijk is voor de hierdoor ontstane schade. Natuurlijk moet de aannemer wel alles Over de auteur in het werk stellen om de onderaannemer te bewegen alsnog deugdelijk te presteren of de schade op hem te verhalen, maar als dat niet lukt, dan draagt de opdrachtgever de schade. Deze regel voor de voorgeschreven onderaannemer gaat in de U.A.V ook voor de voorgeschreven leverancier gelden. Dat betekent dus dat, als een voorgeschreven leverancier ondeugdelijk presteert door een incidenteel gebrekkig product te leveren en geen verhaal biedt, niet meer de aannemer, maar de opdrachtgever de hierdoor ontstane schade betaalt. Anders gezegd: als de Monolietzaak onder de U.A.V zou zijn afgedaan, dan was die heel anders afgelopen. Niet de aannemer, maar de opdrachtgever zou dan voor de schade opdraaien. Dat is een behoorlijke wijziging t.o.v. de U.A.V. 1989, maar wel een logische. Het is immers niet goed verklaarbaar waarom bij een wanpresterende voorgeschreven onderaannemer de opdrachtgever aansprakelijk is, maar bij een voorgeschreven wanpresterende leverancier de aannemer de schade draagt. Conclusie: de opdrachtgever moet zich wel drie keer bedenken voordat hij een hulppersoon - onderaannemer of leverancier - voorschrijft. Indien deze niet de afgesproken prestatie levert en de aannemer voldoende zijn best heeft gedaan om de voorgeschreven hulppersoon te bewegen alsnog deugdelijk te presteren of de schade op hem te verhalen, dan betaalt de opdrachtgever de rekening. De heer mr. W.J.M. (Pim) Herber is na zijn rechtenstudie in Amsterdam eigenlijk bij toeval in de bouwnijverheid terecht gekomen. Als directiesecretaris en bedrijfsjurist heeft hij enige tijd bij een aannemer gewerkt. Daarna zijn de werkzaamheden bij een van de voorlopers van Bouwend Nederland, het Nederlands Verbond van Ondernemers in de Bouwnijverheid (NVOB) voortgezet. De kennis van de aannemerij is via een groot advocatenkantoor in Amsterdam aangevuld met ervaring vanuit het oogpunt van de opdrachtgevers. Vervolgens is Pim Herber benaderd door de toenmalige Directie Coördinatie Bouwnijverheid van Ministerie VROM voor het herzien van regelgeving op aanbestedingsgebied. Voor zijn functie van rijksambtenaar had hij voldoende juridische bagage en relaties in de bouw om hieraan gehoor te geven. De heer Herber is momenteel op diverse fronten actief. Naast het lesgeven, via organisaties als STABU en BOB, heeft hij eigen adviesbureau opgezet van waaruit hij zowel aannemers als opdrachtgevers adviseert en zaken zo nodig uitprocedeert bij de Raad van Arbitrage voor de Bouw. Hij publiceert regelmatig in het Tijdschrift voor Bouwrecht en in andere bladen. STABULLETIN 9

10 » vervolg Restauratie STABU Verder zijn en worden de bestaande STABU-specificaties uitgebreid met een aantal specifieke restauratiespecificaties zoals hieronder aangegeven METSELWERK MET MORTEL B c01 METSELMORTEL, KALKGEBONDEN (kalkmortel) HERSTELLEN HOUTCONSTRUCTIE, met specificaties om bijvoorbeeld balkkoppen en spantpoten te herstellen LEIENBEDEKKING, NATUURSTEEN waarbij rekening is gehouden met de historische bijlage Maasdekking, bijlage A, bij BRL 1513 Nationale beoordelingsrichtlijn voor het KOMO-procescertificaat Dakdekken hellende daken en specificatie B c01 NATUURSTEEN LEI (NEN-EN ), welke is afgestemd op Brochure 13 van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. verfijnde bouwdelen zoals lijsten, plinten, figuraties en ornamenten te selecteren. 46 SCHILDERWERK op bestaande ondergrond Het onderhoudswerk van te schilderen bouwdelen wordt in de systematiek beschreven onder Schilderwerk op bestaande ondergrond. Hierin kan de bestekschrijver gebruik maken van teksten die onderscheid maken in de materialisatie van de ondergrond voor het te schilderen bouwdeel zoals hout, metaal, steenachtig, kunststof e.d. Verder worden de kortteksten onderscheiden in oplosmiddel houdende en watergedragen verfsystemen, dit om de keuze voor binnen- en buitenschilderwerk beter te onderscheiden MONUMENTENGLAS HERSTELLEN STUCWERK Bij herstelwerk van bestaand stukadoorswerk is in de systematiek de mogelijkheid opgenomen om de bestekschrijver in de gelegenheid te stellen naar eigen inzicht een tekst toe te voegen. Dit kan voor zowel binnen als buiten stukadoorswerk worden toegepast RESTAURATIE STUCWERK Voor het restauratie stucwerk is in samenwerking met het Neerlandsch Stucgilde een aantal resultaatbeschrijvingen opgenomen om de meest voorkomende restauratiewerken nauwkeurig 10 STABULLETIN Rijksdienst Cultureel Erfgoed De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed is onderdeel van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en treedt op namens de minister. De dienst voert de Monumentenwet uit en verleent subsidies op het gebied van onroerend en roerend erfgoed. Waar dit erfgoed bedreigd wordt, onderneemt de dienst actie. Bovendien beheert de Rijksdienst het Monumentenregister, het depot met de kunstcollectie van het Rijk, het Nationaal Scheepsarcheologisch Depot en Archis, het centrale archeologische informatiesysteem. Als rijksoverheid biedt R.C.E. het overzicht van de cultuurhistorische waarden in ons gehele land. Website: vanaf de voorbereidende werkzaamheden tot en met het restauratiewerk te kunnen beschrijven. Ook voor de benodigde materialen zijn er meerdere rubrieken opgenomen. Onder de bouwdelen zijn eveneens de Verder zijn de diverse natuursteenspecificaties meer afgestemd op de NEN-EN Petrografisch onderzoek natuursteen en NEN-EN Benamingcriteria natuursteen. Veel van deze aanpassingen en aanvullingen, zoals hierboven aangegeven, gebeuren in overleg met de diverse brancheorganisaties, met name voor het gedeelte natuursteen is STABU veel dank verschuldigd aan de heer Van Luijk van Natuursteen Consultancy, namens het Centrum Natuursteen. Zaken met betrekking tot onderzoek zijn/worden niet in de systematiek opgenomen of vernoemd, omdat deze pre-contractueel zijn. Smeedwerk en gietijzer staan momenteel hoog op de agenda om aan de STABU-systematiek toe te voegen. Daarnaast zijn er plannen om, in samenspraak met Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, een voorbeeldbestek restauratie te maken.

11 voor in uw agenda! In één oogopslag kunt u zien welke beurzen, opleidingen en cursussen bij STABU in de komende periode gepland staan. Brochure CAR-verzekering STABU heeft op haar website - de volledig vernieuwde brochure CAR-verzekering gepubliceerd welke te downloaden is onder Downloads - STABU brochures en modellen. Na afronding van het werk door de speciaal ingestelde werkgroep Verzekeringen en accordering door de Projectgroep 01 Administratieve bepalingen is besloten om een eerste versie van de brochure aan te bieden op de STABU-website. Dit heeft geresulteerd in een aantal reacties van STABU-gebruikers waarvan de input ter hand is genomen en verwerkt in de definitieve versie die reeds gepubliceerd is op de website van STABU. Naast de definitieve brochure is er ook op de vernieuwde verzekeringsparagraaf (01.03 VERZEKERINGEN), welke is uitgegeven in uitgave , zinvolle inbreng van STABU-gebruikers ontvangen. Óók deze input heeft STABU opgepakt waarvan het resultaat in uitgave zal worden gepubliceerd in de vernieuwde aanvullende administratieve bepalingen. De verbeteringen die ondermeer zullen worden doorgevoerd zijn: [1] het aanbieden van een schraptekst om ook andere ratingbureaus te kunnen benoemen; [2] de schraptekst voor het kiezen van de hoogte van het eigen risico wordt nu alleen bij de Sectie Het Werk aangeboden. Gebruikers hebben aangegeven dat zij de mogelijkheid willen hebben om niet voor iedere Sectie hetzelfde eigen risico te bieden, maar ook per Secties afzonderlijk. Bij iedere Sectie zal daarom de schraptekst met de hoogte (bedrag) van het te kiezen eigen risico worden toegevoegd; [3] er worden momenteel drie Secties aangeboden in de verzekeringsparagraaf te weten: Het Werk, Aansprakelijkheid en Eigendommen van de opdrachtgever. STABU-gebruikers hebben aangegeven dat zij ook de mogelijkheid willen hebben om andere Secties toe te voegen die niet in de verzekeringsparagraaf staan. Hier zal dus ook een schraptekst voor worden toegevoegd. Overigens de reden voor het niet standaard aanbieden van andere Secties - bijvoorbeeld: Verzekering van persoonlijke eigendommen van de verzekerden en van personeel van verzekerden en Verzekering van keten, loodsen, gereedschappen en hulpmateriaal - is dat deze risico s vaak ook al gedekt zijn op een doorlopende aansprakelijkheidsverzekering van de opdrachtgever en/of de aannemer. De Construction All Risks verzekering is een ingewikkeld maar essentieel onderwerp welke in het bestek goed geregeld dient te worden door de bestekschrijver. De vernieuwde verzekeringsparagraaf en de toelichtende brochure beoogt de CAR materie voor de bestekschrijver inzichtelijker te maken. Vanzelfsprekend is het niet mogelijk om in een brochure iedere projectspecifieke situatie en/of wensen van een opdrachtgever en mede-verzekerden toe te lichten. STABU biedt voor nog meer aanvullende informatie over het onderwerp verzekeringen de dagcursus Verzekeringen in de bouw aan (zie onder Cursussen en opleidingen - Dagcursussen ). Naast de CAR-verzekering zijn er andere verzekeringsvormen in de bouw. STABU is druk doende om deze andere verzekeringsvormen toe te lichten in de brochure en» 7 december 2011 STABU-gebruikersdag» 13 december 2011 Cursus STABU Bestekken lezen» 14 december 2011 Cursus U.A.V (volgeboekt)» 15 december 2011 Cursus Garanties in de bouw» 17 januari 2012 Cursus STABU-bestekssystematiek» 31 januari 2012 Nieuwe samenwerkingsverbanden in de bouw» 1 februari 2012 Cursus U.A.V (volgeboekt)» 7 februari 2012 Cursus STABU Bestekken lezen» 15 februari 2012 Cursus U.A.V. 2011» 28 februari 2012 Cursus STABU-bestekssystematiek» 1 maart 2012 Cursus Verzekeringen in de bouw» maart 2012 Opfriscursus bestekschrijver» 20 maart 2012 Cursus STABU Bestekken lezen» 22 maart 2012 Cursus Actualiteit in wet- en regelgeving» maart 2012 Beurs Bouw en ICT, Jaarbeurs in Utrecht eventueel tot zijn recht te laten komen middels aanvullende administratieve bepalingen in de STABU-systematiek. Houdt u voor meer informatie hieromtrent de STABU-website, het bulletin en de nieuwsbrief in de gaten. Meer informatie: Voor aanvullende vragen is S.A. (Sebastiaan) Brands LL.B projectcoördinator juridische zaken bereikbaar via: tel. (0318) of STABULLETIN 11

12 van goede KWALITEIT! Door: Lodewijk Niemöller, Directeur stichting KOMO Aan de slag in crisistijd De economische vooruitzichten zien er voor onze sector niet zo gunstig uit. Spijtig, maar het betekent niet dat het ook in certificatieland rustig is. Integendeel. We zijn behoorlijk aan de bak. Juist nu investeren steeds meer bedrijven in certificatie. Niet zo gek, want opdrachtgevers van de bouwsector eisen in deze onzekere tijden kwaliteit. Certificaten spelen daar een essentiële rol bij. Aan de andere kant zie ik dat in een markt met teruglopende omzet ondernemers steeds vindingrijker worden. Overal ligt er druk om tot innovatie te komen. Bouw- en installatiebedrijven investeren in nieuwe producten en systemen. Een goede zaak, maar voor opdrachtgevers betekent nieuw vaak onzekerheid. Veel innovaties worden daarom geïntroduceerd met een KOMO-kwaliteitsverklaring. Dat geeft meteen vertrouwen. Overuren Maar er is nog een andere reden waarom KOMO overuren draait. Het Bouwbesluit 2012 wordt nu definitief per 1 april van komend jaar van kracht. Gelukkig blijft het fenomeen erkende kwaliteitsverklaring ook in dit nieuwe Bouwbesluit een belangrijke pijler om conformiteit met de regelgeving aan te tonen. Dat betekent echter wel dat alle KOMO-beoordelingsrichtlijnen en daaraan gekoppelde KOMO-kwaliteitsverklaringen gecontroleerd moeten worden op noodzakelijke aanpassingen. En als ze er zijn, moeten ze natuurlijk ook tijdig worden doorgevoerd. Tijden van grote veranderingen, zijn ook altijd tijden van nieuwe kansen alle vertrouwen in dat we deze monsterklus met elkaar gaan klaren, waarbij efficiënte aanpak en goede planning kernwoorden zijn. Inmiddels hebben we de eerste voorbereidende stappen gezet. Kansen Tijden van grote veranderingen, zijn ook altijd tijden van kansen. Dat geldt nu ook. Zelfs voor de bouwsector. Het kabinet heeft in het regeerakkoord de adviezen van de commissie Dekker: Privaat wat kan, publiek wat moet omarmd. Tel daar de gewenste bezuinigingen van overheidswege bij op en dan zie je ineens op gemeentelijk niveau een beweging ontstaan waarbij men de rol van de overheid bij de verlening van bouwvergunningen en de handhaving daarvan (Bouw- en Woningtoezicht) drastisch wil beperken. Maar men wil toch zekerheid. Binnen de KOMO-systematiek hebben we al veel instrumenten beschikbaar die de leemte die de overheid achterlaat, kunnen gaan opvullen. We zijn zelfs al door diverse gemeenten benaderd. De huidige erkende kwaliteitsverklaringen voor bouwproducten en bouwdelen blijven daarbij een belangrijk fundament. Met enkele honderden beoordelingsrichtlijnen en meer dan kwaliteitsverklaringen, begrijpt u dat dat een ware tour de force is. Niet alleen voor ons, maar zeker ook voor onze licentienemers. Ik heb er Ik verwacht echter dat de rol van gecertificeerde bedrijven en uiteindelijk compleet gecertificeerde KOMO bouwwerken steeds belangrijker gaat worden. Want met dit hele pallet aan gecertificeerde producten, bouwdelen, bouwprocessen en 12 STABULLETIN

13 Bestekschrijvers zijn een zeer belangrijke doelgroep van het KOMO-keurmerk. a uteur Lodewijk Niemöller gaat in deze rubriek in op de ontwikkelingen rondom KOMO, certificering en kwaliteitsverklaringen. gebouwen kunnen we daadwerkelijk de kwaliteitsborging binnen de gehele keten zodanig efficiënt en betrouwbaar inrichten dat de overheid met een gerust hart een stapje terug kan doen gaat waarschijnlijk n mooi innovatief KOMO-jaar worden Dit betekent tijd- en kostenbesparing voor alle betrokkenen. Wie wil dat nou niet? Een echte win-win situatie wordt dan ook een belangrijk jaar. Gezien het enthousiasme dat ik proef bij de diverse betrokkenen en het besef dat samengewerkt moet worden, heb ik er vertrouwen in dat 2012 een mooi innovatief KOMO-jaar gaat worden. KOMO aan de slag! KOMO gaat mobiel Na de grondige restyling van onze website begin dit jaar, is er nu ook een mobiele variant beschikbaar voor smartphones. Erg handig, want hierdoor kunnen 24/7, op de bouwplaats en in de opslagloods, snel en makkelijk op onderwerp de KOMO-certificaten op onder andere geldigheid en toepassingsgebied gecontroleerd worden. Naast de mobiele Certificaten scout is er op de mobiele site ook een vergelijking tussen KOMO en het CE-label te vinden. Alles bij elkaar is de mobile site een onmisbare tool voor de kwaliteitsvakman. Doe er uw voordeel mee! Reageren op deze column? Dat mag via Als je afhankelijk bent van hout ga je toch geen oerwoud kappen? Het klinkt zo logisch: de bron waar je uit drinkt, daar ga je toch voorzichtig mee om? Helaas is de werkelijkheid vaak anders. Er wordt nog steeds veel hout met een vage afkomst in keukens verwerkt. Zo niet bij Bribus. Bribus is de enige keukenfabrikant die uitsluitend hout met het FSC-keurmerk toepast in alle keukens van het projectenprogramma. Op die manier werkt Bribus elke dag weer aan een duurzame toekomst. Maar dat is natuurlijk niet alles. Bribus heeft een zeer uitgebreid assortiment en biedt keukens in alle soorten en maten. Ook helpen wij u bij het plannen en bij het maken van keuzes, en zelfs na de installatie kunnen wij u, indien gewenst, veel zorg op het gebied van onderhoud en administratie uit handen nemen. Vertaalt zich dit in hogere kosten? Nee zeker niet. Meer weten? Bel of mail ons, dan is een afspraak zo gemaakt. Industriestraat 4, 7091 DC Dinxperlo Telefoon +31 (0) STABULLETIN 13

14 Klein nieuws dat we u toch niet wilden onthouden. Korte Berichten NAI (Nederlands Architectuurinstituur) Voor iedereen met interesse in architectuur biedt het Nederlands Architectuurinstituut NAi inspirerende tentoonstellingen, lezingen, debatten en educatieve activiteiten. In het NAi zijn meestal drie verschillende tentoonstellingen te zien. In de Helpdesk nieuwe permanente tentoonstelling Schatkamer kunnen 100 topstukken uit de omvangrijke collectie van het NAi worden Nederlandse architectuurgeschiedenis zoals Cuypers, Dudok en Oud. De Schatkamer is ingedeeld in zes thematische clusters die verwijzen naar de Nederlandse architectuurtraditie. Eén zo n typisch Nederlandse traditie is sociale woningbouw. De unieke samenwerking tussen overheid, particuliere Stichting STABU biedt de helpende hand bij het vinden van een antwoord op mogelijke vragen via de STABU-helpdesk. Naast de mogelijkheden van de STABU-systematiek in algemene zin, worden dagelijks vele vragen beantwoord over inhoudelijke, technische onderwerpen. Het aantal vragen over wet- en regelgeving, administratieve bepalingen, normering en certificering is significant toegenomen. De meest gestelde vragen worden gepubliceerd in de vragenrubriek van STABUbulletin en de website. bewonderd. De Schatkamer toont werk van iconen uit de woningcorporaties en architecten leidt tot steeds nieuwe en onverwachte oplossingen. Een voorbeeld hiervan zijn de woningblokken van De Klerk (Amsterdamse school) die ook wel paleizen voor de arbeiders werden genoemd. Een andere Vragen? tel.: (0318) , website: Helpdesk traditie is de experimenteerdrift van Nederlandse architecten die de afgelopen tweehonderd jaar telkens tot vernieuwingen in de architectuur heeft geleid zoals het wereldberoemde experiment van De Stijl. Besteksbeoordeling Meer informatie Het Nederlands Architectuurinstituut is gevestigd aan Museumpark 25 te Rotterdam. Nieuwe tentoonstellingen zijn te vinden op Regelmatig ontvangt STABU van licentiehouders de vraag Gastcolleges Regelmatig ontvangt STABU verzoeken van docenten om aanvullende informatie bij het voorbereiden van de lessen. Het aanbod van STABU om voor onderwijsinstellingen gratis gastcolleges te verzorgen tijdens (of naast) de lessen vindt gretig aftrek. Meer informatie Voor nadere toelichting over de gastcolleges kan contact worden opgenomen met: ing. J.G.G. (Hans) Swagers tel.: (0318) of er een mogelijkheid bestaat om een bestek te laten controleren. Als STABU dienstverlening is een dergelijk gevraagde besteksbeoordeling uiteraard mogelijk. Het enkelzijdig afgedrukte, opgestuurde bestek wordt dan door een STABU-medewerker (vooraf) van commentaar voorzien en (in maximaal een halve dag) met de opsteller(s) besproken. De becommentariëring en de behandeling ervan vindt in beginsel plaats bij Stichting STABU te Ede. Meer informatie ing. H.H.M. (Henny) Miltenburg tel.:(0318) STABULLETIN

15 LinkedIn STABU bestaat voor en door de bouw en wil zich graag met haar licentiehouders, klanten en geïnteresseerden verbinden. Ook via Linkedin en u kunt hier mee praten, nieuws lezen, aankondigingen lezen. En verder kunt u vragen stellen, aan discussies deelnemen, maar ook uw netwerk vergroten! Kortom; wij nodigen u van harte uit om zich met ons op Linkedin te verbinden! Ruim 455 personen gingen u voor! LinkedIn is een virtueel sociaal netwerk dat gericht is op vakmensen. Het belangrijkste doel van de website is geregistreerden gebruik te laten maken van elkaars (zakelijke) netwerk. Dat gebeurt door contacten te leggen met anderen die men vertrouwt. Een netwerk is opgebouwd uit directe contacten, de relaties van die contacten, enzovoorts. Al deze personen kunnen behalve direct haar of zijn netwerk ook uitbreiden via een introductie door een reeds in het eerste- of tweedelijnsnetwerk aanwezige contactpersoon. Voor vragen over de gebruikersgroep van STABU op Linkedin kunt u contact opnemen: Diana Kervel tel.: (0318) Het is ook mogelijk om regelmatig nieuws over STABU in uw inbox te krijgen. STABU heeft hiervoor een digitale nieuwsbrief in het leven geroepen, genaamd. Regelmatig zal daarin geïnformeerd worden over zogenaamde STABU-evenementen zoals gebruikersdagen, nieuwe uitgaven, beurzen, etc. Zo worden actuele zaken in een kort artikel weergegeven en de aandacht gevestigd op uitgebreidere artikelen die op onze website staan. wordt ongeveer 6 x per jaar verzonden naar alle geïnteresseerden. Wilt u de informatie ook ontvangen, meldt u zich aan via de website van STABU, in memoriam Chr.J. (Chris) Derksen Op 7 november 2011 is ons ter ore gekomen dat Chris Derksen - een van de gastdocenten van de Opleiding Bestekschrijver - is overleden. De heer Derksen heeft ruimschoots zijn sporen verdiend als docent bij STABU maar ook bij NEN, VEV (Vereniging Elektrotechnisch Vakonderwijs), voor onderzoekslab OCE en diverse adviesbureaus. Een van de redenen waarom hij zich als docent inzette voor het vak bestekschrijver, was dat hij van mening was dat bij het behalen van een diploma het gehele kennisproces op het vakgebied pas begon en hij hamerde op het belang van het zowel theoretisch als praktisch op de hoogte blijven van de ontwikkelingen van de techniek. Hij zette zijn woorden kracht bij en heeft zijn steentje bijgedragen door ook na het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd zijn elektrotechnische expertise in te zetten voor nieuwe generaties. Naast zijn kennis en expertise op elektrotechnisch vlak zullen we hem ook missen als een warme, betrokken persoonlijkheid. STABULLETIN 15

16 Kubus Stabu DOWNLOAD de nieuwe demo Fotografie: Carlo Lazzeri De meest gebruikte bestekverwerker van Nederland is geheel vernieuwd Lees het artikel over Kubus Stabu 4 in dit STABU-bulletin. 16 STABULLETIN kubusinfo.nl

17 » vervolg Kubus Stabu 4 (pagina 3) Drag & drop, opmaak en meer Er kan een onbeperkt aantal bestekken geopend worden om aan te werken elk in zijn eigen venster. Alle onderdelen van een bestek kunnen met drag&drop gekopieerd worden binnen het bestek, naar andere bestekken of zelfs met behoud van opmaak naar Ms-Word. Ook ontbreken functies voor dupliceren, hernummeren, testen en updaten niet met veel vrijheid voor de bestekschrijver zonder dat de STABU²- systematiek uit het oog verloren wordt. de nieuwste catalogus: alle vorige versies van teksten blijven inclusief intelligentie en opmaak bewaard bij de post in het document zodat u deze op uw gemak kunt nalopen en controleren. Elementen conform STABU-Element, NL/SfB en/of NEN 2634 Een elementgesorteerd bestek is nodig om te kunnen koppelen met BIM. Kubus Stabu 4 kan met meerdere sorteringen tegelijk omgaan. Elementen kunnen zelf opgebouwd worden volgens de normale NL/SfB indeling of conform NEN 2634 met gebouwdelen. Kubus Stabu werkt met opmaakprofielen per soort tekst, die net zo uitgebreid zijn als in moderne tekstverwerkers: regelafstanden voor en na met meerdere stijlkenmerken, lettertypen en alineaopmaak door elkaar. Kop- en voetteksten met een tiental variabelen zoals besteknummer, project, opdrachtgever enz. zijn generiek te definiëren. Door het gebruik van stijlbladen en projecteigenschappen is dit alles zeer makkelijk vast te leggen in een sjabloon. Invuladviezen en aantekeningen Uniek in Kubus Stabu 4 is de mogelijkheid om invuladviezen toe te voegen in uw bestek: handig hulpmiddel met name voor referentiebestekken om wat achtergrondinformatie vast te leggen zoals bijvoorbeeld tabellen uit normbladen. De invul adviezen verdwijnen na kiezen van een schraptekst en komen ook weer vanzelf te voorschijn bij openen. Op elke plek in het bestek kunnen aantekeningen gemaakt worden die ingedeeld worden in groepen. Bijzonder daaraan is dat deze kunnen worden gefilterd voor afdrukken en gebruikt kunnen worden voor het genereren van een lijst van stelposten, geschatte of verrekenbare hoeveelheden. Ook kan met selectiecodes en een status zoals gewijzigd en vervallen een deelbestek of een nota van wijzigingen afgedrukt worden. Continue bestekcontrole Kubus Stabu controleert uw bestek continu tijdens het werken en brengt u direct middels symbolen in de kantlijn op de hoogte van mogelijke problemen: onvolledig afgewerkte specificaties of een verouderd onderdeel. Dit laatste kan meteen met een muisklik geüpdate en opgelost worden. Ook kan een bestek in een keer helemaal geüpdate worden naar Kubus implementeert de nieuwe standaard STABU-Element binnen haar pakket die de aansluiting met de STABU²-werksoortsystematiek ondersteunt. De ontwikkelingen bij STABU op gebied van ruimtelijke objecten worden wanneer deze beschikbaar zijn ook opgenomen. Kubus implementeert de nieuwe standaard STABU-Element De ondersteuning van deze standaarden biedt de mogelijkheid op verschillende abstractieniveaus de aansluiting op het BIM proces gestandaardiseerd te realiseren. Elementen kunnen onderbouwd worden met zowel elementspecificaties uit de STABU (Element-) catalogus als met complete bestekposten. Hier komt drag&drop zeer van pas. De Elementenmodule komt in het eerste kwartaal van 2012 op de markt. Kubus ReViewer De Kubus ReViewer maakt het mogelijk om een digitale workflow met derden op te zetten voor controlerondes. In de ReViewer kunnen aantekeningen gemaakt worden zonder het bestek zelf te veranderen. Deze aantekeningen kunnen retour gezonden worden naar de bestekschrijver ter verwerking. De Kubus ReViewer is gratis te downloaden van de website van Kubus. Samen met bètatesters In nauwe samenwerking met een groep van ongeveer 20 bètatesters gedurende een periode van 1 jaar is veel energie gestopt in het verwerken van gebruikerswensen. Kubus heeft goed geluisterd naar deze eindgebruikers en is erin geslaagd met versie 4 meteen een volwassen versie te leveren. Er zijn al enkele tientallen projectbestekken mee geschreven: Kubus Stabu 4 is de meest geteste update van Kubus ooit. Voor meer informatie of het downloaden van een demoversie, Tel: (040) v.l.n.r. Schermafdruk met vorige versie venster, De nieuwe browser met preview, Zoeken naar fabrikanten en trefwoorden STABULLETIN 17

18 Van de vragen die onder andere via de telefonische helpdesk, de STABU gebruikersdagen en de diverse cursussen en opleidingen bij Stichting STABU zijn binnengekomen is een selectie gemaakt, welke in deze rubriek worden weergegeven. Vraag het» Moet de aannemer als contractpartij altijd op of in de nabijheid van het werk aanwezig zijn? In beginsel wel. In 6, lid 18 van de U.A.V staat: De aannemer moet gedurende de uitvoering van het werk op of in de nabijheid van de plaats, waar het wordt uitgevoerd, aanwezig zijn, tenzij de directie zulks onnodig oordeelt of een gevolmachtigde hem overeenkomstig paragraaf 4 vertegenwoordigt. Daarnaast staat in 6, lid 19 van de U.A.V. 1989: De aannemer zorgt er voor, dat bij de uitvoering van het werk, tenzij hijzelf of zijn gevolmachtigde ter plaatse is, steeds een persoon aanwezig is, die de opdracht heeft orders of aanwijzingen van de directie op te volgen en deze onverwijld aan hem of zijn gevolmachtigde over te brengen. Tevens staat er in 9, lid 2 van de U.A.V. 1989: De opneming geschiedt zo spoedig mogelijk en in de regel binnen acht dagen na de in het eerste lid bedoelde dag. De dag en het tijdstip van opneming worden aan de aannemer tijdig en zo mogelijk tenminste drie dagen tevoren schriftelijk medegedeeld. De directie kan verlangen, dat de aannemer of zijn gevolmachtigde bij de opneming tegenwoordig is. In de concepttekst van de U.A.V zijn deze drie leden inhoudelijk niet gewijzigd.» Mag de directie de persoon die de aannemer als gevolmachtigde aanwijst afwijzen? Nee. De directie kan zich niet uitspreken over de persoon in kwestie door wie de aannemer zich laat volmachten! In 6, lid 17 van de U.A.V staat weliswaar: De aannemer is verplicht alle onbekwame dan wel ongeschikte personen, die van zijnentwege of vanwege een onderaannemer of leverancier op het werk aanwezig zijn, op verlangen van de directie onverwijld daarvan te doen verwijderen. Echter, dit lid heeft geen betrekking op de gevolmachtigde!» Hoever reikt de volmacht van de directie in de U.A.V.? De volmacht kan ver reiken, echter in (met name de laatste zin) van 3, lid 4 van de U.A.V staat: 4. Zolang en voor zover de opdrachtgever niet schriftelijk aan de aannemer van het tegendeel doet blijken, vertegenwoordigt de directie de opdrachtgever in alle zaken het werk betreffende. In de gevallen echter, waar in de U.A.V. uitdrukkelijk de opdrachtgever is genoemd, is alleen deze bevoegd. Met de gevallen waar in de U.A.V. uitdrukkelijk de opdrachtgever is genoemd worden over het algemeen die zaken bedoeld die de nodige directe financiële impact hebben voor de opdrachtgever. Overigens wordt de niet-limitatieve volmacht van de directie in het kader van de U.A.V. vaak in de standaardvoor - waarden, rechtsverhouding opdrachtgever directie, weer enigszins ingeperkt. De schrapteksten in de STABU aanvullende administratieve bepaling 01 BEVOEGDHEID AANBRENGEN BESTEKSWIJZIGINGEN onder artikel anticiperen hierop.» Wat is de reikwijdte van een volmacht conform de U.A.V en de concepttekst van de U.A.V. 2011? Een volmacht, ook wel lastgeving genoemd, is de bevoegdheid, meestal door middel van een (schriftelijke) verklaring, die iemand (de volmachtgever of lastgever) verleent aan een ander (de gevolmachtigde, volmachtdrager of lasthebber) om in zijn naam rechtshandelingen te verrichten. De aannemer kan een gevolmachtigde echter aanduiden voor alle zaken of slechts voor bepaalde handelingen. Formulier A van de U.A.V. voorziet hierin met de zinsnede: in alle opzichten vertegenwoordigt voor alle zaken betreffende... In de bijbehorende legenda staat bij dit onderdeel van de volmacht: Vermelding van het werk of gedeelte ervan alsmede eventuele bijzondere voorwaarden. Bij onroerende goederen, bijvoorbeeld de verkoop van een huis, is er overigens een notariële volmacht nodig.» Kan de nieuwe STABU dagcursus U.A.V ook bedrijfsgericht worden afgenomen? Jazeker, dat is de afgelopen tijd al een aantal malen het geval geweest. Deze nieuwe reguliere eendaagse cursus die inhoudelijk op de wijzigingen tussen de U.A.V (en de UAVTI 1992) en de U.A.V ingaat kan uiteraard ook, zoals vele STABU cursussen, bedrijfsgericht worden afgenomen. Het voordeel voor de klant is dat de cursus dan geheel naar wens afgestemd kan worden. Dit zowel in tijd, locatie maar ook in inhoud en op het kennisniveau van de cursisten. Lees meer over de U.A.V. cursus op pagina 30 In de praktijk worden vaak het bureaubestek en/of de inkoopvoorwaarden van de klant tijdens de cursus behandeld. Deze moeten namelijk worden aangepast ten gevolge van de wijzigingen in de nieuwe U.A.V en de daarop anticiperende aanstaande nieuwe STABU-uitgave. 18 STABULLETIN

19 STABU» vervolg van pagina 7 Beantwoord door: ing. H. H. M.( Henny) Miltenburg» Hoe regel je de schriftelijke volmacht van de aannemer in het bestekboek? Door het in het bestekboek opnemen van een STABU aanvullende administratieve bepaling onder hoofdstuk VOOR HET WERK GELDENDE VOORWAARDEN U.A.V In 4, lid 1 tot en met lid 3 van de U.A.V wordt de gevolmachtigde van de aannemer behandeld. Er staat: 1. De aannemer is te allen tijde gerechtigd bij door de directie goed te keuren volmacht 1) een of meer personen aan te wijzen om hem in zaken het werk betreffende te vertegenwoordigen. Ditzelfde geldt bij wijziging van bedoelde volmacht. 2. Een door de aannemer gewaarmerkt afschrift van de volmacht wordt onverwijld aan de directie verschaft. 3. De aanwijzing van iedere gevolmachtigde geschiedt voor het werk of voor een bepaald gedeelte ervan. Een voorbeeld van een volmacht is achterin opgenomen in de U.A.V als bijlage A. In de voetnoot bij de hiervoor genoemde 3 staat dan ook: 1) Een voorbeeld van een volmacht is gegeven in bijlage A. In het bestekboek, onder het regime van de U.A.V. 1989, kan men op deze paragraaf anticiperen door de volgende STABU aanvullende administratieve bepaling op te nemen onder artikel met de titel GEVOLMACHTIGDE VAN DE AANNEMER, die luidt: 01 VOLMACHT De aanwijzing door de aannemer van personen die hem in zaken het werk betreffende zullen vertegenwoordigen moet geschieden met gebruikmaking van een volmacht overeenkomstig bijlage A van de U.A.V. Met andere woorden, de vrijheid betreffende de vormgeving van de volmacht die de U.A.V biedt, wordt in het bestekboek ingeperkt. Het voorbeeld wordt als de onderlegger geopperd waardoor een andere lay-out niet mag. In de nieuwe U.A.V hoeft men niets meer te regelen in het bestekboek. In de concepttekst van 4, lid 1, van de nieuwe U.A.V staat namelijk: 1. De aannemer is te allen tijde gerechtigd één of meer personen aan te wijzen om hem in zaken het werk betreffende te vertegenwoordigen. De aanwijzing door de aannemer van personen die hem in zaken het werk betreffende zullen vertegenwoordigen, moet geschieden met gebruikmaking van een volmacht overeenkomstig Formulier A van de U.A.V. Ditzelfde geldt bij wijziging van bedoelde volmacht. Belangrijkste wijzigingen ten opzichte van de U.A.V zijn daardoor: het vervallen van de zinsnede bij door de directie goed te keuren volmacht. Het moet immers conform Formulier A; een nagenoeg integrale toevoeging van de hiervoor genoemde STABU aanvullende administratieve bepaling, oftewel de tekst: De aanwijzing door de aannemer van personen die hem in zaken het werk betreffende zullen vertegenwoordigen, moet geschieden met gebruikmaking van een volmacht overeenkomstig Formulier A van de U.A.V. Hierdoor kan de hiervoor genoemde STABU aanvullende administratieve bepaling ten behoeve van het nog uit te geven nieuwe hoofdstuk 00 VOOR HET WERK GELDENDE VOORWAARDEN U.A.V komen te vervallen. Opgemerkt dient dat het aanvankelijke woord bijlage A gewijzigd is in Formulier A.» Kan de opdrachtgever zich laten volmachten in een bestek? Zeker. Dat gebeurt in feite via de figuur van de directie. In 3 van de U.A.V staat: 1. De opdrachtgever is gerechtigd een of meer personen aan te wijzen om als directie op te treden of de directie bij te staan dan wel als zodanig aangewezen personen door anderen te vervangen. 2. Indien de opdrachtgever niet een of meer personen wil aanwijzen om als directie op te treden, is hij verplicht hiervan voor de uitvoering van het werk schriftelijk mededeling te doen aan de aannemer. Indien door het niet aanwijzen of niet vervangen van een of meer personen om als directie op te treden meer van de aannemer wordt verlangd dan redelijkerwijs van hem kan worden gevergd, heeft hij recht op bijbetaling. 3. De opdrachtgever geeft van elke aanwijzing, indien deze niet reeds in het bestek is gedaan, en van elke wijziging of intrekking daarvan, onverwijld schriftelijk kennis aan de aannemer. 4. Zolang en voor zover de opdrachtgever niet schriftelijk aan de aannemer van het tegendeel doet blijken, vertegenwoordigt de directie de opdrachtgever in alle zaken het werk betreffende. In de gevallen echter, waar in de U.A.V. uitdrukkelijk de opdrachtgever is genoemd, is alleen deze bevoegd. 5. Indien meer dan een persoon als directie is aangewezen, wordt ieder der aangewezen personen geacht de directie te vertegenwoordigen. 6. De directie oefent het toezicht uit op de uitvoering van het werk en op de naleving van de overeenkomst. 7. Personen, die zijn aangewezen om de directie bij te staan, binden deze in zoverre het tegendeel niet schriftelijk aan de aannemer is medegedeeld. 8. De directie is bevoegd te bepalen, dat door haar aan te duiden werkzaamheden niet mogen worden uitgevoerd dan in tegenwoordigheid van de directie of van door haar aangewezen personen. 9. Indien en zolang de opdrachtgever van zijn in het eerste lid bedoelde bevoegdheid geen gebruik heeft gemaakt, treedt hij daar, waar in de U.A.V. sprake is van de directie, in haar plaats. Met name lid 4 is van belang. Zowel de U.A.V als de concepttekst van de U.A.V kennen geen spiegelbepalingen op 4. Er bestaat dus niet zoiets als een Formulier A waarmee het voor de aannemer duidelijk is wie de gevolmachtigde is namens de opdrachtgever. Conform 3, lid 3 van de U.A.V. kan de opdrachtgever reeds in het bestek aanwijzen wie als directie zal optreden. Dit kan in STABU thans op de titelpagina. In het nog uit te geven nieuwe hoofdstuk 00 VOOR HET WERK GELDENDE VOORWAARDEN U.A.V. 2011, wordt hiervoor een nieuwe aanvullende administratieve bepaling onder artikel aangeboden die deze aanwijzing in het bestek mogelijk maakt. STABULLETIN 19

20 Risico VAN HET VAK Visie op verzekeringen De financiële dienstverlener Aon en de organisatie van het bouwbreed informatiesysteem STABU, lijken zich in twee aparte werelden te bevinden, maar kennen meer overlap dan men zich vooraf realiseerde. Bijna twee jaar na de eerste ontmoeting, hebben de STABU-gebruikers inmiddels kennis kunnen maken met Aon tijdens de gehouden gebruikersdagen maar ook door het verzorgen van een vaste rubriek over diverse soorten verzekeringen in de STABU-bulletins. Een gesprek met Ruben de Bruin senior account manager Aon - en Maarten van Hezik - algemeen directeur STABU - biedt meer inzicht in de samenwerking. Om meteen op die gebruikersdagen in te haken, trapt De Bruin af, de bekendheid met Aon bleek niet bijster groot. Maar toen ik vroeg of men naar wedstrijden van voetbalclub Manchester United keek, gingen de vingers wel omhoog (Aon is shirtsponsor). Dat was voor mij een teken dat het heel goed is dat we samenwerken. Men kent het product wel maar niet de leverancier. Andersom was dat ook zo, mensen die bij ons met STABU-bestekken werken kenden Stichting STABU zelf niet met haar missie en visie. Inmiddels is daar verandering in gekomen door de wijze waarop we nu samenwerken. Publicatie verzekeringen Van Hezik: De bestaande brochure over de CAR-verzekering was vanwege veranderde wet- en regelgeving toe aan een herziening. Vooropgezet dat het een boekwerk werd voor niet-juristen, hebben zowel Aon, Meeùs als STABU gezamenlijk de voorwaarden voor een goede Construction All- Risks (CAR-) verzekering op een rijtje gezet. Het resultaat staat op de website van STABU. Van het een kwam het ander en binnenkort verschijnt een publicatie op de markt waarin alle voorkomende (bouw)verzekeringsvormen toegelicht worden om duidelijkheid te scheppen over de diverse producten en die uitgebreid voorzien is in checklisten. Vanuit Bouwend Nederland en Instituut voor Bouwrecht is reeds belangstelling getoond voor het verspreiden ervan naar de achterbannen. Vak bestekschrijver Een bestekschrijver kent de fijne kneepjes van het vak, weet hoe contracten in elkaar steken en hoe ze goed gespecificeerd moeten worden zodat er geen factoren in zitten die later problemen kunnen veroorzaken, aldus Van Hezik. Ruben de Bruin sluit daarop aan: Een van de redenen waarom we met STABU samenwerken is dat er in bestekken - verzekeringstechnisch - ruimte is voor verbetering. Om een voorbeeld te geven; het onderbrengen van bedrijfsschadendekking is mogelijk onder de CAR-verzekering, maar eigenlijk is het een eis waar je normaal gesproken niet aan kunt voldoen. Met voorlichting en door de dialoog aan te gaan, streven we om naar beide kanten toe duidelijkheid te scheppen. Het is belangrijk dat wij de kennis bundelen en bieden die nodig is om risico s goed af te dekken. Algemeen directeur van STABU: De kennis voor de STABU-database komt zo nodig van deskundigen op de specifieke gebieden. Samengevat is het belangrijk dat wij de kennis bundelen en bieden die nodig is om risico s goed af te dekken. Dat wij onze gebruikers in de bouwnijverheid in feite oplossingen leveren met een stuk achtergrondinformatie waardoor ze de goede keuzes kunnen maken. Hiermee worden contracten evenwichtiger en dat leidt tot minder risico s en schade. Naast Aon worden ook con-cullega s uitgenodigd om mee te denken met elk hun eigen inbreng; tenslotte willen we het bouwbreed omarmen. Dit is een van de redenen waarvoor STABU - nu 35 jaar geleden - is opgericht: voortdurend de toegevoegde waarde voor de bouwnijverheid leveren. Andere contracten Van Hezik: Het traditionele contract in de bouw is gebaseerd op de U.A.V Dit contract kent een traditionele rol van opdrachtgever en aannemer. De herziene versie ligt momenteel ter accordering bij de betrokken ministeries in Den Haag. Het gedetailleerd specificeren in voorkomende gevallen wordt vervangen door het prestatiegericht bestekken schrijven. Dit vraagt om nieuwe contracten als bijvoorbeeld UAVgc (geïntegreerde contracten). Langzamerhand gaat dit in de bouwsector meer gebruikt worden, waardoor ook andere risico s in het spel komen en dus ook de contracten in het kader van verzekeringen anders worden. Over de veranderende rolverdeling licht Maarten van Hezik toe: Ik verwacht een terugtrekkende overheid op het gebied van de bouw. Dat betekent dat mede op het bordje van de bestekschrijver een aantal contractuele zaken komen te liggen zoals het zelf regelen van aansprakelijkheden en dus gewijzigde verzekeringsvormen. Ik denk juist dat wij - samen met de deskundigen - de markt in de breedheid kunnen 20 STABULLETIN

Nieuw in KUBUS Spexx 5

Nieuw in KUBUS Spexx 5 Nieuw in KUBUS Spexx 5 KUBUS Spexx5 is een grote update ten opzichte van haar voorganger in diverse opzichten. De belangrijkste vernieuwing is de flexibiliteit bij het kiezen van de gewenste data-bronnen

Nadere informatie

1. Verbod van combinatievorming Er wordt weliswaar een reden opgegeven, maar niettemin blijft staan dat een verbod opleggen niet is toegestaan.

1. Verbod van combinatievorming Er wordt weliswaar een reden opgegeven, maar niettemin blijft staan dat een verbod opleggen niet is toegestaan. Van: Deurzen Margreet van Verzonden: vrijdag 21 februari 2014 14:21 Aan: 'Robin Bregman' CC: Daniela Hannema; david mulder; Eijnden Pieter van den Onderwerp: RE: aanbesteding renovatie Olympiaschool Geachte

Nadere informatie

en noodzaak uniforme contractvoorwaarden

en noodzaak uniforme contractvoorwaarden Nut en noodzaak uniforme contractvoorwaarden Ir. M.L.A.M. van Hezik, Directeur Stichting STABU 16 maart 2010 U.A.V. 1989 / U.A.V.T.I. 1992 / AVA 1992 (traditionele overeenkomsten); DNR (ontwerp-/architecten

Nadere informatie

een veilig gevoel: dat wil toch iedereen?

een veilig gevoel: dat wil toch iedereen? een veilig gevoel: dat wil toch iedereen? Een GND-deur, een ECHT veilig gevoel GND is een stichting waar 14 toonaangevende Nederlandse deurenfabrikanten bij zijn aangesloten. Samen maken we ons sterk voor

Nadere informatie

Open Specificaties Formaat

Open Specificaties Formaat Open Specificaties Formaat 11-11-2015 Erik Pijnenburg directeur @kubusbv Open Specificaties Formaat Voorstellen BIM voor fabrikanten OPEN standaarden Open Specificaties Formaat Korte demonstratie Vragen

Nadere informatie

Opleiding Directievoering UAV 2012/ STABU

Opleiding Directievoering UAV 2012/ STABU Opleiding Directievoering UAV 2012/ STABU - bouwbreed erkend als de Nederlandse opleiding directievoering in de B&U-sector Inleiding Directievoering is het namens de opdrachtgever begeleiden van en toezien

Nadere informatie

Wijzigingen UAV2012 t.o.v. de UAV1989

Wijzigingen UAV2012 t.o.v. de UAV1989 Uniforme administratieve voorwaarden voor de uitvoering van werken en van technische installatiewerken 2012 (UAV 2012) Nr. 2011-2000541953 Directie Constitutionele Zaken en Wetgeving De Ministers van Binnenlandse

Nadere informatie

Aanbestedingswet. Jeroen Zegveld Desirée van Laerhoven Eric Zwitserloot

Aanbestedingswet. Jeroen Zegveld Desirée van Laerhoven Eric Zwitserloot Aanbestedingswet Jeroen Zegveld Desirée van Laerhoven Eric Zwitserloot Agenda Aanleiding Aanbestedingswet 2012 Gids Proportionaliteit ARW 2012 Richtsnoeren Leveringen en Diensten Klachtenregeling Vervolgacties

Nadere informatie

ARW 2013 en Eigen Verklaring Seminar Aanbestedingswet 2012 27 november 2012. Richard-Jan Roks r.j.roks@kvdl.nl

ARW 2013 en Eigen Verklaring Seminar Aanbestedingswet 2012 27 november 2012. Richard-Jan Roks r.j.roks@kvdl.nl ARW 2013 en Eigen Verklaring Seminar Aanbestedingswet 2012 27 november 2012 Richard-Jan Roks r.j.roks@kvdl.nl Inleiding Historie ARW 2013 Systematiek en wettelijke inkadering Uniformiteit Model K Tussentijds

Nadere informatie

ALGEMENE INSTRUCTIE RS

ALGEMENE INSTRUCTIE RS Postbus 20952 2500 EZ Den Haag Algemene Instructie RS 2011-1 Algemeen In beginsel dienen de bepalingen van de Rgd Standaard bestekbepalingen 2011-1 (RS 2011-1) in het projectbestek te worden opgenomen,

Nadere informatie

Inkoopbeleid Gemeente Uden 2013

Inkoopbeleid Gemeente Uden 2013 Inkoopbeleid Gemeente Uden 2013 28-08-2013 INKOOPBELEID GEMEENTE UDEN 2013 PAGINA 1 28-08-2013 INKOOPBELEID GEMEENTE UDEN 2013 PAGINA 2 Inhoudsopgave Inhoud Inhoudsopgave... 3 Inleiding... 4 1. Doelstellingen

Nadere informatie

Hoe verzeker je een bouwproces?

Hoe verzeker je een bouwproces? Hoe verzeker je een bouwproces? De Construction All Risk verzekering van Nassau Als het ingewikkeld wordt, zijn wij op ons best. De CAR-verzekering houdt rekening met de complexe risico s van dynamische

Nadere informatie

Auteursrecht en STABU. STABU Bezoekadres: Telefoonweg 32 Postbus 36 6712 GC EDE. Tel. 0318 63 30 26 E-mail: info@stabu.nl Website: www.stabu.

Auteursrecht en STABU. STABU Bezoekadres: Telefoonweg 32 Postbus 36 6712 GC EDE. Tel. 0318 63 30 26 E-mail: info@stabu.nl Website: www.stabu. Auteursrecht en STABU STABU Bezoekadres: Telefoonweg 32 Postbus 36 6712 GC EDE Tel. 0318 63 30 26 E-mail: info@stabu.nl Website: www.stabu.org In het kort: De bouwwereld is constant aan veranderingen onderhevig

Nadere informatie

raadgevend ingenieurs

raadgevend ingenieurs BIRDS PUBLICATIE Deelbestekken, nevenbestekken en coördinatie auteur: Ir. S.W. Wierda datum: 4 september 2006 (herzien 26 maart 2009) gepubliceerd: STABU Bulletin oktober 2006 aantal bladen: 8 bestandsnaam:

Nadere informatie

Nota Inkoop- en Aanbestedingsbeleid gemeente Druten

Nota Inkoop- en Aanbestedingsbeleid gemeente Druten 2013 Nota Inkoop- en Aanbestedingsbeleid gemeente Druten Besluit B&W d.d. 10-9-2013 Inhoudsopgave Inleiding... 2 1. Definities... 3 2. Gemeentelijke doelstellingen... 4 3. Uitgangspunten... 5 3.1 Algemeen

Nadere informatie

Illlllllllllllllllllllill

Illlllllllllllllllllllill Voorstel aan Dagelijks Bestuur Illlllllllllllllllllllill routina met data: paraaf: overleg portefeuillehouder 19 november 2012 afdelingshoofd dagelijks bestuur 18-12-2012 commissie wb commissie bcwvm algemeen

Nadere informatie

Ticon. De volgende generatie projectmanagement

Ticon. De volgende generatie projectmanagement De volgende generatie Optimaal Het virtueel bouwproces model binnen de GWW Virtueel bouwproces model Het fundament van Ticon is het Virtueel bouwproces model. Dit datamodel is een collectie van alle projectgegevens

Nadere informatie

WAT IS EEN CUR-AANBEVELING? Doel, positie en status

WAT IS EEN CUR-AANBEVELING? Doel, positie en status WAT IS EEN CUR-AANBEVELING? Doel, positie en status Inhoud 1 Wat hebt u aan een CUR-Aanbeveling?...3 2 Wat is een CUR-Aanbeveling?...4 3 Opstellen van een CUR-Aanbeveling...6 2 1 Wat hebt u aan een CUR-Aanbeveling?

Nadere informatie

PUBLICATIE NIEUWE NEN 3569; Wat zijn bouwbreed de gevolgen?

PUBLICATIE NIEUWE NEN 3569; Wat zijn bouwbreed de gevolgen? PUBLICATIE NIEUWE NEN 3569; Wat zijn bouwbreed de gevolgen? Bij het ter perse gaan van deze tweede nieuwsbrief ligt de ontwerp NEN 3569, handelend over vlakglas voor gebouwen, voor commentaar ter inzage.

Nadere informatie

Het Digitale Fundament van de Bouw Bibliotheek. BouwConnect is powered by

Het Digitale Fundament van de Bouw Bibliotheek. BouwConnect is powered by Het Digitale Fundament van de Bouw Bibliotheek BouwConnect is powered by BouwConnect: Sneller, Slimmer en Schoner BouwConnect is een samenwerking tussen KPN en De Twee Snoeken met als doel: Alle partijen

Nadere informatie

Nieuwsbrief Bouw & Projectontwikkeling

Nieuwsbrief Bouw & Projectontwikkeling Nieuwsbrief Bouw & Projectontwikkeling 10 april 2015 Contractvormen in de bouw Voorafgaand In een tijd waarin de bouwbranche voorzichtige tekenen van herstel vertoont, wil Hekkelman proberen daaraan een

Nadere informatie

Te behandelen onderwerpen

Te behandelen onderwerpen Gebruikersdag 2013 STABU-brochures en andere (bouw)juridische actualiteiten M.M. Heering Juridisch medewerker Te behandelen onderwerpen Aanbestedingswet 2012; Europese Verordening bouwproducten (CPR);

Nadere informatie

Voorstel (nieuwe) Aanbestedingswet (deel II)

Voorstel (nieuwe) Aanbestedingswet (deel II) Nieuwsflash Aanbesteding 44 22 april 2011 Voorstel (nieuwe) Aanbestedingswet (deel II) In Nieuwsflash Aanbesteding 40 bespraken wij het wetsvoorstel voor de nieuwe Aanbestedingswet. In Nieuwsflash Aanbesteding

Nadere informatie

NIEUWE AANBESTEDINGSWET

NIEUWE AANBESTEDINGSWET NIEUWE AANBESTEDINGSWET WHITE PAPER Aanbesteden wordt makkelijker. Kunnen we er dan ook minder tijd aan besteden? Deze white paper wordt u aangeboden door Asito Nr. 1 maart 2013 Aanbesteden: Asito ontzorgt!

Nadere informatie

Landelijk Indicatie Protocol (LIP)

Landelijk Indicatie Protocol (LIP) Handleiding Landelijk Indicatie Protocol programma pagina 1 of 18 Landelijk Indicatie Protocol (LIP) Welkom bij LIP Lip is ontstaan uit een toegevoegde module aan het kraamzorg administratie pakket van

Nadere informatie

Regeling behandeling aanbestedingsklachten Alfa-college

Regeling behandeling aanbestedingsklachten Alfa-college Regeling behandeling aanbestedingsklachten Alfa-college Artikel 1 Een klacht is een schriftelijke melding van een onderneming die belang heeft bij de aanbesteding waarin de ondernemer gemotiveerd aangeeft

Nadere informatie

Aanbestedingswet 2012 (Essentie)

Aanbestedingswet 2012 (Essentie) Aanbestedingswet 2012 (Essentie) Toelichting overige veel gehanteerde begrippen Lalot Koster-Cosijn Inhoud presentatie Aanbestedingswet Gids Proportionaliteit Klachtenregeling/Cie van experts Toelichting

Nadere informatie

Nieuwe Aanbestedingswet

Nieuwe Aanbestedingswet Nieuwe Aanbestedingswet mr. Joost van de Wetering KienhuisHoving advocaat aanbestedingsrecht 20 juni 2013- s Hertogenbosch Agenda 1. Algemeen 2. Uitgangspunten 3. Welke aanbestedingsprocedure? 4. Wijzigingen

Nadere informatie

KLACHTAFHANDELING BIJ AANBESTEDEN. 10-6-2014 Corsanummer: 14.038637

KLACHTAFHANDELING BIJ AANBESTEDEN. 10-6-2014 Corsanummer: 14.038637 KLACHTAFHANDELING BIJ AANBESTEDEN Standaard voor klachtafhandeling I. Inleiding Waarom een standaard voor klachtafhandeling bij aanbestedingen? In het kader van een aanbestedingsprocedure kan het voorkomen

Nadere informatie

Cumela themabijeenkomst De aanbestedingswet

Cumela themabijeenkomst De aanbestedingswet Cumela themabijeenkomst De aanbestedingswet www.severijnhulshof.nl 14 februari 2013 Mr. J. Haest Onderwerpen De nieuwe aanbestedingswet Proportionaliteitsgids ARW 2012 Do s en dont s bij inschrijving Actuele

Nadere informatie

Aanbestedingswet. gemeente Reimerswaal. Wat betekent dit voor de. Themaraad 18 juni 2013

Aanbestedingswet. gemeente Reimerswaal. Wat betekent dit voor de. Themaraad 18 juni 2013 Aanbestedingswet Wat betekent dit voor de gemeente Reimerswaal Themaraad 18 juni 2013 Agenda Welkom Aanbestedingswet Inkoop & Aanbestedingsbeleid 2013 2017 Stichting Inkoopbureau West-Brabant Vragen Afsluiting

Nadere informatie

Triodos Bank. Dit zijn onze voorwaarden voor Triodos Advies op Maat.

Triodos Bank. Dit zijn onze voorwaarden voor Triodos Advies op Maat. Triodos Bank. Dit zijn onze voorwaarden voor Triodos Advies op Maat. Vragen? Heeft u vragen over deze voorwaarden, neemt u dan telefonisch contact op met Triodos Bank Private Banking via 030 693 65 05.

Nadere informatie

Ù vertrouwt graag op een stevige fundering? Meeùs Bouw & Infra: een naam waarop u kunt bouwen! Meeùs is onderdeel van AEGON.

Ù vertrouwt graag op een stevige fundering? Meeùs Bouw & Infra: een naam waarop u kunt bouwen! Meeùs is onderdeel van AEGON. Ù vertrouwt graag op een stevige fundering? Meeùs Bouw & Infra: een naam waarop u kunt bouwen! Verzekeringen, PENSIOENEN, hypotheken met het accent op Ù Meeùs is onderdeel van AEGON. Meeùs Bouw & Infra:

Nadere informatie

REGLEMENT KLACHTENAFHANDELING BIJ (EU) AANBESTEDINGEN DOOR VEILIGHEIDSREGIO S

REGLEMENT KLACHTENAFHANDELING BIJ (EU) AANBESTEDINGEN DOOR VEILIGHEIDSREGIO S JULI 2014 VERSIE 1.0 (DEFINITIEF) REGLEMENT KLACHTENAFHANDELING BIJ (EU) AANBESTEDINGEN DOOR VEILIGHEIDSREGIO S DEZE KLACHTENREGELING, HET INSTELLEN VAN DE KLACHTENCOMMISSIE EN HET KLACHTENMELDPUNT IS

Nadere informatie

Zo doet de gemeente Heerenveen zaken

Zo doet de gemeente Heerenveen zaken Zo doet de gemeente Heerenveen zaken Vastgesteld door de gemeenteraad van de gemeente Heerenveen op.. 2015 1. Inleiding Deze nota is opgesteld vanuit de gedachte, dat iedere inkoopactie maatwerk behoeft,

Nadere informatie

Inkoop en aanbesteding bij de gemeente Texel. 16 september 2014. Adviseur inkoop Wilco van Schagen

Inkoop en aanbesteding bij de gemeente Texel. 16 september 2014. Adviseur inkoop Wilco van Schagen Inkoop en aanbesteding bij de gemeente Texel 16 september 2014 Adviseur inkoop Wilco van Schagen 1 Inkoop en aanbesteding Uitleg in twee delen: Aanbestedingswet 2012 Inkoop en aanbestedingsbeleid 2 Aanbestedingswet

Nadere informatie

Ticon. De volgende generatie projectmanagement

Ticon. De volgende generatie projectmanagement De volgende generatie Optimaal Het virtueel bouwproces model binnen de B&U Virtueel bouwproces model Het fundament van Ticon is het Virtueel bouwproces model. Dit datamodel is een collectie van alle projectgegevens

Nadere informatie

KLACHTENREGELING AANBESTEDEN WETTERSKIP FRYSLÂN

KLACHTENREGELING AANBESTEDEN WETTERSKIP FRYSLÂN KLACHTENREGELING AANBESTEDEN WETTERSKIP FRYSLÂN 7 mei 2013 1 Inhoud I. Inleiding... 3 a. Begrippen;... 3 b. Doel Klachtenregeling aanbesteden... 3 c. Juridische basis... 3 II. Klachten van Ondernemers

Nadere informatie

De Stabu-besteksystematiek

De Stabu-besteksystematiek De Stabu-besteksystematiek Standaardisatie Het geschreven deel van een bestek, hierna te noemen bestek, was voorheen een tijdrovende aangelegenheid. Vaak werden uit bestekken van andere werken stukken

Nadere informatie

Maatschappelijk Jaarverslag 2012

Maatschappelijk Jaarverslag 2012 Maatschappelijk Jaarverslag 2012 Inhoudsopgave Blad Voorwoord 2 1. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) 3 2. MVO en Prins Bouw 3 3. Beleid 4 4. Speerpunten 5 5. Duurzaam bouwen 9 6. Toekomst 10

Nadere informatie

Advies 43. 1.2 De totale opdrachtwaarde bedraagt circa 1 miljoen inclusief btw per jaar.

Advies 43. 1.2 De totale opdrachtwaarde bedraagt circa 1 miljoen inclusief btw per jaar. Advies 43 1. Feiten 1.1 Op 6 september 2013 heeft beklaagde een aankondiging gepubliceerd met betrekking tot een Europese openbare aanbestedingsprocedure "met als doel het selecteren van een bedrijf voor

Nadere informatie

Nieuwe energieprestatienorm

Nieuwe energieprestatienorm Nieuwe energieprestatienorm >> Als het gaat om energie en klimaat De tools Uw weg vinden in de nieuwe energieprestatienorm, wie helpt u daarbij? Heeft u hem al in huis, de nieuwe energieprestatienorm NEN

Nadere informatie

Bouwbesluit 2012. CE-markering en Erkende kwaliteitsverklaringen

Bouwbesluit 2012. CE-markering en Erkende kwaliteitsverklaringen Bouwbesluit 2012 CE-markering en Erkende kwaliteitsverklaringen Een groot aantal voorschriften over het (ver)bouwen, gebruiken en slopen van gebouwen en andere bouwwerken is samengevoegd in het Bouwbesluit

Nadere informatie

BIM in de bouwkolom. Inhoud opgave: 1 Wat is BIM en moet ik er nu al wat mee doen?: 2. 2 BIM vereist een andere wijze van samenwerken: 2

BIM in de bouwkolom. Inhoud opgave: 1 Wat is BIM en moet ik er nu al wat mee doen?: 2. 2 BIM vereist een andere wijze van samenwerken: 2 . Inhoud opgave: 1 Wat is BIM en moet ik er nu al wat mee doen?: 2 2 BIM vereist een andere wijze van samenwerken: 2 3 Hoe was het ook al weer vóór BIM: 2 1 / 18 3.1 Nadelen. 2 4 Hoe gaat samenwerken met

Nadere informatie

SALARISADMINISTRATIE

SALARISADMINISTRATIE SALARISADMINISTRATIE Zelf doen of uitbesteden? Leuk dat je ons partner kennisdocument hebt gedownload. In kennisdocumenten in samenwerking met horecabranche experts brengen wij je op de hoogte van de voor

Nadere informatie

De Kleine WordPress Handleiding

De Kleine WordPress Handleiding Introductie Dit is geen uitgebreide handleiding om een WordPress website of blog mee te bouwen. Het is ook geen overzicht van alle aspecten die een WordPress website zo bijzonder maken en geen verhandeling

Nadere informatie

CE-markering op bouwproducten: Richtlijn wordt Wet

CE-markering op bouwproducten: Richtlijn wordt Wet CE-markering op bouwproducten: Richtlijn wordt Wet CE-markering: Wat is het, wat wordt het en wat moeten we ermee in de dakenbranche? Inderdaad, wat moeten we ermee want op dit moment is de bouwsector

Nadere informatie

INTRODUCTIE 1 E NIEUWSBRIEF VTBO

INTRODUCTIE 1 E NIEUWSBRIEF VTBO INTRODUCTIE 1 E NIEUWSBRIEF VTBO CALC-PRO+ CALCULATIEPROGRAMMA VERS VAN DE PERS Calculatieprogramma t.b.v. bouwgerelateerde bedrijven Calc-Pro+ is een kant-en-klare calculatieprogramma voor nagenoeg de

Nadere informatie

De inkoop van Bijlage II B diensten onder de Aanbestedingswet 2012

De inkoop van Bijlage II B diensten onder de Aanbestedingswet 2012 De inkoop van Bijlage II B diensten onder de Aanbestedingswet 2012 mr. J.C. (Kees) van de Water, KW Legal, maart 2013 De praktijk van vóór 1 april 2013 laat zien, dat het in voorkomende gevallen voor een

Nadere informatie

Deelnamevoorwaarden Gemeenten

Deelnamevoorwaarden Gemeenten Deelnamevoorwaarden Gemeenten 1. Algemeen 1.1 De Stichting Opvoeden (hierna de Stichting) stelt zich ten doel om gevalideerde (dat wil zeggen door de kennis- en themainstituten in de jeugd(gezondheids)zorg

Nadere informatie

m e t 13 december 2006 13 december 2006 - 1 -

m e t 13 december 2006 13 december 2006 - 1 - W e r k e n m e t - 1 - Inleiding STABU wordt bestuurd door de grote koepelorganisaties van de Nederlandse bouwnijverheid. Al deze organisaties hebben een convenant met de Regieraad bouw afgesloten om

Nadere informatie

Instructie verlengen en hercertificeren van BREEAM- NL In-Use. Versie 1.0, november 2015

Instructie verlengen en hercertificeren van BREEAM- NL In-Use. Versie 1.0, november 2015 Instructie verlengen en hercertificeren van BREEAM- NL In-Use, november 2015 Instructie verlengen en hercertificeren BREEAM-NL In-Use Dit document omschrijft de wijze waarop BREEAM-NL In-Use certificaten

Nadere informatie

Evaluatie bedrijfsbezoeken vakgroep Dak- en Gevelbegroeners

Evaluatie bedrijfsbezoeken vakgroep Dak- en Gevelbegroeners Evaluatie bedrijfsbezoeken vakgroep Dak- en Gevelbegroeners Begin 2014 zijn de vakgroepleden Dak- en Gevelbegroeners door het bestuur bezocht. De inhoud van deze ledenbezoeken is als volgt samen te vatten:

Nadere informatie

Klachtenprocedure bij aanbesteden

Klachtenprocedure bij aanbesteden Control en Financiën Inkoop Services Standaard voor klachtenafhandeling voor Ondernemers Auteur(s) Kadaster Inkoop Services November 2013 Control en Financiën Inkoop Services 1 van 13 Opdrachtgever: Kadaster

Nadere informatie

stabulletin Schilderwerk is de vreemde eend in de bijt De STABU-Standaard 2012 is aan alle STABUlicentiehouders,

stabulletin Schilderwerk is de vreemde eend in de bijt De STABU-Standaard 2012 is aan alle STABUlicentiehouders, stabulletin ja a r g a n g 27 n u m m e r 01 m a a r t 2012» pagina 12» pagina 24» pagina 30 Recht van spreken: Termijnverlenging Schilderwerk is de vreemde eend in de bijt Praktische workshops BIM Nieuwe

Nadere informatie

BIM in de praktijk. Alexander Hoos / Kuijpers

BIM in de praktijk. Alexander Hoos / Kuijpers BIM in de praktijk Alexander Hoos / Kuijpers TVVL Eindedaglezing, 4 april 2016 Alexander Hoos Informatie Manager Even voorstellen Installatie bedrijf Kuijpers (www.kuijpers.nl) Kerntaken: Procesoptimalisatie,

Nadere informatie

Van stapels papier naar digitaal machtigen. Informatie over het machtigingenportaal voor mondzorg

Van stapels papier naar digitaal machtigen. Informatie over het machtigingenportaal voor mondzorg Van stapels papier naar digitaal machtigen Informatie over het machtigingenportaal voor mondzorg Voor wie? Tandartsen, kaakchirurgen, implantoloog, tandprotheticus tandartsspecialist, centra bijzondere

Nadere informatie

BRL 9500 Deel 02 2006-12-06

BRL 9500 Deel 02 2006-12-06 BRL 9500 Deel 02 2006-12-06 NATIONALE BEOORDELINGSRICHTLIJN voor het KOMO -, respectievelijk het NL-EPBD -procescertificaat voor ENERGIEPRESTATIEADVISERING voor het KOMO -procescertificaat voor het afgeven

Nadere informatie

Proces Werktekening Thema 3

Proces Werktekening Thema 3 Proces Werktekening Thema 3 Voorwoord Zowel landelijke aanbestedingen als die in Europees verband krijgen steeds meer aandacht. De bestaande werkwijze van aanbesteden en de nieuwe werkwijze (innovatie)

Nadere informatie

Vaststelling aangepast aanbestedingsbeleid inclusief klachtenregeling aanbesteden voor de gemeenten en Servicepunt71.

Vaststelling aangepast aanbestedingsbeleid inclusief klachtenregeling aanbesteden voor de gemeenten en Servicepunt71. MEMO Aan: Van: CC: Dagelijks Bestuur SP71 SE JZ Priscilla Langerak, senior Juridisch Adviseur Marjolein Scheuer Datum: 17 mei 2013 Doorkiesnummer: 7914 Betreft: Vaststelling aangepast aanbestedingsbeleid

Nadere informatie

Faalkosten. Faalkosten en preventiekosten. Uiting van faalkosten. Oorzaken van faalkosten. Uiting, oorzaken, preventie en remedies

Faalkosten. Faalkosten en preventiekosten. Uiting van faalkosten. Oorzaken van faalkosten. Uiting, oorzaken, preventie en remedies Faalkosten Uiting, oorzaken, preventie en remedies Hoge faalkosten zijn een probleem voor de bouwsector. Vooral in tijden van laagconjunctuur en krappe marges. In de breedste zin van het woord omvat de

Nadere informatie

10-12-2009. een voldaan gevoel dat alle strubbelingen toch ergens toe geleid hebben

10-12-2009. een voldaan gevoel dat alle strubbelingen toch ergens toe geleid hebben Na 25 jr. STABU/ZEEBOER: Nieuwe Fabrikanten Index Online een voldaan gevoel dat alle strubbelingen toch ergens toe geleid hebben (ing. M.G.W. Hopman ZeeBoer b.v.).) Programma ZeeBoer b.v. ZeeBoer b.v.

Nadere informatie

Nieuws1010 Onafhankelijke uitgave van Meer1010

Nieuws1010 Onafhankelijke uitgave van Meer1010 29-8-2014 16:22 Juni 2014-4 Stekerend installeren (4) Commentaar op NIEUWSBRIEF NEN 3140 van mei 2014 Stekerend installeren een tijdbom? Inleiding Jay Smeekes, die namens UNETO-VNI lid is van de normcommissie

Nadere informatie

Een half jaar Aanbestedingswet: eerste ervaringen of aanvaringen?

Een half jaar Aanbestedingswet: eerste ervaringen of aanvaringen? Een half jaar Aanbestedingswet: eerste ervaringen of aanvaringen? (vertrouwelijk) Martine Vidal advocaat Aanbestedingsrecht 28 oktober 2013 Wie heeft al gewerkt met de Aanbestedingswet? Welke ervaringen

Nadere informatie

Inzicht en acties naar aanleiding van de enquête.

Inzicht en acties naar aanleiding van de enquête. Inzicht en acties naar aanleiding van de enquête. Bureau Architectenregister heeft in het voorjaar van 2015 een onderzoek onder de ingeschrevenen in het register laten uitvoeren. Aan alle bij Bureau Architectenregister

Nadere informatie

Acadin voor talenten in uw klas!

Acadin voor talenten in uw klas! Acadin voor talenten in uw klas! Dé digitale leeromgeving met uitdagend onderwijsaanbod voor talentvolle leerlingen. Acadin voor talenten in uw klas! In het Bestuursakkoord primair onderwijs (2014) staat

Nadere informatie

voor werkgevers Handleiding Benefits-Plaza

voor werkgevers Handleiding Benefits-Plaza Handleiding Benefits-Plaza voor werkgevers 1. Indienstmelding 2. Uitdienstmelding 3. Wijziging bestaande werknemer 4. Documenten toevoegen 5. Verzenden wijzingen 6. Samenstellen overzichten 7. Historie

Nadere informatie

Kwaliteitskader KunstKeur Individuele aanbieders Kunsteductie

Kwaliteitskader KunstKeur Individuele aanbieders Kunsteductie Kwaliteitskader aanbieders Kunsteductie juni 2013 1 1. Toetsingskaders, toetsing en registratie Inleiding Kwaliteitsmanagement vloeit voort uit de overtuiging dat kwaliteit van producten en processen vrijwel

Nadere informatie

EEN VAN ONZE EXPERTS

EEN VAN ONZE EXPERTS EEN VAN ONZE EXPERTS Be the change you want to see in this world Een netwerk van hoog opgeleide, ervaren zelfstandig FM-professionals. Wij zijn gepassioneerd bezig met ons vakgebied, zijn actueel en bieden

Nadere informatie

Nota van Inlichtingen

Nota van Inlichtingen Nota van Inlichtingen Inkoopnummer: 2015-194 d.d. 27 augustus 2015 Aanbesteding verbouwing kantoor en plaza/vergadercentrum Stadhuis sisovereenkomst - Werktuigbouwkundige Installaties Renovatie en optimalisatie

Nadere informatie

Besluitenlijst CCvD-bijeenkomst 29-11-2011, schriftelijk vastgesteld d.d. 15-12- 2011

Besluitenlijst CCvD-bijeenkomst 29-11-2011, schriftelijk vastgesteld d.d. 15-12- 2011 Besluitenlijst CCvD 2011 Besluitenlijst CCvD-bijeenkomst 29-11-2011, schriftelijk vastgesteld d.d. 15-12- 2011 Besluit CB29112011-01 Aanvullende eisen opfrisbijeenkomsten en geldigheidsduur diploma s BRL9500

Nadere informatie

Aanbesteden door de lokale overheid (gemeente).

Aanbesteden door de lokale overheid (gemeente). Aanbesteden door de lokale overheid (gemeente). presentatie 30 mei 2016 regionale marktdag Stedendriehoek Jan Teunis Hartgers inkoopadviseur, team inkoop gemeente Apeldoorn Inkoopplatform Stedendriehoek

Nadere informatie

VROM-praktijkproef: privaat toezicht met digitaal Toezichtprotocol

VROM-praktijkproef: privaat toezicht met digitaal Toezichtprotocol VROM-praktijkproef: privaat toezicht met digitaal Toezichtprotocol Door Marcel van den Eijnden (ARCADIS / VBWTN) toezichtprotocol@arcadis.nl 1 Inhoudsopgave VROM - praktijkproef Toezichtprotocol Project

Nadere informatie

EUROPESE SUBSIDIE EN AANBESTEDEN. Diederik Heij

EUROPESE SUBSIDIE EN AANBESTEDEN. Diederik Heij EUROPESE SUBSIDIE EN AANBESTEDEN Diederik Heij INHOUD PRESENTATIE 1. Wat is PIANOo? 2. Wat is aanbesteden? 3. Waar moet u als subsidieaanvrager op letten bij het aanbesteden? PIANOo (opgericht n.a.v. bouwfraude)

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden van Haasdijk Wine Group B.V.

Algemene Voorwaarden van Haasdijk Wine Group B.V. Algemene Voorwaarden van Haasdijk Wine Group B.V. Haasdijk Wine Group B.V. is gevestigd te Amersfoort. Haasdijk Wine Group B.V. hanteert als handelsnamen Haasdijk Wine Group en/of Champagnist en/of De

Nadere informatie

Cordares 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8

Cordares 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8 1 is specialist in pensioenbeheer en inkomensverzekering voor meer dan één miljoen Nederlanders. Met 25 miljard euro vermogen onder beheer, een uitstekend track record en vakkennis opgebouwd sinds 1952,

Nadere informatie

NEN 1010 en NPR 5310 www.nen.nl

NEN 1010 en NPR 5310 www.nen.nl Veilige laagspanningsinstallaties met NEN 1010 en NPR 5310 www.nen.nl NEN 1010: Zekerheid en veiligheid voor laagspanningsinstallaties De elektrotechnische installatiebranche kan er niet omheen. Voor het

Nadere informatie

Inkoop en aanbesteden is maatwerk!

Inkoop en aanbesteden is maatwerk! Checklist Dit document bevat een checklist die u helpt om op de juiste wijze invulling te geven aan de inrichting van uw aanbestedingstraject na inwerkingtreding van de Aanbestedingswet. Aan de hand van

Nadere informatie

Huidige situatie Aanbestedingswet

Huidige situatie Aanbestedingswet Huidige situatie Aanbestedingswet Belangrijkste verschillen Zoetermeer 8 november 2012 Gert-Wim van de Meent Loyens & Loeff Amsterdam 1 Huidig juridisch kader EU-richtlijnen: - Richtlijn Overheden (Richtlijn

Nadere informatie

Concept UAV 2011 d.d. 17 augustus 2011

Concept UAV 2011 d.d. 17 augustus 2011 Tekst van de Uniforme Administratieve Voorwaarden voor de uitvoering van werken 1989 (UAV 1989) Tekst van de Uniforme Administratieve Voorwaarden voor de uitvoering van werken en van technische installatiewerken

Nadere informatie

Instructiedocument Casus Factsheet

Instructiedocument Casus Factsheet Instructiedocument Casus Factsheet Samengesteld op basis van verkenningen binnen het programma Sggv, 2009-2012. Dit geanonimiseerde document is in licentie gegeven op basis van een Creative Commons Licentie.

Nadere informatie

8 Registratie voor een uitnodiging

8 Registratie voor een uitnodiging 8 Registratie voor een uitnodiging Om formeel aan een uitnodiging te kunnen deelnemen, moet u zich daarvoor registreren. Hiertoe dient u uw bedrijfsgegevens in te vullen. Indien u persoonlijk aan een uitnodiging

Nadere informatie

Subsidieverordening voor onderhoud en restauratie van monumenten

Subsidieverordening voor onderhoud en restauratie van monumenten Subsidieverordening voor onderhoud en restauratie van monumenten Wetstechnische informatie Gegevens van de regeling Overheidsorganisatie Officiële naam regeling Citeertitel Besloten door Deze versie is

Nadere informatie

Voor beide soorten aanbouwen geldt dat Woonlinie geen vergoedingen verstrekt voor het aanbrengen en/of verwijderen ervan.

Voor beide soorten aanbouwen geldt dat Woonlinie geen vergoedingen verstrekt voor het aanbrengen en/of verwijderen ervan. KLUSWIJZER 11 Zelf een aanbouw plaatsen Woont u naar uw zin, maar wilt u toch meer ruimte in de woning? Als verhuizen voor u geen optie is, kan een aanbouw uitkomst bieden. U kunt bijvoorbeeld de wasmachine

Nadere informatie

Keuzes van aanbesteders vóór of in het kader van een aanbesteding vergen juridische en economische inzichten. Public Procurement Research Centre

Keuzes van aanbesteders vóór of in het kader van een aanbesteding vergen juridische en economische inzichten. Public Procurement Research Centre Keuzes van aanbesteders vóór of in het kader van een aanbesteding vergen juridische en economische inzichten Public Procurement Research Centre Een samenwerkingsverband van de Universiteit Utrecht en de

Nadere informatie

Aanbesteden. Kamer van Koophandel. Kim Schofaerts 31 mei 2013. Bijeenkomst Ondernemen in de zorg

Aanbesteden. Kamer van Koophandel. Kim Schofaerts 31 mei 2013. Bijeenkomst Ondernemen in de zorg Aanbesteden Kamer van Koophandel Kim Schofaerts 31 mei 2013 Aanbesteden 2 Inkopen/aanbesteden is een complex proces VU informatiebijeenkomst Aanbestedingswet 3 Waarom aanbesteden? Het stimuleren van vrije

Nadere informatie

Themabijeenkomst Cumela mr. L. Knoups. 14 februari 2013

Themabijeenkomst Cumela mr. L. Knoups. 14 februari 2013 Themabijeenkomst Cumela mr. L. Knoups 14 februari 2013 Programma - Do s & dont s van de inschrijving - Actualiteiten aanbestedingsrecht 2 Do s & Dont s van de inschrijving 3 Aankondiging Onduidelijkheden

Nadere informatie

BeheerVisie ondersteunt StUF-ZKN 3.10

BeheerVisie ondersteunt StUF-ZKN 3.10 Nieuwsbrief BeheerVisie Nieuwsbrief BeheerVisie 2015, Editie 2 Nieuws BeheerVisie ondersteunt StUF-ZKN 3.10 BeheerVisie geeft advies MeldDesk App Message Router MeldDesk Gebruikers Forum Nieuwe MeldDesk

Nadere informatie

Advies 28. 2.2 De door klager gewenste (en niet verkregen) aanpassingen betreffen:

Advies 28. 2.2 De door klager gewenste (en niet verkregen) aanpassingen betreffen: Advies 28 1. Feiten 1.1 Beklaagde is een Europese niet-openbare aanbesteding gestart voor een opdracht met betrekking tot IT-dienstverlening en draadloze netwerkinfrastructuur bestaande (ondermeer) uit

Nadere informatie

stabulletin Noodzakelijke standaarden Om BIM in Nederland goed te

stabulletin Noodzakelijke standaarden Om BIM in Nederland goed te stabulletin ja a r g a n g 26 n u m m e r 01 m a a r t 2011» pagina 14» pagina 16» pagina 18 CO2 STABU-bureau bereidt zich voor op de toekomst Een elegant bestek duur zaam Actal rapport... goed voor de

Nadere informatie

Handleiding publiceren aanbesteding Fase 2, stap 2

Handleiding publiceren aanbesteding Fase 2, stap 2 September 2008 Dit is een uitgave van het Ministerie van OCW, Taskforce Gratis Schoolboeken 2008, Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Taskforce Gratis Schoolboeken. Auteursrecht voorbehouden.

Nadere informatie

Inkoop- & Aanbestedingsbeleid. Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting

Inkoop- & Aanbestedingsbeleid. Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting Inkoop- & Aanbestedingsbeleid Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting 1 INLEIDING De SEV stimuleert de ontwikkeling van praktische, innovatieve oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken op het gebied

Nadere informatie

Welkom bij Aqua Assistance

Welkom bij Aqua Assistance Brochure Welkom bij Aqua Assistance Voor u ligt de brochure van Aqua Assistance, uw betrouwbare partner in waterveiligheid. In deze brochure leest u meer over onze adviesdiensten, behandeltechnieken en

Nadere informatie

1. Voor welke deelregelingen wilt u zich certificeren?

1. Voor welke deelregelingen wilt u zich certificeren? Stappenplan naar certificering voor BRL9500 Energieprestatieadvisering Certificeren lijkt ingewikkeld, maar in de praktijk valt het meestal erg mee. In veel bedrijven zijn immers al belangrijke stappen

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden Bouwtechnische dienstverlening door :

Algemene Voorwaarden Bouwtechnische dienstverlening door : Algemene Voorwaarden Bouwtechnische dienstverlening door : SVI SCHUTTE VASTGOED INSPECTIE Artikel 1 : Begrippen en definities In deze Algemene Voorwaarden wordt verstaan onder : Opdrachtgever : degene

Nadere informatie

Het Digitale Huis. Samenwerkende software voor de bouw

Het Digitale Huis. Samenwerkende software voor de bouw Het Digitale Huis Samenwerkende software voor de bouw Het Digitale Huis is het eerste en grootste BIM-software project in Nederland. Uniforme Bouwdeelbibliotheek Het is bovendien het enige project dat

Nadere informatie

AANKONDIGING VAN EEN OPDRACHT Werken

AANKONDIGING VAN EEN OPDRACHT Werken AANKONDIGING VAN EEN OPDRACHT Werken AFDELING I: AANBESTEDENDE DIENST I.1) I.2) NAAM, ADRESSEN EN CONTACTPUNT(EN) Gemeente Leiden, Postbus 9100, 2300 PC Leiden (NL). Contactpunt(en): Afdeling Werkvoorbereiding

Nadere informatie

UAV : deze Uniforme Administratieve Voorwaarden voor de uitvoering van werken en van technische installatiewerken 2012;

UAV : deze Uniforme Administratieve Voorwaarden voor de uitvoering van werken en van technische installatiewerken 2012; Uniforme administratieve voorwaarden voor de uitvoering van werken 1989 (U.A.V. 1989) Inclusief aanvullingen en wijzigingen tot het verkrijgen van de U.A.V.T.I. 1992 (deze zijn onderstreept weergegeven)

Nadere informatie