Agenda deel1. Agenda deel Milieuaansprakelijkheid en verzekeringen. FiDiZ 19 september 2012 Harko Kremers. Gevolgen voor bedrijven

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Agenda deel1. Agenda deel2 11-9-2012. Milieuaansprakelijkheid en verzekeringen. FiDiZ 19 september 2012 Harko Kremers. Gevolgen voor bedrijven"

Transcriptie

1 Milieuaansprakelijkheid en verzekeringen FiDiZ 19 september 2012 Harko Kremers Agenda deel1 Milieuaansprakelijkheid Europese Richtlijn Schadevoorbeelden Milieudekkingen in traditionele schadeverzekeringen Brandverzekering Aansprakelijkheidsverzekering Milieuschadeverzekering Aansprakelijkheidsverzekering Motorrijtuigen Gevolgen voor bedrijven Agenda deel2 Nieuwe vormen van aansprakelijkheid verzekerbaar? Schade aan de bodem en water Schade aan biodiversiteit Preventieve maatregelen Herstelmaatregelen Nieuwe vormen van schadeverzekering Milieuschadeverzekering+ Milieuaansprakelijkheidsverzekering 1

2 Om te beginnen Verenigde Assurantiebedrijven Nederland VAN: Bijzondere risico s onder één vlag gedeeld Missie: aanbieden van verzekeringsoplossingen die naar aard of omvang van het te verzekeren risico door de reguliere verzekeringsmarkt niet of nauwelijks worden aangeboden 2

3 RIALTO VERZEKERINGEN Rialto Verzekeringen Opgericht in 1966 (invoering W.A.M.) Onder de naam Terminus Bijzondere aandeelhouders Gefuseerd met de Verenigde Assurantiebedrijven Nederland N.V. in 2005 Geen gewone maatschappij, want Rialto Verzekeringen Rialto verzekert o.a. mensen met een vlekje, bijvoorbeeld vanwege: rijontzegging wegens rijden onder invloed schadeverleden wanbetaling 3

4 Wat betekent dit in de praktijk? Rialto verzekert bijvoorbeeld: Waarom verzekert Rialto dit soort risico s? De wet bepaalt dat alle motorrijtuigen die aan het verkeer deelnemen verzekerd moeten zijn Sommige risico s zijn voor reguliere maatschappijen te groot Rialto overbrugt dat gat tussen de wet en de praktijk, door ruimere acceptatienormen te hanteren dan reguliere maatschappijen Bij Rialto kunnen daardoor mensen en bedrijven terecht die elders geen verzekering kunnen afsluiten. Rialto heeft echter geen acceptatieplicht. WAM Risico s Driften Solexrace Carnavalsoptocht Feestelijke rondrit kampioensteam Grasmaaimachinerace Kinderkarts op mobiel circuit Blubberrace Superbus Korte termijnrisico s, transito, eendagskenteken, etc. Golfkarretjes Tractor met huifkar Segway Stint Tuk tuk Alles wat rijdt 4

5 Overige risico s Collectieve aansprakelijkheidsverzekering voor zorginstellingen t.b.v. tbs ers, exgedetineerden, verslaafden, geestelijk gehandicapten. Woonwagens Aanhanger ingericht als: BBQ frituurwagen toiletwagen lichtreclame Draaiorgels Paardentram Paardenmenwagen Leegstaande panden Alpaca s AVB (!) Eigenlijk VAN alles, zolang maar duidelijk is dat het niet elders verzekerd kan worden (en liefst hebben we er nog een maatschappelijk issue bij) Verenigde Assurantiebedrijven Nederland VAN: Bijzondere risico s onder één vlag gedeeld Missie: aanbieden van verzekeringsoplossingen die naar aard of omvang van het te verzekeren risico door de reguliere verzekeringsmarkt niet of nauwelijks worden aangeboden Kenniscentrum Nederlandse Milieupool Helpdesk Offertes via extranet Offertes voor Centrale Afhandeling Vragen via telefoon e/o Nieuwsflits / Nieuwsbrief Presentaties Nivre / Huibers Instituut Aangesloten verzekeraars Assurantieclubs Contacten Experts / Expertise Magazine Verbond (Brand en Aansprakelijkheid) CEA / VROM / Europese Commissie Productontwikkeling 5

6 Wie kunnen contact opnemen met het kenniscentrum? Medewerkers van aangesloten verzekeraars (acceptatie, schadebehandeling en buitendienst) Intermediair (volmacht, makelaars en provinciaal) Verzekerden Iedereen met vragen over milieuschade en verzekeren Milieuaansprakelijkheid Wettelijke basis Wet bodembescherming (Wbb) Artikelen 13, 27 en 75 Wbb Wet milieubeheer (Wm) Artikelen 1.1.a en 17 Privaatrecht 5:37 BW resp. 6:162 BW 6

7 Wet bodembescherming Artikel 13 Wet bodembescherming (zorgplicht) richt zich niet alleen tot de directe veroorzaker van de verontreiniging maar ook tot degene die het in zijn macht heeft de gevolgen daarvan te beperken en zoveel mogelijk ongedaan te maken. AbRvS16 febr.2011 (diefstalolie/ art. 13 Wbb) Wet bodembescherming Art. 75 lid 1 Wbb: Staat kan onderzoeks- en saneringskosten verhalen op degene door wiens onrechtmatige daad de verontreiniging is veroorzaakt en die krachtens burgerlijk wetboek aansprakelijk is voor de gevolgen ervan. Hof Den Haag 23 nov en Hof Den Haag 22 febr Wet milieubeheer art. 1.1a Wm (zorgplicht) is grond voor aanzegging bestuursdwang bij: Optreden van ernstige nadelige gevolgen voor het milieu of de acute dreiging ervan, en Wet Milieubeheer niet op andere wijze voorziet in mogelijkheid om die gevolgen te voorkomen of zo veel mogelijk te beperken Verwijtbaarheid speelt geen rol -> het wel of niet nemen van ongedaanmakingsmaatregelenis doorslaggevend. AbRvS 25 nov (eig. sporthal/twenterand) 7

8 Wet milieubeheer art Wm(zorgplicht inrichtingen) is grond voor aanzegging bestuursdwang. Verwijtbaarheid speelt geen rol -> het wel of niet nemen van ongedaanmakingsmaatregelenis doorslaggevend. AbRvS17 maart 2010 (Houtzagerij/Zaanstad) Aansprakelijkheid bezitter opstal (art. 6:174 BW) Opstal is niet gebrekkig doordat er asbest in is verwerkt; Geen onrechtmatig handelen jegens gemeente door vrijgekomen asbest niet te verwijderen. HR 15 juni 2001, NJ 2002, 336/HR 7 nov. 2003, NJ 2004, 292 Milieuaansprakelijkheid Aansprakelijkheid schade ongewone ongevallen Bestuursrechtelijke en privaatrechtelijke aansprakelijkheid milieuschade Wat als het echt moeilijk wordt? Toepassing milieuaansprakelijkheidsrichtlijn(titel 17.2 Wm) Richtlijn 2004/35/EG / Titel 17.2 Wm Doel: verder invullen van het principe de vervuiler betaalt Milieuschade: bodem, wateren, beschermde soorten en natuurlijke habitat Onbeperkte aansprakelijkheid Beroepsactiviteiten (art Wm) Schuld-en risicoaansprakelijkheid (art Wm) Gevaarlijke activiteiten (bijlage III ELD) Niet-gevaarlijke activiteiten Niet van toepassing bij internationale verdragen Alleen milieuschade na 30 april 2007 veroorzaakt 8

9 Milieuaansprakelijkheid Risicoaansprakelijkheid voor de activiteiten van: IPPC-bedrijven (energie-, metaal-, minerale- en chemische industrie) Afvalbeheeractiviteiten Lozingen op grond-en oppervlakte water (gevaarlijke en verontreinigende stoffen) Wateronttrekking en opstuwing Fabricage, gebruik en opslag van gevaarlijke stoffen, gewasbeschermingsmiddelen en biociden Vervoer van gevaarlijke of verontreinigende goederen Industriële installaties met aanzienlijke luchtverontreiniging Gebruik van genetisch gemodificeerde organismen Grensoverschrijdend transport van afvalstoffen (EVOA) Opslag van afval van winningindustrieën Richtlijn 96/61/EG IPPC-richtlijn IPPC = IntergratedPollutionPrevention andcontrol Verplichte regulering milieuvervuilende bedrijven met integrale vergunning Alle soorten van vervuiling beperken op basis van best beschikbare technieken (BBT) BBT zijn beschreven in Best AvailableTechnic Reference Document (BREF) In Nederland vastgelegd in de Wet milieubeheer en de Wet verontreiniging oppervlakte water Richtlijn 96/61/EG IPPC-richtlijn Kleine groep (+1.000) zware milieurisico s : Energie-industrie (ook stookinstallaties > 50MW) Productie en verwerking van metalen (ook oppervlaktebehandeling van metalen en kunststof behandelingsbaden > 30 m3) Minerale industrie Chemische industrie Afvalbeheeractiviteiten Overige activiteiten 9

10 Richtlijn 96/61/EG IPPC-richtlijn Overige activiteiten: Fabricage van papier(pulp) > 20 ton per dag Voorbehandeling of verven textiel of vezels > 10 ton per dag Looien van huiden > 12 ton per dag Abattoirs > 50 ton per dag Destructiebedrijven > 10 ton per dag Intensieve veehouderij: Pluimvee > plaatsen Mestvarkens > plaatsen > 750 plaatsen voor zeugen Oppervlakte behandeling met organische oplosmiddelen > 150 kg per uur of 200 ton per jaar Fabricage van koolstof Milieuaansprakelijkheid Wet bodembescherming: Art 13 Wbb Ruime reikwijdte, een ieder Geen schadedrempel elke verontreiniging of aantasting van de bodem Art 27 Wbb Melding van schade aan de bodem Art 17 Wbb Bevoegdheid tot kostenverhaal Wet milieubeheer Titel 17.2 Art 17.7 Wm Activiteiten zoals genoemd in bijlage III vd richtlijn Schadedrempel per milieucompartiment Art en Wm Melding van milieuschade én onmiddellijk dreiging Art Wm Verplicht kostenverhaal Schade (Art Wm) Schade aan beschermde soorten en habitats: Alleen indien aanmerkelijk negatief effect op bereiken of handhaven gunstige staat van instandhouding Schade aan wateren: Alleen indien aanmerkelijk negatieve invloed op ecologische, chemische en kwantitatieve toestand water (Water)bodemverontreiniging: Alleen indien aanmerkelijk risico menselijke gezondheid. Ecologischeof verspreidingsrisico's vallen hier buiten Geen letselschade, economische schade, schade eigendommen 10

11 Schadeberekening (bijlage II ELD) Art lid 6 Wmverwijst naar bijl. II ELD: Primaire herstelmaatregelen (herstel aangetaste natuurlijke rijkdommen en/of ecosysteemfuncties tot referentietoestand) Complementaire herstelmaatregelen (indien primaire herstelmaatregelen niet tot een volledig herstel leiden) Compenserende herstelmaatregelen (maatregelen ter compensatie van tussentijds verlies aan natuurlijke rijkdommen en/of ecosysteemfuncties) Milieuaansprakelijkheid Vervuiler moet preventieve en herstelmaatregelen nemen, MAAR De overheid kan ook altijd zelf maatregelen nemen en MOET de kosten hiervan verhalen op de vervuiler Een paar voorbeelden 11

12 Inzameling klein chemisch afval Milieuschade als gevolg van brand Bedrijfsomschrijving: Inzamelen, scheiden, sorteren en afvoeren van gevaarlijk afval Bouw opslaghal medio 1999 volgens de richtlijn CPR 15-2 Opslag gevaarlijke, chemische afvalstoffen etc 12

13 Schade omvang voor de MSV-verzekering 13

14 Omgeving Buur bedrijven Drachten 1,5 km 30 km Uitgaand (schade aan derden) Eigen locatie Uitgaand (schade aan derden) > Saneringskosten, bereddingskosten & kosten van preventieve opruiming > Bereddingskosten & kosten van preventieve opruiming Eigen locatie: Bodemsanering ƒ Grondwatersanering ƒ Overige kosten ƒ (waaronder bereddings-en opruimingskosten) Totaal inclusief reserve ƒ Schade aan locaties van derden: Bodem-/ grondwatersanering Er is nog geen claim voor een sanering bij derden ingediend Overige kosten ƒ (waaronder bereddings-en opruimingskosten) Totaal inclusief reserve ƒ Kosten van beredding& preventieve opruiming 14

15 Specificatie kosten van beredding& preventieve opruiming Verwerken verontreinigd bluswater ƒ Kosten AVR (opslag en vervoer bluswater) ƒ Overige opruimings-& bereddingskosten ƒ Vervoer gevaarlijke stoffen over de weg 15

16 liter plantaardige olie in oppervlakte water Opslag chemicaliën 16

17 Gevolg : m³ loopt weg Lossen van gevaarlijke stoffen 17

18 liter paraffine over bestrating en in riolering Brand in winkelpand 18

19 Brand in een winkelpand Wat is er gebeurd? Brand in de meterkast Oorzaak: kortsluiting Gevolgen Meterkast volledig uitgebrand Asbesthoudende dakbeplating beschadigd thv brandhaard Ernstige asbestverontreiniging in het pand Transport van olie via een pijpleiding 19

20 Ondergrondse pijpleiding voor ruwe olie Fos surmèrenaar Karlsruhe Wat is er gebeurd? Lekkage van m 3 ruwe olie over 5 hectare in het beschermde natuurgebied Cossoulsde Crau Oorzaak: scheur als gevolg van ouderdom Gevolgen Bodemverontreiniging, cm diep (1.600 trucks) 55 hectare van Cossoulde Crau, een in Europa unieke natuurlijke habitat, vernietigd Schade aan bedreigde en beschermde soorten S.P.S.E. CRUDE OIL PIPELINE S.P.S.E. CRUDE OIL PIPELINE 20

21 S.P.S.E. CRUDE OIL PIPELINE Openstaande vragen Milieuschade : 62 miljoen Risicoaansprakelijkheid Belangen groeperingen in actie! Lokale autoriteiten in actie? Milieudekkingen in traditionele schadeverzekeringen 21

22 Ontwikkeling van Milieudekkingen Primair vanuit aansprakelijkheid Milieu Aansprakelijkheidsverzekering (MAS) Ook Property issue MilieuSchadeVerzekering(MSV).. Brandverzekering Dekking voor gevolgen van milieuschade (= saneringskosten) in brandpolis loopt via opruimingskosten Opruimingskosten De kosten voor afbreken, wegruimen en afvoeren van de verzekerde zaken, voor zover op de grond en ten aanzien van de fundering in de grond aanwezig op het risicoadres, die niet reeds in de schadevaststelling zijn begrepen en die het noodzakelijk gevolg zijn van een gebeurtenis waartegen verzekerd is. 22

23 Opruimingskosten De kosten voor het afbreken, wegruimen, afvoeren, storten en vernietigen van de verzekerde zaken, die niet reeds in de in artikel X bedoelde vaststelling zijn begrepen en het noodzakelijk gevolg zijn van een gevaar waartegen verzekerd is. Onder opruimingskosten vallen nadrukkelijk niet de kosten die verband houden met het voorkomen en/of opruimen van verontreiniging en/of aantasting van de bodem, het oppervlaktewater of enig(e) al dan niet ondergronds(e) water(gang). Brandverzekering Conclusie Dekking voor saneringskosten is veelal beperkt want: Geen ondergrondse opruiming Niet buiten de verzekerde locatie Beperkingtot verzekerde gevaren Geen opruiming van bodem-en waterverontreiniging + Gelimiteerde verzekerde som Aansprakelijkheidsverzekering voor Bedrijven Aansprakelijkheid voor schade aan de eigen locatie Risicoaansprakelijkheid (milieu) t.a.v. verontreiniging van de eigen locatie van een exploitant Schade aan de eigen locatie is echter uitgesloten van de dekking Dan ook geen dekking voor de kosten van sanering of beredding Een verzekerde kan wel worden verplicht deze kosten te maken 23

24 Aansprakelijkheidsverzekering voor Bedrijven Aansprakelijkheid voor schade door derden Risicoaansprakelijkheid uit de Wm(publiekrecht) Ook milieuschade welke derden binnen een bedrijf veroorzaken Uiteraard kan een bedrijf wel proberen de te vergoeden milieuschade langs civielrechtelijke weg te verhalen op de schuldige derde Aansprakelijkheidsverzekering voor Bedrijven Zaakschade aan bodem en water: Niet verzekerd zijn aanspraken tot vergoeding van zaakschade aan de bodem, het oppervlaktewater of enig(e) al dan niet ondergronds(e) water(gang). Aansprakelijkheidsverzekering voor Bedrijven Milieuaantasting: Niet gedekt is de aansprakelijkheid voor schade in verband met een milieuaantasting. 24

25 Aansprakelijkheidsverzekering voor Bedrijven Conclusie Vaak geen dekking voor bodem-of oppervlakte waterverontreiniging of voor schade aan biodiversiteit (zaakschade?) Geen verweer voor (milieu)aansprakelijkheid Milieuschadeverzekering Directe verzekering: aansprakelijkheid geen vereiste voor polis dekking Vergoed worden: kosten van het saneren van een verontreiniging van de bodem of het oppervlaktewater; Kosten en schade als gevolg van sanering; Zaakschade als gevolg van verontreiniging. Dekking beperkt zich niet tot de eigen locatie van een verzekerde, ook (perceel overschrijdende) verontreinigingen bij derden Milieuschadeverzekering De MSV verzekert daarmee ook tegen schade zoals genoemd in de richtlijn. Niet verzekerd zijn: Schade aan beschermde natuurlijke habitatsen soorten, anders dan in de vorm van schade aan de bodem of het oppervlakte water (zaakschade?) Milieuschade compenserende of sanering vervangende maatregelen 25

26 Milieuschadeverzekering Conclusie Dekking voor kosten van primair herstel van bodem en waterverontreiniging: kosten van het saneren van een verontreiniging van de bodem of het oppervlaktewater; Kosten en schade als gevolg van sanering; Zaakschade als gevolg van verontreiniging Geen dekking voor: Schade aan biodiversiteit Preventieve maatregelen Herstelmaatregelen Aansprakelijkheidsverzekering Motorrijtuigen Vervoer van gevaarlijke stoffen of afval Risicoaansprakelijkheid uit de Wm(publiekrecht) Schade aan derden tot maximaal 16 miljoen Onduidelijk of schade aan biodiversiteit gezien wordt als schade van derden Aansprakelijkheidsverzekering Motorrijtuigen Conclusie Dekking voor schade aan derden: kosten van het saneren van een verontreiniging van de bodem of het oppervlaktewater; Kosten en schade als gevolg van sanering; Zaakschade als gevolg van verontreiniging Geen dekking voor: Schade aan biodiversiteit Preventieve maatregelen Herstelmaatregelen 26

27 Risico Brand AVB Milieu Opmerkingen First party First party First party Third party Third party Third party ELD kosten ELD kosten ELD kosten ELD kosten Opruimingskosten van verzekerde zaken op de verzekerde locatie agv een op de brandpolis gedekt evenement Opruimingskosten van verzekerde zaken op de verzekerde locatie agv een plotseling evenement, niet gedekt op de brandpolis Opruimingskosten op de verzekerde locatie agv geleidelijke milieuschade Opruimingskosten van verzekerde zaken buiten de verzekerde locatie agv een op de brandpolis gedekt evenement Opruimingskosten van verzekerde zaken buiten de verzekerde locatie agv een plotseling evenement, niet gedekt op de brandpolis Kosten en schade van derden agv geleidelijke milieuschade Herstelmaatregelen op de verzekerde locatie op de verzekerde locatie agv een op de brandpolis gedekt evenement Herstelmaatregelen op de verzekerde locatie agv geleidelijke milieuschade Herstelmaatregelen buiten de verzekerde locatie agv een plotselinge milieuschade Herstelmaatregelen agvgeleidelijke milieuschade Brand: tot maximaal een sublimiet Milieu: alleen schade ontstaan na ingangsdatum van de polis Brand: tot maximaal een sublimiet Milieu: alleen schade ontstaan na ingangsdatum van de polis Milieu: alleen indien de herstelmaatregelen zijn aan te merken als zaakschade als gevolg van een verontreiniging Milieu: alleen indien de herstelmaatregelen zijn aan te merken als zaakschade als gevolg van een verontreiniging ontstaan na de ingangsdatum van de polis Milieu: alleen indien de herstelmaatregelen zijn aan te merken als zaakschade als gevolg van een verontreiniging Milieu: alleen indien de herstelmaatregelen zijn aan te merken als zaakschade als gevolg van een verontreiniging ontstaan na de ingangsdatum van de polis Gevolgen voor bedrijven Algemeen Nieuwe wetgeving creëert nieuwe aansprakelijkheden Aanvullende en compenserende saneringsmaatregelen Verzekeraars hebben hiertegen nog niet eerder dekking geboden: Geen enkele acceptatie-, schadebehandeling-, actuariële of andere verzekeringstechnische kennis Gaten in - en ontbreken van dekking In kaart brengen van de bestaande dekkingen Vergelijken met potentiële risico s op basis van de nieuwe wetgeving 27

28 Onzekerheid Vergoeding van kosten voor het feit dat een beschadigde resource door primaire saneringsmaatregelen niet kan worden teruggebracht in de toestand van voor het evenement, waardoor: * aanvullende saneringsmaatregelen worden opgelegd en/of; * compenserende saneringsmaatregelen worden opgelegd om het (tijdelijk) verlies van de oorspronkelijke functie van het milieu te compenseren; * uitgaven nodig zijn om de omvang van compenserende maatregelen vast te kunnen stellen. Nieuwe vormen van aansprakelijkheid verzekerbaar? Nieuwe schadesoorten Schade aan de bodem en water Schade aan biodiversiteit Preventieve maatregelen Herstelmaatregelen 28

29 Nieuwe vormen van schadeverzekering Nieuwe verzekeringsvormen Milieuschadeverzekering + Milieuaansprakelijkheidsverzekering MilieuSchadeVerzekering + 29

30 Milieuschadeverzekering + Directe verzekering: aansprakelijkheid geen vereiste voor polis dekking Vergoed worden: kosten van het saneren van een verontreiniging van de bodem of het oppervlaktewater; Kosten en schade als gevolg van sanering; Zaakschade als gevolg van verontreiniging; Schade aan beschermde natuurlijke habitatsen soorten, anders dan in de vorm van schade aan de bodem of het oppervlakte water; Milieuschade compenserende of sanering vervangende maatregelen. Milieuschadeverzekering + Dekking beperkt zich niet tot de eigen locatie van een verzekerde, ook (perceel overschrijdende) verontreinigingen bij derden De MSV + verzekert daarmee grotendeels tegen schade zoals genoemd in de richtlijn Dekkingslimiet : Gemiddeld tot 2,5 miljoen Maximaal 5 miljoen verkijgbaar Milieuschadeverzekering + Conclusie Dekking voor kosten van primair herstel van bodem en waterverontreiniging: kosten van het saneren van een verontreiniging van de bodem of het oppervlaktewater; Kosten en schade als gevolg van sanering; Zaakschade als gevolg van verontreiniging Ook dekking voor: Schade aan biodiversiteit Preventieve maatregelen Herstelmaatregelen 30

31 Milieuaansprakelijkheidsverzekering Milieuaansprakelijkheidsverzekering Vergoed worden: Kosten van het herstellen en verhelpen schade aan biodiversiteit locaties van derden; Zowel geleidelijke als plotselinge verontreiniging; Kosten van het saneren met inbegrip van herstelkosten onroerende zaken (op de eigen locatie van verzekerde, maar ook (perceel overschrijdend) bij derden; Personen-en zaakschade van derden als gevolg van verontreinigingen. Milieuaansprakelijkheidsverzekering De Milieuaansprakelijkheidsverzekering verzekert daarmee tegen schade zoals genoemd in de richtlijn. Optioneel te verzekeren: Bedrijfsschade Milieuschade door transport van goederen Milieuaansprakelijkheid van aannemers, inclusief het werk uitgevoerd door onderaannemers Dekkingslimiet : Gemiddeld 25 miljoen Maximaal 50 miljoen 31

32 Milieuaansprakelijkheidsverzekering Conclusie Dekking voor kosten van primair herstel van bodem en waterverontreiniging: kosten van het saneren van een verontreiniging van de bodem of het oppervlaktewater; Kosten en schade als gevolg van sanering; Zaakschade als gevolg van verontreiniging Ook dekking voor: Schade aan biodiversiteit Preventieve maatregelen Herstelmaatregelen Vragen? Meer informatie 32

33 Harko Kremers Senior Specialist Verzekeringstechniek Verenigde Assurantiebedrijven Nederland N.V. VAN Insurance Academy T +31 (0) E Milieuaansprakelijkheid en verzekeringen FiDiZ 19 september 2012 Harko Kremers 33

Agenda. MilieuSchadeVerzekering (MSV), Theorie en praktijk. Inleiding

Agenda. MilieuSchadeVerzekering (MSV), Theorie en praktijk. Inleiding MilieuSchadeVerzekering (MSV), Theorie en praktijk KennemerAssociatie van Financiële Dienstverleners 26 november 2009 Harko Kremers Agenda Inleiding Nederlandse Milieupool MilieuSchadeVerzekering Is milieuschade

Nadere informatie

Agenda. MilieuSchadeVerzekering (MSV), Theorie en praktijk. FiDiB 21 februari2011 Harko Kremers. Inleiding

Agenda. MilieuSchadeVerzekering (MSV), Theorie en praktijk. FiDiB 21 februari2011 Harko Kremers. Inleiding MilieuSchadeVerzekering (MSV), Theorie en praktijk FiDiB 21 februari2011 Harko Kremers Agenda Inleiding Nederlandse Milieupool MilieuSchadeVerzekering Is milieuschade een reëel risico? Is MSV de adequate

Nadere informatie

De Europese richtlijn Milieuaansprakelijkheid (2004/35/EG)

De Europese richtlijn Milieuaansprakelijkheid (2004/35/EG) De Europese richtlijn Milieuaansprakelijkheid (2004/35/EG) Gevolgen van de Europese Richtlijn Milieuaansprakelijkheid voor verzekeraars in Nederland, deel 2 Inleiding Sinds het verschijnen van het vorige

Nadere informatie

Milieuschadeverzekering

Milieuschadeverzekering Milieuschadeverzekering Milieuschadeverzekering De Milieuschadeverzekering vergoedt de saneringskosten, als er onverwacht schadelijke stoffen in de bodem en/of het oppervlaktewater terecht zijn gekomen.

Nadere informatie

Verzekeringsvoorwaarden Bedrijven Compact Polis Agrarisch

Verzekeringsvoorwaarden Bedrijven Compact Polis Agrarisch paragraaf 1 Milieudekking Basis Verzekerde u als verzekeringnemer; de natuurlijke- of rechtspersonen die genoemd zijn op het verzekeringsbewijs, maar alleen voor zover zij op grond van eigendom of een

Nadere informatie

Position paper 'Milieuschade voorkomen is beter dan genezen'

Position paper 'Milieuschade voorkomen is beter dan genezen' Juli 2014 Position paper Position paper 'Milieuschade voorkomen is beter dan genezen' In 2004 werd de Europese richtlijn Environmental Liability Directive (ELD) ingevoerd, die nieuwe verantwoordelijkheden

Nadere informatie

Verzekeringsvoorwaarden ToplandPolis. Hoofdstuk 7: Milieu

Verzekeringsvoorwaarden ToplandPolis. Hoofdstuk 7: Milieu Verzekeringsvoorwaarden ToplandPolis Hoofdstuk 7: Milieu Versie 1.1: januari 2016 Avéro Achmea Postbus 109 2300 AC Leiden www.averoachmea.nl/agro 2 Paragraaf 1 Milieudekking Basis Verzekerde u als verzekeringnemer;

Nadere informatie

Asbestbrand en recht. L.E.M. Hendriks Advocatenkantoor Wyck Maastricht www.wyck-advocaten.nl

Asbestbrand en recht. L.E.M. Hendriks Advocatenkantoor Wyck Maastricht www.wyck-advocaten.nl Asbestbrand en recht L.E.M. Hendriks Advocatenkantoor Wyck Maastricht www.wyck-advocaten.nl Asbest en regelgeving Veel ingewikkelde wetgeving Zal strenger worden: asbest is gevaarlijk(er) Rapport Gezondheidsraad

Nadere informatie

1 april 2015. Environmental Practice Marsh Belgium. Verzekering Milieuaansprakelijkheid : waarom? 1. Risicoprofiel

1 april 2015. Environmental Practice Marsh Belgium. Verzekering Milieuaansprakelijkheid : waarom? 1. Risicoprofiel 1 april 2015 Milieuverzekering van bouwprojecten / stadsontwikkeling / brownfields Environmental Practice Marsh Belgium 1. Risicoprofiel Op de eigen sites : Brand en ontploffing (bluswater, spills, reststoffen,

Nadere informatie

Wat is een VvE Pakket?

Wat is een VvE Pakket? VvE PAKKET 2 Wat is een VvE Pakket? Een VvE Pakket voor Verenigingen van Eigenaren is een pakket waarin de meest essentiële verzekeringen voor Verenigingen van Eigenaren zijn opgenomen. Het VvE pakket

Nadere informatie

Milieuschadeverzekering Agrarisch L 03.2.26 E. Inhoud

Milieuschadeverzekering Agrarisch L 03.2.26 E. Inhoud Voorwaarden Milieuschadeverzekering Agrarisch Delta Lloyd Schadeverzekering NV Amsterdam Model L 03.2.26 E Inhoud ARTIKEL 1 ARTIKEL 2 ARTIKEL 3 ARTIKEL 4 ARTIKEL 5 BEGRIPSOMSCHRIJVINGEN wat IS VERZEKERD

Nadere informatie

Milieuschadeverzekering voor agrarische bedrijven

Milieuschadeverzekering voor agrarische bedrijven Milieuschadeverzekering voor agrarische bedrijven De wetgever stelt op het gebied van het milieu steeds strengere eisen. Aantasting van het milieu moet maximaal worden voorkomen, en is er sprake van een

Nadere informatie

IAK Zakenpakket. Rubriek N. Bijzondere. voorwaarden. Milieuschadeverzekering 01/2013

IAK Zakenpakket. Rubriek N. Bijzondere. voorwaarden. Milieuschadeverzekering 01/2013 IAK Zakenpakket Rubriek N. Bijzondere voorwaarden Milieuschadeverzekering 01/2013 Inhoudsopgave I Rubriek N, bijzondere voorwaarden 4 Bijzondere Voorwaarden Milieuschadeverzekering 01/2013 4 1 Wat is

Nadere informatie

Aanpak hemelwater Chemie-Pack

Aanpak hemelwater Chemie-Pack Aanpak hemelwater Chemie-Pack Commissie Bestuur en Middelen, 7 juni 2012 Jeroen de Vugt Projectleider Uitvoering Chemie-Pack Onderwerpen Situatie en omstandigheden Algemene aanpak Aanpak (hemel)water Zuiveringsstudie

Nadere informatie

Voorwaarden Garageverzekering rubriek AVB Aansprakelijkheidsverzekering

Voorwaarden Garageverzekering rubriek AVB Aansprakelijkheidsverzekering Voorwaarden Garageverzekering Aansprakelijkheidsverzekering Deze voorwaarden zijn uitsluitend van toepassing indien hiernaar wordt verwezen op het polisblad. Home 1 Aansprakelijkheids verzekering Voorwaarden

Nadere informatie

NOTITIE. Team Bodem en Water Team Handhaving Oost Team Handhaving West Team Juridische Zaken en Beleid GYz MTe. Ongewone voorvallen Wbb

NOTITIE. Team Bodem en Water Team Handhaving Oost Team Handhaving West Team Juridische Zaken en Beleid GYz MTe. Ongewone voorvallen Wbb NOTITIE aan kopie aan opsteller Team Bodem en Water Team Handhaving Oost Team Handhaving West Team Juridische Zaken en Beleid GYz MTe telefoon datum 13 augustus 2008 kenmerk doc.ref onderwerp aantal pag.

Nadere informatie

Bedrijfsgebouwenverzekering

Bedrijfsgebouwenverzekering Bedrijfsgebouwenverzekering Bedrijfsgebouwenverzekering Als eigenaar van een bedrijfsgebouw loop je risico s op schade die vaak grote financiële gevolgen hebben. Daarom hebben wij een verzekering die deze

Nadere informatie

Aanvullende voorwaarden Garageverzekering 2007 Rubriek A

Aanvullende voorwaarden Garageverzekering 2007 Rubriek A Inhoudsopgave Aanvullende begripsomschrijvingen 1.1. Verzekerde Artikel 1 1.2. Derden 1.3. Schade Biezenvijver 1.4. 7 Aanspraak Artikel 2 Artikel 3 1.5. Omstandigheid 1.6. Handelen of nalaten 1.7. Milieuaantasting

Nadere informatie

Gelet op het overleg met de gewestregeringen op 12 februari 2007;

Gelet op het overleg met de gewestregeringen op 12 februari 2007; 3 AUGUSTUS 2007. Koninklijk besluit betreffende de preventie en het herstel van milieuschade bij het in de handel brengen van genetisch gemodificeerde organismen of van producten die er bevatten ALBERT

Nadere informatie

Bevelsbeleid Wet bodembescherming gemeente Leeuwarden 2014

Bevelsbeleid Wet bodembescherming gemeente Leeuwarden 2014 Bevelsbeleid Wet bodembescherming gemeente Leeuwarden 2014 1. BEVELSBELEID WET BODEMBESCHERMING 1.1 INLEIDING Per 1 januari 2003 is de gemeente Leeuwarden bevoegd gezag in het kader van de Wet bodembescherming

Nadere informatie

ArtsenPraktijkPakket!

ArtsenPraktijkPakket! ArtsenPraktijkPakket! Financieel specialist voor artsen Maatwerk voor medici Maatwerk voor medici De volgende verzekeringen kunt u opnemen in het ArtsenPraktijkPakket: Uw pand en inventaris Inventaris

Nadere informatie

Evenementenverzekering Rubriek 1 Aansprakelijkheidsverzekering

Evenementenverzekering Rubriek 1 Aansprakelijkheidsverzekering Voorwaardenblad 15.1 Evenementenverzekering Rubriek 1 Aansprakelijkheidsverzekering Artikel 320-20.1508 Datum 1 augustus 2015 Inhoud pagina Algemene Voorwaarden 3 1 Schadebegrip 3 1.1 Schade aan personen

Nadere informatie

Rialto.Tóch verzekerd. Polisvoorwaarden Schadeverzekering inzittenden

Rialto.Tóch verzekerd. Polisvoorwaarden Schadeverzekering inzittenden Rialto.Tóch verzekerd Polisvoorwaarden Schadeverzekering inzittenden Dit zijn de polisvoorwaarden van de Schadeverzekering Inzittenden. U vindt hier wanneer u en verzekerden recht hebben op een uitkering

Nadere informatie

Voorwaarden Milieuschadeverzekering Het Ondernemerspakket

Voorwaarden Milieuschadeverzekering Het Ondernemerspakket Delta Lloyd Schadeverzekering NV Amsterdam Model B 03.5.05 A Inhoud Artikel 1 Specifieke begripsomschrijvingen 2 Artikel 2 Omvang van de dekking 2 Artikel 3 Uitsluitingen 3 Artikel 4 Samenloop 4 Artikel

Nadere informatie

Opslag in bovengrondse tanks Ja, hieronder specificeren Nee. Totale doorzet per jaar in m 3. Zo ja, dan kunt u, indien gewenst de aanvraag voor een

Opslag in bovengrondse tanks Ja, hieronder specificeren Nee. Totale doorzet per jaar in m 3. Zo ja, dan kunt u, indien gewenst de aanvraag voor een Delta Lloyd Schadeverzekering NV Postbus 1000 1000 BA Amsterdam 3 Aanvraag Milieuschadeverzekering: Simple-Risk polis Rubriekenpolis Tankverzekering voor Ondergrondse Tanks Bij-derden-polis Naam tussenpersoon

Nadere informatie

Expat Pakket Individueel Particuliere Aansprakelijkheid

Expat Pakket Individueel Particuliere Aansprakelijkheid Expat Pakket Individueel Particuliere Aansprakelijkheid Informatie voor de klant Belangrijk De vormen één geheel met de Algemene Voorwaarden van het. De Algemene Voorwaarden zijn op het hele pakket van

Nadere informatie

AANHANGSEL 1 Vnab-nummer 628 123 700. Door bemiddeling van MultiCover verzekeren ondergetekenden, hierna verzekeraars genoemd, als volgt:

AANHANGSEL 1 Vnab-nummer 628 123 700. Door bemiddeling van MultiCover verzekeren ondergetekenden, hierna verzekeraars genoemd, als volgt: AANHANGSEL 1 Vnab-nummer 628 123 700 Aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven en beroepen Door bemiddeling van MultiCover verzekeren ondergetekenden, hierna verzekeraars genoemd, als volgt: VERZEKERINGNEMER

Nadere informatie

Delta Lloyd Schadeverzekering NV. Milieuschadeverzekering INHOUD

Delta Lloyd Schadeverzekering NV. Milieuschadeverzekering INHOUD VOORWAARDEN Milieuschadeverzekering Delta Lloyd Schadeverzekering NV Amsterdam MODEL B 03.2.95 A INHOUD Artikel 1 Specifieke begripsomschrijvingen 2 Artikel 2 Omvang van de dekking 2 Artikel 3 Uitsluitingen

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie. Voorstel voor een richtlijn (COM(2002) 17 C5-0088/2002 2002/0021(COD))

EUROPEES PARLEMENT. Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie. Voorstel voor een richtlijn (COM(2002) 17 C5-0088/2002 2002/0021(COD)) EUROPEES PARLEMENT 1999 2004 Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie 5 maart 2003 PE 321.996/36-94 AMENDEMENTEN 36-94 Ontwerpadvies (PE 321.996) Sir Robert Atkins over het voorstel voor

Nadere informatie

Workshop: Risicobeheersing met leveringsvoorwaarden

Workshop: Risicobeheersing met leveringsvoorwaarden Workshop: Risicobeheersing met leveringsvoorwaarden Aansprakelijkheidsverzekeringen voor bedrijven (AVB) Voor bedrijven speelt het risico van contractuele aansprakelijkheid een grote rol. Bedrijven hebben

Nadere informatie

Toelichting AVB - Polisvoorwaarden voor eigenaren van woonhuizen en andere gebouwen

Toelichting AVB - Polisvoorwaarden voor eigenaren van woonhuizen en andere gebouwen Polisvoorwaarden 547-04 Toelichting AVB - Polisvoorwaarden voor eigenaren van woonhuizen en andere gebouwen Wegwijzer zie hoofdstuk Doel van de toelichting 1 Toelichting op artikel 1 Begrippen 2 Toelichting

Nadere informatie

ZekerheidsCombinatie voor Detailhandel

ZekerheidsCombinatie voor Detailhandel ZekerheidsCombinatie voor Detailhandel Schade & Inkomen www.nn.nl ZekerheidsCombinatie voor Detailhandel De ZekerheidsCombinatie Detailhandel omvat een aantal schade verzekeringen, afgestemd op de in de

Nadere informatie

Mr. C.H.W.M. Sterk. Verhoogd gevaar in het aansprakelijkheidsrecht

Mr. C.H.W.M. Sterk. Verhoogd gevaar in het aansprakelijkheidsrecht Mr. C.H.W.M. Sterk Verhoogd gevaar in het aansprakelijkheidsrecht Een rechtsvergelijkend onderzoek naar aansprakelijkheid voor zaken, Stoffen en motorrijtuigen Kluwer - Dcvcnicr - 1994 Inhoudsopgave Lijst

Nadere informatie

Rubriek Algemeen Artikel 1 Specifieke begripsomschrijvingen. Rubriek D. Bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering M 03.5.10 A. Inhoud

Rubriek Algemeen Artikel 1 Specifieke begripsomschrijvingen. Rubriek D. Bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering M 03.5.10 A. Inhoud Voorwaarden Bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering Delta Lloyd Schadeverzekering NV Amsterdam Model M 03.5.10 A Inhoud Rubriek Algemeen Specifieke begripsomschrijvingen Artikel 3 Bijzondere uitsluitingen

Nadere informatie

Voorwaarden Aansprakelijkheidsverzekering

Voorwaarden Aansprakelijkheidsverzekering Deze voorwaarden zijn uitsluitend van toepassing indien hiernaar wordt verwezen op het polisblad. Met voorbijgaan aan hetgeen anders in de verzekerings voorwaarden mocht zijn bepaald, wordt deze verzekering

Nadere informatie

Landmateriaalverzekering

Landmateriaalverzekering Landmateriaalverzekering Landmateriaalverzekering Als je met een heftruck, tractor of graafmachine op de openbare weg rijdt, biedt onze Landmateriaalverzekering een volledige wettelijke aansprakelijkheidsdekking,

Nadere informatie

Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2015-057 d.d. 20 februari 2015 (prof. mr. M.L. Hendrikse en mr. E.E. Ribbers, secretaris)

Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2015-057 d.d. 20 februari 2015 (prof. mr. M.L. Hendrikse en mr. E.E. Ribbers, secretaris) Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2015-057 d.d. 20 februari 2015 (prof. mr. M.L. Hendrikse en mr. E.E. Ribbers, secretaris) Samenvatting Inboedelverzekering. Uitleg van verzekeringsvoorwaarden.

Nadere informatie

STABU & Aon. Agenda. Aon. Aon in Nederland. Aon

STABU & Aon. Agenda. Aon. Aon in Nederland. Aon STABU & Aon Agenda Aon Besteksparagraaf & brochure Samenhang verzekering en contract Verschillen Type verzekeringen Hoe (niet) te handelen Vragen Bouw 7 juni 2011 Caroline Vial Sr. Broker Ruben de Bruin

Nadere informatie

Inhoud Algemeen. Artikel 1 Aanvullende begripsomschrijvingen. Brandverzekering voor gebouwen. Aanvullende begripsomschrijvingen

Inhoud Algemeen. Artikel 1 Aanvullende begripsomschrijvingen. Brandverzekering voor gebouwen. Aanvullende begripsomschrijvingen Brandverzekering voor gebouwen Inhoud Algemeen Artikel 1 Aanvullende begripsomschrijvingen Artikel 2 Risico-omschrijving Artikel 3 Verzekerde bedrag en indexering Dekking Artikel 4 Omvang van de dekking

Nadere informatie

2. indien de verantwoordelijke niet vrijwillig maatregelen neemt, bestuursdwang toepassen;

2. indien de verantwoordelijke niet vrijwillig maatregelen neemt, bestuursdwang toepassen; Brief aan de leden T.a.v. het college informatiecentrum tel. ECGR (070) 373 8020 uw kenmerk bijlage(n) Onderwerp asbestbranden en kostenverhaal ons kenmerk ECGR/U200700728 Lbr.07/44 datum 11 mei 2007 Samenvatting

Nadere informatie

Aanvullende voorwaarden Evenementenverzekering Aansprakelijkheid 2006. Model M.3680.A.06 Inhoudsopgave. 9.2. Beroepsziekte

Aanvullende voorwaarden Evenementenverzekering Aansprakelijkheid 2006. Model M.3680.A.06 Inhoudsopgave. 9.2. Beroepsziekte Model M.3680.A.06 Inhoudsopgave Artikel 1. Aanvullende begripsomschrijvingen 1.1. Aanspraak 1.2. Derden 1.3. Evenement 1.4. Handelen of nalaten 1.5. Milieuaantasting 1.6. Omstandigheid 1.7. Schade 1.8.

Nadere informatie

Veiligheid en BBT/BREF. Annelies Faelens Departement LNE Afdeling Milieuvergunningen

Veiligheid en BBT/BREF. Annelies Faelens Departement LNE Afdeling Milieuvergunningen Veiligheid en BBT/BREF Annelies Faelens Departement LNE Afdeling Milieuvergunningen Inhoud 1. Richtlijn Industriële Emissies 2. BBT s en BREF s 3. Richtsnoeren voor het opstellen van BREF s 4. Veiligheid

Nadere informatie

AANVRAAGFORMULIER GARAGEPAKKET

AANVRAAGFORMULIER GARAGEPAKKET AANVRAAGFORMULIER GARAGEPAKKET ᴏ Offerte aanvraag ᴏ Aanvraag nieuwe verzekering, ingangsdatum ALGEMENE GEGEVENS Naam verzekeringsnemer Naam contactpersoon Adres Postcode Stad Risico-adres Postcode risico-adres

Nadere informatie

RISICO S ZICHTBAAR MAKEN. Advies op maat voor exploitanten van tankstations

RISICO S ZICHTBAAR MAKEN. Advies op maat voor exploitanten van tankstations RISICO S ZICHTBAAR MAKEN Advies op maat voor exploitanten van tankstations Exploitantenpolis De markt voor motorbrandstoffen groeit nauwelijks. Meer concurrentie, hybride/zuinige auto s en noodzakelijke

Nadere informatie

Toelichting AVB Polisvoorwaarden voor bedrijven en beroepen

Toelichting AVB Polisvoorwaarden voor bedrijven en beroepen Toelichting AVB Polisvoorwaarden voor Home 1 Toelichting AVB Polisvoorwaarden voor Begrippen Algemene omschrijving van de dekking Algemene uitsluitingen Verplichtingen van verzekerde Verval van rechten

Nadere informatie

Voorwaarden. Bedrijfsaansprakelijkheidszekering Model M 03.5.10 A

Voorwaarden. Bedrijfsaansprakelijkheidszekering Model M 03.5.10 A M 03.5.10-1111 Bedrijfsaansprakelijkheidszekering Model M 03.5.10 A Inhoudsopgave Rubriek A Artikel 3 Artikel 4 Artikel 5 Artikel 6 Rubriek A Rubriek B Rubriek C Rubriek D Specifieke begripsomschrijvingen

Nadere informatie

Rubriek Algemeen Artikel 1 Specifieke begripsomschrijvingen. Rubriek D. Bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering M 03.5.10 A. Inhoud

Rubriek Algemeen Artikel 1 Specifieke begripsomschrijvingen. Rubriek D. Bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering M 03.5.10 A. Inhoud Voorwaarden Bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering Delta Lloyd Schadeverzekering NV Amsterdam Model M 03.5.10 A Inhoud Rubriek Algemeen Specifieke begripsomschrijvingen Artikel 3 Bijzondere uitsluitingen

Nadere informatie

Vrijwilligers. Bij speeltuinverenigingen. Organisaties. Gebruikers (Jeugd) voor de speeltuin onbetaald werkt. Verdienen zij iets extra s?

Vrijwilligers. Bij speeltuinverenigingen. Organisaties. Gebruikers (Jeugd) voor de speeltuin onbetaald werkt. Verdienen zij iets extra s? Organisaties Bij speeltuinverenigingen Vrijwilligers Gebruikers (Jeugd) Verdienen zij iets extra s? voor de speeltuin onbetaald werkt Vaak is speeltuin aansprakelijk voor schade die vrijwilliger veroorzaakt

Nadere informatie

Verder kijken, verder komen. Uw voorwaarden. Bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering. www.mandema.nl

Verder kijken, verder komen. Uw voorwaarden. Bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering. www.mandema.nl Uw voorwaarden Bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering www.mandema.nl VOORWAARDEN Bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering WWW.MANDEMA.NL Mandema en Partners Volmacht B.V. Amsterdam INHOUD RUBRIEK ALGEMEEN

Nadere informatie

NnL. Toelichting AVB - Polisvoorwaarden voor onderwijsinstellingen en uitgave december 2004 sport- en ontspanningsverenigingen 543-04.

NnL. Toelichting AVB - Polisvoorwaarden voor onderwijsinstellingen en uitgave december 2004 sport- en ontspanningsverenigingen 543-04. NnL Toelichting AVB - Polisvoorwaarden voor onderwijsinstellingen en uitgave december 2004 sport- en ontspanningsverenigingen 543-04 bladzijde 1 Doel van de toelichting 2 2 Toelichting op artikel 1 Begrippen

Nadere informatie

Allianz Nederland Schadeverzekering N.V. Milieuschade. Aanvraag zakelijke verzekering

Allianz Nederland Schadeverzekering N.V. Milieuschade. Aanvraag zakelijke verzekering Allianz Nederland Schadeverzekering N.V. Milieuschade Aanvraag zakelijke verzekering Aanvraag Milieuschadeverzekering 1. Verzekeringnemer en andere ondernemingen Bedrijfsnaam Beroep/bedrijf Rechtsvorm

Nadere informatie

Hoe verzeker je een bouwproces?

Hoe verzeker je een bouwproces? Hoe verzeker je een bouwproces? De Construction All Risk verzekering van Nassau Als het ingewikkeld wordt, zijn wij op ons best. De CAR-verzekering houdt rekening met de complexe risico s van dynamische

Nadere informatie

bbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbb

bbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbb NnL Toelichting AVB - Polisvoorwaarden voor (para)medische beroepen 544-04 uitgave december 2004 bladzijde 1 Doel van de toelichting 2 2 Toelichting op artikel 1 Begrippen 2 3 Toelichting op artikel 2

Nadere informatie

Toelichting AVB Polisvoorwaarden voor bedrijven en beroepen

Toelichting AVB Polisvoorwaarden voor bedrijven en beroepen Polisvoorwaarden 542-04 Toelichting AVB Polisvoorwaarden voor bedrijven en beroepen Wegwijzer 1 Doel van de toelichting 2 Toelichting op artikel 1 Begrippen 3 Toelichting op artikel 2 Algemene omschrijving

Nadere informatie

Voorwaarden Bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering Het Ondernemerspakket. Inhoud. Delta Lloyd Schadeverzekering NV Amsterdam. Model M 03.5.

Voorwaarden Bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering Het Ondernemerspakket. Inhoud. Delta Lloyd Schadeverzekering NV Amsterdam. Model M 03.5. Delta Lloyd Schadeverzekering NV Amsterdam Model M 03.5.10 A Inhoud Rubriek Algemeen Specifieke begripsomschrijvingen 2 2 Artikel 3 Bijzondere uitsluitingen en insluitingen 4 Artikel 4 Vervaltermijn na

Nadere informatie

BedrijvenTotaalPakket

BedrijvenTotaalPakket BedrijvenTotaalPakket Het BedrijvenTotaalPakket is met 14 dekkingen de onmisbare pakketpolis voor elke ondernemer. De verzekeringen sluiten naadloos op elkaar aan en bevatten hierdoor geen dubbele dekkingen.

Nadere informatie

Vragen & Antwoorden over bodemverontreiniging

Vragen & Antwoorden over bodemverontreiniging Vragen & Antwoorden over bodemverontreiniging Hieronder staan veel gestelde vragen en antwoorden over bodemverontreiniging en spoedlocaties. Het gaat om algemene vragen en vragen over de specifieke Rotterdamse

Nadere informatie

De Noordhollandsche. de zekerheid van prettig zakendoen! Productleeswijzer Opstal verzekering

De Noordhollandsche. de zekerheid van prettig zakendoen! Productleeswijzer Opstal verzekering De Noordhollandsche de zekerheid van prettig zakendoen! Productleeswijzer Opstal verzekering januari 2009 Productleeswijzer Opstalverzekering 1 van 2 In de productleeswijzer vindt u algemene informatie

Nadere informatie

REAAL Bedrijven Totaalplan. Productinformatie Bezit

REAAL Bedrijven Totaalplan. Productinformatie Bezit REAAL Bedrijven Totaalplan Productinformatie Bezit 2 De bedrijfsmatige verzekeringen van REAAL REAAL Bedrijven Totaalplan 3 Uw klant wordt dagelijks geconfronteerd met risico s. Het ene risico is meer

Nadere informatie

Rubrieksvoorwaarden RUBRIEK MILIEUSCHADE. Model TPZ-MS 0905. Indeling van de voorwaarden per artikel

Rubrieksvoorwaarden RUBRIEK MILIEUSCHADE. Model TPZ-MS 0905. Indeling van de voorwaarden per artikel Rubrieksvoorwaarden Indeling van de voorwaarden per artikel ALGEMEEN 1 Begripsomschrijvingen 2 Gedekte gebeurtenissen 3 Uitsluitingen 4 Samenloop 5 Verplichtingen bij verwezenlijking van schade 6 Saneringsbepaling

Nadere informatie

MELDINGENFORMULIER NADER ONDERZOEK EN/OF SANERINGSPLAN

MELDINGENFORMULIER NADER ONDERZOEK EN/OF SANERINGSPLAN MELDINGENFORMULIER NADER ONDERZOEK EN/OF SANERINGSPLAN Algemeen 1. Gegevens locatie Locatienaam 2. Melding betreft Nader onderzoek (art. 29 in samenhang met art. 37) Saneringsplan (art. 28/39) Deelsaneringsplan

Nadere informatie

Bijzondere voorwaarden Milieuschadeverzekering voor VvE-MS107

Bijzondere voorwaarden Milieuschadeverzekering voor VvE-MS107 BIJZONDERE VOORWAARDEN MILIEUSCHADEVERZEKERING VOOR VERENIGING VAN EIGENAREN VvE-MS107 Inhoudsopgave Art. 1 Begripsomschrijvingen Art. 2 Wat zijn de verzekerde gevaren? Art. 3 Wat is verzekerd? Art. 4

Nadere informatie

NnL. Toelichting AVB - Polisvoorwaarden voor bedrijven en uitgave december 2004 beroepen 542-04. bladzijde. 1 Doel van de toelichting 2

NnL. Toelichting AVB - Polisvoorwaarden voor bedrijven en uitgave december 2004 beroepen 542-04. bladzijde. 1 Doel van de toelichting 2 NnL Toelichting AVB - Polisvoorwaarden voor bedrijven en uitgave december 2004 beroepen 542-04 bladzijde 1 Doel van de toelichting 2 2 Toelichting op artikel 1 Begrippen 2 3 Toelichting op artikel 2 Algemene

Nadere informatie

De Nieuwe Regeling 2011. Raampolis beroepsaansprakelijkheidsverzekering. Voor architecten-, advies- en ingenieursbureaus.

De Nieuwe Regeling 2011. Raampolis beroepsaansprakelijkheidsverzekering. Voor architecten-, advies- en ingenieursbureaus. De Nieuwe Regeling 2011 Raampolis beroepsaansprakelijkheidsverzekering Voor architecten-, advies- en ingenieursbureaus BNA NL ingenieurs De Nieuwe Regeling 2011 Raampolis beroepsaansprakelijkheidsverzekering

Nadere informatie

Voorwaarden Aansprakelijkheidsverzekering Bedrijfsmotorrijtuig

Voorwaarden Aansprakelijkheidsverzekering Bedrijfsmotorrijtuig Voorwaardenblad 321-94 Voorwaarden Aansprakelijkheidsverzekering Bedrijfsmotorrijtuig Deze voorwaarden zijn uitsluitend van toepassing indien hiernaar wordt verwezen op het polisblad. Artikel 264-20.1504

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1: DE AFVALSTOFFENVERORDENING

HOOFDSTUK 1: DE AFVALSTOFFENVERORDENING HOOFDSTUK 1: DE AFVALSTOFFENVERORDENING Algemene toelichting De afvalstoffenverordening heeft betrekking op die bepalingen die worden gesteld voor het beheer van huishoudelijke en andere afvalstoffen.

Nadere informatie

Bijzondere Voorwaarden Aansprakelijkheidsverzekering

Bijzondere Voorwaarden Aansprakelijkheidsverzekering Bijzondere Voorwaarden Aansprakelijkheidsverzekering Een ongelukje of fout zit in een klein hoekje. Daarom heeft u bij ons een aansprakelijkheidsverzekering gesloten. Daarmee verzekert uw bedrijf zich

Nadere informatie

Hoe verzeker je continuïteit? De Machineschadeverzekering. van Nassau. Als het ingewikkeld wordt, zijn wij op ons best.

Hoe verzeker je continuïteit? De Machineschadeverzekering. van Nassau. Als het ingewikkeld wordt, zijn wij op ons best. Hoe verzeker je continuïteit? De Machineschadeverzekering van Nassau Als het ingewikkeld wordt, zijn wij op ons best. De Machineschadeverzekering houdt rekening met de complexe productierisico s van geavanceerde

Nadere informatie

De Raampolis beroepsaansprakelijkheidsverzekering voor architecten-, advies- en ingenieursbureaus als bedoeld in De Nieuwe Regeling, DNR 2005

De Raampolis beroepsaansprakelijkheidsverzekering voor architecten-, advies- en ingenieursbureaus als bedoeld in De Nieuwe Regeling, DNR 2005 INTRODUCTIE en RAAMPOLIS De Raampolis beroepsaansprakelijkheidsverzekering voor architecten-, advies- en ingenieursbureaus als bedoeld in De Nieuwe Regeling, DNR 2005 Wanneer de leden van ONRI en BNA op

Nadere informatie

Bouw- en Montageverzekering

Bouw- en Montageverzekering Bouw- en Montageverzekering Bouw- en Montageverzekering Bouwprojecten staan bloot aan allerlei risico s zoals brand, storm, diefstal en vandalisme. Ook kan een constructiefout de oorzaak zijn van onvoorziene

Nadere informatie

IAK Zakenpakket. Rubriek JA. Bijzondere. voorwaarden. Aansprakelijkheidsverzekering

IAK Zakenpakket. Rubriek JA. Bijzondere. voorwaarden. Aansprakelijkheidsverzekering IAK Zakenpakket Rubriek JA. Bijzondere voorwaarden Aansprakelijkheidsverzekering Inhoudsopgave I Rubriek JA, nr. 1506 4 1 Wat is verzekerd? 4 2 Wie zijn verzekerd? 4 3 Verzekerd bedrag 4 4 Wanneer is

Nadere informatie

VNG Juridische 2-daagse

VNG Juridische 2-daagse VNG Juridische 2-daagse Succesvol kostenverhaal door gemeenten Dr. G.A. van der Veen AKD (Rotterdam) 11 oktober 2011 Inleiding 1. Introductie 2. Zorg voor een goede grondslag voor kostenverhaal voorbeeld

Nadere informatie

Voorwaarden Milieuschadeverzekering Het Ondernemerspakket. Delta Lloyd Schadeverzekering NV B 03.5.05 B. Inhoud

Voorwaarden Milieuschadeverzekering Het Ondernemerspakket. Delta Lloyd Schadeverzekering NV B 03.5.05 B. Inhoud Voorwaarden Milieuschadeverzekering Het Ondernemerspakket Delta Lloyd Schadeverzekering NV Amsterdam Model B 03.5.05 B Inhoud Artikel 1 Specifieke begripsomschrijvingen 2 Artikel 2 Omvang van de dekking

Nadere informatie

Artikel 2 Omvang van de dekking. Aanvullende uitsluitingen WERKGEVERSAANSPRAKELIJKHEID INCLUSIEF GEBRUIK MOTORRIJTUIGEN DOOR ONDERGESCHIKTEN

Artikel 2 Omvang van de dekking. Aanvullende uitsluitingen WERKGEVERSAANSPRAKELIJKHEID INCLUSIEF GEBRUIK MOTORRIJTUIGEN DOOR ONDERGESCHIKTEN Voorwaarden Biezenvijver Bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering 329 GK Puttershoek Hoeksche Waard Assuradeuren Puttershoek Hoeksche Waard Garagepolis T 08 66 90 00 Model Biezenvijver M I 03.5.10 www.hoekschewaardassuradeuren.nl

Nadere informatie

BODEMVERONTREINIGING Tot én met de bodem uitgezocht...

BODEMVERONTREINIGING Tot én met de bodem uitgezocht... BODEMVERONTREINIGING Tot én met de bodem uitgezocht... Technische toelichting 9 september 2014 ...dat vraagt om een toelichting... Sanering Lekkerkerk (1980) INHOUD Algemeen (Nederland): > Historie bodembeleid

Nadere informatie

Toelichting AVB Polisvoorwaarden voor aannemers

Toelichting AVB Polisvoorwaarden voor aannemers Polisvoorwaarden 545-04 Toelichting AVB Polisvoorwaarden voor aannemers Artikel 1781-40.1504 Datum 1 april 2015 pagina 1 Doel van toelichting 3 2 Toelichting op artikel 1 Begrippen 3 3 Toelichting op artikel

Nadere informatie

NnL. Toelichting AVB - Polisvoorwaarden voor aannemers 545-02 uitgave november 2002. bladzijde. 1 Doel van de toelichting 2

NnL. Toelichting AVB - Polisvoorwaarden voor aannemers 545-02 uitgave november 2002. bladzijde. 1 Doel van de toelichting 2 NnL bbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbb Toelichting AVB - Polisvoorwaarden voor aannemers 545-02 uitgave november 2002 bladzijde 1 Doel van de toelichting

Nadere informatie

Aansprakelijkheidsverzekering voor administratieve bedrijven en detailhandel 2002-A Aanvullende voorwaarden

Aansprakelijkheidsverzekering voor administratieve bedrijven en detailhandel 2002-A Aanvullende voorwaarden Goudse Schadeverzekeringen N.V. Postbus 9 2800 MA Gouda, Nederland Tel. (0182) 544 544 formuliernr. 415 Aansprakelijkheidsverzekering voor administratieve bedrijven en detailhandel 2002-A Aanvullende voorwaarden

Nadere informatie

Bijzondere Voorwaarden ipad en Mac Book Verzekering

Bijzondere Voorwaarden ipad en Mac Book Verzekering Bijzondere Voorwaarden ipad en Mac Book Verzekering BIJZONDERE VOORWAARDEN IPAD EN MAC BOOK VERZEKERING MINT 2013 Inhoudsopgave 15 Verwijzing naar algemene voorwaarden 3 16 De dekking 3 17 Aanvullend verzekerd

Nadere informatie

De Milieuverzekeringsgids. voor Makelaars. Wat elke makelaar zou moeten weten om hun klanten te beschermen - en henzelf

De Milieuverzekeringsgids. voor Makelaars. Wat elke makelaar zou moeten weten om hun klanten te beschermen - en henzelf De Milieuverzekeringsgids voor Makelaars Wat elke makelaar zou moeten weten om hun klanten te beschermen - en henzelf Waarom is een milieudekking van belang? De Europese milieurichtlijn verhoogt de inzet

Nadere informatie

motorrijtuigverzekering

motorrijtuigverzekering motorrijtuigverzekering Wetgeving: WAM WVW (art. 185) Doel: beschermen van andere verkeers-deelnemers tegen de financiële gevolgen van schade met of door een motorrijtuig Actuarieel Instituut 1 Wettelijke

Nadere informatie

bbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbb

bbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbb NnL Toelichting AVB - Polisvoorwaarden voor administratieve beroepen, uitgave januari 2006 detailhandel, horeca en ambachten 541-04 bladzijde 1 Doel van de toelichting 2 2 Toelichting op artikel 1 Begrippen

Nadere informatie

Dekkingsoverzicht OOM Achtergebleven Woonhuis-verzekering

Dekkingsoverzicht OOM Achtergebleven Woonhuis-verzekering Dekkingsoverzicht OOM Achtergebleven Woonhuis-verzekering De OOM Achtergebleven Woonhuis-verzekering Bijbehorende polisvoorwaarden: AW2014 In dit dekkingsoverzicht leest u in hoofdlijnen voor welke situaties

Nadere informatie

SVSO. Presentatie kunt u downloaden op: www.fosagverzekeringsdienst.nl. Onder het kopje: nieuws. FOSAG-Verzekeringsdienst

SVSO. Presentatie kunt u downloaden op: www.fosagverzekeringsdienst.nl. Onder het kopje: nieuws. FOSAG-Verzekeringsdienst SVSO FOSAG-Verzekeringsdienst Presentatie kunt u downloaden op: www.fosagverzekeringsdienst.nl Onder het kopje: nieuws FOSAG-Verzekeringsdienst SVSO Hoe werkt FOSAG Verzekeringsdienst FOSAG Verzekeringsdienst:

Nadere informatie

De Noordhollandsche. de zekerheid van prettig zakendoen! Productleeswijzer Inboedel verzekering

De Noordhollandsche. de zekerheid van prettig zakendoen! Productleeswijzer Inboedel verzekering De Noordhollandsche de zekerheid van prettig zakendoen! Productleeswijzer Inboedel verzekering januari 2009 Productleeswijzer Inboedelverzekering 1 van 2 In de productleeswijzer vindt u algemene informatie

Nadere informatie

Verordening Afvalstoffen 2010

Verordening Afvalstoffen 2010 Verordening Afvalstoffen 2010 Gemeente Brummen Verordening Afvalstoffen 2010 gemeente Brummen Kenmerk : V09.00008/PvD Vastgesteld : bij raadsbesluit RB09.0035/PvD van.. december 2009 1 2 INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

Het nieuwe verzekeringsrecht. Artikel 112-10.1504 Datum 1 april 2015

Het nieuwe verzekeringsrecht. Artikel 112-10.1504 Datum 1 april 2015 Het nieuwe verzekeringsrecht Artikel 112-10.1504 Datum 1 april 2015 pagina Inleiding 3 Het nieuwe verzekeringsrecht ingevoerd 3 Is er wat veranderd? 3 Waarom deze informatie? 3 Premie 3 Betaal de premie

Nadere informatie

ZekerheidsCombinatie voor Horeca

ZekerheidsCombinatie voor Horeca ZekerheidsCombinatie voor Horeca Schade & Inkomen www.de-mkbspecialist.nl De MKB Specialist Ondernemers in de Horeca Als horecaondernemer bent u dagelijks bezig uw gasten te verwennen met het bieden van

Nadere informatie

Specifieke verzekeringsvoorwaarden Aansprakelijkheid (SVAVB-2015)

Specifieke verzekeringsvoorwaarden Aansprakelijkheid (SVAVB-2015) Specifieke verzekeringsvoorwaarden Aansprakelijkheid (SVAVB-2015) 10-5554-01 E De Algemene Verzekeringsvoorwaarden ABN AMRO Bedrijfspolis en de Specifieke Verzekeringsvoorwaarden vormen één geheel. Indien

Nadere informatie

Bestelautoverzekering

Bestelautoverzekering Bestelautoverzekering Bestelautoverzekering De Bestelautoverzekering dekt letsel aan andere personen en schade aan zaken van anderen die je met je bestelauto veroorzaakt. Naast de wettelijk verplichte

Nadere informatie

Nieuwe IPPC-installaties vanaf januari 2013

Nieuwe IPPC-installaties vanaf januari 2013 Nieuwe IPPC-installaties vanaf januari 2013 Kenniscentrum InfoMil Bianca Schijven Opbouw IPPC-installatie Nieuwe categorieën Wat betekent voor omgevingsvergunning Enkele casussen 2 IPPC-installatie Definitie

Nadere informatie

POLIS Delta Lloyd Schadeverzekering N.V. DATUM 15 juli 2015. Stammerhove 3 1112 VA DIEMEN. Eigenaar/exploitant van een asbestverwijderingsbedrijf.

POLIS Delta Lloyd Schadeverzekering N.V. DATUM 15 juli 2015. Stammerhove 3 1112 VA DIEMEN. Eigenaar/exploitant van een asbestverwijderingsbedrijf. POLIS AANSPRAKELIJKHEID VOOR BEDRIJVEN Polisnummer Ingangsdatum wijziging 6 juli 2015 Verzekeringsadviseur Mauritz Financieel Adviesbureau te BUSSUM Verzekeringnemer Asbestverwijdering Amstelland B.V.

Nadere informatie

Toelichting Algemene Voorwaarden Aansprakelijkheidsverzekering voor Bedrijven

Toelichting Algemene Voorwaarden Aansprakelijkheidsverzekering voor Bedrijven Toelichting Algemene Voorwaarden Aansprakelijkheidsverzekering voor Bedrijven Deze toelichting maakt onderdeel uit van uw polis. Bewaar deze toelichting dan ook bij uw verzekeringspapieren. De Algemene

Nadere informatie

BIOREMEDIATIESYSTEMEN WETTELIJK KADER. Annie Demeyere Dep.L&V Afdeling Duurzame Landbouwontwikkeling

BIOREMEDIATIESYSTEMEN WETTELIJK KADER. Annie Demeyere Dep.L&V Afdeling Duurzame Landbouwontwikkeling BIOREMEDIATIESYSTEMEN WETTELIJK KADER Annie Demeyere Dep.L&V Afdeling Duurzame Landbouwontwikkeling Bioremediering wetgeving Richtlijn Duurzaam gebruik van pesticiden (EU 2009/128) Vlaanderen: Vlarem -

Nadere informatie

N. Bijzondere voorwaarden Milieuschadeverzekering MSV 2.1

N. Bijzondere voorwaarden Milieuschadeverzekering MSV 2.1 N. Bijzondere voorwaarden Milieuschadeverzekering MSV 2.1 Inhoud Artikel 1. Aanvullende begripsomschrijvingen 2. Dekkingsomvang 3. Uitsluitingen 4. Andere verzekeringen 5. Verplichtingen bij verwezenlijking

Nadere informatie

ZekerheidsCombinatie voor ZZP ers

ZekerheidsCombinatie voor ZZP ers ZekerheidsCombinatie voor ZZP ers Adviserende beroepen Schadeverzekeringen http:// www.de-mkbspecialist.nl De MKB Specialist Adviserende beroepen De ZekerheidsCombinatie (ZCB) voor zelfstandigen zonder

Nadere informatie

AVB-0116. Bijzondere voorwaarden bij uw AANSPRAKELIJK- HEIDSVERZEKERING BEDRIJF

AVB-0116. Bijzondere voorwaarden bij uw AANSPRAKELIJK- HEIDSVERZEKERING BEDRIJF AVB-0116 Bijzondere voorwaarden bij uw AANSPRAKELIJK- HEIDSVERZEKERING BEDRIJF 1 INHOUDSOPGAVE WAAROM DEZE VOORWAARDEN BELANGRIJK VOOR U ZIJN 3 MIJN VERZEKERING 1. Wat verzeker ik met de Aansprakelijkheidsverzekering

Nadere informatie

Voorwaarden. Milieuschadeverzekering Model B 03.5.05 B

Voorwaarden. Milieuschadeverzekering Model B 03.5.05 B B 03.5.05-1111 Milieuschadeverzekering Model B 03.5.05 B Inhoudsopgave Artikel 1 Artikel 2 Artikel 3 Artikel 4 Artikel 5 Artikel 6 Artikel 7 Artikel 8 Artikel 9 Artikel 10 Specifieke begripsomschrijvingen

Nadere informatie