Stichting Pensioenfonds AZL

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Stichting Pensioenfonds AZL"

Transcriptie

1 Stichting Pensioenfonds AZL Stichting Pensioenfonds AZL Akerstraat 92, 6411 HD Heerlen Postbus 4471, 6401 CZ Heerlen Telefoon: Telefax: Internetsite: Ingeschreven in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel onder nummer Verslag over het boekjaar t/m

2 2

3 Inhoud Pagina Bestuur en organisatie 5 Meerjarenoverzicht 7 Bestuursverslag Algemeen 9 Bestuurlijke inrichting en Governance 9 Naleving principes voor goed pensioenfondsbestuur 12 Maatschappelijk verantwoord beleggen 13 Communicatie 14 Kostenoverzicht 15 Belangrijkste ontwikkelingen in Pensioenen 17 Fondsspecifieke ontwikkelingen 19 Herstelplan en herstelkracht 19 Pensioenregelingen van het fonds 21 Toeslagenbeleid van het fonds 23 Beleggingen 25 Nederlandse Pensioenfondsen 25 Vooruitzichten 26 Fonds specifieke ontwikkelingen 27 Beleggingsresultaten Risicoparagraaf 30 Vooruitblik Bijlage bij bestuursverslag 40 Visitatie Cao-overleg nieuwe pensioenregeling per Verantwoordingsorgaan Verslag van het Verantwoordingsorgaan 41 Reactie bestuur op verslag van het Verantwoordingsorgaan 42 Stichting Pensioenfonds AZL Jaarverslag

4 Pagina Jaarrekening Balans per 31 december 44 Staat van baten en lasten 46 Kasstroomoverzicht 48 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling 49 Toelichting op de balans per 31 december 53 Toelichting op de staat van baten en lasten 60 Risicoparagraaf 66 Overige gegevens Gebeurtenissen na balansdatum 77 Resultaatbestemming 78 Actuariële verklaring 79 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant 80 Bijlagen Bijlage 1: beleggingsoverzicht 83 Bijlage 2: begrippenlijst 85 4

5 Bestuur en organisatie Bestuur Werkgeversleden: W.N.C. Beckers H.J.E. Drummen R.P.W. Janssens voorzitter Werknemersleden: H.H.E.J. Quaden secretaris R.A. Schuurs M. van de Venne (namens de pensioengerechtigden) R. Volders Verantwoordingsorgaan Vertegenwoordiger uit de kring van de deelnemers: G. Ploemen Vertegenwoordiger uit de kring van de werkgever: N. Coenen (tot ) Vertegenwoordiger uit de kring van de pensioengerechtigden: M. Starren (voorzitter) Organisatie Administrateur AZL N.V., Heerlen Vermogensbeheer AZL Vermogensbeheer B.V., Heerlen (handelend onder de naam ING Investment Management Implemented Client Solutions [ICS]) Waarmerkend actuaris Sprenkels & Verschuren Actuarissen B.V., Amsterdam Adviserend actuaris AZL, Heerlen Accountant Ernst & Young Accountants LLP, Maastricht Stichting Pensioenfonds AZL Jaarverslag

6 6

7 Meerjarenoverzicht Aantallen Actieve deelnemers Gewezen deelnemers Pensioengerechtigden Totaal Financiële gegevens (in duizenden euro) Beleggingen voor risico pensioenfonds Belegd vermogen 1) Beleggingsopbrengsten Rendement op basis van total return 12,1% 6,2% 10,7% 11,6% -13,1% Reserves Algemene reserve Bestemmingsreserve Solvabiliteitsbuffer BPR Bestemmingsreserve premies Totaal reserves Technische voorzieningen Voorziening pensioenverplichtingen voor risico pensioenfonds Herverzekeringsdeel technische voorzieningen Overige technische voorzieningen Totaal technische voorzieningen Overige voorzieningen Technisch resultaat herverzekeraar Voorziening pensioenverplichtingen voor risico deelnemers ) Zie pagina 53, totaal beleggingen voor risico pensioenfonds. Stichting Pensioenfonds AZL Jaarverslag

8 Premiebijdragen van werkgevers en werknemers Pensioenuitkeringen Dekkingsgraad 1) FTK 101,0% 95,2% 105,8% 108,6% 100,2% Vereiste FTK (strategisch) 2) 119,9% 118,4% 118,5% 120,9% 116,6% 1) De dekkingsgraad wordt berekend door de algemene reserve plus de voorzieningen pensioenverplichtingen eigen rekening en de overige technische voorzieningen te delen door de voorziening pensioenverplichtingen eigen rekening plus de overige technische voorzienignen. 2) Sinds boekjaar 2009 wordt getoetst op basis van de strategische beleggingsmix. 8

9 Bestuursverslag Algemeen Bestuurlijke inrichting en Governance Inleiding Pensioenfonds AZL (P-AZL) is een ondernemingspensioenfonds en heeft de stichting als rechtsvorm. Het pensioenfonds is opgericht bij notariële akte op 14 augustus 1984 en is statutair gevestigd te Heerlen. Overeenkomstig artikel 16 van de statuten wordt hierbij verslag uitgebracht over het boekjaar De huidige discussies over de ontwikkelingen in het Nederlandse pensioenstelsel hebben vaak als thema dat pensioenregelingen toekomstbestendig dienen te worden gemaakt. De huidige regelingen worden daarbij gezien als te duur om in de toekomst te kunnen handhaven. Daarbij komt dat de levensverwachting van ons allen ook weer is toegenomen. Dat betekent dat er over een langere periode pensioen moet worden uitgekeerd. P-AZL heeft deze problematiek tijdig en indringend onder de aandacht gebracht van sociale partners. Sociale partners hebben besloten, bij handhaving van het premie niveau, het opbouwpercentage tot 1,2% gemiddeld over 2012 te verlagen. Dit om de pensioenregeling in 2012 betaalbaar te houden. Een delegatie van het bestuur heeft zich sinds 2010 ingezet binnen een studiecommissie pensioenen om gezamenlijk met de sociale partners de mogelijkheden te onderzoeken om de pensioenregeling meer toekomstbestendig te maken. Dit heeft in 2012 geresulteerd in afspraken van de sociale partners die hebben geleid tot een nieuwe regeling per 1 januari Het bestuur van P-AZL blijft over verdere uitwerking en toekomstige ontwikkelingen graag meedenken en meepraten. Hierop wordt nader ingegaan bij de paragraaf betreffende de fondsspeciefieke gebeurtenissen. Het verslagjaar stond voor het pensioenfonds met name in het teken van het monitoren van de financiële positie, het bewaken van de fondsspecifieke risico s, aanpassing van de sterftegrondslagen, aanpassing van het opbouwpercentage voor 2012, de evaluatie van het herstelplan en het voorbereiden van het eventuele besluit tot korten. De dekkingsgraad was veelvuldig onderwerp van gesprek in DNB heeft de rekenmethode voor het vaststellen van de dekkingsgraad per september 2012 aangepast. Hierop wordt ingegaan in de paragraaf betreffende de belangrijkste ontwikkelingen in De dekkingsgraad zoals die bij DNB wordt ingediend is gestegen van 95,2% eind 2011 naar 101,0% aan het einde van Hierbij is rekening gehouden met een te effectueren korting per 1 april Zonder de korting bedroeg de dekkingsgraad 98,5%. Hierop wordt ingegaan in de paragraaf betreffende de fondsspecifieke gebeurtenissen. De minimaal vereiste dekkingsgraad is 104,2%. De vereiste dekkingsgraad bedroeg eind ,9% zodat er, net als eind 2011, sprake is van een dekkings- en een reservetekort. Omdat het fonds zonder extra maatregelen niet voor 31 december 2013, de einddatum van het kortetermijn herstelplan, herstelt tot op het niveau van het minimaal vereist eigen vermogen, heeft het fonds in 2012 de financiële positie meermaals en grondig onderzocht. Daarbij is gebleken dat alle maatregelen die aan een herstel zouden kunnen bijdragen uitputtend zijn ingezet. Tijdens de bestuursvergadering van 6 februari 2013 heeft het bestuur, na hierover vergaderd te hebben in december 2012 en januari 2013, moeten besluiten de pensioenen per 1 april 2013 te verlagen. Elders in dit bestuursverslag wordt separaat verslag gedaan van de financiële positie van het fonds. Stichting Pensioenfonds AZL Jaarverslag

10 Doelstelling Het fonds heeft ten doel het verzekeren ten behoeve van de deelnemers casu quo hun rechtverkrijgenden van pensioenuitkeringen en het verzekeren van uitkeringen in het kader van vervroegde uittreding ten behoeve van de deelnemers. Het bestuur richt zich bij het vervullen van zijn taak naar de belangen van de bij het fonds betrokken deelnemers, gewezen deelnemers en overige belanghebbenden en zorgt ervoor dat dezen zich door hen op een evenwichtige wijze vertegenwoordigd kunnen voelen. Het fonds heeft een actuariële en bedrijfstechnische nota (abtn) opgesteld waarin gemotiveerd is omschreven welk beleid wordt gevoerd om de doelstelling van het pensioenfonds na te kunnen komen. Statuten De statuten van P-AZL zijn in het verslagjaar gewijzigd. Artikel 4 van de statuten is zodanig gewijzigd dat de ondernemingsraad en de werkgever de bestuurders namens de werknemers en werkgever niet langer benoemen. Zij dragen de betreffende bestuurders voor waarna het bestuur de bestuurders eventueel benoemt. Tevens zijn enkele tekstuele aanpassingen doorgevoerd in artikel 4 van de statuten. Zo is onder andere de term bestuurslid vervangen door bestuurder. Bestuur Het pensioenfonds wordt beheerd door een bestuur, bestaande uit zeven personen. Het bestuur kent een paritaire samenstelling. Drie bestuurders worden benoemd door de werkgever en drie bestuursleden door de ondernemingsraad. Eén bestuurder wordt gekozen door en uit de pensioengerechtigden. De bestuurders zijn benoemd voor een periode van drie jaar en treden af volgens een rooster van aftreden. Na afloop van de zittingsperiode kunnen de bestuursleden wederom worden benoemd. Met ingang van 1 januari 2013 is de heer Drummen herbenoemd als bestuurslid namens de wergever en is de heer Schuurs herbenoemd als bestuurslid namens de werknemers. Het bestuur vergaderde in het verslagjaar regulier op 24 januari, 7 maart, 18 april, 8 juni, 17 juni, 18 september, 23 oktober en 11 december. Daarnaast vonden er twee bijeenkomsten plaats met het VO, namelijk op 30 mei (jaarstukken) en op 30 oktober. Op 20 november heeft het bestuur vergaderd met de visitatiecommissie, naar aanleiding van de visitatie in Inzake het externe riskmanagement hebben de commissies afzonderlijk vergaderd met de firma Van der Schoot & Westerbrink. Ook heeft er tweemaal een gezamenlijke vergadering met het bestuur plaatsgevonden op 18 april 2012 en 13 juni De belangrijkste aandachtspunten van het bestuur in het verslagjaar waren: de financiële positie van het fonds en de gevolgen van de economische ontwikkelingen op de dekkingsgraad; het houden van een visitatie; de gevolgen van de toegenomen levensverwachting; de jaarstukken 2012; het risicomanagement en het in 2012 gehouden complete risk assessment; de evaluatie van het herstelplan; de verlaging van het opbouwpercentage voor 2012; de discussie tot het nemen van een besluit tot korting; beleidswijziging maatschappelijk verantwoord beleggen; het aanpassen van het deskundigheidsplan; het actualiseren van de verschillende reglementen en de abtn; het tot stand brengen van een nieuwe uitbestedingsovereenkomst. Als belangrijkste genomen besluiten tijdens het verslagjaar kunnen worden genoemd (in chronologische volgorde): het bestuur besluit de visitatie in 2012 uit te laten voeren door VC Holland; het bestuur besluit desgevraagd door het VO, om na vaststelling van de besluitenlijst, deze lijst tussentijds aan het VO te zenden; het besluit tot wijziging van de abtn, het reglement en de uitvoeringsovereenkomst; 10

11 het bestuur besluit het communicatiebeleidsplan vast te stellen; het bestuur besluit digitaal te gaan vergaderen. Hiertoe zal gebruik gemaakt gaan worden van Boardroom; het bestuur besluit de peildatum voor de vaststelling van de benodigde premie te verschuiven naar 30 september voorafgaand aan het boekjaar; het bestuur besluit de sterftegrondslagen aan te passen aan de nieuwe AG-Prognosetafels Commissies van het bestuur Het bestuur heeft de governance zo ingericht dat zij werkt met een drietal commissies. Hiermee wordt optimaal geprofiteerd van de specifieke kennis van bestuursleden op deelgebieden. Binnen de beleggingscommissie, de commissie Finance en Risk en de pensioencommissie worden, voorafgaand aan de reguliere bestuursvergaderingen, vergaderstukken / onderwerpen vóórbesproken die op het specifieke kennisgebied van de commissies liggen. De commissies stellen een verslag op van hun vergadering en brengen dat in ter vergadering van het bestuur. De commissies hebben puur een adviserende en voorbereidende rol. In de bestuursvergaderingen zelf vinden op basis van het advies en de voorbereiding door de commissies de strategische discussies plaats en worden de besluiten genomen door het bestuur als geheel. In het verslagjaar is elke commissie ten minste vijf maal bijeengekomen. Verantwoordingsorgaan Het bestuur legt jaarlijks verantwoording af aan het verantwoordingsorgaan (VO) als vertegenwoordiging van de belanghebbenden van het fonds. Het VO bestaat uit 3 personen, zijnde een vertegenwoordiger van de werkgever, een vertegenwoordiger van de deelnemers en een vertegenwoordiger van de pensioengerechtigden. De leden van het VO worden steeds formeel benoemd voor de duur van drie jaren. Na het verstrijken van de zittingsperiode zijn aftredende leden terstond herbenoembaar. De leden van het VO worden als zodanig niet bezoldigd, met uitzondering van de pensioengerechtigde vertegenwoordiger, die in aanmerking komt voor een onkostenvergoeding. De samenstelling van het VO is in de loop van het verslagjaar niet gewijzigd. Per 31 december 2012 is de heer Coenen aftredend. Hij heeft zich niet beschikbaar gesteld voor een herbenoeming. De heer Hoogers zal namens de werkgever per 1 januari 2013 in het VO zitting nemen. Het VO vergaderde op 30 mei en op 30 oktober samen met het bestuur. Aan het VO is advies gevraagd omtrent de visitatie door VC Holland in Het VO heeft een positief advies uitgebracht inzake de keuze voor VC Holland alsmede de samenstelling van de leden van de visitatiecommissie. Ook het vergoedingsbeleid van de bestuurder namens de gepensioneerde en het lid in het VO namens de gepensioneerde is aan het VO voorgelegd. Het VO heeft een positief advies uitgebracht. Verder zijn alle belangrijke aandachtspunten en besluiten van het bestuur ter kennis van het VO gebracht. Zo zijn het voornemen tot korten en het traject inzake de nieuwe pensioenregeling op regelmatige basis onder de aandacht van het VO gebracht. Tevens ontvangt het VO van elke bestuursvergadering een afschrift in de vorm van een besluitenlijst van de betreffende bestuursvergadering. Visitatiecommissie In het kader van goed pensioenfondsbestuur heeft het bestuur zorg gedragen voor intern toezicht. Het bestuur heeft hierbij gekozen voor toezicht door middel van een visitatiecommissie die éénmaal per drie jaar het functioneren van het pensioenfonds evalueert en toetst. Een en ander is uitgewerkt in een Reglement visitatiecommissie. In 2012 heeft het bestuur, na consultatie van het VO, besloten om wederom gebruik te maken van de diensten van VC Holland voor het verrichten van een visitatieonderzoek. De visitatiecommissie heeft in november 2012 zijn bevindingen aan het bestuur gerapporteerd. Een samenvatting van deze bevindingen is in dit jaarverslag gepubliceerd. De aanbevelingen van de visitatiecommissie worden in 2013 door het bestuur opgepakt. Stichting Pensioenfonds AZL Jaarverslag

12 Uitbestede werkzaamheden Het bestuur heeft onder behoud van zijn verantwoordelijkheden een aantal werkzaamheden structureel uitbesteed. Het pensioenen vermogensbeheer en de actuariële- en bestuursadvisering zijn uitbesteed aan AZL N.V. te Heerlen. De actuariële certificering is opgedragen aan Sprenkels & Verschuren Actuarissen B.V. te Amsterdam. De controle van de jaarrekening gebeurt door Ernst & Young Accountants te Maastricht. Verder vindt er een independent review, als tweede controle plaats door Ernst & Young accountants te Den Haag. Naleving principes voor goed pensioenfondsbestuur Het bestuur onderschrijft de principes voor goed pensioenfondsbestuur die de Stichting van de Arbeid heeft vastgesteld en die in de Pensioenwet zijn opgenomen. Deze principes zijn uitgangspunt bij de invulling van de governance door P-AZL. De principes hebben betrekking op de onderdelen: zorgvuldig bestuur, transparantie, openheid en communicatie, deskundigheid en functioneren van het bestuur, verantwoording en intern toezicht. Met uitzondering van de voorzitter worden de bestuursleden niet bezoldigd. Het gepensioneerde bestuurslid ontvangt een onkostenvergoeding. VO Het bestuur legt jaarlijks verantwoording af aan het VO over het gevoerde beleid alsmede over de waarborging van goed pensioenfondsbestuur. In dit jaarverslag wordt separaat verslag gedaan van de bevindingen van het VO ten aanzien van het in 2012 door het bestuur gevoerde beleid. Visitatiecommissie In 2012 heeft een visitatie plaatsgevonden. Zoals reeds gemeld in het vorige verslag heeft het bestuur de aanbevelingen van de visitatiecommissie uit het rapport van 2009 zoveel mogelijk overgenomen. Twee aanbevelingen, betreffende het instellen van een permanente visitatiecommissie en het aantrekken van externe bestuurders in het bestuur van het fonds, zijn gemotiveerd niet overgenomen. Van de gemaakte tussenrapportage door het bestuur op de aanbevelingen is het VO en de visitatiecommissie in 2012 in kennis gesteld. In 2012 heeft een nieuwe visitatie plaatsgevonden door VC Holland. Compliance office en gedragscode De compliance officer is belast met het toezicht op de naleving van de gedragscode door de bestuursleden. Het gaat dan met name om de bepalingen in de gedragscode met betrekking tot het aanvaarden van relatiegeschenken, giften, uitnodigingen, nevenfuncties, het deelnemen in andere instellingen/zakelijke relaties etc.. Daarnaast adviseert de compliance officer over de uitleg en toepassingen van bepalingen zoals die zijn opgenomen in de gedragscode. Geen van de bestuursleden is insider als het gaat om beleggingen van het fonds. Mevrouw Thieme, Hoofd van de afdeling Controlling en Operational Risk Management van AZL, is compliance officer van het pensioenfonds. Jaarlijks wordt door de bestuursleden bevestigd dat zij de gedragscode hebben nageleefd. Ook dit jaar heeft deze bevestiging plaatsgevonden. De compliance officer beoordeelt de ingevulde gedragscodes en verantwoordt eventuele bijzonderheden in de compliance rapportage. Het in 2012 ontvangen rapport toont geen bijzonderheden over Ook het reeds ontvangen rapport over 2012 toont geen bijzonderheden. Deskundigheid Volgens de nieuwe inzichten van DNB en AFM moet de term deskundigheid breder worden gezien. Zo dienen behalve kennis, inzicht en oordeelvorming ook persoonlijke vaardigheden en professioneel gedrag (competenties) in de beoordeling te worden betrokken. Een en ander is vastgelegd in het door het bestuur in 2011 vastgestelde deskundigheidsplan dat in 2012 is ge-update. In het deskundigheidsplan is vastgelegd hoe de deskundigheid van het bestuur wordt gewaarborgd en bevorderd. Vooropgesteld kan worden dat het gehele bestuur werkzaam is, dan wel werkzaam is geweest, in de pensioenbranche en uit dien hoofde voortdurend te maken heeft met pensioengerelateerde aangelegenheden en nieuwe ontwikkelingen op pensioengebied. 12

13 In het licht van de benoeming van de nieuwe bestuurders is de deskundigheids- en competentiematrix aangepast in het verslagjaar. Ook het functieprofiel voor nieuwe bestuurders is aangepast. Het opleidingsplan is als bijlage opgenomen in het deskundigheidsplan. Het bestuur heeft voor 2012 een abonnement genomen op SPO Connects zodat de individuele bestuursleden kunnen inschrijven op de aangekondigde studiebijeenkomsten op de verschillende deelgebieden. Naar aanleiding van de ervaringen met SPO Connects heeft het bestuur het lidmaatschap verlengd voor Gezien de specifieke kennis van de bestuursleden op hun eigen vakgebied acht het bestuur zich ook op collectief niveau voldoende competent. In het kader van deskundigheidsbevordering heeft het bestuur in het verslagjaar, als geheel dan wel in commissievorm of als werkgroep, verschillende belangrijke onderwerpen op een verkennende manier opgepakt, bestudeerd, conclusies getrokken en beleidskeuzes voorbereid. Te denken valt aan de pilot met betrekking tot een extern risico-assessment en de uitwerking hiervan door het fonds in een Riskplan, de vormgeving van het deskundigheids- en opleidingsplan, het communicatiebeleidsplan, het financieel crisisplan en de aanpassing van de sterftegrondslagen. Ook in 2013 streeft het bestuur ernaar de deskundigheid continu te actualiseren. Het bestuur is van mening dat het in het verslagjaar heeft voldaan aan de principes van goed pensioenfondsbestuur en dat het heeft zorggedragen voor een integere bedrijfsvoering. In 2013 zal het bestuur onveranderd aandacht blijven besteden aan de principes voor goed pensioenfondsbestuur. Het bestuur heeft verder vastgelegd in haar deskundigheidsplan dat de zelfevaluatie jaarlijks plaats vindt en elke twee jaar onder leiding van een externe derde. Dit laatste zal voor het eerst in 2013 het geval zijn. Maatschappelijk verantwoord beleggen Het bestuur is zich bewust van de positie van het pensioenfonds in de maatschappij. Mits het geen aantoonbaar en structureel, nadelige gevolgen heeft voor het rendement en de risico s op de beleggingen, zal het pensioenfonds dit ook laten meewegen bij de inrichting van het beleggingsbeleid. In dat kader heeft het bestuur reeds enkele jaren geleden besloten tot de invoering van een beleid met betrekking tot verantwoord beleggen dat wordt vormgegeven door het toepassen van een beperkt uitsluitingsbeleid. Op basis van de volgende uitgangspunten wordt een lijst van uitsluitingen opgesteld: schending van de kernrechten van de mens; het zich schuldig maken aan de ernstigste vormen van kinderarbeid; het zich niet onthouden van betrokkenheid bij dwangarbeid; het zich niet onthouden van zware vormen van milieuvervuiling; betrokkenheid bij de productie van controversiële wapens die geen onderscheid maken tussen militaire of burgerdoelen; schending van het respecteren van de vrijheid van vakvereniging en recht op collectieve onderhandeling; het zich schuldig maken aan discriminatie; betrokkenheid bij corruptie. Deze uitgangspunten vinden hun grondslag in internationale verdragen en worden breed gedragen in de mondiale samenleving. Het pensioenfonds, en voor zover mogelijk ook de door het pensioenfonds geselecteerde beleggingsfondsen, zullen niet beleggen in vermogenstitels welke zijn uitgegeven door emittenten die op de uitsluitingslijst voorkomen. Eind 2012 stonden voor wat betreft Europa 27 ondernemingen op de uitsluitingslijst, in Noord-Amerika betrof het 22 ondernemingen en in het Verre en Midden-Oosten, alsmede overige landen, 35 ondernemingen. Het Europese en Amerikaanse aandelenfonds (samen circa 80% van het in aandelen belegd vermogen) waarin wordt geparticipeerd alsmede het bedrijfsobligatiefonds passen deze uitsluitingen toe. Beleggingsfondsen die een index volgen (ook wel aangeduid als een passieve beleggingsstijl), zoals P-AZL die voor het Verre Oosten gebruikt, alsmede de beleggingsfondsen die in Japanse aandelen en de aandelen van opkomende markten beleggen passen geen uitsluitingsbeleid toe. Stichting Pensioenfonds AZL Jaarverslag

14 Stembeleid Met de invoering in 2004 van de Nederlandse Corporate Governance Code is de aandacht voor corporate governance in Nederland sterk toegenomen. Ondernemingen zijn in toenemende mate aandacht gaan besteden aan het onderwerp goed ondernemingsbestuur. Van institutionele beleggers wordt sedertdien in toenemende mate verwacht dat zij zich opstellen als een betrokken aandeelhouder. Ook P-AZL onderkent het belang van goed bestuur bij de ondernemingen waarin wordt belegd. Het pensioenfonds is van oordeel dat bedrijven met aandacht voor goed ondernemingsbestuur, die bij de bedrijfsvoering de belangen van aandeelhouders en andere relevante stakeholders in ogenschouw nemen, uiteindelijk betere prestaties zullen leveren. Door actief gebruik te maken van het aan de aandelen verbonden stemrecht, kunnen aandeelhouders een positieve invloed uitoefenen op de corporate governance van de betreffende ondernemingen en kunnen zij zich bijvoorbeeld uitspreken over de benoeming van nieuwe bestuurders en commissarissen, het beloningsbeleid van de ondernemingen en over wijzigingen van de statuten. Aangezien P-AZL geen eigen aandelenportefeuille bezit, maar belegt via beleggingsfondsen, is het fonds juridisch gezien geen eigenaar van de door deze beleggingsfondsen gehouden aandelen. Daarom kan het pensioenfonds geen rechtstreeks stemrecht uitoefenen. Tijdens aandeelhoudersvergaderingen van de ondernemingen waarin het ING Multimanager Europe Equity Fund en het ING Multimanager North America Equity Fund belegt, wordt met ingang van 2013 het stemrecht uitgeoefend door de beheerder van het fonds. De beheerder baseert zich daarbij op algemeen geaccepteerde corporate governance best practices en er zal zoveel mogelijk rekening worden gehouden met de lokale wet- en regelgeving van de landen waar de ondernemingen zijn gevestigd. De beheerder rapporteert op kwartaalbasis aan P-AZL over het gevoerde stembeleid. Door de beheerders van de aandelenfondsen voor de landen- en regiofondsen Japan, Pacific ex Japan en Opkomende Markten, waarin het pensioenfonds participeert, wordt eveneens gebruik gemaakt van het stemrecht namens de participanten. Tijdens aandeelhoudersvergaderingen van de vastgoedfondsen waarin P-AZL belegt, laat het pensioenfonds zich vertegenwoordigen door de fiduciair beheerder. In bijzondere gevallen zal de fiduciair beheerder vooraf contact opnemen met het fondsbestuur om het stemgedrag af te stemmen. Communicatie Het fonds heeft een communicatieplan opgesteld. Dit communicatieplan is in het verslagjaar verder ontwikkeld in de vorm van een strategisch communicatiebeleidsplan In het boekjaar is veel aandacht besteed aan de communicatie met de doelgroepen binnen het fonds. Met name met betrekking tot de voorgenomen korting. In de maand augustus van het verslagjaar hebben de actieve deelnemers het Uniform Pensioenoverzicht (UPO) ontvangen. De pensioengerechtigden hebben het UPO ontvangen in de maand december van In de maand juli van het verslagjaar zijn de (gewezen) deelnemers en de pensioengerechtigden geïnformeerd over de zorgelijke financiële positie van het pensioenfonds en de mogelijk te nemen maatregelen in het kader van het opgestelde financieel crisisplan. Uit de administratieve rapportages is ook in het verslagjaar weer gebleken dat de telefonische helpdesk frequent wordt geraadpleegd. Via de website van het pensioenfonds (www.p-azl.nl) worden de (gewezen) deelnemers en pensioengerechtigden geïnformeerd over de specifiek voor hun groep relevante onderwerpen. Verder publiceert het bestuur via de website van het fonds op maandelijkse basis de dekkingsgraad van het fonds. De website wordt continu actueel gehouden met nieuwsberichten, correspondentie/mailingen en het up-to-date houden van de documenten (herstelplan, nieuwe reglementen etc.). 14

15 Uitvoeringskosten In november 2011 heeft de Pensioenfederatie de Aanbevelingen uitvoeringskosten gepresenteerd. Hierin worden alle pensioenfondsen opgeroepen om de kosten van het pensioenbeheer, vermogensbeheer en transactiekosten te publiceren. In maart 2012 heeft de Pensioenfederatie een nadere aanbeveling uitvoeringskosten gepubliceerd. Hieruit bleek dat de eerdere aanbevelingen niet separaat, maar in relatie met het meerjarig rendement en het risico dienen te worden bezien. De eerdere aanbevelingen luiden: Rapporteer de kosten van pensioenbeheer in euro per deelnemer. Rapporteer de kosten van het vermogensbeheer in percentage van het gemiddeld belegd vermogen. Rapporteer separaat (eventueel geschatte) transactiekosten in percentage van het gemiddeld belegd vermogen. Aangezien het beschikbaar krijgen van deze gegevens behoorlijke inspanningen vraagt, heeft de Pensioenfederatie een gefaseerde invoering voorgesteld. Uiterlijk over boekjaar 2014 moeten alle Nederlandse pensioenfondsen de eerste twee aanbevelingen hebben gerealiseerd. Ook het bestuur van P-AZL heeft zich ingespannen om de transparantie volledig te bewerkstelligen en hierover in gesprek te gaan met de partijen waaraan werkzaamheden zijn uitbesteed. Dit gaat dus verder dan alleen de direct in de jaarrekening te verantwoorden kosten. Het transparant maken van alle kosten en mogelijk afzetten tegen een benchmark is daarbij een middel om de kosten verder te beheersen. Onderstaand overzicht geeft een inzicht in de kosten. Kostenoverzicht Pensioenbeheer Kosten in euro per deelnemer (a) 697,- 647,- Vermogensbeheer Kosten in % van het gemiddeld belegd vermogen (b) 0,42% niet beschikbaar 1) Transactiekosten in % van het gemiddeld belegd vermogen (c) 0,02% niet beschikbaar 1) Kosten van het pensioenbeheer (zie categorie a) bestaan uit de kosten van uitbesteding, bestuurskosten, advieskosten en de kosten van toezicht. De totale kosten bedragen , waarvan de onderneming voor haar rekening heeft genomen. Om de kosten per deelnemer te berekenen is conform de aanbeveling van de Pensioenfederatie het aantal deelnemers gedefinieerd als de som van het aantal deelnemers en pensioengerechtigden. Gewezen deelnemers tellen derhalve niet mee. Kosten van het vermogensbeheer (zie b en c) kunnen in twee categorieën worden onderscheiden. De eerste categorie betreft de kosten van de beheervergoeding aan de vermogensbeheerder(s) en overige beheervergoedingen. Dit betreft een bedrag van De tweede categorie betreft kosten die rechtstreeks ten laste van het beleggingsrendement zijn gebracht. Deze kosten zijn dus niet inbegrepen in de kosten van de vermogensbeheerder(s) zoals opgenomen in de eerste categorie en zijn geschat op , bestaande uit kosten beleggingsfondsen en transactiekosten De totale kosten vermogensbeheer komen daarmee uit op circa Het betreft uitsluitend de kosten m.b.t. het jaar ) Omdat er in 2012 andere uitgangpunten gehanteerd zijn, is een vergelijking met 2011 niet mogelijk. Stichting Pensioenfonds AZL Jaarverslag

16 Belangrijkste ontwikkelingen in 2012 Voortgang herstelplan P-AZL rapporteert de ontwikkeling van haar dekkingsgraad maandelijks op haar website. De voortgang van het korte- en het langetermijnherstelplan wordt jaarlijks door het bestuur geëvalueerd. Het korte termijn herstelplan loopt tot 31 december In de paragraaf Herstelplan en herstelkracht wordt specifieker ingegaan op de voortgang van het herstel. Ontwikkeling dekkingsgraad DNB heeft de voorgeschreven rekenmethode voor het berekenen van de dekkingsgraad medio september 2012 aangepast. Sindsdien hanteert het fonds ten behoeve van de aan DNB te rapporteren dekkingsgraad niet meer de rekenmethode gebaseerd op een swapcurve, maar wordt de door DNB voorgeschreven rekenmethode gevolgd. Hierop wordt nader ingegaan bij de paragraaf Rentetermijnstructuur en het Septemberpakket. Effectueren (voorgenomen) korting Het bestuur heeft in het kader van de evaluatie van het herstelplan gesproken over de voorgenomen korting. Het bestuur heeft tijdens de bestuursvergadering van februari 2013 het uiteindelijke besluit genomen om de aanspraken uniform te verlagen met 2,5%. Uit een aanpassing van de Raad voor de Jaarverslaggeving (RvJ) inzake de richtlijn voor pensioenfondsen volgt dat, wanneer pensioenfondsen ná balansdatum maar voor publicatie van het jaarverslag besluiten te korten, dit besluit verwerkt moet worden in de technische voorziening per balansdatum. Bij de paragraaf betreffende de fondsspecifieke onderwerpen zal daarom een nadere toelichting worden opgenomen over het na balansdatum genomen besluit. Nieuw strategisch beleggingsbeleid Zoals al is gemeld in het vorige verslag heeft het bestuur op basis van een doorgevoerde ALM-studie besloten dat het pensioenfonds in een aantal stappen zal migreren naar een nieuwe vermogensverdeling, rekening houdend met ex-ante gedefinieerde dekkingsgraden en omschreven doel risicoprofielen. Begin 2011 werd de eerste stap richting de strategische mix gezet bij het voldoen aan de voorwaarde van een dekkingsgraad van minimaal 105%. Het fonds zal de migratie van de beleggingsportefeuille in de tweede en derde stap nemen op het moment dat de dekkingsgraad hoger is dan 112,5% (stap 2) respectievelijk 120% (stap 3). Vanwege de financiële positie van het fonds waarbij de dekkingsgraad in de loop van het verslagjaar gedaald is tot onder de 105%, alsmede vanuit risico overwegingen heeft het bestuur besloten de actuele beleggingsportefeuille niet automatisch te herbalanceren naar de strategische mix zoals die op basis van stap één zou gelden. Integrale aanpak risicomanagement De wet verplicht pensioenfondsen een integriteitbeleid te voeren dat gebaseerd is op een systematische analyse van de integriteitrisico s. De wet geeft echter niet aan wat in het integriteitbeleid moet staan, dit is namelijk per pensioenfonds verschillend. Een vast format is ook niet voorhanden. Het beleid moet in ieder geval zijn toegesneden op het fonds en er moeten genoeg maatregelen voorzien zijn om het integriteitbeleid tot een levend beleid te maken. P-AZL voert al jaren een actief risicobeheer en werkt al meerdere jaren met periodieke risico-assessments, risicoplannen en beheermaatregelen Het bestuur heeft in 2012 op verzoek van AZL deelgenomen aan een pilot extern riskmanagement door de firma Van der Schoot & Westerbrink. Deze pilot paste prima in de planning van het fonds om in 2012 weer een periodiek integraal risico assessment te doen. Op basis van de door DNB gehanteerde FIRM methode (afkorting voor: Financiële Instellingen Risicoanalyse Methode) is een foto gemaakt van op welk punt het fonds zich bevindt inzake risicomanagement. Het bestuur van het fonds heeft vervolgens een aanzienlijke inspanning geleverd om de uitkomsten van dit rapport te verwerken in een Riskplan Bij de indeling van de risico s is zoveel mogelijk aangesloten bij de indeling zoals DNB deze hanteert bij de beoordeling van de risico s van financiële instellingen, te weten FIRM. Iedere bestuursvergadering wordt het onderwerp risicomanagement geagendeerd. Met het opgestelde Riskplan en het daarbij behorende beheersingskader en opgenomen acties worden de risico s periodiek gemonitord door het bestuur. 16

17 Het Riskplan wordt elk jaar geactualiseerd. Door de combinatie van doorlopende monitoring van een deel van de risico s en een jaarplan met incidentele en periodieke acties, ontstaat er inzicht in de risico s en wordt duidelijk op welke wijze de risico s beheersbaar kunnen worden gemaakt. Door het uitvoeren van de acties worden de risico s verder beperkt. Voor het jaar 2013 zal vervolgens een nieuw jaarplan worden opgesteld waarbij nog openstaande of lopende acties uit 2012 kunnen worden opgenomen, aangevuld met nieuwe acties. Op deze wijze ontstaat een cyclus waarmee de risico s continue aandacht krijgen. Aanpassing fondsdocumenten In het verslagjaar zijn verschillende fondsdocumenten aangepast. In de eerste plaats is de abtn geactualiseerd. Behalve de abtn zijn verder ook de Richtlijnen Vermogensbeheer aangepast. Dit onder andere in verband met de downgrading van enkele Europese landen en het in verband hiermee toenemende concentratierisico van de staatsobligaties. Ten slotte is de abtn aangepast naar aanleiding van de aanpassing van het beleid inzake verantwoord beleggen. Voorts is het communicatieplan omgezet in een communicatiebeleidsplan. Bovendien zijn in 2012 de basisreglementen 1984 en 1996 alsmede het prepensioenreglement en de Beschikbare Premieregeling aangepast. Tenslotte zijn de statuten aangepast zodat het bestuur het benoemende orgaan is bij nieuwe bestuurders. In het verleden was dit formeel de ondernemingsraad en de werkgever. Pensioenen Pensioenakkoord van de baan, pensioenhervormingen niet Het invoeren van een nieuw type pensioencontract, althans het wettelijke faciliteren van het reële pensioencontract als alternatief voor de huidige nominale contracten, laat op zich wachten. In het verslagjaar werd de discussie over een ander pensioencontract voortgezet, een en ander echter zonder tot voldoende helderheid te lijden. Deze situatie veranderde in het verslagjaar nauwelijks nadat demissionair minister Kamp van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) zijn Hoofdlijnennota Herziening FTK publiceerde. Ook de Hoofdlijnennota liet vitale onderdelen onuitgewerkt, waardoor de fondsbesturen, hun uitvoeringsorganisaties en sociale partners nog steeds niet verder komen dan het, op basis van de beperkt beschikbare informatie, zich globaal oriënteren op nieuwe mogelijkheden. De huidige situatie stimuleerde opvattingen dat binnen het bestaande nominale kader maatregelen mogelijk zijn die de toekomstbestendigheid en financiële houdbaarheid van de aanvullende pensioenregelingen bevorderen. Het zogenaamde Septemberpakket van demissionair staatssecretaris van SZW, De Krom, is hiervan een illustratie. Kortings- en premievoorschriften op basis van de huidige Pensioenwet en FTK konden zonder nadere wetgeving worden vervangen door maatregelen die min of meer vooruit liepen op het reële pensioencontract. Zoals een eerdere verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd, maar vooral door toepassing van het levensverwachtingaanpassingsmechanisme (LAM). Het meewegen van het LAM als gevolg van de toegenomen levensverwachting heeft ook voor P-AZL een toename in de verplichtingen tot gevolg. Staatssecretaris Klijnsma heeft besloten om de invoering van het FTK met een jaar uit te stellen tot 1 januari Hierdoor worden sociale partners en fondsbesturen met een extra overgangsjaar 2014 geconfronteerd, waarin mogelijk in navolging van het Septemberpakket aanvullende maatregelen van overheidswege zullen worden getroffen. De sociale partners bij AZL hebben zoals hierboven al opgemerkt gesprekken gevoerd om de pensioenregeling toekomstbestendiger te maken. Nader wordt hierop ingegaan in de paragraaf betreffende fondsspecifieke gebeurtenissen en in de paragraaf vooruitblik van het fonds. Nieuw kabinet en regeerakkoord Ondertussen kwamen in het verslagjaar een nieuw kabinet en regeerakkoord tot stand en bleek het Kabinet-Rutte II nog enige andere maatregelen voor de pensioensector in petto te hebben die de aanvullende pensioenen raken. Deze maatregelen liggen onder meer op het terrein van de AOW, Anw en de fiscale facilitering van de pensioenopbouw (het Witteveenkader ). Stichting Pensioenfonds AZL Jaarverslag

18 Versnelde verhoging van de AOW-pensioengerechtigde leeftijd In het verslagjaar werd al op basis van een eerder besluit, voor Rutte II genomen, met ingang van 1 april de ingangsdatum van het AOW-pensioen gewijzigd van de eerste dag van de maand, waarin de 65-jarige leeftijd wordt bereikt, naar de verjaardag zelf. Voorts is met het verhogen van de pensioenleeftijd een geheel eigen traject en tempo gevolgd, terwijl de aanvankelijke plannen tot vervroeging en verlate ingang van de AOW (flexibilisering) zijn geschrapt. Tenslotte wil het nieuwe kabinet de verhoging van de AOWleeftijd nog versnellen en het LAM pas introduceren, nadat de 67-jarige leeftijd is bereikt. Krimpend Witteveenkader De overheid is de pensioensector tegemoet gekomen om niet in twee maar in één stap de fiscale begeleiding van de aanvullende pensioenopbouw aan te passen aan de gewenste verhoging van de pensioeningangsleeftijd. Twee stapjes in 2013 (naar 66 jaar) en 2015 (naar 67 jaar) werden tot één stap in 2014 (van 65 naar 67 jaar) teruggebracht. Hierdoor kan de aanpassing van de diverse pensioenregelingen en administratie beperkt blijven tot één operatie. Dit voordeel lijkt overigens te verdwijnen als het Kabinet-Rutte II met ingang van 2015 besluit tot een nog verdergaande beperking van de maximale jaarlijkse pensioenopbouw. Daarnaast bestaat het voornemen om de fiscale facilitering te beperken tot een inkomen van (aftopping). Rentetermijnstructuur en het Septemberpakket DNB twijfelde in het begin van het verslagjaar of de te hanteren rentetermijnstructuur (RTS) op maandbasis nog een juiste weergave was van de prijsvorming op de (verstoorde) interbancaire swapmarkt. Met ingang van het jaar mocht daarom worden gerekend met een gemiddelde RTS over de periode van 1 oktober tot en met 31 december Hoewel de toezichthouder het tijdelijke karakter van deze maatregel benadrukte, mocht deze middeling gedurende het gehele boekjaar worden toegepast. Voorts werd per ultimo september de Ultimate Forward Rate (UFR) ingevoerd. Deze UFR maakte onderdeel uit van het reeds genoemde Septemberpakket. Dit pakket bevatte enkele voorwaarden waaronder pensioenfondsen hun aangekondigde kortingen mochten mitigeren (uitsmeren over een langere periode) en/of hun premie voor 2013 lager konden vaststellen. Governance De governance van pensioenfondsen, op onderdelen onderwerp van jarenlange discussie binnen de pensioensector en de politiek, liet in het onderhavige verslagjaar enkele nieuwe ontwikkelingen zien. Wet Koser Kaya/Blok In het verslagjaar is de Eerste Kamer akkoord gegaan met voorstellen tot vergroting van de medezeggenschap van gepensioneerden bij pensioenfondsen. De inwerkingtreding is door staatssecretaris Klijnsma bepaald op 1 juli Wet versterking bestuur pensioenfondsen Het wetvoorstel tot versterking van het bestuur van pensioenfondsen gaat niet alleen in op de hierboven bedoelde positie van de gepensioneerden. Het kabinet wil namelijk de deskundigheid van fondsbesturen bevorderen, het intern toezicht versterken en de diverse organen en taken stroomlijnen. Onderdeel is het aanbieden van alternatieve bestuursmodellen voor het bestaande paritaire model. Het ligt in het voornemen van staatssecretaris Klijnsma om dit wetsvoorstel eerder in werking te laten treden dan de Wet Koser Kaya/Blok. Toezicht DNB voerde in het onderhavige verslagjaar weer enige themaonderzoeken uit. Ook P-AZL heeft deelgenomen aan verschillende van deze onderzoeken. Onderzocht werden onder meer de risico s van commercieel vastgoed en uitbesteding, alsmede de effectiviteit van het bestuur. Ook de AFM verricht naast zijn toezichttaken onderzoek. Een en ander komt op een tijdstip dat de toezichtkosten en dus de uitvoeringskosten van pensioenfondsen omhoog gaan, terwijl de overheid heeft aangekondigd zich te zullen terugtrekken uit de financiering van de toezichtkosten. De pensioensector maakt zich al jaren zorgen over de stijging van de laatstgenoemde kosten. 18

19 Fondsspecifieke ontwikkelingen Financiële positie Het belegd vermogen van het fonds (inclusief lopende rente en liquide middelen) nam in het verslagjaar toe met 9,7 miljoen tot 96,6 miljoen (2011: 86,9 miljoen). Het gemiddelde rendement op basis van total return bedroeg in 2012: 12,1% (2011: 6,2%). De voorziening pensioenverplichtingen is in 2012 met 4,4 miljoen toegenomen tot 95,9 miljoen (2011: 91,5 miljoen). De voorziening pensioenverplichtingen is mede vastgesteld op basis van de van de AG-prognosetafel rekening houdend met leeftijdafhankelijke ervaringssterfte op basis van gepubliceerde CBS-informatie. De benodigde solvabiliteit onder FTK dient zodanig te zijn dat het fonds met 97,5% zekerheid volgend jaar nog voldoende vermogen heeft om de verplichtingen op marktconforme basis over te dragen. De benodigde solvabiliteit wordt bepaald met behulp van een door DNB aangereikt standaardmodel. De benodigde dekkingsgraad van het fonds bedraagt ultimo 2012 volgens de feitelijke normwegingen 118,6% en 119,9% volgens de strategische normwegingen. Verdere aanpassing van de sterftegrondslagen In 2011 heeft het bestuur besloten de AG-prognosetafel te verfijnen door een leeftijdsonafhankelijke ervaringssterfte toe te passen. Eind 2011 is het bestuur overgestapt op een leeftijdsafhankelijke ervaringssterfte. Op totaalniveau leidde deze overstap tot een verzwaring van de voorziening met 0,6%. De dekkingsgraad daalde hierdoor eveneens met 0,6%-punten. Ook in 2012 heeft het bestuur moeten besluiten om nog prudenter te kijken naar het langer leven risico. Naar aanleiding van de nieuwe AG-prognosetafel heeft het bestuur herbevestigd de AG-prognosetafels te volgen en de sterftegrondslagen erop aan te passen. Op totaalniveau leidt deze overstap tot een verzwaring van de voorziening met 1,0%. De dekkingsgraad daalt hierdoor eveneens met 1,0%-punten. Herstelplan en herstelkracht In herinnering wordt gebracht dat de dekkingsgraad van het pensioenfonds door de gevolgen van de kredietcrisis ultimo 2008 lager was dan de minimaal vereiste dekkingsgraad. Er was eind 2008 daarom sprake van een reserve- en dekkingstekort. Deze tekorten zijn door het pensioenfonds onverwijld gemeld aan DNB. Het fonds heeft in 2009 gewerkt aan het opstellen van een korte- en een langetermijnherstelplan op basis van een actuele continuïteitsanalyse. Deze herstelplannen zijn in maart 2009 bij DNB ingediend. De voortgang van het herstelplan moet jaarlijks door het bestuur worden geëvalueerd. De dekkingsgraad van het pensioenfonds bedroeg ultimo december ,0% Aangezien de aanwezige dekkingsgraad ultimo verslagjaar lager is dan de minimaal benodigde dekkingsgraad, verkeert het pensioenfonds ultimo 2012 in een situatie van dekkingstekort. Het fonds heeft gedurende 2012 haar dekkingsgraad maandelijks gerapporteerd aan DNB. Begin 2013 heeft het pensioenfonds het herstelplan wederom geëvalueerd. Deze evaluatie is gerapporteerd aan DNB. Stichting Pensioenfonds AZL Jaarverslag

20 In onderstaande tabel is de evaluatie van het herstelplan ultimo december 2012 weergegeven. Verwacht volgens Aanwezige evaluatie dekkingsgraad herstelplan 2012 begin 2012 Primo jaar 95,2% 95,2% Premie 0,4% 0,3% Uitkeringen -0,2% -0,2% Toeslagverlening (korten) 2,6% 1) 0,0% Rentetermijnstructuur -5,2% 0,0% Overrendement 9,7% 3,4% Overige mutaties -1,5% 0,0% Ultimo jaar 101,0% 98,7% Het bestuur heeft in de bestuursvergaderingen van december 2012, januari 2013 en februari 2013 moeten vaststellen dat het herstel zoals dit op basis van de geformuleerde uitgangspunten in het ingediende herstelplan werd verondersteld, niet is ingetreden. Het fonds zal zonder aanvullende maatregelen niet binnen de looptijd van het kortetermijn herstelplan herstellen tot boven de minimaal vereiste dekkingsgraad. Het bestuur heeft in de loop van 2012, zoals ook reeds in 2011 en 2010 deze problematiek indringend onder de aandacht van sociale partners gebracht en in een aantal sessies van de door de sociale partners ingestelde studiecommissie pensioenen een en ander uitvoerig toegelicht. De werkgever heeft expliciet laten weten de bestaande uitvoeringsovereenkomst te zullen naleven, maar geen additionele stortingen te verrichten. De vraag naar een additionele storting aan de werkgever is door het fonds herhaald toen het voorgenomen besluit tot korten in het bestuur werd behandeld en de vraag aan de orde was welk definitief besluit tot korten genomen diende te worden. Daarnaast hebben sociale partners besloten tot een tijdelijke verlaging van de pensioenopbouw in 2012 van de actieve deelnemers van 2% tot gemiddeld 1,2% bij een gelijkblijvend premieniveau conform Het fonds heeft de slechte financiële situatie van het fonds ook in 2012, door middel van een brief en berichten op de website van het fonds onder de aandacht gebracht van alle deelnemers. Tevens heeft het bestuur een voorlichting gegeven tijdens een door de werkgever georganiseerde gepensioneerde dag. In de bestuursvergadering van februari 2013 is het fonds tot de conclusie gekomen dat een korting per 1 april 2013 noodzakelijk is. Het bestuur heeft alle belangen zorgvuldig afgewogen. Hierbij is onder meer meegenomen dat de huidige gepensioneerde deelnemers de korting per direct voelen. Ook is meegenomen dat oudere deelnemers minder tijd hebben om te herstellen dan jongere deelnemers. Hier staat tegenover dat de premie in het verleden op minder prudente grondslagen is vastgesteld dan de huidige premie. Samenvattend concludeert het bestuur dat er onvoldoende reden is om een van de groepen deelnemers anders te behandelen. Het meest evenwichtige besluit is derhalve het doorvoeren van een uniforme korting. Alle deelnemers dragen hierbij naar verhouding van hun opgebouwde rechten op eenzelfde manier aan het herstel bij. 1) 2,6% bedraagt de impact op de dekkingsgraad. Het kortingspercentage bedraagt 2,5%. 20

Stichting Pensioenfonds AZL

Stichting Pensioenfonds AZL Stichting Pensioenfonds AZL Stichting Pensioenfonds AZL Akerstraat 92, 6411 HD Heerlen Postbus 4471, 6401 CZ Heerlen Telefoon: 045-5763 333 Telefax: 045-5741 117 Internetsite: www.p-azl.nl Ingeschreven

Nadere informatie

Terugblik 2011 in cijfers

Terugblik 2011 in cijfers Terugblik 2011 in cijfers U vindt hier een samenvatting van het jaarverslag 2011. Het volledige jaarverslag kunt u downloaden via www.pensioenfondsricohnederland.nl. Financiële situatie Door de kredietcrisis

Nadere informatie

2013 verkort in beeld. Ontwikkelingen. Pensioenen Beleggingen Organogram

2013 verkort in beeld. Ontwikkelingen. Pensioenen Beleggingen Organogram 02 verkort in beeld 03 Ontwikkelingen 05 08 10 Pensioenen Beleggingen Organogram Aantal deelnemers dat pensioen opbouwt Aantal personen dat een ouderdomspensioen ontvangt Aantal deelnemers met slapende

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds AZL

Stichting Pensioenfonds AZL Stichting Pensioenfonds AZL Stichting Pensioenfonds AZL Akerstraat 92, 6411 HD Heerlen Postbus 4471, 6401 CZ Heerlen Telefoon: 045-5763 333 Telefax: 045-5741 117 Internetsite: www.p-azl.nl Ingeschreven

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds AZL

Stichting Pensioenfonds AZL Stichting Pensioenfonds AZL Stichting Pensioenfonds AZL Akerstraat 92, 6411 HD Heerlen Postbus 4471, 6401 CZ Heerlen Telefoon: 045-5763 333 Telefax: 045-5741 117 Internetsite: www.p-azl.nl Ingeschreven

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds SMIT. Bestuursreglement V120620

Stichting Pensioenfonds SMIT. Bestuursreglement V120620 Artikel 1 Inleiding De wijze waarop de Stichting Pensioenfonds SMIT wordt bestuurd ligt op hoofdlijnen vast in de statuten. In dit bestuursreglement wordt hier verder invulling aan gegeven. Het bestuursreglement

Nadere informatie

Het jaarverslag 2014 samengevat

Het jaarverslag 2014 samengevat Het jaarverslag 2014 samengevat Uw pensioenfonds blikt terug én vooruit Deelnemers 1.711 In 2014 verdiende het fonds 55,1 miljoen dankzij beleggen. Dat bedrag staat voor een rendement van 20,1%. Het fonds

Nadere informatie

Buitengewone vergadering van deelnemers 22 november 2010

Buitengewone vergadering van deelnemers 22 november 2010 Buitengewone vergadering van deelnemers 22 november 2010 Agenda 1. Opening, mededelingen en ingekomen stukken 2. Pensioenregeling uitgevoerd door BNPF 3. Vergelijking andere pensioenfondsen 4. Herstelplan

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Pensioenen: actueler dan ooit. Oktober 2013

Informatiebijeenkomst Pensioenen: actueler dan ooit. Oktober 2013 Informatiebijeenkomst Pensioenen: actueler dan ooit Oktober 2013 1 Pensioenstelsel Individueel Pensioen fonds Overheid Lijfrente Pensioen AOW B E L A S T I N G 2 Programma bestuur en taken bestuur de pensioenregeling

Nadere informatie

Verkort jaarverslag 2013

Verkort jaarverslag 2013 Verkort jaarverslag 2013 Wat waren in 2013 de belangrijkste feiten en gebeurtenissen voor GE Pensioen? U leest het in deze verkorte versie van het jaarverslag 2013. Naast deze bondige versie treft u ook

Nadere informatie

Verkort Jaarverslag 2014

Verkort Jaarverslag 2014 Verkort Jaarverslag 2014 Het bestuur: de pensioenwereld blijft in beweging Ook in 2014 stond de pensioenwereld niet stil. Het bestuur volgde alle actuele politieke en maatschappelijke ontwikkelingen op

Nadere informatie

Het jaarverslag 2012 in vogelvlucht

Het jaarverslag 2012 in vogelvlucht Het jaarverslag 2012 in vogelvlucht De hoofdpunten uit het jaarverslag van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (SPV) behandelen we aan de hand van 10 vragen en antwoorden. Een volledig exemplaar

Nadere informatie

Functieprofiel lid bestuur met portefeuille vermogensbeheer en risicomanagement van Stichting Notarieel Pensioenfonds

Functieprofiel lid bestuur met portefeuille vermogensbeheer en risicomanagement van Stichting Notarieel Pensioenfonds Functieprofiel lid bestuur met portefeuille vermogensbeheer en risicomanagement van Stichting Notarieel Pensioenfonds 1. Algemene kenmerken Het bestuur van de Stichting Notarieel Pensioenfonds (SNPF) is

Nadere informatie

Stichting Voorzieningsfonds Getronics 5 februari 2014. Stand van zaken SVG. 1 van 20

Stichting Voorzieningsfonds Getronics 5 februari 2014. Stand van zaken SVG. 1 van 20 Stichting Voorzieningsfonds Getronics 5 februari 2014 Stand van zaken SVG 1 van 20 Programma Pensioenfonds SVG Wat speelt er rond de pensioenen? Financiële positie SVG Kortingsmaatregel Vooruitblik 2014-2015

Nadere informatie

Een overzicht van de kerncijfers vindt u op van het volledige jaarverslag.

Een overzicht van de kerncijfers vindt u op <pagina 8 en 9> van het volledige jaarverslag. 12 vragen over het jaarverslag 2013 De hoofdpunten uit het jaarverslag van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (SPV) behandelen we aan de hand van 12 vragen en antwoorden. Een volledig exemplaar

Nadere informatie

Belanghebbendenvergadering. 24 september 2015

Belanghebbendenvergadering. 24 september 2015 Belanghebbendenvergadering 24 september 2015 Agenda 1. Opening 2. Actuele ontwikkelingen Ballast Nedam N.V. 3. Jaarverslag 2014 4. Nieuwe pensioenregelgeving en herstelplan 5. Toekomst pensioenfonds 6.

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds AZL

Stichting Pensioenfonds AZL Stichting Pensioenfonds AZL Stichting Pensioenfonds AZL Akerstraat 92, 6411 HD Heerlen Postbus 4471, 6401 CZ Heerlen Telefoon: 045-5763 333 Internetsite: www.p-azl.nl Ingeschreven in het Handelsregister

Nadere informatie

Transparantiedocument

Transparantiedocument Transparantiedocument Stichting Pensioenfonds Ahold (versie: 28 april 2015) Hoofdstuk 1 - Inleiding 1.1 Voorwoord Stichting Pensioenfonds Ahold is de financiële dienstverlener voor Koninklijke Ahold N.V.

Nadere informatie

Stichting Metro Pensioenfonds Populair jaarverslag 2008

Stichting Metro Pensioenfonds Populair jaarverslag 2008 Stichting Metro Pensioenfonds Populair jaarverslag 2008 blad 1 van 7 Het Metro Pensioenfonds Hieronder eerst een aantal bijzonderheden over het Metro Pensioenfonds. Het Metro Pensioenfonds is opgericht

Nadere informatie

4.1. Algemene uitgangspunten 4.2. De beleggingsstrategie

4.1. Algemene uitgangspunten 4.2. De beleggingsstrategie Meer dan 1700 mensen hebben pensioenaanspraken opgebouwd bij Stichting Pensioenfonds Avery Dennison (in deze verklaring voortaan verder "pensioenfonds" genoemd). Zij zijn de (gewezen) deelnemers en pensioengerechtigden

Nadere informatie

Pensioenfonds Robeco. Populair Jaarverslag 2014

Pensioenfonds Robeco. Populair Jaarverslag 2014 Pensioenfonds Robeco Populair Jaarverslag 2014 2014 was een bewogen jaar voor Pensioenfonds Robeco door de sterk dalende rente en de veranderende wet- en regelgeving. In het jaarverslag blikken wij als

Nadere informatie

FINANCIEEL CRISISPLAN STICHTING PENSIOENFONDS HUNTSMAN ROZENBURG. Bijlage bij de actuariële en bedrijfstechnische nota

FINANCIEEL CRISISPLAN STICHTING PENSIOENFONDS HUNTSMAN ROZENBURG. Bijlage bij de actuariële en bedrijfstechnische nota FINANCIEEL CRISISPLAN STICHTING PENSIOENFONDS HUNTSMAN ROZENBURG Bijlage bij de actuariële en bedrijfstechnische nota Versie 19 april 2012 Inleiding Het bestuur van Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland

Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland Papendorpseweg 100 3528 BJ Utrecht Ingeschreven in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel onder nummer 41184467

Nadere informatie

Een nieuwe pensioenregeling

Een nieuwe pensioenregeling Een nieuwe pensioenregeling De pensioenregeling van Pensioenfonds voor de Accountancy wordt per 1 januari 2015 aangepast. Het bestuur heeft inmiddels de hoofdlijnen van de nieuwe regeling vastgesteld.

Nadere informatie

2009: een actief jaar met interessante ontwikkelingen

2009: een actief jaar met interessante ontwikkelingen Verkort jaarverslag 2009 2009: een actief jaar met interessante ontwikkelingen Het jaar 2009 stond in het teken van het treffen van maatregelen om de financiële positie van het fonds weer op het gewenste

Nadere informatie

Herstelplan 2015 Compartiment SPDHV

Herstelplan 2015 Compartiment SPDHV Herstelplan 2015 Compartiment SPDHV Versie 1.0 17 juni 2015 Auteur: Corné van Bokhoven Status: vastgesteld door bestuur Inleiding Nadat Stichting Pensioenfonds DHV in 2008 in dekkingstekort kwam heeft

Nadere informatie

NOTULEN DEELNEMERSVERGADERING VAN DE STICHTING JAN HUYSMAN WZ. FONDS 25 september 2012 Datum : 25 september 2012 Steller : D.W. Slok-Uittenbogaard

NOTULEN DEELNEMERSVERGADERING VAN DE STICHTING JAN HUYSMAN WZ. FONDS 25 september 2012 Datum : 25 september 2012 Steller : D.W. Slok-Uittenbogaard Datum : 25 september 2012 Steller : D.W. Slok-Uittenbogaard Voorzitter: R.J.P. Siebesma AGENDA: 1. Opening 2. Notulen deelnemersvergadering d.d. 20 september 2011 3. Samenstelling bestuur en verantwoordingsorgaan

Nadere informatie

Pensioenactualiteiten

Pensioenactualiteiten Pensioenactualiteiten Medezeggenschap Waterbedrijven, Waterschappen, Netwerkbedrijven 16-05-2013 Agenda Dekkingsgraad en financiële positie fonds Wijzigingen in 2012 Ontwikkelingen en gevolgen voor ABP

Nadere informatie

PROFIELSCHETS. Philips Pensioenfonds NIET UITVOEREND BESTUURDER 1/5. Stichting Philips Pensioenfonds

PROFIELSCHETS. Philips Pensioenfonds NIET UITVOEREND BESTUURDER 1/5. Stichting Philips Pensioenfonds PROFIELSCHETS NIET UITVOEREND BESTUURDER Stichting Stichting behoort tot de grootste ondernemingspensioenfondsen van Nederland met een belegd vermogen van bijna 18 miljard euro. Het pensioenfonds voert

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Pensioenfonds KPN Pensioengerechtigden. Oktober 2013

Informatiebijeenkomst Pensioenfonds KPN Pensioengerechtigden. Oktober 2013 Informatiebijeenkomst Pensioenfonds KPN Pensioengerechtigden Oktober 2013 1 Pensioenstelsel Individueel Pensioen fonds Overheid Lijfrente Pensioen AOW B E L A S T I N G 2 Programma bestuur en taken bestuur

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst

Informatiebijeenkomst Stichting Pensioenfonds DHV Informatiebijeenkomst 24 september 2013 2013 Royal HaskoningDHV, All rights reserved Alleen voor intern gebruik Agenda Opening Jaarverslag 2012 Paul Canisius Actuele ontwikkelingen

Nadere informatie

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013.

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Meer informatie vindt u op de website. Beleggingsrendement

Nadere informatie

Wijziging pensioenregeling

Wijziging pensioenregeling Stichting Pensioenfonds TNO Wijziging pensioenregeling 2014 Wat vindt u in deze brochure? In deze brochure vindt u een overzicht van de wijzigingen van de pensioenregeling per 1 januari 2014. Introductie

Nadere informatie

Tabellenboek. geldig van 1 januari 2016 tot en met 31 december 2016. Duidelijk over dadelijk

Tabellenboek. geldig van 1 januari 2016 tot en met 31 december 2016. Duidelijk over dadelijk geldig van 1 januari 2016 tot en met 31 december 2016 2016 Inhoudsopgave Algemeen... 3 Geldigheid... 4 Uitgangspunten... 5 Pensioenvervroeging... 6 Uitruil tussen partnerpensioen en ouderdomspensioen...

Nadere informatie

Datum Briefnummer Behandeld door Doorkiesnummer 15-2-2012 20120215 N.W. Dijkhuizen 630

Datum Briefnummer Behandeld door Doorkiesnummer 15-2-2012 20120215 N.W. Dijkhuizen 630 Pensioenfonds Productschappen Bezoekadres Laan van Zuid Hoorn 165 2289 DD Rijswijk Postadres Postbus 3042 2280 GA Rijswijk Telefoon 070 4138630 Fax 070 4138650 E-mail info@pbodnl Website wwwpbodnl KvK

Nadere informatie

Update pensioenen INVISTA (Nederland) BV per 12 november 2013

Update pensioenen INVISTA (Nederland) BV per 12 november 2013 Update pensioenen INVISTA (Nederland) BV per 12 november 2013 Kerkrade, 12 november 2013 Pensioen INVISTA (Nederland) BV Uitvoering door December 2008 in onderdekking. Maart 2009 korte termijnherstelplan

Nadere informatie

Onderwerp: Rapport evenwichtig belangenafweging bij de vaststelling van de pensioenpremie voor 2015

Onderwerp: Rapport evenwichtig belangenafweging bij de vaststelling van de pensioenpremie voor 2015 CONFIDENTIEEL Onderwerp: Rapport evenwichtig belangenafweging bij de vaststelling van de pensioenpremie voor 2015 Toezicht pensioenfondsen Expertisecentrum bedrijf en organisatie Leeswijzer rapport: 1.

Nadere informatie

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012.

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Kwartaalbericht 2012 Samenvatting 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Meer informatie over de dekkingsgraad vindt u op de website. Beleggingsrendement 4,2%

Nadere informatie

Overzicht vragen gesteld tijdens inloopsessies met betrekking tot de nieuwe pensioenregeling

Overzicht vragen gesteld tijdens inloopsessies met betrekking tot de nieuwe pensioenregeling Overzicht vragen gesteld tijdens inloopsessies met betrekking tot de nieuwe pensioenregeling 1. Waarom wordt het nieuwe pensioenreglement pas later uitgereikt? Antwoord: De pensioenregeling is gebaseerd

Nadere informatie

Bijzondere Deelnemersvergadering 24 april 2014

Bijzondere Deelnemersvergadering 24 april 2014 Bijzondere Deelnemersvergadering 24 april 2014 2 1. Opening, mededelingen en ingekomen stukken 2. Achtergrond Wet versterking bestuur pensioenfondsen 3. Wet versterking bestuur pensioenfondsen 4. Wijzigingen

Nadere informatie

Ontwikkelingen in 2012

Ontwikkelingen in 2012 1 Jaarbericht 2012 Ontwikkelingen in 2012 2012 was, in alle opzichten, weer een bewogen jaar. We kregen onder meer te maken met hectische ontwikkelingen op de financiële markten, met veranderingen in de

Nadere informatie

Update! WIJZIGINGEN PENSIOENREGELING PER 1 JANUARI 2015. bpfhibin.nl

Update! WIJZIGINGEN PENSIOENREGELING PER 1 JANUARI 2015. bpfhibin.nl Update! bpfhibin.nl stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen December 2014 Kunt u uw werknemers uitleggen wat er per 1 januari 2015 is veranderd aan hun pensioen? WIJZIGINGEN

Nadere informatie

stichting jan huysman wz.fonds

stichting jan huysman wz.fonds Koog aan de Zaan, mei 2015 Beste deelnemer van Stichting Jan Huysman Wz. Fonds, In deze brief willen wij uw aandacht voor de volgende drie items: 1 Nieuw mailadres en nieuwe naam voor de uitvoerder van

Nadere informatie

Principeakkoord cao-pensioenregeling Q&A Intern

Principeakkoord cao-pensioenregeling Q&A Intern Voor publicatie op de websites van de vakorganisaties en Mijn PostNL Algemeen Is het echt nodig om de pensioenregeling aan te passen? Ja. De fiscale wetgeving voor pensioen wijzigt. Dit betreft met name

Nadere informatie

Reglement van het Verantwoordingsorgaan

Reglement van het Verantwoordingsorgaan Reglement van het Verantwoordingsorgaan Per 3 december 2014 Inhoudsopgave Hoofdstuk I Algemene bepalingen 3 Artikel 1 Begripsbepalingen 3 Artikel 2 Voorzitter en plaatsvervangend voorzitter 4 Artikel 3

Nadere informatie

Wijziging uitvoerder & pensioenregeling 2015 25 november 2014

Wijziging uitvoerder & pensioenregeling 2015 25 november 2014 Wijziging uitvoerder & pensioenregeling 2015 25 november 2014 1 Doel van deze bijeenkomst Toelichting waarom overstap naar nieuwe pensioenuitvoerder Toelichting waarom nieuwe pensioenregeling per 1-1-2015

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Betreft Kamervragen van het lid Krol Hierbij zend ik u de

Nadere informatie

Jouw Cosun pensioen. Informatiebijeenkomsten voor deelnemers in actieve dienst mei 2014

Jouw Cosun pensioen. Informatiebijeenkomsten voor deelnemers in actieve dienst mei 2014 Jouw Cosun pensioen Informatiebijeenkomsten voor deelnemers in actieve dienst mei 2014 1 Agenda Pensioen in Nederland Onze regeling Keuzemogelijkheden Vragen 2 Pensioen in Nederland Nederlands pensioenstelsel

Nadere informatie

Regeling van werkzaamheden van het Verantwoordingsorgaan van de. lnstelling Pensioenfonds van de Nederlandse Bisdommen;

Regeling van werkzaamheden van het Verantwoordingsorgaan van de. lnstelling Pensioenfonds van de Nederlandse Bisdommen; Regeling van werkzaamheden van het Verantwoordingsorgaan van de lnstelling Pensioenfonds van de Nederlandse Bisdommen Het bestuur, gelet op artikel 33 van de Pensioenwet; gelet op de Code Pensioenfondsen,

Nadere informatie

Nieuwsbrief van uw pensioenfonds

Nieuwsbrief van uw pensioenfonds KIX code Nieuwsbrief van uw pensioenfonds Pensioengerechtigden en voormalige deelnemers Pensioenreglement I en II Zeist, december 2014 1. Financiële positie PNB is

Nadere informatie

Deutsche Bank Nederland Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland

Deutsche Bank Nederland Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland In deze nieuwsbrief Voorwoord Wat betekenen de nieuwe pensioenmaatregelen voor u? De informatie in dit document is eigendom van en mag noch in haar geheel noch gedeeltelijk van. Page 2 of 5 Voorwoord In

Nadere informatie

Tabellenboek. geldig van 1 januari 2015 tot en met 31 december 2015 TRANSPARANT OVER ELKE FASE

Tabellenboek. geldig van 1 januari 2015 tot en met 31 december 2015 TRANSPARANT OVER ELKE FASE Tabellenboek geldig van 1 januari 2015 tot en met 31 december 2015 TRANSPARANT OVER ELKE FASE Inhoudsopgave Algemeen... 3 Geldigheid... 4 Uitgangspunten...5 Pensioenvervroeging... 6 Uitruil tussen partnerpensioen

Nadere informatie

stichting pensioenfonds wonen

stichting pensioenfonds wonen stichting pensioenfonds wonen Verkort Jaarverslag 2007 Kerncijfers Aantallen per 31-12 2007 2006 Werkgevers 4.331 4.161 Deelnemers 33.009 31.705 Gewezen deelnemers 70.948 62.860 Gepensioneerden 8.468 7.735

Nadere informatie

REGLEMENT AANVULLINGSREGELINGEN PER 1 JANUARI 2006 STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR DE HANDEL IN BOUWMATERIALEN

REGLEMENT AANVULLINGSREGELINGEN PER 1 JANUARI 2006 STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR DE HANDEL IN BOUWMATERIALEN REGLEMENT AANVULLINGSREGELINGEN PER 1 JANUARI 2006 STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR DE HANDEL IN BOUWMATERIALEN Februari 2011 HOOFDSTUK 1 ALGEMENE BEPALINGEN Artikel 1.1 Inleidende bepalingen 1.

Nadere informatie

Bijlage C: Verklaring Beleggingsbeginselen

Bijlage C: Verklaring Beleggingsbeginselen Bijlage C: Verklaring Beleggingsbeginselen 1 Introductie 1.1 Inleiding Deze Verklaring inzake beleggingsbeginselen ( de Verklaring ) beschrijft de uitgangspunten van het beleggingsbeleid van Stichting

Nadere informatie

HUISHOUDELIJK REGLEMENT VAN HET VERANTWOORDINGSORGAAN

HUISHOUDELIJK REGLEMENT VAN HET VERANTWOORDINGSORGAAN HUISHOUDELIJK REGLEMENT VAN HET VERANTWOORDINGSORGAAN STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR DE DRANKINDUSTRIE mei 2009 B EGRIPSBEPALINGEN Artikel 1 Definities Dit reglement verstaat onder: fonds: bestuur:

Nadere informatie

1. Definities Kostendekkende premie Premie die noodzakelijk is om jaarlijks ouderdomspensioenaanspraken in te kopen.

1. Definities Kostendekkende premie Premie die noodzakelijk is om jaarlijks ouderdomspensioenaanspraken in te kopen. Premiebeleid 1. Definities Kostendekkende Premie die noodzakelijk is om jaarlijks ouderdomspensioenaanspraken in te kopen. Gedempte Premie gebaseerd op gemiddelde rente curves, waardoor de invloed van

Nadere informatie

Sectorbrief - Wijzigingen in de pensioenwet: wat verwacht DNB van uw fonds. Geacht bestuur,

Sectorbrief - Wijzigingen in de pensioenwet: wat verwacht DNB van uw fonds. Geacht bestuur, De Nederlandsche Bank N.V. Toezicht pensioenfondsen Postbus 98 1000 AB Amsterdam 020 524 91 11 www.dnb.nl Onderwerp Sectorbrief - Wijzigingen in de pensioenwet: wat verwacht DNB van uw fonds Handelsregister

Nadere informatie

pensioenkrant augustus 2015

pensioenkrant augustus 2015 pensioenkrant augustus 2015 pensioenkrant augustus 2015 5 WOORD VAN DE VOORZITTER 6 DEKKINGSGRAAD 7 INDEXATIE RENDEMENT OP DE BELEGGINGEN 8 KERNCIJFERS KOSTEN UITVOERING EN VERMOGENSBEHEER 9 COMMUNICATIE

Nadere informatie

Jaarinformatie Stichting Pensioenfonds C1000 over het verslagjaar 2012. (opgesteld op basis van het jaarbericht 2012)

Jaarinformatie Stichting Pensioenfonds C1000 over het verslagjaar 2012. (opgesteld op basis van het jaarbericht 2012) Jaarinformatie Stichting Pensioenfonds C1000 over het verslagjaar 2012 (opgesteld op basis van het jaarbericht 2012) 1 1 Inhoud Algemeen 5 De bestuursleden van Pensioenfonds C1000 6 Uw pensioen van Pensioenfonds

Nadere informatie

In werking : 1 juli 2015 Vastgesteld door het bestuur : 26 juni 2015

In werking : 1 juli 2015 Vastgesteld door het bestuur : 26 juni 2015 In werking : 1 juli 2015 Vastgesteld door het bestuur : 26 juni 2015 Inhoud Inleiding 3 1. Beschrijving crisissituatie 3 2. Beleidsdekkingsgraad waarbij het fonds er zonder korten niet meer uit kan komen

Nadere informatie

Aanvulling 3 op het Pensioenreglement 2011

Aanvulling 3 op het Pensioenreglement 2011 Aanvulling 3 op het Pensioenreglement 2011 Het Pensioenreglement 2011 geldend voor werknemers voor wie op 31 juli 2011 het pensioenreglement 2008 van toepassing is dan wel in dienst getreden op of na 1

Nadere informatie

Wet versterking bestuur pensioenfondsen

Wet versterking bestuur pensioenfondsen Wet versterking bestuur pensioenfondsen Presentatie voor het Platform Deelnemersraden Drs. Harrie J.P. Penders 12 april 2013 Leerdoelen inzicht bieden in het wetsvoorstel (sheet 3 24) inzicht bieden in

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland

Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland Papendorpseweg 100 3528 BJ Utrecht Ingeschreven in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel onder nummer 41184467

Nadere informatie

Volgens de beleidsregel van De Nederlandsche Bank (DNB) is een financieel crisisplan als volgt te definiëren:

Volgens de beleidsregel van De Nederlandsche Bank (DNB) is een financieel crisisplan als volgt te definiëren: Vastgesteld door het bestuur op 16 mei 2012 1 Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Beschrijving crisissituatie... 3 3. Dekkingsgraad waarbij het fonds er zonder korten niet meer uit kan komen... 4 4. Maatregelen

Nadere informatie

Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux

Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux Kort jaarverslag Stichting Pensioenfonds nv Linde Gas Benelux Beleggingen Het totaal rendement over het afgelopen boekjaar 2010 is uitgekomen op 15,6%. Als we naar de onderverdeling kijken zien we het

Nadere informatie

voor de beleggingscommissie van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (hierna: SPV).

voor de beleggingscommissie van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (hierna: SPV). REGLEMENT BELEGGINGSCOMMISSIE voor de beleggingscommissie van Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen (hierna: SPV). Artikel 1 Vaststelling en reikwijdte Dit reglement geeft, in aanvulling op de statuten,

Nadere informatie

REGLEMENT VOOR HET VERANTWOORDINGSORGAAN VAN STICHTING PENSIOENFONDS ABP

REGLEMENT VOOR HET VERANTWOORDINGSORGAAN VAN STICHTING PENSIOENFONDS ABP REGLEMENT VOOR HET VERANTWOORDINGSORGAAN VAN STICHTING PENSIOENFONDS ABP Het bestuur van Stichting Pensioenfonds ABP, Gelet op artikel 18 lid 4 laatste zin, van de statuten van Stichting Pensioenfonds

Nadere informatie

POPULAIR JAARVERSLAG 2013

POPULAIR JAARVERSLAG 2013 POPULAIR JAARVERSLAG 2013 2 Het herstel van onze financiële positie blijft absolute topprioriteit. Twee gezichten Het jaar 2013, maar ook 2014 dat nog grotendeels voor ons ligt, kent twee gezichten. Enerzijds

Nadere informatie

Reglement deelnemersraad BPF Bouw

Reglement deelnemersraad BPF Bouw Reglement deelnemersraad BPF Bouw Artikel 1 Begripsomschrijvingen In dit reglement wordt verstaan onder: Stichting: Bestuur: Statuten: Pensioenreglement: Deelnemers: Pensioengerechtigden: Stichting Bedrijfstakpensioenfonds

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Hoogovens (SPH) Update voor ledenvergadering VHP Tata Steel

Stichting Pensioenfonds Hoogovens (SPH) Update voor ledenvergadering VHP Tata Steel Stichting Pensioenfonds Hoogovens (SPH) Update voor ledenvergadering VHP Tata Steel Wim Hamers Voorzitter Raad van Beheer 12 november 2012 Agenda 1. SPH op hoofdlijnen 2. SPH en andere pensioenfondsen

Nadere informatie

Jaarverslag 2012 STICHTING PENSIOENFONDS SLIGRO FOOD GROUP

Jaarverslag 2012 STICHTING PENSIOENFONDS SLIGRO FOOD GROUP Jaarverslag 2012 STICHTING PENSIOENFONDS SLIGRO FOOD GROUP INHOUD VOORWOORD 5 Bestuur en organisatie 7 bestuursverslag Ontwikkelingen in 2012 13 Fondsspecifieke ontwikkelingen in 2012 16 De financiële

Nadere informatie

Tabellenboek 2015. Stichting Pensioenfonds ING. Geldig vanaf 01-01-2015

Tabellenboek 2015. Stichting Pensioenfonds ING. Geldig vanaf 01-01-2015 Tabellenboek 2015 Stichting Pensioenfonds ING Geldig vanaf 01-01-2015 i Inhoudsopgave A. Uitgangspunten 1 B. Reglement Basisregeling Pensioen 62 4 B.01. Herschikking van partner- en ouderdomspensioen 4

Nadere informatie

AMF een goed geregeld pensioen. Bulletin Algemeen Mijnwerkersfonds 2005

AMF een goed geregeld pensioen. Bulletin Algemeen Mijnwerkersfonds 2005 AMF een goed geregeld pensioen Bulletin Algemeen Mijnwerkersfonds 2005 Het bestuur van het Algemeen Mijnwerkersfonds (AMF) wil haar rechthebbenden van goede en belangrijke informatie voorzien. Leest u

Nadere informatie

Verkort Jaarverslag 2013

Verkort Jaarverslag 2013 Verkort Jaarverslag Han Thoman: Ons bestuur is zich echt goed bewust van de risico s die het pensioenfonds loopt. Voorzitter Han Thoman Onze financiële positie is redelijk maar moet nog beter Een jaar

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Invista

Stichting Pensioenfonds Invista Stichting Pensioenfonds Invista NOTULEN VAN DE DEELNEMERSVERGADERING STICHTING PENSIOENFONDS INVISTA GEHOUDEN OP 14 OKTOBER 2015 Aanwezig: Afwezig: De werkgeversbestuursleden: de heren Thomas (voorzitter)

Nadere informatie

Stichting ING CDC Pensioenfonds. Tabellenboek 2016 (concept)

Stichting ING CDC Pensioenfonds. Tabellenboek 2016 (concept) Stichting ING CDC Pensioenfonds Tabellenboek 2016 (concept) Inhoudsopgave Algemeen... 3 Geldigheid... 3 Uitgangspunten... 4 Pensioenvervroeging... 5 Uitruil tussen partnerpensioen en ouderdomspensioen...

Nadere informatie

Nieuwsbrief van uw pensioenfonds

Nieuwsbrief van uw pensioenfonds KIX code Nieuwsbrief van uw pensioenfonds Deelnemers Pensioenreglement II Zeist, december 2014 1. Financiële positie PNB is stabiel 2. Uw pensioenpremie in 2015 3.

Nadere informatie

Algemeen Mijnwerkersfonds van de Steenkolenmijnen. in Limburg

Algemeen Mijnwerkersfonds van de Steenkolenmijnen. in Limburg Algemeen Mijnwerkersfonds van de Steenkolenmijnen in Limburg Algemeen Mijnwerkersfonds van de Steenkolenmijnen in Limburg Akerstraat 92, 6411 HD Heerlen Postbus 4471, 6401 CZ Heerlen Telefoon: 045-5763

Nadere informatie

Communicatieplan Stichting Brocacef Pensioenfonds

Communicatieplan Stichting Brocacef Pensioenfonds Communicatieplan 2015 Stichting Brocacef Pensioenfonds Vastgesteld in de vergadering van het bestuur van 23 november 2015 1 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Inleiding... 3 1. Informatieverplichtingen...

Nadere informatie

Update pensioenen INVISTA (Nederland) BV per 15 Oktober 2014. Stichting Pensioenfonds Invista

Update pensioenen INVISTA (Nederland) BV per 15 Oktober 2014. Stichting Pensioenfonds Invista Update pensioenen INVISTA (Nederland) BV per 15 Oktober 2014 Pensioen INVISTA (Nederland) BV Uitvoering door December 2008 in onderdekking. Maart 2009 korte termijnherstelplan ingediend bij en goedgekeurd

Nadere informatie

Wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader pensioenfondsen / Marianne Meijer-Zaalberg

Wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader pensioenfondsen / Marianne Meijer-Zaalberg 17 december 2014 Pensioen Flash Onderwerpen van deze Pensioenflash: Wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader aangenomen Wetsvoorstel versnelde verhoging AOW-leeftijd ingediend Wetsvoorstel pensioencommunicatie

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland

Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland Human Resources Stichting Pensioenfonds Nederland Toelichting Witteveenkader II en nieuw Financieel Toetsingskader 30 september 2014 kantoor Amsterdam Identifier Presentatie Seminar DNB 28 en 30 mei 2013

Nadere informatie

Het AVEBE Pensioen samengevat

Het AVEBE Pensioen samengevat Het AVEBE Pensioen samengevat Deze folder is bedoeld voor alle medewerkers die bij AVEBE in dienst zijn getreden. Pensioenfonds Ouderdomspensioen: het AVEBE Pensioen vanaf uw pensionering Het AVEBE Pensioen

Nadere informatie

Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief

Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief Nummer 14 > Jaargang 10 > November 2012 inhoud > Financiële positie: dekkingsgraad blijft laag [p.1] Bestuur / Verantwoordingsorgaan [p.2] Uniform Pensioen

Nadere informatie

Verkort jaarverslag SBZ 2011

Verkort jaarverslag SBZ 2011 Verkort jaarverslag SBZ 2011 uitgave van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds Zorgverzekeraars Verkort jaarverslag SBZ 2011 1 Voorwoord Hoe ging het in 2011 met SBZ? In het complete jaarverslag 2011 gaan

Nadere informatie

Pensioen Nieuws. Lichte daling dekkingsgraad

Pensioen Nieuws. Lichte daling dekkingsgraad Pensioen Nieuws Een uitgave van Stichting Pensioenfonds AVEBE #11 juni 14 1 Financiële situatie Pensioenfonds AVEBE 2 Bereid je tijdig voor op je pensioen Uw pensioenoverzicht: weet hoe u er voor staat

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland

Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland Stichting Pensioenfonds Unisys Nederland De heer U. Pensioenoverzicht Januarilaan 1 2010 XX SCHIPHOL-RIJK Tupolevlaan 1 1119 NW Schiphol-Rijk Postbus 22610 1100 DC Amsterdam-Z.O. Tel 020-526 26 26 Fax

Nadere informatie

Pensioen in beweging. Lenteakkoord 2012, Hoofdlijnennota herziening FTK en Septemberpakket

Pensioen in beweging. Lenteakkoord 2012, Hoofdlijnennota herziening FTK en Septemberpakket Pensioen in beweging Lenteakkoord 2012, Hoofdlijnennota herziening FTK en Septemberpakket Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam door Peter Janssen 27 september 2012 2012 Towers Watson.

Nadere informatie

Toelichting. Uniform Pensioenoverzicht 2015. Uitkeringsovereenkomst

Toelichting. Uniform Pensioenoverzicht 2015. Uitkeringsovereenkomst Toelichting Uniform Pensioenoverzicht 2015 Uitkeringsovereenkomst Actieve deelnemer Wat heeft u aan het Uniform Pensioenoverzicht? Het Uniform Pensioenoverzicht geeft inzicht in uw inkomen dat u van Hagee

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds voor Personeelsdiensten

Stichting Pensioenfonds voor Personeelsdiensten Wat waren in 2013 de belangrijkste ontwikkelingen en resultaten voor aangesloten werkgevers en deelnemers bij pensioenfonds StiPP? We hebben ze voor u op een rij gezet in deze verkorte versie van het jaarverslag

Nadere informatie

Herstelplan. Stichting Personeelspensioenfonds APG

Herstelplan. Stichting Personeelspensioenfonds APG Herstelplan Stichting Personeelspensioenfonds APG PPF APG Herstelplan versie: juni 2015 Herstelplan PPF APG 2015 juni 2015 1. Inleiding In dit herstelplan 2015 voor PPF APG leest u eerst welke uitgangspunten

Nadere informatie

Samenvatting DEPF reglementen Per 1 januari 2016

Samenvatting DEPF reglementen Per 1 januari 2016 Samenvatting DEPF reglementen Per 1 januari 2016 Er zijn drie DEPF pensioenreglementen: 67, 65 en VP. - Onder het 67-reglement zijn een basisregeling en een overgangsregeling opgenomen. - Voor het 65-reglement

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst voor aangesloten werkgevers. April 2012

Informatiebijeenkomst voor aangesloten werkgevers. April 2012 Informatiebijeenkomst voor aangesloten werkgevers April 2012 Agenda Kenmerken SPNG Aanleiding Uitgangspunten en ondernomen stappen Wijzigingen in de regeling en premie Intermezzo: de pensioendriehoek Stappen

Nadere informatie

Bijlage V Crisisplan. Inhoudsopgave

Bijlage V Crisisplan. Inhoudsopgave 81 Bijlage V Crisisplan Inhoudsopgave 1 Inleiding... 82 2 Elementen van het crisisplan... 82 3 Crisisplan Stichting Pensioenfonds Holland Casino... 83 3.1 Wanneer is er sprake van een crisis... 83 3.2

Nadere informatie

Algemeen. 6. Publicatie Priciples De meest actuele versie van deze Principles of Fund Governance is te vinden op www.gilissen.nl.

Algemeen. 6. Publicatie Priciples De meest actuele versie van deze Principles of Fund Governance is te vinden op www.gilissen.nl. FUND GOVERNANCE Algemeen 1. Compliance functie Een directielid van de Beheerder is aangesteld als Compliance Officer. Deze ziet toe op de correcte naleving van: (i) de Prospectussen van de TG Fondsen;

Nadere informatie

ADDENDUM BIJ DE PENSIOENOVEREENKOMST

ADDENDUM BIJ DE PENSIOENOVEREENKOMST ADDENDUM BIJ DE PENSIOENOVEREENKOMST In aanvulling op de eerder tussen de werkgever en diens werknemers gesloten pensioenovereenkomst maken met ingang van 1 januari 2008 de hierna vermelde bepalingen deel

Nadere informatie

STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS ZORGVERZEKERAARS

STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS ZORGVERZEKERAARS De pensioenregeling van SBZ STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS ZORGVERZEKERAARS Uw pensioen bij SBZ Stichting Bedrijfstakpensioenfonds Zorgverzekeraars (SBZ) is het pensioenfonds voor de zorgverzekeringssector

Nadere informatie

Functieprofiel bestuurs- en commissielid namens pensioengerechtigden Stichting Pensioenfonds F. van Lanschot

Functieprofiel bestuurs- en commissielid namens pensioengerechtigden Stichting Pensioenfonds F. van Lanschot 1. Het Pensioenfonds (verder: het Pensioenfonds) is een ondernemingspensioenfonds dat de pensioenregeling voor de (ex) medewerkers van Van Lanschot Bankiers (en gelieerde ondernemingen) uitvoert. De inhoud

Nadere informatie