Artikelen Aandachtspunten bij gunstig te onthalen wetsvoorstel algemeen pensioenfonds

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Artikelen Aandachtspunten bij gunstig te onthalen wetsvoorstel algemeen pensioenfonds"

Transcriptie

1 Mr. drs. W.F. Mulder, mr. M. Colly & mr. J.P. van der Meer 1 Aandachtspunten bij gunstig te onthalen wetsvoorstel algemeen pensioenfonds In het vorige nummer van TPV zijn mr. M.E.C. Boumans en mr. dr. R.M.J.M. de Greef in het artikel Enkele hoofdlijnen en aandachtspunten van het algemeen pensioenfonds 2 uitgebreid ingegaan op de voorgeschiedenis, aanleiding en doelstelling, hoofdlijnen en enkele specifieke aspecten van het algemeen pensioenfonds (APF). In hun artikel geven zij aan dat het APF een beter alternatief is dan het multi-opf om pensioenovereenkomsten professioneel te laten uitvoeren. Wij kunnen niet anders dan dit onderschrijven. Toch willen ook wij nog op een aantal punten in het APF-wetsvoorstel 3 ingaan. Om het geheugen op te frissen gaan we eerst in op de karakteristieken van het APF om vervolgens op een aantal punten in te zoomen. Algemeen23 Een APF is een pensioenfonds dat een of meer pensioenregelingen (van DB tot DC) kan uitvoeren en daarvoor gescheiden vermogens per collectiviteitkring kan aanhouden. In het APF kunnen pensioenregelingen worden ondergebracht van ondernemingen, groepen of bedrijfstakken die geen andere zakelijke relaties met elkaar hebben. De domeinregels zijn losgelaten. Het APF staat, zoals ook toegelicht in de memorie van toelichting, onder andere open voor: - regelingen die nu zijn ondergebracht bij ondernemingspensioenfondsen; - regelingen die nu zijn ondergebracht bij niet-verplichtgestelde bedrijfstakpensioenfondsen; - verplichtgestelde beroepspensioenregelingen; - rechtstreeks verzekerde regelingen; - regelingen die zijn ondergebracht bij een PPI; en - nieuw overeengekomen pensioenregelingen. Anders dan bij het multi-opf geldt bij het APF niet de beperking dat de deelnemende ondernemingen eerder een eigen ondernemingspensioenfonds moeten hebben gehad dat tenminste vijf jaar heeft bestaan. Omdat in een APF geen regelingen van verplichtgestelde bedrijfstakpensioenfonds mogen worden opgenomen kunnen verplichtgestelde bedrijfstakpensioenfondsen zich niet omvormen tot een APF. 1 Mr. drs. W.F. Mulder, mr. M. Colly en mr. J.P. van der Meer, zijn allen APG, respectievelijk senior beleidsmedewerkers Groep Strategie en Beleid (mr. drs. W.F. Mulder en mr. J.P. van der Meer) en Associate director Institutional Business Development (mr. M. Colly). 2 M.E.C. Boumans & R.M.J.M. de Greef, Enkele hoofdlijnen en aandachtspunten van het wetsvoorstel algemeen pensioenfonds, TPV 2015/3. 3 Wetsvoorstel Algemeen pensioenfonds, Kamerstukken II 2014/ , 2. Aandachtspunten bij het voorgestelde APF Zoals in de Inleiding reeds aangekondigd gaan we op een aantal punten van het wetsvoorstel hieronder nader in. Stichting als verplichte rechtsvorm Een opmerkelijk verschil met het in het voorjaar van 2014 ter consultatie openbaar gemaakte voorontwerp van wet voor een APF 4 is dat het APF een voorgeschreven rechtsvorm heeft, namelijk de stichting. Dit geldt overigens niet alleen voor het APF, en passant wordt deze eis namelijk ingevoerd voor elk type pensioenfonds. Op dit punt is de memorie van toelichting niet volledig. In par. 3.2 van het algemeen deel van de toelichting wordt toegelicht dat (en waarom) een APF uitsluitend de rechtsvorm van een stichting mag hebben. In art. I onderdeel A van het wetsvoorstel waarin dit wordt geregeld wordt echter ook voorgeschreven dat elk pensioenfonds een stichting moet zijn. In de artikelsgewijze toelichting bij dit artikel wordt hierover opgemerkt dat Zoals in paragraaf 3.2 van het algemeen deel van de toelichting is aangegeven wordt voorgesteld te regelen dat pensioenfondsen de rechtsvorm van een stichting hebben. De genoemde algemene toelichting heeft alleen betrekking op de APF, dus niet op een pensioenfonds in het algemeen. Hoewel het waarschijnlijk lijkt dat het kabinet met de verplichte stichtingsvorm voor een pensioenfonds in het algemeen dezelfde bedoeling heeft als met de verplichting voor een APF, zou het de transparantie van het wetgevingsproces ten goede komen indien het kabinet in het vervolg van de parlementaire behandeling van dit wetsvoorstel alsnog duidelijk maakt waarom de verplichte stichtingsvorm niet alleen voor het APF maar ook voor een pensioenfonds in het algemeen wordt voorgeschreven. De gevolgen van de verplichte rechtsvorm van de stichting zijn reeds uitgebreid opgesomd in het genoemde artikel van Boumans en de Greef. Een van deze gevolgen zoals deze ook wordt onderkend in het artikel zou wel eens kunnen zijn dat er minder partijen zijn die het interessant vinden om een APF op te richten. Externe partijen zijn belangrijk in verband met de eis van voldoende werkkapitaal. Het ligt voor de hand dat verstrekkers van dit kapitaal graag op enigerlei wijze een verdienmodel willen koppelen aan de APF. Nu er sprake is van een stichting vervalt hiermee in ieder geval de mogelijkheid van een business case waarbij er rechtstreeks geld terugvloeit vanuit het APF naar de geldverstrekker. Dit betekent dat het verstrekken van werkkapitaal en het oprichten van een APF voor commerciële partijen waarschijnlijk minder 4 Voorontwerp van Wet algemeen pensioenfonds, wet_algemeen_pensioenfonds. 42 Afl. 2 - april 2015

2 AANDACHTSPUNTEN BIJ GUNSTIG TE ONTHALEN WETSVOORSTEL ALGEMEEN PENSIOENFONDS voor de hand ligt. Een voordeel (overigens niet als zodanig genoemd in de memorie van toelichting) van de verplichte rechtsvorm van een stichting en het daaruit voortvloeiende not-for-profit karakter is dat deze zouden kunnen bijdragen aan de mogelijkheden voor de APF om onder de door Nederland gesloten bilaterale belastingverdragen te kwalificeren als inwoner. Op die manier zou het APF, net zoals een gewoon pensioenfonds (dat ook een not-for-profit karakter heeft en subjectief is vrijgesteld van belasting), met succes aanspraak kunnen maken op de voordelen (ter zake van in het buitenland behaalde inkomsten en vermogenswinsten) op basis van deze verdragen. Collectiviteitkringen, netto-pensioenregelingen Een APF kan werken met een of meer collectiviteitkringen. De reikwijdte van een collectiviteitkring kan door de partijen die hun pensioenregeling in deze collectiviteitkring (beogen) in te brengen zelf worden bepaald. In een collectiviteitkring kunnen een of meer pensioenregelingen (incl. eventuele daaraan gerelateerde netto-pensioenregelingen) worden ondergebracht. Binnen een collectiviteitkring worden in beginsel alle risico's in verband met de daarin ondergebrachte pensioenregelingen gedeeld en is er sprake van een financieel geheel. Een en ander met inachtneming van de fiscale hygiëne tussen de bruto- en netto-regelingen. Er is geen sprake van risicodeling tussen verschillende collectiviteitkringen. Het financieel toetsingskader wordt toegepast per collectiviteitkring. In art. I onderdeel P van het wetsvoorstel wordt voorgesteld om, in het kader van de taakafbakening, aan art. 117 Pensioenwet (PW) een (vijfde) lid toe te voegen dat regelt dat bij een APF een vrijwillige aanvullende regeling altijd onderdeel moet uitmaken van hetzelfde afgescheiden vermogen als de basispensioenregeling. Het artikel van Boumans en De Greef lijkt hiermee voor een deel in tegenspraak. Daarin wordt aangegeven dat sociale partners ook ervoor kunnen kiezen om hun pensioenregeling op te splitsen in een aantal collectiviteitkringen. Gezien art. 117 lid 5 PW is het echter niet mogelijk om te splitsen tussen een basisregeling en een vrijwillige aanvullende regeling. Ook biedt het wetsvoorstel ons inziens niet de mogelijkheid om delen van de regeling in verschillende collectiviteitkringen onder te brengen. Het opsplitsen in meerdere collectiviteitkringen is alleen mogelijk indien er ook meerdere pensioenregelingen aan ten grondslag liggen. Het voorschrift dat een vrijwillige pensioenregeling in dezelfde collectiviteitkring moet zijn opgenomen lijkt voort te borduren op het voorschrift dat een pensioenfonds uitsluitend een vrijwillige regeling mag uitvoeren indien dit fonds ook de betreffende basisregeling uitvoert. Echter overwogen zou kunnen worden om het onderbrengen van verschillende (vrijwillige) netto-pensioenregelingen in eenzelfde collectiviteitkring wel toe te staan. Dit zou een zuivere en praktische scheiding tussen bruto- en netto-regelingen mogelijk maken, zodat de fiscale hygiëne optimaal kan worden gewaarborgd. Dit kan worden vormgegeven door het opnemen van een netto-regeling in een separate collectiviteitkring met alleen netto-pensioenregelingen ( nettopensioen-collectiviteitkring ) en de toegang daartoe uitsluitend toe te staan indien de betreffende basisregeling ook door datzelfde APF wordt uitgevoerd. Hiermee zou kunnen worden voorkomen dat een APF een nettopensioen-collectiviteitkring openstelt voor iedere werkgever en zich daarmee als verzekeraar gedraagt. Daarnaast zou het wettelijk toestaan van het onderbrengen van verschillende onderdelen van een pensioenregeling in verschillende collectiviteitkringen ook kunnen worden overwogen voor de situaties met een DB-regeling als basisregeling met daarbovenop een vrijwillige DCregeling. Daarbij zouden deze compartimenten alleen mogen openstaan voor de deelnemers aan de betreffende pensioenregelingen. Governance Op grond van het wetsvoorstel staan voor het APF alle mogelijke bestuursvormen voor een pensioenfonds open. Dit betekent dat de volgende bestuursvormen mogelijk zijn: paritair, onafhankelijk, onafhankelijk gemengd, paritair gemengd en (paritair) omgekeerd gemengd. Het is toe te juichen dat alle vormen mogelijk worden gemaakt. Dit neemt mogelijk een drempel weg bij het oprichten van APF-en. Met name in een situatie waarbij sociale partners wel de toegevoegde waarde van een APF zien, maar minder gecharmeerd zijn van een onafhankelijk bestuur. Bij de samenstelling van een paritair bestuur wordt uitgegaan van de herkomst van de pensioenregelingen. Gesteld dat een APF zowel een regeling uitvoert voor een bedrijfstak als een regeling van een onderneming, dan dient er in het paritair bestuur zowel een vertegenwoordiging vanuit de bedrijfstak als vanuit de onderneming aanwezig te zijn. De expliciete eis uit art. 100 lid 3 PW, dat bij een multi-opf elke onderneming of groep in elke geleding in het paritair bestuur een vertegenwoordiger moet hebben, vervalt. Hierdoor zou het beeld kunnen ontstaan dat deze eis ook voor het APF niet langer geldt. In de wettekst over het APF komt immers een soortgelijke bepaling niet terug. De vraag is echte welke betekenis hieraan moet worden gegeven. In art. I onderdeel E wordt namelijk bepaald dat het tweede lid van art. 100 van overeenkomstige toepassing is voor zover het APF een pensioenregeling uitvoert voor een onderneming of groep. Hierbij wordt enkelvoud gebruikt, hetgeen zou kunnen betekenen dat dit tweede lid per onderneming of groep moet worden toegepast. In het algemene deel van de memorie van toelichting wordt dit bevestigd. Daarin wordt namelijk aangegeven dat iedere onderneming, bedrijfstak of beroepspensioenvereniging waarvan een pensioenregeling door het APF wordt uitgevoerd, in het bestuur vertegenwoordigd moet zijn. 5 Daarbij wordt ook erkend dat een paritair bestuur bij meerdere collectiviteitkringen al snel te groot wordt en niet voor elke APF een realistische optie is. Gezien de mogelijke implicaties in de 5 Kamerstukken II 2014/15, 34117, 3, p. 13. Afl. 2 - april

3 AANDACHTSPUNTEN BIJ GUNSTIG TE ONTHALEN WETSVOORSTEL ALGEMEEN PENSIOENFONDS praktijk van een en ander is het wenselijk dat hierover duidelijkheid over wordt gegeven in het vervolg van de parlementaire behandeling van het APF-wetsvoorstel. Verder moet een APF met een paritair bestuur ook een verantwoordingsorgaan instellen voor elke collectiviteitkring. Dit verantwoordingsorgaan heeft uitsluitend taken en bevoegdheden voor zover deze betrekking hebben op de collectiviteitkring waarvoor het is ingesteld. In dit verantwoordingsorgaan zijn de deelnemers en pensioengerechtigden op basis van de onderlinge getalsverhoudingen binnen de collectiviteitkring vertegenwoordigd. Indien een verantwoordingsorgaan bij een collectiviteitkring hoort die bestaat uit meer dan een onderneming of groep, bedrijfstak of beroepspensioenregeling dan wel een combinatie hiervan, dient elke onderneming, groep, bedrijfstak dan wel beroepspensioenregeling door ten minste een deelnemer en een pensioengerechtigde te worden vertegenwoordigd in dit verantwoordingsorgaan. Dit zal in de praktijk waarschijnlijk een begrenzing vormen voor het aantal in een APF onder te brengen pensioenregelingen. Ook indien gekozen wordt voor een APF met een onafhankelijk bestuur zullen er waarschijnlijk grenzen zijn aan het aantal uit te voeren pensioenregelingen. Deze begrenzing vloeit mede voort uit de eis dat er voor elke collectiviteitkring een belanghebbendenorgaan moet worden ingesteld. Dit belanghebbendenorgaan heeft een groot aantal adviesrechten en goedkeuringsrechten. Naarmate er meer collectiviteitkringen zijn en derhalve meer belanghebbendenorganen zal het bestuur meer tijd kwijt zijn aan goedkeuringsprocedures en verantwoording. Hoewel de taken en bevoegdheden van het belanghebbendenorgaan alleen gelden ten aanzien van de eigen collectiviteitkring zal dit wel invloed hebben op de complexiteit van de uitvoering en de kosten. Daarnaast zullen voor de samenstelling van het belanghebbendenorgaan dezelfde eisen gelden als voor een paritair bestuur. Dit zou kunnen betekenen dat in elk belanghebbendenorgaan een vertegenwoordiging van elke bedrijfstak en van elke onderneming aanwezig moet zijn. Enerzijds zal het, gezien de complexiteit met betrekking tot de uitvoering en met het oog op het behalen van zoveel mogelijk kostenvoordelen, wijs zijn het aantal collectiviteitkringen te beperken. Anderzijds zal de beperking van het aantal collectiviteitkringen de omvang van de belanghebbendenorganen doen toenemen hetgeen een eigen complexiteit met zich brengt. Zeker met het oog op de toekomst, waarbij een APF ertoe kan dienen om regelingen naar elkaar toe te laten groeien teneinde uiteindelijk zoveel mogelijk te kunnen poolen en risico's te kunnen delen, lijkt het verstandig om deze vertegenwoordigingseisen voor het belanghebbendenorgaan nog eens kritisch te bezien. Collectieve waardeoverdracht en APF In het wetsvoorstel wordt terecht de nodige aandacht gegeven aan de situatie waarin een pensioenfonds zich omvormt tot een APF. In Art. I onderdeel V wordt voorgesteld om aan art. 220a PW toe te voegen dat bij een dergelijke omvorming sprake is van waardeoverdracht als bedoeld in art. 83 lid 1 onderdeel a PW. De memorie van toelichting vermeldt dat op deze manier expliciet wordt geregeld dat er sprake is van een situatie waarbij de uitvoeringsovereenkomst met de oude overdragende pensioenuitvoerder beëindigd wordt en er waardeoverdracht plaatsvindt naar de nieuwe ontvangende pensioenuitvoerder waarmee een uitvoeringsovereenkomst is gesloten. 6 Gevolg is dat op de omvorming van een pensioenfonds in een APF art. 83 PW van toepassing wordt. Die bepaling sluit echter niet goed aan op de betreffende situatie. Er is in deze situatie immers in feite geen sprake van een waardeoverdracht zoals we die nu kennen. Noch van een externe waardeoverdracht (daarvoor zijn twee uitvoerders nodig, namelijk een overdragende en een ontvangende) noch van een interne waardeoverdracht (daarbij is een wijziging van de aanspraken essentieel). Dat deze voorgestelde bepaling tot problemen leidt blijkt als we de voorwaarden van art. 83 lid 2 PW doorlopen. Art. 83 lid 2a: de individuele deelnemer kan bezwaar maken tegen waardeoverdracht Ratio van deze bepaling is dat de deelnemer niet tevreden kan zijn met de nieuw verkregen aanspraken (collectief actuarieel gelijkwaardig hoeft niet individueel actuarieel gelijkwaardig te zijn), of niet tevreden met de nieuwe uitvoerder (bijvoorbeeld een pensioenfonds met een lage dekkingsgraad of een slechte reputatie). Als de deelnemer bezwaar maakt, blijven zijn aanspraken ongewijzigd (bij interne waardeoverdracht) en bij een externe waardeoverdracht blijven zijn aanspraken achter bij de overdragende uitvoerder. Wanneer er alleen sprake is van omvorming van een pensioenfonds naar een APF, zonder wijziging van de betreffende regeling, heeft het al dan niet maken van bezwaar geen invloed op zijn aanspraken. Tegen de omzetting naar een APF zou hij bezwaar kunnen hebben, maar aan dit bezwaar kan niet worden tegemoet gekomen door hem te laten achterblijven bij zijn oude uitvoerder. Aan zijn bezwaar kan alleen tegemoet worden gekomen door de omvorming niet te laten doorgaan. Daarmee stuiten we op het belangrijkste probleem: door art. 83 PW van toepassing te verklaren kan een enkele belanghebbende (deelnemer, gewezen deelnemer, gewezen partner of pensioengerechtigde) de omzetting tegenhouden. Dat is naar onze mening niet wenselijk want dit is een onnodige belemmering in de totstandkoming van een APF. Een hiermee vergelijkbare situatie is de liquidatie van een pensioenfonds. Ook in die situatie kan een deelnemer niet achterblijven en tegen een collectieve waardeoverdracht in geval van liquidatie kan een deelnemer dan ook geen bezwaar maken (zie art. 84 PW). Art. 83 lid 2b: de waardeoverdracht vindt plaats op basis van collectieve actuariële gelijkwaardigheid Bij de omzetting van een pensioenfonds in een APF, zon- 6 Kamerstukken II 2014/15, 34117, 3, p Afl. 2 - april 2015

4 AANDACHTSPUNTEN BIJ GUNSTIG TE ONTHALEN WETSVOORSTEL ALGEMEEN PENSIOENFONDS der dat de regeling wordt gewijzigd, wordt altijd aan deze voorwaarde voldaan. De aanspraken veranderen niet, dus de aanspraken zijn voor en na de vorming van het APF zowel collectief als individueel actuarieel gelijkwaardig (want identiek). Het heeft levert dus geen meerwaarde op om deze bepaling van toepassing te verklaren. Art. 83 lid 2c: DNB kan bezwaar maken tegen de collectieve waardeoverdracht Deze voorwaarde kan worden toegepast bij de omzetting van een pensioenfonds naar een APF, maar is in feite dubbelop. Want DNB is al betrokken bij de omzetting van pensioenfonds naar een APF. DNB moet immers de vergunning afgeven. Ook het van toepassing verklaren van deze bepaling levert daarom geen meerwaarde op. We concluderen daarom dat het van toepassing verklaren van art. 83 PW geen goede methode is om waarborgen te stellen voor de bestaande aanspraakgerechtigden bij de omvorming van een pensioenfonds naar een APF. Twee van de voorwaarden die dan van toepassing worden leveren namelijk geen meerwaarde op, en de derde voorwaarde is te absoluut waardoor een enkele belanghebbende de omvorming van een pensioenfonds naar een APF kan frustreren. Een betere manier om waarborgen te bieden zou kunnen zijn om in de wet te bepalen dat bij omvorming van een pensioenfonds in een APF het volledige vermogen (de voorziening zowel als de buffer) terecht komt in één afzonderlijke collectiviteitkring. De belanghebbenden hebben dan de waarborg dat hun aanspraken niet wijzigen en dat het volledige vermogen van het pensioenfonds beschikbaar blijft om de aanspraken te dekken, terwijl de totstandkoming van een APF niet kan worden gefrustreerd door een enkel persoon. Daarbij kan echter wel de vraag worden gesteld of een deel van het vermogen ten goede mag komen aan het benodigde werkkapitaal. We zouden ons kunnen voorstellen dat inderdaad een (beperkt) deel van het vermogen naar het werkkapitaal zou mogen. Het werkkapitaal houdt verband met de bedrijfsvoering en dient ter dekking van de bedrijfsrisico's van het APF. Door de omvorming verhuizen de bedrijfsrisico's van het pensioenfonds naar het afgescheiden operationele vermogen van het APF. Het lijkt ons redelijk dat dan ook een deel van het vermogen dat betrekking heeft op het gerelateerde deel van de voorziening pensioenverplichtingen mag worden overgedragen. Op deze manier ontstaat een startsituatie waarin de belangen van alle belanghebbenden gewaarborgd zijn. Daarna kan desgewenst een herschikking worden gemaakt in de uiteindelijk beoogde collectiviteitkringen. Er kunnen nieuwe collectiviteitkringen worden gevormd, en desgewenst kunnen de aanspraken van de ene naar de andere collectiviteit worden overgedragen. In dat kader, maar ook in breder perspectief, moet ook stilgestaan worden bij de vraag welke eisen aan waardeoverdracht van de ene collectiviteitkring naar de andere moeten worden gesteld. Het verdient aanbeveling daarvoor een specifieke bepaling op te nemen in de Pensioenwet. Daarbij kan zonder bezwaar worden aangeknoopt aan art. 83 PW. Op basis daarvan kunnen collectiviteitkringen worden samengevoegd, waarbij de gebruikelijke waarborgen bij een waardeoverdracht van toepassing zijn. Vaststelling werkingssfeer collectiviteitkringen In het wetsvoorstel is opgenomen dat in geval van het uitvoeren van meer pensioenregelingen in een APF, de werkingssfeer in de statuten moet worden opgenomen onder vermelding van de pensioenregelingen en uitvoeringsovereenkomsten per collectiviteitkring (art. 123 lid 2). De ratio achter deze bepaling is dat er externe derdenwerking wordt toegekend aan de afgescheiden pensioenvermogens per collectiviteitkring, en daarom moet voor derden wel kenbaar zijn welke pensioenregelingen en uitvoeringsovereenkomsten gekoppeld zijn aan welke collectiviteitkring. De bepaling zou er in de praktijk echter toe kunnen leiden dat bij aansluitingen van nieuwe werkgevers in een collectiviteitkring telkens statutenwijzigingen zouden moeten plaatsvinden. Dit zou grote administratieve lasten voor de betreffende APF-en tot gevolg kunnen hebben. Dit nadeel zou mogelijk kunnen worden vermeden door, in plaats van de genoemde statutenwijziging, een publicatie in de Staatscourant over een nieuwe aansluiting voor te schrijven. Dat zou als nadeel kunnen hebben dat uit de gegevens van de Kamer van Koophandel niet meer direct kenbaar is welke ondernemingen zijn gelieerd aan welke collectiviteitkring. Dat nadeel kan echter worden ondervangen door in de statuten op te nemen dat aansluitingen worden gepubliceerd in de Staatscourant. Daarmee wordt naar onze mening voldoende kenbaarheid bereikt. Door de huidige digitale publicatie van de Staatscourant zijn publicaties tegenwoordig eenvoudig op te zoeken en terug te vinden. Fiscale behandeling: BTW-regime Het APF is een nieuw type pensioenfonds en zal, naar onze mening logischerwijs, dezelfde fiscale behandeling krijgen als die thans geldt voor een normaal pensioenfonds. Dat betekent dat de APF in beginsel is vrijgesteld van de vennootschapsbelasting en in beginsel aanspraak zal kunnen maken op de voordelen van het Nederlandse belastingverdragen netwerk ter zake van in het buitenland behaalde inkomsten en vermogenswinsten. Voor het APF zijn de normale BTW-regels van toepassing. In de memorie van toelichting (Hoofdstuk 5, fiscale behandeling) wordt in verband hiermee, net zoals voor de bepaling van de BTW-plichtigheid van diensten uitgevoerd voor het beheer van een normaal pensioenfonds, gerefereerd aan het zogenoemde ATP-arrest 7 en de op 19 september 2014 door de Staatssecretaris van Financiën aan de Tweede Kamer verzonden analyse van dit arrest. 8 Bij dit BTW-regime kunnen, met betrekking tot zowel de beheersdiensten voor het APF als die voor een normaal 7 HvJ EU 13 maart 2014, C-464/12. 8 Kamerstukken II 2014/15, 32043, 228. Afl. 2 - april

5 AANDACHTSPUNTEN BIJ GUNSTIG TE ONTHALEN WETSVOORSTEL ALGEMEEN PENSIOENFONDS pensioenfonds echter verschillende kanttekeningen worden geplaatst. In deze analyse stelt de Staatssecretaris van Financiën dat het beheer van een pensioenfonds dat collectieve DB-regelingen uitvoert niet valt onder de vrijstelling voor het beheer van door beleggingsfondsen- en maatschappijen ter collectieve belegging ondergebracht vermogen (artikel 11 lid 1 letter i onderdeel 3), en dat dit wordt onderbouwd door het ATP-arrest. Wij treffen in het ATP-arrest een dergelijke onderbouwing echter niet aan, en de staatssecretaris geeft geen argumentatie voor zijn stelling dat het ATP-arrest deze onderbouwing wel bevat. Het zou daarom verhelderend zijn als deze argumentatie alsnog wordt gegeven. Ook de verdere argumentatie in de memorie van toelichting om deze vrijstelling niet toe te kennen lijkt voor discussie vatbaar. In de genoemde analyse wordt namelijk eveneens gesteld dat in geval van collectieve DCregelingen de deelnemer alleen een indirect risico loopt bij achterblijvende beleggingsresultaten (maar verstoken blijft van de meevallers), en dat hij daardoor geen pensioen ontvangt waarvan de hoogte afhangt van de betaalde premies en het rendement op de beleggingen, en daarom niet kwalificeert voor de BTW-vrijstelling. Hierbij wordt echter niet uitgelegd wanneer sprake is van een indirect risico. Het zou daarom nuttig zijn als dit in de verdere parlementaire behandeling van dit wetsvoorstel alsnog wordt toegelicht, mede gezien het feit dat het Europese Hof van Justitie in het ATP-arrest geen onderscheid heeft gemaakt tussen direct en indirect risico (waardoor dit onderscheid niet relevant lijkt). In het kader van deze toelichting zou ook moeten worden aangeven waarom dit indirecte risico een relevant criterium zou moeten zijn in deze kwestie van wel of niet een BTW-vrijstelling. Tevens zou moeten worden uitgelegd hoe deze analyse zich verhoudt tot de praktijk dat bij vele collectieve DCregelingen (en ook DB-regelingen) deelnemers wel degelijk ook delen in tegenvallers en ook meevallers (bijvoorbeeld in de vorm van het krijgen van indexatie, premieverlagingen of eventueel premie holidays). Naast deze fiscaal-technische argumenten is er ook nog een andere, meer fundamentele, reden om deze BTWvrijstelling ook toe te kennen ten aanzien van het beheer van andere pensioenregelingen dan individueel DC. Die reden is het voorkomen dat een verschil in BTW-regimes voor enerzijds beheersdiensten in verband DB-regelingen (wat het kabinet betreft dus niet vrijgesteld) en anderzijds beheersdiensten in verband met DC-regelingen (wel vrijgesteld) kan leiden tot een algemene verschuiving in Nederland van DB- naar DC-regelingen. In dit verband is het voor ons de vraag of een dergelijk ongelijke BTWbehandeling is bedoeld als een stimulans voor een dergelijke verschuiving en, indien dit het geval is, hoe zich dit dan verhoudt tot de door staatssecretaris Klijnsma van Sociale Zaken en Werkgelegenheid geïnitieerde Nationale Pensioendialoog. Over het voor het APF voorgestelde BTW-regime worden vragen (waaronder deze vragen) gesteld in het Verslag van de Tweede Kamer over dit wetsvoorstel. 9 In het kader van de beantwoording van deze vragen zou een algehele BTW-vrijstelling voor beheersdiensten aan een APF kunnen worden overwogen. 10 Hierdoor zou een toename van administratieve lasten en uitvoeringskosten, die zich anders zou kunnen voordoen in geval van verschillende BTW-regimes voor verschillende collectiviteitkringen (kringen met DB-regelingen en kringen met DCregelingen) in een APF, voor deze APF kunnen worden voorkomen. Tevens zou dit een stimulans wegnemen voor de eerdergenoemde mogelijke verschuiving van DBnaar DC-regelingen. Samenvatting en conclusie De bovengenoemde aandachtspunten bij dit wetsvoorstel doen niet af aan onze positieve waardering op hoofdlijnen voor het APF-wetsvoorstel. Met de introductie van het APF zal de Nederlandse wetgeving beschikken over een nieuw type pensioenfonds dat op de nationale markt alle soorten pensioenregelingen zal kunnen uitvoeren, en zullen partijen beschikken over een additioneel mogelijk vehikel voor de uitvoering van hun pensioenregelingen. Dit geldt des te meer daar het APF de mogelijkheid biedt van een financieel gescheiden uitvoering van bij haar ondergebrachte pensioenregelingen en zijn activiteiten niet tot een domein zal hoeven te beperken. Hierdoor zal het APF goede mogelijkheden kunnen bieden voor de collectieve uitvoering van Nederlandse pensioenregelingen, en daardoor een nuttige rol kunnen vervullen in het behoud van essentiële onderdelen van ons nationale pensioenstelsel zoals collectiviteit en solidariteit. Als vervolgstap hierna zou alsnog de ontwikkeling ter hand kunnen worden genomen van een pensioenvehikel dat in staat is om ook buitenlandse pensioenregelingen concurrerend uit te voeren. De ambitie om een dergelijk vehikel te incorporeren in de Nederlandse wetgeving werd de afgelopen jaren oorspronkelijk belichaamd in de toenmalige plannen van het kabinet voor een API (Algemene Pensioen Instelling), maar werd losgelaten met de aankondiging (eind 2013) van de specifiek op de binnenlandse pensioenmarkt gerichte APF. Dit laat echter onverlet dat er in de praktijk, gezien de bij internationale ondernemingen bestaande wens om in verschillende landen overeengekomen pensioenregelingen te bundelen, onverminderd behoefte is aan ook een nieuw vehikel dat tegen lage kosten alle mogelijke pensioenregelingen kan uitvoeren. Het creëren van een toekomstig pensioenvehikel dat op deze behoefte inspeelt en dat kan concurreren met vergelijkbare pensioenvehikels in andere EU-lidstaten zal ongetwijfeld bijdragen aan de internationale positie van Nederland als pensioenland. 9 Kamerstukken II 2014/ , Deze vrijstelling zou ook breder kunnen worden getrokken dan alleen voor een APF, bijvoorbeeld door een BTW-vrijstelling voor beheersdiensten voor pensioenfondsen in zijn algemeenheid te introduceren. 46 Afl. 2 - april 2015

Algemeen pensioenfonds in vogelvlucht

Algemeen pensioenfonds in vogelvlucht Algemeen pensioenfonds in vogelvlucht Vlak voor het kerst heeft staatssecretaris Klijnsma het Wetsvoorstel algemeen pensioenfonds naar de Tweede Kamer gestuurd. Onderstaande analyse van AZL biedt u een

Nadere informatie

Wetsvoorstel Algemeen Pensioenfonds

Wetsvoorstel Algemeen Pensioenfonds pggm.nl Wetsvoorstel Algemeen Pensioenfonds PGGM Bestuurlijke Advisering 9 januari 2015 Met minder regels, meer bereiken Quick Scan Voor u ligt onze Quick Scan van het wetsvoorstel algemeen pensioenfonds,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 117 Wijziging van de Pensioenwet en enige andere wetten in verband met de invoering van een algemeen pensioenfonds (Wet algemeen pensioenfonds)

Nadere informatie

Wijziging van de Pensioenwet en enige andere wetten in verband met de invoering van een algemeen pensioenfonds (Wet algemeen pensioenfonds)

Wijziging van de Pensioenwet en enige andere wetten in verband met de invoering van een algemeen pensioenfonds (Wet algemeen pensioenfonds) 34 117 Wijziging van de Pensioenwet en enige andere wetten in verband met de invoering van een algemeen pensioenfonds (Wet algemeen pensioenfonds) Nota van wijziging Het voorstel van wet wordt als volgt

Nadere informatie

- ondernemingspensioenfonds: een pensioenfonds verbonden aan een onderneming of een groep;.

- ondernemingspensioenfonds: een pensioenfonds verbonden aan een onderneming of een groep;. Voorontwerp van het voorstel van wet tot wijziging van de Pensioenwet in verband met de invoering van een algemeen pensioenfonds (Wet algemeen pensioenfonds) Allen die deze zullen zien of horen lezen,

Nadere informatie

APF: klinkt goed, maar heb je nu echt een business case?

APF: klinkt goed, maar heb je nu echt een business case? APF: klinkt goed, maar heb je nu echt een business case? Het wetsvoorstel voor het nieuwe Algemeen Pensioen Fonds heeft na een lange hobbelige weg eindelijk de Tweede Kamer bereikt. Bij de invoering van

Nadere informatie

2513AA22. De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 22 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22. De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 22 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 22 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22 Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333 44

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2015 2016 34 117 Wijziging van de Pensioenwet en enige andere wetten in verband met de invoering van een algemeen pensioenfonds (Wet algemeen pensioenfonds)

Nadere informatie

Voorstel van wet houdende wijzigingen van de Pensioenwet in verband met het uitbreiden van de werkingssfeer voor ondernemingspensioenfondsen

Voorstel van wet houdende wijzigingen van de Pensioenwet in verband met het uitbreiden van de werkingssfeer voor ondernemingspensioenfondsen 32 141 Voorstel van wet houdende wijzigingen van de Pensioenwet in verband met het uitbreiden van de werkingssfeer voor ondernemingspensioenfondsen Memorie van antwoord 1. Algemeen De regering heeft met

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 182 Wijziging van de Pensioenwet en enige andere wetten in verband met versterking van het bestuur bij pensioenfondsen en enige andere wijzigingen

Nadere informatie

Omzetbelasting en uitbestedingen - het (Algemeen) Pensioenfonds

Omzetbelasting en uitbestedingen - het (Algemeen) Pensioenfonds www.pwc.nl Omzetbelasting en uitbestedingen - het (Algemeen) Pensioenfonds Joost Vermeer, PwC Financial Services Indirect Tax April 2016 Agenda 1. Pensioenfondsen en btw - de basis principes 2. Het Algemeen

Nadere informatie

Datum 2 mei 2013 Betreft Kamervragen van het lid Omtzigt (CDA) over medezeggenschap bij PPI

Datum 2 mei 2013 Betreft Kamervragen van het lid Omtzigt (CDA) over medezeggenschap bij PPI > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 34 378 Wijziging van de Wet op de ondernemingsraden en de Pensioenwet in verband met de bevoegdheden van de ondernemingsraad inzake de arbeidsvoorwaarde

Nadere informatie

2513AA22. De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 22 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22. De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 22 2513 AA S GRAVENHAGE ( > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 22 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22 Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2015 549 Wet van 23 december 2015 tot wijziging van de Pensioenwet en enige andere wetten in verband met de invoering van een algemeen pensioenfonds

Nadere informatie

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen 15 december 2015 GEWIJZI Vooraf 08 Herziening IORP-richtlijn G 01 Toekomst pensioenstelsel 09 Payroll - motie Hamer G 02 03 04 05 Algemeen pensioenfonds

Nadere informatie

142 De Pensioenwereld in 2015

142 De Pensioenwereld in 2015 15 142 De Pensioenwereld in 2015 Ontwikkelingen in de pensioenmarkt 143 Het Algemeen Pensioenfonds als postillon d amour onder pensioenfondsen Auteurs: Tjerk Klompmaker en Mark Straube Het aantal pensioenfondsen

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 117 Wijziging van de Pensioenwet en enige andere wetten in verband met de invoering van een algemeen pensioenfonds (Wet algemeen pensioenfonds)

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Nieuwsbrief van het Expertisecentrum Pensioenrecht van de Vrije Universiteit Amsterdam ter ondersteuning van de Leergang Pensioenrecht.

Nieuwsbrief van het Expertisecentrum Pensioenrecht van de Vrije Universiteit Amsterdam ter ondersteuning van de Leergang Pensioenrecht. Nieuwsbrief van het Expertisecentrum Pensioenrecht van de Vrije Universiteit Amsterdam ter ondersteuning van de Leergang Pensioenrecht. Editie 2013/9 Kamervragen Instemmingsrecht Ondernemingsraad bij PPI

Nadere informatie

de uitvoeringsovereenkomst en het uitvoeringsreglement (paragraaf 2);

de uitvoeringsovereenkomst en het uitvoeringsreglement (paragraaf 2); Jachthavenweg 121 1081 KM Amsterdam Postbus 75265 1070 AG Amsterdam Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Ministerie van Financiën F.J.E. Foppes, J.W. de Bruin, S.H. Kuiper en D. van der Veer

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

1. Algemeen CONCEPT. Memorie van Toelichting

1. Algemeen CONCEPT. Memorie van Toelichting CONCEPT Memorie van Toelichting 1. Algemeen 1.1. Doelstelling voorontwerp van wet De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft, mede namens de minister van Financiën, op 4 november 2013

Nadere informatie

nr. 17 (Kamerstuk 34 117, nr. 35); 28); Brief van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid n.a.v. amendement

nr. 17 (Kamerstuk 34 117, nr. 35); 28); Brief van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid n.a.v. amendement In deze uitgave is een markup opgenomen van de wetsartikelen die gewijzigd worden door dit wetsvoorstel. Per wetsartikel worden de (voorgestelde) wijzigingen met een kleur getoond, waarbij de kleur afhankelijk

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

R.H. Maatman 1 & A. Steneker 2. Het Wetsvoorstel algemeen pensioenfonds (APF) 1 Inleiding

R.H. Maatman 1 & A. Steneker 2. Het Wetsvoorstel algemeen pensioenfonds (APF) 1 Inleiding R.H. Maatman 1 & A. Steneker 2 Het Wetsvoorstel algemeen pensioenfonds (APF) 1 Inleiding Op 18 december 2014 is het Wetsvoorstel algemeen pensioenfonds (APF) aangeboden aan de Tweede Kamer. 3 Een APF is

Nadere informatie

Reactie consultatie algemeen pensioenfonds

Reactie consultatie algemeen pensioenfonds & Reactie consultatie algemeen pensioenfonds T.a.v.: De ministeries van: - Sociale Zaken en Werkgelegenheid, en - Financiën Van: Mr. H.S.W. (Henk) Beets Algemeen Directeur Tel. 030 767 0802 Dhr. J.T.M.

Nadere informatie

Artikelen Enkele hoofdlijnen en aandachtspunten van het wetsvoorstel algemeen pensioenfonds

Artikelen Enkele hoofdlijnen en aandachtspunten van het wetsvoorstel algemeen pensioenfonds Mr. M.E.C. Boumans & mr. dr. R.M.J.M. de Greef 1 Enkele hoofdlijnen en aandachtspunten van het wetsvoorstel algemeen pensioenfonds 1. Inleiding Op 19 december 2014 heeft het kabinet het wetsvoorstel Algemeen

Nadere informatie

Op koers blijven voor een goed pensioen: een update van het bestuur

Op koers blijven voor een goed pensioen: een update van het bestuur Op koers blijven voor een goed pensioen: een update van het bestuur Agenda Stand van zaken PPF APG: kerngegevens, beleggingsresultaten dekkingsgraadontwikkeling Deelnemerstevredenheidsonderzoek Effecten

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 117 Wijziging van de Pensioenwet en enige andere wetten in verband met de invoering van een algemeen pensioenfonds (Wet algemeen pensioenfonds)

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal Vergaderjaar 2015-2016 32 043 Toekomst pensioenstelsel Nr... VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG Vastgesteld. 2016 Binnen de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen 14 september 2015 VERD VERD VERD VERD GEWIJZI Vooraf VERD VERD 08 VERD Herziening IORP-richtlijn VERD G 01 02 03 04 05 VERD Toekomst pensioenstelsel Algemeen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 34 117 Wijziging van de Pensioenwet en enige andere wetten in verband met de invoering van een algemeen pensioenfonds (Wet algemeen pensioenfonds)

Nadere informatie

Datum 3 juni 2016 Betreft Kamervraag van het lid Lodders (VVD) over het bericht Pensioenfondsen verhuizen naar België

Datum 3 juni 2016 Betreft Kamervraag van het lid Lodders (VVD) over het bericht Pensioenfondsen verhuizen naar België > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

MEMORIE VAN TOELICHTING HOOFDSTUK 1. ALGEMENE INLEIDING

MEMORIE VAN TOELICHTING HOOFDSTUK 1. ALGEMENE INLEIDING MEMORIE VAN TOELICHTING HOOFDSTUK 1. ALGEMENE INLEIDING 1.1. Doel wetsvoorstel De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft, mede namens de minister van Financiën, op 4 november 2013

Nadere informatie

Presentatie Vereniging voor Pensioenrecht: Vormgeving en kansen door nieuwe pensioenvehikels. 9 juni 2009, Wilfried Mulder

Presentatie Vereniging voor Pensioenrecht: Vormgeving en kansen door nieuwe pensioenvehikels. 9 juni 2009, Wilfried Mulder Presentatie Vereniging voor Pensioenrecht: Vormgeving en kansen door nieuwe pensioenvehikels 9 juni 2009, Wilfried Mulder Inhoud 1. Introductie APG 2. Vormen samenwerking pensioenfondsen 3. Werking IORP

Nadere informatie

Ministerie van Financiën Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Ministerie van Financiën Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Jachthavenweg 121 1081 KM Amsterdam Postbus 75265 1070 AG Amsterdam Ministerie van Financiën Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid J.W. de Bruin, S.H. Kuiper Advocaat, Professional Support Lawyer

Nadere informatie

V & A s n.a.v. Wet versterking bestuur pensioenfondsen d.d. 24 januari 2014

V & A s n.a.v. Wet versterking bestuur pensioenfondsen d.d. 24 januari 2014 V & A s n.a.v. Wet versterking bestuur pensioenfondsen d.d. 24 januari 2014 Inleiding Zoals bekend treedt de Wet versterking bestuur pensioenfonds op 1 juli 2014 in werking. Deze wet leidt tot aanpassing

Nadere informatie

Allen die deze zullen zien of horen lezen, saluut! doen te weten:

Allen die deze zullen zien of horen lezen, saluut! doen te weten: Voorstel van wet tot wijziging van de Wet op de ondernemingsraden en de Pensioenwet in verband met de bevoegdheden van de ondernemingsraad inzake de arbeidsvoorwaarde pensioen Allen die deze zullen zien

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Advies van de adviescommissie pensioenrecht Nederlandse orde van advocaten

Advies van de adviescommissie pensioenrecht Nederlandse orde van advocaten MEMORANDUM Advies van de adviescommissie pensioenrecht Nederlandse orde van advocaten Aan: Mevr. J. Klijnsma, Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Sociaal-economische Raad Stichting van

Nadere informatie

API-Consultatiedocument

API-Consultatiedocument Nieuwsbrief van het Expertisecentrum Pensioenrecht van de Vrije Universiteit Amsterdam ter ondersteuning van de Leergang Pensioenrecht. Editie 2013/2 Wetgeving API-Consultatiedocument Bij brief van 28

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1997 1998 25 694 Pensioenregelingen Nr. 5 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Beleid bij collectieve waardeoverdracht

Beleid bij collectieve waardeoverdracht Beleid bij collectieve waardeoverdracht Voor een collectieve waardeoverdracht zijn geen wettelijke of gemeenschappelijke rekenregels, daarom stelt FNV Bondgenoten haar eigen uitgangspunten vast. FNV Bondgenoten

Nadere informatie

Notitie inzake: NETTO PENSIOEN IN DE TWEEDE PIJLER EXPERTISECENTRUM PENSIOENRECHT

Notitie inzake: NETTO PENSIOEN IN DE TWEEDE PIJLER EXPERTISECENTRUM PENSIOENRECHT EXPERTISECENTRUM PENSIOENRECHT Notitie inzake: NETTO PENSIOEN IN DE TWEEDE PIJLER Prof. mr. Herman Kappelle Prof. dr. Erik Lutjens Mr. Ivor Witte - hoogleraar Fiscaal Pensioenrecht - hoogleraar Pensioenrecht

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

De rol van het algemeen pensioenfonds in het consolidatieproces van ondernemingspensioenfondsen

De rol van het algemeen pensioenfonds in het consolidatieproces van ondernemingspensioenfondsen 24-11-2015 De rol van het algemeen pensioenfonds in het consolidatieproces van ondernemingspensioenfondsen Auteur: Lucie Duynstee De rol van het algemeen pensioenfonds in het consolidatieproces van ondernemingspensioenfondsen

Nadere informatie

internetconsultatie Voorontwerp Wet algemeen pensioenfonds

internetconsultatie Voorontwerp Wet algemeen pensioenfonds Reactie werkgroep API/PPI/APF van de Kring van Pensioenspecialisten op internetconsultatie Voorontwerp Wet algemeen pensioenfonds Wet tot wijziging van de Pensioenwet in verband met de invoering van een

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2005 2006 30 330 Wijziging van de Wet op de loonbelasting 1964 en van enige andere wetten (Wet aanvullend overgangsrecht fiscale behandeling pensioen) Nr.

Nadere informatie

Nota van wijziging. Het voorstel van wet wordt als volgt gewijzigd: In artikel I, onderdeel D, komt artikel 99 te luiden:

Nota van wijziging. Het voorstel van wet wordt als volgt gewijzigd: In artikel I, onderdeel D, komt artikel 99 te luiden: 33182 Wijziging van de Pensioenwet en enige andere wetten in verband met versterking van het bestuur bij pensioenfondsen en enige andere wijzigingen (Wet versterking bestuur pensioenfondsen) Nota van wijziging

Nadere informatie

88 De Pensioenwereld in 2015

88 De Pensioenwereld in 2015 09 88 De Pensioenwereld in 2015 Fiscaliteiten & grensoverschrijding 89 Kansen voor vermindering btw-druk bij pensioenfondsen Auteurs: Karim Hommen en Gert-Jan van Norden Een recente uitspraak van het Europese

Nadere informatie

2513AA22. De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 22 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22. De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 22 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 22 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22 Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333 44

Nadere informatie

PENSIOEN UPDATE In Nederland

PENSIOEN UPDATE In Nederland PENSIOEN UPDATE In Nederland Oktober 2015 Het pensioenlandschap in het algemeen, maar ook hoe werknemers naar pensioen kijken, verandert in rap tempo. Zowel in 2014 als in 2015 zijn grote bezuinigingen

Nadere informatie

Help, pensioenregels (weer) op de schop?! Mr. Marin van Esterik CPL

Help, pensioenregels (weer) op de schop?! Mr. Marin van Esterik CPL Help, pensioenregels (weer) op de schop?! Mr. Marin van Esterik CPL Onderwerpen 1. Pensioen, wat is pensioen? 2. Wijziging Wet op de ondernemingsraden 3. Outsourcing vanuit zorg en overheid OR (opeens)

Nadere informatie

ADDENDUM BIJ DE PENSIOENOVEREENKOMST

ADDENDUM BIJ DE PENSIOENOVEREENKOMST ADDENDUM BIJ DE PENSIOENOVEREENKOMST In aanvulling op de eerder tussen de werkgever en diens werknemers gesloten pensioenovereenkomst maken met ingang van 1 januari 2008 de hierna vermelde bepalingen deel

Nadere informatie

Toelichting bij de ministeriële regeling toeslagenmatrix.

Toelichting bij de ministeriële regeling toeslagenmatrix. Toelichting bij de ministeriële regeling toeslagenmatrix. Algemene toelichting Artikel 86 van de Pensioenwet schrijft voor dat er bij voorwaardelijke toeslagverlening een consistent geheel dient te zijn

Nadere informatie

Wetsvoorstel Algemeen pensioenfonds

Wetsvoorstel Algemeen pensioenfonds Wetsvoorstel Algemeen pensioenfonds Reactie inzake Internetconsultatie Wijziging van het Besluit uitvoering Pensioenwet en Wet verplichte beroepspensioenregeling, het Besluit financieel toetsingskader

Nadere informatie

Hoe kan de opsporing en aansluiting van ondernemingen bij verplichtgestelde bedrijfstakpensioenfondsen beter worden geregeld?

Hoe kan de opsporing en aansluiting van ondernemingen bij verplichtgestelde bedrijfstakpensioenfondsen beter worden geregeld? Hoe kan de opsporing en aansluiting van ondernemingen bij verplichtgestelde bedrijfstakpensioenfondsen beter worden geregeld? 1. Inleiding In Nederland geldt (nog) geen algehele pensioenplicht voor wat

Nadere informatie

Wet Witteveen 2015 voor IBondernemers

Wet Witteveen 2015 voor IBondernemers Wet Witteveen 2015 voor IBondernemers Rogier van den Heuvel Met ingang van 1 januari wordt de Wet verlaging maximumopbouw- en premiepercentages pensioen en maximering pensioengevend inkomen ("Wet Witteveen

Nadere informatie

Versterking bestuur pensioenfondsen: het vervolg

Versterking bestuur pensioenfondsen: het vervolg Versterking bestuur pensioenfondsen: het vervolg De kritiek op het wetsvoorstel versterking bestuur pensioenfondsen van februari 2012 was niet mals. In de Nota naar aanleiding van het Verslag van juni

Nadere informatie

Najaarsbijeenkomst Vereniging Senioren ING Regio Rotterdam/Zeeland

Najaarsbijeenkomst Vereniging Senioren ING Regio Rotterdam/Zeeland Najaarsbijeenkomst Vereniging Senioren ING Regio Rotterdam/Zeeland Peter de Bruijne Voorzitter Bestuur Pensioenfonds ING 31 oktober 2013 QR code website Pensioenfonds ING Agenda Financiële situatie Klanttevredenheid

Nadere informatie

een goedkeuring voor pensioenregelingen met een toezegging van partner en wezenpensioen voor werknemers geboren voor 1950;

een goedkeuring voor pensioenregelingen met een toezegging van partner en wezenpensioen voor werknemers geboren voor 1950; Belastingdienst/Directie Vaktechniek Belastingen Besluit van 23 juni 2014, nr. BLKB2014/0351M De Staatssecretaris van Financiën heeft het volgende besloten Dit besluit is een herziening van het besluit

Nadere informatie

2013 verkort in beeld. Ontwikkelingen. Pensioenen Beleggingen Organogram

2013 verkort in beeld. Ontwikkelingen. Pensioenen Beleggingen Organogram 02 verkort in beeld 03 Ontwikkelingen 05 08 10 Pensioenen Beleggingen Organogram Aantal deelnemers dat pensioen opbouwt Aantal personen dat een ouderdomspensioen ontvangt Aantal deelnemers met slapende

Nadere informatie

Consultatiedocument Algemene Pensioeninstelling

Consultatiedocument Algemene Pensioeninstelling Consultatiedocument Algemene Pensioeninstelling Dit consultatiedocument schetst de contouren van de Algemene Pensioeninstelling (API) en gaat in op de wijzigingen die in wet- en regelgeving nodig zijn

Nadere informatie

Het wetsvoorstel is op 3 juli 2014 aangenomen door de Tweede Kamer. ChristenUnie, SGP, VVD, Van Vliet, D66, GroenLinks en PvdA stemden voor.

Het wetsvoorstel is op 3 juli 2014 aangenomen door de Tweede Kamer. ChristenUnie, SGP, VVD, Van Vliet, D66, GroenLinks en PvdA stemden voor. Overzicht van stemmingen in de Tweede Kamer afdeling Inhoudelijke Ondersteuning aan De leden van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) datum 3 juli 2014 Betreffende wetsvoorstel:

Nadere informatie

Position paper Pensioencommunicatie

Position paper Pensioencommunicatie Position paper Pensioencommunicatie Met interesse hebben wij kennisgenomen van het wetsvoorstel Wet Pensioencommunicatie dat op 2 september jl. door staatssecretaris Klijnsma is ingediend bij de Tweede

Nadere informatie

Wet versterking bestuur pensioenfondsen

Wet versterking bestuur pensioenfondsen Wet versterking bestuur pensioenfondsen Presentatie voor het Platform Deelnemersraden Drs. Harrie J.P. Penders 12 april 2013 Leerdoelen inzicht bieden in het wetsvoorstel (sheet 3 24) inzicht bieden in

Nadere informatie

Reactie werkgroep APF/PPI Kring van Pensioenspecialisten op internetconsultatie Concept Ontwerpbesluit algemeen pensioenfonds

Reactie werkgroep APF/PPI Kring van Pensioenspecialisten op internetconsultatie Concept Ontwerpbesluit algemeen pensioenfonds Reactie werkgroep APF/PPI Kring van Pensioenspecialisten op internetconsultatie Concept Ontwerpbesluit algemeen pensioenfonds Wijziging van het Besluit uitvoering Pensioenwet en Wet verplichte beroepspensioenregeling,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1999 2000 27 073 Nieuwe regeling voor verplichte deelneming in een bedrijfstakpensioenfonds (Wet verplichte deelneming in een bedrijfstakpensioenfonds 2000)

Nadere informatie

Is het APF dé nieuwe pensioenuitvoerder van de toekomst? PensioenEvent 2015 - Zwitserleven Bianca van Tilburg 1 oktober 2015

Is het APF dé nieuwe pensioenuitvoerder van de toekomst? PensioenEvent 2015 - Zwitserleven Bianca van Tilburg 1 oktober 2015 Is het APF dé nieuwe pensioenuitvoerder van de toekomst? Bianca van Tilburg 1 oktober 2015 Het APF Pagina 2 APF in de pensioenmarkt Pagina 3 Tijdlijnen wet- en regelgeving Wat is er al gebeurd? 18 december

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1999 2000 26 711 Wijziging van de Pensioen- en Spaarfondsenwet en enige andere wetten (recht van keuze voor ouderdomspensioen in plaats van nabestaandenpensioen

Nadere informatie

Voorstel van wet houdende invoering van de Pensioenwet (Invoerings- en aanpassingswet Pensioenwet)

Voorstel van wet houdende invoering van de Pensioenwet (Invoerings- en aanpassingswet Pensioenwet) Voorstel van wet houdende invoering van de Pensioenwet (Invoerings- en aanpassingswet Pensioenwet) Allen die deze zullen zien of horen lezen, saluut! doen te weten: Alzo Wij in overweging genomen hebben,

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2011 13 Besluit van 14 januari 2011 tot wijziging van het Besluit financieel toetsingskader pensioenfondsen in verband met herverzekerde fondsen 0

Nadere informatie

Allen die deze zullen zien of horen lezen, saluut! doen te weten:

Allen die deze zullen zien of horen lezen, saluut! doen te weten: Voorontwerp van wet tot wijziging van de Pensioenwet en de Wet verplichte deelneming in een bedrijfstakpensioenfonds 2000 in verband met invoering van de reële ambitieovereenkomst en aanpassing van het

Nadere informatie

Op de voordracht van Onze Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van [[Datum openlaten]], nr. [[nr invullen]]:

Op de voordracht van Onze Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van [[Datum openlaten]], nr. [[nr invullen]]: Ontwerpbesluit van [[ ]] tot wijziging van het Besluit uitvoering Pensioenwet en Wet verplichte beroepspensioenregeling in verband met tijdelijke beperking van de plicht tot waardeoverdracht bij bijbetalingslasten

Nadere informatie

Ministerie van Financiën Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Ministerie van Financiën Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Jachthavenweg 121 1081 KM Amsterdam Postbus 75265 1070 AG Amsterdam Ministerie van Financiën Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid A. Stroeve, F.J.E. Foppes, J.W. de Bruin Notaris, Advocaten

Nadere informatie

Vrijwillige premie beroepspensioenregeling werknemer

Vrijwillige premie beroepspensioenregeling werknemer Vrijwillige premie beroepspensioenregeling werknemer Inleiding Dit memo bevat de argumenten voor de fiscale aftrek van de premie betreffende het vrijwillige gedeelte van een beroepspensioenregeling bij

Nadere informatie

Quick scan onderzoek en kabinetsreactie verplicht gestelde bedrijfstakpensioenregelingen en het APF

Quick scan onderzoek en kabinetsreactie verplicht gestelde bedrijfstakpensioenregelingen en het APF pggm.nl Quick scan onderzoek en kabinetsreactie verplicht gestelde bedrijfstakpensioenregelingen en het APF PGGM 24 november 2015 Quick scan In de nota naar aanleiding van het verslag bij het wetsvoorstel

Nadere informatie

' Zie de brief van deze organisaties van 2 november 1999 aan de Vaste Tweede Kamercommissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

' Zie de brief van deze organisaties van 2 november 1999 aan de Vaste Tweede Kamercommissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Stichting van de Arbeid Pens./1253 Aan de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Postbus 90801 2509 LV Den Haag Den Haag : 8 februari 2000 Ons kenmerk : S.A. 00.02835/K Uwkenmeik : SV/VP/99/68981

Nadere informatie

Handleiding. Modelvragenlijsten. Internationale Inkomende Waardeoverdracht. Een gezamenlijk initiatief van: Pensioenfederatie Verbond van Verzekeraars

Handleiding. Modelvragenlijsten. Internationale Inkomende Waardeoverdracht. Een gezamenlijk initiatief van: Pensioenfederatie Verbond van Verzekeraars Handleiding Modelvragenlijsten Internationale Inkomende Waardeoverdracht Een gezamenlijk initiatief van: Pensioenfederatie Verbond van Verzekeraars Juli 2012 Handleiding Modelvragenlijsten Internationale

Nadere informatie

Allen die deze zullen zien of horen lezen, saluut! doen te weten:

Allen die deze zullen zien of horen lezen, saluut! doen te weten: Voorstel van wet tot wijziging van de Pensioenwet, de Wet verplichte beroepspensioenregeling en enkele andere wetten in verband met het van toepassing worden van de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 32 043 Toekomst pensioenstelsel Nr. 231 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

Nadere informatie

Beleidsregel financieel crisisplan pensioenfondsen

Beleidsregel financieel crisisplan pensioenfondsen CONSULTATIEVERSIE Beleidsregel financieel crisisplan pensioenfondsen Beleidsregel van De Nederlandsche Bank van. 2011, nr. Tb/2011/.., inzake het opstellen van een financieel crisisplan in het kader van

Nadere informatie

Pensioen Flash 2012 / 1

Pensioen Flash 2012 / 1 Pensioen Flash 2012 / 1 Team Pensioenen en Pensioenfondsen Internetconsultatie premiepensioeninstellingen Wetsvoorstel Versterking bestuur pensioenfondsen Round tables Internetconsultatie premiepensioeninstellingen

Nadere informatie

Algemene Ledenvergadering Vereniging (VeLP) 17 februari 2011

Algemene Ledenvergadering Vereniging (VeLP) 17 februari 2011 Algemene Ledenvergadering Vereniging (VeLP) 17 februari 2011 Agenda Welkom Notulen vergadering 2 november Performance SPLB Het pensioengebouw en juridisch advies Financiën Communicatie en LinkedIn groep

Nadere informatie

116 De Pensioenwereld in 2015

116 De Pensioenwereld in 2015 12 116 De Pensioenwereld in 2015 Verslaggeving & communicatie 117 Meer inzicht nodig in evenwichtige belangenbehartiging bij uitvoeringskosten Auteurs: Myrna van Engelen en Tristan Helsloot Pensioenfondsen

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

33 672 Invoering van pensioen- en lijfrente-excedentregelingen (Wet pensioenaanvullingsregelingen) Nadere Memorie van Antwoord.

33 672 Invoering van pensioen- en lijfrente-excedentregelingen (Wet pensioenaanvullingsregelingen) Nadere Memorie van Antwoord. 33 672 Invoering van pensioen- en lijfrente-excedentregelingen (Wet pensioenaanvullingsregelingen) Nadere Memorie van Antwoord Inleiding Het kabinet heeft met interesse kennisgenomen van de nadere vragen

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2014 529 Besluit van 11 december 2014 tot wijziging van het Besluit uitvoering Pensioenwet en Wet verplichte beroepspensioenregeling in verband met

Nadere informatie

Deutsche Bank Nederland Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland

Deutsche Bank Nederland Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland In deze nieuwsbrief Voorwoord Wat betekenen de nieuwe pensioenmaatregelen voor u? De informatie in dit document is eigendom van en mag noch in haar geheel noch gedeeltelijk van. Page 2 of 5 Voorwoord In

Nadere informatie

Algemene pensioeninstelling(api) & Premiepensioeninstelling (PPI) Pensioenfondsendag Aon 1 oktober 2008

Algemene pensioeninstelling(api) & Premiepensioeninstelling (PPI) Pensioenfondsendag Aon 1 oktober 2008 Algemene pensioeninstelling(api) & Premiepensioeninstelling (PPI) Pensioenfondsendag Aon 1 oktober 2008 Agenda Behoeften werkgever Voldoen huidige uitvoerders aan behoeften? Voldoet API aan behoeften (mogelijkheden

Nadere informatie

Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015. Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur

Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015. Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015 Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur Agenda 1. Rol klankbordgroep 2. Waarom een nieuwe pensioenregeling?

Nadere informatie

Verplichte deelneming directeur in pensioenfonds PGGM

Verplichte deelneming directeur in pensioenfonds PGGM Verplichte deelneming directeur in pensioenfonds PGGM Mr. Z. Kasim 1 HR 13 juli 2007, nr. C05/331, LJN BA231 Verplichte deelneming pensioenfonds, criteria arbeidsovereenkomst BW artikel 7: 610, artikel

Nadere informatie

Aftrek vrijwillige pensioenpremie zelfstandige ondernemer

Aftrek vrijwillige pensioenpremie zelfstandige ondernemer Aftrek vrijwillige pensioenpremie zelfstandige ondernemer Inleiding Dit memo bevat de argumenten voor de fiscale aftrek van de premie betreffende het vrijwillige gedeelte van een beroepspensioenregeling

Nadere informatie