trends in automation Ontwikkel uw productiviteit productiviteit verhogen kosten verlagen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "trends in automation Ontwikkel uw productiviteit productiviteit verhogen kosten verlagen"

Transcriptie

1 trends in automation Festo juni.2013 Rendement als criterium voor platformkeuze Handzame criteria om te kiezen voor een pneumatische of elektromechanische aandrijving De techniek van het energiebesparen Duurzaamheid en efficiëntie van ontwerp tot en met exploitatie van een installatie Elektrische aandrijvingen selecteren en configureren Tools en criteria om snel met elektrische assen aan de slag te kunnen Value-engineering Ontwikkel uw productiviteit productiviteit verhogen kosten verlagen

2 U wilt een hoger doel bereiken? U wilt veilige en betrouwbare processen? Wij reiken u nieuwe perspectieven aan. WE ARE THE ENGINEERS OF PRODUCTIVITY. Meer dan een halve eeuw koploper op het gebied van industriële automatisering, medewerkers die kijken door de bril van de klant, 1000 hooggeschoolde adviseurs wereldwijd die kennis hebben van de laatste technologische ontwikkelingen, 100 nieuwe patenten per jaar, éénduidige betrokkenheid bij het toepassen en het overdragen van kennis. Festo BV

3 Ontwikkel uw productiviteit Ir. Thomas Pehrson, Algemeen Directeur In deze tijd van Social Media hoef je maar even op een muisknop te drukken en je hebt er een vriend bij. Volgelingen krijg je niet langer door vol overtuiging een vurig verhaal af te steken - een tweet van 140 tekens is genoeg. De vraag blijft wat zulke virtuele vrienden en volgelingen in het echte leven betekenen - het leven dat gekenmerkt wordt door intensieve gesprekken met klanten en collega's, zoeken naar en delen van oplossingen; kortom, datgene wat ons leven in de wereld van de technologie zo uitdagend en spannend maakt. Uiteraard spelen Social Media een rol in het contact met onze klanten, maar ze missen de diepgang van de gesprekken die technici, adviseurs en specialisten van Festo dagelijks voeren met ontwerpers en engineers. Daar gaat het om meer dan het al dan niet "liken" op Facebook, en bovendien wordt de inhoud bij voorkeur niet aan de grote klok gehangen. Natuurlijk komt er een moment dat het resultaat van onze samenwerking met een klant wel in de publiciteit mag. Dan zijn we trots als we - bijvoorbeeld in Trends in Automation - verslag mogen doen van de manier waarop we samen met onze klant weer een interessante toepassing van Motion in Control hebben kunnen realiseren. Zoals ook weer in deze uitgave, waarin ons nieuwe Optimised Motion-systeem voor elkaar kreeg wat pneumatisch niet lukte: het lekkagevrij maken van een verpakkingslijn voor vloeistoffen in pouches en daarmee het verhogen van de productiviteit voor onze klant! Dat betekent niet dat de toekomst dus aan de elektromechanische aandrijving is, zoals sommigen willen doen geloven. Het is veeleer zoals een oude reclamecampagne voor de spoorwegen ooit al stelde: soms de auto, soms de trein. In deze Trends in Automation besteden we ruime aandacht aan de redenen om voor pneumatisch of juist voor elektromechanisch aandrijven te kiezen. Daarbij wordt ook melding gemaakt van het door Festo ontwikkelde L3C-tool, waarmee de totale kosten van een pneumatische en een elektromechanische oplossing met elkaar vergeleken kunnen worden. Een leerzaam instrument voor wie gelooft dat pneumatiek inherent minder energiezuinig is. Het L3C-tool is bovenal een onmisbaar hulpmiddel voor wie zijn aandrijvingen op basis van de laagste Total Cost of Ownership wil selecteren, zonder aan productiviteit in te boeten. Kortom, deze Trends in Automation bevat weer een gevarieerde selectie van artikelen over wat Festo voor zijn relaties kàn betekenen, maar daarnaast besteden we ook aandacht aan wat Festo voor zijn relaties wìl betekenen. Als technici pur sang hebben we ons altijd geconcentreerd op functionaliteit: op basis van jarenlange ervaring in de markt en intensief contact met klanten ontwikkelden en ontwikkelen wij producten en systemen met extra functionaliteiten en mogelijkheden in vergelijking met eerdere of andere oplossingen. Maar innovatie houdt niet op bij de producten: ook bedrijfsprocessen worden op de schop genomen. Zo is ook Festo als organisatie constant in ontwikkeling om ervoor te zorgen dat klanten nog efficiënter kunnen werken, nog beter van onze adviezen en ondersteuning kunnen profiteren, zich volledig kunnen concentreren op hun kerntaken en zeker kunnen zijn van hun continuïteit en productiviteit. De doelstelling van alle innovaties die Festo doorvoert zowel op product- als op organisatorisch gebied is: klanten alle denkbare redenen geven om voor Festo te kiezen. We zullen en kunnen ze graag vertellen over wie Festo is en wat Festo kan. Maar we laten ze het nog liever ervaren: want wat verteld wordt kan je geloven, maar op je ervaring vertrouw je. En zoals marketing zijn P's heeft, zo heeft ook vertrouwen dat: de belangrijkste daarvan zijn prestaties, personen en partnership. Daarmee bewijzen we ons - en laten we zien dat het gaat om de P van Productiviteit.

4 Ontwikkel uw productiviteit Ons denken over produceren en waarde toevoegen wordt geconfronteerd met nieuwe uitdagingen. Tijd om vertrouwde aannames eens kritisch onder de loep te nemen en open te staan voor nieuwe, duurzame alternatieven. Festo staat u daarbij terzijde. trends in automation Pneumatisch of elektromechanisch? Handzame voorbeelden om richting 9 te geven aan uw keuze. Voorwoord Ontwikkel uw productiviteit 3 Festo Partnership Network 44 Thema Rendement als criterium voor platformkeuze In de discussie over pneumatisch of elektromechanisch aandrijven gaat het soms meer om wat iemand gelooft dan om wat hij weet. Dennis van Beers leidt ons terug naar de basale argumenten van kosten en baten. 6 Bar en Volt naast elkaar Welke aandrijving voor welke toepassing? Pneumatisch en elektromechanisch aandrijven met elkaar vergeleken in voorbeelden. 9 Sterk met de steun van een wereldmerk Hoe afnemers zekerheid, efficiëntie, duidelijkheid en know-how vinden bij een wereldwijd opererend bedrijf en wat zij daar aan voordeel van hebben. 25 De techniek van het energie besparen Energie besparen begint op de tekentafel en gaat door tijdens het engineeren en zolang een installatie in bedrijf is. Festo helpt over de hele linie kosten te verlagen. 27 Toepassing Energie optimaal gebruiken met pneumatiek Een waterleidingcentrale renoveren, miljoenen besparen en de stroomkosten ook nog eens drastisch verlagen? In Sint Petersburg is het gelukt, dankzij pneumatische klepaandrijvingen. 11 Oplossingen die goud waard zijn Platina redt levens - nadat het door Heraeus tot geneesmiddel tegen kanker is verwerkt. Voor de automatisering van het proces tekende Festo. 32 Festo legt besparingspotentieel van terajoules bloot in fabriek Mars Mars, Twix, Nuts, Bounty, Milky Way wereldwijd bekende lekkernijen, geproduceerd in het Nederlandse Veghel. Om de productie nog duurzamer te maken nam Festo Energy Saving Services een aantal machines onder de loep en bespaarde 0,5 terajoule per jaar. 34

5 trends in automation Geen contact, geen energieverbruik en toch een perfecte grip: de laatste innovatie uit het Bionic Learning Network wijst de weg naar nieuwe grijpertechnologieen. 40 Hoe innovaties als het PPS-dempingsysteem van Festo de productiviteit in de houtbewerkingsindustrie verhogen en kosten verlagen. Razendsnel aan kant In hoog tempo en met minimale verliezen bomen verwerken tot planken: Festo cilinders met PPS-demping zorgen voor een soepele loop en een lange levensduur. 40 Optimaliseren en integreren Lekkageproblemen bij een installatie in de zeepverwerkende industrie opgelost door robuuste pneumatiek te vervangen door een subtielere elektromechanische Optimised Motion -aandrijving. 42 Techniek Innovatiekatern De nieuwste ontwikkelingen op het gebied van Motion in Control. 21 Competentieontwikkeling Kennis overdragen in en voor de praktijk Maatwerk in training en opleiding aan beide kanten van de evenaar: van procestechnologie in Zuid-Afrika tot pneumatiek en hydrauliek in ons eigen land. 15 De kennisfabriek Geavanceerde lesomgevingen maken cursisten vertrouwd met theorie en praktijk van pneumatiek, hydrauliek, elektrotechniek en elektronica. Met oog voor de markt - of het nu om procestechniek, robotica of windmolentechnologie gaat. 37 Innovatie Grijpen zonder energieverbruik Spiegelgladde vlakken contactloos oppakken zonder dat daar energie voor nodig is - wat de natuur al 50 miljoen jaar klaarspeelt kan de technologie nu ook! 19 Technologie Elektrische aandrijvingen selecteren en configureren Elektrische aandrijvingen hebben een stevige plek veroverd naast de pneumatische. Tijd voor een update over het kiezen en configureren van deze veelzijdige talenten in de industriële automatisering. 13 Tijd winnen met de juiste keuzes Van intelligente ventielterminal tot besturing voor complexe functie: het CPXplatform bewijst keer op keer zijn veelzijdigheid. Mogelijkheden en toepassingen in kort bestek. 17 Veiligheid: de stand van zaken Safety engineering anno 2013: na de intrekking van EN 954 en de inspanningen van ontwerpers en leveranciers neemt veiligheid de plaats in die zij verdient. 30

6 Kosten Rendement Achtergrondinterview Rendement als criterium voor platformkeuze Tussen prijskaartje en kostenplaatje gaapt nog altijd een forse kloof. Industriële afnemers realiseren zich in toenemende mate dat de scherpst geprijsde machine niet per definitie tot de laagste bedrijfskosten leidt. Dat betekent evenwel niet dat ontwerpers en constructeurs hun gang maar kunnen gaan bij het introduceren van innovaties die de exploitatiekosten verlagen of de opbrengsten verhogen. Integendeel: voor iedere euro die een machine meer kost moeten zij verantwoording afleggen. Sales Manager Dennis van Beers van Festo zet uiteen hoe de keuze voor een bepaald platform doorwerkt in de Total Cost of Ownership van een machine.

7 trends in automation 6 7 Er is al een aantal jaren een discussie gaande over de vraag welk aandrijfplatform de voorkeur zou moeten verdienen vanuit het oogpunt van energieverbruik. Wat betekent dat voor pneumatische en elektrische aandrijvingen? Dennis van Beers: In grote lijnen is het een misvatting te stellen dat het ene aandrijfplatform per definitie energiezuiniger is dan het andere. Als wij klanten adviseren over hun machines dan is de eerste vraag die wij stellen altijd: "Wat voor soort beweging gaat het om, en welke parameters zijn belangrijk?" Want naast energiezuinigheid kunnen er nog tal van andere criteria gelden: nauwkeurigheid, kracht, snelheid enzovoorts. Op basis van al die parameters kunnen wij per toepassing adviseren wat de meest geschikte aandrijving is. Het grote voordeel is dat we daarbij niet van het ene of het andere platform afhankelijk zijn; Zowel voor elektrisch, pneumatisch aangedreven toepassingen alswel voor iedere mengvorm daartussen heeft Festo een breed scala aan oplossingen. Daarbij speelt ook de omgeving waarin die oplossing zijn werk moet doen een rol. Hebben we het bijvoorbeeld over een toepassing in de voedingsmiddelenindustrie dan moet je ook rekening houden met de eisen die omgeving stelt. Het gaat daarbij niet alleen om het vermijden van deze contaminatierisico's, maar ook om zaken die te maken hebben met het handhaven van een verantwoorde productieomgeving, zoals reiniging en dergelijke. Daarom houden we als Festo daar altijd rekening mee. Je kunt een toepassing in de procesindustrie nu eenmaal niet één op één vergelijken met een handlingvraagstuk voor bijvoorbeeld het LED-lamp fabricageproces. U zegt in feite dat er naast bedrijfs- en aanschafkosten nog heel wat andere kostenfactoren een rol spelen. In hoeverre leeft dat besef ook in de markt? Service & Maintenance Installation & Operation Technology Logistics Machine Sales and Marketing Concept & Design Engineering Assembly Total Cost of Ownership: het gaat niet om het prijskaartje dat er aan een machine hangt, maar om de balans van opbrengsten en kosten gedurende de levensduur van die machine. Technologie is niet het probleem, wel de bereidheid om die toe te passen! Dennis van Beers, Sales Manager van Festo Dennis van Beers: Interessant is dat we juist de afgelopen jaren een toenemende mate van bewustwording hebben kunnen constateren op het gebied van de Total Cost of Ownership - de totale kosten die samenhangen met de aanschaf en exploitatie van een installatie. Dat geldt met name voor de eindgebruiker van de machine, want die is steeds meer naar andere aspecten dan alleen de kostprijs gaan kijken. Zaken als het reiningingsproces, omstelbaarheid en productiviteit van de machine hebben ook hun invloed op het rendement van de machine en dat geeft steeds meer de doorslag. Natuurlijk komen daarbij ook factoren als storings- en onderhoudsgevoeligheid naar voren. Het energieverbruik is de laatste jaren daarbij steeds belangrijker geworden. Kijken we naar de machinebouwer, dan zien we dat die zich van oudsher vooral concentreerde op de kostprijs: hoe kan ik een maximaal presterende machine tegen de scherpst mogelijke prijs aanbieden. De laatste jaren zien we daarin evenwel een kentering, doordat machinebouwers zich ook bewuster gaan worden van de rol die het aandrijfplatform speelt. Daardoor durft ook de machinebouwer andere keuzes te maken dan voorheen. Zeker als dat betekent dat: de machine energiezuiniger is beter beantwoord wordt aan wat de opdrachtgever wil de bedrijfskosten verlaagd worden In plaats van zonder meer te kiezen voor een pneumatisch aandrijfplatform met de laagste directe kosten kiest ook de machinebouwer dus voor een elektrisch of hybride aandrijfplatform, wanneer hij kan aantonen dat de meerkosten in relatief korte tijd worden terugverdiend.

8 De CPX-reeks: stuurt zowel pneumatische als elektrische aandrijvingen aan en verwerkt de I/O van beide platforms. Welke factoren hebben zoal bijgedragen aan die veranderde attitude bij de machinebouwers? Dennis van Beers: Om te beginnen is daar het feit dat machinebouwers veel sterker zijn gaan beseffen dat zij deel uitmaken van een supply chain. Voor hun afnemers, de productiebedrijven, betekenen lagere exploitatiekosten een direct en duidelijk besparingspotentieel; daar kunnen zij, met de kennis die hen ten dienste staat, snel op inhaken. Daarmee volgen zij een trend die zowel aan de kant van afnemers als bij toeleveranciers sterk speelt. Zo heeft Festo in verschillende landen Energy Management Teams in het leven geroepen. Die kijken naar de meest energie-efficiënte oplossing voor allerlei toepassingen. En omdat energiekosten niet de enige factor in het spel zijn, heeft Festo ook de L3C-tool ontwikkeld. Aan de hand daarvan hebben ontwerpers in feite direct inzicht in alle kosten van een willekeurige aandrijving gedurende de hele levenscyclus. Als een ontwerper bijvoorbeeld een pneumatische aandrijving heeft geconfigureerd voor een bepaalde belasting en cyclustijd kan hij met de L3C-tool nagaan hoe zijn aandrijving zich qua energieverbruik verhoudt tot een elektrische bij dezelfde prestaties. Tevens ziet hij wat de onderhoudsintervallen en servicekosten zijn en overziet hij de kosten van aanschaf, afschrijving en vervanging van de beide alternatieven. Met dit soort instrumenten geven wij als Festo, machinebouwers de mogelijkheid voor elke toepassing de oplossing te kiezen die de laagste Total Cost of Ownership heeft. Bovendien kan hij dit alles bewijzen en documenteren. Dit sluit volledig aan bij de filosofie van Festo, dat niet het platform, maar de toepassing doorslaggevend moet zijn. Daarom hebben we voor veel toepassingen zowel elektrische als pneumatische oplossingen voorhanden. De uiterste consequentie van die denkwijze is in feite een terminalsysteem zoals de CPX-reeks, dat zowel pneumatische als elektrische aandrijvingen aanstuurt en de I/O van beide platforms verwerkt. Hoe staat het met het draagvlak voor de mogelijkheden om door middel van andere innovatieve concepten de Total Cost of Ownership te verlagen? Immers; via remote diagnostics kunnen stilstandtijden in verband met onderhoud of reparatie nu al aanzienlijk worden verkort. Dennis van Beers: Dat is waar, maar we moeten ook kijken naar de adoptiecyclus van dit soort ontwikkelingen. Machinebouwers zijn afhankelijk van hun markt. En iedere extra feature moet altijd verdedigd worden. Waar het gaat om lager energieverbruik of hoger rendement van machines, daar is de acceptatie van de klant - vaak multinationals met een solide commitment richting duurzame productie - meestal al op voorhand aanwezig. Maar voor technologie met een minder rechtstreekse band met de prioriteiten van de klant ligt dat minder eenvoudig. Daarom blijven dit soort technieken veelal nog beperkt tot de echte innovators of early adopters. Met de technologie van vandaag kunnen we bijna elke stap in nagenoeg ieder productieproces monitoren op energieverbruik, rendement, machinestatus en dergelijke. Die informatie kun je nu al gebruiken om toekomstige productievertragingen en noodzakelijke machine-interventies te voorspellen en in te plannen. De mogelijkheden daartoe zijn grotendeels standaard aanwezig op onze componenten voor aandrijving en besturing. Maar het benutten van die mogelijkheden vraagt om een productiebedrijf dat bereid is om ze ook te gebruiken en in te passen in zijn bedrijfsproces. Onze machinebouwers kunnen morgen beginnen een machine te ontwerpen, voor een klant die zijn eigen productierendement en bedrijfs- en onderhoudsstatus van a tot z monitort. Maar deze klant moet eerst wel het potentieel zien van een dergelijke installatie. Zoals zo vaak geldt ook hier weer dat niet de technologie het probleem is, maar de bereidheid om er gebruik van te maken.

9 trends in automation 8 9 Technologieplatforms onderling vergeleken Bar en Volt naast elkaar gezet In de discussie over duurzaamheid en energie-efficiëntie is de platformkeuze tussen pneumatische en elektrische actuators maar al te vaak nog steeds een geloofsartikel. Terwijl dat nergens voor nodig is; wie de feiten op een rij heeft kan voor elke toepassing het juiste aandrijfplatform kiezen. Gewoon een kwestie van vooroordelen inruilen tegen concrete kennis van de feiten, de kosten en de opbrengsten. In elke praktijksituatie geldt, dat de meest energie-efficiënte oplossing afhangt van: Je moet je toepassing eerst duidelijk definiëren voordat je als gebruiker een zinvolle beslissing kan nemen over de te gebruiken aandrijftechniek - elektrisch, pneumatisch of een mix van beide., zo stelt Roland Volk, adviseur energie-efficiëntie bij Festo Duitsland. Wat dat in de realiteit inhoudt? Een rechtstreekse vergelijking tussen twee identieke gedimensioneerde aandrijvingen laat zien waar elk van beide in het voordeel is in de verschillende toepassingsgebieden. Bij deze vergelijkingen worden bewegingen van A naar B als uitgangspunt genomen en dan kan er geconstateerd worden dat de energieverbruikscijfers aanzienlijk verschillen. Toepassing 1: bewegen en stoppen Bij een eenvoudige beweging zonder extra processtap verbruikt een elektrische aandrijving met 25Ws maar één derde van de energie die een pneumatische aandrijving nodig heeft (78Ws). Bij de toepassing druk uitoefenen met procesenergie gaan beide aandrijftechnieken met een energieverbruik van tussen de 20 en 30 Ws ongeveer gelijk op. Als de aandrijvingen daarentegen een bepaalde positie moeten blijven, dan schiet het energieverbruik van de elektrische aandrijving met 247Ws omhoog. Dat is meer dan tweeëntwintig maal het verbruik dat de pneumatische aandrijving op de kaart zet (11Ws). De pneumatische aandrijving profiteert van het feit dat dit proces zijn energie alleen nodig heeft gedurende de korte periode waarin de aandrijving op druk gebracht wordt. Het stoppen en in positie blijven vindt volledig zonder toevoer van additionele perslucht plaats. De elektrische aandrijving verbruikt daarentegen constant stroom om gefixeerd te blijven. Hoe langer deze positie vastgehouden moet worden, hoe hoger het energieverbruik van de elektrische aandrijving in vergelijking tot die van de pneumatische. Roland Volk, lid van het Innovatie- en Technologiemanagement team bij Festo. Energie-efficiëntie is in de industriële automatisering altijd afhankelijk van de toepassing die geautomatiseerd wordt.

10 Uitgerekend voordeliger Behalve de keus voor een bepaalde aandrijftechniek zijn er nog andere factoren bepalend voor het energieverbruik in een productieomgeving. Zo vindt u op een interactief rekenmodel over de kostenconsequenties van de verschillende parameters in uw productieomgeving. Voorbeeld: 16% besparing op energiekosten door het toepassen van vacuümgrijpers met Venturi-vacuümgeneratoren met geïntegreerde luchtspaarschakeling (Bedrijf in continudienst met compressorcapaciteit van 160kW). Slim samenspel: de meest energie-efficiënte oplossing bestaat steeds vaker uit een combinatie van elektrische en pneumatische aandrijvingen - een principe dat Festo in vele kant-en-klare handling units in praktijk brengt. 1 Toepassing 2: grijpen Overeenkomstige situaties doen zich voor wanneer we pneumatische en elektrische grijpers met elkaar vergelijken. Die vergelijking laat zien hoe belangrijk een duidelijke definitie van de toepassing is voor het komen tot een juiste oplossing. Bekijken we het energieverbruik gedurende het bewegingsverloop van een grijpertoepassing dan is een pneumatische grijper alleen dan in het voordeel, wanneer het in de toepassing gaat om lange cyclustijden en geringe aantallen grijpbewegingen. De pneumatische grijper heeft slechts eenmaal druk nodig voor een continue houdpositie: voor de duur daarvan is geen verdere energie nodig. De elektrische grijper, die voor de totale bewegingsafloop van de grijpertoepassing energie nodig heeft, kan alleen energie-efficiënter werken, als de toepassing bestaat uit korte cycli met veel grijpbewegingen. De toepassing bepaalt De voordelen van elektrische aandrijvingen komen met name tot hun recht bij zuivere aandrijftoepassingen met hoge snelheden en grote slaglengtes. Daarnaast is de elektrische aandrijving met name energie-efficiënter in te zetten wanneer het gaat om toepassingen die vragen om flexibele positionering of verschillende aanloopprofielen. Gaat het evenwel om een eenvoudige en robuuste handlingtoepassing of een toepassing met hoge krachtdichtheid, dan is de pneumatische oplossing in het voordeel. Bij de keuze voor een bepaald aandrijfsysteem mogen we ook de totale bedrijfskosten - de Total Cost of Ownership - niet uit het oog verliezen. Pneumatische aandrijvingen zijn in aanschaf een factor 8 tot 10 voordeliger dan elektrische. Al naar gelang slaglengte en cyclustijd een rol spelen worden de directe bedrijfskosten hoger. Daartegenover kan de afschrijvingsperiode moeiteloos tien jaar of langer zijn. Energie-efficiëntie in de praktijk 1 Persluchtdruk verlagen 2 Reduceren van drukval 3 Volumereductie bij be- en ontluchting 4 Overdimensionering vermijden 5 Stroomverbruik verlagen 6 Lekkages elimineren 7 Bewegende massa verlagen 8 Slangen inkorten 9 Terugwinnen van energie Toepassen van luchtspaarschakelingen Verminderen van wrijvingsweerstanden Energie afsluiten

11 trends in automation Drinkwatervoorziening in Rusland Energie optimaal gebruiken met pneumatiek Rusland is niet alleen één van de grootste landen ter wereld, maar ook één van de grootste exporteurs van energie. Dit betekent niet dat energiebesparing geen thema in Rusland is. De oude keizerstad geeft op het gebied van drinkwatervoorziening met de modernste technieken de toon aan. Pneumatische automatiseringsoplossingen van Festo dragen daarbij in aanzienlijke mate bij aan de energie-efficiëntie van de nieuwe installaties. De herrijzeniskerk (ook wel Bloedkerk) aan het Gribojedovkanaal in Sint Petersburg. Sint Petersburg, vroeger bekend als Leningrad, is de meest noordelijk gelegen miljoenenstad ter wereld. Energie-efficiëntie en drinkwatervoorziening is een belangrijk thema van de zuidelijke stadsdelen. Daarom investeert de voormalige lievelingsstad van de Russische tsaren in drie jaar tijd 2,6 miljard roebel (circa 65 miljoen euro) in energie-efficiënte en drinkwatervoorzieningen. Daarmee stelt Vodokanal, het waterleidingbedrijf van Sint Petersburg, zich niet alleen de modernisering van 34 pompstations ten doel, maar ook een vermindering van het stroomverbruik met meer dan één derde. Energie-efficiënte pneumatiek Tot nog toe genoten elektrische aandrijvingen bij de Russische waterleidingbedrijven de voorkeur; zowel voor het openen en sluiten van de toe- en afvoeren naar de zandbedfilters als voor die toepassing in de pompstations. In Sint Petersburg zou voor alle elektrische aandrijvingen een totaal geïnstalleerd vermogen van 75kW nodig geweest zijn. Een dergelijk vermogen kon het waterleidingbedrijf zonder extra energievoorziening niet leveren. Om de energiebesparing die we ons ten doel gesteld hadden te realiseren moesten we dus op zoek naar andere oplossingen., aldus Maxim Perschin, Hoofd van het waterleidingbedrijf Eenheid K-6 bij Vodokanal. Tijdens het bezoek aan een vakbeurs werden de ingenieurs van Vodokanal geattendeerd op de energie- Rivierkreeft-sensoren Water in Sint Petersburg - tegenwoordig gecontroleerd met hulp van rivierkreeften. Naast Moskou is de metropool aan de Newa voorloper bij het moderniseren van de Russische watervoorziening. Op dit moment wordt 92 procent van het door de stad aangeleverde rioolwater gezuiverd. Tegen 2020 moet dat percentage op 100 komen te liggen. Voor de desinfectie van het water gebruikt Vodokanal tegenwoordig geen chloor meer, maar ozon. Ook rivierkreeften worden ingezet bij het monitoren op toxische stoffen. De dieren reageren op giftige substanties met een verhoging van de hartfrequentie, deze wordt via sensoren gemeten. De hartslagdata komen met andere gegevens samen in de besturingscentrale van de drinkwatervoorziening.

12 Met pneumatiek is het simpel om energie te besparen bij de drinkwatervoorziening Dr. Ivan Zanamensky, Hoofd Verkoop bij Festo voor Europees Rusland. Voorgemonteerde units: 120 pneumatische DAPS-aandrijvingen met sensorboxen zorgen voor het openen en sluiten van de afsluiters van de 20 zandbedfilters. Kant-en-klare besturingskasten: de VTSA-ventieleilanden met een luchtverzorgingseenheid uit de MS-serie zorgen voor betrouwbare schakelcycli in het waterleidingbedrijf K-6 van Vodokanal. Pneumatische aandrijvingen in diverse dimensies: gegarandeerd betrouwbaar openen en sluiten van de watertoevoer naar zandbedfilters en keerspoeling. efficiënte oplossingen van Festo., zo vertelt Dr. Ivan Zanamensky, Hoofd Verkoop bij Festo voor Europees Rusland. Het pneumatische systeem met DAPSaandrijvingen heeft met inbegrip van de beide persluchtcompressoren slechts een geïnstalleerd vermogen van 10kW nodig. Als gevolg van het vervangen van de elektrische aandrijvingen door 120 persluchtaandrijvingen, besparen we alleen al op de extra kosten voor stroomopwekking ,-., zo meldt watervoorzieningspecialist Perschin. Kant-en-klare oplossingen In de nieuwe Eenheid K-6 van de oppervlaktewatervoorziening Zuid van Sint Petersburg zijn 20 nieuwe zandbedfilters geïnstalleerd. Bij iedere filtreerbekken zijn telkens zes eenheden met aandrijvingen en afsluiters voor het open- en dichtzetten van de toe- en afvoerkanalen geïnstalleerd. Behalve de kant-en-klaar geleverde eenheden bestaande uit aandrijving, afsluiter en sensorbox zet Vodokanal ook de bijbehorende en eveneens gebouwd geleverde schakelkasten in met VTSA- ventieleilanden, druk- en flowsensoren en verzorgingseenheden uit de MS-serie. Als we de complete pneumatische automatiseringsoplossing bij één en dezelfde leverancier bestellen geeft dat simpelweg minder problemen in gebruik en onderhoud., aldus Perschin. De experts van Festo staan altijd klaar als we ze nodig hebben. De nieuwe Eenheid K-6 van het waterleidingbedrijf wordt centraal aangestuurd op procesniveau, waardoor een uitgebreide monitoring van het zuiveringsproces van het drinkwater mogelijk is. De besturing verzamelt alle gegevens en vergelijkt ze constant met vooraf vastgelegde normwaarden. De automatiseringsoplossingen van Festo zijn volledig in dit proces geïntegreerd en leveren via de sensorsystemen constant actuele informatie over de status van de afzonderlijke onderdelen van de installatie. Water voor de boomtown Naast de hoofdstad Moskou is Sint Petersburg de tweede Russische boomtown. Het stadsareaal groeit gestaag, er worden voortdurend nieuwe wijken en industriezones toegevoegd. Vodokanal levert dagelijks 1,9 miljoen kubieke meter water aan 4,8 miljoen mensen, en Eenheid K-6 van het waterleidingbedrijf neemt daarvan m 3 drinkwater voor zijn rekening. Dat beantwoordt aan de hoogste eisen wat betreft filtratietechniek en chemische zuivering met ozon. Met de pneumatische automatisering van Eenheid K-6 heeft het waterleidingbedrijf thans een grote stap voorwaarts gezet op het gebied van energie-efficiëntie.

13 Value-engineering Elektrische aandrijvingen selecteren en configureren trends in automation Over de vraag wanneer je voor een pneumatische en wanneer je voor een elektrische aandrijving moet kiezen, zijn langdurige discussies te voeren en de nodige artikelen geschreven. Met name de kostenaspecten zijn onderwerp van grondig onderzoek geweest. Wie wil weten welk type aandrijving in zijn machine het meest economisch is hoeft eigenlijk alleen maar de Festo Engineer te raadplegen die door middel van de L3C-tool van Festo een eenduidig antwoord zal kunnen geven. Niettemin zijn er heel wat soorten bewegingen waarbij een elektrische of servopneumatische aandrijving onmiskenbaar in het voordeel is en ook over de vraag welke elektrische aandrijfoplossing dan de verstandigste keus is, valt nog wel het één en ander te zeggen. Elektromechanische aandrijvingen een logische keuze als het gaat om toepassingen waarin massa's en snelheden sterk uiteenlopen. De snelheid van machines moet steeds hoger komen te liggen om aan de eisen van hogere productiviteit tegen lagere kosten te beantwoorden. Daarnaast wordt er alsmaar meer flexibiliteit gevraagd van de machine. Machines die maar één product en één verpakking aankunnen, worden steeds zeldzamer, en de aandrijftechnologie moet daarin mee kunnen komen. Tenslotte zijn machinebouwers steeds meer modulair gaan werken. Basismachi- nes worden met steeds andere front-ends en toevoegingen uitgerust.natuurlijk moet ook de aandrijftechnologie daarin nog eens mee kunnen komen. Flexibiliteit en dynamiek "Als een mechaniek of as veel verschillende posities moet aanlopen en daarbij met verschillende massa's en snelheden te maken heeft, dan ga je al gauw in termen van elektrisch of servopneumatisch aandrijven denken.", zo vertelt Robin van Tongeren, Product Marketing Manager Mechatronics bij Festo. "Dat geldt ook voor het synchroniseren van bewegingen. Daarbij voert een bewegend machineonderdeel bewerkingen uit op een eveneens bewegend product. Met dat soort oplossingen kun je de capaciteit van een machine fors opvoeren, maar ze stellen zulke hoge eisen aan de wendbaarheid van de aandrijving dat ze alleen servo-elektrisch te realiseren zijn. En dat is in nog sterkere mate het geval voor meerassige sys-

14 De Optimised Motion Series: een inbouwklaar elektromechanisch systeem dat via een webinterface geconfigureerd kan worden. temen die met een bewegend product gesynchroniseerd moeten worden zoals bij vliegende zaag-toepassingen (ook wel product tracking genoemd). Die zijn servo-pneumatisch niet te realiseren, maar maken inmiddels deel uit van het standaardprogramma voor elektrische systemen." Motorkeuze Op wat voor elektrische aandrijving de keuze vervolgens valt is vooral een kwestie van de eisen die de applicatie stelt. Robin van Tongeren: "Mechanisch is er de keuze uit bijvoorbeeld: een tandriem en een spindel als aandrijving, gekoppeld aan een glij-, rol-, kogel- of vloeistoflager. De keuze wordt gemaakt aan de hand van twee eenvoudige vragen: "Wat heeft de applicatie nodig en wat zijn de bedrijfseconomische kosten - de TCO?. Motorisch kan men kiezen uit een prijstechnisch interessante laagdynamische steppermotor zonder terugkoppeling, een steppermotor met terugkoppeling (closed-loop) of een hoogdynamische servo, waarbij de servo ook nog opties biedt zoals absolute encoder en IP65- bescherming (shaft seal). Tot slot kan het zijn dat mechaniek en motor gecombineerd worden in één unit, omwille van extreem hoge dynamica, in dit geval praat men over lineaire motoren." Wat de applicatie nodig heeft is snel en eenvoudig te bepalen aan de hand van de gratis Festo selectiesoftware. Deze software genereert tevens een initiële prijsindicatie waarmee de gebruiker, in combinatie met andere kengetallen, de Total Cost of Ownership van de oplossing kan bepalen. Eenvoudig configureren De acceptatie van een technologie hangt van twee belangrijke factoren af: toepassing en toegankelijkheid. Naarmate elektrische aandrijvingen breder worden toegepast wordt de toegankelijkheid een belangrijker element. Volgens Robin van Tongeren onderkent Festo dat. "Voor de configuratie van alle servo-aandrijvingen heeft Festo de FCT-software ontwikkeld: Festo Configuration Tool. Deze beschikt over een gestandaardiseerde user interface. Daardoor verschillen de procedures voor het configureren van een servomotor of een stappenmotor met servocontroller nauwelijks van elkaar. Zelfs een servopneumatische-aandrijving kan met de FCT-software op dezelfde manier als een servomotor worden geconfigureerd. Als de gebruiker zich eenmaal vertrouwd heeft gemaakt met de procedure kan hij elke willekeurige servotoepassing configureren." Extra gemak met OMS Juist omdat er steeds meer behoefte bestaat aan flexibiliteit zonder extreem hoge dynamische prestaties heeft Festo de Optimised Motion Series ontwikkeld. Deze bestaat uit een reeks aandrijvingen van verschillende afmetingen met een geïntegreerde stappenmotor, een encoder en een aparte servocontroller. Het geheel is uitermate compact en licht van bouw, zodat het bijna overal in de machine een plaats kan vinden. De glad afgewerkte behuizingen hebben beschermingsklasse IP40, en het ontwerp van de Optimized Motion Series is in 2012 bekroond met de Red Dot Award voor industriële vormgeving - een teken dat vorm en functie in de Optimized Motion Series perfect op elkaar aansluiten. De Optimised Motion Series biedt unieke logistieke en engineeringvoordelen: met één artikelnummer bestelt de gebruiker een compleet inbouwklaar systeem. Mechaniek, motor en controller zijn reeds correct verbonden, de gebruiker hoeft alleen een voeding van 24V en de juiste stuursignalen aan te sluiten. De Configuratie kan rechtstreeks via een webinterface worden uitgevoerd. Door via een webbrowser in te loggen op de Festo Cloud Server en de aandrijvingscode in te voeren wordt er direct een parameterfile voor 7 posities gedownload. Deze kunnen zo in de controller worden opgeslagen en gebruikt om de juiste configuratie te selecteren. Uitgebreide mogelijkheden - tot 31 posities en extra faciliteiten voor de user interface - zijn programmeerbaar via de gratis FCT-software. Klantgerichte flexibiliteit Met een scala van elektrische aandrijvingen van servomotoren voor hoogdynamische toepassingen tot de concurrerend geprijsde Optimised Motion Series vinden machinebouwers bij Festo voor vrijwel elke toepassing de juiste aandrijving. "Wij kunnen onze klanten via het L3C-tool adviseren over de meest economische aandrijving. Én met onze know-how op mechatronisch gebied en onze range van servo-elektrische oplossingen kunnen we ook bij gecompliceerde positioneringsvraagstukken een oplossing voorstellen. Zulke vraagstukken zijn voor ons een uitdaging - en door onze klanten te helpen met het oplossen kunnen we bijdragen aan de productiviteit.", aldus Product Marketing Manager Mechatronics Robin van Tongeren.

15 trends in automation Training & opleiding Kennis overdragen in en voor de praktijk Maatwerk in Training & Opleiding is meer dan het aanpassen van boeken of dictaten. Zeker als je, zoals Festo, ervan uitgaat dat de ene helft van een opleiding bestaat uit kennen en de andere helft uit kunnen. In dit geval moet je als trainingsaanbieder volledig thuis zijn in de wereld van je cursisten. Of het hier nu gaat om pneumatiek, hydrauliek, elektrotechniek en elektronica of om procesautomatisering de vaardigheden uit de praktijk zijn minstens even belangrijk als de kennis van de theorie. Water staat hoog op de prioriteitenlijst van de Zuid- Afrikaanse overheid. Het land maakt een razendsnelle ontwikkeling door; daarom hebben zaken als watervoorziening en -zuivering een hoge prioriteit. Zonder de juiste mensen begin je niet veel; volgens schattingen van het Department of Water Affairs zijn er ruim geschoolde technici nodig om de personeelstekorten bij watervoorziening en -zuivering in Zuid-Afrika op te heffen. Om daar iets aan te doen ontwikkelde Festo Didactic samen met enkele andere instanties Edukit leersystemen voor de procesautomatisering. Ook het Duitse ministerie voor handelsbevordering en ontwikkelingssamenwerking ondersteunt dit project. Praktijkgerichte modulaire trainingen Doelstelling van het project is: door praktijkgerichte basis- en vervolgopleidingen op het gebied van waterbeheer er voor te zorgen dat in de toekomst water in voldoende mate en kwaliteit beschikbaar komt en blijft. Yvonne Salazar, betrokken bij Global Training Business Development van Festo Didactic, licht dat toe: "Efficiënt trainen en verder opleiden van medewerkers bij onderhoud, procescontrole en besturing van de installaties zorgt voor een betere energie-efficiëntie en lagere beheerskosten. Dat zijn belangrijke factoren in de richting van een groene ecologie." Kwaliteitsborging van behaalde competenties De plaatselijke vestiging van Festo, de Universiteit van Pretoria en The Water Academy in Knysna waren betrokken bij het ontwikkelen en aanpassen van de Edukit leersystemen procesautomatisering voor engineers, technici en geschoolde medewerkers. Het simuleren van real-life processen op deze leersystemen zorgt ervoor dat nieuwe kennis en vaardigheden voor de dagelijkse praktijk eenvoudig en effectief worden overgedragen. Waar voorheen alleen het reageerbuismodel van toepassing was, kunnen nu echte invloeden en wisselwerkingen in beeld worden gebracht. Dat leidt tot een beter begrip van de processen. Na het project moeten minstens 450 functionarissen in de sector waterbeheer beschikken over de benodigde kwalificaties. Maatwerk trainingen van eigen bodem Ook in Nederland timmert Festo Didactic aan de weg met trainingen en cursussen die volledig op maat worden gemaakt voor de behoeften van individuele bedrijven. Vaak worden deze cursussen op locatie gegeven: de speciale leersystemen van Festo Didactic helpen de cursisten om inzicht te krijgen in pneumatiek, hydrauliek of elektrotechniek en om er ervaring mee op te doen. Daarnaast kan direct de vertaalslag worden gemaakt naar de praktijk van de eigen machines.

16 Training mechatronica voor operators Voor een Nederlandse fabrikant van farmaceutische producten werd onlangs een training georganiseerd, waarbij procesoperators en servicetechnici vertrouwd werden gemaakt met de principes van pneumatiek, elektrotechniek en elektro-pneumatische besturingen, zoals die op hun machines worden toegepast. Jeroen Mars, Product Marketing Manager Training & Consulting van Festo Didactic: "Met de opgedane kennis en praktijkervaring zijn zowel operators als servicetechnici beter op hun taak voorbereid. Operators kunnen zelf eerstelijnsonderhoud uitvoeren en dreigende storingen signaleren. Servicetechnici zijn minder tijd kwijt aan kleine storingen en concentreren zich op complexe systemen en/of nieuwe toegepaste technieken. Het netto-effect van een dergelijke maatwerkcursus is een hogere uptime van de machine en een hogere productiviteit. Daarnaast zorgt de opgedane kennis ook voor extra motivatie van medewerkers en een betere onderlinge technische communicatie". Training mobiele hydrauliek voor service technici Voor één van de grootste gemeentelijke reinigingsbedrijven in ons land heeft Festo Didactic eveneens een trainingstraject op maat ontwikkeld. Daarbij werden de onderhoudsmedewerkers in eerste instantie vertrouwd gemaakt met hydrauliek en pneumatiek - belangrijke functies in de speciale voertuigen waar de dienst mee werkt. In een vervolgcursus werden de schakelingen en schema's van een aantal speciale voertuigfuncties behandeld. De betreffende functies werden opgebouwd op de hydrauliektrainingsopstellingen die tot de unieke trainingtools van Festo Didactic behoren. Daarop werden vervolgens diverse praktijksituaties en -storingen gesimuleerd. "Op die manier zorgen we ervoor dat de leersituatie een afspiegeling is van de praktijk van alledag. Bovendien krijgen de deelnemers, door de theoretische onderbouwing en het werken met modellen van de voertuigtechniek, een helder inzicht in het functioneren van hun materieel.", aldus Jeroen Mars. 3 keer maatwerk Onder de noemer "3 x maatwerk" biedt Festo Didactic een cursus- en trainingsprogramma aan dat tot de meest flexibele in Nederland behoort. Alle cursussen en trainingen focussen op kennis en vaardigheden: theorie en praktijk zijn volledig geïntegreerd. 1. Maatwerk in intake: door het huidige kennisniveau te inventariseren kunnen we de trainingen en cursussen afstemmen op de deelnemers. 2. Maatwerk in samenstelling: geen standaardcursussen, maar individuele modulen, stuk voor stuk afgestemd op de productieomgeving van de opdrachtgever. 3. Maatwerk in uitvoering: op praktijklocaties overal in Nederland of op locatie bij de opdrachtgever. De praktijk in beeld: cursisten raken vertrouwd met de processen van waterbeheer in Zuid-Afrika.

17 trends in automation De CPX in optima forma als interface tussen het menselijk brein en een elektromechanische uitvoereenheid. Value-engineering Tijd winnen met de juiste keuzes Wie kosten wil besparen kan beter niet te lang wachten met het nemen van beslissingen. In elke projectorganisatie is gebeleken dat: hoe later in het verloop van een project wijzigingen worden aangebracht, des te groter de consequenties voor de kosten, zowel het totale project als voor de Total Cost of Ownership. En datzelfde geldt voor de doorlooptijd van een project. Die wetmatigheid geldt niet alleen voor verbouwingen van musea, maar ook voor het ontwerpen en bouwen van machines en installaties. Een platform dat de machinebouwer een maximale vrijheid biedt bij het verantwoord implementeren van functies kan tijd en kosten besparen. Het CPX-platform van Festo is al een aantal jaren bezig aan een succesvolle opmars. En één van de belangrijkste redenen daarvoor is de flexibiliteit ervan. Een uitgangspunt van dit platform is dat ontwerpers in toenemende mate te maken krijgen met een mix van dynamiek en precisie, die niet langer met één aandrijftechnologie valt op te lossen. Een CPX-eiland biedt de mogelijkheid om er zowel ventielen voor het aansturen van cilinders als controllers voor stappen- en servomotoren op aan te sluiten. Via veldbus- en ethernetaansluitingen communiceert dit eiland met bovenliggende besturingen. In feite biedt het CPX-platform de machinebouwer maximale vrijheid in platformkeuze zowel waar het aandrijfplatforms, als besturingsplatforms betreft. Modulair en veelzijdig De flexibiliteit is te danken aan het modulaire concept van het CPX-eiland. Alle functies zijn ondergebracht in aparte modules: Aansturing voor aandrijvingen inclusief communicatie met hoofdbesturingen I/O voor sensoriek en andere bewakingseenheden Uitlezen van machineparameters Programmeerbaarheid van de modules op zich waardoor het eiland functioneel een complete PLC wordt Een voorbeeld hiervan betreft een machine om draaistukken optisch te controleren op bramen en andere defecten. Het hart van die machine is een CPX-CEC-eiland die alle pneumatische en elektrische assen aanstuurt voor het schoonborstelen en positioneren van de draaistukken, zodat ze door een SBOcamera geïnspecteerd kunnen worden. Het voordeel van een dergelijke totaaloplossing is dat alle elementen op dezelfde (universele) manier geprogrammeerd worden, ontwikkeling en inbedrijfstelling minder tijd vergen, en logistiek en service in één betrouwbare hand berusten. Praktische procesbesturing Voor een wereldwijd opererende fabrikant van machines ("keukens") voor de snoepgoedindustrie biedt de CPX een

18 Een toonbeeld van wendbaarheid: het CPX-platform integreert communicatie, I/O, en aansturing van (servo) pneumatiek en elektromechnica. aanzienlijke besparing op installatiewerk en wereldwijde onderhoudszekerheid. De mogelijkheid om alle ventielen voor de vele kleppen en membraanpompen op één eiland te monteren (het maximum is 512) leverde al duidelijke voordelen bij de bouw op. Datzelfde gold voor de mogelijkheid om specifieke drukzones te definiëren, zodat membraanpompen op verschillende drukken aangestuurd kunnen worden. De "hot-swap"-functionaliteit; voor het snel uitwisselen van ventielen zonder de machine drukloos te maken, vereenvoudigt het onderhoud. De mogelijkheid om de machine af te stemmen op een willekeurig industriebusprotocol, door het simpelweg toepassen van een andere module, maakt de machine tenslotte zonder ingrijpende wijzigingen toepasbaar in iedere omgeving. Zelfstandige servopneumatiek Het CPX-platform is niet statisch, maar evolueert mee met de technologie. Regelmatig worden nieuwe functionaliteiten en modules toegevoegd. Soms niet zozeer om de meest recente state-of-theart technologie op het CPX-platform te implementeren, maar om machinebouwers de mogelijkheid te bieden voor elke toepassing de optimale architectuur te vinden. Met de CMAX-module kan een CPX-FEC-module proportionele ventielen voor een servopneumatische toepassing aansturen. Zo'n servopneumatische functie dient bijvoorbeeld om planken met een variabele dikte en oppervlaktestructuur klemmend te geleiden langs een highspeed zaag om ze te verzagen tot latten. Al naar gelang de omstandigheden schakelt het systeem over van positienaar krachtbesturing en terug. Voor de aansturing is de CPX-FEC in combinatie met I/O van de toepassing verantwoordelijk, de koppeling met de bovenliggende besturing loopt over de veldbus. CPX met breinsturing Dat het CPX-platform de stap naar nieuwe technologie moeiteloos zet is even speels als duidelijk aangetoond in een experimentele toepassing van Festo CogniGame. De fysieke vorm daarvan is een real-life versie van het uit de jaren '70 bekende videospelletje "Pong". Met een kastje elektronica, een paar joysticks en een TV konden de spelers een gestripte vorm van pingpong spelen. De door CogniGame uitgewerkte variant werkt met elektromechanische en servopneumatische actuators om twee pingpongbatjes aan het eind van een tafel te bewegen. Eén speler bestuurt zijn batje met de hand, de besturing van het andere batje vindt plaats via sensoren op hoofd van de speler. Diens hersengolven worden via een speciaal computerprogramma in acties vertaald. De hele installatie wordt aangestuurd door een CPX met CoDe- Sys programmamodule, en is meer dan een speeltje; hij kan de weg wijzen naar nieuwe Mens-Machine-Interfaces. Van bouwen naar integreren Het CPX-platform biedt machinebouwers niet alleen de gelegenheid elektrische en pneumatische aandrijvingen, sensoriek, I/O en communicatie met bovenliggende besturingen te integreren. Het stelt hen ook in staat te kiezen voor een machine met decentrale intelligentie, en die keuze kan belangrijke gevolgen hebben voor de manier waarop zij hun bedrijfsprocessen inrichten. CPX is het platform bij uitstek voor modulair ontworpen machines, waaraan functies naar behoeven toegevoegd of aangepast worden. Ook leent dit platform zich uitstekend voor de System Integrators-benadering, waarbij outsourcing van de productie van modules en functies een reële optie is. Door een dergelijke benaderingswijze kan een heel, ontwikkeltraject, van ontwerp tot oplevering, er heel anders uitzien. En ook de Total Cost of Ownership van een machine kan aanzienlijk teruggebracht worden - bijvoorbeeld door toepassing van uitwisselbare modules die eenvoudig in de machine te integreren zijn.

19 trends in automation Research: onderzoek NanoForceGripper Grijper zonder energieverbruik Duurzaamheid is niet alleen een leidend thema voor Festo - de natuur zelf geeft het voorbeeld. Het Bionic Learning Network van Festo heeft daar al tal van toepassingen aan ontleend, en nog is het arsenaal niet uitgeput. De Gekko, als steile-wand-acrobaat onder de reptielen, klimt moeiteloos tegen een glazen wand op. Onderzoekers van Festo hebben de voetzolen van deze dieren onder de loep genomen en kwamen met het grijperprincipe, waarmee kwetsbare oppervlakten zonder risico of energieverbruik gemanipuleerd kunnen worden: de NanoForceGripper. Houdkracht in optima forma: de Gekko klimt moeiteloos tegen een gladde glaswand op.

20 Researchproject NanoForceGripper: de bionische grijper pakt de smartphone met behulp van Van der Waalskrachten op en laat deze weer los met behulp van het FinRay-effect. De grijper onder de microscoop: de nanostructuur van de folie in 400- voudige vergroting. Al meer dan 50 miljoen jaar leven de Gekko s op de aarde. Een deel van het geheim van hun succesvolle overleving schuilt onder hun tenen. Hier beschikken deze kleine klauteraars over een enorme houdkracht. Reden te over voor de bionicaspecialisten van Festo om een researchproject te starten om op gelijke voet met deze dieren te komen - althans met een NanoForceGripper, die dat in zich heeft. De bionische grijper is een succesvolle nabootsing van de voetzool van de Gekko. Hij kan zelfs de spiegelgladde oppervlaktes van een smartphone energie-efficiënt en zonder een spoor van beroering oppakken en weer los laten. Nanokrachten tonen grip De naam zegt het al: de NanoForceGripper, nog in het stadium van prototype, werkt met krachten op moleculair en atomair niveau. Van deze zogenaamde Van der Waalskrachten maakt ook de Gekko gebruik. Zonder enige kleverige hulpstof of zuignappen klimt deze kleine klauteraar verticaal omhoog langs een gladde glaswand. Push-push mechanisme: het systeem wordt geactiveerd zonder dat daarvoor externe actuators en aansturing nodig zijn. Het geheim van zijn succes is te zien onder de elektronenmicroscoop; een waar tapijt van ultradunne haartjes. Tussen elk afzonderlijk haartje en de afzonderlijke moleculen van het gladde oppervlak vindt de hechting via de Van der Waalskrachten plaats. Bij een enkel haartje is die minimaal. Maar zowel bij de Gekko als bij de NanoForceGripper wordt zij door een factor van per cm 2 versterkt. Op die manier kan een Gekko met slechts één pootje een gewicht van 10kg houden. Het vinprincipe zorgt voor gelijkmatig lossen Aan de onderkant van de NanoForceGripper vinden we een laagje zogeheten Gekko Nanoplast-folie. De grijper in zijn totaliteit werd in 2012 als studieproject in het kader van het Bionic Learning Network ontworpen. In een testopstelling pakt hij smartphones zonder enige mechanische aanraking rechtstreeks via het oppervlak van de displays op. Om de grijper weer te bevrijden van het gladde oppervlak hebben de onderzoekers de Gekko nogmaals op de vingers - of beter tenen - gekeken. De Gekko maakt de haartjes met hun Van der Waalskrachten los door zijn voetoppervlak simpelweg af te wikkelen. Via hetzelfde principe lost ook de Nano- ForceGripper zijn last. Hij bedient zich daarbij van een tweede bionisch principe: het FinRay effect, dat ontleend is aan de beweging van staartvinnen van de vissen. Als er een kracht op wordt uitgeoefend, wordt het vlakke oppervlak van de Nano- ForceGripper vervormd tot een gebogen vlak. Het werkzame, met Nanoplast-folie beklede hechtend oppervlak wordt daardoor geleidelijk kleiner en de grijperlast wordt zachtjes gelost. Vasthouden zonder energie Het werkingsprincipe van de NanoForce- Gripper bij het lossen van een voorwerp berust op het zo geheten push-push effect. Energieloos vasthouden en energiezuinig pakken en loslaten op basis van een push-push mechanisme zijn in de wereld van de grijpers een unicum. De NanoForceGripper blijft een eenmaal opgepakt voorwerp duurzaam vasthouden, zonder dat daarvoor enige toevoer van energie van buitenaf nodig is. Alleen voor het lossen van de Van de Waalsverbinding is een overeenkomstig geringe tegenkracht nodig. Een push-push mechanisme in de constructie van de grijper zorgt ervoor dat de adaptieve vorm van het grijperlichaam bij het los laten van het voorwerp automatisch vervormd wordt. Dankzij deze innovatieve structuur heeft de NanoForceGripper geen enkele extra actuator of aansturing nodig. Persluchtverbruik verminderd Deze "proof of concept"-studie maakt duidelijk hoe energie-efficiënt automatiseren in de toekomst eruit kan zien. Het laat zien hoe met bestaande elementen uit de automatisering een aanzienlijke energiebesparing gerealiseerd kan worden. Door inzet van de NanoForceGripper kan het energieverbruik, in vergelijking met op vacuüm gebaseerde systemen, duurzaam gereduceerd worden. Zo opent de NanoForceGripper niet alleen nieuwe perspectieven voor een contactloos grijpersysteem, hij illustreert ook overtuigend, hoe innovatieve technologieën in staat zijn de industriële productie een duurzame impuls te geven. Een impuls uit de natuur; één die de omgeving ten goede komt! NanoForceGripper live: scan de QR-code en bekijk de video!

Inhoud. Worldwide leading experts in pneumatics

Inhoud. Worldwide leading experts in pneumatics Inhoud 2 Kennismaken met pneumatiek...4 Inleiding in pneumatiek...5 Elektro-pneumatiek...6 Storingzoeken in geautomatiseerde pneumatische installaties...7 Energy Saving in pneumatische installaties...9

Nadere informatie

Nieuw: controllers van Syel Europe

Nieuw: controllers van Syel Europe INDUSTRIËLE ELEKTRONICA Nieuw: controllers van Syel Europe De compacte controller die intelligent én voordelig is. voor seriebouw en klantspecifieke toepassingen voor complexe berekeningen én eenvoudige

Nadere informatie

Lineaire servomotoren voor de industrie

Lineaire servomotoren voor de industrie Lineaire servomotoren voor de industrie Elektrisch aandrijfsysteem Vrij positioneerbaar over de gehele slaglengte Nauwkeurige en dynamische positionering Lange levensduur door lineare directe aandrijving

Nadere informatie

Koning & Hartman maakt het verschil

Koning & Hartman maakt het verschil Koning & Hartman maakt het verschil KH Smart Manufacturing KH Smart Manufacturing Smart Made Simple Smart Made Simple Nieuwe technologieën volgen elkaar steeds sneller op en leiden tot nieuwe concepten,

Nadere informatie

Energy Efficiency Advies: van analyse tot en met implementatie

Energy Efficiency Advies: van analyse tot en met implementatie Energy Eiciency Advies: van analyse tot en met implementatie 2 3 U wilt uw Energy Eiciency verhogen. Maak gebruik van onze ervaring. Kosten besparen. Emissies reduceren. Onze Energy Eiciency adviezen helpen

Nadere informatie

"Wij zijn creatieve denkers met kennis van industriële automatisering" JB Systems Westlandseweg 190 3131 HX Vlaardingen Postbus 108 3130 AC Vlaardingen T +31 10 460 80 60 F +31 10 460 80 00 info@jbsystems.nl

Nadere informatie

Your added value provider

Your added value provider Energiebesparing Presentatie Energiebesparing waarom? Meer netto winst Efficient proces Energie besparen Minder CO2 beter milieu Minder onderhoud Energiebesparing: Energieverbruik Wereldwijd Rendement,

Nadere informatie

THEME Competence Matrix - Mechatronics

THEME Competence Matrix - Mechatronics COMPETENTIEGEGIED COMPETENTIE ONTWIKKELINGSSTAPPEN 1. Onderhouden van systemen en borgen van de betrouwbaarheid Hij/zij kan het elementaire onderhoud van machines en systemen, volgens planning uitvoeren.

Nadere informatie

SEW-EURODRIVE Driving the world. Servomotoren. Dynamiek binnen handbereik

SEW-EURODRIVE Driving the world. Servomotoren. Dynamiek binnen handbereik SEW-EURODRIVE Driving the world Servomotoren Dynamiek binnen handbereik Servomotoren CMP Precisie, dynamiek en kracht in een bijzonder compacte constructie - daarvoor staan de krachtige servomotoren van

Nadere informatie

Hoe directe ketelvoedingoplossingen geld besparen

Hoe directe ketelvoedingoplossingen geld besparen Hoe directe ketelvoedingoplossingen geld besparen Grundfos ketelvoedingsystemen: Doe het regelventiel weg! Standaard ketelvoedingsystemen zijn voorzien van een regelventiel, bypasse en overgedimensioneerde

Nadere informatie

De TRUMPF 3D laser systemen. Van applicatie ontwikkeling tot en met productie

De TRUMPF 3D laser systemen. Van applicatie ontwikkeling tot en met productie De TRUMPF 3D laser systemen STAP IN DE 3D WERELD VAN TRUMPF: Van applicatie ontwikkeling tot en met productie Met de TRUMPF TruLaser Robot en de TRUMPF TruLaser Cell bieden wij u op het gebied van lasersnijden

Nadere informatie

Onze visie op uw vraag? tsb - bescom bv Postadres Bezoekadres tsb - bescom bv

Onze visie op uw vraag? tsb - bescom bv Postadres Bezoekadres tsb - bescom bv tsb - bescom bv Beweging tsb-bescom realiseert the best move voor u. Oftewel: voor het zo slim mogelijk auto matiseren van bewegingen. Om dit te bereiken, leveren we alle apparatuur op het gebied van sensoren,

Nadere informatie

Brammer Energy Savings

Brammer Energy Savings Brammer Energy Savings Brochure 120853 Wij weten waar het om draait Energiebesparing is een belangrijk onderwerp, zo ook in het onderhoud. Bekend is dat energiekosten 90% van de totaal gemaakte kosten

Nadere informatie

Hoe zorgt u voor maximale uptime met minimale inspanning?

Hoe zorgt u voor maximale uptime met minimale inspanning? Hoe zorgt u voor maximale uptime met minimale inspanning? Qi ict Delftechpark 35-37 2628 XJ Delft T: +31 15 888 04 44 F: +31 15 888 04 45 E: info@qi.nl I: www.qi.nl De service-overeenkomsten van Qi ict

Nadere informatie

Festo Energy Saving Services

Festo Energy Saving Services Festo Energy Saving Services In 5 stappen naar een duurzame besparing Bespaar meer dan alleen perslucht! Lagere energiekosten en persluchtverbruik Uw hele persluchtsysteem blijft in goede conditie Update

Nadere informatie

Waarom overstappen van pneumatische cilinders naar elektrisch aangedreven actuatoren?

Waarom overstappen van pneumatische cilinders naar elektrisch aangedreven actuatoren? Waarom overstappen van pneumatische cilinders naar elektrisch aangedreven actuatoren? Waar Vision & Robotics Veldhoven Wanneer Donderdag 12 juni 2014 15:40 16:00 uur Spreker Martin van den Berg Eltrex

Nadere informatie

De kracht van samenspel

De kracht van samenspel De kracht van samenspel Er zijn ambities in het spel U wilt zeker zijn van de continuïteit en beschikbaarheid van techniek. U wilt een prettige, veilige werkomgeving in een nieuw kantoorpand. U wilt uw

Nadere informatie

Pneumatiek cilinders

Pneumatiek cilinders Pneumatiek cilinders perslucht in beweging perslucht in beweging Pneumatiek cilinders en Q Plus Q Plus heeft een prachtig pakket cilinders, daar kan niemand omheen. Het pakket is breed en we hebben samen

Nadere informatie

Innovaties door nieuwe ontwikkelingen

Innovaties door nieuwe ontwikkelingen IO Link dag - 2 juni 2015 IO-Link Festo: Benno Brinkers & Jeroen Mars Mogelijkheden van IO- Link Type producten Communicatie & installatie Integratie van signalen Machineveiligheid Demo Wie is Festo? Opgericht

Nadere informatie

Configureerbare industriële PC's met Core-i7-processor Maximale performance bij gering energieverbruik

Configureerbare industriële PC's met Core-i7-processor Maximale performance bij gering energieverbruik Configureerbare industriële PC's met Core-i7-processor Maximale performance bij gering energieverbruik Door Harm Geurink, Productmanager Control & Industry Solutions bij Phoenix Contact, Nederland hgeurink@phoenixcontact.nl

Nadere informatie

De kracht van bewezen technologie

De kracht van bewezen technologie De kracht van bewezen technologie De kracht van bewezen technologie Rodelta Pumps International BV is een nationaal en internationaal toonaangevende producent van centrifugaalpompen. Al meer dan 60 jaar

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie HBO5. Code 7368 Lestijden 80 Studiepunten n.v.t. 100% Ingeschatte totale 160 studiebelasting

ECTS-fiche. 1. Identificatie HBO5. Code 7368 Lestijden 80 Studiepunten n.v.t. 100% Ingeschatte totale 160 studiebelasting ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Elektro-mechanica HBO5 Module Pneumatica Code 7368 Lestijden 80 Studiepunten n.v.t. Mogelijkheid tot JA aanvragen vrijstelling Vereiste 100% aanwezigheid Ingeschatte

Nadere informatie

Automatiseringsoplossing voor verpakkingsmachines. Verlaag uw kosten en time-to-market

Automatiseringsoplossing voor verpakkingsmachines. Verlaag uw kosten en time-to-market Automatiseringsoplossing voor verpakkingsmachines Verlaag uw kosten en time-to-market Eén partner voor een gezamenlijk doel Schneider Electric is een wereldwijde leider op het gebied van automatiseringsoplossingen

Nadere informatie

IE Motoren Event HOE KUN JE ENERGIEBESPARING IN MACHINES BEREIKEN? Eric-Jan Huijbregts Account Manager B&R Industriële Automatisering B.V.

IE Motoren Event HOE KUN JE ENERGIEBESPARING IN MACHINES BEREIKEN? Eric-Jan Huijbregts Account Manager B&R Industriële Automatisering B.V. IE Motoren Event HOE KUN JE ENERGIEBESPARING IN MACHINES BEREIKEN? Eric-Jan Huijbregts Account Manager B&R Industriële Automatisering B.V. Energiebesparing Waarom? Energiebesparing Een wereldwijde uitdaging

Nadere informatie

Zijn ERP Systemen log?

Zijn ERP Systemen log? Zijn ERP Systemen log? Intelligent op weg Waar gaat het om? ERP is een verzamelnaam voor toepassingen welke door organisaties worden gebruikt ter ondersteuning van de primaire bedrijfsprocessen. Een aantal

Nadere informatie

Omvormers. Aanbod Kwaliteit Performance

Omvormers. Aanbod Kwaliteit Performance Omvormers Aanbod Kwaliteit Performance Bart van den Bosch Sinds 1997 zonne energie Bij toon aangevende fabrikant van omvormers net gekoppelde zonne energie systemen autonome energie voorziening systemen

Nadere informatie

o Center SAUTER Vision Center altijd het overzicht bewaren.

o Center SAUTER Vision Center altijd het overzicht bewaren. AUT AU UTE E ER Visio Vision sio io o Center Vision Center altijd het overzicht bewaren. Moderne gebouwautomatisering wordt steeds complexer: met Vision Center is de bewaking van uw installatie echter

Nadere informatie

Ontwikkeld voor mensen, vanzelfsprekend.

Ontwikkeld voor mensen, vanzelfsprekend. Priva blue id & Top control 8 Ontwikkeld voor mensen, vanzelfsprekend. Priva Blue ID & Top Control 8 Ontwikkeld voor mensen, vanzelfsprekend. Nooit eerder waren gebruiksgemak, snelheid en betrouwbaarheid

Nadere informatie

Zoekt u software? Of een oplossing die uw business vooruit helpt?

Zoekt u software? Of een oplossing die uw business vooruit helpt? Zoekt u software? Of een oplossing die uw business vooruit helpt? SAAS CONSULTANCY PROJECT MANAGEMENT SUPPORT KLANT E-LEARNING DEVELOPMENT TRAINING BUSINESS PROCESS REDESIGN Alles centraal geregeld Verkoopt,

Nadere informatie

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Codeless White Paper Roland Worms, Directeur Wouter van der Ven, Lead Software Architect Inhoudsopgave 1. Introductie 2. Het IT dilemma. Als standaard

Nadere informatie

Intelligente energiemeters voor datacenters

Intelligente energiemeters voor datacenters Intelligente energiemeters voor datacenters Waarom meten? Elektrische energie is de duurste van alle variabele kosten in een datacenter. Alleen daarom al is het goed om het verbruik met energiemeters in

Nadere informatie

Factsheet CLOUD DESIGN Managed Services

Factsheet CLOUD DESIGN Managed Services Factsheet CLOUD DESIGN Managed Services CLOUD DESIGN Managed Services We ontwerpen flexibele en kosteneffectieve cloud-architecturen als fundament voor uw digitale platform(en). De ontwikkelingen binnen

Nadere informatie

Wij werken het beste onder druk!

Wij werken het beste onder druk! Wij werken het beste onder druk! All-Hytec ontwerpt hydraulische installaties die uw industriële machines optimaliseren en moderniseren. Het ombouwen, aanpassen, reparatie en het onderhoud van uw machines

Nadere informatie

http://techniline.sirris.be/s/p.exe/wservice=wo/webextra/prg/olarticleprint?vwebse...

http://techniline.sirris.be/s/p.exe/wservice=wo/webextra/prg/olarticleprint?vwebse... Page 1 of 5 Techniline v3 27-08-2010 Mechatronics Machines verbruiken minder energie door slimme keuze elektrische aandrijving (27-08-2010) Nr. 0 Ecologische en economische motieven, zoals nieuwe machinenormen

Nadere informatie

Transport, doe het slim

Transport, doe het slim Transport, doe het slim an deur tot deur Wat is het? Het gaat hier om de uitgaande goederenstroom, van deur tot deur. Daarbij horen documenten en labels, mogelijkheden tot tracking en tracing, het volume

Nadere informatie

Productie Automatisering. Efficiënt en betrouwbaar automatiseren! www.newton.nl

Productie Automatisering. Efficiënt en betrouwbaar automatiseren! www.newton.nl Productie Automatisering Efficiënt en betrouwbaar automatiseren! www.newton.nl Automatisch kwaliteit Productieautomatisering is voor veel bedrijven een belangrijke factor om kwaliteit te optimaliseren,

Nadere informatie

de dynamiek van water producten en diensten voor installatietechniek

de dynamiek van water producten en diensten voor installatietechniek de dynamiek van water producten en diensten voor installatietechniek 2 compleet en duurzaam Duijvelaar Pompen biedt een breed assortiment aan schoon- en vuilwaterpompen en installaties. Producten die in

Nadere informatie

VERPAKKINGSAUTOMATEN

VERPAKKINGSAUTOMATEN VERPAKKINGSAUTOMATEN ZULLEN WE SAMEN UW PRODUCTEN VERPAKKEN? AVM-500 + KT-1000 AVC Sealing Solutions is een dynamisch bedrijf met jarenlange ervaring en een heldere ambitie: wij willen de beste zijn in

Nadere informatie

Casenso. Optimaliseer Uw Bedrijf. Casenso Consultancy

Casenso. Optimaliseer Uw Bedrijf. Casenso Consultancy Casenso Optimaliseer Uw Bedrijf Casenso Consultancy Internet : E-mail : office@casenso.nl Telefoon : +31 (0)24 322 0872 : Engels of Nederlands Consultancy Alle organisaties (bedrijven, non-profit, overheid)

Nadere informatie

Elektrische hulpaandrijving. Simpelweg mobiel. Klein. Licht. Wendbaar. www.alber.nl

Elektrische hulpaandrijving. Simpelweg mobiel. Klein. Licht. Wendbaar. www.alber.nl Simpelweg mobiel. Elektrische hulpaandrijving Klein. Licht. Wendbaar. www.alber.nl Weer meer dingen samen doen, daar hebben we naar uitgekeken. Geniet van meer mobiliteit Van handbewogen naar elektrisch

Nadere informatie

enabling your ambition

enabling your ambition Ctac: enabling your ambition Ambities helpen realiseren Als ondernemer of organisatie heeft u plannen voor de toekomst: groeien, een nog efficiënter bedrijfsvoering realiseren of nieuwe producten of diensten

Nadere informatie

De nieuwe Hydrovar generatie: Toegenomen flexibiliteit en besturing

De nieuwe Hydrovar generatie: Toegenomen flexibiliteit en besturing De nieuwe Hydrovar generatie: Toegenomen flexibiliteit en besturing De nieuwe generatie Hydrovar drukverhogingssets brengt pompen naar een hoger niveau van flexibiliteit en efficiëntie. Montage op de

Nadere informatie

Process Solutions Process Installations. The smart way forward in food and beverage. Find your optimum

Process Solutions Process Installations. The smart way forward in food and beverage. Find your optimum Process Solutions Process Installations The smart way forward in food and beverage Find your optimum Find your optimum The smart way forward in food and beverage. In de food & beverage-industrie bent u

Nadere informatie

www.motrac.be Uw logistieke oplossing binnen handbereik!

www.motrac.be Uw logistieke oplossing binnen handbereik! www.motrac.be Uw logistieke oplossing binnen handbereik! Er kunnen veel redenen zijn om uw interne logistiek eens nader te bekijken. Optimalisatie van uw bestaande magazijn, nieuwbouw of juist uitbreiding.

Nadere informatie

Roland Geurts Directeur

Roland Geurts Directeur Roland Geurts Directeur Onze opdrachtgevers zijn specialisten op hun eigen vakgebied en vragen om een leverancier die met hun meedenkt en de vaktaal spreekt. Zij zijn regelmatig blij verrast met de oplossingen

Nadere informatie

persinformatie Hoe kleiner, hoe efficiënter Energie besparen met montagegereedschap

persinformatie Hoe kleiner, hoe efficiënter Energie besparen met montagegereedschap persinformatie Industriele techniek: perslucht- & elektrische gereedschappen Atlas Copco Tools Nederland, Merwedeweg 7, NL -, Tel. 078-6230230, Fax 078-6104702, tools.nl@nl.atlascopco.com, www.atlascopco.nl

Nadere informatie

Twee bedrijven, één team!

Twee bedrijven, één team! cableassembly Connecting solutions Wij geloven in Connecting solutions Eén of miljoenen Klanten Twee bedrijven, één team. Zo zou je 2E Interconnection en Connecting solutions is voor ons een begrip dat

Nadere informatie

Nieuwe dimensies in gebruikerservaring en design

Nieuwe dimensies in gebruikerservaring en design Nieuwe dimensies in gebruikerservaring en design Vanaf Planon Accelerator 6.0 en Planon Software Suite Release 2014 Een innovatieve specialist met dertig jaar ervaring in het IWMSdomein Een partner die

Nadere informatie

D-AHU Compact. Luchtbehandelingskast met warmteterugwinning en een hoog rendement

D-AHU Compact. Luchtbehandelingskast met warmteterugwinning en een hoog rendement D-AHU Compact Luchtbehandelingskast met warmteterugwinning en een hoog rendement Eenvoudig, efficiënt en goed uitgebalanceerd De Compact-serie Daikin heeft uitgebreide ervaring met het ontwerpen en produceren

Nadere informatie

Van beeldscherm tot output

Van beeldscherm tot output Van beeldscherm tot output Uw grafische specialist en partner Grafinex ondersteunt de grafimedia industrie met een breed spectrum aan diensten en producten. Met deskundig advies en oplossingen op maat.

Nadere informatie

Duurzame automatiseringsoplossingen

Duurzame automatiseringsoplossingen A u t o m a t i o n S o l u t i o n s B u s i n e s s o p t i m a l i s a t i e d o o r P r o c e s I n t e g r a t i e Duurzame automatiseringsoplossingen Door mondiale ontwikkelingen en steeds sneller

Nadere informatie

Enphase de slimste keus in zonne-energie.

Enphase de slimste keus in zonne-energie. de slimste keus in zonne-energie. Uw zonnepanelen uitrusten met technologie heeft minimaal drie voordelen: De hoogste betrouwbaarheid, uitstekende prestaties en het hoogste rendement op uw investering.

Nadere informatie

Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur

Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur Wereldwijde veranderingen vereisen nieuwe manieren van denken en doen op het gebied van wereldwijde megatrends Demografische veranderingen Globale

Nadere informatie

Kracht door samenwerking. VD Leegte Metaal

Kracht door samenwerking. VD Leegte Metaal Kracht door samenwerking VD Leegte Metaal VD Leegte Metaal Een bijzonder geavanceerd machinepark, gekwalificeerde lassers, een op flexibiliteit en oplossingen gerichte aanpak, een strakke organisatie,

Nadere informatie

Rendement binnen handbereik

Rendement binnen handbereik GRUNDFOS Control MPC Rendement binnen handbereik GEBRUIKERSVRIENDELIJKE POMPBESTURING EN -BEWAKING VOOR DRUKVERHOGING, VERWARMING EN AIRCONDITIONING CONTROL MPC INLEIDING GRUNDFOS CONTROL MPC VERHOOGT

Nadere informatie

Ons nieuwe laboratoriuminrichtingssysteem

Ons nieuwe laboratoriuminrichtingssysteem Ons nieuwe laboratoriuminrichtingssysteem Als een ideale werking en een goed design elkaar innovatief aanvullen, hebben wij alles goed gedaan. Esthetische eisen vertalen in een goed design is één ding

Nadere informatie

Whatever the challenge, we will build it. Deze brochure is verrijkt met Layar

Whatever the challenge, we will build it. Deze brochure is verrijkt met Layar Whatever the challenge, we will build it. NL Deze brochure is verrijkt met Layar Hoe complex ook, geen technologisch vraagstuk gaat Mevi te ver. Frezen tot op 1 μm nauwkeurig. Whatever the challenge, we

Nadere informatie

Technologie die werkt en vooruitgaat. ZF-Duodrive: de hydrostatische aandrijving

Technologie die werkt en vooruitgaat. ZF-Duodrive: de hydrostatische aandrijving Technologie die werkt en vooruitgaat. ZF-Duodrive: de hydrostatische aandrijving Tegenwoordig worden vrachtwagens niet enkel gebruikt om van A naar B te rijden, maar ook om werkzaamheden op lage snelheid

Nadere informatie

Laser codeersystemen. Veilig, flexibel, duurzaam

Laser codeersystemen. Veilig, flexibel, duurzaam Laser codeersystemen Veilig, flexibel, duurzaam lasersystem INDUSTRIËLE GOEDEREN cosmetica CHEMICALIËN kleur verwijderen hygiëne producten PHARMACEUTISCHE PRODUCTEN CONSUMENTEN GOEDEREN MEDISCHE INSTRUMENTEN

Nadere informatie

Gefascineerd door elektronica, gedreven door uw uitdaging

Gefascineerd door elektronica, gedreven door uw uitdaging Gefascineerd door elektronica, gedreven door uw uitdaging Altijd de goede verbinding! Kwaliteit, snelheid en flexibiliteit: uw wensen zijn ons uitgangspunt EPR Technopower is gespecialiseerd in de Engineering,

Nadere informatie

De nieuwe Low cost Servocontroler RBD 4/6 S als opvolger op de bestaande servo controler type RBD 325.

De nieuwe Low cost Servocontroler RBD 4/6 S als opvolger op de bestaande servo controler type RBD 325. Pagina: 1 / 5 De nieuwe Low cost Servocontroler RBD 4/6 S als opvolger op de bestaande servo controler type RBD 325. Het nieuwe alternatief voor een High End servosysteem. Deze nieuwe servocontroler heeft

Nadere informatie

hertalan welkom in de wereld van EPDM

hertalan welkom in de wereld van EPDM hertalan welkom in de wereld van EPDM hertalan the waterproof solution Hertalan levert wereldwijd unieke EPDM producten voor duurzame en watervaste oplossingen. Als eerste Europese producent van EPDM folies

Nadere informatie

GEAVANCEERD ORDERVERZAMEL- SYSTEEM VOLGENS GOEDEREN-NAAR-DE- MAN PRINCIPE: MODULAIR, FLEXIBEL EN SCHAALBAAR GEAUTOMATISEERD ORDERVERZAMELEN

GEAVANCEERD ORDERVERZAMEL- SYSTEEM VOLGENS GOEDEREN-NAAR-DE- MAN PRINCIPE: MODULAIR, FLEXIBEL EN SCHAALBAAR GEAUTOMATISEERD ORDERVERZAMELEN GEAVANCEERD ORDERVERZAMEL- SYSTEEM VOLGENS GOEDEREN-NAAR-DE- MAN PRINCIPE: MODULAIR, FLEXIBEL EN SCHAALBAAR GEAUTOMATISEERD ORDERVERZAMELEN WAAROM SAVOYE... Meer dan 30 jaar ervaring in het ontwikkelen

Nadere informatie

RAXTAR INDUSTRIAL SOLUTIONS totaaloplossingen voor verticaal transport van mensen en materialen.

RAXTAR INDUSTRIAL SOLUTIONS totaaloplossingen voor verticaal transport van mensen en materialen. RAXTAR INDUSTRIAL SOLUTIONS totaaloplossingen voor verticaal transport van mensen en materialen. Uw gemoedsrust is onze drijfveer Op basis van klantspecifieke eisen & wensen biedt RAXTAR INDUSTRIAL SOLUTIONS

Nadere informatie

CENTUM CS 3000 Revisie 3.04

CENTUM CS 3000 Revisie 3.04 CENTUM CS 3000 Revisie 3.04 In de loop van september 2003 werd de nieuwe revisie 3.04 van Centum CS 3000 gelanceerd. Hieronder vindt u een introductie van de nieuwe functies : Centum CS 3000 R3 : geperfectioneerd,

Nadere informatie

Antwoordmodel. Case: Almijnaankopen.nl bouwt mega e-commerce distributiecentrum

Antwoordmodel. Case: Almijnaankopen.nl bouwt mega e-commerce distributiecentrum Antwoordmodel Aan dit antwoordmodel kunnen geen rechten worden ontleend. Het antwoordmodel dient als indicatie voor de corrector. Studiemateriaal Chaffey, D. (2011). E-business en e-commerce. Amsterdam:

Nadere informatie

persinformatie Persluchtmotor met inbouwhoogte van slechts 150 mm

persinformatie Persluchtmotor met inbouwhoogte van slechts 150 mm persinformatie Industriele techniek: perslucht- & elektrische gereedschappen Atlas Copco Tools Nederland, Merwedeweg 7, NL -, Tel. 078-6230230, Fax 078-6104702, tools.nl@nl.atlascopco.com, www.atlascopco.nl

Nadere informatie

Inzicht in de Total Cost of Ownership van een Print & Apply-labelsysteem Een overzicht van de kosten van een LPA-systeem op lange termijn

Inzicht in de Total Cost of Ownership van een Print & Apply-labelsysteem Een overzicht van de kosten van een LPA-systeem op lange termijn Whitepaper Inzicht in de Total Cost of Ownership van een Print & Apply-labelsysteem Een overzicht van de kosten van een LPA-systeem op lange termijn Het is duidelijk hoeveel het kost om een labelsysteem

Nadere informatie

Slimme elektronica retailer speelt in op veranderende vraag

Slimme elektronica retailer speelt in op veranderende vraag De digitale revolutie vindt nu ook zijn weg in huis Slimme elektronica retailer speelt in op veranderende vraag De laatste paar jaar volgen de technologische ontwikkelingen zich in een snel tempo op. Wat

Nadere informatie

ModulA. Mag het iets meer zijn? Meer dan pompen

ModulA. Mag het iets meer zijn? Meer dan pompen ModulA Mag het iets meer zijn? Meer dan pompen De nieuwe ModulA van Biral: Nog nooit was pomptechnologie zuiniger dan met de modulair uit te breiden kampioen in energiebesparing. EEI 0.17 De Biral ModulA

Nadere informatie

ProduPlus. Wat is ProduPlus

ProduPlus. Wat is ProduPlus ProduPlus Wat is ProduPlus ProduPlus is een machine monitoring systeem welke ook functies heeft voor order registratie, product data beheer en preventief onderhoud. ProduPlus is ontwikkeld voor gebruik

Nadere informatie

1.200. Uw draaibank. Het is tijd om gebruik te maken van het volledige potentieel van uw machine. seconden klauw snelwissel

1.200. Uw draaibank. Het is tijd om gebruik te maken van het volledige potentieel van uw machine. seconden klauw snelwissel Machinebouwers sinds 1991 Voor enkelstuks en kleine series Nederlandse ontwikkeling Eigen besturing Fabrieksservice STYLE besturing Eenvoudig en snel programmeren 2014 SCHUNK GmbH & Co. KG Handbediendeklauwplaat

Nadere informatie

PLANON APPS. Voor Facility - en Service Management op uw smartphone

PLANON APPS. Voor Facility - en Service Management op uw smartphone PLANON APPS Voor Facility - en Service Management op uw smartphone Een innovatieve specialist met dertig jaar ervaring in het IWMS-domein Een partner die door Gartner wordt erkend als marktleider Integraal

Nadere informatie

Fors besparen op uw hostingkosten

Fors besparen op uw hostingkosten Whitepaper Fors besparen op uw hostingkosten Hoe kunt u een kostenvoordeel behalen zonder dat dat ten koste gaat van de kwaliteit van uw dienstverlening? INHOUD» De hostingmarkt» Cloud technologie» Uitbesteden

Nadere informatie

Geachte lezer, Prettig met u kennis te maken!

Geachte lezer, Prettig met u kennis te maken! Geachte lezer, Prettig met u kennis te maken! Wij zijn Vitsch Electronics. Een krachtig team van vakmensen met de juiste kennis en ervaringen die uw elektrotechnische opdracht efficient aanpakken om tot

Nadere informatie

Mobiliteit van de manager vraagt om nieuwe toepassingen Procesgegevens nu ook inzichtelijk en overzichtelijk op je ipad

Mobiliteit van de manager vraagt om nieuwe toepassingen Procesgegevens nu ook inzichtelijk en overzichtelijk op je ipad Mobiliteit van de manager vraagt om nieuwe toepassingen Procesgegevens nu ook inzichtelijk en overzichtelijk op je ipad Insurance Government Automotive Finance Energy Healthcare Logistics Mobiliteit van

Nadere informatie

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6 Inhoud Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 3 Relatie tussen ICT en 3 Outsourcen ICT: Wat? 3 Cloud Services 3 Service Level Agreement 3 Software

Nadere informatie

Factsheet CLOUD MANAGEMENT Managed Services

Factsheet CLOUD MANAGEMENT Managed Services Factsheet CLOUD MANAGEMENT Managed Services CLOUD MANAGEMENT Managed Services Met Cloud Management beheren we uw cloud-omgeving en ontzorgen we u 24x7. De ontwikkelingen binnen cloud computing volgen elkaar

Nadere informatie

EMC. Geen probleem voor machinefabrikanten? Rinus Simonis Trainer / Coach machineveiligheid en vicevoorzitter Vereniging FME-RNCM

EMC. Geen probleem voor machinefabrikanten? Rinus Simonis Trainer / Coach machineveiligheid en vicevoorzitter Vereniging FME-RNCM EMC Geen probleem voor machinefabrikanten? Rinus Simonis Trainer / Coach machineveiligheid en vicevoorzitter Vereniging FME-RNCM Machinefabrikant vroeger en nu elektrotechnicus werktuigbouwkundige elektricien

Nadere informatie

Remeha. Tzerra. Van binnen. buitengewoon Opgebouwd uit slechts 5 hoofdmodules!

Remeha. Tzerra. Van binnen. buitengewoon Opgebouwd uit slechts 5 hoofdmodules! Remeha Tzerra Van binnen buitengewoon Opgebouwd uit slechts 5 hoofdmodules! Even simpel als revolutionair De Remeha Tzerra is een splinternieuwe compacte, betaalbare, energiezuinige condensatieketel, leverbaar

Nadere informatie

Wij de ontwikkeling, het beheer en de service; U het gebruikersgemak en het resultaat; Samen succesvol zijn!

Wij de ontwikkeling, het beheer en de service; U het gebruikersgemak en het resultaat; Samen succesvol zijn! Ready to go Pagina 1 van 12 Wij de ontwikkeling, het beheer en de service; U het gebruikersgemak en het resultaat; Samen succesvol zijn! Copyright Pagina 2015, 2 van 12 perbit bv Alle rechten zijn gereserveerd.

Nadere informatie

Productbrochure. Leitz Reference Xe. Coördinatenmeetmachine

Productbrochure. Leitz Reference Xe. Coördinatenmeetmachine Productbrochure Leitz Reference Xe Coördinatenmeetmachine 2 Leitz Reference Xe Coördinatenmeetmachine De CMM voor kleine en middelgrote ondernemingen Leitz Reference Xe Kleine en middelgrote ondernemingen,

Nadere informatie

DS-200 PRODUCTIVITEIT EN VEELZIJDIGHEID IN UW POSTKAMER

DS-200 PRODUCTIVITEIT EN VEELZIJDIGHEID IN UW POSTKAMER DS-200 PRODUCTIVITEIT EN VEELZIJDIGHEID IN UW POSTKAMER De omslagvulmachine voor elke toepassing en elk omslagtype DS-200 PRODUCTIVITEIT EN VEELZIJDIGHEID IN UW POSTKAMER Er bestaat geen twijfel over:

Nadere informatie

Kracht door samenwerking. VDL Klima

Kracht door samenwerking. VDL Klima Kracht door samenwerking VDL Klima VDL Klima De voortgang van uw processen en uw productie, daar draait het om bij VDL Klima. Soms kunnen we die voortgang waarborgen met een standaardproduct. Veel vaker

Nadere informatie

Samenbouwnunits van Fischer- Dat is een slimme keuze!

Samenbouwnunits van Fischer- Dat is een slimme keuze! Samenbouwnunits van Fischer- Dat is een slimme keuze! Met Fischer realiseert u in 3 eenvoudige stappen complete, gebruiksklare koelsystemen voor uw klanten. Succes, door een warme samenwerking binnen de

Nadere informatie

Reference case Atlas Copco. Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren. Vodafone Power to you

Reference case Atlas Copco. Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren. Vodafone Power to you Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren Vodafone Power to you Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren Atlas Copco

Nadere informatie

VS.2. Verticale getrokken voermengwagens

VS.2. Verticale getrokken voermengwagens VS.2 Verticale getrokken voermengwagens MEER DAN 50 JAAR ERVARING 1969 De drang naar innovatie zorgde ervoor dat Sgariboldi in 1969 de eerste voermengwagen ontwikkelde. Vandaag de dag produceert Sgariboldi

Nadere informatie

CONSTANT ONDERHANDEN WERK ZORGT VOOR STABIELE DOORLOOPTIJDEN

CONSTANT ONDERHANDEN WERK ZORGT VOOR STABIELE DOORLOOPTIJDEN CONSTANT ONDERHANDEN WERK ZORGT VOOR STABIELE DOORLOOPTIJDEN Klanten verwachten tegenwoordig een grotere leverbetrouwbaarheid, tegen lagere kosten, met betere kwaliteit en dat allemaal tegelijk. Diegenen

Nadere informatie

Automatisering die ons verbindt. Inspired by flexibility

Automatisering die ons verbindt. Inspired by flexibility Automatisering die ons verbindt Inspired by flexibility 2 AUTOMATISERING OPENHEID 3 Wat onze klanten waarderen: onze openheid en flexibiliteit Dat maakt de samenwerking met ons zo gemakkelijk Er zijn vele

Nadere informatie

Technische toelichting Automatisering

Technische toelichting Automatisering Technische toelichting Automatisering Automatisering Overzicht Facilitator HOWEST/UGENT RESEARCH GROUPS Team Mechatronica IO/IPO DAE Electrical Energy Lab Prof. L. Vandevelde SYSTeMS Prof. R. De Keyser

Nadere informatie

Desktop Delivery: een zakelijke afweging

Desktop Delivery: een zakelijke afweging Desktop Delivery: een zakelijke afweging Client - Server, SBC, virtuele desktops, virtuele applicaties of een virtueel besturingssysteem? Er zijn genoeg mogelijkheden om desktop functionaliteit aan de

Nadere informatie

Projectgestuurd. Noodzaak van organiseren

Projectgestuurd. Noodzaak van organiseren Projectgestuurd Noodzaak van organiseren Waar gaat het om? Projectgestuurd werken betekent vaak dynamiek en vraagt dus om organisatie. Inzicht is daarbij het sleutelwoord. Om te beginnen is het belangrijk

Nadere informatie

De beste, mooiste en meest intelligente oplossing voor de automatisering en beveiliging van uw domein.

De beste, mooiste en meest intelligente oplossing voor de automatisering en beveiliging van uw domein. De beste, mooiste en meest intelligente oplossing voor de automatisering en beveiliging van uw domein. Fibaro is een complete en krachtige oplossing voor het monitoren, beheren en intelligent automatiseren

Nadere informatie

Wij zijn voor ude optimale partner. Op locatie betekent voor ons overal. Ook bij u.

Wij zijn voor ude optimale partner. Op locatie betekent voor ons overal. Ook bij u. Wij zijn voor ude optimale partner. Op locatie betekent voor ons overal. Ook bij u. Planning Modernisering ja of nee, nu of later. Onze vakmensen geven u graag advies over de optimale oplossing voor uw

Nadere informatie

Vuistregels voor energie-efficiënte robotprogrammatie

Vuistregels voor energie-efficiënte robotprogrammatie Vuistregels voor energie-efficiënte robotprogrammatie Inleiding Energie-efficiëntie is zelden de primaire zorg bij het programmeren van een robot. Hoewel er in onderzoek reeds methodes werden ontwikkeld

Nadere informatie

Kracht door samenwerking. TIM Hapert

Kracht door samenwerking. TIM Hapert Kracht door samenwerking TIM Hapert TIM Hapert TIM HAPERT IS EEN ERKEND SPECIALIST IN HET BEWERKEN VAN GIET-, LAS- EN SMEED- STUKKEN. DAARBIJ GEVEN WIJ ONZE KLANTEN SUPPORT VANAF DE ONTWIKKELINGSFASE TOT

Nadere informatie

INNOVATIEVE PROCESSEN in de voertuigindustrie in Vlaanderen

INNOVATIEVE PROCESSEN in de voertuigindustrie in Vlaanderen INNOVATIEVE PROCESSEN in de voertuigindustrie in Vlaanderen Prof.dr.ir.. Hendrik Van Landeghem Onderzoekscentrum voor In-Plant Logistics (AoG) Lean Enterprise Research Center Vakgroep Industrieel Beheer

Nadere informatie

Products & Solutions for professionals like you

Products & Solutions for professionals like you Products & Solutions for professionals like you FLEXOCLEAN Flexoclean is marktleider op het gebied van professionele reiniging voor de flexografie. Wereldwijd doen we waar we goed in zijn: reinigen, in

Nadere informatie

de dynamiek van water producten en diensten voor installatiebouw

de dynamiek van water producten en diensten voor installatiebouw de dynamiek van water producten en diensten voor installatiebouw 2 kennis en ervaring centraal Waar water is, zijn pompen. Los of samengebouwd tot een nieuwe installatie, Duijvelaar Pompen levert een breed

Nadere informatie