De effectiviteit van het Viertaktmodel voor de passieve woordenschatuitbreiding van kinderen in groep 7 en 8 in het cluster 2 onderwijs

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De effectiviteit van het Viertaktmodel voor de passieve woordenschatuitbreiding van kinderen in groep 7 en 8 in het cluster 2 onderwijs"

Transcriptie

1 De effectiviteit van het Viertaktmodel voor de passieve woordenschatuitbreiding van kinderen in groep 7 en 8 in het cluster 2 onderwijs NVLF congres 2013 L I E K E K U I P E R S, M S C G E R D A B R U I N S M A, M S C I LV I B L E S S E N A A R, M A A N O U K D E N B R O E D E R N A D I A O U S T O U E L LY S T R I K D R E L L E N G E R R I T S

2 Achtergrond 2 SO cluster 2 De Taalkring Koninklijke Auris Groep Beperkte woordenschat Afgelopen drie jaar steeds bewuster bezig met Viertaktmodel (Van den Nulft & Verhallen, 2002) Scholing 2011/2012 Inventariserend onderzoek naar implementatie Viertaktmodel (Kranenburg, e.a., 2010; Kuipers, e.a., 2012) Aanpassingen: selectie woorden, kort en krachtig voorbewerken, visualiseren, herhalen.

3 Mondelinge taallessen In de praktijk Geen methodisch onderwijs Themagericht werken met CED-leerlijnen 6 weken 3 Selectie woorden CED-leerlijnen Digiwak ( Didactisch model

4 Taakverdeling 4 woordselectie De leerkracht De logopedist bij de mondelinge taallessen voorbewerken semantiseren consolideren De leerkracht Ondersteuning door de logopedist controleren De leerkracht Analyse door de logopedist

5 Doel onderzoek 5 Positieve effecten in het reguliere onderwijs (Verhallen & Van der Zalm, 2005). Verwerving woorden normale ontwikkeling S-TOS Effectstudie bij peuters met S-TOS (Gerrits, e.a., 2012) Baat bij gestructureerde woordenschatinterventie Onderzoek oudere S-TOS kind beperkt Kenniskring Lectoraat Logopedie Opstellen onderzoeksvraag

6 Het Viertaktmodel 6 Didactisch model woordenschatonderwijs Woordenschat uitbreiden Woordclusters het filter zuiveren Vier fasen Voorbewerken Semantiseren Consolideren Controleren het grondwater de waterzuivering filteren

7 De onderzoeksvraag 7 Wat is het effect van het gebruik van het Viertaktmodel op het aanleren van inhoudswoorden bij oudere kinderen met een specifieke taalontwikkelingsstoornis?

8 Woordenschatuitbreiding bij S-TOS 8 o Werkwoorden lastiger dan zelfstandige naamwoorden (o.a. Spanoudis & Natsopoulos, 2011) o Kinderen gebaat bij herhalen en vertragen (Rice et al, 1994 en Montgomery, 2005) o Combinatie van herhalen en gespreid aanbieden meest effectief (Riches et al, 2005)

9 Het Viertaktmodel 9 Positief effect in reguliere onderwijs (Verhallen & Van der Zalm, 2005 & Bulters & Vermeer, 2007) Positief participatie effect SBO (Hartingsveldt & Verhallen, 2006) Vooruitgang in reguliere onderwijs, significantie niet bekend (Maat, 2010; Franken, 2011 en Kelderhuis, 2013) Geen significant verschil op reguliere onderwijs (Siebeling, 2010) Vooruitgang in SBO (Van Kempen, 2011)

10 Methode 10 Groep 7 Groep 7/8 Aantal kinderen Leeftijd 11;8 jr 12;2 jr IQ 89,9 93,6 PPVT II-NL 83,5 87,5 CELF 4-NL 88,1 87,2

11

12 Woordselectie Plaatjestest Lexicale frequentie Thematisch Sterke vs. zwakke werkwoorden 12 Plaatjesselectie Geen copyright Kleur Scherp Eenduidig Foto of tekening

13 Plaatjestest (2) Voorkomen beïnvloedende factoren Zelfde testleider Zelfde dag Testprotocol Twee versies 13 Checklist leerkracht Viertaktmodel vs. oude manier Doelwoorden vs. controle woorden

14 Resultaten (1) 14 Leerwinst = (score eindmeting score beginmeting) (maximum score score beginmeting) Nieuwe woorden Doelwoorden 27,4% Zelfstandige naamwoorden 24,1% Werkwoorden 21,2% Controlewoorden -0,6% Zelfstandige naamwoorden 3,7% Werkwoorden -11,1% 30% 20% 10% 0% Doelwoorden ZN Controlewoorden ZN Doelwoorden WW Controlewoorden WW

15 Resultaten (2) 15 Onthouden woorden Doelwoorden 23,8% Zelfstandige naamwoorden 18,6% Werkwoorden 25,0% Controlewoorden 3,5% Zelfstandige naamwoorden 4,9% Werkwoorden -0,7% 30% 20% 10% 0% Doelwoorden ZN Controlewoorden ZN Doelwoorden WW Controlewoorden WW

16 T1 16

17 T2 17

18 Conclusie 18 Viertaktmodel effectief in speciaal onderwijs Deel van woorden weer vergeten Werkwoorden lijken beter onthouden dan zelfstandige naamwoorden. Niet onderzocht in gevonden literatuur (o.a. Alt et al., 2004 en Oetting et al, 1995 in: Kan & windsor, 2010)

19 Discussie 19 Validiteit plaatjestest Leerwinst is maar 27% Woordselectie: helft woorden al bekend Werkwoorden beter onthouden dan zelfstandige naamwoorden Werkwoorden meer tijd nodig?

20 Aanbevelingen Gebruik Viertaktmodel in speciaal onderwijs Woorden langer behandelen Kijk goed naar woordselectie 20 Voor verder onderzoek: Werkwoorden en zelfstandige naamwoorden gelijk verdelen Meer woorden selecteren en bekendheid testen Dank voor jullie aandacht

Met Woorden in de Weer

Met Woorden in de Weer Met Woorden in de Weer woordenschatontwikkeling bij kinderen van 10-13 jaar met een taalontwikkelingsstoornis Astrid van Leerdam, Rob Zwitserlood en Ellen Gerrits Kinderen met taalontwikkelingsstoornissen

Nadere informatie

De staat van het woordleerklimaat

De staat van het woordleerklimaat De staat van het woordleerklimaat in peuter- en kleutergroepen van Auris Marike Kempen MSc, promotieonderzoeker (Auris & UU) Prof. Dr. Paul Leseman, promotor (UU) Dr. Maartje Kouwenberg, copromotor (Auris)

Nadere informatie

Leerkracht en logopedist: gebundelde kracht Van samen werken naar samenwerken: Een samenwerkingsmodel voor leerkracht en logopedist

Leerkracht en logopedist: gebundelde kracht Van samen werken naar samenwerken: Een samenwerkingsmodel voor leerkracht en logopedist Leerkracht en logopedist: gebundelde kracht Van samen werken naar samenwerken: Een samenwerkingsmodel voor leerkracht en logopedist Margot Willemsen, m.willemsen@kentalis.nl logopedist ~ We komen misschien

Nadere informatie

Universiteit Utrecht Opleiding MSc Logopediewetenschap Clinical Language, Speech, and Hearing Sciences. Master s Thesis

Universiteit Utrecht Opleiding MSc Logopediewetenschap Clinical Language, Speech, and Hearing Sciences. Master s Thesis Universiteit Utrecht Opleiding MSc Logopediewetenschap Clinical Language, Speech, and Hearing Sciences Master s Thesis Het effect van de woordenschatdidactiek Met Woorden in de Weer op de passieve woordenschat

Nadere informatie

Onze Klas Mijn Wereld: Woordenschat: basis van het leren

Onze Klas Mijn Wereld: Woordenschat: basis van het leren Onze Klas Mijn Wereld: Woordenschat: basis van het leren Woordenschat is het taaldomein waarin het verwerven van woordbetekenissen en woordvormen centraal staat. Een uitgebreide woordenschat is belangrijk

Nadere informatie

Oranje stappers maak je zo

Oranje stappers maak je zo Handleiding groep 3-8 Oranje stappers maak je zo Wijzers Jeelo heeft gele wijzers om samen met leerlingen te verkennen hoe je een oranje stapper van Jeelo maakt. Voor groep 3-4 wijzer 2008 Zo maak je oranje

Nadere informatie

Blauwe stenen leer je zo

Blauwe stenen leer je zo Handleiding groep 3-8 Blauwe stenen leer je zo Wijzers Jeelo heeft gele wijzers om samen met leerlingen te verkennen hoe je een steen van Jeelo leert. Voor groep 3-4 wijzer 2009 Zo leer je blauwe stenen

Nadere informatie

Logopedie op SBO de Evenaar

Logopedie op SBO de Evenaar Logopedie op SBO de Evenaar Schooljaar 2010-2011 Presentatie van: Corine Brouwer en Olga van Schaik Inhoud De visie afgezet tegen de behandelcriteria voor logopedie Verdeling logopedie schooljaar 2010-2011

Nadere informatie

Absolute beginners: hoe vang je ze op? Hanneke Pot: ronde 2

Absolute beginners: hoe vang je ze op? Hanneke Pot: ronde 2 Absolute beginners: hoe vang je ze op? Hanneke Pot: ronde 2 Programma Vanuit het perspectief van het kind: Eigen ervaring a) gewoon (?) b) TPR Onderzoek: Lectoraat OGO TPR in groep 1??!! a) opzet b) resultaten

Nadere informatie

De Viertakt van Verhallen

De Viertakt van Verhallen De Viertakt van Verhallen Waarom werken met de Viertakt van Verhallen? Vooral in groep 3 leren de kinderen veel nieuwe woorden. Niet alleen tijdens het lezen, maar ook gewoon tijdens de lessen. Het is

Nadere informatie

Handleiding: Beheer van accounts en groepen in DigiWAK

Handleiding: Beheer van accounts en groepen in DigiWAK Universiteit van Amsterdam Handleiding: Beheer van accounts en groepen in DigiWAK Voor schoolbeheerders in het basisonderwijs M. Uittenbogaard 28 november 2011 Inhoudsopgave 1. Introductie DigiWAK... 2

Nadere informatie

Het leren van Engels bij kinderen met TOS

Het leren van Engels bij kinderen met TOS Het leren van Engels bij kinderen met TOS Siméa congres 15-04-2016 Master Thesis Logopediewetenschap Inge Zoutenbier, MSc Onder begeleiding van: Dr. Rob Zwitserlood In een notendop http://auris.instantmagazine.com/auriscomdigit

Nadere informatie

Tekst: Berber Groenenberg

Tekst: Berber Groenenberg Een goede woordenschatontwikkeling is voor peuters en kleuters van cruciaal belang om de basisschool succesvol te doorlopen. LOGO 3000 is lesmateriaal voor leidsters en leerkrachten om de woordenschat

Nadere informatie

Woordenschatonderwijs

Woordenschatonderwijs Woordenschatonderwijs 1 Inleiding: Aanleiding om op de Mauritsschool woordenschatonderwijs speerpunt van verbetering te maken: -we hebben te maken met tegenvallende resultaten bij dit vakgebied -kijkend

Nadere informatie

Audit WoordenSchatuitbreiding.

Audit WoordenSchatuitbreiding. Naam: Groep: Audit WoordenSchatuitbreiding. Invoeringsfase: Opmerkingen (knelpunten afspraken): Datum: Tijd: 1. Doelen: a. b. c. 2. Discussie en/of reflectie: 3. Klassenbezoek / feedback: Werkwijze: Observatiepunten

Nadere informatie

Handleiding voor DigiWAK

Handleiding voor DigiWAK Universiteit van Amsterdam Handleiding voor DigiWAK Voor docenten in het basisonderwijs M. Uittenbogaard 28 november 2011 Inhoudsopgave 1. Introductie DigiWAK... 2 2. Inloggen en de verschillende onderdelen

Nadere informatie

Woordfrequentielijsten, wat kun je daarmee in het onderwijs? Anne Vermeer Landelijk Netwerk Taal, 28 sept 2017, Utrecht

Woordfrequentielijsten, wat kun je daarmee in het onderwijs? Anne Vermeer Landelijk Netwerk Taal, 28 sept 2017, Utrecht Woordfrequentielijsten, wat kun je daarmee in het onderwijs? Anne Vermeer Landelijk Netwerk Taal, 28 sept 2017, Utrecht outline 1 Woordselectie tbv taalonderwijs 2 Wat zijn geschikte doelwoorden? Criteria

Nadere informatie

Effectieve woordenschattherapie bij peuters met S-TOS Siméacongres 11 april Dr. N. Uilenburg Dr. E. Gerrits

Effectieve woordenschattherapie bij peuters met S-TOS Siméacongres 11 april Dr. N. Uilenburg Dr. E. Gerrits Effectieve woordenschattherapie bij peuters met S-TOS Siméacongres 11 april 2013 F. Cohen Tervaert Dr. N. Uilenburg Dr. E. Gerrits Inhoud Woordenschatverwerving Woordenschatinterventie Doel pilot Methode

Nadere informatie

Van samen werken naar samenwerken

Van samen werken naar samenwerken Van samen werken naar samenwerken Een samenwerkingsmodel voor leerkracht en logopedist binnen het speciaal onderwijs auteur margot willemsen logopedist Binnen het position statement Logopedie in het Speciaal

Nadere informatie

Digiwak 2.0: Online overzicht belangrijke woorden nieuwkomers. Studiedag LOWAN-vo 10 april 2017

Digiwak 2.0: Online overzicht belangrijke woorden nieuwkomers. Studiedag LOWAN-vo 10 april 2017 Digiwak 2.0: Online overzicht belangrijke woorden nieuwkomers Studiedag LOWAN-vo 10 april 2017 Folkert Kuiken Afdeling Neerlandistiek, UvA Marlies Elderenbosch ITTA UvA Inhoud 1. Achtergrond en totstandkoming

Nadere informatie

04/04/2017. IntervenTOS Cohortstudie 219 kinderen met TOS Gevolgd in

04/04/2017. IntervenTOS Cohortstudie 219 kinderen met TOS Gevolgd in Cohortstudie 219 kinderen met TOS Gevolgd in 2014-2015 Kwaliteitskenmerken van logopedie en speciaal en regulier onderwijs bij kleuters met TOS Gerda Bruinsma MSc Siméacongres Inzicht Uitzicht 6 april

Nadere informatie

Gemaakt door: Tessa Vos Marije van Weenen Lenneke Flikweert Melanie de Lange 3j5

Gemaakt door: Tessa Vos Marije van Weenen Lenneke Flikweert Melanie de Lange 3j5 Gemaakt door: Tessa Vos Marije van Weenen Lenneke Flikweert Melanie de Lange 3j5 Inhoudsopgave Inleiding... 2 Onderzoeksvraag... 2 Hoe pas je woordenschatdidactiek toe in de praktijk?... 2 Beantwoording

Nadere informatie

Focus op woordenschat Florence Servais

Focus op woordenschat Florence Servais 1 Focus op woordenschat Florence Servais 2 Bron: Volkswagen, Piano staircase, The Fun Theory.com 3 schoolachterstand woordenschatachterstand We think with words; therefore, to improve thinking, teach vocabulary

Nadere informatie

Aanbod SchakelKlas voor Kleuters

Aanbod SchakelKlas voor Kleuters Aanbod SchakelKlas voor Kleuters Van woorden word je wijzer De SchakelKlas voor Kleuters (SKK) van FlevoMeer Bibliotheek biedt in Lelystad al ruim tien jaar ambulante begeleiding aan kleuters die meer

Nadere informatie

Prak%jkgericht onderzoek bij Auris: Leren van woorden & zinnen door kinderen met TOS

Prak%jkgericht onderzoek bij Auris: Leren van woorden & zinnen door kinderen met TOS Prak%jkgericht onderzoek bij Auris: Leren van woorden & zinnen door kinderen met TOS Dr. Maartje Kouwenberg & Dr. Rob Zwitserlood Symposium ter ere van ora=e Prof. dr. Ellen Gerrits 7 september 2015 Woordleren

Nadere informatie

Wat is een specifieke taalontwikkelingsstoornis? dr Ellen Gerrits, logopedist Congres TaalStaal 9 november 2012 Koninklijke Auris Groep

Wat is een specifieke taalontwikkelingsstoornis? dr Ellen Gerrits, logopedist Congres TaalStaal 9 november 2012 Koninklijke Auris Groep Wat is een specifieke taalontwikkelingsstoornis? dr, logopedist Congres 9 november 2012 Koninklijke Auris Groep Over welke kinderen praten we vandaag? Engels: Specific Language Impairment: Is SLI wel zo

Nadere informatie

Viertakt van Verhallen

Viertakt van Verhallen Viertakt van Verhallen Hoe kan ik een woord voorbewerken? De voorbewerking is meestal kort. Soms als we woorden geselecteerd hebben in een speciale context is de voorbewerking zelfs niet meer nodig: het

Nadere informatie

Toetsontwikkeling rondom Sociaal-emotioneel functioneren en Leren leren. Hét Congres November 2016

Toetsontwikkeling rondom Sociaal-emotioneel functioneren en Leren leren. Hét Congres November 2016 Toetsontwikkeling rondom Sociaal-emotioneel functioneren en Leren leren Hét Congres November 2016 Programma Sociaal-emotioneel functioneren Voor niet zml (SO) Voor zml (SO en VSO) Voor IQ tot 35 Leren

Nadere informatie

WOORDENSCHAT De 4-Takt KWALITEITSKAART. ALGEMENE De 4-Takt. Didactisch

WOORDENSCHAT De 4-Takt KWALITEITSKAART. ALGEMENE De 4-Takt. Didactisch WOORDENSCHAT De 4-Takt Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteitskaart zijn te vinden op www.taalpilots.nl en www.rekenpilots.nl. De rubriek implementatiekoffer bevat

Nadere informatie

LEERKRACHTVAARDIGHEDEN EN WOORDENSCHATONDERWIJS Het effect van training op leerkrachtgedrag en leerlingprestaties

LEERKRACHTVAARDIGHEDEN EN WOORDENSCHATONDERWIJS Het effect van training op leerkrachtgedrag en leerlingprestaties LEERKRACHTVAARDIGHEDEN EN WOORDENSCHATONDERWIJS Het effect van training op leerkrachtgedrag en leerlingprestaties Inge Bulters & Anne Vermeer, Communicatie & Cultuur, Universiteit van Tilburg 1 Inleiding

Nadere informatie

Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Woordenschat in de bovenbouw WWW.CPS.NL

Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Woordenschat in de bovenbouw WWW.CPS.NL Nationaal congres Taal en Lezen 15 oktober 2015 Woordenschat in de bovenbouw WWW.CPS.NL Contactgegevens Tseard Veenstra t.veenstra@cps.nl 06 55168626 (G)een vak apart De reiger in de klas Ooit was men

Nadere informatie

Netwerkbijeenkomsten Taal voor Havo en Vwo april Lydia van Deelen Meeng, managing consultant CPS

Netwerkbijeenkomsten Taal voor Havo en Vwo april Lydia van Deelen Meeng, managing consultant CPS Netwerkbijeenkomsten Taal voor Havo en Vwo april 2012 Lydia van Deelen Meeng, managing consultant CPS l.vandeelen@cps.nl M:06-55898565 Inhoud van deze bijeenkomst Bewust en Belang: Theoretische achtergrond

Nadere informatie

Aantekeningen naar aanleiding van de workshop van Ellen Gerrits tijdens het congres TOS in Utrecht op 18 mei 2017

Aantekeningen naar aanleiding van de workshop van Ellen Gerrits tijdens het congres TOS in Utrecht op 18 mei 2017 Aantekeningen naar aanleiding van de workshop van Ellen Gerrits tijdens het congres TOS in Utrecht op 18 mei 2017 Kinderen met TOS zijn slimme kinderen die moeite hebben met praten en vertellen, en met

Nadere informatie

woord voor woord Een digitale woordenschattoets: waarom, hoe werkt het en wat kun je ermee?

woord voor woord Een digitale woordenschattoets: waarom, hoe werkt het en wat kun je ermee? woord voor woord Een digitale woordenschattoets: waarom, hoe werkt het en wat kun je ermee? Karien Coppens K.Coppens@pwo.ru.nl Agnes Tellings A.Tellings@pwo.ru.nl 2 Inhoud Project Leeswoordenschat Woord

Nadere informatie

Samen naar woorden zoeken

Samen naar woorden zoeken Samen naar woorden zoeken Diagnostiek en behandeling van woordvindingsproblemen in de logopedische praktijk Lieke Cools Amsterdam, 7 november 2014 Symposium Stichting dysfatische ontwikkeling Praktijk

Nadere informatie

Auditieve verwerkingsproblemen

Auditieve verwerkingsproblemen Auditieve verwerkingsproblemen definitie, diagnostiek, (be)handelen Jessica van Herel de Frel Logopedist / spraak taalpatholoog Koninklijke Auris Groep, AC Rotterdam j.v.herel@auris.nl 19 april 2012 Inhoud

Nadere informatie

Kinderen uit reguliere groepen zijn beter in staat een stripverhaaltje te verwoorden dan OgOkinderen. Bron: Ontwikkelingsgericht woordjes leren

Kinderen uit reguliere groepen zijn beter in staat een stripverhaaltje te verwoorden dan OgOkinderen. Bron: Ontwikkelingsgericht woordjes leren Van Kuyk, 1996: Ontwikkelingsgerichte met extra programmagerichte woordenschatstimulering leidt (ook) bij allochtone leerlingen tot betere taalprestaties. Anne Vermeer: Werkvormen die sterk ontwikkelingsgericht

Nadere informatie

Co-teaching 1 en 1 = 3? Margot Willemsen M.Willemsen@kentalis.nl

Co-teaching 1 en 1 = 3? Margot Willemsen M.Willemsen@kentalis.nl Co-teaching 1 en 1 = 3? Margot Willemsen M.Willemsen@kentalis.nl Co-teaching Definities (Gedurende een langere periode) zijn twee professionals Gezamenlijk verantwoordelijk voor het lesgeven aan alle leerlingen

Nadere informatie

Kenmerken van peuters met een taalontwikkelingsstoornis

Kenmerken van peuters met een taalontwikkelingsstoornis Kenmerken van peuters met een taalontwikkelingsstoornis Maartje Kouwenberg (Auris) & Bernadette Vermeij (NSDSK) Anne Spliet (Pento) en Karin Wiefferink (NSDSK) Inhoud Doel van het onderzoek Achtergrond

Nadere informatie

Co-teaching De leerling aan het woord

Co-teaching De leerling aan het woord Co-teaching De leerling aan het woord Margreet Verboom Margot Willemsen Onderzoek co-teaching 2 jarig onderzoek Talent, Margot Willemsen de Skelp, Margreet Verboom Kentalis Academie, Daan Hermans Vervolg

Nadere informatie

AANDACHTSPUNTEN Controleren

AANDACHTSPUNTEN Controleren WOORDENSCHAT Controleren Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteits zijn te vinden op www.taalpilots.nl en www.rekenpilots.nl. De rubriek implementatiekoffer bevat

Nadere informatie

De doorgaande woordenschatlijn (huidige situatie) Basisschool de Kameleon April 2008

De doorgaande woordenschatlijn (huidige situatie) Basisschool de Kameleon April 2008 De doorgaande woordenschatlijn (huidige situatie) Basisschool de Kameleon April 2008 Kerndoel woordenschat Kerndoel Omschrijving Het vergroten van de woordvoorraad in het Nederlands van leerlingen. De

Nadere informatie

De opbrengsten van het werken met LOGO 3000 en de gebruikerservaringen van leerkrachten

De opbrengsten van het werken met LOGO 3000 en de gebruikerservaringen van leerkrachten De opbrengsten van het werken met LOGO 3000 en de gebruikerservaringen van leerkrachten Eindrapportage gebruikersonderzoek LOGO 3000 2014 September 2014 Nadia Kassem Inhoud 1. Inleiding... 5 2. Achtergronden...

Nadere informatie

Niveau en referentieniveau in Taal op Maat

Niveau en referentieniveau in Taal op Maat Pagina 1 van 7 Niveau en referentieniveau in Taal op Maat Op welk (referentie)niveau krijgen leerlingen taalonderwijs aangeboden in Taal op maat? Tiddo Ekens 1 Oktober 2015 Op welk(e) referentieniveau(s)

Nadere informatie

In Nederland spreken we van eerste opvang, maar

In Nederland spreken we van eerste opvang, maar taal Voorbereiden op Nederlands onderwijs Taalhulp in de eerste opvang De laatste tijd is er veel te doen over de eerste opvang. Het aantal nieuwkomers is enorm toegenomen en dus ook het aantal migranten-

Nadere informatie

PlatformPraktijkontwikkeling.nl. Actief met woorden in de klas

PlatformPraktijkontwikkeling.nl. Actief met woorden in de klas Onderzoek in het Educatieve Domein Een onderzoek naar het verbeteren van woordenschatonderwijs in groep 6 Citeren als: Lieren, M. van (). Een onderzoek naar het verbeteren van woordenschatonderwijs in

Nadere informatie

Overzicht. Onderzoekstaal. TOHBO Inholland. Taalbeleid Inholland 5-3-2013

Overzicht. Onderzoekstaal. TOHBO Inholland. Taalbeleid Inholland 5-3-2013 Overzicht Onderzoekstaal Dorian de Haan Lectoraat Ontwikkelingsgericht Onderwijs Studiedag Domein Onderwijs, leren en levensbeschouwing 12 april 2012 Taal: Taalbeleid Inholland Onderzoek: Onderzoek Domein

Nadere informatie

Basiswoordenschat in de onderbouw

Basiswoordenschat in de onderbouw Basiswoordenschat in de onderbouw Belang van een goede Basiswoordenschat Kinderen hebben op school heel veel woorden nodig om te profiteren van het onderwijs. We kennen de risico s die kinderen lopen als

Nadere informatie

BELANGRIJKE WOORDEN VOOR NIEUWKOMERS IN HET BASISONDERWIJS Folkert Kuiken Afdeling Neerlandistiek, UvA

BELANGRIJKE WOORDEN VOOR NIEUWKOMERS IN HET BASISONDERWIJS Folkert Kuiken Afdeling Neerlandistiek, UvA BELANGRIJKE WOORDEN VOOR NIEUWKOMERS IN HET BASISONDERWIJS Folkert Kuiken Afdeling Neerlandistiek, UvA f.kuiken@uva.nl Studiedag LOWAN-PO, Hilversum, 11-4-2017 Inhoud 1. Achtergrond en totstandkoming Digiwak

Nadere informatie

Behandeling van spraak- en taalstoornissen bij kinderen met een cluster 2 indicatie

Behandeling van spraak- en taalstoornissen bij kinderen met een cluster 2 indicatie Behandeling van spraak- en taalstoornissen bij kinderen met een cluster 2 indicatie Beschrijving van frequentie, duur en inhoud Afstudeerproject van: Frederieke Apeldoorn Laura Vinke José Vonhof Opdrachtgevers

Nadere informatie

Op weg naar een inspirerende woordenschatcultuur

Op weg naar een inspirerende woordenschatcultuur Op weg naar een inspirerende woordenschatcultuur 5 november 2015 Leeuwarden ECNO conferentie Piers van der Sluis 2 Wat levert deze workshop je wel en niet op Niet: Hogere Cito scores in januari Allemaal

Nadere informatie

Woordenschat. Wat is woordenschat?

Woordenschat. Wat is woordenschat? Woordenschat Wat is woordenschat? Woorden zijn de belangrijkste betekenisdragende elementen van een taal. Hoe meer woorden de leerlingen kennen, hoe beter ze begrijpen wat een ander zegt of schrijft. En

Nadere informatie

Universiteit Utrecht Opleiding MSc Logopediewetenschap Clinical Language, Speech, and Hearing Sciences

Universiteit Utrecht Opleiding MSc Logopediewetenschap Clinical Language, Speech, and Hearing Sciences Universiteit Utrecht Opleiding MSc Logopediewetenschap Clinical Language, Speech, and Hearing Sciences Het effect van het herhaald uitspreken van woorden op de passieve woordenschatontwikkeling van 11-13-jarige

Nadere informatie

Leerkracht en logopedist: in het taalonderwijs

Leerkracht en logopedist: in het taalonderwijs Artikelen Leerkracht en logopedist: samenwerking in het taalonderwijs Margot Willemsen Binnen het cluster 2 onderwijs zijn zowel logopedisten als leerkrachten aan het werk. Beiden werken in dezelfde school,

Nadere informatie

Ik&Ko. Een hulp voor het onderwijs aan NT2 leerders of niet?

Ik&Ko. Een hulp voor het onderwijs aan NT2 leerders of niet? Miranda Roovers Ik&Ko. Een hulp voor het onderwijs aan NT2 leerders of niet? Wie met een NT2 methode werkt, vraagt zich wel eens af of de methode ook werkelijk helpt. Voldoet het aan de voorwaarden waaraan

Nadere informatie

Onderwijsondersteuning, zorg- en cursusaanbod van Auris bij communicatieve problemen

Onderwijsondersteuning, zorg- en cursusaanbod van Auris bij communicatieve problemen IB netwerkbijeenkomst SWV Aan den IJssel, De Tuyter, Krimpen aan de IJssel 8 maart 2016 Onderwijsondersteuning, zorg- en cursusaanbod van Auris bij communicatieve problemen Louise Biesmeijer & Margriet

Nadere informatie

DE ALMELOSE VOORSCHOOLSE SCHAKELGROEP

DE ALMELOSE VOORSCHOOLSE SCHAKELGROEP 1 DE ALMELOSE VOORSCHOOLSE SCHAKELGROEP In de reguliere peuterspeelzaal stromen soms peuters in met een grote tot zeer grote achterstand in de beheersing van de Nederlandse taal. In sommige gevallen is

Nadere informatie

Stap 7: Actie ondernemen.41 De beschrijving van de gang van zaken en de resultaten van de uitgevoerde acties 41 Het beargumenteren van de keuze die

Stap 7: Actie ondernemen.41 De beschrijving van de gang van zaken en de resultaten van de uitgevoerde acties 41 Het beargumenteren van de keuze die Actieonderzoek Basisschool de Hoeksteen schooljaar 2011-2012 Naam student: Jozien Koster Studentennummer: 80102 Klas: L42 Vakgebied: Nederlands, woordenschatuitbreiding AO-trainer: Stefan Schuur AO-expert:Annerieke

Nadere informatie

Horen, Verstaan en Begrijpen met een CI

Horen, Verstaan en Begrijpen met een CI Horen, Verstaan en Begrijpen met een CI Guido Cattani (Bsc. Audioloog, M. SEN, UMC Utrecht, afdeling KNO) gcattani@umcutrecht.nl Trudi de Koning (Klinisch linguïst UMC Utrecht) Opbouw presentatie Inleiding

Nadere informatie

gebruiken woorden

gebruiken woorden Woordenschat groep 4 In groep 4 richt u zich vooral op: het behandelen van nieuwe, minder frequent voorkomende woorden. het ontwikkelen van diepe woordkennis bij de leerlingen, door ervoor te zorgen dat

Nadere informatie

Woordenschatonderwijs in Amsterdam

Woordenschatonderwijs in Amsterdam Woordenschatonderwijs in Amsterdam Een inventarisatie van de stand van zaken in het basisonderwijs Annefieke Bonants Studentnummer: 1254412 Email: abonants@hotmail.com Begeleider: Prof. Dr. F. Kuiken Tweede

Nadere informatie

Kent PomPom straks minder woorden dan de Amsterdamse kleuters? Moeten alle Nederlandse basisscholen aan de BAK?

Kent PomPom straks minder woorden dan de Amsterdamse kleuters? Moeten alle Nederlandse basisscholen aan de BAK? Kent PomPom straks minder woorden dan de Amsterdamse kleuters? Moeten alle Nederlandse basisscholen aan de BAK? Pompom, het boegbeeld van Schatkist, speelt een belangrijke rol als vriendje van de kinderen

Nadere informatie

NT2 en de referentie-niveaus

NT2 en de referentie-niveaus NT2 en de referentie-niveaus Klik Studiedag om de Remediaal ondertitelstijl van het model te bewerken 25 maart 2011 Schooljaar 2010-2011 Verplichting aan scholen om taalvaardigheid van leerlingen op niveau

Nadere informatie

Woordenschat Groep 5 en 6

Woordenschat Groep 5 en 6 Woordenschat Groep 5 en 6 In groep 5 en 6 richt u zich vooral op: het aanleren van nieuwe woorden, inclusief diepe woordkennis, met een accent op het aanleren van school/schrijftaalwoorden; het activeren

Nadere informatie

Schakelklas Kleuters Lelystad

Schakelklas Kleuters Lelystad Schakelklas Kleuters Lelystad 2 1. Schakelklas voor Kleuters Het project Schakelklas voor Kleuters in Lelystad, afgekort SKK, begeleidt leerlingen uit groep 1 en 2 en ondersteunt hun leerkrachten op het

Nadere informatie

Woordenschat leren door het ophalen van de betekenis: Het Testing Effect op de basisschool

Woordenschat leren door het ophalen van de betekenis: Het Testing Effect op de basisschool Woordenschat leren door het ophalen van de betekenis: Het Testing Effect op de basisschool Papersessie 1 Mini-Conferentie Testing Effect Nicole Goossens Opbouw Inleiding: Woordenschat Onderzoek 1: Woordenschat

Nadere informatie

Deze brochure is een uitgave van het Programmabureau Onderwijs Bewijs in samenwerking met het Ministerie van OCW.

Deze brochure is een uitgave van het Programmabureau Onderwijs Bewijs in samenwerking met het Ministerie van OCW. Deze brochure is een uitgave van het Programmabureau Onderwijs Bewijs in samenwerking met het Ministerie van OCW. Programmabureau Onderwijs Bewijs Agentschap NL Postbus 93144 2509 AC Den Haag onderwijsbewijs@agentschapnl.nl

Nadere informatie

Met woorden in de weer in het speciaal basisonderwijs

Met woorden in de weer in het speciaal basisonderwijs Met woorden in de weer in het speciaal basisonderwijs Wilmy van Hartingsveldt, Marianne Verhallen Op Beatrix de Burcht in Gorinchem, een christelijke school voor speciaal basisonderwijs (sbo), is in het

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR DE GESCHIKTSTE

ONDERZOEK NAAR DE GESCHIKTSTE Masterscriptie voor de opleiding Nederlands als tweede taal en meertaligheid Begeleider: Folkert Kuiken Tweede lezer: Sible Andringa 2016 (18 ECTS) ONDERZOEK NAAR DE GESCHIKTSTE TOETS OM DE WOORDENSCHAT

Nadere informatie

PRATEN MET JE KIND: HOE DOE JE DAT?

PRATEN MET JE KIND: HOE DOE JE DAT? Lezingen ronde 3: Taalontwikkeling PRATEN MET JE KIND: HOE DOE JE DAT? Wat ouders van late talkers leren tijdens het Hanen ouderprogramma Target Word Congres Jeugd In Onderzoek 13-03-2017 1 Astrid Kruythoff-Broekman

Nadere informatie

TaalTrip. JINC Amsterdam, 6 januari 2014

TaalTrip. JINC Amsterdam, 6 januari 2014 TaalTrip JINC Amsterdam, 6 januari 2014 Inhoudsopgave Inhoudsopgave Inleiding... 2 1 Samenvatting... 3 2 Waardering... 5 3 Opbouw... 7 4 Effect... 9 5 Woorden... 10 6 Lesmateriaal... 11 1 Inleiding Inleiding

Nadere informatie

TAALBELEIDSPLAN SBO UNIVERSUM

TAALBELEIDSPLAN SBO UNIVERSUM TAALBELEIDSPLAN SBO UNIVERSUM 2016-2017 Taalbeleidsplan Universum 2016-2017 Inhoud 1 Voorwoord 4 2 Schoolprofiel 5 3 Noodzaak en aanleiding 6 4 Visie op taalbeleid 8 5 Analyse van de situatie 9 6 Doelstelling

Nadere informatie

Inzicht in de behandeling van kinderen met taalontwikkelingsstoornissen

Inzicht in de behandeling van kinderen met taalontwikkelingsstoornissen Inzicht in de behandeling van kinderen met taalontwikkelingsstoornissen Bernadette Vermeij Rosanne van der Zee Simea congres 10 april 2014 Monitoren Meer zicht krijgen op de doelgroep en in de effectiviteit

Nadere informatie

Ronde 4. Taalbelang in thematisch werken. 7. Hoe kom je erbij? 8. De 3 pijlers van het speelse communiceren. Wat heb je nu geleerd? 1.

Ronde 4. Taalbelang in thematisch werken. 7. Hoe kom je erbij? 8. De 3 pijlers van het speelse communiceren. Wat heb je nu geleerd? 1. 4. Lerarenopleiding Basisonderwijs 7. Hoe kom je erbij? Brainstormen, kinderprogramma s bekijken, hun boeken lezen, een klasparlement organiseren en vele andere factoren vormen de basis voor het uitbreiden

Nadere informatie

KWALITEITSKAART. Controleren. Taal / lezen / rekenen

KWALITEITSKAART. Controleren. Taal / lezen / rekenen KWALITEITSKAART Taal / lezen / rekenen PO 1. voorbewerken 2. semantiseren 3. consolideren 4. controleren In het woordenboek is de betekenis van controleren onder andere ingevuld als checken en toetsen.

Nadere informatie

Zaakvakwoorden consolideren met speels gemak.

Zaakvakwoorden consolideren met speels gemak. Philip Oldenbeuving meertaal Zaakvakwoorden consolideren met speels gemak. Effectief aan de slag met woordenschatuitbreiding in de bovenbouw. De laatste jaren groeit het besef binnen het onderwijs, dat

Nadere informatie

Woordenschat: Ik weet het wel Woordenschat: Ik doe het niet Woordenschat: Een les en een folder! Waar lopen leerkrachten tegen aan?

Woordenschat: Ik weet het wel Woordenschat: Ik doe het niet Woordenschat: Een les en een folder! Waar lopen leerkrachten tegen aan? Woordenschat: Ik weet het wel Woordenschat: Ik doe het niet Woordenschat: Een les en een folder! Xandra Vennink Hoe komt het dat leerkrachten het belang van woordenschat wel onderkennen maar er weinig

Nadere informatie

LEERKRACHTVAARDIGHEDEN EN WOORDENSCHATONDERWIJS: Het effect van training op leerkrachtgedrag en leerlingprestaties

LEERKRACHTVAARDIGHEDEN EN WOORDENSCHATONDERWIJS: Het effect van training op leerkrachtgedrag en leerlingprestaties LEERKRACHTVAARDIGHEDEN EN WOORDENSCHATONDERWIJS: Het effect van training op leerkrachtgedrag en leerlingprestaties Inge Bulters & Anne Vermeer, Communicatie & Cultuur, Universiteit van Tilburg. 1 Inleiding

Nadere informatie

T 2 PR: snel geleerd- goed gedaan?

T 2 PR: snel geleerd- goed gedaan? T 2 PR: snel geleerd- goed gedaan? Onderzoek naar een leerkrachttraining TPR voor (absolute) beginners bij NT2 2010-2013 Hanneke Pot Lectoraat OGO 1 2 INHOUD Samenvatting 4 Inleiding... 5 1. Doel en aanleiding

Nadere informatie

Wereldstemdag, Uden Evidence-based handelen: richtlijnen of niet? 16 april 2015. (c) Hanneke Kalf 1. Evidence-based handelen: richtlijnen of niet?

Wereldstemdag, Uden Evidence-based handelen: richtlijnen of niet? 16 april 2015. (c) Hanneke Kalf 1. Evidence-based handelen: richtlijnen of niet? Evidence-based handelen: richtlijnen of niet? Handout: downloadbaar via http://www.hannekekalf.nl/ebp @hannekekalf dr. Hanneke Kalf hanneke.kalf@radboudumc.nl www.hannekekalf.nl @hannekekalf Afdeling Revalidatie:

Nadere informatie

Wereldstemdag, Uden Evidence-based handelen: richtlijnen of niet? 16 april 2015. (c) Hanneke Kalf 1. Evidence-based handelen: richtlijnen of niet?

Wereldstemdag, Uden Evidence-based handelen: richtlijnen of niet? 16 april 2015. (c) Hanneke Kalf 1. Evidence-based handelen: richtlijnen of niet? Evidence-based handelen: richtlijnen of niet? Handout: downloadbaar via http://www.hannekekalf.nl/ebp @hannekekalf dr. Hanneke Kalf hanneke.kalf@radboudumc.nl www.hannekekalf.nl @hannekekalf Afdeling Revalidatie:

Nadere informatie

MWidW bij peuters en kleuters met TOS

MWidW bij peuters en kleuters met TOS MWidW bij peuters en kleuters met TOS Prof. dr. Paul Leseman, promotor (UU) Dr. Maartje Kouwenberg, copromotor (Auris) Dr. Connie Fortgens, copromotor (Auris) Marike Kempen MSc, promovenda (Auris & UU)

Nadere informatie

Scholen en leraren worstelen met invoering kleutercito

Scholen en leraren worstelen met invoering kleutercito Scholen en leraren worstelen met invoering kleutercito Bacheloronderzoek Ruben Hebing Begeleiders Peter Hoffenaar, UvA Taetske Wust, De Mijlpaal Amsterdam Studentnummer: 10072942 Datum: 04-07-2013 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Inleiding. Bedoeling van dit boek

Inleiding. Bedoeling van dit boek Inleiding Bedoeling van dit boek Dit boek is een speel-, leer- en voorleesboek, dat gebruikt kan worden om de woordenschat van kinderen tussen de 3,5 jaar en 6 jaar uit te breiden en zo de taalontwikkeling

Nadere informatie

KWALITEITSKAART. De Viertakt. De Viertakt. Taal / lezen / rekenen

KWALITEITSKAART. De Viertakt. De Viertakt. Taal / lezen / rekenen KWALITEITSKAART Taal / lezen / rekenen PO Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteitskaart zijn te vinden op www.schoolaanzet.nl. Deze website bevat alle informatie

Nadere informatie

Managen van professioneel behandelgedrag door en voor fysiotherapeuten

Managen van professioneel behandelgedrag door en voor fysiotherapeuten Managen van professioneel behandelgedrag door en voor fysiotherapeuten Saxion University of Applied Sciences Kenniskring Ondernemend in de Zorg Monique Filart, Jos van der Werf Mei 2015 Aanleiding Behoefte

Nadere informatie

WOORDENSCHAT Softwareprogramma s WOORDENSCHAT TAAL/LEZEN

WOORDENSCHAT Softwareprogramma s WOORDENSCHAT TAAL/LEZEN WOORDENSCHAT Softwareprogramma s WOORDENSCHAT TAAL/LEZEN Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteits zijn te vinden op www.taalpilots.nl en www.rekenpilots.nl. De rubriek

Nadere informatie

Checklist Begrijpend lezen en woordenschat Curriculum Nederlands ? - + +

Checklist Begrijpend lezen en woordenschat Curriculum Nederlands ? - + + Checklist Begrijpend lezen en woordenschat Curriculum Nederlands? - + + De gebruikte methoden stellen duidelijke (toetsbare) doelen en leerlijnen voor begrijpend lezen. Zwakke lezers krijgen een aanvullend

Nadere informatie

Zo leren peuters en kleuters met een TOS woorden

Zo leren peuters en kleuters met een TOS woorden ARTIKELEN Zo leren peuters en kleuters met een TOS woorden Marike Kempen, Maartje Kouwenberg, Conny Fortgens en Paul Leseman Hoe komt het dat het uitbreiden van de woordenschat bij kinderen met een TOS

Nadere informatie

2. semantiseren: de leerkracht verduidelijkt woorden en betekenissen

2. semantiseren: de leerkracht verduidelijkt woorden en betekenissen WOORDENSCHAT Semantiseren Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteits zijn te vinden op www.taalpilots.nl en www.rekenpilots.nl. De rubriek implementatiekoffer bevat

Nadere informatie

SchakelKlas voor Kleuters

SchakelKlas voor Kleuters SchakelKlas voor Kleuters 2 1. SchakelKlas voor Kleuters In de nazorg wordt de intern begeleider van school gevraagd de ontwikkeling van de betreffende leerling nog een jaar lang te volgen, met behulp

Nadere informatie

Voor de leerkracht van groep 1 en 2

Voor de leerkracht van groep 1 en 2 Voor de leerkracht van groep 1 en 2 Handleiding Taaltas voor de leerkracht van groep 1 en 2 Taaltas is een educatief programma dat ontwikkeld is door de Bibliotheek Hoogeveen, OBS Apollo Hoogeveen en Stap-in

Nadere informatie

KWALITEITSKAART. Controleren. Aandachtspunten Controleren. Woordenschat

KWALITEITSKAART. Controleren. Aandachtspunten Controleren. Woordenschat KWALITEITSKAART Woordenschat PO Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteitskaart zijn te vinden op www.schoolaanzet.nl. Deze website bevat alle informatie en handreikingen

Nadere informatie

begrijpen woorden, waarvan 900 school/schrijftaalwoorden Woordenschat

begrijpen woorden, waarvan 900 school/schrijftaalwoorden Woordenschat Groep 7 en 8 In groep 7 en 8 richt u zich vooral op: het aanleren van nieuwe woorden, inclusief diepe woordkennis, met een accent op het aanleren van school/schrijftaalwoorden; het activeren van leerlingen

Nadere informatie

Schema Afasie. 1 De logopedist neemt bij het vermoeden van een afasie de ScreeLing af, bij voorkeur binnen een week na de beroerte.

Schema Afasie. 1 De logopedist neemt bij het vermoeden van een afasie de ScreeLing af, bij voorkeur binnen een week na de beroerte. Schema Afasie Stap Methodisch handelen nr. Uitgangsvraag nr. Aanbeveling Verwijzing en aanmelding 3 Welke invloed hebben duur en intensiteit van afasietherapie op het herstel van de afasie? 11 De logopedist

Nadere informatie

Het Afasieteam. Gluren bij de buren 2 oktober 2013. Elsbeth Boxum

Het Afasieteam. Gluren bij de buren 2 oktober 2013. Elsbeth Boxum Het Afasieteam Gluren bij de buren 2 oktober 2013 Elsbeth Boxum Introductie: - van mij - van jullie Kennisrondje Inhoud van deze presentatie 1. Doelstellingen en uitgangspunten van het afasieteam 2. Samenstelling

Nadere informatie

Woordenschatuitbreiding met nieuwkomers? Ga ook aan de slag met schooltaalwoorden!

Woordenschatuitbreiding met nieuwkomers? Ga ook aan de slag met schooltaalwoorden! Woordenschatuitbreiding met nieuwkomers? Ga ook aan de slag met schooltaalwoorden! Basiswoorden Het leren van een (nieuwe) taal begint met het leren van woorden. Eerst zijn dat vooral de woorden die je

Nadere informatie

Master Special Educational Needs. Praktijkgericht onderzoek jaar 2 2011-2012. Eerste hulp bij woordenschatproblematiek.

Master Special Educational Needs. Praktijkgericht onderzoek jaar 2 2011-2012. Eerste hulp bij woordenschatproblematiek. SEMINARIUM VOOR ORTHOPEDAGOGIEK Master Special Educational Needs Praktijkgericht onderzoek jaar 2 2011-2012 Eerste hulp bij woordenschatproblematiek Kirpestein Studentennummer : 1016689 Leerroute code

Nadere informatie