Een gat in de gouden cirkel

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Een gat in de gouden cirkel"

Transcriptie

1 Arnoud Rigter mei 2015 Een gat in de gouden cirkel Voorafgaand aan het waarom Begin met het waarom Simon Sinek Inleiding 2 I Een gat in de cirkel 3 II Van binnen naar buiten 10 III Van buiten naar binnen 12 Tot slot 14 1

2 Inleiding Over de waarde van een werknemer in een organisatie Bij mijn presentaties bied ik ervaringen aan waar u zich persoonlijk tot kunt verhouden. Het zijn niet zozeer lezingen met een expliciete uitleg, zo ga ik tijdens mijn presentaties ook niet in op onderstaande tekst. Toch laat ik hier graag de achtergrond van mijn werk zien. Daarbij is voor mij de vraag: Wat is de waarde van kunst in het bedrijfsleven? Of algemener: Wat is de waarde van een werknemer in een organisatie, van een individu in een omgeving, van subjectiviteit in objectiviteit, van smaak in resultaat? Hiermee zet ik kunst en individu in eenzelfde hoek, hoewel dat niet helemaal eerlijk is. Het spreekt voor zich dat niet iedereen affiniteit heeft met kunst. Het verband zit voor mij in de subjectiviteit: kunst is een (mogelijke) manier iemand als individu aan te spreken anders dan een praktisch appèl waarmee iemand als werknemer wordt aangesproken. De gouden cirkel van Simon Sinek is een alom bekend schema. Het is nogal eigenwijs van me er een extra cirkel in te plaatsen. Daarom permitteer ik me hieronder een uitvoerige uitleg. Feitelijk heb ik de cirkel niet echt aangepast, maar maak ik iets expliciet wat nu enigszins verborgen blijft. Niet ín, maar vóór de Why schuilt mijn boodschap de waarde van het subjectief menselijke in een praktische, concrete context. Het gat in de cirkel helpt tot uitdrukking te brengen hoe om te gaan met weinig concrete begrippen als innerlijke moraliteit en eigenwaarde. Het maakt aannemelijk dat vervulling niet plaatsvindt in slechts de buiten- of de binnenkant van de cirkel, laten we zeggen, bij een uitgebuite arbeider of een decadente smulpaap. Ik geloof in de integratie van binnen en buiten: een betrokken werker, een vader of moeder met hart en ziel. 2

3 I - Een gat in de cirkel Zanglust De gouden cirkel omschrijft een wisselwerking tussen Why, How & What. Het bedrijfsleven kan zich zodanig op Hoe & Wat richten, dat de waarom-vraag op de achtergrond raakt. Sinek stelt dat juist bij Why kansen liggen om een waardevol en succesvol bedrijf te worden. In de kunstwereld ervaar ik het stellen van de waarom-vraag niet als een teruggaan naar het waarom, maar juist als een verder gaan naar het waarom. Zo was ik bij een lezing waar kunstenaars werden uitgedaagd scherper te zeggen wat ze doen, door de Why-vraag te beantwoorden - bedoeld om zich beter te kunnen verkopen. Een zangeres zei Ik ben gefascineerd door het bereiken van het publiek met middeleeuwse zang. Die uitspraak bevat nog veel How & What - het ging uit van een gewenst resultaat: haar zang in een zaal met aandachtig publiek. Een sterkere Why werd eenvoudiger geformuleerd met Ik ben gefascineerd door middeleeuwse zang. Toen suggereerde iemand: Wel, zing dan!. Maar, dat ging juist te ver zang op zich is geen antwoord op de waarom-vraag. Het ging er hier juist om, dat we als kunstenaars kunnen zeggen waarom we iets doen, in plaats van het te doen. In de gouden cirkel lijkt Why de kern. Maar het zingen zelf belichaamd meer kern. Als je daar op reflecteert, er iets over zegt, stap je eruit, in de Why. De kracht van kunst is niet zo n omschrijving van buitenaf, maar de ervaring van binnenuit. Zo voeg ik ín Why een extra cirkel toe. Men kan stellen dat zang valt onder de What. Als een bedrijf potloden maakt, is dat What. Als een zangeres zingt, is dat What. Toch maak ik een onderscheid. Potloodproductie is extrinsiek gemotiveerd, de zang intrinsiek. Die zang wil er op eigen houtje al zijn, als doel op zich, in tegenstelling tot potloden. Bijvoorbeeld: Why Gewenste daglichttoetreding in een muur. How Zagen van een opening en een venster aanbrengen. What Potlood: om de opening af te tekenen (en zaag, kozijn etc.). 3

4 Maar je kunt ook zeggen: Why Gezondheid. How Licht, lucht en ruimte. What Daglichttoetreding in de muur. Dan is de eerste Why, de What van de tweede. Zo n gedachtespelletje doe ik niet om de gouden cirkel te relativeren of ontmantelen, maar juist omdat ik de waarde wil zien. Misschien is de specifieke invulling van een Why of een What niet zo objectief als een schema doet geloven. Interessanter dan een sterk onderscheid van lijnen in het schema, is de dynamiek ertussen: de waarde van de cirkel is dat de beweging van buiten naar binnen, visie en zingeving geeft. Als een potlodenfabrikant jaren lang z n What doet, en het op een dag beu is, zou die bij wijze van spreken naar Why kunnen teruggaan. Bijvoorbeeld door de waarde te zien van iemands potloodtekeningen, of van gaten in muren die ooit zijn afgetekend om te bedenken: ach ja, daar doe ik het voor. Maar hoe zit dat met die zangeres? Stel: What = Zang. How? Stembanden? Why? Ik ben gefascineerd door middeleeuwse zang. Waar de Why bij de potlodenfabrikant een vervullend inzicht kan geven, is het bij de zangeres een dooddoener. Met deze Why en How gaat de glans van de zang af. Het vertrekpunt, de zang, belichaamde op zich al de Why én de How én de What. Als ze geen zin heeft in zingen, verandert dat niet door zichzelf te herinneren aan de Why Ik ben gefascineerd door middeleeuwse zang. Die fascinatie ontstond namelijk uit het zingen, niet andersom. Dat verschilt met de potloden. De waarde van de gouden cirkel is dat de beweging van buiten naar binnen visie en zingeving geeft. Bij zang als What, werkt dat niet. Conclusie: het is geen What. Een doorgeregisseerd optreden in een operazaal, zie ik als What. Maar er bestaat ook een soort onversneden zang: op de fiets, onder de douche, tijdens het frituren van de aardappelkroketjes, ver van publiek, argumenten of How of Why vandaan. Interne motivatie heeft dat niet nodig. Ik geloof niet dat de zangeres besloot te zingen, omdat ze ergens een fascinatie opliep voor middeleeuwse zang. Ik denk, dat ze als kind al zong voor ze het woord fascinatie kende. Sinek zegt dat de Why schuilt in het deel van het brein dat geen taal kent, hoewel er stappen zijn om alsnog tot Why-formuleringen te komen. Dat vind ik fraai. Misschien impliceert zijn schema ook wel wat ik wil zeggen. Maar ik wil het expliciet. En trek er een extra cirkel in. 4

5 Over tolerantie Deze extra lijn van de binnencirkel, bewaakt onvoorwaardelijkheid. Het gat in de cirkel, zie ik als een oordeelloze plek en tegelijk als bron van innerlijke moraliteit. Algemeen geloof ik dat menselijk oordelen snel wordt bepaald door wat iemand persoonlijk goed uitkomt: voorwaardelijk. Iemands wereldbeeld, of waarheidsbegrip, is dan heimelijk slechts een manifestatie van iemands agenda. Anders gezegd: menselijk oordeel wordt eenvoudig gevoed door de buitenrand van de cirkel. Een oordeel over een stomme printer als die het niet doet, een oordeel over een collega die op een politieke partij stemt die jouw hypotheekrenteaftrek ondermijnt. De binnencirkel staat voor subjectiviteit, voor een individueel - existentiële waarde. Het is een windstille zone met een binnenstem. Dit kan uiteraard een bron zijn voor gedrag (What). Ik doel bijvoorbeeld op een innerlijke gewaarwording tijdens kerstdagen, waarop je besluit volgend jaar iets anders te doen. Of, de kennis die een ouder naar een kind heeft de zeggingskracht van een peuter die opgroeit tot een persoonlijkheid. Een kind dat wellicht vervelend kan zijn, maar waar je vanuit ouderlijke beleving een oermededogen voor hebt, geworteld in die kennis. Daarbij spreek je niet van argumentatie, maar van ervaring. Zo laat de aard van de binnencirkel zich lastig in een scherpe definitie vangen. In plaats van uitleggen is het meer accuraat er uitdrukking aan te geven. De binnencirkel is een plek van moraliteit en eigenwaarde, geworteld in een existentieel besef. Hoewel dit niets met kunst te maken hoeft te hebben, is dat een goed voorbeeld van wat zich hier kan roeren: kunst biedt niet zozeer feiten maar verhalen, mogelijkheden waar je je persoonlijk tot kunt verhouden. Kunst heeft meer intentie tot verbeelding te spreken, dan dat het veronderstellingen en oordelen bevestigt. Maar van alleen luchtkastelen kunnen we natuurlijk niet eten, ook al zijn ze oprecht. Een kunstenaar heeft in zekere zin makkelijk praten als die zich van de realiteit onttrekt. Ik houd geenszins een pleidooi voor dat de hele wereld kunstzinnig in elkaar zou moeten steken. Graag pin ik de Nederlandse Spoorwegen vast op What, op voorwaardelijkheid: dat een specifieke trein vertrekt om 9:02 vanaf spoor 5 en mijzelf dus ook, anders kom ik niet in Utrecht. Wel wil ik een onvoorwaardelijke opening binnen de Why verdedigen. Dat heeft een reden. Zo werd op een website gesuggereerd een extra cirkel in Why toe te voegen, namelijk een Who: de doelgroep, als onderliggend 5

6 beginpunt. Finally, the ultimate point Sinek is trying to make is that people buy what they believe (Who), not what you believe. Ik denk dat op die uitspraak valt af te dingen, maar Sinek suggereert inderdaad dat zijn Why een dergelijke Who impliceert. Ook stelt Sinek dat Apple - een bedrijf dat hij roemt om een sterke Why - niet structureel anders is dan concurrenten. Maar door die Why ervaart de consument dat wel zo. Dat niet zozeer intenties van een bedrijf, maar consumentenbeleving centraal staat, is blijkbaar een interpretatie die op basis van de gouden cirkel snel gemaakt is. Dat lijkt me een gevaar van dit schema. Het suggereert een weg naar zingeving maar kan vervallen tot een reclametool. Dan begint het dus met een doelgroep (Who) met wensen (Why), resulterend in een extern gemotiveerde What. Misschien volstaat dit in het bedrijfsleven. Ik waardeer de gouden cirkel omdat het een weg opent voor bedrijven richting visie en inspirerend leiderschap. Toch is het ook een hermetisch schema, vernoemd naar een edelmetaal: een gouden middel dat geïnterpreteerd kan worden als een sluitend systeem. Met de mentale waaromvraag centraal, kan men de cirkel van begin tot einde bestempelen als praktisch. Objectiviteit heeft snel de schijn van waarheid, maar draagt risico eenzijdig te zijn en daarmee afwijzend naar wat het niet kent. Zo geloof ik, net als bij een utopie of monotheïsme, dat Sineks fraaie visie kan omslaan naar intolerantie. Mijn drang is een onbenoembaar luchtgat te prikken. En te stellen dat alleen een obscuriteit als menselijkheid het onmogelijkvormige puzzelstukje is, die een theorie sluitend kan maken. Bij het expliciet toevoegen van de lege binnencirkel, van subjectiviteit, tekent zich de bron af van de Why. Tevens wordt ruimte gegeven aan tolerantie die verloren kan gaan als alles objectief lijkt. Zonder gat in het midden, kan men de gouden cirkel geheel voorwaardelijk, normatief invullen. Wellicht weet zo iemand dat er meer is in het leven, los van de cirkel. Maar blijkbaar valt dat eenvoudig buiten het gezichtsveld waar, om met Lucebert te spreken, alles van waarde weerloos is. Een zachte subjectiviteit is niet opgewassen tegen objectiviteit, zoals stilte niet is opgewassen tegen geluid. Men kan met enig dedain naar kunstenaars kijken, zo van: nou vooruit, doen jullie je ding in de speeltuin, maar vermoei me er niet mee. Dan staat dit zo ver buiten het schema dat het afwezig wordt voor wie wil. Als (niet zozeer kunstenaarschap, maar wel) het existentiële ín het schema staat, speelt het wel mee. 6

7 De mens in mij wil deze plek verdedigen. De kunstenaar in mij wil zich in deze plek roeren. Als kunstenaar is subjectiviteit in zekere zin mijn professie. Wat mij vanuit die positie boeit: datgene wat niet praktisch noodzakelijk is om te maken, maar wél gemaakt wordt, is blijkbaar gemeend. Het komt blijkbaar voort een innerlijke noodzaak. Moraliteit valt voor mij nadrukkelijk níet samen met alle What, alle potloden, cursussen en raketten die al voorradig zijn. Juist ook met het verschil tussen innerlijke noodzaak en alle bestaande What tekent zich moraliteit af. Hierin komt iemand persoonlijk voor de dag, los van de gevraagde What. Ik wil herinneren aan deze persoonlijke waarde een brug slaan tussen het gat en de What. Ik geloof dat vervulling mogelijk is, juist door de koppeling van het subjectieve aan het objectieve. 7

8 Hetzelfde nieuw Bij het plaatsen van een leegte, kan een duizeling ontstaan. Ik zoek niet de horendolle duizeling als gevolg van iets dat steeds sneller in beweging wordt gezet. Ik zoek de duizeling na het stilzetten van beweging, die je terugbrengt naar een basis die misschien schrikbarend normaal is. Het zet je met dubbele kracht weer op eigen benen, waarbij je het vanzelfsprekende als nieuw ervaart. Ik geloof dat er genoeg horendolheid in de wereld is (How? What?) om plekken te vinden voor de tweede vorm van duizeling door er iets welgemikt weg te laten. Dan blijkt het ruim op te vatten begrip menselijkheid hoogst concreet te zijn: je bent dichter bij jezelf dan taal kan geraken. Qua formuleringen mag het dan onbeholpen lijken, maar tussen jou en een echte ervaring is geen speld te krijgen. Bewustzijnsverheviging en sprakeloosheid gaan goed hand in hand. Je kunt in de binnencirkel geraken door een gaatje te prikken. Bij het Pantheon in Rome is het bouwkundig moeilijkste stukje opengelaten: het gat in het midden en juist daar ontleend het zich schoonheid aan. Vanaf onder zie je door het gat de lucht zoals je het niet eerder zag. Je hebt het bouwwerk nodig om lucht zó te kunnen zien. Je hebt soms een flinke lap leven nodig gehad om je voeten echt op de stoep te zien staan, wellicht nadat iets geprikt heeft. Zo wil ik ook de gouden cirkel gebruiken om iets vanzelfsprekends opnieuw te kunnen zien: een basisstaat van zijn, zonder vraag of antwoord, nog los van Why. Als je daarop reflecteert, er iets over zegt, stap je uit de kern. Zoals hier, nu. Deze zinnen zijn vrolijk beschouwend zoals zoveel zinnen zijn: uitleggend, reflectief, úit de kern dit is tenslotte geen poëzie. Met het mentale Why centraal, is het alsof ik een soort wandelend waarom word, een vleesgeworden vraagteken. Totale zelfbewustheid, teveel Why, is dodelijk voor kunst en vitaliteit: het is úit de kern (Pessoa: als het hart kon denken, stond het stil). Ín de kern zie ik een subjectieve binnenwereld, waar ik mensen naar toe wil nemen. Misschien heet dit centrum Eye, misschien I, of een andere Who. Zolang het maar geen gebied is dat door een ander dan jezelf geclaimd kan worden en ook door jezelf niet. Ik geloof, dat kunstenaars aan kracht kunnen winnen door soms verder uit hun kern naar buiten te gaan, bij Why te geraken. Subversieve uitingen in de marge zijn er vast niet voor niets, maar van daaruit kan een brug geslagen worden. Bedrijven kunnen aan kracht winnen door vanuit hun aanbod (What) naar de kern 8

9 te gaan en bij Why te geraken. Als dat doel uit het oog is, kunnen de middelen daartoe een doel op zich worden. Dat geeft leegte, zinloosheid potloden om de potloden, werk om het werk. Laten we dan van de Why, halverwege, een ontmoetingsplek maken. De lijn tussen Why en het lege centrum zie ik als een branding, niet al te eenvoudig over te steken. Op de lijn klapt objectiviteit om in subjectiviteit, voorwaardelijkheid in onvoorwaardelijkheid. Waar je je ook thuis voelt, de overkant is vast interessant voor je. Zoals ik hier onder zal toelichten, geloof dat de binnen- of buitenkant van de cirkel op zichzelf niet vervullend is. Maar de integratie ervan wel. Het is wat gechargeerd de kunstwereld en het bedrijfsleven als voorbeeld tegenover elkaar te zetten. Toch vind ik het aannemelijk dat het een kunstenaarskwaaltje is in de binnencirkel te blijven, met fantasie als lapmiddel en een bedrijfslevenkwaaltje aan de buitenkant te blijven, met als lapmiddel een goedgevulde breedbeeld-tv. Voor beide helften is er een mogelijke weerstand door de branding te komen. 9

10 II. - Van binnen naar buiten Het gemis van de mogelijkheid Waarom het voor kunstenaars verleidelijk kan zijn in de binnencirkel te blijven, bozig en buiten de samenleving? Wat is de branding, de weerstand het subjectieve objectief te maken? Bij mij komt als eerste schaamte op. Zelfbewustzijn kleeft snel een duistere kant aan, en schaamte. Misschien omdat er juist in deze existentiële zone ook wensbeelden aftekenen, waaraan je niet zomaar voldoet. Dat maakt het moeilijker concreet voor de dag te komen, hoewel het ook een teken is dat iets van waarde op het spel staat. Wie van dit subjectieve naar het objectieve gaat, toont zich. Dat is griezelig voor wie weet dat anderen ogen, oordelen hebben. Er is een correcte daglichtwereld waarin bepaalde zaken meer voldoen dan zaken als duister. Of moet ik zeggen: er is een daglichtwereld waarin sommigen meer voldoen dan anderen hetgeen op zich al iets duisters heeft. Hier geloof ik dat menselijk oordelen snel gekleurd wordt door een persoonlijke agenda. Deel van de binnencirkel is integriteit en o.a. een donkermenselijke kant: het eerste maakt het mogelijk het tweede te zien. Dat duister is enerzijds niet iets wat je naar buiten wilt brengen en anderzijds ook niet iets wat de buitenwereld lijkt te waarderen. Dus duister blijft binnen. Of het vindt een plek in iets kunstigs, waar men meewarig naar kan kijken. Zo ontstaat tussen binnen- en buitenwereld iets ongemakkelijks. Een wereld die je niet reflecteert, doet je minder thuis voelen, ben je minder dankbaar. Een wereld die je waardeert om iets wat je leuk doet, maar waar je heimelijk niet achter staat, ben je niet dankbaar. In de binnencirkel kun je je bedienen van een ongelijke, maar leugenachtige strijd: het is makkelijker van objectieve dingen iets af te beitelen, dan van fantasieën. Je kunt zorgen dat de wereld je wél reflecteert door iets in te brengen, mee te spelen. Ik geloof dat daar vervulling zit, maar daarvoor moet je door de branding, die sterker wordt naarmate je de buitenwereld minder dankbaar bent. Er bestaat een vicieuze cirkel van afwijzing. Al zou je misschien sympathie kunnen opbrengen voor een persoon die een afgeleefd uithangbord van een vergeten wereldhelft belichaamd, vervulling geeft het diegene niet. 10

11 Wil je de sprong uit de middencirkel maken, dan moet je daar ook wel in geloven. Dat doe je pas als je de sprong gemaakt hebt. Geloof hier in. Er zijn onmogelijkheden mogelijk te maken, dat is bij uitstek iets voor kunstenaars. Bij die sprong, het voor de dag komen, staat een zekere menselijke basis op het spel. Als dat zo is, is het inderdaad nog maar de vraag of het zo onmogelijk is. 11

12 III. - Van buiten naar binnen Het gemis van verleiding Dan, de branding in de andere richting: de sprong van buiten naar binnen, van objectiviteit naar subjectiviteit. Waar in de binnencirkel een zelfversterkend effect kan optreden van existentiële leegte, geloof ik wat betreft de buitencirkel in een zelfbevestigende werking van Hoe en Wat. Het snoer van de driewegstekker is 70 cm te kort, dat moet vervangen, maar er hapert iets aan de aarding van het nieuwe snoer, dat moet geruild, daar moet je het bonnetje voor hebben dat je partner hopelijk in de portemonnee heeft die net kipkerriesalade haalt, wat op de route ligt, maar haar mobiel is leeg kortom, een mensenleven is eenvoudig met buitencirkel te vullen. Een groter waarom is makkelijk naast je neer te leggen. Een comfortabele identiteit is ook te vormen op basis van je functie, die je buren kunnen beamen. Je kunt je hooghouden in maatschappelijk geaccepteerde omgangsvormen. Zingeving lijkt een luxe. Het woord verdienen is te interpreteren als een utilitair verdienen : datgene wat op de loonstrook staat. Ook is het moreel te interpreteren: het was zijn verdiende loon, wat uiteraard niets met een honorarium van doen heeft. Beide betekenissen slaan eenvoudig plat tot alleen de eerste betekenis, als existentieel besef (de binnencirkel) geen ruimte heeft. Wat iemand verdient, verdient diegene ook, in een samenleving die zich met subjectiviteit geen raad weet. De sociale ladder wordt de maatstaf van iemands bestaansrecht. Moraliteit vervalt hier mijns inziens tot oordelen, gevoed door slechts de buitenrand van de cirkel, door wat iemand persoonlijk goed uitkomt. Wat de branding sterker maakt? Een (misschien onbewust) besef dat je echt voor de dag komt als je verbinding maakt met de binnencirkel: het verschil maakt tussen iets doen of iets doorleefd doen. Dat die sprong ook duister aankleeft, maakt het niet verleidelijker. De dood is weinig van toepassing op stekkerblokken, en dat heeft wel iets verleidelijks. Ik zag een interview met een psychologe. Ze zei dat bepaalde angsten te verhelpen zijn, dat is deel van haar vak. Maar doodsangst, helaas, blijft nu eenmaal. Mijn indruk is, dat op dit existentiële vlak de psychologie weinig oplossingen zoekt, terwijl daar wel problemen kunnen ontstaan. Een existentieel 12

13 psycholoog als Irvin Yalom gaat verder de binnencirkel in. Zo legt hij doodsangst niet naast zich neer, maar laat het helpen tot een zinvoller leven te komen. Wil je de sprong naar de binnencirkel maken, dan moet je daar wel de zin van inzien. Dat doe je pas als je de sprong gemaakt hebt. Iets weinig verleidelijks als de dood is verleidelijk te maken. Bij die sprong staat een zekere menselijke basis op het spel. Als dat zo is, is het inderdaad nog maar de vraag of het zo onverleidelijk is. 13

14 Tot slot Dit is een uitnodiging. Het moge duidelijk zijn dat ik me meer met fixaties in de binnencirkel identificeer dan met de buitencirkel. Als kunstenaar voed ik mensen in hun innerlijke belevingswereld. Als spreker voor bedrijven en organisaties heeft dat tot doel de persoonlijke waarde van werknemers aan te wakkeren. Als mede-levende doe ik graag aan smaakmaken. Wie bent u? 14

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 ASPECTEN VAN COMMUNICATIE IN GROEPEN In iedere relatie en in elk relatienetwerk waar mensen net elkaar communiceren zijn er vier aspecten te onderscheiden. De

Nadere informatie

Bewustwording dag 1 Ik aanvaard mezelf zoals ik nu ben.

Bewustwording dag 1 Ik aanvaard mezelf zoals ik nu ben. Het meditatieprogramma duurt veertig dagen en bestaat uit tien affirmaties. Het is fijn om gedurende dit programma een dagboek bij te houden om je bewustwordingen en ervaring op schrijven. Elke dag spreek

Nadere informatie

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN E-BLOG VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN in samenwerken Je komt in je werk lastige mensen tegen in alle soorten en maten. Met deze vier verbluffend eenvoudige tactieken vallen

Nadere informatie

WIE SAMENWERKT, EXCELLEERT

WIE SAMENWERKT, EXCELLEERT WIE SAMENWERKT, EXCELLEERT Iedereen werkt samen: met collega s in de organisatie en met externe partijen. In projectteams, met leidinggevenden en met medewerkers om leiding aan te geven. Ook privé werk

Nadere informatie

INLEIDING. Inleiding

INLEIDING. Inleiding INLEIDING 13 Inleiding Je hebt besloten dit boek te lezen. Waarschijnlijk heb je op dit moment een relatie. En waarschijnlijk ben je benieuwd hoe je je relatie kunt verbeteren: je begrijpt je partner niet

Nadere informatie

Eerst je eigen toekomst bedenken, voordat je samen een toekomst bedenkt. Aantrekkelijk voelen Pak je echte wens

Eerst je eigen toekomst bedenken, voordat je samen een toekomst bedenkt. Aantrekkelijk voelen Pak je echte wens Trainen en coachen Psycholoog Mirella Brok Skype Tilburg Made Den Bosch psycholoog@psycholoogmirellabrok.nl 06 1771 2728 KvK 51743256 Lid Nederlandse Beroepvereniging voor Toegepaste Psychologie Opwarmoefening

Nadere informatie

Naslagwerk KOERS. Producten van dit documenten zijn:

Naslagwerk KOERS. Producten van dit documenten zijn: Naslagwerk KOERS Dit document is bedoeld om ieder individu een eigen beeld te laten formuleren van de eigen koers als werkend mens en vervolgens als functionaris. Daarna kun je collectief de afdelingskoers

Nadere informatie

DISCIPELSCHAP BIJBELSTUDIE VGSU BLOK

DISCIPELSCHAP BIJBELSTUDIE VGSU BLOK DISCIPELSCHAP BIJBELSTUDIE VGSU BLOK 4 2010-2011 INHOUD Inleiding... 5 Avond 1... 6 Avond 2... 8 Avond 3... 10 Avond 4... 12 3 4 INLEIDING Een ieder die niet zijn kruis draagt en achter Mij aankomt, die

Nadere informatie

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten Tot een geloofsgesprek komen I Ontmoeten Het geloofsgesprek vindt plaats in een ontmoeting. Allerlei soorten ontmoetingen. Soms kort en eenmalig, soms met mensen met wie je meer omgaat. Bij de ontmoeting

Nadere informatie

www.annamarievanderkwast.nl 2015 A.M.I. Van der Kwast

www.annamarievanderkwast.nl 2015 A.M.I. Van der Kwast www.annamarievanderkwast.nl 2015 A.M.I. Van der Kwast Inhoudsopgave 1. Intro: succesvol met heel je hart 5 2. Weg van gezondheid, vervulling en vreugde 7 2.1 Kracht van intentie 7 2.2 Leren en helen door

Nadere informatie

Overtuigend (om)praten VVJ Jan De Boeck

Overtuigend (om)praten VVJ Jan De Boeck Overtuigend (om)praten Jan De Boeck Jan De Boeck Overtuigend en constructief gesprekken voeren. De carrière van een doorsnee jeugddienstmedewerker is doorspekt met professionele gesprekken. Met je secretaris,

Nadere informatie

Als je nog steeds hoopt dat oplossingen buiten jezelf liggen dan kun je dit boekje nu beter weg leggen.

Als je nog steeds hoopt dat oplossingen buiten jezelf liggen dan kun je dit boekje nu beter weg leggen. Theoreasy de theorie is eenvoudig. Je gaat ontdekken dat het nemen van verantwoordelijkheid voor je eigen denken en doen dé sleutel is tot a beautiful way of life. Als je nog steeds hoopt dat oplossingen

Nadere informatie

rome van je De Sleutels Dit is een uitgave van:

rome van je De Sleutels Dit is een uitgave van: Dit is een uitgave van: ITIP school voor leven en werk Marspoortstraat 16 7201 JC Zutphen Telefoon: 0575-510 850 E-mail: opleiding@itip.nl Website: www.itip.nl De Sleutels rome van je Ik hou van de mystieke

Nadere informatie

Luisteren naar de Heilige Geest

Luisteren naar de Heilige Geest Luisteren naar de Heilige Geest Johannes 14:16-17 En Ik zal de Vader bidden en Hij zal u een andere Trooster geven om tot in eeuwigheid bij u te zijn, de Geest der waarheid, die de wereld niet kan ontvangen,

Nadere informatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie Doelen stellen NLP is een doelgerichte, praktische en mensvriendelijke techniek. NLP = ervaren, ervaren in denken, voelen en doen. Middels een praktisch toepasbaar model leren we om de eigen hulpmiddelen,

Nadere informatie

ecourse Moeiteloos leren leidinggeven

ecourse Moeiteloos leren leidinggeven ecourse Moeiteloos leren leidinggeven Leer hoe je met minder moeite en tijd uitmuntende prestaties met je team bereikt 2012 Marjan Haselhoff Ik zou het waarderen als je niets van de inhoud overneemt zonder

Nadere informatie

Leiderschap met Ziel en Zakelijkheid

Leiderschap met Ziel en Zakelijkheid Waar ideeën en activiteiten rond ziel en zakelijkheid samenkomen op een prachtige plek, vanuit een geïnspireerd netwerk 7-daagse training: Leiderschap met Ziel en Zakelijkheid Duurzaam en waardevol leiderschap

Nadere informatie

Bij Mattheus 5 : 13-16 - Zout en licht Laat ons het zout der aarde zijn, het licht der wereld, klaar en rein,

Bij Mattheus 5 : 13-16 - Zout en licht Laat ons het zout der aarde zijn, het licht der wereld, klaar en rein, 9 februari 2014 Bij Mattheus 5 : 13-16 - Zout en licht Laat ons het zout der aarde zijn, het licht der wereld, klaar en rein, Misschien heeft u bij het zingen van dit lied ook altijd wel een wat dubbel

Nadere informatie

Een Visioen van Liefde

Een Visioen van Liefde Een Visioen van Liefde Orthen, april 2012 WIE ZIJN WIJ? De oorsprong van de gemeenschap San Salvator ligt in de rooms-katholieke traditie, en voelt zich van daaruit verbonden met de Bijbel, geïnspireerd

Nadere informatie

Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14

Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14 Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Twee prachtige lezingen vanochtend. Er

Nadere informatie

Minicursus Verbindend Communiceren. Geschreven door: Jan van Koert

Minicursus Verbindend Communiceren. Geschreven door: Jan van Koert Minicursus Verbindend Communiceren Geschreven door: Jan van Koert Geweldloze communicatie is een wijze van communiceren die leidt tot gehoord en verstaan worden. Met helderheid, zonder beschuldigen en

Nadere informatie

GELOOFSVRAGEN EN LEVENSVRAGEN

GELOOFSVRAGEN EN LEVENSVRAGEN WAAROM??? DAAROM!!! Soms sta je met je mond vol tanden, wanneer je kind je met een vraag overvalt. "Waarom zijn de bomen groen?", "Waarom regent het vandaag?" Waarom... waarom..., steeds weer waarom. De

Nadere informatie

Kinderen helpen met Focussen

Kinderen helpen met Focussen Kinderen helpen met Focussen Enkele raadgevingen voor begeleiders Simon Kilner Vertaling Some Guidelines for Companions door Evelien Kroese En is het Ok om? Hoe zegt je kind nee? Wat is Focussen? Focussen

Nadere informatie

A. God, wij bidden U voor alle mensen die onzeker zijn over zichzelf: dat zij het vertrouwen in zichzelf hervinden.

A. God, wij bidden U voor alle mensen die onzeker zijn over zichzelf: dat zij het vertrouwen in zichzelf hervinden. Bidden met jongeren Voorbede Ben je teleurgesteld in het leven? Ben je gekwetst door anderen? Draag je vervelende herinneringen met je mee? A. God, wij bidden U voor alle mensen die hun leven graag anders

Nadere informatie

Leren in contact met paarden Communicatie die is gebaseerd op gelijkwaardigheid (Door Ingrid Claassen, juni 2014)

Leren in contact met paarden Communicatie die is gebaseerd op gelijkwaardigheid (Door Ingrid Claassen, juni 2014) Leren in contact met paarden Communicatie die is gebaseerd op gelijkwaardigheid (Door Ingrid Claassen, juni 2014) Inleiding De kern van (autisme)vriendelijke communicatie is echt contact, gebaseerd op

Nadere informatie

De terugkeer naar het ware zelf! Leven en werken vanuit innerlijke kracht en verantwoordelijkheid!

De terugkeer naar het ware zelf! Leven en werken vanuit innerlijke kracht en verantwoordelijkheid! De terugkeer naar het ware zelf! Leven en werken vanuit innerlijke kracht en verantwoordelijkheid! Door: Nathalie van Spall De onzichtbare werkelijkheid wacht om door onze geest binnengelaten te worden.

Nadere informatie

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1

Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1 Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1 De manier waarop je met elkaar omgaat en hoe je met elkaar in gesprek gaat is belangrijk in het dagelijks werk. Het helpt je elkaar beter te begrijpen

Nadere informatie

Over Plantinga s argument voor de existentie van een noodzakelijk bestaand individueel ding. G.J.E. Rutten

Over Plantinga s argument voor de existentie van een noodzakelijk bestaand individueel ding. G.J.E. Rutten 1 Over Plantinga s argument voor de existentie van een noodzakelijk bestaand individueel ding G.J.E. Rutten Introductie In dit artikel wil ik het argument van de Amerikaanse filosoof Alvin Plantinga voor

Nadere informatie

Achtergrondinformatie bij de opdrachtenserie netwerken. Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo

Achtergrondinformatie bij de opdrachtenserie netwerken. Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo Achtergrondinformatie bij de opdrachtenserie netwerken Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo 2 Achtergrondinformatie bij de opdrachtenserie netwerken Met dit document geven wij docenten en loopbaanbegeleiders

Nadere informatie

Het NLP communicatie model

Het NLP communicatie model Het NLP communicatie model Ontdek jouw communicatie waarnemingsfilters Leef je natuurlijk leiderschap 1 Inleiding Op het moment dat veranderingen in een organisatie plaatsvinden is communicatie één van

Nadere informatie

VERMINDER DE CHAOS IN JE HOOFD DOOR DEZE GOUDEN TIPS. Yvonne Burgmeijer Overmaat 24, 6831 AH, Arnhem

VERMINDER DE CHAOS IN JE HOOFD DOOR DEZE GOUDEN TIPS. Yvonne Burgmeijer Overmaat 24, 6831 AH, Arnhem VERMINDER DE CHAOS IN JE HOOFD DOOR DEZE GOUDEN TIPS CHAOS: De staat van verwardheid en ongeordendheid, die volgens de Griekse mythologie de oorspronkelijke toestand van het heelal was en vandaar: een

Nadere informatie

Bidden voor dummies. Leeftijd: 12-16, 16+ Soort bijeenkomst: catechese Soort werkvorm: heel programma Thema: Bidden Tijdsduur: 1 uur 40 min.

Bidden voor dummies. Leeftijd: 12-16, 16+ Soort bijeenkomst: catechese Soort werkvorm: heel programma Thema: Bidden Tijdsduur: 1 uur 40 min. Bidden voor dummies Leeftijd: 12-16, 16+ Soort bijeenkomst: catechese Soort werkvorm: heel programma Thema: Bidden Tijdsduur: 1 uur 40 min. Kennisspel, stellingenspellen en gebedshoudingen. Alleen in je

Nadere informatie

coach 4. 1. 3. 2. We zullen vandaag vooral ons richten op de eerste twee onderdelen. En dat doen we door er zelf

coach 4. 1. 3. 2. We zullen vandaag vooral ons richten op de eerste twee onderdelen. En dat doen we door er zelf Bij Agapè StudentLife hechten we veel waarde aan coachend leiderschap. We zien het als onze roeping om dat wat we zelf van God gekregen hebben te vermenigvuldigen in anderen, die op hun beurt ook anderen

Nadere informatie

Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan

Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan De zorg en begeleiding van mensen met een verstandelijke beperking moet erop gericht zijn dat de persoon een optimale kwaliteit

Nadere informatie

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES ONDERWIJSMAGAZIJN VOOR LOB VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo VRAGEN BIJ ONTDEK COMPETENTIES JE PASSIE MOTIEVEN INLEIDING In LOB-trainingen en tijdens gesprekken met

Nadere informatie

TEST 1: Eerst denken of eerst doen? Kruis steeds het antwoord aan dat het best bij jou past. Probeer zo eerlijk mogelijk te antwoorden.

TEST 1: Eerst denken of eerst doen? Kruis steeds het antwoord aan dat het best bij jou past. Probeer zo eerlijk mogelijk te antwoorden. TEST 1: Eerst denken of eerst doen? Kruis steeds het antwoord aan dat het best bij jou past. Probeer zo eerlijk mogelijk te antwoorden. 5. Onderweg naar een feestje doe je nog even snel een boodschap.

Nadere informatie

Eindexamen filosofie vwo 2011 - I

Eindexamen filosofie vwo 2011 - I Opgave 3 Vreemder dan alles wat vreemd is 12 maximumscore 3 de twee manieren waarop je vanuit zingevingsvragen religies kunt analyseren: als waarden en als ervaring 2 een uitleg van de analyse van religie

Nadere informatie

TRAINING POSITIEVER DENKEN, LEVEN, WERKEN

TRAINING POSITIEVER DENKEN, LEVEN, WERKEN TRAINING POSITIEVER DENKEN, LEVEN, WERKEN INHOUD De training is gebaseerd op 7 hoofdonderwerpen. De 7 sleutels tot positieve verandering: 1. Bevorder je positieve emoties 2. Denk positiever 3. Waardeer

Nadere informatie

Spiritueel dagboek. Met teksten en inzichten van MORYA zoals opgetekend door Geert Crevits

Spiritueel dagboek. Met teksten en inzichten van MORYA zoals opgetekend door Geert Crevits Spiritueel dagboek Met teksten en inzichten van MORYA zoals opgetekend door Geert Crevits Voorwoord: Een spiritueel dagboek 5 Waarom een spiritueel dagboek? 7 Om bewuster te leven en te handelen Aandachtspunten

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

Brochure. Primair onderwijs. Brochure. Primair onderwijs

Brochure. Primair onderwijs. Brochure. Primair onderwijs Brochure Primair onderwijs Brochure Primair onderwijs Positive Action Positive Action is een programma waarmee kinderen ondersteund en uitgedaagd worden in het ontwikkelen van hun unieke talenten. Het

Nadere informatie

Essentieel leiderschap; moeiteloos manifesteren Een leergang over balans tussen jouw waarden en jij als leider in het medisch speelveld

Essentieel leiderschap; moeiteloos manifesteren Een leergang over balans tussen jouw waarden en jij als leider in het medisch speelveld Essentieel leiderschap; moeiteloos manifesteren Een leergang over balans tussen jouw waarden en jij als leider in het medisch speelveld wat zien wij? De ontwikkelingen in de zorg gaan razend snel. De complexiteit

Nadere informatie

Écht goede foto s zijn foto s die je raken. Die iets bij je oproepen: een gevoel of herinnering. Foto s die eigen zijn en kenmerkend voor jou als

Écht goede foto s zijn foto s die je raken. Die iets bij je oproepen: een gevoel of herinnering. Foto s die eigen zijn en kenmerkend voor jou als Écht goede foto s zijn foto s die je raken. Die iets bij je oproepen: een gevoel of herinnering. Foto s die eigen zijn en kenmerkend voor jou als fotograaf. Hoe maak je zulke foto s? Stap 1 is leren kijken.

Nadere informatie

Waarom dit e-book: Kort geleden hebben we gevierd dat de Happy Worker Formule nu ook online beschikbaar is.

Waarom dit e-book: Kort geleden hebben we gevierd dat de Happy Worker Formule nu ook online beschikbaar is. Waarom dit e-book: Kort geleden hebben we gevierd dat de Happy Worker Formule nu ook online beschikbaar is. Wat hieraan vooraf ging: Afzonderlijk van elkaar hebben wij jarenlang mensen succesvol begeleid

Nadere informatie

REDENEN OM. Dankbaar TE ZIJN. Dirkje Evers

REDENEN OM. Dankbaar TE ZIJN. Dirkje Evers REDENEN OM Dankbaar TE ZIJN Dirkje Evers Er zijn vele kleine zegeningen die het leven de moeite waard maken. Leer de kleine dingen in het leven te waarderen. Het helpt je om een dankbaar hart te ontwikkelen

Nadere informatie

ogen en oren open! Luister je wel?

ogen en oren open! Luister je wel? ogen en oren open! Luister je wel? 1 Verbale communicatie met jonge spelers Communiceren met jonge spelers is een vaardigheid die je van nature moet hebben. Je kunt het of je kunt het niet. Die uitspraak

Nadere informatie

Dubbele identiteit. Anja Bekink! Samenwerking: het CJG van ons allen of ieder voor zich? Door:

Dubbele identiteit. Anja Bekink! Samenwerking: het CJG van ons allen of ieder voor zich? Door: Dubbele identiteit Samenwerking: het CJG van ons allen of ieder voor zich? Door: Programma Welke dubbele identiteit? Wil niet of kan niet? De casus & de cirkel The Matrix & de Verrassingen De professional

Nadere informatie

Interviewtechnieken: objectiviteit sleutel tot succes

Interviewtechnieken: objectiviteit sleutel tot succes Interviewtechnieken: objectiviteit sleutel tot succes Interviewtechnieken: objectiviteit sleutel tot succes Er komt een moment dat alle sollicitatiegesprekken op elkaar gaan lijken: handje schudden, kandidaat

Nadere informatie

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Vraag 1 Hoe heb je zielsliefde ontdekt, en ontdekte je zielsliefde het ook op dat moment? Ik ontmoette haar op mijn werk in de rookruimte. We konden

Nadere informatie

Voorwoord. Aan de slag met job craften

Voorwoord. Aan de slag met job craften Aan de slag met job craften Voorwoord Over job craften wordt steeds meer geschreven. Er is een scala aan wetenschappelijke artikelen en in Nederland zijn inmiddels ook enkele promotieonderzoeken gepubliceerd.

Nadere informatie

Laat Je Rela)e Niet Stuklopen

Laat Je Rela)e Niet Stuklopen Laat Je Rela)e Niet Stuklopen Door Robbert Raas www.stop-jaloezie.com Voorwoord Dit compacte e-book is geschreven als hulp bij de eerste stap naar een leven zonder vervelende jaloezie. Op stop-jaloezie.com

Nadere informatie

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling 1. Aandachtspunten voor een gesprek met ouders i.v.m. een vermoeden van kindermishandeling: Als je je zorgen maakt over een

Nadere informatie

Leergang Authentiek Leiderschap

Leergang Authentiek Leiderschap Begeleider: Willem Sarlemijn Adres: Jisperweg 53A 1464 NG Westbeemster Tel: 072 5020354 Thema s die in de modules aan de orde komen zijn:, Vitaliteit,,, Samen, Groei,,. Leergang Authentiek Leiderschap

Nadere informatie

Welkom bij Brand instinct! In dit merkpaspoort leggen we uit wie wij zijn, wat we beloven, waarom wij doen wat we doen en waar wij voor staan.

Welkom bij Brand instinct! In dit merkpaspoort leggen we uit wie wij zijn, wat we beloven, waarom wij doen wat we doen en waar wij voor staan. merkpaspoort Welkom bij Brand instinct! In dit merkpaspoort leggen we uit wie wij zijn, wat we beloven, waarom wij doen wat we doen en waar wij voor staan. Dit paspoort is voor iedereen die op een of andere

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING LESMODULE VMBO LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 WAT ZIJN HERSENEN? VRAAG WAT ZIJN HERSENEN PRECIES? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE? DENKOEFENING WAAR- VOOR GEBRUIK JE OP DÍT MOMENT JE HERSENEN? DENKOEFENING KUN

Nadere informatie

Van mij. Een gezicht is geen muur. Jan Bransen, Universiteit Utrecht

Van mij. Een gezicht is geen muur. Jan Bransen, Universiteit Utrecht [Gepubliceerd in Erik Heijerman & Paul Wouters (red.) Praktische Filosofie. Utrecht: TELEAC/NOT, 1997, pp. 117-119.] Van mij Een gezicht is geen muur Jan Bransen, Universiteit Utrecht Wij hechten veel

Nadere informatie

Schoolimago en identiteit Wat zien de ouders? concept plus design

Schoolimago en identiteit Wat zien de ouders? concept plus design Schoolimago en identiteit Wat zien de ouders? concept plus design Vanille concept plus design Vanille, wat is dat? Vanille is een basissmaak, neutraal. Wij zijn ontwerpers en werken vanuit de basis, kern

Nadere informatie

DAADKRACHT. INTERACTIE. AWESOMENESS.

DAADKRACHT. INTERACTIE. AWESOMENESS. WERKSCHRIFT VAN DOEL Met storytelling bereiken we jouw doelgroep. Om het merk gevoel concreet te maken en een sterke merkidentiteit neer te zetten, hebben wij een werkschrift ontwikkeld. Een goed verhaal

Nadere informatie

Module 1. Bewustwording.

Module 1. Bewustwording. Module 1. Bewustwording. Dag 3. Visioning Ontdek wat jouw ziel te zeggen heeft over jouw bestemming en werk. Je staat op het punt om te gaan luisteren naar de wijsheid van je ziel als het gaat over jouw

Nadere informatie

2010 Marco Honkoop NLP coaching & training

2010 Marco Honkoop NLP coaching & training 2010 Marco Honkoop NLP coaching & training Introductie Dit ebook is gemaakt voor mensen die meer geluk in hun leven kunnen gebruiken. We kennen allemaal wel van die momenten dat het even tegen zit. Voor

Nadere informatie

Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar

Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels versie 2016 Inhoudsopgave Introductie 4 Verantwoording Methodiek 5 Doorgaande lijn Po en Vo 6 Preventief en curatief 7 Organiseer je les 8 Praktische tips

Nadere informatie

Pedagogisch contact. Verbondenheid door aanraken. De lichamelijkheid van pedagogisch contact. Simone Mark

Pedagogisch contact. Verbondenheid door aanraken. De lichamelijkheid van pedagogisch contact. Simone Mark Pedagogisch contact Verbondenheid door aanraken Simone Mark Mag je een kleuter nog op schoot nemen? Hoe haal je vechtende kinderen uit elkaar? Mag je een verdrietige puber een troostende arm bieden? De

Nadere informatie

Ken jezelf, dan leer je de ander beter kennen!

Ken jezelf, dan leer je de ander beter kennen! Ken jezelf, dan leer je de ander beter kennen! Workshop NEVI Inkoopdag, 25 juni 2015 Joost van Eijk Remco Kramers Agenda Even voorstellen Wat is Het NIC? Wat zijn jullie verwachtingen? Jouw grondhouding

Nadere informatie

Relaxatie en ontspanning. voor ouder en kind

Relaxatie en ontspanning. voor ouder en kind Relaxatie en ontspanning voor ouder en kind door Sofie Possemiers www.elsole.be Deze oefening wordt aangeboden door Sofie Possemiers van El Sole. Wil je nog meer van zulke oefeningen ontvangen, schrijf

Nadere informatie

Startbijeenkomst met leidinggevenden. hand-out

Startbijeenkomst met leidinggevenden. hand-out Startbijeenkomst met leidinggevenden hand-out hand-out startbijeenkomst met leidinggevenden Wat houdt jongeren gaande én bezig? Kies twee of drie plaatjes die dat voor jou t best symboliseren 2 Basisbehoeften

Nadere informatie

Feedback. in hapklare brokken

Feedback. in hapklare brokken Feedback in hapklare brokken Jan van Baardewijk Zorgteamtrainer Op zorgteamtraining.nl is de meest recente versie van feedback gratis beschikbaar. Mocht je willen weten of je de meest recente versie hebt,

Nadere informatie

Wat is jouw verhaal?

Wat is jouw verhaal? E E N E - B O O K V A N L E T T E R S & C O N C E P T S Wat is jouw verhaal? Passie en plezier overbrengen in een notendop Storytelling Verhalen vertellen is een belangrijk onderdeel van ons leven. Het

Nadere informatie

pest eruit? De baas spelen

pest eruit? De baas spelen Hoe ziet iemand die een ander pest eruit? Waarschijnlijk heb je wel gemerkt dat het ontzettend moeilijk is om zo n beschrijving te geven. Dat is logisch want er bestaat niet iemand die eruit ziet als een

Nadere informatie

DE GROTE LERAREN ALS SPIEGEL VOOR ZELFREFLECTIE?.

DE GROTE LERAREN ALS SPIEGEL VOOR ZELFREFLECTIE?. DE GROTE LERAREN ALS SPIEGEL VOOR ZELFREFLECTIE?. Amersfoort, 21 augustus 2007 John van den Hout Geachte aanwezigen, Toen ik me voorbereidde om voor u dit verhaal te houden, was mijn eerste gedachte: Wat

Nadere informatie

God bestaat en Hij is belangrijk We hebben God nodig in ons leven Jezus: Zijn leven Jezus: Zijn dood Jezus: Zijn opstanding De Heilige Geest

God bestaat en Hij is belangrijk We hebben God nodig in ons leven Jezus: Zijn leven Jezus: Zijn dood Jezus: Zijn opstanding De Heilige Geest Basiscursus Christelijk geloof Module 1 Les 1: Les 2: Les 3: Les 4: Les 5: Les 6: Les 7: Les 8: God bestaat en Hij is belangrijk We hebben God nodig in ons leven Jezus: Zijn leven Jezus: Zijn dood Jezus:

Nadere informatie

HEY WAT KAN JIJ EIGENLIJK GOED? VERKLAP JE TALENT IN 8 STAPPEN

HEY WAT KAN JIJ EIGENLIJK GOED? VERKLAP JE TALENT IN 8 STAPPEN E-blog HEY WAT KAN JIJ EIGENLIJK GOED? VERKLAP JE TALENT IN 8 STAPPEN In talent & groei Het is belangrijk om je talent goed onder woorden te kunnen brengen. Je krijgt daardoor meer kans om het werk te

Nadere informatie

Motivatie: presteren? Of toch maar leren?

Motivatie: presteren? Of toch maar leren? Arjan van Dam Motivatie: presteren? Of toch maar leren? Een van de lastigste opgaven van managers is werken met medewerkers die niet gemotiveerd zijn. Op zoek naar de oorzaken van het gebrek aan motivatie,

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

Wat zegt Paulus in Romeinen 7:7-12?

Wat zegt Paulus in Romeinen 7:7-12? Wat zegt Paulus in Romeinen 7:7-12? Romeinen 7:7. Paulus stelt weer een vraag, die het voorafgaande mogelijk oproept bij mensen. Hij zei immers, dat de wet (vroeger) zondige hartstochten in ons opriep

Nadere informatie

Inspirerend Presenteren

Inspirerend Presenteren Inspirerend Presenteren Door Kai Vermaas & Charis Heising Bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla bla Inleiding Wil je leren hoe jij een presentatie kunt geven waar je zeker bent van je verhaal? En

Nadere informatie

Exodus 4:18-26 /Lucas 2:21 / Romeinen 2:28,29 (40-dagentijd 2010, Brouwershaven)

Exodus 4:18-26 /Lucas 2:21 / Romeinen 2:28,29 (40-dagentijd 2010, Brouwershaven) Exodus 4:18-26 /Lucas 2:21 / Romeinen 2:28,29 (40-dagentijd 2010, Brouwershaven) Voor de kinderen: Rozen hebben doornen (ik heb rozen meegenomen) Kijk maar. Vind je ze mooi? Maar ze hebben ook doornen,

Nadere informatie

Lezing cliëntenparticipatie en ervaringsdeskundigheid

Lezing cliëntenparticipatie en ervaringsdeskundigheid Lezing cliëntenparticipatie en ervaringsdeskundigheid Wanneer we praten over cliëntenparticipatie is het belangrijk om een onderscheid te maken tussen enerzijds de individuele en de collectieve cliëntenparticipatie.

Nadere informatie

Je energie in balans-kursus

Je energie in balans-kursus Je energie in balans-kursus 10:00 start 10:10/ 10:45 voorstelrondje -Hoe heet je -wat doe je in het dagelijks leven -wat hoop je hier te leren tijdens de cursus, waarom volg je deze cursus? 10:45/11:00

Nadere informatie

Spirituele zorg Wat kun je ermee? Carlo Leget

Spirituele zorg Wat kun je ermee? Carlo Leget Spirituele zorg Wat kun je ermee? Carlo Leget Palliatieve zorg Palliatieve zorg is een benadering die de kwaliteit van het leven verbetert van patiënten en hun naasten die te maken hebben met een levensbedreigende

Nadere informatie

E-BOOK FEEDBACK GEVEN IS EEN KUNST EXPRESS YOUR INNER POWER

E-BOOK FEEDBACK GEVEN IS EEN KUNST EXPRESS YOUR INNER POWER E-BOOK FEEDBACK GEVEN IS EEN KUNST EXPRESS YOUR INNER POWER INLEIDING Het geven van feedback is een kunst. Het is iets anders dan het uiten van kritiek. Het verschil tussen beide ligt in de intentie. Bij

Nadere informatie

Compassie leven. 52 wekelijkse inspiraties vanuit Geweldloze Communicatie. PuddleDancer Press Samengesteld door Monie Doodeman

Compassie leven. 52 wekelijkse inspiraties vanuit Geweldloze Communicatie. PuddleDancer Press Samengesteld door Monie Doodeman Compassie leven 52 wekelijkse inspiraties vanuit Geweldloze Communicatie PuddleDancer Press Samengesteld door Monie Doodeman Inhoudsopgave Voorwoord Wekelijkse inspiraties 01 Geweld in de taal? Wie, ik?

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Wat is realiteit? (interactie: vraagstelling wie er niet gelooft en wie wel)

Wat is realiteit? (interactie: vraagstelling wie er niet gelooft en wie wel) Wat is realiteit? De realiteit is de wereld waarin we verblijven met alles wat er is. Deze realiteit is perfect. Iedere mogelijkheid die we als mens hebben wordt door de realiteit bepaald. Is het er, dan

Nadere informatie

Beertje Bruin zegt dan: Ik heb van moeder Beer gehoord dat je erg verdrietig

Beertje Bruin zegt dan: Ik heb van moeder Beer gehoord dat je erg verdrietig Beertje Anders zit stil in een hoekje als Beertje Bruin langskomt. Beertje Bruin zegt dan: Ik heb van moeder Beer gehoord dat je erg verdrietig bent. Kan ik je helpen, want ik ben je vriend en vrienden

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

Buurman in de Winter Plan D / Andreas Denk (Nederland)

Buurman in de Winter Plan D / Andreas Denk (Nederland) lesbrief Buurman in de Winter Plan D / Andreas Denk (Nederland) bovenbouw (groep 5 t/m 8) www.stiltefestival.com E info@destilte.nl F facebook.com/ stiltefestival afdeling educatie Nieuwe Huizen 41 4811

Nadere informatie

Denk je te weten wat je wilt, blijkt het een idee van anderen te zijn. Wat doe je dan?

Denk je te weten wat je wilt, blijkt het een idee van anderen te zijn. Wat doe je dan? Denk je te weten wat je wilt, blijkt het een idee van anderen te zijn. Wat doe je dan? Jolanda gaat op pad met onze Wandelcoach Tineke Franssen Jolanda (33) werkt als hypotheekadviseur in het bankwezen.

Nadere informatie

de Beste Studiekeuze Aanpak

de Beste Studiekeuze Aanpak de Beste Studiekeuze Aanpak Welk pad kies jij? Zelkennis is vaag pagina 3,4 Waar sta jij nu? Ontdek jouw volgende stap pagina 5,6 Hoe kom ik erachter wat ik wil? 3 bronnen voor zelfkennis pagina 7 Concreet

Nadere informatie

Verslag inspiratiemeeting 19 mei 2015

Verslag inspiratiemeeting 19 mei 2015 Verslag inspiratiemeeting 19 mei 2015 Verandering. De transitie waarin de bouw terecht is gekomen is een zeer actueel onderwerp. De laatste 15 tot 20 jaar heeft er een grote verandering plaatsgevonden

Nadere informatie

Omgaan met angsten E-book. www.smartcoachings.be Pascale Laffutte

Omgaan met angsten E-book. www.smartcoachings.be Pascale Laffutte 1 Omgaan met angsten E-book www.smartcoachings.be Pascale Laffutte 1 2 Bedankt voor het downloaden van mijn e-book : omgaan met angsten! Vanuit liefde en passie om mensen te laten doorbreken in hun potentieel

Nadere informatie

glijden. Ik zie ze zachtjes wegstromen, oplossen en verdwijnen, om nooit meer terug te keren.

glijden. Ik zie ze zachtjes wegstromen, oplossen en verdwijnen, om nooit meer terug te keren. INLEIDING Welkom in de affirmatiewereld. Je hebt ervoor gekozen om gebruik te gaan maken van het gereedschap dat in dit boek beschreven wordt en je hebt daarmee de bewuste beslissing genomen om je leven

Nadere informatie

Deze handreiking is van:

Deze handreiking is van: 9 lessen over het volgen van Jezus Deze handreiking is van: Deze lessen zijn geschreven Beryl Voorhoeve en opgemaakt door Judith Maarsen. Ten behoeve van de kinderstudiegroepen voor de bovenbouw Gebruikte

Nadere informatie

Kernkwaliteiten zoals ontwikkeld en beschreven door D. Ofman. 1. Inleiding. 2. Kernkwaliteiten. 3. Kernkwaliteit en valkuil. 4.

Kernkwaliteiten zoals ontwikkeld en beschreven door D. Ofman. 1. Inleiding. 2. Kernkwaliteiten. 3. Kernkwaliteit en valkuil. 4. Kernkwaliteiten zoals ontwikkeld en beschreven door D. Ofman 1. Inleiding 2. Kernkwaliteiten 3. Kernkwaliteit en valkuil 4. Omgekeerde proces 5. Kernkwaliteit en de uitdaging 6. Kernkwaliteit en allergie

Nadere informatie

Hoe gelukkig ben je? Opdracht 1

Hoe gelukkig ben je? Opdracht 1 Hoe gelukkig ben je? Geluk is een veranderlijk iets. Het ene moment kun je jezelf diep gelukkig voelen, maar het andere moment lijkt het leven soms maar een zware last. Toch is voor geluk ook een soort

Nadere informatie

Praktische tips voor een goed en succesvol leven

Praktische tips voor een goed en succesvol leven Lekker Uitwaaien Praktische tips voor een goed en succesvol leven Robert S. Benninga Beyond 2. Ambitie: Rationeel Moeten of Emotioneel Willen. Ambitie is mogelijk het antwoord op vragen zoals: Waar kom

Nadere informatie

Groeien vanuit de innerlijke grondhouding

Groeien vanuit de innerlijke grondhouding Groeien vanuit de innerlijke grondhouding Succesvolle ondernemers maken bewust of onbewust gebruik van eeuwenoude universele spirituele wetmatigheden. Hierdoor beschikken ze over een transformationele

Nadere informatie

BIJLAGEN. Bijlagen. LEIDRAAD LERENDE NETWERKEN 75 www.gezinsopvanginfo.be

BIJLAGEN. Bijlagen. LEIDRAAD LERENDE NETWERKEN 75 www.gezinsopvanginfo.be Bijlagen LEIDRAAD LERENDE NETWERKEN 75 5B5B5B LEIDRAAD LERENDE NETWERKEN 76 Bijlagen Bijlage 1: Een voorbeeld van een oproepbrief Bijlage 2: Illustratie bij gespreksregels: ik heb een hond gekocht : het

Nadere informatie

Hoe word je succesvol in sales

Hoe word je succesvol in sales Hoe word je succesvol in sales Verkopen gaat niet vanzelf. Zeker niet in deze tijd. Toch zijn nog steeds veel verkopers erg succesvol. Dat komt niet door het product of de dienst die ze aanbieden, maar

Nadere informatie