1. Inleiding Beschrijving van het project Algemene projectomschrijving Nulalternatief en projectalternatieven...

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "1. Inleiding... 3. 2. Beschrijving van het project... 4 2.1. Algemene projectomschrijving... 4 2.2. Nulalternatief en projectalternatieven..."

Transcriptie

1 Brussel, 15 februari JPM Advies Voorwand Containerkaai Zeebrugge Advies van de Vlaamse Havencommissie over de bouw van een nieuwe voorwand aan de Oostkaai van het Westelijk Schiereiland in de Voorhaven van Zeebrugge

2 Inhoud 1. Inleiding Beschrijving van het project Algemene projectomschrijving Nulalternatief en projectalternatieven Herwerking van de MKBA Samenvatting en resultaten van de MKBA Voldoet de MKBA aan de omzendbrief en standaardmethodiek? Kritische bespreking Vragen uit de adviesvraag Acht de Vlaamse Havencommissie het project Aanpassing CHZ-kaai voorhaven Zeebrugge realistisch, haalbaar en wenselijk? Zijn de teksten van de projectmer en de MKBA voldoende duidelijk? Zijn alle elementen voldoende evenwichtig onderbouwd en behandeld? Conclusies van de Vlaamse Havencommissie

3 1. Inleiding De secretaris-generaal van het Departement Mobiliteit en Openbare Werken van de Vlaamse Gemeenschap heeft op 8 oktober 2009 namens de Vlaamse Regering aan de Vlaamse Havencommissie een adviesvraag gesteld over het dossier Aanpassing CHZ-kaai Voorhaven Zeebrugge. In de adviesvraag werden twee zeer specifieke vragen over het dossier geformuleerd: Zijn alle elementen van het dossier voldoende evenwichtig onderbouwd en behandeld? Zijn de teksten van de milieu-impactstudie en de MKBA voldoende duidelijk? Bij de beantwoording van deze vragen houdt de Vlaamse Havencommissie rekening met artikel 3 2 van het subsidiebesluit, dat luidt als volgt: 2. Als het geraamde bedrag van het project meer bedraagt dan 10 miljoen euro, legt de minister, voor hij een principiële beslissing tot subsidiëring of medefinanciering neemt, het project, inclusief de voormelde MKBA en benodigde milieu-impactstudie, voor aan de Vlaamse Havencommissie en de MiNa-Raad. De Vlaamse Havencommissie beoordeelt de sociaaleconomische aspecten van het dossier en de Minaraad beoordeelt de milieutechnische aspecten van het dossier. Dit betekent dat in dit advies van de Vlaamse Havencommissie de nadruk ligt op de Maatschappelijke Kosten-Batenanalyse (MKBA). Dit advies werd door de Vlaamse Havencommissie unaniem goedgekeurd op 15 februari Het Havenbedrijf Zeebrugge (MBZ) heeft niet deelgenomen aan de stemming overeenkomstig artikel 5 1 ( 1 ) van het Besluit van de Vlaamse Regering betreffende de bevoegdheid, de samenstelling en de werking van de Vlaamse Havencommissie van 12 januari Deze paragraaf luidt als volgt: Art De adviezen en aanbevelingen van de Commissie worden uitgebracht ten aanzien van de Vlaamse Regering, de Vlaamse minister, bevoegd voor de openbare werken, of het Vlaams Parlement. De goedkeuring gebeurt bij gewone meerderheid van de aanwezige effectieve leden. Bij adviezen ter uitvoering van artikel 1, 4, neemt het havenbedrijf, dat een project ter advies voorlegt, geen deel aan de stemming. In artikel 1 4 gaat het over de investeringsprojecten in de havens van meer dan 10 miljoen euro. 3

4 2. Beschrijving van het project 2.1. Algemene projectomschrijving Het project houdt de uitvoering in van renovatiewerken aan de bestaande oostelijke kaaimuur van het westelijk schiereiland in de voorhaven van Zeebrugge (Westerhoofd of CHZ-terminal). De werken omvatten het plaatsen van een nieuwe voorwand met nieuwe fenders over een lengte van 600m (deel van de Oostkaai met een huidige diepgang van -14,5m) en het realiseren van nieuwe fendersystemen over een lengte van 400m (deel van de Oostkaai met een huidige diepgang van -16m). Over de lengte van 600m wordt het bodempeil op -17,50m gebracht. Het resultaat is dat tegelijk twee schepen met een grotere diepgang zullen kunnen aanmeren aan de Oostkaai van het westelijk schiereiland in de voorhaven van Zeebrugge. In de huidige toestand is er een kaaimuur van 1.000m lengte, met drie aanlegplaatsen, waarvan één aanlegplaats voor schepen met een diepgang van -16m en twee aanlegplaatsen voor schepen met een diepgang van -14,5m. De huidige beschikbare oppervlakte op de CHZterminal is ongeveer 48,7 ha. In figuren 1 en 2 wordt de ligging van de werken aangegeven. 4

5 Figuur 1: Situering van het Westerhoofd in de voorhaven van Zeebrugge Bron: MBZ 5

6 Figuur 2: Situering van de werken ten opzichte van het Westerhoofd 2.2. Nulalternatief en projectalternatieven Nulalternatief In het nulalternatief wordt uitgegaan van de huidige infrastructuur en van het behoud van de huidige diepgang van de kaaimuren aan de CHZ-terminal. Heden wordt de jaarlijkse capaciteit van de 48,7 ha grootte CHZ-terminal door PSA HNN geschat op TEU wat overeenkomt met TEU/ha. Deze behandelingscapaciteit is marktconform en ligt volledig in de lijn van de behandelingscapaciteit van een representatief staal van 6

7 containerterminals ingericht met state-of-the-art portaalkranen en straddle carriers uitgebaat door PSA HNN in de havens van Antwerpen en Zeebrugge Projectalternatief In het projectalternatief wordt het project uitgevoerd, d.w.z. er wordt een nieuwe voorwand gebouwd. De investering die hiermee gepaard gaat wordt geschat op , excl. BTW. Tabel 1a: Raming van de kostprijs van het project, fase 1, exclusief BTW. Raming fase 1 Voorafgaande werken ,00 Grondonderzoek 5.000,00 Afbraak-en sloopwerken ,00 Grondwerk ,00 Funderingen ,00 Betonwerken ,50 Verfwerken ,50 Beschermingswerken 3.702,60 Aanhorigheid van de waterweg en zijn ,00 kunstwerken Nieuw aan te leggen kaaiverharding ,00 Technische controle ,00 Waterleiding ,00 Totaal Bron: MBZ 7

8 Tabel 1b: Raming van de kostprijs van het project, fase 2, exclusief BTW. Raming fase 2 Voorafgaande werken ,00 Afbraak-en sloopwerken ,00 Grondwerk ,00 Funderingen ,40 Betonwerken ,50 Verfwerken ,50 Beschermingswerken 1.232,90 Aanhorigheid van de waterweg en zijn ,00 kunstwerken Nieuw aan te leggen kaaiverharding ,00 Technische controle ,00 Waterleiding ,00 Baggerkosten Totaal Bron: MBZ 8

9 3. Herwerking van de MKBA De MKBA die deel uitmaakte van het dossier bij de adviesvraag van 8 oktober 2009, werd grondig onderzocht door de Vlaamse Havencommissie. De VHC constateerde echter dat de MKBA die in dit dossier als wetenschappelijke verantwoording werd aangevoerd, niet aan de verwachtingen voldeed. De kritische bemerkingen die de VHC formuleerde, hadden in hoofdzaak te maken met de wijze waarop de MKBA werd uitgevoerd en niet met het al dan niet zinvol zijn van het project zelf. Verschillende redeneringen die aan de basis lagen van de berekening van het resultaat van de MKBA, klopten niet. De VHC was van oordeel dat de MKBA niet geschikt was als basis van een evaluatie van het project. Op voorstel van de opdrachtgever van de MKBA, het havenbestuur van Zeebrugge, werd een nieuwe MKBA opgesteld waarbij nagestreefd werd om in te gaan op de opmerkingen van de VHC en om de methodologische onvolkomenheden te verbeteren. Alle hiernavolgende gegevens, resultaten en opmerkingen hebben betrekking op de nieuwe MKBA, tenzij uitdrukkelijk anders vermeld Samenvatting en resultaten van de MKBA In tabellen 2 en 3 worden de resultaten van de MKBA weergegeven. Zowel volgens het internationale als het nationale standpunt wordt een positieve Netto Actuele Waarde bekomen en een Internal Rate on Return van 7,65% (nationaal standpunt) en 16,28% (internationaal standpunt). 9

10 Tabel 2: Overzicht geactualiseerde kosten en baten van het project vanuit nationaal perspectief (discontovoet 4%) voor het basisscenario Netto Contante Waarde van effect in Effect Meeteenheid van effect Effecten per jaar in 2015 perpetuïteit (verschil t.o.v. nulalternatief) Directe effecten *Concessie-inkomsten 0 0 *Add. Havenontvangsten /TEU 77,5% van 5,92 /teu op TEU deepsea projecttrafiek en 2,92 /TEU op TEU feeder/transhipment projecttrafiek *Transportbaten /TEU 22,5% van 3,91 per TEU voor TEU (volume zonder project) en 3,91/2 per TEU voor TEU (volume aangetrokken door project) *Hinterland transport TEUkm additionele TEUkm Indirecte effecten *Werkgelegenheid VTE 346VTE goederenbehandeling (bruto) en 171 manjaren (bruto) tijdens bouwperiode Subtotaal economische effecten Externe effecten *Hinterland transport TEUkm additionele TEUkm Projectkosten *Investeringen *Onderhoud en uitbating 0 0 Saldo van kosten en baten Opbrengstratio % 0,18 Interne rentevoet (min-max) % 7,65% Kans dat IRR <4% % Onzekerheden van het resultaat *evolutie containertrafiek aan de CHZ-terminal *helling vraagcurve *gebudgetteerde investeringskosten Bron: MKBA, Resource Analysis 10

11 Tabel 3: Overzicht geactualiseerde kosten en baten van het project vanuit internationaal perspectief (discontovoet 4%) voor het basisscenario Netto Contante Waarde van effect Effect Meeteenheid van effect Effecten per jaar in 2015 in perpetuïteit (verschil t.o.v. nulalternatief) Directe effecten *Concessie-inkomsten 0 0 *Add. Havenontvangsten /TEU Geen netto-effecten, enkel verschuiving tussen de zeehavens 0 *Transportbaten /TEU 3,91 per TEU voor TEU (volume zonder project) en 3,91/2 per TEU voor TEU (volume aangetrokken door project) *Hinterland transport TEUkm Besparing van TEUkm Indirecte effecten *Werkgelegenheid VTE 86 manjaren (bruto) tijdens bouwperiode. Geen effecten goederenoverslag, enkel verschuiving tussen de zeehavens Subtotaal economische effecten Externe effecten *Hinterland transport TEUkm Besparing van TEUkm Projectkosten *Investeringen *Onderhoud en uitbating 0 0 Saldo van kosten en baten Opbrengstratio % 1,16 Interne rentevoet (min-max) % 16,28% Kans dat IRR <4% % Onzekerheden van het resultaat *evolutie containertrafiek aan de CHZ-terminal *helling vraagcurve *gebudgetteerde investeringskosten Bron: MKBA, Resource Analysis 3.2. Voldoet de MKBA aan de omzendbrief en standaardmethodiek? De Vlaamse Havencommissie had in de oorspronkelijke MKBA vastgesteld dat er op een selectieve wijze was omgegaan met de Standaardmethodiek: er werd op een aantal punten afgeweken van de door de Standaardmethodiek voorgeschreven methoden (bijv. geen Monte 11

12 Carlosimulatie bij de sensitiviteitsanalyses, geen verdeling van de kosten en baten over de diverse rechtstreeks en onrechtstreeks betrokken partijen, een summierdere weergave van de eindresultaten, geen opbrengstratio). In de nieuwe MKBA werden deze afwijkingen rechtgezet en werd bijgevolg tegemoet gekomen aan de richtlijnen van de Standaardmethodiek. 12

13 4. Kritische bespreking 4.1. Vragen uit de adviesvraag In de jaren 1990 werden diverse adviesvragen over investeringsprojecten ter advies voorgelegd. Telkens werd een heel dossier voorgelegd zonder dat daarbij werd aangegeven hoe de Vlaamse Havencommissie moest reageren op de adviesvraag. De nadruk werd toen vooral gelegd op de sociaaleconomische aspecten van het dossier. In een recente adviesvraag over een ander infrastructuurproject werd gevraagd: (1) of de Vlaamse Havencommissie het betreffende project realistisch, haalbaar en wenselijk achtte; (2) of de teksten van de projectmer en de MKBA voldoende duidelijk zijn; (3) en of alle elementen voldoende evenwichtig onderbouwd en behandeld werden. De antwoorden op de drie vragen samen vormen een redelijk volledig beeld van de mening van de Vlaamse Havencommissie. Met andere woorden, er zijn geen elementen die de VHC nog wenst te vermelden die niet binnen deze drie vragen vallen. In de huidige adviesvraag wordt de eerste van de drie vragen niet hernomen. Aan de Vlaamse Havencommissie wordt dus alleen nog maar gevraagd of de teksten van de milieunota en de MKBA voldoende duidelijk en evenwichtig onderbouwd zijn. De VHC is van mening dat de eerste van de drie vragen essentieel is en bouwt het hiernavolgende advies op op basis van de drie hierboven geformuleerde vragen. Overeenkomstig artikel 3 2 van het subsidiebesluit 2 legt de VHC wel de nadruk op de MKBA en niet op de Milieunota Als het geraamde bedrag van het project meer bedraagt dan 10 miljoen euro, legt de minister, voor hij een principiële beslissing tot subsidiëring of medefinanciering neemt, het project, inclusief de voormelde MKBA en benodigde milieu-impactstudie, voor aan de Vlaamse Havencommissie en de MiNa-Raad. De Vlaamse Havencommissie beoordeelt de sociaaleconomische aspecten van het dossier en de Minaraad beoordeelt de milieutechnische aspecten van het dossier. 13

14 4.2. Acht de Vlaamse Havencommissie het project Aanpassing CHZ-kaai voorhaven Zeebrugge realistisch, haalbaar en wenselijk? Haalbaar, wenselijk en realistisch De sociaaleconomische haalbaarheid van een infrastructuurproject wordt berekend en beschreven in de maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA). De MKBA is dus een zeer zinvol instrument om te bepalen of een project (maatschappelijk) haalbaar is. Op de vraag of een project wenselijk is, zijn zeer veel verschillende antwoorden mogelijk, afhankelijk van het standpunt dat wordt ingenomen. Zo kan een project vanuit milieuoogpunt anders worden beoordeeld dan vanuit economisch standpunt. Gegeven de samenstelling van de Vlaamse Havencommissie en gegeven de opdracht die de Vlaamse Havencommissie heeft gekregen in het subsidiebesluit (nl. het beoordelen van de sociaaleconomische aspecten van een investeringsdossier), kan dit project door de VHC over het algemeen als wenselijk worden beschouwd als de MKBA het project haalbaar vindt (dus bij een positief eindresultaat) en als het in de MKBA wordt uitgegaan van realistische uitgangspunten en veronderstellingen Realistische uitgangspunten en veronderstellingen? In de onderstaande punten worden kritische beschouwingen gegeven (onduidelijkheden en technische / methodologische onvolkomenheden). De Vlaamse Havencommissie heeft in de nieuwe MKBA een duidelijke verbetering vastgesteld tegenover de oorspronkelijke MKBA die bij de adviesvraag was gevoegd. Toch heeft de VHC nog een aantal opmerkingen, waarvan de belangrijkste hieronder worden weergegeven: In het projectontwerp, punt 2.2. op blz. 3, wordt het project omschreven als een project dat de maritieme toegang verbetert. Dat is geen correcte weergave, want het gaat om nieuwe kaai-infrastructuur. In de rest van de MKBA wordt het project correct voorgesteld. In de autonome trafiekprognose (d.w.z. de trafiekprognose zonder capaciteitsbeperkingen) worden groeivoeten gehanteerd die evolueren van 7,17% per jaar tussen 2009 en 2010 tot 6,40% tussen 2010 en 2015, 5,20% tussen 2015 en 2020 naar 4% in de periode tussen 2020 en In vergelijking met de zeer sterke groei die de containertrafiek in Zeebrugge de laatste jaren heeft gekend, zijn deze cijfers relatief gematigd. De Vlaamse Havencommissie kent uiteraard ook het toekomstige verloop van de containertrafiek niet, en ziet ook in dat hierover steeds discussie mogelijk is, maar aanvaardt deze aanname voor dit dossier. De Vlaamse Havencommissie koppelt aan de 14

15 aanvaarding van deze prognosecijfers wel de uitvoering van een zinvolle sensitiviteitsanalyse, waarin de resultaten van de MKBA worden herberekend met een set alternatieve aannames, die beduidend pessimistischer zijn. Dergelijke berekening is gebeurd. Een sensitiviteitsanalyse waarin werd verondersteld dat de groei tegenover het basisscenario 30% lager ligt, heeft aangetoond dat de resultaten van de MKBA bij die veronderstelling lager liggen, maar nog steeds positief zijn. De laatste paragraaf op blz. 6 geeft de indruk dat er op dit moment vooral grote schepen worden besteld en dat er tussen nu en 2013 ook nog grote schepen zullen worden besteld die voor 2013 zullen worden opgeleverd. Op dit ogenblik (januari 2010) liggen de bestellingen echter stil (en dat is al een tijdje zo). Er zijn nog wel een aantal schepen in bestelling (besteld voor de crisis, met in een aantal gevallen uitstel van oplevering of annulatie van de bestelling). Blz. 9, 5.1, 5e paragraaf: In het nulalternatief verschuift een deel van de containerstromen naar andere havens aangezien het achterlandvervoer verbonden is aan de containerstromen. Daarbij nemen de gemiddelde transportafstanden toe in het internationale standpunt, maar nemen ze af in het nationale standpunt ( ). Deze paragraaf is niet duidelijk geformuleerd. Bovendien is het in theorie zo dat de gemiddelde transportafstanden afnemen in het internationale standpunt en toenemen in het nationale standpunt. De VHC aanvaardt deze berekeningswijze, maar wijst toch wel op de theoretische aard van deze beschouwingen die, afhankelijk van haven tot haven, vrij ver kunnen staan van de situatie in de praktijk. In tabel 2 op blz. 11 stemt de omschrijving bovenaan de tabel niet overeen met de inhoud van de tabel. De vermelde eenheden kloppen niet. Als wordt aangenomen dat de uitvoering van het project nieuwe trafiek aantrekt (in de MKBA wordt hier inderdaad van uit gegaan), dan zal een deel van deze nieuwe trafiek afkomstig zijn uit andere Vlaamse havens. Dit veroorzaakt (op zijn minst tijdelijk) een onderbenutting in de andere Vlaamse havens. Deze kostenpost hoort thuis aan de kostenzijde van de MKBA, zowel in het nationale als het internationale standpunt. In de MKBA werd dergelijke berekening niet gemaakt. Het grote verschil tussen het projectalternatief en het nulalternatief zit dus in de grootte van de schepen die kunnen aanmeren op (een deel van) de terminal. Als rederijen grotere schepen kunnen inzetten, dan geeft dat voor hen aanleiding tot schaalvoordelen. In de MKBA werden deze baten niet berekend. 15

16 In de haven van Zeebrugge zijn verschillende containerterminals operationeel en in de nabije toekomst zal er nog capaciteit bijkomen. In de oorspronkelijke MKBA werd geen rekening gehouden met de beschikbare capaciteit op andere terminals en met de capaciteit die op korte termijn op andere terminals beschikbaar zal komen. In de nieuwe MKBA worden de twee deepsea-terminals in beschouwing genomen, zijnde naast CHZ ook de APMT terminal (zie blz. 13, bovenaan). De cijfers voor de APMT terminal werden inderdaad in de tabellen opgenomen, maar er werd in feite verder niets mee gedaan. Er werd dus geen uitwisselbaarheid van capaciteit verondersteld. Met de in 2011 operationeel wordende terminal aan de noordzijde van het Albert-II-dok werd geen rekening gehouden. De Vlaamse Havencommissie is voorstander van capaciteitsberekeningen waarbij op zijn minst naar alle beschikbare capaciteit in de haven wordt gekeken en niet alleen naar de capaciteit die al dan niet beschikbaar is op de betrokken terminal (vanuit maatschappelijk standpunt is het moeilijk te verdedigen om capaciteit bij te creëren op de ene terminal, terwijl op een andere terminal nog capaciteit beschikbaar is). Blz. 14, bovenaan: De APMT terminal wordt begrensd op TEU. De terminal is echter 48 ha groot, uit te breiden tot 84 ha. Volgens gegevens van APMT heeft de terminal nu een capaciteit van 1 miljoen TEU, op termijn te verhogen tot 2,2 miljoen TEU. Dit beïnvloedt het eindresultaat niet, want met de APMT-terminal wordt in de berekening van de MKBA op geen enkele wijze rekening gehouden. Blz. 16, : Het is inderdaad zo dat de andere Vlaamse havens 22,5% marktaandeel hebben in de range van concurrerende containerhavens. Dit is evenwel een zeer onnauwkeurige benadering van de verschuiving naar/vanuit andere havens. In par van de MKBA wordt hierop verder ingegaan. Daarin wordt aangenomen dat er bij uitvoering van het project containers zullen verschuiven vanuit andere havens in functie van het marktaandeel van die havens. Een grote haven op grote afstand (bijv. Hamburg, afstand 663 km) verliest dan evenveel containers aan Zeebrugge als een (ongeveer even) grote haven in de nabijheid (Antwerpen, 100 km). Er wordt dus geen rekening gehouden met de afstand van de havens tot Zeebrugge. Een weging van de marktaandelen a.d.h.v. de afstand die een vrachtwagen over de weg moet afleggen naar de betreffende concurrerende havens, zou een nauwkeuriger benadering zijn. De marktaandelen worden dan berekend op basis van de TEU-cijfers, die gedeeld worden door de respectievelijke afstand tot Zeebrugge. Een verafgelegen haven (bijv. Hamburg) krijgt dan een kleinere impact, omdat wordt gedeeld door een grote afstand (663 km). Een kleinere haven, die dichterbij ligt, bijv. Duinkerke, krijgt dan verhoudingsgewijs een groter aandeel, want er wordt gedeeld door 85 km. Antwerpen krijgt een groter aandeel, omwille van de korte afstand én de grote containeroverslag. 16

17 Blz. 19, voorlaatste paragraaf: Hamburg heeft inderdaad nog geen containertrafiekcijfers bekend gemaakt, toch zeker niet op het moment dat deze versie van de MKBA werd gemaakt. Maar in een persbericht van de haven van Hamburg van 16 november 2009 geeft Hamburg aan dat zij in de containeroverslag in de eerste drie kwartalen een verlies hadden van 27,8% (gebaseerd op tonnen, niet op TEU). Daarmee rekening houdende zal het eindcijfer voor 2009 voor de containers in Hamburg wellicht rond de 7,030 miljoen TEU liggen. De schatting van 15% verlies is dus niet correct. Blz. 20, Tabel 9 + tekst: Het kostenverschil van 282,96 dat op basis van de gegevens in tabel 9 wordt berekend, is een essentieel element om de ligging van de vraagcurve te berekenen en bijgevolg voor de resultaten van de MKBA. Het kostenverschil wordt berekend door het totale kostprijsverschil (zie de laatste kolom van tabel 9) te delen door de containeroverslag in alle beschouwde havens, exclusief Zeebrugge. Dus / TEU = 282,96 / TEU. Wat in deze berekening zeer vreemd is, dat is de impact van de grootte van verafgelegen havens. Het zou zeer logisch zijn als de impact op de ligging van de vraagcurve afneemt naarmate een haven kleiner is en/of verder gelegen is van de haven van Zeebrugge. Dus de impact op de berekening van een grote haven als Hamburg moet veel kleiner zijn dan de impact van de haven van Antwerpen. Beide havens zijn immers ongeveer even groot, maar Hamburg ligt op 663 km van Zeebrugge en Antwerpen op 100 km. Echter, in het bedrag van telt Antwerpen mee voor (dus 6,3%), terwijl Hamburg meetelt voor (dus 47,4%). Aangezien het kostprijsverschil van 282,96 / TEU wordt berekend met de in de teller ( / TEU = 282,96 / TEU), zal het kostprijsverschil (de 282,96) sterk toenemen naarmate er verderaf gelegen havens aan de range worden toegevoegd. Wordt Hamburg niet meegerekend, dan bedraagt het kostprijsverschil geen 282,96, maar 148,89. In de voorbeeldberekening in de Standaardmethodiek wordt deze berekening ongeveer analoog gedaan. Dit is niet correct, noch in de MKBA, noch in de Standaardmethodiek. Blz. 21, onderaan: In de formules wordt een positief getal vermenigvuldigd met een negatief getal, dus moet er een negatief resultaat zijn. Blz. 23, onderaan: ( ) kan enkel geschat worden met een gedetailleerd marktaandeelmodel ( ). De VHC is geen voorstander van marktaandeelmodellen, zie het advies van de VHC over de Standaardmethodiek van 24 september Het aandeel van de trafiek dat zonder het project naar Antwerpen of Gent zou gaan, wordt geschat door aan te nemen dat dit aandeel gelijk is aan het marktaandeel van Antwerpen en Gent in de gehanteerde range van containerhavens. De opname van het aandeel van Gent in deze analyse is niet relevant, want Gent behandelt relatief weinig containers en het gaat bovendien niet om deepseacontainers. De berekening zou realistischer worden 17

18 als gebruik gemaakt zou worden van marktaandelen die worden gewogen in functie van de afstand van de betrokken havens tot Zeebrugge (zie hierboven). Er wordt in de MKBA aangenomen dat er geen onderhoudsbaggerwerken zijn. De nieuwe kaaimuur heeft echter een grotere diepgang dan de andere havenzones, waardoor in theorie het gevaar bestaat dat de zone aan de nieuwe kaaimuur als een soort opvangbak gaat fungeren, hetgeen wel bijkomende onderhoudsbaggerwerken zal vergen. Onderzoek door MBZ en MOW geeft aan dat deze kost in de praktijk wellicht verwaarloosbaar is. Blz. 25, Tabel 13: Congestie: 26,96 + 0,16 + (-12,49) = 14,63 en geen 15,03 (waarmee op de tweede helft van de bladzijde wordt gerekend). Wellicht moet dat zijn: 27,36 + 0,16 + (-12,49) = 15,03. Blz. 28 bovenste regel: ( ) in de bouwnijverheid ( ). Dit moet wellicht zijn: bij de goederenbehandelaars. Ook in de volgende paragraaf staat bouwnijverheid, terwijl het gaat over goederenbehandelaars. Blz. 36, midden: De berekening van de 27,22 c/voertuigkm is niet duidelijk. Dat moet toch kunnen op basis van tabel 22: 6, ,56 + 3,07 (maar dat is 25,69 en geen 27,22). Idem voor spoor en binnenvaart. Blz. 51, Tabel 31: In punt 12.1 wordt uitleg gegeven over de wijze waarop de kosten en baten worden verdeeld over de verschillende groepen in de samenleving. Die uitleg is duidelijk, maar de resultaattabel is niet zo duidelijk. Het zou de duidelijkheid ten goede komen als ook in de tabel precies wordt aangeduid wie de begunstigde is (dus niet Andere, maar de werkelijke begunstigde (het gaat immers niet over een restpost, maar over een zeer belangrijke begunstigde). Ook bij derden zou het duidelijker zijn als in de tabel zou gezet worden over wie het nu precies gaat (consumenten, werknemers en omwonenden). 18

19 4.3. Zijn de teksten van de projectmer en de MKBA voldoende duidelijk? Duidelijk Het antwoord op deze vraag is afhankelijk van wat er met duidelijk wordt bedoeld. In het advies van de VHC over de standaardmethodiek 3 werd hierover het volgende geschreven: De Vlaamse Havencommissie heeft in het verleden over diverse kosten-batenanalyses geadviseerd, hetgeen telkens gepaard ging met een grondige analyse van de gehanteerde methode, de berekeningen en de assumpties. Deze aanpak zorgde ervoor dat de VHC een advies kon geven met een meerwaarde voor de beleidsvoerder. De MKBA moet transparant, begrijpbaar, narekenbaar en duidelijk zijn. Deze voorwaarden zijn erg belangrijk, niet alleen voor het advies van de VHC over een investeringsproject, doch vooral ook voor de beleidsvoerder en de bevoegde overheidsdiensten. Een black box aanpak moet absoluut vermeden worden, ongeacht de technische perfectie van de gebruikte technieken Transparant, begrijpbaar, narekenbaar en duidelijk De Vlaamse Havencommissie doet in dit verband de volgende vaststellingen: De MKBA is nog niet volledig transparant en narekenbaar, maar tegenover de oorspronkelijke MKBA is er een aanzienlijke verbetering vast te stellen. De VHC is van mening dat duidelijk moet worden aangegeven hoe de berekeningen zijn gebeurd, welke basisgegevens zijn gebruikt, en welke redeneringen ten grondslag liggen aan bepaalde resultaten. Zo krijgt de lezer de mogelijkheid om de redeneringen en de basisgegevens te verifiëren en te doorgronden hoe het resultaat werd bereikt. Door de MKBA transparant en narekenbaar te maken beschikt de lezer niet alleen over de finale resultaten, maar wordt ook inzicht verschaft in de methoden en de basisgegevens die aan de basis liggen van de resultaten. De Vlaamse Havencommissie heeft in haar advies over de Standaardmethodiek een uitspraak gedaan over de voorstellingswijze van de eindresultaten. Deze uitspraak luidde als volgt: 3 Vlaamse Havencommissie, Advies over de omzendbrief met betrekking tot de modaliteiten voor socioeconomische evaluatie van grote infrastructuurwerken in de Vlaamse zeehavens, Vlaamse Havencommissie, Brussel, 24 september

20 Niettegenstaande in de Standaardmethodiek MKBA werd gestreefd naar een duidelijke weergave van de resultaten van de MKBA, vraagt de Vlaamse Havencommissie om te overwegen om de klassieke voorstellingswijze van de resultaten van een MKBA (de klassieke kosten-batentabel, met links de kosten en rechts de baten) niet af te schaffen. Deze klassieke voorstellingswijze heeft in de loop der jaren haar nut bewezen en is zeer overzichtelijk en duidelijk. De VHC dringt erop aan de klassieke voorstellingswijze (tabel met links de kosten, rechts de baten), te blijven hanteren. De Vlaamse Havencommissie is het volledig eens met het principe dat het eindresultaat van een MKBA niet alles zegt en dat dit steeds moet gezien worden in het licht van de gebruikte veronderstellingen. Er moet in een MKBA nagegaan worden wat de impact is van wijzigingen in de basisveronderstellingen. Het is vooral belangrijk te weten of een wijziging in één of enkele basisveronderstellingen al dan niet ernstige gevolgen heeft voor het eindresultaat. Om dit na te gaan bestaan er diverse methoden, gaande van zeer eenvoudige sensitiviteitsanalyses waarbij slechts één basisveronderstelling wordt gewijzigd tot de meer ingewikkelde technieken waarbij gebruik wordt gemaakt van een Monte Carlo simulatie. De Standaardmethodiek schrijft de Monte Carlo simulatie voor. De Vlaamse Havencommissie gaf in haar advies over de Standaardmethodiek aan geen voorstander te zijn van de technieken die gebruik maken van Monte Carlo simulatie en herhaalt dit standpunt ook in dit advies Zijn alle elementen voldoende evenwichtig onderbouwd en behandeld? De Vlaamse Havencommissie heeft zich geconcentreerd op de sociaaleconomische elementen van het dossier, overeenkomstig de bepaling in het subsidiebesluit (artikel 3 2) waarin wordt gesteld dat de Vlaamse Havencommissie de sociaaleconomische aspecten van het dossier moet beoordelen en de Minaraad de milieutechnische aspecten van het dossier. In de MKBA zijn alle elementen teruggevonden die er volgens de Vlaamse Havencommissie in zouden moeten zitten. 20

21 5. Conclusies van de Vlaamse Havencommissie De Vlaamse Havencommissie heeft op 8 oktober 2009 een adviesvraag gekregen over de bouw van een nieuwe voorwand aan de Oostkaai van het Westelijk Schiereiland in de Voorhaven van Zeebrugge. Dit dossier bestond, naast de adviesvraag zelf, uit een Maatschappelijke Kosten-Batenanalyse (MKBA), een projectfiche en een milieu impact studie. Na onderzoek van het dossier is de Vlaamse Havencommissie tot de volgende conclusies gekomen: De Vlaamse Havencommissie stelde vast dat de MKBA die bij de adviesvraag werd gevoegd als verantwoording van het project, niet voldeed aan de verwachtingen. De technische uitwerking bevatte fouten die de VHC deed besluiten niet te kunnen oordelen over het project op basis van de MKBA. Op initiatief van het Havenbestuur van Zeebrugge werd in januari 2010 een nieuwe MKBA gemaakt waarin tal van fouten werd rechtgezet en waarin tekst en redeneringen werden verduidelijkt. In deze nieuwe MKBA heeft de VHC nog wel een aantal technische/methodologische fouten ontdekt, deels toe te schrijven aan de Standaardmethodiek. Toch is de VHC van oordeel dat deze nieuwe MKBA aan de Vlaamse Havencommissie wel toelaat om een gefundeerd oordeel te formuleren over het project. Op basis van de projectkenmerken, de gegevens die aan de VHC werden verstrekt en op basis van de MKBA is de Vlaamse Havencommissie van mening dat de bouw van een nieuwe voorwand aan de Oostkaai van het Westelijk Schiereiland in de Voorhaven van Zeebrugge een sociaaleconomisch rendabele investering is. De Vlaamse Havencommissie constateert dat de Standaardmethodiek er blijkbaar (tot nu toe) niet toe heeft geleid dat er betere, transparantere, consistentere en beter begrijpbare MKBA s worden gemaakt. Sommige methodologische tekortkomingen die de VHC in deze MKBA vaststelde, vloeien rechtstreeks voort uit de door de Standaardmethodiek voorgeschreven berekeningswijzen. De Vlaamse Havencommissie neemt zich voor om de Standaardmethodiek aan een grondige evaluatie te onderwerpen. Hoewel de Vlaamse Havencommissie zich in de regel niet uitspreekt over de technische aspecten van een project wil ze in dit dossier toch wel vragen om bij de technische uitvoering van de fenders aan de nieuwe kade ook aandacht te schenken aan de specifieke vereisten van binnenschepen. Zelfs al wordt er in de toekomst slechts een klein percentage van de goederen per binnenschip aan- en afgevoerd en zelfs al is deze 21

Stellingen panel 1. Titel Stellingen. Spreker

Stellingen panel 1. Titel Stellingen. Spreker Stellingen panel 1 Stellingen Panel 1 : inplanting, hinterlandverbindingen en arbeid A. Inplanting 1. Ligging shortsea hub moet vlakbij deepsea terminal omwille van de feederlading, die met pure intra

Nadere informatie

Economisch perspectief verdieping Nieuwe Waterweg / Botlek

Economisch perspectief verdieping Nieuwe Waterweg / Botlek Economisch perspectief verdieping Nieuwe Waterweg / Botlek Sigrid Schenk Irene Pohl Rotterdam, januari 2014 Aanleiding voor verdieping NWW / Botlek Page 2 BRON: HBR Het Botlekgebied / Pernis vormt het

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 14.3.2003 COM(2003) 114 definitief 2003/0050 (CNS) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD betreffende de statistische gegevens die moeten worden gebruikt

Nadere informatie

MV2 en de toekomst van de haven Een alternatieve visie op Rotterdam

MV2 en de toekomst van de haven Een alternatieve visie op Rotterdam MV2 en de toekomst van de haven Een alternatieve visie op Rotterdam Gérard Brockhoff Adstrat Adstrat Consulting, 1 Skyline Rotterdam, Ronald Tilleman Havenvisie 2050 (concurrentiepositie) Waarom is Rotterdamse

Nadere informatie

Samenvatting ... ... Tabel 1 Kwalitatieve typering van de varianten

Samenvatting ... ... Tabel 1 Kwalitatieve typering van de varianten Samenvatting................. In juli 2008 heeft de Europese Commissie een strategie uitgebracht om de externe kosten in de vervoersmodaliteiten te internaliseren. 1 Op korte termijn wil de Europese Commissie

Nadere informatie

MINISTERIE VAN TEWERKSTELLING EN ARBEID ------ Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk. ------

MINISTERIE VAN TEWERKSTELLING EN ARBEID ------ Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk. ------ MINISTERIE VAN TEWERKSTELLING EN ARBEID ------ Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het werk. ------ Advies nr. 1 van 18 november 1996 met betrekking tot het ontwerp van koninklijk besluit tot wijziging

Nadere informatie

Langetermijnvisie Schelde-estuarium. Second opinion economisch onderzoek

Langetermijnvisie Schelde-estuarium. Second opinion economisch onderzoek Langetermijnvisie Schelde-estuarium oktober 2000 RA/00-434 Langetermijnvisie Schelde-estuarium oktober 2000 RA/00-434 Projectbureau LTV Postbus 2814 2601 CV Delft Tel. +31 15 2191566 Fax. +31 15 2124892

Nadere informatie

Brussel, 24 oktober 2006. JPM/Aanpassing Loodsdecreet. Advies

Brussel, 24 oktober 2006. JPM/Aanpassing Loodsdecreet. Advies Brussel, 24 oktober 2006. JPM/Aanpassing Loodsdecreet Advies van de Vlaamse Havencommissie over het Ontwerp van decreet tot wijziging van het decreet van 19 april 1995 betreffende de organisatie en de

Nadere informatie

Modal shift en de rule of half in de kosten-batenanalyse

Modal shift en de rule of half in de kosten-batenanalyse Modal shift en de rule of half in de kosten-batenanalyse Sytze Rienstra en Jan van Donkelaar, 15 januari 2010 Er is de laatste tijd bij de beoordeling van projecten voor de binnenvaart veel discussie over

Nadere informatie

Westerschelde Container Terminal

Westerschelde Container Terminal Maatschappelijke kostenbatenanalyse van de Westerschelde Container Terminal Addendum Opdrachtgever: Provincie Zeeland Rotterdam, december 2006 ECORYS Nederland BV Postbus 4175 3006 AD Rotterdam Watermanweg

Nadere informatie

DIRECTE TOEGEVOEGDE WAARDE IN DE VLAAMSE HAVENS, HET LUIKSE HAVENCOMPLEX EN DE HAVEN VAN BRUSSEL

DIRECTE TOEGEVOEGDE WAARDE IN DE VLAAMSE HAVENS, HET LUIKSE HAVENCOMPLEX EN DE HAVEN VAN BRUSSEL 215-1-19 Het economische belang van de Belgische havens - flashraming 214 Om te voorzien in de behoefte aan snel beschikbare indicatoren over het verloop van de toegevoegde waarde en de werkgelegenheid

Nadere informatie

Omzendbrief W/2014/01

Omzendbrief W/2014/01 Omzendbrief W/2014/01 Omzendbrief betreffende de opmaak van een lokaal toewijzingsreglement voor ouderen Vlaams minister van Energie, Wonen, Steden en Sociale Economie Martelaarsplein 7, 1000 Brussel Tel.

Nadere informatie

Resultaat Toetsing TNO Lean and Green Awards

Resultaat Toetsing TNO Lean and Green Awards ID Naam Koploper Datum toetsing 174 M. Van Happen Transport BV 2-4-2012 Toetsingscriteria 1. Inhoud en breedte besparingen 2. Nulmeting en meetmethode 3. Haalbaarheid minimaal 20% CO2-besparing na 5 jaar

Nadere informatie

Adviesverlening vertraagt wetgevingsprocedure! Of toch niet? De advisering door de SERV in de voorbije legislatuur in cijfers

Adviesverlening vertraagt wetgevingsprocedure! Of toch niet? De advisering door de SERV in de voorbije legislatuur in cijfers Brussel, juni 2009 Adviesverlening vertraagt wetgevingsprocedure! Of toch niet? De advisering door de SERV in de voorbije legislatuur in cijfers Het begin van een nieuwe legislatuur is voor veel organisaties

Nadere informatie

ACTUALISATIE MKBA ASBESTDAKEN

ACTUALISATIE MKBA ASBESTDAKEN ACTUALISATIE MKBA ASBESTDAKEN Datum: 28januari 2015 Onze ref. NL221-30019 Deze rapportage geeft de resultaten weer van de actualisatie van de maatschappelijke kosten-baten analyse (MKBA) daken en gevelpanelen,

Nadere informatie

A D V I E S Nr. 1.581 ----------------------------- Zitting van dinsdag 21 november 2006 ----------------------------------------------------

A D V I E S Nr. 1.581 ----------------------------- Zitting van dinsdag 21 november 2006 ---------------------------------------------------- A D V I E S Nr. 1.581 ----------------------------- Zitting van dinsdag 21 november 2006 ---------------------------------------------------- Ontwerp van koninklijk besluit tot uitvoering van de wet van

Nadere informatie

Reactie op SEO-studie naar welvaartseffecten van splitsing energiebedrijven

Reactie op SEO-studie naar welvaartseffecten van splitsing energiebedrijven CPB Notitie Datum : 6 juli 2006 Aan : Ministerie van Economische Zaken Reactie op SEO-studie naar welvaartseffecten van splitsing energiebedrijven 1 Inleiding Op 5 juli 2006 heeft SEO, in opdracht van

Nadere informatie

Vlaamse overheid Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35, bus 10 1030 Brussel

Vlaamse overheid Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35, bus 10 1030 Brussel Evaluatie van beleid en beleidsinstrumenten Protocol tussen de entiteit 1 verantwoordelijk voor de (aansturing van de) evaluatie en (de instelling verantwoordelijk voor) het beleidsinstrument Vlaamse overheid

Nadere informatie

Abnormale of goedgunstige voordelen toch geen minimale belastbare basis?

Abnormale of goedgunstige voordelen toch geen minimale belastbare basis? Abnormale of goedgunstige voordelen toch geen minimale belastbare basis? Aan de hand van bepaalde transacties wordt binnen groepen van vennootschappen soms gepoogd om winsten te verschuiven naar de vennootschappen

Nadere informatie

BIJLAGE A bij het. voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

BIJLAGE A bij het. voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD NL NL NL EUROPESE COMMISSIE Brussel, 20.12.2010 COM(2010) 774 definitief Bijlage A/Hoofdstuk 14 BIJLAGE A bij het voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD betreffende het Europees

Nadere informatie

Instrument: De maatschappelijke kostenbaten analyse van een warmteuitwisselingsproject. 1. Wat is een maatschappelijke kosten-batenanalyse?

Instrument: De maatschappelijke kostenbaten analyse van een warmteuitwisselingsproject. 1. Wat is een maatschappelijke kosten-batenanalyse? Instrument: De maatschappelijke kostenbaten analyse van een warmteuitwisselingsproject 1. WAT IS EEN MAATSCHAPPELIJKE KOSTEN-BATENANALYSE?...1 2. DE MAATSCHAPPELIJKE KOSTEN EN BATEN VAN EEN WARMTE-UITWISSELINGSPROJECT...2

Nadere informatie

Commissie Benchmarking Vlaanderen

Commissie Benchmarking Vlaanderen Commissie Benchmarking Vlaanderen 023-0180 TOELICHTING 18 OMGAAN MET ECONOMISCHE CRISIS Interpretatie van het convenant en de toelichtingen in het kader van de economische crisis In de huidige economische

Nadere informatie

A D V I E S Nr. 1.952 ------------------------------- Zitting van dinsdag 14 juli 2015 -------------------------------------------

A D V I E S Nr. 1.952 ------------------------------- Zitting van dinsdag 14 juli 2015 ------------------------------------------- A D V I E S Nr. 1.952 ------------------------------- Zitting van dinsdag 14 juli 2015 ------------------------------------------- Elektronische ecocheques Follow-up en monitoring Ontwerp van koninklijk

Nadere informatie

I. BEREKENING VAN HET GEMIDDELD PERSONEELSBESTAND A. Alle personeelsleden. Gemiddeld personeelsbestand in 2010 ... A1 =... B1 251 ... A2 =... B2...

I. BEREKENING VAN HET GEMIDDELD PERSONEELSBESTAND A. Alle personeelsleden. Gemiddeld personeelsbestand in 2010 ... A1 =... B1 251 ... A2 =... B2... Identiteit:.. Repertoriumnummer:.. Ondernemingsnr. of nationaal nr.:. TABEL voor de berekening van de vrijstelling voor bijkomend personeel (artikel 67ter van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992)

Nadere informatie

A D V I E S Nr. 1.833 ----------------------------- Zitting van dinsdag 18 december 2012 ---------------------------------------------------

A D V I E S Nr. 1.833 ----------------------------- Zitting van dinsdag 18 december 2012 --------------------------------------------------- A D V I E S Nr. 1.833 ----------------------------- Zitting van dinsdag 18 december 2012 --------------------------------------------------- Hoofdelijke aansprakelijkheid voor loonschulden - Uitvoering

Nadere informatie

Projectoproep: Identificeren marktpotentieel ROC Aalst

Projectoproep: Identificeren marktpotentieel ROC Aalst Projectoproep: Identificeren marktpotentieel ROC Aalst W&Z en de stad Aalst zoeken een kandidaat om gemeenschappelijk het marktpotentieel te identificeren bij de bedrijven in de omgeving van Aalst. Doel

Nadere informatie

Tekst aangenomen door de plenaire vergadering. van het voorstel van decreet. houdende wijziging van het Kunstendecreet van 13 december 2013

Tekst aangenomen door de plenaire vergadering. van het voorstel van decreet. houdende wijziging van het Kunstendecreet van 13 december 2013 ingediend op 261 (2014-2015) Nr. 6 22 april 2015 (2014-2015) Tekst aangenomen door de plenaire vergadering van het voorstel van decreet van Jean-Jacques De Gucht, Marius Meremans, Caroline Bastiaens, Yamila

Nadere informatie

Haven Amsterdam NV Toekomst in vogelvlucht

Haven Amsterdam NV Toekomst in vogelvlucht Haven Amsterdam NV Toekomst in vogelvlucht Janine van Oosten, directeur CNB en rijkshavenmeester Februari 2013 Havenclub Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam De havens van

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 21 januari 2003 (28.01) (OR. en) 15528/02 ADD 1. Interinstitutioneel dossier: 2001/0077 (COD) ENER 315 CODEC 1640

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 21 januari 2003 (28.01) (OR. en) 15528/02 ADD 1. Interinstitutioneel dossier: 2001/0077 (COD) ENER 315 CODEC 1640 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 21 januari 2003 (28.01) (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2001/0077 (COD) 15528/02 ADD 1 ENER 315 CODEC 1640 ONTWERP-MOTIVERING VAN DE RAAD Betreft: Gemeenschappelijk

Nadere informatie

PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN

PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN PROVINCIERAAD VAN ANTWERPEN Vergadering van 26 september 2013 Toelichting Bevoegd deputatielid: Luk Lemmens Telefoon: 03 240 52 65 Agenda nr. 2/4 Provinciale initiatieven. Dienstverlenende vereniging IGEAN.

Nadere informatie

COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR. BETREFT: Secundair onderwijs: Politieke uitspraken in de les zedenleer.

COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR. BETREFT: Secundair onderwijs: Politieke uitspraken in de les zedenleer. COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR CZB/KL/KSO/2007/185 BETREFT: Secundair onderwijs: Politieke uitspraken in de les zedenleer. 1. PROCEDURE 1.1 Ontvangst: 16.11.2007 1.2 Verzoeker Ouder van een leerling. 1.3

Nadere informatie

Terminalcapaciteit Rotterdamse haven Wat betekent MV2 voor de containersector?

Terminalcapaciteit Rotterdamse haven Wat betekent MV2 voor de containersector? Terminalcapaciteit Rotterdamse haven Wat betekent MV2 voor de containersector? Fact-book NT-dagen, 12 juni 2013 www.adstrat.com 1 CMA CGM Marco Polo Rotterdam kan beter behoedzaam investeren om rendabele

Nadere informatie

Betreft: Geïntegreerd inspectieverslag. Geachte Voorzitter,

Betreft: Geïntegreerd inspectieverslag. Geachte Voorzitter, Aan de Voorzitter van het OCMW van Kinrooi Breeërsesteenweg 146 Postcode en plaats Geïntegreerd inspectieverslag POD MI Inspectiedienst POD MI Kinrooi/W65B-SFGE/2016 2 Betreft: Geïntegreerd inspectieverslag

Nadere informatie

Advies. Over het voorontwerp van decreet tot invoering van een verhoogd abattement bij hypotheekvestiging op de enige woning

Advies. Over het voorontwerp van decreet tot invoering van een verhoogd abattement bij hypotheekvestiging op de enige woning Brussel, 9 juli 2008 070908 Advies decreet hypotheekvestiging Advies Over het voorontwerp van decreet tot invoering van een verhoogd abattement bij hypotheekvestiging op de enige woning 1. Toelichting

Nadere informatie

Second opinion op MKBA Oplossingsrichtingen Kanaalzone Gent-Terneuzen, concept eindrapport

Second opinion op MKBA Oplossingsrichtingen Kanaalzone Gent-Terneuzen, concept eindrapport CPB Notitie Nummer : 2009/7 Datum : 3 maart 2009 Aan : Projectgroep KGT2008 Second opinion op MKBA Oplossingsrichtingen Kanaalzone Gent-Terneuzen, concept eindrapport 1 Inleiding In het kader van het verkennende

Nadere informatie

Agentschap Ondernemen Steun voor strategisch advies. via de kmo-portefeuille

Agentschap Ondernemen Steun voor strategisch advies. via de kmo-portefeuille Agentschap Ondernemen Steun voor strategisch advies via de kmo-portefeuille S t e u n v o o r s t r a t e g i s c h a d v i e s v i a d e k m o - p o r t e f e u i l l e Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Wie

Nadere informatie

1. INVESTERINGSBESLISSINGEN, INVESTERINGSCALCULATIE EN

1. INVESTERINGSBESLISSINGEN, INVESTERINGSCALCULATIE EN INHOUD INLEIDING 13 1. INVESTERINGSBESLISSINGEN, INVESTERINGSCALCULATIE EN 15 KAPITAALBUDGETTERING 1.1 De aard van de investeringsbeslissing 15 1.2 Organisatorische context 17 1.2.1 Strategische context

Nadere informatie

Haven Amsterdam Gateway to Europa

Haven Amsterdam Gateway to Europa IJ (voor 1850) Haven Amsterdam Gateway to Europa Jan Egbertsen 26 september 2011, Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Amsterdam Noordzeekanaalgebied (rond 1875) Overzicht

Nadere informatie

Bijlage 1 haalbaarheidsstudie Warmtewisselaar

Bijlage 1 haalbaarheidsstudie Warmtewisselaar Bijlage 1 haalbaarheidsstudie Warmtewisselaar Referentienummer Datum Kenmerk 336723.01.N001 1 september 2014 336723 Betreft Indicatieve berekening exploitatie warmtenet Westland 1 Inleiding Om een globale

Nadere informatie

Trendbarometer hotels 2012 Finaal rapport

Trendbarometer hotels 2012 Finaal rapport Trendbarometer hotels 2012 Finaal rapport Trendbarometer hotels 2012 Inlichtingen Dagmar.Germonprez@toerismevlaanderen.be Tel +32 (0)2 504 25 15 Verantwoordelijke uitgever: Peter De Wilde - Toerisme Vlaanderen

Nadere informatie

A D V I E S Nr. 1.917 ----------------------------- Zitting van dinsdag 25 november 2014 -----------------------------------------------------

A D V I E S Nr. 1.917 ----------------------------- Zitting van dinsdag 25 november 2014 ----------------------------------------------------- A D V I E S Nr. 1.917 ----------------------------- Zitting van dinsdag 25 november 2014 ----------------------------------------------------- Nationaal profiel voor veiligheid en gezondheid op het werk

Nadere informatie

Advies. Besluit micro-warmtekrachtinstallaties en warmtepompen

Advies. Besluit micro-warmtekrachtinstallaties en warmtepompen Brussel, 10 september 2008 100908 Advies besluit micro-warmtekrachtinstallaties en warmtepompen Advies Besluit micro-warmtekrachtinstallaties en warmtepompen Inhoud 1. Situering... 3 2. Algemene beoordeling...

Nadere informatie

A D V I E S Nr. 1.653 ------------------------------ Zitting van vrijdag 10 oktober 2008 ---------------------------------------------

A D V I E S Nr. 1.653 ------------------------------ Zitting van vrijdag 10 oktober 2008 --------------------------------------------- A D V I E S Nr. 1.653 ------------------------------ Zitting van vrijdag 10 oktober 2008 --------------------------------------------- Gevolgen van de verhoging op 1 oktober 2008 van het gemiddeld gewaarborgd

Nadere informatie

VOOR HET SOCIAAL STATUUT DER ZELFSTANDIGEN

VOOR HET SOCIAAL STATUUT DER ZELFSTANDIGEN !ALGEMEEN rn5eheers(çomite VOOR HET SOCIAAL STATUUT DER ZELFSTANDIGEN Opgericht bij de wet van 30 december 1992 Jan Jacobsplein,6 1000 Brussel Tel. : 02 546 43 40 Fax :02 546 21 53 ABC ADVIES 2011/04 erratum

Nadere informatie

N HAND PRAK - Biociden A2 Brussel, 26 juli 2013 MH/AB/AS 709-2013 ADVIES. over

N HAND PRAK - Biociden A2 Brussel, 26 juli 2013 MH/AB/AS 709-2013 ADVIES. over N HAND PRAK - Biociden A2 Brussel, 26 juli 2013 MH/AB/AS 709-2013 ADVIES over EEN VOORONTWERP VAN KONINKLIJK BESLUIT BETREFFENDE HET OP DE MARKT AANBIEDEN EN HET GEBRUIKEN VAN BIOCIDEN (goedgekeurd door

Nadere informatie

Binnenvaart Duurzaam, betaalbaar en op tijd! Philippe Govers COO BCTN Groep

Binnenvaart Duurzaam, betaalbaar en op tijd! Philippe Govers COO BCTN Groep Binnenvaart Duurzaam, betaalbaar en op tijd! Philippe Govers COO BCTN Groep Binnenvaart anno 2014 - Schepen / Varen - Inland terminals - Toegevoegde waarden Toekomstbeeld van transporten - Schaalvergroting

Nadere informatie

MINISTERIE VAN DE VLAAMSE GEMEENSCHAP. 5 MEI 2000. - Besluit van de Vlaamse regering betreffende de transactiesom inzake ruimtelijke ordening

MINISTERIE VAN DE VLAAMSE GEMEENSCHAP. 5 MEI 2000. - Besluit van de Vlaamse regering betreffende de transactiesom inzake ruimtelijke ordening MINISTERIE VAN DE VLAAMSE GEMEENSCHAP 5 MEI 2000. - Besluit van de Vlaamse regering betreffende de transactiesom inzake ruimtelijke ordening Advies van de Raad van State De raad van State, afdeling wetgeving,

Nadere informatie

nationale arbeidsraad

nationale arbeidsraad nationale arbeidsraad A D V I E S Nr. 1.349 ------------------------------ Zitting van dinsdag 15 mei 2001 Onderwerping aan de sociale zekerheid, van de personen die vervoer van personen verrichten x x

Nadere informatie

A D V I E S Nr. 1.859 ------------------------------ Zitting van dinsdag 16 juli 2013 -------------------------------------------

A D V I E S Nr. 1.859 ------------------------------ Zitting van dinsdag 16 juli 2013 ------------------------------------------- A D V I E S Nr. 1.859 ------------------------------ Zitting van dinsdag 16 juli 2013 ------------------------------------------- Ontwerp van koninklijk besluit tot uitvoering van de wet betreffende de

Nadere informatie

DE ZEESPIEGEL STIJGT HET KLIMAAT VERANDERT.. MIJN BOODSCHAP:

DE ZEESPIEGEL STIJGT HET KLIMAAT VERANDERT.. MIJN BOODSCHAP: DE ZEESPIEGEL STIJGT HET KLIMAAT VERANDERT.. MIJN BOODSCHAP: - IN DE WESTERSCHELDE ZAL OOIT EEN STORMVLOEDKERING MOETEN KOMEN - HOE KAN ANTWERPEN DAAROP ANTICIPEREN? - WIJ HEBBEN DAAROP HET ANTWOORD EN

Nadere informatie

Info-avond Nijlen 24/04/2012 Tweede Spoortoegang/IJzeren Rijn ÉN EEN LEEFBARE RAND

Info-avond Nijlen 24/04/2012 Tweede Spoortoegang/IJzeren Rijn ÉN EEN LEEFBARE RAND Info-avond Nijlen 24/04/2012 Tweede Spoortoegang/IJzeren Rijn VOOR EEN LEEFBARE STAD ÉN EEN LEEFBARE RAND Welkom 1. Procedure Plan-Mer 2. Tweede spoor (en E313) 3. IJzeren Rijn 4. Vragen en discussie Procedure

Nadere informatie

REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST

REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST VOORSTEL (BRUGEL-Voorstel-0106-08) betreffende de vermenigvuldigingscoëfficiënten toegepast op de uitreiking van groenestroomcertificaten

Nadere informatie

Advies over de decreetwijziging betreffende de Regionale Technologische Centra (RTC)

Advies over de decreetwijziging betreffende de Regionale Technologische Centra (RTC) ALGEMENE RAAD 25 november 2010 AR-AR-KST-ADV-005 Advies over de decreetwijziging betreffende de Regionale Technologische Centra (RTC) Vlaamse Onderwijsraad Kunstlaan 6 bus 6 BE-1210 Brussel T +32 2 219

Nadere informatie

Containerbehandeling in de kusthavens Zeebrugge en Oostende: doorbraak of boot gemist?

Containerbehandeling in de kusthavens Zeebrugge en Oostende: doorbraak of boot gemist? Containerbehandeling in de kusthavens Zeebrugge en Oostende: doorbraak of boot gemist? Theo Notteboom / ITMMA - Universiteit Antwerpen De container is niet meer weg te denken uit onze hedendaagse maatschappij.

Nadere informatie

De eigen vermogens voor de fusie zullen opgeteld worden in het eigen vermogen na de fusie.

De eigen vermogens voor de fusie zullen opgeteld worden in het eigen vermogen na de fusie. Fusies en absorpties SigmaConso llen White Principieel kan een fusie van twee vennootschappen van dezelfde consolidatiekring geen impact hebben op de geconsolideerde rekeningen. Economisch gezien, wat

Nadere informatie

Inleiding / Doel van de vraag om advies. Belangrijkste gegevens van het dossier. Ref: Accom AFWIJKING 2004/1

Inleiding / Doel van de vraag om advies. Belangrijkste gegevens van het dossier. Ref: Accom AFWIJKING 2004/1 ADVIES- EN CONTROLECOMITE OP DE ONAFHANKELIJKHEID VAN DE COMMISSARIS Ref: Accom AFWIJKING 2004/1 Samenvatting van het advies met betrekking tot een vraag om afwijking van de regel die het bedrag beperkt

Nadere informatie

Maatschappelijke kostenbatenanalyse. Westerschelde Container Terminal. Eindrapport. Opdrachtgever: Provincie Zeeland

Maatschappelijke kostenbatenanalyse. Westerschelde Container Terminal. Eindrapport. Opdrachtgever: Provincie Zeeland Maatschappelijke kostenbatenanalyse van de Westerschelde Container Terminal Eindrapport Opdrachtgever: Provincie Zeeland Rotterdam, 7 juni 2006 ECORYS Nederland BV Postbus 4175 3006 AD Rotterdam Watermanweg

Nadere informatie

Advies. Besluit haalbaarheidsstudie alternatieve energiesystemen

Advies. Besluit haalbaarheidsstudie alternatieve energiesystemen Brussel, 12 september 2007 091207 Advies besluit haalbaarheidsstudie alternatieve energie Advies Besluit haalbaarheidsstudie alternatieve energiesystemen Inhoud Inhoud... 2 1. Inleiding en krachtlijnen...

Nadere informatie

TOEGESTANE EVOLUTIE VAN DE LOONKOST VOOR 2015-2016. I. Geen loonsverhoging voor 2015, maar beperkte mogelijkheden voor 2016

TOEGESTANE EVOLUTIE VAN DE LOONKOST VOOR 2015-2016. I. Geen loonsverhoging voor 2015, maar beperkte mogelijkheden voor 2016 1/6 TOEGESTANE EVOLUTIE VAN DE LOONKOST VOOR 2015-2016 I. Geen loonsverhoging voor 2015, maar beperkte mogelijkheden voor 2016 Het ontwerp van interprofessioneel akkoord dat werd voorgesteld door de Regering

Nadere informatie

Tariefverordening op evenementen in de haven

Tariefverordening op evenementen in de haven Tariefverordening op evenementen in de haven directiecomité van 23 november 2014 raad van bestuur van 01 december 2014 ingangsdatum: 1 januari 2015 Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen Havenhuis Entrepotkaai

Nadere informatie

Port of Rotterdam. Ports and Hinterland congres 2012 5-12-2012

Port of Rotterdam. Ports and Hinterland congres 2012 5-12-2012 Port of Ports and Hinterland congres 2012 Emile Hoogsteden Directeur Containers, Breakbulk & Logistics 1 2 1 Port of Agenda Havenvisie 2030 Containeroverslag (t/s en achterlandvolume) Modal split Marktaandeel

Nadere informatie

De vrouwen hebben dan ook een grotere kans op werkloosheid (0,39) dan de mannen uit de onderzoekspopulatie (0,29).

De vrouwen hebben dan ook een grotere kans op werkloosheid (0,39) dan de mannen uit de onderzoekspopulatie (0,29). In het kader van het onderzoek kreeg de RVA de vraag om op basis van de door het VFSIPH opgestelde lijst van Rijksregisternummers na te gaan welke personen op 30 juni 1997 als werkloze ingeschreven waren.

Nadere informatie

DE BEROEPSINSTANTIE - Afdeling openbaarheid van bestuur

DE BEROEPSINSTANTIE - Afdeling openbaarheid van bestuur Uitspraak beroepsinstantie OVB/2016/43 Vlaamse overheid Beroepsinstantie inzake openbaarheid van bestuur en hergebruik van overheidsinformatie afdeling openbaarheid van bestuur Boudewijnlaan 30 bus 20

Nadere informatie

Advies over de voorstellen van opleidingsprofielen voor het secundair volwassenenonderwijs

Advies over de voorstellen van opleidingsprofielen voor het secundair volwassenenonderwijs Raad Levenslang en Levensbreed Leren 28 april 2015 RLLL-RLLL-ADV-14-15-005 Advies over de voorstellen van opleidingsprofielen voor het secundair volwassenenonderwijs Vlaamse Onderwijsraad Kunstlaan 6 bus

Nadere informatie

Evaluatie van de activeringsplicht van oudere werklozen

Evaluatie van de activeringsplicht van oudere werklozen Evaluatie van de activeringsplicht van oudere werklozen Auteur: Joost Bollens 1 Abstract In de loop van mei 2009 werd in Vlaanderen de zogenaamde systematische aanpak van de VDAB (de Vlaamse Dienst voor

Nadere informatie

INSCHATTING VAN DE IMPACT VAN DE KILOMETERHEFFING VOOR VRACHTVERVOER OP DE VOEDINGSINDUSTRIE. Studie in opdracht van Fevia

INSCHATTING VAN DE IMPACT VAN DE KILOMETERHEFFING VOOR VRACHTVERVOER OP DE VOEDINGSINDUSTRIE. Studie in opdracht van Fevia INSCHATTING VAN DE IMPACT VAN DE KILOMETERHEFFING VOOR VRACHTVERVOER OP DE VOEDINGSINDUSTRIE Studie in opdracht van Fevia Inhoudstafel Algemene context transport voeding Enquête voedingsindustrie Directe

Nadere informatie

I. BEREKENING VAN HET GEMIDDELD PERSONEELSBESTAND A. Alle personeelsleden. Gemiddeld personeelsbestand in 2001 ... A1 =... B1 251 ... A2 =... B2...

I. BEREKENING VAN HET GEMIDDELD PERSONEELSBESTAND A. Alle personeelsleden. Gemiddeld personeelsbestand in 2001 ... A1 =... B1 251 ... A2 =... B2... Identiteit :.. Repertoriumnummer :.. Nationaal nummer : TABEL voor de berekening van de vrijstelling voor bijkomend personeel (art. van de Programmawet van 0.. tot bevordering van het zelfstandig ondernemerschap,

Nadere informatie

A D V I E S Nr. 1.386 ------------------------------ Zitting van dinsdag 29 januari 2002 --------------------------------------------

A D V I E S Nr. 1.386 ------------------------------ Zitting van dinsdag 29 januari 2002 -------------------------------------------- A D V I E S Nr. 1.386 ------------------------------ Zitting van dinsdag 29 januari 2002 -------------------------------------------- Ontwerp van koninklijk besluit tot wijziging van de artikelen 7, 3

Nadere informatie

Projectindiening. demonstratie- en disseminatieproject. duurzame technologieën op vlak van WATER OPROEP 4. Concepten voor efficiënt waterbeheer

Projectindiening. demonstratie- en disseminatieproject. duurzame technologieën op vlak van WATER OPROEP 4. Concepten voor efficiënt waterbeheer Projectindiening demonstratie- en disseminatieproject duurzame technologieën op vlak van WATER OPROEP 4 Concepten voor efficiënt waterbeheer Bij het invullen van de aanvraag gelden de volgende principes:

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 4 juni 2003 (06.06) (OR. en) 8642/03 ADD 1. Interinstitutioneel dossier: 2002/0303 (COD) EDUC 79 CODEC 518 OC 348

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 4 juni 2003 (06.06) (OR. en) 8642/03 ADD 1. Interinstitutioneel dossier: 2002/0303 (COD) EDUC 79 CODEC 518 OC 348 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 4 juni 2003 (06.06) (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2002/0303 (COD) 8642/03 ADD 1 EDUC 79 CODEC 518 OC 348 ONTWERP-MOTIVERING VAN DE RAAD Betreft: Voorstel voor

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol. Datum: dd-mm-jj

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol. Datum: dd-mm-jj BUSINESS CASE: Versie Naam opdrachtgever Naam opsteller Datum: dd-mm-jj Voor akkoord: Datum: LET OP: De bedragen in deze business case zijn schattingen op grond van de nu beschikbare kennis en feiten.

Nadere informatie

EUROPESE COMMISSIE. Brussel, 11-VII-2006 C(2006) 3259. Betreft: Steunmaatregel nr. N 96/06 "Eneco duurzame energie " Excellentie,

EUROPESE COMMISSIE. Brussel, 11-VII-2006 C(2006) 3259. Betreft: Steunmaatregel nr. N 96/06 Eneco duurzame energie  Excellentie, EUROPESE COMMISSIE Brussel, 11-VII-2006 C(2006) 3259 Betreft: Steunmaatregel nr. N 96/06 "Eneco duurzame energie " Excellentie, De Commissie wenst Nederland ervan in kennis te stellen dat zij, na onderzoek

Nadere informatie

GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) Nr. /.. VAN DE COMMISSIE. van 7.3.2014

GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) Nr. /.. VAN DE COMMISSIE. van 7.3.2014 EUROPESE COMMISSIE Brussel, 7.3.2014 C(2014) 1392 final GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) Nr. /.. VAN DE COMMISSIE van 7.3.2014 houdende aanvulling van Richtlijn 2003/71/EG van het Europees Parlement en de

Nadere informatie

Nadeelcompensatieregeling kabels en leidingen Gemeente Hollands Kroon 2015

Nadeelcompensatieregeling kabels en leidingen Gemeente Hollands Kroon 2015 Nadeelcompensatieregeling kabels en leidingen Gemeente Hollands Kroon 2015 Beleidsregels over nadeelcompensatie als gevolg van het verplaatsen op verzoek van de gemeente of het anderszins nemen van maatregelen

Nadere informatie

5 Opstellen businesscase

5 Opstellen businesscase 5 Opstellen In de voorgaande stappen is een duidelijk beeld verkregen van het beoogde project en de te realiseren baten. De batenboom geeft de beoogde baten in samenhang weer en laat in één oogopslag zien

Nadere informatie

Commissie Benchmarking Vlaanderen

Commissie Benchmarking Vlaanderen Commissie Benchmarking Vlaanderen 023-0143 TOELICHTING 14 AFTOPPING 1 Convenant tekst In Artikel 6, lid 6 van het convenant wordt gesteld: Indien de in de leden 2, 3 en 4 genoemde maatregelen tot gevolgen

Nadere informatie

Ministeriële uitspraak in de beroepsprocedure met toepassing van artikel 29bis, 5, van de Vlaamse Woon code betreffende de beslissing van de sociale

Ministeriële uitspraak in de beroepsprocedure met toepassing van artikel 29bis, 5, van de Vlaamse Woon code betreffende de beslissing van de sociale Ministeriële uitspraak in de beroepsprocedure met toepassing van artikel 29bis, 5, van de Vlaamse Woon code betreffende de beslissing van de sociale huisvestingsmaatschappij met betrekking tot de aankoop

Nadere informatie

6. Zee- en luchthavens: poorten op Europa en de wereld

6. Zee- en luchthavens: poorten op Europa en de wereld 6. Zee- en luchthavens: poorten op Europa en de wereld De totale toegevoegde waarde van de Vlaamse zeehavens en luchthavens nam in 2006 toe. De directe toegevoegde waarde van de zeehavens nam af, maar

Nadere informatie

NOTITIE TOEPASSING PARKEERNORMEN. 1. Inleiding

NOTITIE TOEPASSING PARKEERNORMEN. 1. Inleiding NOTITIE TOEPASSING PARKEERNORMEN Gemeente Zeewolde, maart 2009 2 NOTITIE TOEPASSING PARKEERNORMEN 1. Inleiding Iedere bouwaanvraag moet op grond van de huidige bouwverordening, artikel 2.5.30, voorzien

Nadere informatie

:Rendabiliteit van de categorieën van verzekeringsprodukten LEVEN.

:Rendabiliteit van de categorieën van verzekeringsprodukten LEVEN. 57.620/PC4/VK Brussel, 3 december 1992. MEDEDELING D. 104. Betreft :Rendabiliteit van de categorieën van verzekeringsprodukten LEVEN. I. INLEIDING. In het raam van de a posteriori controle, is het van

Nadere informatie

Expertisecentra kraamzorg

Expertisecentra kraamzorg Expertisecentra kraamzorg Financiële inspecties 2013 26 februari 2014 adres Koning Albert II-laan 35 bus 31 1030 Brussel telefoon 02 553 34 34 fax 02 553 34 35 mail contact@zorginspectie.be web www.zorginspectie.be

Nadere informatie

INSTITUUT VOOR HET TRANSPORT LANGS DE BINNENWATEREN vzw. In samenwerking met. FEDERALE OVERHEIDSDIENST MOBILITEIT EN VERVOER Binnenvaart

INSTITUUT VOOR HET TRANSPORT LANGS DE BINNENWATEREN vzw. In samenwerking met. FEDERALE OVERHEIDSDIENST MOBILITEIT EN VERVOER Binnenvaart INSTITUUT VOOR HET TRANSPORT LANGS DE BINNENWATEREN vzw In samenwerking met FEDERALE OVERHEIDSDIENST MOBILITEIT EN VERVOER Binnenvaart RAAD VAN BESTUUR 22/02/2013 MARKTOBSERVATIE: BINNENVAARTVLOOT TOEBEHOREND

Nadere informatie

Standaard Eurobarometer 80. DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË

Standaard Eurobarometer 80. DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË Standaard Eurobarometer 80 DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË Opiniepeiling besteld en gecoördineerd door de Europese Commissie, Directoraat-generaal Communicatie.

Nadere informatie

COMMISSIE VOOR HET VRIJ AANVULLEND PENSIOEN VOOR ZELFSTANDIGEN ADVIES N 7 VAN 22 JUNI 2007

COMMISSIE VOOR HET VRIJ AANVULLEND PENSIOEN VOOR ZELFSTANDIGEN ADVIES N 7 VAN 22 JUNI 2007 COMMISSIE VOOR HET VRIJ AANVULLEND PENSIOEN VOOR ZELFSTANDIGEN ADVIES N 7 VAN 22 JUNI 2007 ONTWERP VAN REGLEMENT VAN DE CBFA MET BETREKKING TOT VASTSTELLING VAN DE STERFTETAFELS VOOR DE OMZETTING VAN KAPITAAL

Nadere informatie

Samenvatting. Hoe wordt (vermijdbare) ziektelast geschat?

Samenvatting. Hoe wordt (vermijdbare) ziektelast geschat? Samenvatting Hoe wordt (vermijdbare) ziektelast geschat? Een van de hoofddoelen van het milieubeleid in ons land is bijdragen aan een betere volksgezondheid. Dat kan door schadelijke invloeden te verminderen,

Nadere informatie

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO N Handelspraktijken Voorv. Prod. A03 Brussel, 23.09.2008 MH/AB/LC A D V I E S over EEN ONTWERP VAN KONINKLIJK BESLUIT TOT OMZETTING VAN DE RICHTLIJN 2007/45/EG

Nadere informatie

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO N HANDELSPRAT - Fitness A04 Brussel, 29 september 2010 MH/SL/AS A D V I E S over EEN ONTWERP VAN KONINKLIJK BESLUIT BETREFFENDE DE FITNESS- EN WELLNESSCONTRACTEN

Nadere informatie

\ Vlaamse \ Regering

\ Vlaamse \ Regering \ Vlaamse \ Regering DE MINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING NOTA AAN DE VLAAMSE REGERING Betreft: Ontwerp van besluit van de Vlaamse Regering tot wijziging van diverse bepalingen van het besluit

Nadere informatie

MODULE 14: AANLEG OF HERINRICHTING VAN ONTSLUITINGSINFRASTRUCTUUR VOOR TEWERKSTELLINGS-, WINKEL- EN/OF DIENSTENZONES VAN BOVENLOKAAL BELANG

MODULE 14: AANLEG OF HERINRICHTING VAN ONTSLUITINGSINFRASTRUCTUUR VOOR TEWERKSTELLINGS-, WINKEL- EN/OF DIENSTENZONES VAN BOVENLOKAAL BELANG MODELTEKST VOOR MODULE 14 - AANLEG OF HERINRICHTING VAN ONTSLUITINGSINFRASTRUCTUUR VOOR TEWERKSTELLINGS-, WINKEL- EN/OF DIENSTENZONES VAN BOVENLOKAAL BELANG. [21-05-2007] MOBILITEITSCONVENANT MODULE 14:

Nadere informatie

Graag een jaarlijks overzicht per beleidsdomein (zowel ministeries als rechtspersonen).

Graag een jaarlijks overzicht per beleidsdomein (zowel ministeries als rechtspersonen). VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PHILIPPE MUYTERS VLAAMS MINISTER VAN FINANCIËN, BEGROTING, WERK, RUIMTELIJKE ORDENING EN SPORT Vraag nr. 463 van 21 februari 2014 van LODE VEREECK Vlaamse overheid

Nadere informatie

LEIDRAADNOTA INKOMSTEN DOELSTELLING 2013 januari 2012 LEIDRAADNOTA INKOMSTEN

LEIDRAADNOTA INKOMSTEN DOELSTELLING 2013 januari 2012 LEIDRAADNOTA INKOMSTEN LEIDRAADNOTA INKOMSTEN 1 INLEIDING 3 Rechtsgrondslag 3 Definitie van inkomsten 4 I - NIET-TOEPASSING VAN ARTIKEL 55 5 1.1 Het project genereert geen inkomsten 5 1.2 De kostprijs van het project is lager

Nadere informatie

van 11 december 2007

van 11 december 2007 Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt Graaf de Ferrarisgebouw Koning Albert II-laan 20 bus 19 B - 1000 BRUSSEL e-mail : info@vreg.be tel. : +32 2 553 13 53 fax : +32 2 553 13

Nadere informatie

02/02/2001. 1. Aanwijzing van Belgacom Mobile NV als operator met een sterke marktpositie

02/02/2001. 1. Aanwijzing van Belgacom Mobile NV als operator met een sterke marktpositie ADVIES VAN HET BIPT OVER DE AANWIJZING VAN BELGACOM MOBILE NV ALS OPERATOR MET EEN STERKE POSITIE OP DE MARKT VOOR OPENBARE MOBIELE TELECOMMUNICATIENETWERKEN EN OP DE NATIONALE MARKT VOOR INTERCONNECTIE

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal Vergaderjaar 0 0 33 050 Wijziging van de Wet op de medische keuringen in verband met het opnemen van de mogelijkheid tot onderbrenging van de klachtenbehandeling bij aanstellingskeuringen

Nadere informatie

Stabiliteit containerschepen. Jan Kruisinga

Stabiliteit containerschepen. Jan Kruisinga Stabiliteit containerschepen Jan Kruisinga Stabiliteit berekenen Belangrijk voor veiligheid schepen, bemanning en milieu Huidige rekenmethode voldoet Opleiding Onbetrouwbare containergewichten Juiste containergewichten

Nadere informatie

Environmental Ship Index (ESI) Ontwerp

Environmental Ship Index (ESI) Ontwerp Environmental Ship Index (ESI) Ontwerp Introductie Doel van de ontwikkeling van de ESI Environmental Ship Index (ESI) studie Voorgestelde index Organisatie en verificatie Volgende stappen 1. Introductie

Nadere informatie

Op- en afvaartregeling voor 8000 en meer TEU containerschepen. tot de haven van Antwerpen bij een. maximale diepgang van 145 dm

Op- en afvaartregeling voor 8000 en meer TEU containerschepen. tot de haven van Antwerpen bij een. maximale diepgang van 145 dm Op- en afvaartregeling voor 8000 en meer TEU containerschepen tot de haven van Antwerpen bij een maximale diepgang van 145 dm 1. Algemeen Om een beeld te krijgen van de invloed van de nieuwe generatie

Nadere informatie

Publicatiedata: - 1999-12-23 - 2000-12-19 - 2001-11-29 - 2006-09-20 - 2007-04-26

Publicatiedata: - 1999-12-23 - 2000-12-19 - 2001-11-29 - 2006-09-20 - 2007-04-26 KB van 13 december 1999 voor de uitbatingspunten gebruikt voor de promotie, de verkoop of de verhuur van goederen en diensten, aangevuld en gewijzigd met bepalingen uit de KB s van - 13 november 2000-8

Nadere informatie

A D V I E S Nr. 1.844 ------------------------------ Zitting van donderdag 28 maart 2013 ------------------------------------------------

A D V I E S Nr. 1.844 ------------------------------ Zitting van donderdag 28 maart 2013 ------------------------------------------------ A D V I E S Nr. 1.844 ------------------------------ Zitting van donderdag 28 maart 2013 ------------------------------------------------ Lastenverlaging Sociale Werkbonus x x x 2.599 2.614 Blijde Inkomstlaan,

Nadere informatie