1. INVESTERINGSBESLISSINGEN, INVESTERINGSCALCULATIE EN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "1. INVESTERINGSBESLISSINGEN, INVESTERINGSCALCULATIE EN"

Transcriptie

1 INHOUD INLEIDING INVESTERINGSBESLISSINGEN, INVESTERINGSCALCULATIE EN 15 KAPITAALBUDGETTERING 1.1 De aard van de investeringsbeslissing Organisatorische context Strategische context Sociale context De waardebasis en doelfunctie Kasstromen Financiering Objectiviteit en toekomstgerichtheid Boekhoudkundige resultaten Beperkingen Tijd Doorlopende illustratie: Fiona NV Kapitaalbudgettering Ideeëngeneratie Screening en eerste projectdefinitie Technische haalbaarheid Commerciële haalbaarheid Financiële haalbaarheid Strategische haalbaarheid Projectdefinitie en analyse/evaluatie Projectimplementatie Post audit Afsluiting Bijlage Excel-werkmappen 42

2 6 DE INVESTERINGSBESLISSING 2. DE TIJDSWAARDE VAN GELD Alternatieve beleggingsopbrengst Eindwaarde Actuele waarde Perpetuïteit Perpetuïteit met constante groeivoet Algemene opmerking Andere elementen m.b.t. de tijdswaarde Inflatie Risico Subjectieve tijdspreferentie Afsluiting Bijlage Enkele financiële functies in Excel Perpetuïteit met constante groeivoet SOORTEN INVESTERINGEN Strategische, tactische en vervangingsinvesteringen Strategische investeringen Tactische en vervangingsinvesteringen Conventioneel investeringsproject, leningtype en niet-conventioneel 65 project 3.3 Afhankelijke en onafhankelijke investeringen Afsluiting BASISVERONDERSTELLINGEN Modelvereenvoudiging Technische vereenvoudiging EVALUATIEMAATSTAVEN Zonder rekening te houden met de tijdswaarde van geld Terugverdientijd Accounting rate of return en return on investment Rekening houdende met de tijdswaarde van geld Netto contante waarde 79

3 INHOUD Netto contante waarde-profiel Interne rendementsvoet Verdisconteerde terugverdientijd Winstgevendheidindex Jaarlijkse equivalente kostenmethode Kosten per eenheid Projecten met componenten met een verschillende 102 gebruiksduur Overcapaciteit Verband terugverdientijd, NCW, IR Maximale terugverdientijd Minimaal vereist leven Verband IR en terugverdientijd Welke methoden worden in de praktijk gebruikt? Illustraties ScriptaManent en Fiona NV ScriptaManent Doorlopende case Fiona Afsluiting Excel-bijlage Snel een grafische voorstelling van het NCW-profiel opstellen 109 met de tabelfunctie Nulpunten vinden met de IR-functie NCW EN IR BIJ ELKAAR WEDERZIJDS UITSLUITENDE 117 INVESTERINGSPROJECTEN 6.1 Eénmalige investeringen De herinvesteringassumptie en de GIR Zich herhalende projecten Afsluiting ENKELE PROBLEMEN BIJ HET BEPALEN VAN DE KASSTROMEN Absolute of relatieve kasstromen? Werkkapitaal Project- en financieringsstromen Deelbesparingen 137

4 8 DE INVESTERINGSBESLISSING 7.5 Alternatieve kosten Afsluiting en algemeen voorbeeld Kas&Boek INTERNE KAPITAALRANTSOENERING Oorzaken en types van kapitaalrantsoenering Selectie bij kapitaalrantsoenering Schaalbaarheid en ondeelbaarheid Eén-periode en multi-periode kapitaalrantsoenering Assumpties Eén-periode kapitaalrantsoenering bij ondeelbare projecten Eén-periode kapitaalrantsoenering bij schaalbare projecten Multi-periode kapitaalrantsoenering bij ondeelbare projecten Multi-periode kapitaalrantsoenering bij schaalbare projecten Bijzondere situaties Effect van elkaar wederzijds uitsluitende investeringen Effect van intern gegenereerde investeringsfondsen Effect van uitgestelde investeringsprojecten Externe kapitaalrantsoenering Afsluiting Excel-bijlage Oplosser Doelzoeken INFLATIE Principe Reële of nominale rente Reële rente Nominale rente Reële of nominale kasstromen Illustratie en vergelijking Ongelijkmatige prijswijzigingen Afsluiting 169

5 INHOUD BELASTINGEN Probleemstelling BTW Belastingschild van de interesten Belastingschild van de afschrijvingen Principe Afschrijvingsmethoden Investeringsaftrek Kapitaalsubsidies Interestsubsidies Globaal effect Samenvattende voorbeelden Voorbeeld VZW en NV Fiona Alternatieve berekeningswijze Afsluiting Excel-bijlage: afschrijvingsfuncties BEPALING VAN HET VEREISTE RENDEMENT Vreemd vermogen Eigen vermogen Gewogen gemiddelde kapitaalkost Afsluiting BESLUITVORMING BIJ RISICO EN ONZEKERHEID: EEN STATISCHE 215 ANALYSE 12.1 Onzekerheid: statisch en dynamisch Omschrijving van risico en onzekerheid Invloed van risico en onzekerheid op de projectevaluatie Sensitiviteitsanalyse Principe Case SenSim: probleemstelling Excel Doelzoeken en macro s Case SenSim: sensitiviteitsanalyse 226

6 10 DE INVESTERINGSBESLISSING Tornado diagrammen Tekortkomingen van een sensitiviteitsanalyse Scenario s en Monte Carlo-simulatie Scenario s Monte Carlo-simulatie Kansenbomen, verwachte waarde en spreidingsmaatstaf Risicoaangepast vereist rendement en terugverdientijdnorm Risicoafhankelijk vereist rendement Aangepaste terugverdientijdnorm Invloed van risico en onzekerheid op de keuze tussen projecten Beslissingregels gebaseerd op speltheorie zonder 253 kansschattingen Bayes-Laplace criterium Maximin-regel Maximax-regel Hurwicz-criterium Minimaxspijt-regel Mathematische verwachting herbekeken Doorlopende illustratie Fiona Afsluiting Excel-bijlage: macro s RISICO EN ONZEKERHEID: EEN DYNAMISCHE ANALYSE MET 263 BESLISSINGSBOMEN 13.1 Inleidende concepten Eén-periode beslissing Meer-perioden beslissingen Beslissingsbomen en instap/uitstap-beslissingen Instap/uitstap-beslissingen en de waarde van informatie Perfecte informatie Niet-perfecte informatie Afsluiting RISICO EN ONZEKERHEID: EEN DYNAMISCHE ANALYSE OP BASIS VAN 285 OPTIES 14.1 Kenmerken van reële opties 285

7 INHOUD Begripsomschrijvingen Waarde onzekerheid Het binomiaalmodel Het binomiaalmodel voor het waarderen van financiële opties Basis: één-periode binomiaalmodel Meer-perioden binomiaalmodel Het binomiaalmodel voor het waarderen van reële opties Het Black-Scholesmodel Black-Scholesmodel voor financiële opties Black-Scholesmodel voor reële opties: voorbeeld 310 bosexploitatie 14.6 Verschillen financiële en reële opties Afsluiting Bijlage: het binomiaalmodel versus het Black-Scholesmodel STRATEGIE, INTANGIBLES EN DE ORGANISATORISCHE CONTEXT Te hoog vereist rendement Overdreven optimisme Prestatiebeoordeling NCW en de intangibles Balanced scorecard Information economics Afsluiting 331 BIJLAGEN 333 Bijlage 1 Tabel A Huidige waarde van Bijlage 2 Tabel B Huidige waarde van een annuïteit van Bijlage 3 Formularium 339 Bijlage 4 Lijst van de werkbladen op cd-rom 343 Lijst van de figuren 345 Geselecteerde bibliografie 349

INHOUD. Beknopte biografie van de auteurs. HOOFDSTUK 1 Draagwijdte van het financieel beheer 1. HOOFDSTUK 2 Inleiding tot de jaarrekening 19

INHOUD. Beknopte biografie van de auteurs. HOOFDSTUK 1 Draagwijdte van het financieel beheer 1. HOOFDSTUK 2 Inleiding tot de jaarrekening 19 INHOUD Beknopte biografie van de auteurs v HOOFDSTUK 1 Draagwijdte van het financieel beheer 1 1.1. Het financieringsvraagstuk 1 1.2. Draagwijdte, organisatie en stijgend belang van de financiële functie

Nadere informatie

Waarom gaan we investeren We verwachten winst te maken! Alleen rekening houden met toekomstige ontvangsten en uitgaven.

Waarom gaan we investeren We verwachten winst te maken! Alleen rekening houden met toekomstige ontvangsten en uitgaven. www.jooplengkeek.nl Investeringsselectie Waarom gaan we investeren We verwachten winst te maken! Alleen rekening houden met toekomstige ontvangsten en uitgaven. belangrijk Calculaties voor beslissingen

Nadere informatie

De investeringsanalyse

De investeringsanalyse Het programma van vandaag: het investeringsproject de cashflow het gemiddelde rendement de terugverdientijd de netto contante waarde Adele 1 Investeringsbeslissingen Waarom investeren? We verwachten winst

Nadere informatie

HET BOUWDEEL TUSSEN LEVENSDUUR EN KOSTEN VAN STICHTINGSKOSTEN NAAR EXPLOITATIEKOSTEN

HET BOUWDEEL TUSSEN LEVENSDUUR EN KOSTEN VAN STICHTINGSKOSTEN NAAR EXPLOITATIEKOSTEN HET BOUWDEEL TUSSEN LEVENSDUUR EN KOSTEN VAN STICHTINGSKOSTEN NAAR EXPLOITATIEKOSTEN Janssen REM Consulting INTRODUCTIE EN KENNISMAKING ONS AANBOD Uitvoeren van Levensduur analyses Het bieden van softwareoplossingen

Nadere informatie

EEN ANDERE KIJK OP INVESTERINGSPROJECTEN

EEN ANDERE KIJK OP INVESTERINGSPROJECTEN EEN ANDERE KIJK OP INVESTERINGSPROJECTEN Themadag van het stoomplatform Efficiency in stoomsystemen Duiven, 13 mei 2009 Franka Morssink PROGRAMMA Introductie Dynamiek Begrippen Investeringsvoorbeeld Gegevens

Nadere informatie

Vergelijking 3e en 4e druk

Vergelijking 3e en 4e druk Vergelijking 3e en 4e druk Overzicht hoofdstukken en paragrafen 4e druk 3e druk Thema 1 Planning en besturing van bedrijven 1 Het bedrijf 1.1 Wat is een bedrijf? Nieuw 1.2 Visie, missie en doelstellingen

Nadere informatie

_ÉççêÇÉäáåÖ=î~å=áåîÉëíÉêáåÖëéêçàÉÅíÉå=çåÇÉê= çåòéâéêüéáç

_ÉççêÇÉäáåÖ=î~å=áåîÉëíÉêáåÖëéêçàÉÅíÉå=çåÇÉê= çåòéâéêüéáç _ÉççêÇÉäáåÖ=î~å=áåîÉëíÉêáåÖëéêçàÉÅíÉå=çåÇÉê= çåòéâéêüéáç =oé~äáëééêä~~êüéáç=î~å=ééå=çîéêçéâíé=ëéééäíìáå=íé=_~äéå pçñáé=jli éêçãçíçê=w mêçñk=çêk=^êíüìê=ifjbob = báåçîéêü~åçéäáåö=îççêöéçê~öéå=íçí=üéí=äéâçãéå=î~å=çé=öê~~ç=

Nadere informatie

Beoordeling van investeringsvoorstellen

Beoordeling van investeringsvoorstellen Beoordeling van investeringsvoorstellen C2010 1 Beoordeling van investeringsvoorstellen Ir. drs. M. M. J. Latten 1. Inleiding C2010 3 2. De onderneming C2010 3 3. Investeringen G2010 3 4. Selectiecriteria

Nadere informatie

Financiën en risicomanagement

Financiën en risicomanagement Financiën en risicomanagement Leergang Bedrijfskunde voor de Agribusiness Miranda Meuwissen, Alfons Oude Lansink Bedrijfseconomie, Wageningen Universiteit Inhoud Risico-identificatie & stress test (Miranda)

Nadere informatie

BEDRIJFSWETENSCHAPPEN. 2. De investeringsbeslissing en de verantwoording ervan

BEDRIJFSWETENSCHAPPEN. 2. De investeringsbeslissing en de verantwoording ervan BEDRIJFSWETENSCHAPPEN Hoofdstuk 2: INVESTERINGSANALYSE 1. Toepasbare beoordelingsmethodes 1.1. Pay-back 1.2. Return on investment 1.3. Internal rate of return 1.4. Net present value 2. De investeringsbeslissing

Nadere informatie

:: Investeringsanalyse

:: Investeringsanalyse :: Investeringsanalyse Patrick Henckes Business Development 19-03-2010 :: Inhoud Definitie Uitgangsprincipe Basisbegrippen Rendabiliteitscriteria TVT NPV KBE Invloedsfactoren investeringsanalyse Voorbeeld

Nadere informatie

inhoud voorwoord lijst van figuren inleiding hoofdstuk 1. de jaarrekening

inhoud voorwoord lijst van figuren inleiding hoofdstuk 1. de jaarrekening inhoud 5 inhoud voorwoord 11 lijst van figuren 13 inleiding 17 hoofdstuk 1. de jaarrekening 19 1.1 Inleiding 19 1.2 De onderdelen van de jaarrekening 22 1.2.1 De balans 22 1.2.2 De resultatenrekening 23

Nadere informatie

EXAMENPROGRAMMA. Vakopleiding Bedrijfsadministratie & Accountancy (VBA ) Examen Cost & Management Accounting niveau 6 Niveau

EXAMENPROGRAMMA. Vakopleiding Bedrijfsadministratie & Accountancy (VBA ) Examen Cost & Management Accounting niveau 6 Niveau EXAMENPROGRAMMA Diplomalijn(en) Financieel-Administratief Diploma('s) Vakopleiding Bedrijfsadministratie & Accountancy (VBA ) Eamen Cost & Management Accounting niveau 6 Niveau Vergelijkbaar met hbo Versie

Nadere informatie

fåîéëíéêáåöë~å~äóëé=ãéí=öéî~äëíìçáé=äáà=cçêç=déåâ

fåîéëíéêáåöë~å~äóëé=ãéí=öéî~äëíìçáé=äáà=cçêç=déåâ fåîéëíéêáåöë~å~äóëé=ãéí=öéî~äëíìçáé=äáà=cçêç=déåâ j~êåç=ab=dbifppbk éêçãçíçê=w aé=üééê=fîç=_obbp`e = báåçîéêü~åçéäáåö=îççêöéçê~öéå=íçí=üéí=äéâçãéå=î~å=çé=öê~~ç= iáåéåíá~~í=áå=çé=íçéöéé~ëíé=éåçåçãáëåüé=ïéíéåëåü~éééå=ã~àçê=

Nadere informatie

Thema 7. Investeringsmanagement

Thema 7. Investeringsmanagement Thema 7 Investeringsmanagement 1. Investeringsbeslissingsproces Besluitvormingsproces voor investeringen (6 fasen) (Choate & Racette, 1983) Investeringsopportuniteiten Nieuwe investeringsopportuniteiten

Nadere informatie

Commissie Benchmarking Vlaanderen

Commissie Benchmarking Vlaanderen Commissie Benchmarking Vlaanderen 023-0143 TOELICHTING 14 AFTOPPING 1 Convenant tekst In Artikel 6, lid 6 van het convenant wordt gesteld: Indien de in de leden 2, 3 en 4 genoemde maatregelen tot gevolgen

Nadere informatie

Module 4 Inzicht in cijfers

Module 4 Inzicht in cijfers Geleerd in vorige presentaties Module 4 Inzicht in cijfers 1. Balans in detail 2. Kengetallen Les 4. Vergelijk je resultaten op 4 manieren + maak goede investeringsbeslissingen Les 4 Vergelijk je resultaten

Nadere informatie

ZEEËN VAN KANSEN FINANCIEEL MANAGEMENT

ZEEËN VAN KANSEN FINANCIEEL MANAGEMENT ZEEËN VAN KANSEN FINANCIEEL MANAGEMENT (Innovatieve) projecten Financiële haalbaarheid Welke kennis is essentieel Bedrijfsplan Investeringsselectie Inkoopmarkt Bedrijf Verkoopmarkt Productiemiddelen Gelduitgaven

Nadere informatie

Ruimtelijk financiële tool. Toelichting opbouw

Ruimtelijk financiële tool. Toelichting opbouw Ruimtelijk financiële tool Toelichting opbouw Overzicht presentatie I. Aanleiding II. Algemene info bij tool III. Toelichting bij gebruik tool I. Aanleiding I. Aanleiding Inrichtingsplannen met lagere

Nadere informatie

5 Opstellen businesscase

5 Opstellen businesscase 5 Opstellen In de voorgaande stappen is een duidelijk beeld verkregen van het beoogde project en de te realiseren baten. De batenboom geeft de beoogde baten in samenhang weer en laat in één oogopslag zien

Nadere informatie

Thema Zonnestroom, Projectfinanciering. Onderdeel 1. Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen

Thema Zonnestroom, Projectfinanciering. Onderdeel 1. Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen Thema Zonnestroom, Projectfinanciering Onderdeel 1 Inspiratiebijeenkomst Netwerk Duurzame Dorpen Inhoud Wat is projectfinanciering? Proces; opzetten van een business case Financieringsvormen -- Projectvoorbeeld:

Nadere informatie

FINANCIEEL BEHEER VOOR KMO S

FINANCIEEL BEHEER VOOR KMO S FINANCIEEL BEHEER VOOR KMO S FINANCIEEL BEHEER VOOR KMO S Eddy Laveren Peter-Jan Engelen Antwerpen Cambridge Financieel beheer voor KMO s Eddy Laveren en Peter-Jan Engelen 2014 Intersentia Antwerpen Cambridge

Nadere informatie

Titel: The impact of net metering regulations on the Dutch solar PV market

Titel: The impact of net metering regulations on the Dutch solar PV market Scriptie Titel: The impact of net metering regulations on the Dutch solar PV market Begeleiders: prof. dr. ir. G.P.J. Verbong J.J.C.M. Huijben MSc Inhoud: 1. Historische reconstructie ontwikkelingen 2004-2013

Nadere informatie

Instrument: de Business case. 1. Wat is een Business case. 2. Doel van een Business case. Instrumenten Business Case

Instrument: de Business case. 1. Wat is een Business case. 2. Doel van een Business case. Instrumenten Business Case Instrument: de Business case Instrument: de Business case 1 1. Wat is een Business case 1 2. Doel van een Business case 1 3. Het opstellen van een Business case 3 3.1 Het Business concept 3 3.2 Opbrengsten,

Nadere informatie

Instrument: De business case van een warmte-uitwisselingsproject

Instrument: De business case van een warmte-uitwisselingsproject Instrument: De business case van een warmte-uitwisselingsproject 1. WAT IS EEN BUSINESS CASE?...1 2. DE BUSINESS CASE VAN EEN WARMTE-UITWISSELINGSPROJECT...2 3. DE TECHNIEK VAN EEN BUSINESS CASE...3 4.

Nadere informatie

Inhoudsopgave SAMENVATTING 9 INLEIDING 11

Inhoudsopgave SAMENVATTING 9 INLEIDING 11 Inhoudsopgave SAMENVATTING 9 INLEIDING 11 HOOFDSTUK I POLITIEK EN WETGEVEND KADER VOOR DE BEVORDERING VAN ENERGIE-EFFICIËNTIE 13 1. Energie-efficiëntie als instrument van het energiebeleid 13 1.1. Doelstellingen

Nadere informatie

High Level Business Case Energiecoöperatie

High Level Business Case Energiecoöperatie High Level Business Case Energiecoöperatie DE Ramplaan (Haarlem) Het project: een haalbaarheidsstudie Energie- en klimaatneutraliteit in bestaande woonwijk is technisch haalbaar en financieel haalbaar

Nadere informatie

1 november 2011 Examenhal (18:30 21:30)

1 november 2011 Examenhal (18:30 21:30) Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen Naam: Studentnummer: Tentamen Financiering voor Vastgoedkunde Antwoordsuggesties 1 november 2011 Examenhal (18:30 21:30) Omcirkel het meest juiste antwoord bij de Multiple

Nadere informatie

EXAMENPROGRAMMA. Moderne Bedrijfsadministratie (MBA) Vakopleiding Bedrijfsadministratie & Accountancy (VBA ) Examen Kostencalculatie niveau 5 Niveau

EXAMENPROGRAMMA. Moderne Bedrijfsadministratie (MBA) Vakopleiding Bedrijfsadministratie & Accountancy (VBA ) Examen Kostencalculatie niveau 5 Niveau Diplomalijn(en) Financieel-Administratief Diploma('s) Moderne Bedrijfsadministratie (MBA) Vakopleiding Bedrijfsadministratie & Accountancy (VBA ) Eamen Kostencalculatie niveau 5 Niveau 5 (vergelijkbaar

Nadere informatie

INHOUD DEEL 1. BASISBEGRIPPEN VAN KOSTPRIJSCALCULATIE 1

INHOUD DEEL 1. BASISBEGRIPPEN VAN KOSTPRIJSCALCULATIE 1 Voorwoord Lijst van tabellen Lijst van figuren v xxi xxvii DEEL 1. BASISBEGRIPPEN VAN KOSTPRIJSCALCULATIE 1 HOOFDSTUK 1. De techniek van kostprijscalculatie 3 1. Inleiding 3 2. Probleemstelling bij kostencalculatie:

Nadere informatie

Hoofdstuk 6: Beoordelen

Hoofdstuk 6: Beoordelen Hoofdstuk 6: Beoordelen M&O VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Overzicht H6: Beoordelen Management & Organisatie Centraal Examen (CE) 1. Rechtsvormen 2. Prijsberekening 3. Resultaten 4. Balans 5. Liquiditeitsbegroting

Nadere informatie

INHOUD. Ten geleide 13

INHOUD. Ten geleide 13 INHOUD Ten geleide 13 Hoofdstuk 1 Inleiding 15 1.1 Beleid en ondernemerschap 15 1.2 Duurzame ontwikkeling en duurzaam ondernemen 17 1.3 Maatschappelijke context en finaliteit van de onderneming 18 1.4

Nadere informatie

CASE II - GROEP EMMAÜS

CASE II - GROEP EMMAÜS CASE II - GROEP EMMAÜS Vlaanderen telt momenteel een 40-tal initiatieven voor beschut wonen. Deze initiatieven stellen zich tot doel mensen met psychische problemen opnieuw in de samenleving te integreren.

Nadere informatie

ALM als basis van Zorgvuldig Beleggen

ALM als basis van Zorgvuldig Beleggen ALM als basis van Zorgvuldig Beleggen Samenhang en voorbeelden Ronald Janssen, Ortec Finance 1 Klant centraal stellen: Doelstelling Managen van de verwachtingen van onze cliënten Hoe kunnen we dat doen?

Nadere informatie

Toelichting theorie van Een Business case wind en burgerparticipatie

Toelichting theorie van Een Business case wind en burgerparticipatie Toelichting theorie van Een Business case wind en burgerparticipatie Datum 28 juni 2012 Status Definitief Rebel in opdracht van Agentschap NL Pagina 1 van 1 Definitief Theorie van een busisness case wind

Nadere informatie

Yong Lin FactSet Portfolio Analytics Specialist

Yong Lin FactSet Portfolio Analytics Specialist Yong Lin FactSet Portfolio Analytics Specialist Wat is attributie? Performance attribution Absolute Relative Portfolio Benchmark Contribution Sectors, Countries, Industries, etc. Factors such as fundamental,

Nadere informatie

3. Wat is het kenmerkende verschil tussen een uitbreidings - en een expansieinvestering?

3. Wat is het kenmerkende verschil tussen een uitbreidings - en een expansieinvestering? Hoofdstuk 7 Investeringsselecties Open vragen: 1. Geef het kenmerkende verschil aan tussen investeren en beleggen! 2. In welke categorieën vallen investeringen onder te verdelen? 3. Wat is het kenmerkende

Nadere informatie

Strategische Analyse van Vastgoed Objecten

Strategische Analyse van Vastgoed Objecten Strategische Analyse van Vastgoed Objecten Hold-Sell-Invest-Analyse 1 HOLD Desinvesteren 2 SELL 3 INVEST Desinvesteren 4 INVEST & SELL De strategische matrix TRADEMARK Vastgoed / TRADE-MAKELAARS drs. Ernst

Nadere informatie

Alternatieve financieringsbronnen voor duurzaamheid. 4 maart 2013

Alternatieve financieringsbronnen voor duurzaamheid. 4 maart 2013 Alternatieve financieringsbronnen voor duurzaamheid 4 maart 2013 Aanleiding Het woonakkoord verminderd de investeringscapaciteit van woningcorporaties Het WSW wil dat de schuld per woning niet teveel oploopt

Nadere informatie

E-LINE LED 4000 LM 36W VS T8 2X 58W PROJECTREFERENTIE BESCHRIJVING VAN HET PROJECT

E-LINE LED 4000 LM 36W VS T8 2X 58W PROJECTREFERENTIE BESCHRIJVING VAN HET PROJECT E-LINE LED 4000 LM 36W VS T8 2X 58W PROJECTREFERENTIE BESCHRIJVING VAN HET PROJECT BEVOEGD MEDEWERKER Wanneer men een conventionele verlichtingsinstallatie met T8-armaturen en CVSA's vervangt door hoogefficiente

Nadere informatie

16 De beginselen van financiële rekenkunde

16 De beginselen van financiële rekenkunde 16 De beginselen van financiële rekenkunde 16.1 Waardebepaling in samenhang met het tijdstip waarop geld vrijvalt 16.2 Enkelvoudige en samengestelde renteberekeningen 16.3 De contante-waardeberekening

Nadere informatie

Levende schoolgebouwen voor Vitale Gemeenten

Levende schoolgebouwen voor Vitale Gemeenten Levende schoolgebouwen voor Vitale Gemeenten Dr. ir. Wim F. Gielingh Real Capital IP 20-3-2013 dia 1 De behoefte aan dynamische huisvestingsoplossingen Gebouwen zijn thans statische oplossingen voor dynamische

Nadere informatie

Bedrijfseconomische calculaties bij de overheid

Bedrijfseconomische calculaties bij de overheid OVERHEID Drs. L.N. van der Ploeg, organisatieadviseur sector Public & Health, Cap Gemini Ernst & Young te Utrecht (niek.vander.ploeg@cgey.nl) Rekenen aan beslissingen calculaties bij de overheid 38 calculaties

Nadere informatie

Woning corporatieag 2015

Woning corporatieag 2015 Woning corporatieag 2015 Introductie in RETScreen software, voor projectanalyse en monitoring energieprestaties Door Joop Neinders IBTH B.V.: www.ibth.nl Enschede Joop.neinders@ibth.nl 053-4283078 Titel

Nadere informatie

0A631: Leren Innoveren: Economische aspecten Door Tommy van der Vorst (t.v.d.vorst.1@student.tue.nl).

0A631: Leren Innoveren: Economische aspecten Door Tommy van der Vorst (t.v.d.vorst.1@student.tue.nl). 0A631: Leren Innoveren: Economische aspecten Door Tommy van der Vorst (t.v.d.vorst.1@student.tue.nl). Kosten- Batenanalyese Een kosten- batenanalyse (cost- benefit analysis, CBA) wordt uitgevoerd door

Nadere informatie

Investerings- en financieel statuut

Investerings- en financieel statuut Investerings- en financieel statuut Inleiding Het belang van financiële sturing is in de afgelopen jaren toegenomen. Wijzigingen in de wettelijke regels, waaronder de scheiding van DAEB en niet-daeb activiteiten

Nadere informatie

Aan het begin van de eenentwintigste eeuw werd gepropageerd dat. reële opties voor een doorbraak zouden zorgen bij het beoordelen

Aan het begin van de eenentwintigste eeuw werd gepropageerd dat. reële opties voor een doorbraak zouden zorgen bij het beoordelen Investeringsbeslissingen: Reële opties : complex, maar relevant Onzekerheid en flexibiliteit bepalen optiewaarde Aan het begin van de eenentwintigste eeuw werd gepropageerd dat reële opties voor een doorbraak

Nadere informatie

Investeringsanalyse. Inleiding. Inleiding. Investeringsanalyse. Investeringsanalyse. projectverantwoordelijke. Inleiding. H1: Basiskenmerken

Investeringsanalyse. Inleiding. Inleiding. Investeringsanalyse. Investeringsanalyse. projectverantwoordelijke. Inleiding. H1: Basiskenmerken Academiejaar 25-26 projectverantwoordelijke manager Academiejaar 25-26 2 .. Basiskenmerken van een investering.. Horizon.2. Inkomstenstr..3. Uitgavenstr..4. Nood actualis. Doel van een investering: vervanging

Nadere informatie

Vraag 1 Toetsterm 2.5 - Beheersingsniveau: K - Aantal punten: 1 Wat is de juiste omschrijving van het begrip technische voorraad?

Vraag 1 Toetsterm 2.5 - Beheersingsniveau: K - Aantal punten: 1 Wat is de juiste omschrijving van het begrip technische voorraad? Kostencalculatie Correctiemodel Vraag 1 Toetsterm 2.5 - Beheersingsniveau: K - Aantal punten: 1 Wat is de juiste omschrijving van het begrip technische voorraad? De technische voorraad a is de economische

Nadere informatie

Voorlichting Economie en M&O. David Yousufi Docent Economie en M&O

Voorlichting Economie en M&O. David Yousufi Docent Economie en M&O Voorlichting Economie en M&O David Yousufi Docent Economie en M&O Economie en M&O het basisverschil Economie gaat over de relatie tussen vier spelers: Consumenten Producenten Overheid Buitenland Bij Management

Nadere informatie

4 Energiebesparingsadvies

4 Energiebesparingsadvies 4 Energiebesparingsadvies 4.1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt het energiebesparingsadvies voor het gebouw gepresenteerd. Allereerst wordt een inventarisatie gegeven van de reeds getroffen en onderzochte

Nadere informatie

Infosessie Datastream Handleiding

Infosessie Datastream Handleiding Infosessie Datastream Handleiding In onderstaande handleiding worden enkele basisprincipes van het zoeken naar gegevens in Datastream geïllustreerd. Voor meer achtergrond informatie over de software wordt

Nadere informatie

DCFA themabijeenkomst

DCFA themabijeenkomst DCFA themabijeenkomst 25 april 2013 Waarderen in crisistijd José de Wit RA RV Programma Introductie Prijs / waarde Invloed crisis op waarderen? Valkuilen bij waarderen Prijs Transactie onderhandelen over

Nadere informatie

9e PUG symposium PRINCE2, The Next Generation. Is sturen op budget voldoende?

9e PUG symposium PRINCE2, The Next Generation. Is sturen op budget voldoende? 9e PUG symposium PRINCE2, The Next Generation Is sturen op budget voldoende? Nieuwe ontwikkelingen om de resultaten te volgen! Nicole Claassen Gianni Piazza Performanagement Introductie Performanagement

Nadere informatie

Welkom bij Aeternus. De vooruitkijkspiegel

Welkom bij Aeternus. De vooruitkijkspiegel Welkom bij Aeternus De vooruitkijkspiegel Wat doen we? Werkgebieden en internationale netwerken Aeternus heeft lokale kennis en is een relevante partij in haar netwerken en bezit een kwalitatief internationaal

Nadere informatie

Business Case. <>

Business Case. <<Naam project>> Business Case SYSQA B.V. Almere Versie : Datum : Status : Opgesteld door : Pagina 2 van 8 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 1.1 Doel van dit document...

Nadere informatie

Maatschappelijke Kosten Baten Analyse Waarheen met het Veen

Maatschappelijke Kosten Baten Analyse Waarheen met het Veen Maatschappelijke Kosten Baten Analyse Waarheen met het Veen Ernst Bos en Theo Vogelzang (LEI) Opgave LEI: Beoordeel peilstrategieën Groene Hart op basis van Maatschappelijke Kosten en Baten Opbouw presentatie:

Nadere informatie

VOORBEELDEXAMENVRAGEN ( VOORBEELDEXAMEN!!!!)

VOORBEELDEXAMENVRAGEN ( VOORBEELDEXAMEN!!!!) VOORBEELDEXAMENVRAGEN ( VOORBEELDEXAMEN!!!!) VRAAG 1 WELKE VAN DE VOLGENDE UITSPRAKEN ZIJN JUIST? 1) IRR HOUDT GEEN REKENING MET DE GROOTTE VAN DE INVESTERING. 2) INDIEN EEN ONDERNEMING PROJECTEN DOORVOERT

Nadere informatie

Inhoudsopgave Dankwoord... v Abstract... vii Korte Samenvatting... xi Inhoudsopgave... xv Afkortingen en symbolen... xxi Hoofdstuk 1 Inleiding...

Inhoudsopgave Dankwoord... v Abstract... vii Korte Samenvatting... xi Inhoudsopgave... xv Afkortingen en symbolen... xxi Hoofdstuk 1 Inleiding... Inhoudsopgave Dankwoord... v Abstract... vii Korte Samenvatting... xi Inhoudsopgave... xv Afkortingen en symbolen... xxi Hoofdstuk 1 Inleiding... 1 1.1 Inleiding... 1 1.2 Geschiedenis... 1 1.3 Toepassingsgebied...

Nadere informatie

INHOUD DEEL 1 BASISBEGRIPPEN VAN KOSTPRIJSCALCULATIE 1

INHOUD DEEL 1 BASISBEGRIPPEN VAN KOSTPRIJSCALCULATIE 1 Voorwoord Lijst van tabellen Lijst van figuren v xxiii xxix DEEL 1 BASISBEGRIPPEN VAN KOSTPRIJSCALCULATIE 1 HOOFDSTUK 1. De techniek van kostprijscalculatie 3 1. Inleiding 3 2. Probleemstelling bij kostencalculatie:

Nadere informatie

Aankondiging herziening Informatiseringseconomie

Aankondiging herziening Informatiseringseconomie Aankondiging herziening Informatiseringseconomie De auteur en uitgever van het boek Informatiseringseconomie overwegen een herziening van dit boek uit te geven. Informatiseringseconomie is een praktische

Nadere informatie

DR-VBS-X. Deelreglement Vastgoed berekenen 1 (VBS)

DR-VBS-X. Deelreglement Vastgoed berekenen 1 (VBS) DR-VBS-X Deelreglement Vastgoed berekenen 1 (VBS) Uitgave: augustus 2013 DR-VBS-X 3 1 Algemeen Naam : Reed Business Opleidingen/NOVAM Adres : H.A. Lorentzstraat 1a te Zwijndrecht Aard : Thematisch ingerichte

Nadere informatie

Wat is Waar(de)? & De P van People

Wat is Waar(de)? & De P van People Wat is Waar(de)? & De P van People Door: Tamme de Vries AA RV Register Valuator Blauwzaam Workshop 08 oktober 2015 Mijn winkel; Tamme B.V. Waardering bestaat uit twee componenten: EN Wat is kasstroom?

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol. Datum: dd-mm-jj

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol. Datum: dd-mm-jj BUSINESS CASE: Versie Naam opdrachtgever Naam opsteller Datum: dd-mm-jj Voor akkoord: Datum: LET OP: De bedragen in deze business case zijn schattingen op grond van de nu beschikbare kennis en feiten.

Nadere informatie

2015 Nederlandse Associatie voor Examinering Financiering niveau 5 1 / 12

2015 Nederlandse Associatie voor Examinering Financiering niveau 5 1 / 12 Financiering niveau 5 Correctiemodel voorbeeldexamen 2015 Nederlandse Associatie voor Examinering Financiering niveau 5 1 / 12 Vraag 1 Toetsterm 6.4 - Beheersingsniveau: K - Aantal punten: 1 Voor welke

Nadere informatie

Welkom. RB Studiekring Lezing ondernemingswaardering. ValuePro - RB Studiekring 1

Welkom. RB Studiekring Lezing ondernemingswaardering. ValuePro - RB Studiekring 1 Welkom RB Studiekring Lezing ondernemingswaardering 1 Voorstellen drs. Chris Denneboom RV RAB cdenneboom@valuepro.nl Master in Business Valuation Register Valuator Register adviseur bedrijfsopvolging Gerechtelijk

Nadere informatie

Examen PC 2 vak Financiële Rekenkunde

Examen PC 2 vak Financiële Rekenkunde Examen PC 2 vak Financiële Rekenkunde Instructieblad Betreft: examen: PC 2 leergang 5 onderdeel: Financiële Rekenkunde datum: 28 juni 2013 tijd: 14.00 15.30 uur Deze aanwijzingen goed lezen voor u met

Nadere informatie

Avondsessie Life Cycle Costing. Donderdag 20 maart 2014 KIVI. De geïntegreerde en strategische oplossing

Avondsessie Life Cycle Costing. Donderdag 20 maart 2014 KIVI. De geïntegreerde en strategische oplossing De geïntegreerde en strategische oplossing Avondsessie Life Cycle Costing KIVI Donderdag 20 maart 2014 Een avondprogramma in 7 stappen 1. Introductie 3. Theorie 5. Uitwerking vragen 7. Life Cycle Costing

Nadere informatie

Business Valuation : groeiend belang

Business Valuation : groeiend belang Business Valuation : groeiend belang Inleiding Vandaag de dag worden we steeds vaker geconfronteerd met de vraag hoeveel een onderneming waard is en of ze gelet op de huidige crisis financieel gezond is.

Nadere informatie

Financieel Management 3

Financieel Management 3 Financieel Management 3 Onderwerp Werkkapitaalbeheer werkkapitaalmanagement Rente- en valutamanagement Voorbereidende studie "Vlottend Financieel Management" Hoofdstuk 7 en hoofdstuk 8 1-1 Werkkapitaal

Nadere informatie

DEEL 1...9 SITUERING VAN HET BEGRIP ONDERNEMING...9

DEEL 1...9 SITUERING VAN HET BEGRIP ONDERNEMING...9 2 Inhoudstafel DEEL 1...9 SITUERING VAN HET BEGRIP ONDERNEMING...9 HOOFDSTUK 1 : WAT IS EEN ONDERNEMING?...10 1.1. Taalkundige benadering...10 1.2. Juridische benadering...10 1.2.1. Wetboek van koophandel...10

Nadere informatie

De rol van de waarde van vastgoed in crisistijd op de verslaggeving van vastgoed ondernemingen

De rol van de waarde van vastgoed in crisistijd op de verslaggeving van vastgoed ondernemingen De rol van de waarde van vastgoed in crisistijd op de verslaggeving van vastgoed ondernemingen VBA - Seminar Jef Holland Head of Real Estate Audit Amsterdam Tel. : +31 (0)20-582 4504 E-Mail: jholland@deloitte.nl

Nadere informatie

Rapport. Opdrachtgever: Gemeente Mill en St. Hubert Postbus 10001 5430 CA Cuijk. Documentnummer: 20140075-R04. Projectnaam:

Rapport. Opdrachtgever: Gemeente Mill en St. Hubert Postbus 10001 5430 CA Cuijk. Documentnummer: 20140075-R04. Projectnaam: Adviseurs & Ingenieurs Opdrachtgever: Gemeente Mill en St. Hubert Postbus 10001 5430 CA Cuijk Documentnummer: 20140075-R04 Projectnaam: Gemeente Mill, onderzoek CV- en E- installatie. Datum: 9-12-2014

Nadere informatie

De week van Excel. 24 tot en met 27 augustus 2015

De week van Excel. 24 tot en met 27 augustus 2015 De week van Excel 24 tot en met 27 augustus 2015 DE WEEK VAN EXCEL Haarweg 20 3953 BH Maarsbergen Tel: 0343-444919 E-mail: info@bakkercomputeropleidingen.nl Website: www.bakkercomputeropleidingen.nl INHOUD

Nadere informatie

Levenscyclusbenadering in de bouw. Winket voor de bouw Tim de Jonge - nov./dec. 2008

Levenscyclusbenadering in de bouw. Winket voor de bouw Tim de Jonge - nov./dec. 2008 Levenscyclusbenadering in de bouw Levenscyclusbenadering in de bouw Levenscyclusbenadering in de bouw Nieuwbouw Renovatie LCC / woonlasten Energie Milieu winket.nl Bouwkosten sturing ontwerp budget projectdefinitie

Nadere informatie

Voor een efficiënt planning & control proces FINANCIAL MONITOR A PLANNING COMPANY B.V. BUSINESS SOLUTION

Voor een efficiënt planning & control proces FINANCIAL MONITOR A PLANNING COMPANY B.V. BUSINESS SOLUTION Voor een efficiënt planning & control proces FINANCIAL MONITOR A PLANNING COMPANY B.V. BUSINESS SOLUTION 1. De Controllers (en adviseurs) van MKB-ondernemingen en organisaties gebruiken de om een volledig

Nadere informatie

Examenprogramma MBA Financiële Rapportage en Analyse 1

Examenprogramma MBA Financiële Rapportage en Analyse 1 Diplomalijn Financieel Administratief Eamen Financiële Rapportage en Analyse (FRA) *) Niveau Positionering Versie 7 Geldig vanaf 01-01-2013 Vergelijkbaar met hbo-ad Vastgesteld op November 2011 Vastgesteld

Nadere informatie

Syllabus. Leerdoelen voor de European Business Competence* Licence, EBC*L Niveau A

Syllabus. Leerdoelen voor de European Business Competence* Licence, EBC*L Niveau A Syllabus en voor de European Business Competence* Licence, EBC*L Niveau A Modules: Bedrijfsdoelstellingen & kengetallen Financiële administratie Kosten & prijzen Bedrijfsvorm & wetgeving EBC*L International,

Nadere informatie

Veranderingen in het opdrachtgeverschap

Veranderingen in het opdrachtgeverschap Veranderingen in het opdrachtgeverschap Masterclass Opdrachtgeveschap Efficiënt Energiebesparen 5 november2015 - Krimpende portemonnee - De spanning tussen vraag en aanbod - Regisserend Oprachtgeverschap

Nadere informatie

Vastgoed financieren. In een commerciële omgeving. Anja van Balen Sector Banker zorg 31 oktober 2013

Vastgoed financieren. In een commerciële omgeving. Anja van Balen Sector Banker zorg 31 oktober 2013 Vastgoed financieren In een commerciële omgeving Anja van Balen Sector Banker zorg 31 oktober 2013 Welkom in de commerciële bancaire wereld Businessplannen Bancaire normen Business plan Focus aanbrengen

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord. Handboek Corporate Finance & Treasury Een verantwoording 15

Inhoud. Voorwoord. Handboek Corporate Finance & Treasury Een verantwoording 15 Inhoud Voorwoord Handboek Corporate Finance & Treasury Een verantwoording 15 deel a De interne en externe omgeving van Corporate Finance en Treasury 17 deel b Vermogenskosten 18 deel c Selectie van bedrijfsactiviteiten

Nadere informatie

Financieel Managment

Financieel Managment 3de bach TEW/HIR Financieel Managment Hoorcolleges - Deloof Q uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be 162 4.00 EUR FINANCIEEL MANAGEMENT: HOORCOLLEGE 1 HOOFDSTUK 1: INLEIDING DOELSTELLINGEN

Nadere informatie

TEN GELEIDE. Het boek geeft een inzicht in het reilen en zeilen van ondernemingen. Het bestaat uit vijf hoofdstukken.

TEN GELEIDE. Het boek geeft een inzicht in het reilen en zeilen van ondernemingen. Het bestaat uit vijf hoofdstukken. Het boek geeft een inzicht in het reilen en zeilen van ondernemingen. Het bestaat uit vijf hoofdstukken. In het eerste hoofdstuk wordt het belang geschetst van ondernemen. België telt een klein miljoen

Nadere informatie

Programma Leergang Besturen van een Pensioenfonds

Programma Leergang Besturen van een Pensioenfonds Programma Leergang Besturen van een Pensioenfonds Locatie: Woudschoten Conferentiecentrum te Zeist Module 1 Wetgeving en beleid Dag 1: donderdag 3 april 2014 09.00 09.30 uur Ontvangst 09.30 10.00 uur Inleiding

Nadere informatie

19 mei 2008. Wat is de waarde van een bedrijf?

19 mei 2008. Wat is de waarde van een bedrijf? 19 mei 2008 Wat is de waarde van een bedrijf? Wat is de waarde van een bedrijf? P.P.C. Buijsrogge RV Register Valuator Makelaar in bedrijfsbelangen www.corporatesearch.nl buijsrogge@corporatesearch.nl

Nadere informatie

Schiphol Nederland B.V. 2011. Vennootschappelijke balans en winst- en verliesrekening

Schiphol Nederland B.V. 2011. Vennootschappelijke balans en winst- en verliesrekening Schiphol Nederland B.V. 2011 Vennootschappelijke balans en winst- en verliesrekening Jaarverslag 2011 Schiphol Nederland B.V. is onderdeel van de Schiphol Group (N.V. Luchthaven Schiphol voert Schiphol

Nadere informatie

De kunst van financieel

De kunst van financieel De kunst van financieel modelleren B1200 1 De kunst van financieel modelleren drs. A. Kaandorp drs. C. Krielaart 1. Inleiding B1200 3 2. Fasen in het proces van bouwen van een financieel model B1200 5

Nadere informatie

Financiële instrumenten

Financiële instrumenten 15 Financiële instrumenten 1501 a 1 191 Gekochte callopties d 250 991 Resultaat op callopties - 50 Aan 110 Bank d 300 2 191 Gekochte callopties d 280 d 530 d 250 Aan 991 Resultaat op callopties d 280 3

Nadere informatie

Goede klanten, slechte klanten

Goede klanten, slechte klanten 14-17_Thomassen_10_2005 19-09-2005 08:53 Pagina 14 WAARDERING Drs J-P. Thomassen is directeur van adviesbureau TQM Consult, Rotterdam (tqmconsult@euronet.nl). Rendementsvergroting door sturen op de waarde

Nadere informatie

Verwerking van IE in de jaarrekening, een praktische beschouwing

Verwerking van IE in de jaarrekening, een praktische beschouwing Verwerking van IE in de jaarrekening, een praktische beschouwing WAARDEBEPALING IP-RECHTEN Verwerking van onderzoek in innovatie in uw jaarrekening, een praktische beschouwing: Introductie Inhoud 1. Algemene

Nadere informatie

Om een zo duidelijk mogelijk verslag te maken, hebben we de examenvragen onderverdeeld in 4 categorieën.

Om een zo duidelijk mogelijk verslag te maken, hebben we de examenvragen onderverdeeld in 4 categorieën. Beste leerling, Dit document bevat het examenverslag van het vak M&O vwo, eerste tijdvak (2014). In dit examenverslag proberen we zo goed mogelijk antwoord te geven op de volgende vraag: In hoeverre was

Nadere informatie

EXAMENPROGRAMMA. Vakopleiding Bedrijfsadministratie & Accountancy (VBA ) Examen Financiering niveau 6 Niveau

EXAMENPROGRAMMA. Vakopleiding Bedrijfsadministratie & Accountancy (VBA ) Examen Financiering niveau 6 Niveau EXAMENPROGRAMMA Diplomalijn(en) Financieel-Administratief Diploma('s) Vakopleiding Bedrijfsadministratie & Accountancy (VBA ) Eamen Financiering niveau 6 Niveau Vergelijkbaar met hbo Versie 1-0 Geldig

Nadere informatie

INTEGRALE MEERJARENRAMING

INTEGRALE MEERJARENRAMING INTEGRALE MEERJARENRAMING Financiering en borging zeker stellen Op lange termijn in control bestaand vastgoed Beoordeling rendement investeringen Ambities ook in de toekomst realiseren Uw ambities vragen

Nadere informatie

Oefeningen Financiële wiskunde

Oefeningen Financiële wiskunde Pagina 1 van 11 Oefeningen Financiële wiskunde Hoofdstuk 1: Inleidende begrippen 1.1. Bereken het renteperunage en de rentefactor Renteperunage (i) Rentefactor (u) 4% 0,04 1,04 10% 0,1 1,1 100% 1 2 11,2/8%

Nadere informatie

Eindexamen m&o vwo 2010 - I

Eindexamen m&o vwo 2010 - I Opgave 5 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 6 tot en met 9. Peter Steenbergen en Erik Koolwijk zijn de twee directeur-grootaandeelhouders van glastuinbouwbedrijf Rijkgroen bv. Het bedrijf heeft

Nadere informatie

10 november 2010 Examenhal 01 (14:00 17:00)

10 november 2010 Examenhal 01 (14:00 17:00) Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen Naam: Studentnummer: Tentamen Financiering voor Vastgoedkunde Antwoordsuggesties 10 november 2010 Examenhal 01 (14:00 17:00) Geef uw antwoorden in de daarvoor bestemde

Nadere informatie

2 februari 2012 Examenhal (9:00 12:00)

2 februari 2012 Examenhal (9:00 12:00) Naam: Studentnummer: Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen Tentamen (HER) Financiering voor Vastgoedkunde Antwoordsuggesties 2 februari 2012 Examenhal (9:00 12:00) Omcirkel het meest juiste antwoord bij

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Nieuwegein, 28 september 2006 Agenda < Huidig Mandaat bij ING IM < Performance, Beleid en Vooruitzichten < Financieel Toetsingskader

Nadere informatie

1. FINANCIËLE INFORMATIESYSTEMEN

1. FINANCIËLE INFORMATIESYSTEMEN Inhoud 1. FINANCIËLE INFORMATIESYSTEMEN............................. 13 1. Wat is boekhouden?........................................ 13 2. Gebruikers van boekhoudinformatie...........................

Nadere informatie