Handleiding Public-Private Comparator (PPC) Rijkswaterstaat Handleiding Kennispool PPS

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Handleiding Public-Private Comparator (PPC) Rijkswaterstaat Handleiding Kennispool PPS"

Transcriptie

1 Handleiding Public-Private Comparator (PPC) Handleiding Kennispool PPS

2 Inhoudsopgave Wat en waarom MIRT Spelregelkader Uitgangspunten Opbouw PPC Ervaringen Modulen Besluitvorming Budgettaire inpassing Tips en valkuilen 2 PPS Kennispool

3 Public Private Comparator Wat en waarom Eerste financiële vergelijking van verschillende contractvormen voordat het project wordt aanbesteed; Een vergelijking over de gehele projectduur waarbij (alle) kosten, opbrengsten en risico s (o.b.v. een netto contante waarde berekening) worden meegenomen; De vergelijking resulteert in een uitkomst! Doel van de PPC-vergelijking is de meest aantrekkelijke uitvoeringsvariant te identificeren; Verplicht voor alle MIRT/SNIP-projecten in planuitwerkingsfase > 60 mln euro. 3 PPS Kennispool

4 Waarom is de PPC belangrijk? Wat en waarom Geeft beter inzicht in de integrale kosten van een project omdat zowel investeringen als onderhoud en alle daarmee samenhangende risico s worden meegenomen; Uniformiteit bij vergelijking; Omslag in denken: van (korte termijn) begrotingsdenken naar (lange termijn) lifecycle-denken; Aandachtspunt: Kwaliteit PPC staat of valt met kwaliteit van de inputgegevens. 4 PPS Kennispool

5 Wat is een PPC? Wat en waarom Instrument, bedoeld om een financiële afweging tussen twee (of meer) contractvormen inzichtelijk te maken en de besluitvorming te faciliteren; Publieke wijze van marktbenadering (=publieke referentievariant) wordt vergeleken met private variant over gekozen levensduur en gegeven bepaalde scope; Publieke wijze van marktbenadering hoort bij een DB-contract. Dit is de publieke referentievariant! De private variant van marktbenadering betreft in de regel een DBFMcontract. Ook een andere contractvariant kan worden meegenomen. 5 PPS Kennispool

6 Wat is een PPC? Wat en waarom Kern voor RWS is zoeken naar meerwaarde (optimale inkoop); Doel is meerwaarde kwantificeren in tijd en geld; Bij financiële meerwaarde ook budgettaire inpassingsmodel invullen; PPS Kennispool zorgt voor coaching van projectteams die een PPC opstellen. Coördinator is Helena Hernandez ( ; Zij zorgt voor een of twee ervaren coaches die participeren in het projectteam. 6 PPS Kennispool

7 Plaats PPC in MIRT spelregelkader MIRT Spelregelkader Marktscan is bedoeld om: in de planfase met meerdere oplossingen meerwaarde van vroege marktbetrokkenheid afwegen. Verplicht voor: Alle MIRT/SNIP projecten in de verkenningsfase, gekoppeld aan beslismoment 2 Public Private Comparator (PPC) is bedoeld om: na vaststellen van een voorkeursvariant een contractafweging te maken, PPS of niet. Verplicht voor: Alle MIRT/SNIP projecten in de planuitwerkingsfase > 60,0 mln Public Sector Comparator (PSC) is bedoeld om: in een aanbestedingsproces biedingen van een private aanpak (DBFM contract) te beoordelen t.o.v. een publieke aanpak. Verplicht voor: Alle DBFM-contracten Model Budget Inpassing is bedoeld om: effect van financieringskosten en begrotingsinpassing van een DBFM-contract inzichtelijk te maken. Verplicht voor: Alle DBFM-contracten 7 PPS Kennispool

8 Meerwaardetoetsen: plaats in het MIRT MIRT Spelregelkader VERKENNING Startbeslissing Voorkeursbeslissing Marktscan PLANUITWERKING Projectbeslissing PPC REALISATIE Uitvoeringsbeslissing Opleveringsbeslissing PSC 8 PPS Kennispool

9 Plaats in het inkoopproces MIRT Spelregelkader Voorbereidingsfase: Marktscan PPC Overige inkoopafwegingen Inkoopplan Start inkoopproces Transactiefase: PSC Gunning als PPS 9 PPS Kennispool

10 Uitgangspunten Uitgangspunten Kennis van DBFM onder deelnemers DBFM netwerkspel; Betrokkenheid projectmanager is noodzakelijk; Beschikbaarheid projectgegevens (projectbreakdown, areaal, etc.); Hulpmiddelen: Spilter, het financieel (PPC) model en de DBFM netwerk simulatie; Analyse van kosten te maken door opdrachtnemer en opdrachtgever. 10 PPS Kennispool

11 11 PPS Kennispool

12 Uitgangspunten Uitgangspunten De publieke referentie-aanpak gaat uit van een bewezen aanpak; De verschillen zijn geclusterd naar fase waarin het verschil zich manifesteert. Met andere woorden: de fase waarin de kosten worden gemaakt of eventuele opbrengsten beschikbaar komen. 12 PPS Kennispool

13 Uitgangspunten Uitgangspunten Zowel de referentie-aanpak als de PPS-uitvoering gaat standaard uit van een zgn niet-openbare procedure uit de ARW Dat betekent een voor iedereen toegankelijke inschrijving met voorselectie en een individuele inlichtingenronde; Indien er sprake is van een vervlechtingsproject of anderszins complex, kan gebruik worden gemaakt van de concurrentiegerichte dialoog. Daarbij is de aard van het project onderscheidend (er zijn onzekerheden die een dialoog noodzakelijk maken), niet de aard van het contract; Het effect van de financieringskosten maakt geen onderdeel uit van de PPC. Wel moet, indien DBFM meerwaarde oplevert, na afronding van de PPC het effect van de financieringskosten (o.a. betalingsregeling, rente, indexatie) met behulp van het model budgettaire inpassing inzichtelijk worden gemaakt; Voor wat betreft onderhoud gaat de publieke variant uit van prestatiebestekken voor vast onderhoud en losse bestekken (op ad hoc basis) voor variabel onderhoud (inclusief alle ad hoc reparaties). 13 PPS Kennispool

14 Uitgangspunten Uitgangspunten Er wordt geen rekening gehouden met Maatschappelijke Meerwaarde (daar is de MKBA voor); Er wordt geen rekening gehouden met markteffecten (snel op de markt zetten i.v.m. tijdelijke dip); Er wordt geen rekening gehouden met sunk costs (kosten die je als RWS al kwijt bent als je van contractvorm wisselt). 14 PPS Kennispool

15 Opbouw PPC Opbouw PPC 1. Intake met projectmanager (en anderen); 2. Dagdeel uitleg DBFM en gedachtevorming t.a.v. startnotitie; 3. Dag DBFM netwerksimulatie; 4. Bijeenkomst t.b.v. vaststellen startnotitie (koppelen aan 2 of 3); 5. Start PPC analyse m.b.t. Spilter kwalitatieve vragenlijst; 6. Bespreking uitkomsten kwalitatieve analyse (te koppelen aan 5); 7. Vervolg PPC analyse m.b.v. Spilter benoemen belangrijkste value drivers ; 8. Bespreking value drivers en waardering verschillen; 9. Invullen financieel model; 10.Bespreken financiële uitkomsten en benoemen belangrijkste gevoeligheden; 11.Toelichting PPC aan brede groep betrokkenen; 12.Afronding en evt. bespreking concept eindrapportage (incl. toetsing coaches). 15 PPS Kennispool

16 Werkwijze PPC Opbouw PPC Public Private Comparator Stap 1: Startnotitie opstellen wat wordt er vergeleken? Stap 2: Kwalitatieve vergelijking beschrijven verschillen; Stap 3: Kwantificering kwalitatieve verschillen, opstellen financieel model en gevoeligheidsanalyse berekenen verschillen; Stap 4: Eindrapportage samenvatting en conclusies. 16 PPS Kennispool

17 Modulaire opbouw Module 1: Startnotitie (1,5 dag) - Uitleg DB & DBFM - Netwerkspel Module 2: Kwalitatieve analyse (1 dag) - Inventariseren variabelen die verschil maken - Selectie van value drivers Module 3: Kwantitatieve analyse (1 dag) - Kwantificeren value drivers in tijd en euro s - Kasstroomanalyse Module 4: Eindrapportage (0,5 dag) - Presentatie en toetsing - Samenvatting en conclusies Resultaat Goede basiskennis van DB en DBFM Lijst met value drivers Kasstroom analyse Wel/geen meerwaarde Opbouw PPC 17 PPS Kennispool

18 Resultaten PPC PPC Projecten Contractvorm als uitkomst van PPC /2010 Extra Spuicapaciteit Afsluitdijk Omleiding Zuid Willemsvaart Noordwaard A7 Zuidelijke Ringweg Groningen fase 2 DB(M) A2/A76 Verdubbeling RW33 A9 Omlegging Badhoevedorp ViA15 29% DBFM A2 Maastricht A1/A6 Driehoek A27/A1/A28 46% In besluitvorming A50 Ewijk - Valburg - Grijsoord A12 Utrecht - Maarsbergen - Veenendaal A12 Utrecht West benutting (i.s.m. DZH, Gouda Woerden Oudenrijn) N18 Varsseveld - Enschede Schiphol Amsterdam Almere Haak om Leeuwarden Sluis IJmuiden Ring Utrecht 17% 8% Nog te starten/lopend A4 Steenbergen Legenda A12 Ede Duitse Grens (Grijsoord) Afgeronde PPC s DB(M) contract A13 / A16 Naam project Contractvorm Meerwaarde PPS Niet PPS DBFM contract In besluitvorming A27 Hooipolder - Lunetten Wilhelminakanaal Extra Spuicapaciteit Afsluitdijk A2/A76 A2 Maastricht A50 Ewijk Valburg - Gijsoord DBM DB DB DB 1,5% 3% 9,5% 2% Nog te starten/lopend Julianakanaal A2 Maasbracht- Geleen HWBP Houtribdijk A12 Utrecht Maarsbergen Veenendaal A4 Steenbergen Omleiding Zuid Willemsvaart DBFM DB DB 4% 5% 0% Kanaal KGT (Internationaal) Vliegveld Eelde Verkeerscentrale Geldrop Verdubbeling RW33 A1/ A6 A12 Utrecht West, benutting (i.s.m. DZH, Gouda - Woerden Oudenrijn) A9 Omlegging Badhoevedorp DBFM DB DB DB 5% 0% 0% 0% 18 PPS Kennispool

19 Ervaringen met PPC in Nederland Ervaringen Tweede Coentunnel: - 5% (DBFM t.o.v. DB contract) A4 Delft - Schiedam: - 5% (DBFM t.o.v. DB contract) A15 Maasvlakte Vaanplein: - 5% (DBFM t.o.v. DB contract) A12 Utrecht Veenendaal: - 2% (DBFM t.o.v. DB contract) Hanzelijn: - 2% (DBFM t.o.v. DB contract) Belastingkantoor Doetinchem: - 12,5 tot 15% (DBFMO t.o.v. traditionele uitvoering) Rechtbank Zwolle: - 7,5 tot 10% (DBFMO t.o.v. traditionele uitvoering) Eerdere PPC s bij RWS (bijv. voor N31 en A4 Leiden Burgerveen) gingen ook uit van een vergelijking tussen DBFM en een traditioneel contract. Er was in die PPC s sprake van een efficiencywinst > 5%. Sinds 2006 vergelijken PPC s bij RWS doorgaans DBFM met een DBcontract. 19 PPS Kennispool

20 Voorbeeld: DBFM in Nederland Ervaringen Tweede Coentunnel - 15% t.o.v. PSC Delfland: - 13% t.o.v. PSC A59: - 14% t.o.v. PSC N31: - 31% t.o.v. PSC Montaigne Lyceum: - 16% t.o.v. PSC Ministerie van Financiën - 15% t.o.v. PSC Er blijkt sprake van financiële meerwaarde ten opzichte van een integrale projectraming bestaande uit een aanlegraming, een onderhoudsraming en een waardering van de risico s gedurende de levensduur van het contract. 20 PPS Kennispool

21 Voorbeeld: DBFM in Engeland (=PFI) Ervaringen Onderzoek National Audit Office: PFI (=DBFM) Traditioneel PPS leidt tot duidelijk lagere kans op kostenoverschrijding; PPS leidt tot duidelijk lagere kans op tijdsoverschrijding. 22% 73% Kostenoverschrijding Tijdsoverschrijding 24% 70% 21 PPS Kennispool

22 Startnotitie - aanpak Modulen Beschrijving doelstelling; Beschrijving scope; Beschrijving varianten (te analyseren contractvormen); Beschrijving planning (duur analyseperiode); Beschrijving partijen (mobiliseren mensen: inhoudelijk en procesmatig). 22 PPS Kennispool

23 Startnotitie - uitdagingen Modulen Duidelijk omschrijven van de te vergelijken contracten/varianten; 1 DB+ 6x M Fase/ jaren Voorbereiding Transactie Realisatie 1 D&B Variabele onderhoud scontracten Onderhoud Prestatiebestek M Prestatiebestek M Prestatiebestek M Prestatiebestek M Prestatiebestek M Pres. M 1 DBFM Fase/jaren Voorbereiding Transactie Realisatie 1 DBFM-contract Onderhoud Mobiliseren van de juiste kennis en kunde (ook inzake exploitatiefase); Goede afspraken over scope van het project; Duidelijke taakverdeling mensen in PPC-team. 23 PPS Kennispool

24 Kwalitatieve analyse - aanpak Modulen Verschillen beschrijven en weergeven per fase incl. risico s (denk aan raakvlakken tussen contracten): Voorbereiding; Transactie (aanbesteding); Realisatie (bouw); Exploitatie (beheer en onderhoud). Inventariseren verschillen tussen DB vs. DBFM: Benchmark uit andere projecten (bijv. Tweede Coentunnel/ A59/ N31 etc.); Literatuur/onderzoeken over bijv. levenscycluseffecten; Deskundigen raadplegen (soms ook extern). Schatten plus/min per verschilpunt tussen DB vs. DBFM. 24 PPS Kennispool

25 Kwalitatieve analyse - uitdagingen Modulen Goed doordenken tijdspad/planning; Invulling IPM-model; Sommige dingen weten we, andere zaken onderwerp van onderzoek; Hoe optimaliseert Inschrijver de levenscycluskosten? Hoe beperken we kostenoverschrijdingen? 25 PPS Kennispool

26 Kwalitatieve analyse - invalshoeken Modulen Gedachtevorming Bekostiging en financiering - Dienstverlening banken - Budget inpassingen - Betalings mechanismen - Vergoedingen Aanbesteding - Ontwerpvergoedingen - Effect op competitie Nadruk op kennisoverdracht Mensen IPM rollen - Projectmanagement - Contractmanagement - Technisch management - Omgevingsmanagement - Projectbeheersing Nadruk op ervaring coaches en projectspecifiek aanvullen Middelen Levenscyclus management - Ontwerpvernuft - Uitvoerings keuzes - Onderhoudsstrategie Scope management - Scope- en contract wijzigingen - Interface / raakvlakken - Overdrachtsmomenten Netwerkmanagement - Beschikbaarheid - Kwaliteit areaal - Nat en droog Nadruk op projectspecifiek en aanvullen met ervaring coaches 26 PPS Kennispool

27 Kwalitatieve analyse - invalshoeken per fase Voorbereidings- en transactiefase Modulen Gedachtevorming Mensen Nadruk op gedachtevorming en mensen Middelen Realisatie- en exploitatie fase Gedachtev. Mensen Nadruk op mensen en middelen Middelen 27 PPS Kennispool

28 Kwalitatieve analyse - hulpmiddel Modulen Hulpmiddel: rws.spilter.nl 31 PPS Kennispool

29 Kwalitatieve analyse - hulpmiddel Modulen 32 PPS Kennispool

30 Kwalitatieve analyse - hulpmiddel Modulen 33 PPS Kennispool

31 Kwalitatieve analyse - hulpmiddel Modulen 34 PPS Kennispool

32 Kwantitatieve analyse - aanpak Kwantificeren discriminerende verschillen in termen van geld en/of tijd; Modulen Opstellen overzicht kosten DB per fase (voorbereiding, transactie, realisatie en exploitatie); Input: investeringsraming, onderhoudsraming, (bouw)planning, etc.; Kosten uitzetten in de tijd DB; Kwantificeren verschillen DB vs. DBFM uit module 2, op basis daarvan is een inschatting te maken van de DBFM kosten en eventuele DBFM risico s; Via netto contante waarde methode rekening houden met tijdswaarde geld. Euro nu is meer waard dan euro over 5 jaar (o.a. inflatie, tijdsvoorkeur, geld, consumenten, etc.); Gevoeligheidsanalyse; is bedoeld om robuustheid resultaat inzichtelijk te maken. 35 PPS Kennispool

33 Kwantitatieve analyse - uitdagingen Modulen Issues: - goede inschatting van de onderhouds- en exploitatiekosten; - kwantificeren levenscyclusoptimalisaties; - kwantificeren kostenoverschrijdingen. Model aannames en toelichting / onderbouwing. Model verifieerbaar en reproduceerbaar houden. 36 PPS Kennispool

34 Resultaten Modulen Hulpmiddel: financieel model , , ,00 kasstroom DB-variant kasstroom DBFM-variant , , , , , , , PPS Kennispool

35 Resultaten Modulen Samenvatting financiële effecten in een tabel; Mogelijk met toevoeging van een minimale en maximale inschatting; Geeft indicatie van de te verwachten spreiding. verschillen voorbereidingsfase geld minimaal geld maximaal geld gemiddeld tijd in maanden toelichting V1 kosten projectorganisatie gedurende voorbereiding DBFM duurder V5 risico's ten aanzien van PvE DBFM goedkoper V7 concept contract / inhuur derden DBFM duurder V9 opstellen PSC / contractraming DBFM duurder Totaal voorbereidingskosten DBFM duurder 38 PPS Kennispool

36 Eindrapportage - Inhoud Modulen Samenvatting; Conclusies; Gevoeligheden: - welke gevoeligheden; - weging effect op uitkomst. 39 PPS Kennispool

37 Eindrapportage - Conclusie Modulen Kosten DB+M Gekwantificeerde verschillen Kosten DBFM + Meerwaarde! 40 PPS Kennispool

38 Eindrapportage - Gevoeligheidsanalyse Modulen Belangrijk om einduitkomsten te toetsen; Robuustheid van de aannames; Inzicht in spreiding rondom de uitkomsten; Prikkel op actief risico-management; Mogelijk zelfs Monte Carlo simulaties. Scope Uitkomst PPC 4,5% Aanname hoger 6,0% Forecast: H Trials Frequency Chart Displayed, ,018,012,006 91, ,5 Aanname lager 3,0%, Euro d) Cell: H53 41 PPS Kennispool

39 Resultaten Modulen De eindrapportage bevat: Samenvatting: korte beschrijving aanleiding, uitgangspunten, kwalitatieve verschillen en kwantificering verschillen; Conclusies en aanbevelingen; Geachte besluitvormer, Op basis van de PPC adviseren wij u om een...-contract op de markt te zetten omdat we dan een betere prijs verwachten of minder tijd nodig hebben dan bij een keuze voor een...-contract. Gevoeligheidsanalyse. 42 PPS Kennispool

40 Wat levert de PPC op? Modulen Inzicht in mogelijke meerwaarde; Goede uitvoering PPC goede voorbereiding op contract; Gezamenlijk optrekken projectteams; Leuk & leerzaam; Uitkomst van de PPC is bindend. 43 PPS Kennispool

41 Besluitvorming PPC Besluitvorming Elke PPC wordt procesmatig en inhoudelijk getoetst door coaches meerwaardetoetsen. Na toetsing is de PPC definitief; Uitkomst van de PPC is bindend; De projectmanager zal de rapportage van de PPC aanbieden aan de HID en aan het Tenderboard, met een afschrift aan de PPS Kennispool; Binnen een maand na ontvangst van de PPC maakt de HID samen met de DP een voorstel tot de inkoopafweging alsmede de motivering van de (keuze van) aanbestedings-/contractvorm; Vervolgens wordt deze inkoopafweging besproken met DG. De beslissing met motivering wordt gestuurd aan Staf DG/Productie en de PPS Kennispool; M.b.t. de PPC wordt aan de Tweede Kamer gemeld: - Uitkomst van de PPC; - Afweging m.b.t. de contractvorm. 44 PPS Kennispool

42 Besluitvorming PPC Besluitvorming Marktscan PPC Voorstel HID / DP Inkoopbesl.DG PPS Kennispool: Coach Toets PPS Kennispool: Coach Toets Tenderboard Advies: Staf DG 45 PPS Kennispool

43 Budgettaire inpassing - aanpak Budgettaire inpassing Beoordelen of er voldoende budget beschikbaar is voor het volledige contract: Verplicht voor: Alle PPC s met financiële meerwaarde voor DBFM; Alle DBFM-contracten. Wanneer? Na afronding van de PPC; Bij DBFM-contract: voor gunning. 46 PPS Kennispool

44 Budgettaire inpassing - Uitdagingen Budgettaire inpassing Van een budget conform het MIRT en de beschikbare onderhoudsbudgetten naar een budget passend bij een DBFM-aanbieding; Model maakt het mogelijk om in een vroeg stadium een prognose van de DBFM aanbieding op te stellen; Model is na gunning te gebruiken om de budget inpassing van het definitieve contract inzichtelijk te maken. 47 PPS Kennispool

45 Grafische weergave Budgettaire inpassing 49 PPS Kennispool

46 Budgettaire inpassing 50 PPS Kennispool

47 Tips en valkuilen Begin PPC Tips en valkuilen Beschrijven van de publieke (referentie) en de private (DBFM-)variant in module 1 is belangrijke stap: Scherpe afbakening vooraf is handig bij het analyseren van de verschillen; Doorgronden van de varianten helpt bij analyse. Opstellen van een LCC-raming van de publieke variant vergt tijd en aandacht: Binnen RWS veel ervaring in opstellen van investeringsraming; Minder ervaring in opstellen van engineering-, beheer- en onderhoudsramingen; NB: Welk detailniveau? Expliciet maken risico s/post onvoorzien. 51 PPS Kennispool

48 Tips en valkuilen - Contractvormen Tips en valkuilen Verschillen tussen contractvormen: Opstellen lijst met verschillen vraagt veel kennis van verschillende contractvormen (en dus PPS) en van het specifieke project; Niet iedereen behoeft ervaring te hebben met beide contractvormen: wel moet iedereen serieus proberen de beide varianten te doorgronden; Garbage in, garbage out; Praktisch ervaring met PPS groeit gestaag, toch is elke PPC weer anders en uniek. Het gaat om een projectspecifieke analyse. 52 PPS Kennispool

49 Tips en valkuilen - kwantificeren Tips en valkuilen Het kwantificeren (verschillen en risico s): - Koppel percentages aan posten in raming of beter nog absolute bedragen; - Probeer waar mogelijk inschattingen te onderbouwen bij voorkeur m.b.v. een toelichting of een bronvermelding; - Prioriteer bij kwantificering de verschillen die waarschijnlijk een grote impact hebben; - Kwantificering belangrijkste verschillen is niet eenvoudig omdat er slechts beperkt gegevens beschikbaar zijn over gerealiseerde NL PPS-projecten en recente DB-contracten; - Een duidelijke toelichting en onderbouwing bij alle kwantitatieve inschattingen is noodzakelijk om een goede PPC op te kunnen stellen. 53 PPS Kennispool

Slimmer met vastgoed - innovatief aanbesteden. Een interactieve kennismaking met DBFMOcontracten

Slimmer met vastgoed - innovatief aanbesteden. Een interactieve kennismaking met DBFMOcontracten Slimmer met vastgoed - innovatief aanbesteden van Vliet Een interactieve kennismaking met DBFMOcontracten April 2011 7 april 2009 2 April 2011 - Slimmer met vastgoed - innovatief aanbesteden 3 April 2011

Nadere informatie

Zeetoegang IJmond. Rijkswaterstaat Noord-Holland. Beter Benutten Brabant. Programmateam Beter Benutten Brabant. Oktober 2012 - heden

Zeetoegang IJmond. Rijkswaterstaat Noord-Holland. Beter Benutten Brabant. Programmateam Beter Benutten Brabant. Oktober 2012 - heden Zeetoegang IJmond Vormgeving en aansturing van risicomanagement ter voorbereiding op aanbesteding en realisatie van nieuwe zeesluis bij IJmuiden in een DBFM-contract, met toepassing van parallelle procedures

Nadere informatie

Innovatief opdrachtgeverschap

Innovatief opdrachtgeverschap Innovatief opdrachtgeverschap CBZ Bouwdag Verpleging en Verzorging Bussum, 6 maart 2008 Inhoud TNO en innovatief opdrachtgeverschap Waarom geïntegreerd contract? Wat kunnen we leren uit andere sectoren?

Nadere informatie

Westluidense Poort. Het nieuwe cultuurcluster van Tiel

Westluidense Poort. Het nieuwe cultuurcluster van Tiel Westluidense Poort Het nieuwe cultuurcluster van Tiel Arjan Verboom, OPPS (Ine van den Hurk, gemeente Tiel) Apeldoorn, 16 oktober 2013 Inhoud Gebiedsontwikkeling Westluidense Poort Hoe in de markt gezet?

Nadere informatie

DBFM. Contractmanagement DBFM. contractmanagement. De 5 speerpunten van het pentagram

DBFM. Contractmanagement DBFM. contractmanagement. De 5 speerpunten van het pentagram DBFM contractmanagement DBFM Contractmanagement De 5 speerpunten van het pentagram Adrie Franken, contractmanager A15 Peter Franken, pl SCB 2e Coentunnel Evert Schuurman, PPS Kennispool 17 maart 2011 Programma

Nadere informatie

ZSM 1 Spoedwetprojecten & ZSM 2 Benuttingsprogramma

ZSM 1 Spoedwetprojecten & ZSM 2 Benuttingsprogramma & ZSM 2 Benuttingsprogramma Projecthistorie 10 11 12 13 14 15 Algemeen MIRT fase Opgave Oplossing Planning Financiën Pol./Best. Opgave De Spoedwetprojecten zijn bekende bereikbaarheidsknelpunten in doorgaande

Nadere informatie

Duurzaam Inkopen RWS. PIANOo congres Den Haag, 7 juni 2012. Leendert van Geldermalsen Projectmanager Duurzaam Inkopen RWS

Duurzaam Inkopen RWS. PIANOo congres Den Haag, 7 juni 2012. Leendert van Geldermalsen Projectmanager Duurzaam Inkopen RWS Duurzaam Inkopen RWS PIANOo congres Den Haag, 7 juni 2012 Leendert van Geldermalsen Projectmanager Duurzaam Inkopen RWS Wat vooraf ging Rijkswaterstaat wil in 2012 dé toonaangevende, publieksgerichte en

Nadere informatie

VAN INFRAPROVIDER NAAR NETWERKMANAGER DBFM-A15 MaVa. Jaap Zeilmaker projectdirecteur

VAN INFRAPROVIDER NAAR NETWERKMANAGER DBFM-A15 MaVa. Jaap Zeilmaker projectdirecteur VAN INFRAPROVIDER NAAR NETWERKMANAGER DBFM-A15 MaVa Jaap Zeilmaker projectdirecteur 1-12-2011 Leitmotief niet het object staat centraal maar de functie die het object vervult. Ontwikkeling komt voort uit

Nadere informatie

5 Opstellen businesscase

5 Opstellen businesscase 5 Opstellen In de voorgaande stappen is een duidelijk beeld verkregen van het beoogde project en de te realiseren baten. De batenboom geeft de beoogde baten in samenhang weer en laat in één oogopslag zien

Nadere informatie

Probabilistisch ramen

Probabilistisch ramen Probabilistisch ramen Presentatie DACE Seminar Arnaud Bots en Bert Schilder Inleiding - Wie zijn wij? - Waar houden we ons mee bezig? - Wat willen we vandaag vertellen? - Probabilistisch ramen, wat en

Nadere informatie

Project Dijkversterking Krimpen

Project Dijkversterking Krimpen Project Dijkversterking Krimpen Dijkversterking & UAV-gc Samenwerken met de opdrachtnemer Huub Verbruggen Projectmanager Dijkversterking Krimpen Even voorstellen Huub Verbruggen Projectmanager van beroep

Nadere informatie

PPS/Esco Praktijkdag 2014

PPS/Esco Praktijkdag 2014 PPS/Esco Praktijkdag 2014 Samenwerken als driver voor innovatie 10 december 2014 Private financiering en PPS financieringsprogramma Bert Mulders en Ronald Pereboom 1 1 Innovatieve financieringsvormen Inventarisatie

Nadere informatie

Workshop Innovatief Aanbesteden Concurrentie Gerichte Dialoog. Mr. M.M.A. van den Berg Mr. D.M. Stelling. 19 januari 2007

Workshop Innovatief Aanbesteden Concurrentie Gerichte Dialoog. Mr. M.M.A. van den Berg Mr. D.M. Stelling. 19 januari 2007 Workshop Innovatief Aanbesteden Concurrentie Gerichte Dialoog Mr. M.M.A. van den Berg Mr. D.M. Stelling 19 januari 2007 2 Waarom CGD? Juridisch kader: EU richtlijn 2004/18/EG BAO Wijziging strategie RWS:

Nadere informatie

Slimmer samenwerken: PPS light

Slimmer samenwerken: PPS light PUBLIC FINANCE CONGRES 2011 van Vliet Slimmer samenwerken: PPS light Karin Heijenrath ROC Leiden Caspar Boendermaker - BNG 13 oktober 2011 Agenda Publieke investeringsprojecten Publiek-private samenwerking

Nadere informatie

DBFM(O) Voortgangsrapportage 2010

DBFM(O) Voortgangsrapportage 2010 DBFM(O) Voortgangsrapportage 2010 Minder geld, meer prestatie 1 Inhoudsopgave DBFM(O) Voortgangsrapportage 1. Voorwoord...4 2. Inleiding...5 3. DBFM(O) op Rijksniveau...7 3.1 Inleiding...7 3.2 Verantwoordelijkheidsverdeling...7

Nadere informatie

Planuitwerkingsfase Grote Zeesluis Kanaal Gent-Terneuzen. Marktconsultatie Inkoop

Planuitwerkingsfase Grote Zeesluis Kanaal Gent-Terneuzen. Marktconsultatie Inkoop Planuitwerkingsfase Grote Zeesluis Kanaal Gent-Terneuzen Marktconsultatie Inkoop Kenmerken project (Inkoop) VNSC-project Technisch-inhoudelijke complex Omgeving complex MIRT-procedure Uitgangspunt realisatie:

Nadere informatie

Een contractvorm voor meerwaarde

Een contractvorm voor meerwaarde Een contractvorm voor meerwaarde PRAKTIJKCASUS INTERNATIONALE SCHOOL EINDHOVEN (DBFMO)» Martie Jacobs Directeur OPPS Content» Introductie Praktijkcase: Internationale School Eindhoven» Keuze voor PPS DBFMO»

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol. Datum: dd-mm-jj

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol. Datum: dd-mm-jj BUSINESS CASE: Versie Naam opdrachtgever Naam opsteller Datum: dd-mm-jj Voor akkoord: Datum: LET OP: De bedragen in deze business case zijn schattingen op grond van de nu beschikbare kennis en feiten.

Nadere informatie

Bijlage 2 Indicatieve doorlooptijden (open) aanbesteding(svarianten)

Bijlage 2 Indicatieve doorlooptijden (open) aanbesteding(svarianten) Bijlage 2 Indicatieve doorlooptijden (open) aanbesteding(svarianten) Wanneer duidelijkheid burger* Aanbestedings dossier gereed Opties 0 en 1 Optie 2 Optie 3 Optie 4 DT Noord (verlegd en verdiept**) met

Nadere informatie

Life Cycle. Management. . als aandachtsgebied binnen Asset Management. Jaap Bakker Senior Adviseur Asset Management Rijkswaterstaat.

Life Cycle. Management. . als aandachtsgebied binnen Asset Management. Jaap Bakker Senior Adviseur Asset Management Rijkswaterstaat. Realisatie Verkenning Planuitwerking Life Cycle Prestaties Life Cycle Risico s Life Cycle Kosten Life Cycle Management. als aandachtsgebied binnen Asset Management Beheer, onderhoud, exploitatie Jaap Bakker

Nadere informatie

WELKOM. Businesscase Spoorzone Presentatie voor TOP, 26 november 2014. Isidoor Hermans, directeur OBS

WELKOM. Businesscase Spoorzone Presentatie voor TOP, 26 november 2014. Isidoor Hermans, directeur OBS WELKOM Businesscase Spoorzone Presentatie voor TOP, 26 november 2014 Isidoor Hermans, directeur OBS Inhoud 1. Financiering project 2. Opzet van de businesscase 3. Aanleiding voor stresstest 4. Resultaten

Nadere informatie

INTEGRAAL PROJECTMANAGEMENT BIJ RIJKSWATERSTAAT

INTEGRAAL PROJECTMANAGEMENT BIJ RIJKSWATERSTAAT INTEGRAAL PROJECTMANAGEMENT BIJ RIJKSWATERSTAAT Integraal Projectmanagement bij Rijkswaterstaat Beknopte leaflet voor externen Versie: februari 2012 Voor meer informatie: Freek Wermer specialist projectmanagement

Nadere informatie

Betreft: Offerte uitvraag {adviseur en opsteller outputspecificatie}

Betreft: Offerte uitvraag {adviseur en opsteller outputspecificatie} Aan: Naam adviesbureau, ter attentie van, adres { } Betreft: Offerte uitvraag {adviseur en opsteller outputspecificatie} {Plaatsnaam en datum} Geachte heer, mevrouw, { } De gemeente { } en het schoolbestuur

Nadere informatie

Risicomanagement bij geïntegreerde contractvormen. IPMA-NL Interessegroep Risicomanagement

Risicomanagement bij geïntegreerde contractvormen. IPMA-NL Interessegroep Risicomanagement Risicomanagement bij geïntegreerde contractvormen IPMA-NL Interessegroep Risicomanagement Jeroen Mieris, Project Manager 1 Inhoud Even voorstellen.. Veranderende bouwwereld Geïntegreerde contracten Risicomanagement

Nadere informatie

Best Value @Rijkswaterstaat. Gül Ören Wouter Smits

Best Value @Rijkswaterstaat. Gül Ören Wouter Smits Best Value @ Gül Ören Wouter Smits Programma 14.30 14.40 Toelichting strategisch plan 14.40 14.55 Afwegingskader 14.55 15.50 Casus voorbereidingsfase 15.50 16.00 Pauze 16.00 16.15 Metrics BVP projecten

Nadere informatie

Handreiking D&C Contracten. 26 September 2005

Handreiking D&C Contracten. 26 September 2005 Handreiking D&C Contracten 26 September 2005 Ministerie van Verkeer en Waterstaat Rijkswaterstaat BIBLIOTHEEK RIJKSWATERSTAAT UTRECHT NR Z4Z).5...qo& RWS bibliotheek locatie Utrecht Postbus 20.000 3502

Nadere informatie

Aanbesteden voor dummies. 24 november 2011 Seth van der Wielen Adviesburo De Meent b.v

Aanbesteden voor dummies. 24 november 2011 Seth van der Wielen Adviesburo De Meent b.v Aanbesteden voor dummies 24 november 2011 Seth van der Wielen Adviesburo De Meent b.v 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Aanbestedingsvormen 3. Contractvormen 4. Zorg voor een goede opdrachtnemer 5. Vraag

Nadere informatie

ZSM 1 Spoedwetprojecten & ZSM 2 Benuttingsprogramma

ZSM 1 Spoedwetprojecten & ZSM 2 Benuttingsprogramma & ZSM 2 Benuttingsprogramma Gebied Onderwerp Ministerie Fase Nationaal Hoofdwegen IenM Realisatie Projecthistorie 07 08 09 10 11 12 Algemeen MIRT fase Opgave Oplossing Planning Financiën Pol./Best. Opgave

Nadere informatie

Inhoudsopgave studiemateriaal

Inhoudsopgave studiemateriaal pag.: 1 van 6 Opleiding: NEVI 2 tactisch Onderdeel: Module K22, Europees aanbesteden - gevorderd Versie: 2 Algemene inleiding Inhoudsopgave Index Deel 1 Aanbestedingsplan Sub 1.1 Ontwikkelingen Overzicht

Nadere informatie

Aanbestedingswet 2012 (Essentie)

Aanbestedingswet 2012 (Essentie) Aanbestedingswet 2012 (Essentie) Toelichting overige veel gehanteerde begrippen Lalot Koster-Cosijn Inhoud presentatie Aanbestedingswet Gids Proportionaliteit Klachtenregeling/Cie van experts Toelichting

Nadere informatie

Onderwerp: Risico inventarisatie project rwzi Utrecht Nummer: 604438. Dit onderwerp wordt geagendeerd ter kennisneming ter consultering ter advisering

Onderwerp: Risico inventarisatie project rwzi Utrecht Nummer: 604438. Dit onderwerp wordt geagendeerd ter kennisneming ter consultering ter advisering COLLEGE VAN DIJKGRAAF EN HOOGHEEMRADEN COMMISSIE BMZ ALGEMEEN BESTUUR Agendapunt 9A Onderwerp: Risico inventarisatie project rwzi Utrecht Nummer: 604438 In D&H: 22-01-2013 Steller: Drs. J.L.P.A. Dankaart

Nadere informatie

Planning centraal in project A1 A6 Primavera Gebruikersbijeenkomst. 10 september 2013

Planning centraal in project A1 A6 Primavera Gebruikersbijeenkomst. 10 september 2013 Planning centraal in project A1 A6 Primavera Gebruikersbijeenkomst 10 september 2013 Agenda Korte uitleg van het project Van Selectie naar Preferred bidder Planning is spin in het web Optimaal benutten

Nadere informatie

Inhuur in de Kempen. Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden. Onderzoeksaanpak

Inhuur in de Kempen. Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden. Onderzoeksaanpak Inhuur in de Kempen Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden Onderzoeksaanpak Rekenkamercommissie Kempengemeenten 21 april 2014 1. Achtergrond en aanleiding In gemeentelijke organisaties met een omvang als

Nadere informatie

Kader LCC bij verkenning, planuitwerking en realisatie. Datum 4 april 2012 Status Definitief

Kader LCC bij verkenning, planuitwerking en realisatie. Datum 4 april 2012 Status Definitief Kader LCC bij verkenning, planuitwerking en realisatie Datum 4 april 2012 Status Definitief Kader LCC bij verkenning, planuitwerking en realisatie Datum 4 april 2012 Status Definitief Colofon Uitgegeven

Nadere informatie

ing. Mario P.M. Pelsers +31 (0)6 48761712 Geboortedatum 4 september 1971

ing. Mario P.M. Pelsers +31 (0)6 48761712 Geboortedatum 4 september 1971 Curriculum Vitae Personalia Naam ing. Mario P.M. Pelsers Bedrijfsgegevens Contactgegevens Nationaliteit MAPLE Contractmanagement Abdis Franciscastraat 1 6041 VD Roermond KvK-nr. 61146862 BTW-nr. NL158531899B01

Nadere informatie

Best Value Procurement. (R)evolutie in de waterbouw? Wiebe Witteveen

Best Value Procurement. (R)evolutie in de waterbouw? Wiebe Witteveen Best Value Procurement (R)evolutie in de waterbouw? Wiebe Witteveen Prestatie-informatie Wiebe Betrokken bij de BVP-implementatie van RWS sinds 2008 Lid NEVI certification Board; A+-gecertificeerd sinds

Nadere informatie

INFRASUCCES. LCC Tender. Het bureau voor het duurzame aanbestedingen in de bouw

INFRASUCCES. LCC Tender. Het bureau voor het duurzame aanbestedingen in de bouw INFRASUCCES LCC Tender Het bureau voor het duurzame aanbestedingen in de bouw Inhoud Duurzaam aanbesteden EMVI Rekenmodellen ikalm LCC Tender Innovatieve contracten Duurzaam aanbesteden Doel van de aanbesteding

Nadere informatie

Duurzame energie. Leveranciersdag Rijk 27 november 2015. Piet Glas

Duurzame energie. Leveranciersdag Rijk 27 november 2015. Piet Glas Duurzame energie Leveranciersdag Rijk 27 november 2015 Piet Glas P.Glas@mindef.nl Categoriemanager Energie Frans van Beek frans.beek@minbzk.nl BZK - DG Organisatie Bedrijfsvoering Rijk Opzet workshop 1.

Nadere informatie

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer. Gemeenteraad 22 maart 2016

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer. Gemeenteraad 22 maart 2016 Programma Hoogfrequent Spoorvervoer Gemeenteraad 22 maart 2016 Maatregelenpakket PHS Boxtel Agenda even opfrissen.wat hebben we in de bestuursovereenkomst vastgelegd plan van aanpak Maatregelenpakket PHS

Nadere informatie

meer werk of meerwaarde? Pps bij scholenbouw in Nederland

meer werk of meerwaarde? Pps bij scholenbouw in Nederland meer werk of meerwaarde? Pps bij scholenbouw in Nederland Overweegt u nieuwbouw of renovatie van een school? Deze folder geeft u inzicht in wat publiekprivate samenwerking (pps) bij scholen inhoudt. Wanneer

Nadere informatie

Governance realisatiefase Zuidelijke Ringweg Groningen Fase 2

Governance realisatiefase Zuidelijke Ringweg Groningen Fase 2 Bijlage V Governance realisatiefase Zuidelijke Ringweg Groningen Fase 2 21 oktober 2014 pagina 1 van 6 Bijlage V: Governance realisatiefase Zuidelijke Ringweg Groningen Fase 2 Inleiding Governance in de

Nadere informatie

Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Duurzaamheid. Ervaringen van een Rijkswaterstaat medewerker. Harald Versteeg Programmamanager RWS Duurzaam

Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Duurzaamheid. Ervaringen van een Rijkswaterstaat medewerker. Harald Versteeg Programmamanager RWS Duurzaam Duurzaamheid Ervaringen van een Rijkswaterstaat medewerker Harald Versteeg Programmamanager RWS Duurzaam Duurzaamheid maatschapelijke meerwaarde leveren PPP samenhang (met alle maatschappelijke doelen)

Nadere informatie

Aanbesteding project Knooppunt Hoevelaken. Klankbordgroepen 18 maart

Aanbesteding project Knooppunt Hoevelaken. Klankbordgroepen 18 maart Aanbesteding project Knooppunt Klankbordgroepen 18 maart Agenda 1. Stand van zaken project Knooppunt (Winston Zuiverloon) 2. A1 Bunschoten (Sascha van de Kolk) 3. Aanbesteding Project Knooppunt (Rob Spit)

Nadere informatie

Gebied, locatie of lijn!? Projectontwikkeling ViA15

Gebied, locatie of lijn!? Projectontwikkeling ViA15 Gebied, locatie of lijn!? Projectontwikkeling ViA15 David van Hasselt Projectbureau ViA15 t.b.v. Kennismiddag RO & bereikbaarheid LEF Futurcenter Rijkswaterstaat d.d. 22 oktober 2008 Problemen rond Arnhem

Nadere informatie

Monte Carlo-analyses waarschijnlijkheids- en nauwkeurigheidsberekeningen van

Monte Carlo-analyses waarschijnlijkheids- en nauwkeurigheidsberekeningen van Waarom gebruiken we Monte Carlo analyses? Bert Brandts Monte Carlo-analyses waarschijnlijkheids- en nauwkeurigheidsberekeningen van gebeurtenissen kunnen een bruikbaar instrument zijn om de post Onvoorzien

Nadere informatie

Introductie contractkeuzemethodiek

Introductie contractkeuzemethodiek Introductie contractkeuzemethodiek Opgesteld door Plaatsnaam, datum APPM & Provincie Zuid Holland Den Haag oktober 2013 Wat verwacht u van een ContractKeuzeMethodiek? 2 Agenda Ontstaan van CKM Introductie

Nadere informatie

Referentieprofielen Kennis-, ervaring, vaardigheden, houding en gedrag voor rollen in projecten

Referentieprofielen Kennis-, ervaring, vaardigheden, houding en gedrag voor rollen in projecten Rollen&Projectmanager,&Omgevingsmanager,&Technisch&manager,&Contractmanager,&Manager&Projectbeheersing& & Visie, doel en uitgangspunten bij de referentieprofielen: Visie Het succes van een project of programma

Nadere informatie

Gezamenlijk en professioneel inkopen

Gezamenlijk en professioneel inkopen Gezamenlijk en professioneel inkopen Inkoopsamenwerking gemeenten in West Brabant & de Hoeksche Waard & Zeeland Stichting Inkoopbureau West Brabant - Stichtingsvorm - Dagelijks bestuur, algemeen bestuur,

Nadere informatie

Marktdag 22 november 2012. Ondernemend aanbesteden gericht op lage TCO WELKOM SESSIE 6

Marktdag 22 november 2012. Ondernemend aanbesteden gericht op lage TCO WELKOM SESSIE 6 Marktdag 22 november 2012 Ondernemend aanbesteden gericht op lage TCO WELKOM SESSIE 6 Even voorstellen Paul Kuijpers (1961) Partner bij Balance & Result adviseurs, (Deventer) Ervaringen Haal het beste

Nadere informatie

Voorsprong door gebundelde kennis

Voorsprong door gebundelde kennis Advies- en ingenieursbureau dhv.nl Voorsprong door gebundelde kennis samenwerking bij complexe mobiliteitsprojecten Altijd een oplossing verder Een opdrachtgever met raad en daad bijstaan betekent meer

Nadere informatie

In opdracht van het waterschap Noorderzijlvest heeft bureau Balance tussen 31 oktober en 5 december een audit uitgevoerd op het Project Waterberging

In opdracht van het waterschap Noorderzijlvest heeft bureau Balance tussen 31 oktober en 5 december een audit uitgevoerd op het Project Waterberging 1 2 3 In opdracht van het waterschap Noorderzijlvest heeft bureau Balance tussen 31 oktober en 5 december een audit uitgevoerd op het Project Waterberging De Onlanden. 31 oktober werd gestart met een kick-off

Nadere informatie

Waardegerichte inkoop: de beste koop voor de toekomst

Waardegerichte inkoop: de beste koop voor de toekomst Waardegerichte inkoop: de beste koop voor de toekomst Lunchbijeenkomst PIANOo- 26 februari 2008 Antoinette Kemper 1 Voorbeeldproject waarin waardecreatie centraal staat Renovatie Ministerie van Financiën

Nadere informatie

Coming together is a beginning, staying together is progress, and working together is success. Henry Ford

Coming together is a beginning, staying together is progress, and working together is success. Henry Ford PPS uit balans? Coming together is a beginning, staying together is progress, and working together is success. Henry Ford Publiek-Private Samenwerking gaat de norm worden, aldus Prof. Dr. Willem Vermeend

Nadere informatie

Bepaal je bestemming vóórdat je vertrekt! Kennisdag Grip op Kwaliteit, 10 november 2015

Bepaal je bestemming vóórdat je vertrekt! Kennisdag Grip op Kwaliteit, 10 november 2015 Bepaal je bestemming vóórdat je vertrekt! Kennisdag Grip op Kwaliteit, 10 november 2015 Introductie Bernd Karstenberg, LCC adviseur André van den Hoek, Projectmanager onderwijshuisvesting (o.a. voor Lucas

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : M.M. Kool AB CATEGORIE : B-STUK (Beleidsstuk) VERGADERING D.D. : 26 november 2013 NUMMER : WS/WRM/CR/JEs/7985 OPSTELLER : ing. J. Esenkbrink, 0522-276829 FUNCTIE

Nadere informatie

Dijkverbetering Zuidelijke Randmeren en Eem. Aanpak ontwerp en uitvoering Kern Spakenburg

Dijkverbetering Zuidelijke Randmeren en Eem. Aanpak ontwerp en uitvoering Kern Spakenburg Dijkverbetering Zuidelijke Randmeren en Eem Aanpak ontwerp en uitvoering Kern Spakenburg Doel bijeenkomst Bewoners informeren over de aanpak ontwerp en uitvoering waterkering in de kern van Spakenburg

Nadere informatie

Ontpoldering Noordwaard

Ontpoldering Noordwaard Ontpoldering Noordwaard Ir. Richard Hartmann Contractmanager Ruimte voor de Rivier Gevaar 1993 en 1995 Programma Ruimte voor de Rivier De maatregelen op de ruim 30 locaties vormen samen het programma

Nadere informatie

Geïntegreerde contracten hulpmiddel voor decentrale overheden en maatschappelijke ondernemingen

Geïntegreerde contracten hulpmiddel voor decentrale overheden en maatschappelijke ondernemingen Geïntegreerde contracten hulpmiddel voor decentrale overheden en maatschappelijke ondernemingen Jean-Paul Schaaij, PPSsupport Bijeenkomst TU Delft 03-10-2012 PPSsupport Kennis van pps binnen Rijk beschikbaar

Nadere informatie

Beantwoording vragen schriftelijk overleg Voortgangsrapportage DBFM(O) 2014

Beantwoording vragen schriftelijk overleg Voortgangsrapportage DBFM(O) 2014 BIJLAGE Beantwoording vragen schriftelijk overleg Voortgangsrapportage DBFM(O) 2014 In het schriftelijk overleg naar aanleiding van de Voortgangsrapportage DBFM(O) 2014 is door de vaste commissie voor

Nadere informatie

Sturing op ICT STRATEGISCHE BESLUITVORMING GOVERNANCE INNOVATIE. 24 sept 2015; Jurgen Bomas

Sturing op ICT STRATEGISCHE BESLUITVORMING GOVERNANCE INNOVATIE. 24 sept 2015; Jurgen Bomas Sturing op ICT STRATEGISCHE BESLUITVORMING GOVERNANCE INNOVATIE Sturen op ICT en samenhang met business Maes als onderzoek model Vanuit onderzoek in bedrijfsleven: IT beslissing Rol Directie Consequentie

Nadere informatie

Bouwlokaal: Bouwen is vooruitzien Jan-Willem Ponjé

Bouwlokaal: Bouwen is vooruitzien Jan-Willem Ponjé Bouwlokaal: Bouwen is vooruitzien Jan-Willem Ponjé directeur Bouwbedrijf Ponjé Vestigingsplaats: Handel (gemeente Gemert-Bakel) Opgericht in: 1932 Omzet: 8,5 mln euro Medewerkers: 46 personen Activiteiten:

Nadere informatie

contractvorming in de onderwijshuisvesting Louk Heijnders Congres PIANOo 26 mei 2011

contractvorming in de onderwijshuisvesting Louk Heijnders Congres PIANOo 26 mei 2011 Innovatieve contractvorming in de onderwijshuisvesting Louk Heijnders Congres PIANOo 26 mei 2011 Servicecentrum Scholenbouw Opdrachtgevers OCW VNG VO raad PO raad Ketenpartners Steunpunt Seu brede scholen

Nadere informatie

Rapportage Dagelijks Bestuur resultaat eerste kwartaal 2012

Rapportage Dagelijks Bestuur resultaat eerste kwartaal 2012 Rapportage Dagelijks Bestuur resultaat eerste kwartaal 2012 t.b.v. AB 28 juni 2012 25 juni 2012 INHOUDSOPGAVE Toelichting 2 Resultaat eerste kwartaal 2012 2 Prognose voor geheel 2012 2 Verwerken aansluitingsverschil

Nadere informatie

Plan van aanpak 2009. Optimalisatie doelmatigheid incidentele inhuur derden

Plan van aanpak 2009. Optimalisatie doelmatigheid incidentele inhuur derden Plan van aanpak Optimalisatie doelmatigheid incidentele inhuur derden Inhoud 1 Inleiding 3 2 Aanbevelingen en voorgestelde acties 4 3 Voortgang en terugkoppeling 8 2 1. Inleiding Dit Plan van Aanpak is

Nadere informatie

Marktdag Rijksrederij. Jaarbeurs 26 november 2015

Marktdag Rijksrederij. Jaarbeurs 26 november 2015 Marktdag Rijksrederij Jaarbeurs Wat vertellen we vandaag? Deel 1: De keten RWS, Rijksrederij, PPO en de Markt Deel 2: Contractvormen Deel 3: Aanbestedingsproces Deel 4: TenderNed Wie zijn we? Frits Houtman

Nadere informatie

Richtlijn begrotingswijzigingen

Richtlijn begrotingswijzigingen Richtlijn begrotingswijzigingen Richtlijn begrotingswijzigingen... 1 Inleiding... 1 Wanneer vindt een aanpassing van de programmabegroting plaats... 1 Procesgang begrotingswijziging... 1 Procesbeschrijving

Nadere informatie

III. Projectorganisatie en planning

III. Projectorganisatie en planning III. Projectorganisatie en planning Inhoud A. Doel en beschrijving...iii-2 A.1. A.2. Doel (strategie)...iii-2 Beschrijving...III-2 B. Verdere relevante informatiebronnen...iii-2 C. De projectorganisatie...iii-3

Nadere informatie

10/09/2013. 4 Maatregelen Nederrijn. Wie zijn we. Wat doen we. Wat doen we anders. Waarom doen we dit? Rijkswaterstaat Boskalis.

10/09/2013. 4 Maatregelen Nederrijn. Wie zijn we. Wat doen we. Wat doen we anders. Waarom doen we dit? Rijkswaterstaat Boskalis. Nederland efficiënter beschermen tegen hoogwater 4 Maatregelen Nederrijn 10 september 2013 Waterschap Rivierenland, Tiel Dirk-Jan Zwemmer (PM Boskalis) Jeroen Eikholt (CM ) Wie zijn we Wat doen we Wat

Nadere informatie

Meerjaren InvesteringsPlan 2013-2016

Meerjaren InvesteringsPlan 2013-2016 Meerjaren InvesteringsPlan 2013-2016 Resultaat na MKBA 11 december 2012 Inhoud presentatie Inleiding en aanleiding MKBA proces door Boer en Croon Resultaat MKBA: nieuwe MIP boekwerk Besluit MIP Vervolg:

Nadere informatie

De SYSQA dienst auditing. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

De SYSQA dienst auditing. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. De SYSQA dienst auditing Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 8 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3

Nadere informatie

Ruimte voor ontwikkeling. Financiële haalbaarheid en management van gebiedsontwikkeling

Ruimte voor ontwikkeling. Financiële haalbaarheid en management van gebiedsontwikkeling Ruimte voor ontwikkeling Financiële haalbaarheid en management van gebiedsontwikkeling U WILT UW GEBIED ONTWIKKELEN. DAT ROEP VEEL VRAGEN OP: HOE PAK IK DAT AAN? EN IS HET FINANCIEEL WEL HAALBAAR IN DEZE

Nadere informatie

Regionale keringen versneld verbeteren. (Freek Benning) (Ludolph Wentholt)

Regionale keringen versneld verbeteren. (Freek Benning) (Ludolph Wentholt) Regionale keringen versneld verbeteren Organisatie: i Arcadis GMB STOWA (Marco Veendorp) (Freek Benning) (Ludolph Wentholt) 12.00 12.45 13.00 14.30 14.30 14.45 14.45 15.05 15.05 16.05 16.15 16.45 16.45

Nadere informatie

PHS corridor Alkmaar Amsterdam Opstellen Sprinter materieel

PHS corridor Alkmaar Amsterdam Opstellen Sprinter materieel PHS corridor Alkmaar Amsterdam Opstellen Sprinter materieel 19:00 19:15 Presentatie IenM 19:15 20:00 Presentatie ProRail 20:00 21:00 Informatie markt 21:00 Gelegenheid tot plenair aandragen zorgen en belangen

Nadere informatie

Voortgangsrapportage Permanent Theater

Voortgangsrapportage Permanent Theater Voortgangsrapportage Permanent Theater 18 februari 2013 Agenda Rapportage - pauze - Marktconsultatie Vervolgproces 1 Rapportage Afspraken met de raad Vragen vooraf Financiën Theaterconcepten Locaties Investering

Nadere informatie

Het succes van de A12

Het succes van de A12 Het succes van de A12 Meer markt én meer samenwerking!! Carel van Belois (RWS) Jan Willem Bruining (BAM) Oktober 2014 1 Inhoud presentatie Het project A12 Luve: wat behelsde het? Wat was het Samenwerkingsmodel?

Nadere informatie

Veranderende informatiebehoefte bij opdrachtgevers in de bouw

Veranderende informatiebehoefte bij opdrachtgevers in de bouw Veranderende informatiebehoefte bij opdrachtgevers in de bouw Prof.dr.ir. Marleen Hermans Leerstoel Publiek opdrachtgeverschap in de bouw, TU Delft Managing Partner, Brink Management & Advies mede mogelijk

Nadere informatie

Meerwaarde met het concessiemodel een model voor Publiek-Private Samenwerking

Meerwaarde met het concessiemodel een model voor Publiek-Private Samenwerking Meerwaarde met het concessiemodel een model voor Publiek-Private Samenwerking Uitgangspunten PPS-concessiemodel De overheid zet een geïntegreerd investeringsproject in de markt: ontwerp, aanleg, onderhoud

Nadere informatie

Kosten ramen binnen ProRail. I.A. Overwijk F.G.A. van den Berg

Kosten ramen binnen ProRail. I.A. Overwijk F.G.A. van den Berg Kosten ramen binnen ProRail I.A. Overwijk F.G.A. van den Berg Kosten ramen binnen ProRail Kosten ramen algemeen Ramen met kengetallen SSK Risico s Kostennota Praktijk Kostenramen algemeen ProRail raamt

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Betreft Stand van zaken ontwikkeling Internationale School Eindhoven.

gemeente Eindhoven Betreft Stand van zaken ontwikkeling Internationale School Eindhoven. gemeente Eindhoven Inboeknummer 11bst01929 Dossiernummer 11.44.607 01 november 2011 Raadsvoorhangbrief Betreft Stand van zaken ontwikkeling Internationale School Eindhoven. Inleiding Op 7 juni 2011 heeft

Nadere informatie

CPO in Langeraar-Oost

CPO in Langeraar-Oost CPO in Langeraar-Oost 3 maart 2014 PROGRAMMA CPO Langeraar-Oost Welkom Stand van zaken en hoofdlijnen plan Langeraar-Oost Zelf je woning bouwen en CPO Workshop: wensen en vragen Vervolg en afronding presentatie

Nadere informatie

Piet-Hein Kolff Hoofd Ingenieursbureau s-hertogenbosch Commissielid Aanbesteden en Inkopen VNG 6 Omgaan met partners in de markt De bouwaffaire heeft er toe geleid dat Gemeenten en opdrachtnemers op afstand

Nadere informatie

Raads informatiebrief

Raads informatiebrief gemeente Eindhoven Raadsnummer XO.R4OIO.OOI Inboeknummer robstorg48 Dossiernummer os6.6oz ta september zoro Raads informatiebrief Betreft Project en transactiekosten Internationale school. Inleiding Uw

Nadere informatie

Winst behalen met PPSconstructies

Winst behalen met PPSconstructies Winst behalen met PPSconstructies Er valt veel winst te behalen met PPS-constructies. Maar dan moeten opdrachtgever en opdrachtnemer goed samenwerken. Daar komt wel wat bij kijken. Het denken in PPS is

Nadere informatie

VORMGEVINGSPROTOCOL KWALITEITSBORGING VORMGEVING INFRASTRUCTUUR. P.W. van den Heuvel versie 23 november 2007 pagina 1 van 7

VORMGEVINGSPROTOCOL KWALITEITSBORGING VORMGEVING INFRASTRUCTUUR. P.W. van den Heuvel versie 23 november 2007 pagina 1 van 7 VORMGEVINGSPROTOCOL KWALITEITSBORGING VORMGEVING INFRASTRUCTUUR P.W. van den Heuvel versie 23 november 2007 pagina 1 van 7 Kwaliteitsborging Vormgeving Infrastructuur Inleiding De infrastructuur heeft

Nadere informatie

III I 111 1 li Dili 1 \ till iiiiiiiii HI

III I 111 1 li Dili 1 \ till iiiiiiiii HI Raadhuisplein 1 7811 AP Emmen t. 14 0591 f. 0591 685599 Postbus 30001 7800 RA Emmen e. gemeente@emmen.nl i. www.emmen.nl III I 111 1 li Dili 1 \ till iiiiiiiii HI * 1 3. 5 2 1 7 8 3 *, Aan de raad van

Nadere informatie

Samen naar een beter resultaat! Marktconsultatie Hondsrugwegtunnel 23 april 2010

Samen naar een beter resultaat! Marktconsultatie Hondsrugwegtunnel 23 april 2010 Samen naar een beter resultaat! Marktconsultatie Hondsrugwegtunnel 23 april 2010 Programma 9.00 9.15 Plenaire opening, Wethouder J. Kuper 9.15 10.00 Plenaire presentatie project HRW-tunnel en beoogde marktbenadering,

Nadere informatie

Dilemma s rond Uitbesteding van Infra: DBFM Bestuurskundig Doorgelicht

Dilemma s rond Uitbesteding van Infra: DBFM Bestuurskundig Doorgelicht Dilemma s rond Uitbesteding van Infra: DBFM Bestuurskundig Doorgelicht Sander Lenferink Radboud Universiteit Nijmegen s.lenferink@fm.ru.nl Stefan Verweij Universiteit van Bamberg stefan.verweij@uni-bamberg.de

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : Auditcommissie AB CATEGORIE : A-STUK (Afdoeningsstuk) VERGADERING D.D. : 30 september 2014 NUMMER : SEC//AKS/PvL/8375 OPSTELLER : P. van der Loo, 0522-276709

Nadere informatie

PUNT NR. 9 VAN DE AGENDA VAN DE VERGADERING VAN HET ALGEMEEN BESTUUR D.D. 19 december 2013.

PUNT NR. 9 VAN DE AGENDA VAN DE VERGADERING VAN HET ALGEMEEN BESTUUR D.D. 19 december 2013. PUNT NR. 9 VAN DE AGENDA VAN DE VERGADERING VAN HET ALGEMEEN BESTUUR D.D. 19 december 2013. Zwolle, 20 november 2013 Nr. Bestuur-4232 Aan het algemeen bestuur Onderwerp: HWBP Plannen van Aanpak Verkenningsfase

Nadere informatie

PRESTATIEVERKOOP BENT U ER KLAAR VOOR?

PRESTATIEVERKOOP BENT U ER KLAAR VOOR? PRESTATIEVERKOOP BENT U ER KLAAR VOOR? Utrecht, 4 oktober 2012 BEST VALUE PROCUREMENT / PRESTATIEINKOOP Een aanbieder vinden die boven het maaiveld uitsteekt en die weet waar hij het over heeft Waardevermeerdering

Nadere informatie

Marktbetrokkenheid in infrastructuurplanning: Stilstand voorkomen door als overheid minder zelf te doen?

Marktbetrokkenheid in infrastructuurplanning: Stilstand voorkomen door als overheid minder zelf te doen? Marktbetrokkenheid in infrastructuurplanning: Stilstand voorkomen door als overheid minder zelf te doen? Sander Lenferink, MSc. Rijksuniversiteit Groningen s.lenferink@rug.nl Dr. Ir. Taede Tillema Rijksuniversiteit

Nadere informatie

Nieuwe Westelijke Oeververbinding (NWO)

Nieuwe Westelijke Oeververbinding (NWO) Nieuwe Westelijke Oeververbinding (NWO) Participatie Stefan van der Voorn 22-12-2011 Inhoudsopgave presentatie Het proces aanleg Sneller en Beter De Verkenning Ruit Rotterdam De Nieuwe Westelijke Oeververbinding

Nadere informatie

Hans de Jonge 29 oktober2009

Hans de Jonge 29 oktober2009 Hans de Jonge 29 oktober2009 Strategische doelen Rendement Risico s Monitoring en verantwoording Risico- en lifecycle management Veroudering & lifecycle Besluitvorming en prioritering Operationele werkzaamheden

Nadere informatie

Economisch perspectief verdieping Nieuwe Waterweg / Botlek

Economisch perspectief verdieping Nieuwe Waterweg / Botlek Economisch perspectief verdieping Nieuwe Waterweg / Botlek Sigrid Schenk Irene Pohl Rotterdam, januari 2014 Aanleiding voor verdieping NWW / Botlek Page 2 BRON: HBR Het Botlekgebied / Pernis vormt het

Nadere informatie

Wat kan Value Engineering & LCC voor onze markt betekenen?

Wat kan Value Engineering & LCC voor onze markt betekenen? Wat kan Value Engineering & LCC voor onze markt betekenen? procesinnovatie bij ontwerp en beheer. Gerard Filé Introductie adviseur kosten & risicomanagement Overheid, industrie en inmiddels 23 jaar bij

Nadere informatie

De meest geschikte contractvorm voor een duurzame natuurvriendelijke oever

De meest geschikte contractvorm voor een duurzame natuurvriendelijke oever De meest geschikte contractvorm voor een duurzame natuurvriendelijke oever Moderne Contract Vormen ing. Maureen de Munck ir. David Wattjes Amsterdam, 6 juni 2013 Natuurvriendelijke oevers Doelen : het

Nadere informatie

PROJECT INITIATION DOCUMENT

PROJECT INITIATION DOCUMENT PROJECT INITIATION DOCUMENT Versie: Datum: x.x dd-mm-jj DOCUMENTATIE Versie Naam opdrachtgever Naam opsteller Datum: dd-mm-jj Voor akkoord: Datum:. INHOUDSOPGAVE 1. Managementsamenvatting

Nadere informatie

XVI. Onderhandelingsfase

XVI. Onderhandelingsfase XVI. Onderhandelingsfase Inhoud A. Doel en beschrijving onderhandelingsfase... XVI-2 A.1. A.2. A.3. Doel... XVI-2 Beschrijving... XVI-3 Activiteiten in de onderhandelingsfase... XVI-3 B. Voorbereidende

Nadere informatie

Voorstel Het dagelijks bestuur adviseren over onderstaand conceptvoorstel aan het algemeen bestuur.

Voorstel Het dagelijks bestuur adviseren over onderstaand conceptvoorstel aan het algemeen bestuur. Onderwerp: Programmaplan versnelling HWBP dijkversterking WPM Regi_stratienummer: 2016.03155 Gezamenlijke commissie Portefeuillehouder: Rein Dupont Datum: 4 mei 2016 Vergaderingnummèr: 1 Agendapunt: 4

Nadere informatie

Baggerspeciedepot Hollandsch Diep

Baggerspeciedepot Hollandsch Diep Baggerspeciedepot Hollandsch Diep Bijeenkomst CEDA-NL 20 januari 2009 Inhoud 1. Historie van het project 2. Scope van het werk 3. Samenwerking Opdrachtgever (OG) Opdrachtnemer (ON) 4. Toekomst Lars Teulings

Nadere informatie