VASTWERKEN. Officieel orgaan van de AVOM. de Marine ná de Marine. jaargang 26 december 2011

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VASTWERKEN. Officieel orgaan van de AVOM. de Marine ná de Marine. jaargang 26 december 2011"

Transcriptie

1 VASTWERKEN Officieel orgaan van de AVOM Algemene Vereniging Oud- en actief dienend personeel van de Koninklijke Marine Tijdens de jubileumviering op 30 september werd druk gebruik gemaakt van een havenrondvaart met de sleepboot Rotte. De foto van Fred Boogert geeft een beeld van de herinneringen die vele oud-marinemensen tijdens de rondvaart hadden over toen en nu. de Marine ná de Marine jaargang 26 december /2011

2 jaargang 26 december /2011 VASTWERKEN Officieel orgaan van de AVOM Algemene Vereniging Oud-en actief dienend personeel van de Koninklijke Marine Beschermheer: Vice-admiraal M.J.M. Borsboom, commandant Zeestrijdkrachten Nederland VAST WERKEN verschijnt 5x per jaar maart, mei, augustus, oktober en december REDACTIE Hoofdredacteur: Harry Faber Pierre Monteuxstraat ED Hengelo T: E: Medewerkers: Ad de Kruijf (Marine in het vizier / fotoredactie) Joop Kooijman (de West) Fred Boogert (fotografie) Rob van Grondelle (fotografie / marinenieuws) KOPIJ voor het volgend nummer van maart 2012 uiterlijk za 11 februari 2012 zenden naar: Redactie VastWerken Pierre Monteuxstraat 17, 7558 ED Hengelo of per naar: ADVERTENTIES/ACTIES PR-AVOM Weverij HH Alkmaar T: E: ABONNEMENT VASTWERKEN 2011 Nederland, p. jaar 32,50 in Europa, p. jaar 35,00 Buiten Europa, p. jaar 42,50 HOOFDBESTUUR Correspondentie-adres: Postbus AA Almere J. (Jan) Bomhof algemeen voorzitter Polkastraat KZ Apeldoorn T: E: Marco van de Velde secretaris Jacob van Ruysdaelstraat NR Almere T: E: penningmeester vacant E: Martijn van t Veer PR, Ledenwerving & Veteranenzaken Weverij HH Alkmaar T: E: Ereleden H.J.C. Schellekens en C. Oosterlaak, oprichters van de AVOM H.C. Jongewaard bc, Th.R.L. Luijckx en G. Tigchelaar Raad van advies hoofdbestuur Dr. J.L. Swarte sociale/maatschappeijlke zaken AVOM Wandelpeloton Jan Hopster, voorzitter a.i. Van Hemerstraat BT Balkbrug T: AVOM Roei- en zeilploeg Jaap Hart, secretaris Van Everdingenstraat HA Alkmaar T: Lidmaatschap AVOM Contributie leden/donateurs per jaar 27,00 inschrijfgeld nieuwe leden 7,50 Contributierekening Opzegging lidmaatschap AVOM / aboonement VW alleen schriftelijk met ingang van het einde van een verenigingsjaar, met inachtneming van een opzegtermijn van tenminste vier weken. Ledenadministratie Ineke (van den Broek) Uyl Han Hoekstrahof WX Hoorn T: E: Nog geen lid van de AVOM of wilt u abonnee worden op VastWerken? Aanmelden: Geen internet? Meld u dan aan bij Ledenadministratie AVOM: Han Hoekstrahof 199, 1628 WX Hoorn Links naar de AVOM: De inhoud van artikelen in VastWerken hoeft niet noodzakelijkerwijs de mening van het hoofdbestuur van de AVOM weer te geven. Overname van tekst en delen van artikelen is toegestaan mits VastWerken als bron wordt vermeld. REALISATIE/PREPRESS Smit van 1876, Venlo DRUK Veldhuis Media, Raalte ISSN Doelstellingen AVOM het bevorderen van de kameraadschap van de leden van de vereniging en het behartigen van de belangen van hen die als militair de Koninklijke marine hebben gediend, in het bijzonder de leden van de vereniging. het onderhouden van goede contacten en betrekkingen met de Koninklijke marine. het mede hooghouden van de eer en de tradities van de Koninklijke marine. het in herinnering houden en eren van hen die gesneuveld of overleden zijn in dienst van het vaderland en in bijzonder hen die in dienst van de Koninklijke marine zijn gevallen. in gevallen van materiële of immateriële noden of andere belangen, van leden of nabestaanden van leden, zal de AVOM een adviserende of doorverwijzenden functie hebben, in eerste aanleg naar de reeds bestaande organisaties c.q. instellingen binnen de Koninklijke marine. De vereniging tracht dit doel te bereiken door onder meer: het houden van vergaderingen, bijeenkomsten, excursies e.d.; het uitgeven van een verenigingsorgaan en andere geschriften; het onderhouden van goede contacten met overheids- en andere instanties; het behulpzaam zijn bij het herstellen van contacten tussen oud-collega s van de Koninklijke marine. De AVOM is ingeschreven bij de Kamer van Koophandel te Tilburg, nr De AVOM is aangesloten bij de Stichting Veteranenplatform en lid van de International Maritime Confederation (IMC). 2 VASTWERKEN 5/2011

3 In dit nummer Bij de foto voorpagina: De foto van 30 september is ook actueel als beeld voor Hoe zal het gaan met de Koninklijke Marine na de bezuinigingen? Van het hoofdbestuur met o.a. Bevrijdingsdefilé Wageningen op 5 mei Redactioneel met Leo Dijkmans 93 jaar en onze man in De West Joop Kooijman Koninklijke Marine 50 jaar geleden 25 jaar geleden De Queen Wilhellmina P801 was een vreemde eend in de bijt De moderne hedendaagse marine Van de voorzitter Het einde van het jaar brengt altijd een terugblik met zich mee. Een druk jaar met veranderingen, tekort aan bestuursleden en een feestelijk hoogtepunt: ons jubileum. Een landelijke Nederlandse Veteranendag die eindigde in een modderpoel en de Marine Veteranendag en Marinedagen met mooi weer en veel gemopper over het ontbreken van de hoeksteen uit ons verleden, de traditionele Blauwe Hap. Begrijpelijk maar toch. Ook volgend jaar zal er een Marine Veteranendag zijn, gevolgd door Marinedagen. De Marine Veteranendag zal zijn op een vrijdag gevolgd door de Marinedagen. Het geheel is drie dagen, één dag minder dan in andere jaren. We worden op 6, 7 en 8 juli weer in Den Helder verwacht en ja, gelukkig, de maaltijd wordt in ere hersteld. Tradities kunnen ook alleen bij voortbestaan tradities zijn De marinewereld in het Vizier van Ad de Kruijf De landingsvaartuigen en hun moederschepen Het Vizier op de West: Hr.Ms. Van Speijk in 2004 in beeld Marinenieuws 17 AVOM activiteitenkalender 2012 Nieuws van de afdelingen Veteranennieuws met de revisite naar Zuid-Korea van Herman Repping Reünies en Herdenkingen 21 Boekenplank Nieuwe leden en ons ontvallen leden 29 De AVOM-winkel en de Marinekalender 2012 Puzzelrubriek met prachtige prijs van BCC De activiteiten van de AVOM worden mede mogelijk gemaakt door het vfonds met middelen uit de BankGiro Loterij en de Lotto. Uw deelname aan deze loterijen wordt daarom van harte aanbevolen. Internationaal is er ook het een en ander gebeurd. Het voorzitterschap van de CMI/IMC is overgedragen aan de DNB (Deutsche Marine Bund). De overdracht vond plaats tijdens de jaarlijkse bijeenkomst gehouden in Laboe (bij Kiel). Een mooie locatie waar de DMB een eigen hotel exploiteert. Zeker aan te bevelen voor een bezoek aan deze omgeving, waar ook een indrukwekkend gedenkteken is gebouwd voor alle gevallenen en waar een stuk maritieme geschiedenis wordt weergegeven. Volgend jaar is het aan de AVOM om de jaarlijkse bijeenkomst te organiseren. Verder wordt er een website opgezet waar een ieder kan kijken wat er zo al gebeurt bij de diverse verenigingen en waaraan links naar de aangesloten landen van de CMI worden toegevoegd. Ook organiseert de CMI jaarlijks het zeilkamp dat volgend jaar gehouden wordt in België. Planning voor het zeilkamp is van 9 tot 19 juli in Oostende. Later zal er hierover nog meer informatie volgen in Vast- Werken. Veranderingen gaan soms heel snel; wat niet zo snel gaat is het vinden van personen die zich voor de vereniging in willen zetten. We hebben nu al diverse malen oproepen geplaatst voor bestuursleden, tot op heden hebben we helaas nog geen enkele functie in kunnen vullen. Deze problemen doen zich ook voor bij de afdelingen. Dit heeft nu tot gevolg dat er twee afdelingen zijn opgeheven. Ik wil u nogmaals vragen u beschikbaar te stellen voor het HB, we moeten met minimaal twee personen uitbreiden. Dan rest mij u een prettige Kerst toe te wensen en een gelukkig Nieuwjaar met een veilige jaarwisseling. Voor mij duurt het jaar 6 uur langer... ik mag de jaarwisseling meemaken op Curaçao. Jan Bomhof, algemeen voorzitter. zie ook: VASTWERKEN 5/2011 3

4 Van het hoofdbestuur UIT GELICHT Bevrijdingsdefilé zaterdag 5 mei 2012 Het jaarlijks Bevrijdingsevenement in Wageningen is in 2011 met bezoekers uit binnen- en buitenland opnieuw een succes. Er is in waardigheid herdacht en gevierd. Het Bevrijdingsdefilé zal in 2012 worden gehouden op zaterdag 5 mei. Het hoofdbestuur heeft een verzoek ontvangen van hetnationaal Comité Herdenking Capitulatie 1945 Wageningen of een vertegenwoordiging van de AVOM wil deelnemen aan het defilé. Veteranen die (ook in 2012) willen meelopen in het AVOM-peloton worden verzocht dit vóór 10 januari per te melden aan In de met de aanmelding moeten minimaal de volgende gegevens worden vermeld: voornaam, achternaam, geboortedatum, veteranenpasnummer, loopt mee met defilé ja/nee; is slecht ter been en wil meerijden op voertuig: ja/nee, heeft strikt noodzakelijk begeleider nodig in voertuig: ja/nee, komt met partner, plaats op tribune: ja/nee. Geen ? Schrijf dan een brief(kaart) met de gevraagde gegevens en stuur die naar: Hoofdbestuur AVOM, Martijn van t Veer, Weverij 14, 1825HH Alkmaar. Juridisch adviseur Het bestuur van de AVOM is, na het overlijden van drs. Aron de Vries, op zoek naar een nieuwe onbezoldigde juridisch adviseur CONTRIBUTIE 2012 Sedert enige jaren ontvangen de AVOM-leden geen acceptgirokaart meer voor de betaling van de contributie; ook worden geen brieven meer verzonden om te herinneren aan het betalen. Ieder lid wordt verondersteld te weten wat zijn statutaire verplichtingen zijn. De contributie moet voor 1 februari van het nieuwe jaar zijn betaald. De meeste leden hebben inmiddels een incasso-machtiging afgegeven. Ook daar gaat wel eens iets mis als een wijziging van het rekeningnummer niet is doorgegeven. Een stornering is dan het gevolg met veel administratieve rompslomp. De leden die geen IC-machtiging hebben afgegeven worden er bij deze aan herinnerd dat zij vóór 1 februari 2012 dienen te betalen: 27, op rekeningnr t.n.v. AVOM contributierekening o.v.v. contributie 2012, indien mogelijk met het lidmaatschapsnummer (staat op het adreslabeltje van VastWerken). Op pagina 2 in VastWerken kunt u deze gegevens ook vinden. Leden die op 1 februari niet hebben betaald, of zijn gestorneerd, worden tijdelijk uitgeschreven en ontvangen dan ook geen VastWerken. Nog beter is het om alsnog een machtiging af te geven (niet verplicht), deze kunt u ieder moment opzeggen. Weet u niet meer of er een machtiging is afgegeven stuur dan gerust een nieuwe, er wordt slechts eenmaal ingehouden. De leden- & contributieadministratie dankt u hartelijk. Herhaalde oproep voor een penningmeester Het hoofdbestuur is op zoek naar een penningmeester. Als u hebt voldaan aan onderstaande voorwaarden dan kunt u na een serieuze inwerk- en meeloopperiode met het hoofdbestuur worden voorgedragen als penningmeester. We zoeken iemand die affiniteit heeft met boekhouden, de moderne Office-pakketten beheerst en natuurlijk bereid is om zijn steentje bij te dragen. Als penningmeester in het hoofdbestuur neemt u actief deel aan het besturen van de vereniging en alles wat daarbij hoort, zoals: aansturen van de ledenadministratie bijwonen van de ledenraadvergadering bijhouden van HB-vergaderingen maken van een jaarverslag beheren van de rekeningen beheren van de goederen en versturen van bestellingen controleren van betalingen aanschrijven van wanbetalers Voorts moet u in in het bezit zijn van: eigen vervoer mobiele telefoon computer met internet en goede gezondheid En een pre is bestuurservaring. Geïnteresseerd? Stuur dan een brief met cv en uw motivatie voor deze functie naar Hoofdbestuur AVOM, p/a Jan Bomhof, Polkastraat 21, 7323 KZ Apeldoorn. adres: Deze functionaris moet het hoofdbestuur van de AVOM voorzien van (juridisch) advies als dit nodig mocht zijn. Wij zoeken iemand die minimaal rechten heeft gestudeerd en goede kennis heeft van het Nederlands recht en het verenigingsrecht in het bijzonder. Denkt u over de juiste competenties te beschikken of kent u iemand die mogelijk voldoet aan deze eisen? Aarzel dan niet en reageer door een te sturen naar met daarin een korte toelichting voor de kandidaatstelling en een cv. 4 VASTWERKEN 5/2011

5 Redactioneel Het vizier op de West Toen de militaire taken in 1962 eindigden met het vertrek van het laatste schip uit Nieuw-Guinea kregen onze overzeese locaties in de West meer aandacht. Zeebenen kregen de marinemannen en -vrouwen door na die periode tijdens hun opleiding op een van de schepen een trip naar de West te moeten maken. De mariniers hadden er al langer een stevige voet aan de Caribische grond. Een deel van onze taken, denk aan de Kustwacht waar de Koninklijke Marine haar aandeel aan levert en de twee marinierskazernes die we er hebben, vindt dus plaats in dat overzeese deel. Vele ex- en actieve marinemensen hebben de West bezocht. Al enkele jaren krijgen wij zo nu en dan een bericht uit Curaçao van Joop Kooijman, onze medewerker aldaar. Joop is een ex-koopvaardij-officier met een sterke vriendschappelijke band met de Koninklijke Marine en later was hij ook werkzaam als Kustwacht-officier op contractbasis. In nauw overleg met Joop hebben we besloten dat we ongeveer op dezelfde wijze als Ad de Kruijf dat doet in zijn Vizier op de marinewereld op gezette tijden het maritiem nieuws zullen samenvatten in een rubriek: Vizier op de West. Naast het verleden zal ook het heden geregeld aan bod komen. De eerste Vizier op de West vindt u in dit nummer op bladz. 16. Red. De redactie van VastWerken wenst de gehele AVOM een zonnig 2012 toe. Voor u, lezers, en uw dierbaren hopen wij dat het jaar 2012 in rustig vaarwater mag verlopen, zonder al te veel hoge golven. Ons oudste AVOM-lid was jarig Het is niet helemaal zeker, maar tijdens de jubileumdag op 30 september was hij in elk geval al wel het oudste aanwezig AVOM-lid: Leo Dijkmans. Het is mogelijk dat er nog een ouder AVOM-lid in den lande is, maar dat heb ik niet kunnen achterhalen. Indien ja, meld het s.v.p. even aan de redactie. Dinsdag 22 november vierde Leo zijn 93ste verjaardag in het Verzorgingscentrum aan de Persoonshaven in Rotterdam. En traditiegetrouw met een aantal vrienden en vriendinnen. Hoewel zijn gehoor wel iets minder wordt, blijft hij van geest jong. Al even traditioneel was het aangeboden diner in het huis van grote klasse. Het mag wel eens gezegd worden dat de mensen die de ouderen verzorgen, ondanks bezuinigingen enz., er toch in slagen en het voor elkaar krijgen om het iedereen naar de zin te maken en aandacht te geven. Of is het daar in Rotterdam een uitzondering? Uw redacteur was er haast jaloers op hoe Leo werd vertroeteld, want de dames, waaronder z n schoondochter, stonden er op met Leo op de foto te komen. Leo: nog goede jaren en zeker graag tot volgend jaar. Droevige droefheid Uit het bericht van onze correspondent Rob van Grondelle: Droevige droefheid was het gevoel in de aanloop naar die laatste avond in Marinebar De Boei, die was gesitueerd in gebouw De Citadel, gelegen op het terrein van de Haagse Alexanderkazerne. Grote en neerslachtige droefheid alom, want onze De Boei, is niet meer! Jaren, vele jaren waren wij van Zuid-Holland daar te gast. Een bar gerund door toegewijde defensievrijwilligers in wisselende bezetting, een bar waar onvergetelijke fijne avonden en recepties werden gehouden, ondersteund door die vrijwilligers, voor wie altijd en door de jaren heen niets te veel was. Droevige droefheid, want bij besluit van Zijne Exellentie, de Minister van Defensie, krijgen kazerne en de gebouwen een andere bestemming, naar verluidt in de internationale sfeer. Foto Fred Boogert De allerlaatste middag aldaar op donderdag 24 november j.l. is een beschaafd, waardig en gezellig afscheid van de locatie geworden en eindigde het dus toch niet in droevige droefheid. QPO geprivatiseerd De Stichting QPO (Qua Patet Orbis, de lijfspreuk van het Korps Mariniers) gaf een korpsperiodiek uit voor actieve mariniers. Door de bezuinigingen dreigde dit blad te verdwijnen, maar door de oprichting van een nieuwe private stichting met dezelfde naam is het mogelijk het periodiek te laten voortbestaan en drie keer per jaar te laten verschijnen. In tegenstelling tot de vorige edities die alleen bestemd waren voor mariniers in actieve dienst, bestaat er nu ook de mogelijkheid voor oud-mariniers een abonnement te nemen op het magazine. Voor een abonnement: com of via opgave aan de Stichting QPO, Antwoordnummer 17, 7940VB Meppel. De normale prijs bedraagt 19,50 per jaar, maar voor het eerste jaar betaalt u slechts 16,65. Onze beschermheer vice-admiraal Matthieu Borsboom in Alle Hens met onverholen trots over het volgend jaar: In 2012 kunnen we toch weer relevante capaciteit op de mat leggen. Met mijnenjagers voor de Noordzee en de NAVO-verbanden, bijvoorbeeld met de Defensie Duikgroep, de Hydrografische Opnemingsvaartuigen, Vessel Protection Detachments (VPD s) aan boord van koopvaardijschepen en een rotatie mariniers voor de Politietrainingsmissie in Kunduz. Verder blijven we sterk betrokken bij de anti-piraterijmissie bij Somalië, onder andere met het commando over het NAVO-vlootverband in de tweede helft van het jaar. VASTWERKEN 5/2011 5

6 redactioneel 60 Jaar helikopters bij de Koninklijke Marine Na de opheffing van de groep Marpat en de verkoop van de Lockheed Orion patrouillevliegtuigen bleef er bij de KM als vliegend materieel alleen nog de Lynx helikopter over. En wat over was van de aloude Marineluchtvaartdienst (MLD) werd bovendien nog ingelijfd bij het Defensie Helikopter Commando. Als je dan de bovenstaande titel ziet, dan ben je als niet-betrokkene geneigd te denken dat hier een nostalgisch uithuilboek is verschenen. Maar zo n boek is het zeker niet. Enige nostalgie: natuurlijk, maar uithuilen, nee, dat bepaald niet! Een andere verwachting die de titel wellicht wekt is dat het hier een boek met helikopter-typenbeschrijvingen betreft. Ook dat is het niet, althans, dat is het zeker niet alléén. Wat het boek wel levert: een fascinerend beeld van wat de Marineluchtvaartdienst sinds 1951 met helikopters heeft verricht, met veel aandacht voor de belevenissen van de mannen en vrouwen! die er mee vlogen en er aan sleutelden. En ja, ook wel een portie typebeschrijving want zonder de mogelijkheden en onmogelijkheden van het materieel te kennen kun je de geleverde prestaties niet naar waarde inschatten. En dat de Marine al gedurende 60 jaar van haar nu 94 jaar vliegende activiteiten met helikopters werkt is iets waar je ook niet in eerste instantie aan denkt. De eerste schuchtere stappen op heligebied zette de MLD in 1951 met de aankoop van de allereerste en enige Sikorsky S-51, de Jezebel. Tot en met de introductie van de S-55 werd de helikopter ingezet als reddingstoestel, o.a. van ons fameuze vliegkampschip Hr.Ms. Karel Doorman (R-81), en als transportmiddel. Met de indienststelling van de Sikorsky S-58 in 1960 werd hij ook wapensysteem voor onderzeebootbestrijding. Met uitzondering van de Agusta-Bell 204, die alleen transport- en reddingsdiensten leverde, bleef de helikopter met achtereenvolgens de Westland Wasp en de Lynx tot op heden een integraal deel van de wapensystemen van de KM. Al deze typen werden ook oudjes, hetgeen bijzonder mag heten gezien de natte en corrosieve werkomgeving aan boord van de oorlogsschepen en bij reddingen uit zee. De carrière van de S-58 duurde twaalf jaar, van de Agusta-Bell zestien, van de Wasp ook zestien, en van de Lynx (tot en met heden) maar liefst 35 jaar. Er moest veel aan gesleuteld worden en af en toe zag het er wel wat minder hoopgevend uit ook daarvan getuigt dit boek maar je mag stellen dat de MLD-heli s waar hebben geleverd voor de geïnvesteerde belastingcentjes. Wat ook niet vergeten mag worden is dat, met uitzondering van de Lynx, al deze helikopters éénmotorig waren. Het boek vermeldt het risico van dit éénmotorige vliegen niet expliciet, maar als je leest wat voor vliegomstandigheden zich dan voordeden dan dwingt dat zoveel te meer respect af. Het boek geeft ook een interessant overzicht van de Nederlandse helikopterexperimenten van ir. Von Baumhauer in de periode vóór de 2e Wereldoorlog en de ontwikkeling van de Kolibri ramjethelikopter in de jaren 40-50, waarbij de helikopterpionier van de Kon. Marine, de latere vlagofficier MLD schout bij nacht Ruud Idzerda, een belangrijke rol speelde. En is er een samenvatting van de helikopteropleidingen bij de MLD, met name ook die op Curaçao in samenwerking het Heli-Holland. Auteur Willem Geneste heeft met deze publicatie een mooi getuigenis geleverd van de inzet en professionaliteit van de MLD ers, zowel de vliegende- als de groundcrews. Als volbloed MLD er, die begon als vliegtuigmakerkonstabel (bewapeningsmonteur voor de nietmarinemensen) en de dienst verliet als voorlichter in de rang van LTZ1, is hij een kenner van het onderwerp bij uitstek. De uitgave bevat vele interessante nooit eerder gepubliceerde foto s. Als je wilt weten hoe er gewerkt, getreurd en vooral ook gelachen werd rond de MLD dan is deze publicatie voor u. Het is vooral een boek met veel persoonlijke belevenissen dat een mooie aanvulling is op de meer gebruikelijke vliegtuigtype-plaats-datum publicaties. Enkele minpuntjes: een titel als 60 jaar helikoptervliegen bij de KM had de lading beter gedekt. Voorts staan er wat slordige foutjes in, zoals een Avenger die PBM wordt genoemd, maar wie daarop let is een kniesoor. Het boek is in eigen beheer uitgegeven door de Stichting Traditiekamer MLD. Het kost 15,- en is uitsluitend in de Traditiekamer op De Kooy verkrijgbaar. Per post bestellen is ook mogelijk door overmaking van 18,20 binnen Nederland en 24,15 in de rest van Europa (incl verzendkosten) op bankrekeningnummer t.n.v. Stichting Vrienden van de Traditiekamer MLD onder vermelding van Boek 60 jaar helikopters. Vergeet niet uw naam en adres op de overschrijving te vermelden. Het boek is ingenaaid, bevat 154 pagina s en full color gedrukt op een formaat van 24 x 17,5 cm. Van harte aanbevolen. Gerard Casius Groep v.ewijck63 op bezoek bij BNMO Op 1 en 2 oktober j.l. is de groep van de v.ewijck63 weer op weekend geweest in Doorn bij de BNMO. Het werd zoals altijd heel gezellig met een terugzien van de ouwe maten en zoals dat dan gaat, werden er heel veel verhalen en belevingen van vroeger uitgewisseld. Er waren deze keer ook maten voor het eerst aanwezig. Via de oproep in Vast- Werken waren ze er achter gekomen dat onze groep bestaat en jaarlijks bij elkaar komt. Ook zij waren blij om al die koppen te zien, maar moesten, net als ik toen ik voor het eerst die ouwe maten weer zag, goed kijken, maar al gauw was het of zij er al altijd bij waren geweest. Het was verleden jaar even spannend of ons weekend wel door zou kunnen gaan door bestuurlijke veranderingen binnen de BNMO, maar alles is goed gekomen. Tijdens de evaluatie werd geopperd om volgend jaar ook nog een reünie te gaan houden in Kumpulan Bronbeek te Arnhem. Wel zal het dan een reünie van de Van Ewijck / Dubois / L 9609 en de basis Parera van de jaren gaan worden. Alle maten waar wij al een adres van hebben worden door ons al persoonlijk op de hoogte gebracht, maar het zou leuk zijn als er via dit artikel meer teruggevonden gaan worden en we hopen zo ook de maten van de Dubois, L9609 en Basis Parera op de hoogte te brengen. Tijdens ons weekend werd er een kennisquizs gehouden over het schip. Reuze gezellig en spannend, zeker na al die jaren, maar na telling kwamen we er achter dat veel maten nog veel wisten over de Van Ewijck. Er kan er echter maar een de beste zijn en dat was Bert Verbey met de hoogste score, de tweede plaats moest gedeeld worden met een gelijke aantal punten door Ed vd Pol en mijn persoontje. Wij hopen dat wij volgend jaar weer bij elkaar gaan komen in Doorn, want ik kan stellig beamen dat allen het prettig vinden elkaar weer terug te zien. Je hoorde zelfs al verzuchten was het al maar zover, wat laat zien dat lange tijd samen lief en leed gedeeld te hebben nog jaren een hechte band schept. Beste sobats, tot ziens, in goede gezondheid. Chris Caanen Hr.Ms. Van Ewijck [foto Koos Verbruggen] 6 VASTWERKEN 5/2011

7 Plaquette offers papoea s onthuld Op woensdag 30 november is bij het Nationaal Indië Monument in Roermond een plaquette onthuld ter nagedachtenis van de in het voormalig Nederlands Nieuw-Guinea door Papoea s gebrachte offers ten dienste van het Koninkrijk. Bij de onthulling waren veel oud militairen Nieuw Guinea Gangers van alle Krijgsmachtdelen aanwezig, t.w. Koninklijke Marine, Koninklijke Landmacht, Koninklijke Luchtmacht, Koninklijke Marechaussee, oud-leden van het Papoea Vrijwilligers Korps, het Korps Commandotroepen, het Korps Mariniers en de Ridder Militaire Willems-Orde Kplmarns b.d. A. Hoeben. Nieuwe thuishaven voor Operationele Dienst Het idee achter de nieuwe locatie voor de Nederlands-Belgische Operationele School (NLBEOPS) is om aan de toekomst te bouwen, ondanks de bezuinigingen. De binationale bedrijfsschool, waar alle medewerkers van de Operationele Dienst minimaal één opleiding volgen, zal zich volgens plan in 2013 vestigen in een gebouw op de Nieuwe Haven waar op 5 oktober j.l. de eerste paal voor werd geslagen door Commandant Zeestrijdkrachten, vice-admiraal Matthieu Borsboom. De Operationele Dienst (OD) ontstond in 1976 door het samenvoegen van verschillende dienstvakscholen. Voor die tijd had elk dienstvak in de OD een eigen school, destijds gevestigd in verschillende lokaliteiten, namelijk Artillerieschool, Verbindingsschool, Navigatie- en Gevechtsinformatieschool (NAGVGIS) en de school voor scheepsonderofficieren. Toen in de jaren zeventig van de vorige eeuw de onderzeebootbestrijding, artillerie en NAVGIS een Artist impression van de nieuw te bouwen NLBEOPS nieuwe huisvesting nodig hadden werd besloten om alle dienstvakken onder te brengen in één gebouw, speciaal bestemd voor de opleidingen op het gebied van de subdienstgroep Operatiën. In die tijd was er al sprake van een samenwerking tussen de Nederlandse en Belgische Marine. België bouwde toen vier fregatten met Nederlandse datahandeling en vuurleidingssystemen en de opleiding voor het Belgische commando-centralepersoneel werd sindsdien deels verzorgd door Nederlandse instructeurs. In 1994 werd besloten dat alle landen zouden samenwerken om zo het operationeel en verbindingsonderwijs te optimaliseren. In 1996 deden Belgische instructeurs en cursisten hun intrede op de school. Dat resulteerde in ook steeds meer samenwerking met operationele bedrijfsscholen van landen luchtmacht. Om de kwaliteit en dynamiek van de OD te waarborgen is besloten tot de bouw van een nieuwe locatie met de nieuwste trainingsruimtes en simulatoren. En, net als binnen de OD, doen ook bij de bouw steeds moderner technieken hun intrede. Heipalen bijvoorbeeld worden niet meer in de grond geslagen, maar als vloeibaar beton in de paalschacht gegoten. Het nieuwe gebouw van de NLBEOPS zal een zeer specifiek opleidings- en expertise-instituut leveren. Naast normale werkplekken en leslokalen komt er een geïntegreerd trainerscomplex, Combat Management System Trainings Facility genaamd waarin alle funtionaliteiten van alle grote eenheden beschikbaar zullen zijn. Zoals o.a. de LC- en M-fregatten, patrouilleschepen en de Walrusonderzeeboten. Cursisten volgen er een functie-opleiding, maar scheepsbemanningen kunnen ook met en tegen elkaar trainen en eventueel missie-specifiek opwerken. [Bron Alle Hens] Ook nieuwe werkplakken onderzeeboten Het ministerie van Defensie tekende donderdag 1 december op het NIDV Symposium een overeenkomst met Imtech Marine & Offshore. Dit bedrijf gaat nieuwe werkplakken, zogenoemde consoles, leveren voor de herinrichting van de gevechtscentrale van vier onderzeeboten. De herinrichting maakt deel uit van het instandhoudingsprogramma (IP) Walrusklasse, waardoor de onderzeeboten tot ten minste 2025 inzetbaar zijn. Door de nieuwe consoles moet ook de centrael gedeeltelijk worden heringericht. Binnen het IOP Walrusklasse worden verbeteringen aangebracht aan o.a. het Combat Management System, (van waaruit sensoren en wapens worden bediend), sonarsystemen en enkele platformsystemen, die er voor zorgen dat een schip kan varen. Ook wordt één van de vier periscopen vervangen door een moderne optronische mast waarin alle functies gedigitaliseerd zijn en een nachtsysteem is opgenomen dat gebaseerd is op infrarood registratie. [Bron: Defensiekrant] Uitreiking eerste digitale veteranenpas Scheidend Commandant Landstrijdkrachten, luitenant-generaal Rob Bertholee heeft eind november de eerste digitaal aangemaakte veteranenpas uitgereikt gekregen. Iedere militair die op missie is geweest, ontvangt nu bij dienstverlating automatisch de veteranenpas. ROC Kop van Noord-Holland Van 21 t/m 25 november hebben 18 leerlingen van de opleiding Veiligheid en Vakmanschap, waaronder ook een aantal van de ROC Kop van Noord-Holland, hun beroepspraktijkvorming gedaan aan boord van het amfibisch transportschip Hr.Ms. Johan de Witt L801. Voor de leerlingen was het extra bijzonder, omdat een varende BPV op een schip nog niet eerder was voorgekomen. Nieuws Oude Vloot Nieuws van de Naaldwijk Agenda 9 juni 2012: Vlaggetjesdag Scheveningen. Nadere berichten volgen juli 2012: Marinedagen in Den Helder. Augustus: Vaartocht, nadere beichten volgen augustus 2012: Havenfestival IJmuiden september 2012: Haarlemse Vaardagen. Men is bezig de Haarlemse Vaardagen 2012 nieuw leven in te blazen. Ook wij zijn benaderd om aan dit festival mee te doen. Hoe sfeervol en druk was het niet in 2007 en Zodra wij meer nieuws hebben dan hoort u dat. Robert W.F. Verrijk Vice-admiraal Matthieu Borsboom was aangemonsterd Tijdens de jubileumviering van de AVOM op 30 september j.l. sprak onze voorzitter met vice-admiraal Matthieu Borsboom, beschermheer van de AVOM. Hij vertelde dat hij in 1982 aangemonsterd was op de Naaldwijk. Waarop onze Robert Verrijk de gelegenheid te baat nam om met zijn oudcollega op de foto te gaan. VASTWERKEN 5/2011 7

8 historie Vijftig jaar Koninklijke Marine Tijdens de Tweede Wereldoorlog kocht de regering in ballingschap materieel voor de Koninklijke Marine aan in Engeland: torpedobootjagers, mototorpedoboten, motormijnenvegers en onderzeeboten. Toen op 15 augustus 1945 een einde aan de oorlog kwam betreurde de Koninklijke Marine drieduizend doden. Na de oorlog was de infrastructuur van de marine verwoest en was er weinig geld. Grote vooruitgang in techniek en ook nieuw ontwikkelde taktieken vereisten aangepaste opleidingen. Enthousiast werd de opbouw van een nieuwe organisatie ter hand genomen. Voor de militairen die de hele oorlog hadden gevaren was het een zware belasting dat men al vrij spoedig na de oorlog werd belast met de dienst in de Oost. Het beroeps, reserve en dienstplichtig (zeemiliciëns) personeel werd aangevuld met duizenden goed gemotiveerde vrijwilligers. De sterkte van de marine begin jaren vijftig bedroeg ca man. Tussen 1947 en 1962 was de marine betrokken bij de handelingen in het toenmalige Indië en Nederlands Nieuw-Guinea. De scheepswerven hadden direct na de oorlog geen mogelijkheden om nieuwe schepen te bouwen. Daarom werd toen veel materieel overgenomen van de Britse marine. Maar vanaf 1950 begon de bouw in eigen land op gang te komen. De eerste van een serie onderzeebootjagers werd in 1950 bij de Rotterdamsche Doogdok Maatschappij op stapel gezet. In 1962 ging een lang gekoesterde wens in vervulling: bij de RDM werd de eerste sectie van de BOZ(Bevoorrading Op Zee-tanker geplaatst. In 1951 vertrokken de marineschepen uit Indonesië. Vanaf 1955 verscherpten de standpunten met betrekking tot Nederlands Nieuw-Guinea en groeide de dreiging van een militair conflict. Talloze patrouilles, uitgevoerd door mariniers met Papoea-gidsen zorgden ervoor dat de infiltraties van Indonesische militairen weinig succesvol waren. Maar uiteindelijk moest Nederland, onder grote politieke internationale druk, zich terugtrekken uit het laatste gebiedsdeel in de Oost. Op 14 november 1962, in 2012 precies vijftig jaar geleden, vertrok Hr.Ms. Overijssel als laatste Nederlands oorlogsschip uit de haven van Biak. Een nieuwe tijdperk diende zich aan, zowel voor marinemensen als materieel. Nu vooral gericht op de Koude Oorlog. De redactie vindt, in het jubileumjaar van de AVOM, het dus een goede gelegenheid om als markeringspunt 50 jaar te nemen. Het is waar, onze vereniging vierde het 25-jarig jubileum, maar velen van de leden hebben juist in die 25 jaar tussen 1962 en 1986 dienst gedaan bij de marine. En dus leek het ons logisch om de toestand van onze vloot over een periode van een halve eeuw nog eens in herinnering te roepen. Wij hebben ons best gedaan om het overzicht zo compleet mogelijk te krijgen. Toch kan het zijn dat we hier en daar een dienst of schepen niet precies konden achterhalen. Daarvoor vragen wij begrip. Harry Faber en Ad de Kruijf In 1962 nog in dienst: ojs grootste marineschip ooit, Hr.Ms. Karel Doorman Schepen in dienst Koninklijke Marine in 1962 Nr Naam indienst uitdienst Vliegkampschip R 81 Karel Doorman Kruisers C 801 De Ruyter C 802 Zeven Provincien Jagers Holland klasse D 808 Holland D 809 Zeeland D 810 Noord Brabant D 811 Gelderland Friesland klasse D 812 Friesland D 813 Groningen D 814 Limburg D 815 Overijssel D 816 Drenthe D 817 Utrecht D 818 Rotterdam D 819 Amsterdam Fregatten Roofdier klasse F 817 Wolf F 818 Fret F 819 Hermelijn F 820 Vos F 821 Panter F 822 Jaguar Van Amstel klasse F 806 Van Amstel F 807 de Bitter F 808 van Ewijck F 809 Dubois F 810 de Zeeuw F 811 van Zijl Onderzeeboten Walrus klasse S 802 Walrus S 803 Zeeleeuw Dolfijn klasse S 808 Dolfijn S 809 Zeehond Ex Britse T-klasse S 812 Tijgerhaai Mijnenvegers en Mijnenjagers 1 ) Kustmijnenvegers Dokkum klasse M 802 Hoogezand 1955/ M 809 Naaldwijk 1955/ M 810 Abcoude 1955/ M 812 Drachten 1955/ M 815 Giethoorn 1955/ M 817 Venlo 1955/ M 823 Naarden 1955/ M 827 Hoogeveen 1955/ M 830 Sittard 1955/ M 841 Gemert 1955/ Mijnenjagers Dokkumklasse 2 ) M 801 Dokkum M 813 Ommen M 818 Drunen M 828 Staphorst M 842 Veere M 806 Roermond M 820 Woerden M 844 Rhenen Kustmijnenvegers Beemsterklasse 2 3 M 845 Beemster M 846 Bolsward M 847 Bedum M 848 Beilen M 849 Borculo M 850 Borne M 851 Brummen M 852 Breukelen M 853 Blaricum M 854 Brielle M 855 Breskens M 856 Bruinisse M 857 Boxtel M 858 Brouwershaven Kustmijnenvegers Wildervankklasse M 803 Wilvervank M 804 Steenwijk M 805 Gieten M 808 Axel M 811 Aalsmeer M 814 Meppel VASTWERKEN 5/2011

9 Met het landingsvaartuig L9609 van Nieuw- Guinea de Atlantische Oceaan over Het landingsvaartuig Hr.Ms. L 9609 ( ) werd gebouwd onder bouwnummer 369 bij de Arnhemsche Scheepsbouw Maatschappij (ASM) als vrachtschip/landingsvaartuig voor de Nederlandsche Nieuw-Guinea Petroleum Maatschappij (NNGPM, Shell Tankers) en werd op 4 september 1954 op de langshelling te water gelaten als Kais. Het schip werd met L9609 in Manokwari 1962 nummer L 9609 in 1960 bij de Koninklijke Marine indienst gesteld en naar Ned. Nieuw- Guinea verscheept. Na de overdracht voer het scheepje op 9 oktober 1962 zelfstandig op eigen kracht vanuit Biak in het voormalige NNG terug op weg naar Nederland onder commando van de luitenant-ter-zee der eerste klasse M.W.J. Muller. Op 20 december 1962 kwam het aan te Panama. De tocht over de oceaan met een schip van nog geen 500 ton waterverplaatsing kan worden gekwalificeerd als een bijzonder staaltje van zeemanschap. Onderweg had het schip in Pearl Harbour, mede door slecht weer opgelopen schade, moeten repareren. Ook had men een 600-mijlscirkel rond Johnston Island moeten omvaren in verband met nucleaire proeven. Regelmatig kreeg men waarschuwingen van patrouillerende Anerikaanse Neptune vliegtuigen. s Nachts werden atoomexpolsies waargenomen, die enkele seconden de nacht in een dag veranderden. Op 16 december werd rendez-vous gemaakt met Hr.Ms. Van Ewijck, die ter assistentie vanuit Willemstad was gezonden en werd een sleepverbinding tot stand gebracht. Opnieuw Technische gegevens Kais: Lengte over alles: 45,32m, breedte 11,03m, hoogte 2,76m. Tonnage: brt 446, dwt 477. Motoren: 2 2TE 6 cilinder Kromhout ( ), 2 schroefs, 540 rpk. Snelheid: 10 knopen. moest het schip worden gedokt om aan de scheepshuid onstane schade op te nemen. Het ruwe weer had een gat in het middenschip veroorzaakt. Het landingsvaartuig werd vervolgens toegevoegd aan de Marinekazerne te Curaçao. Toen de klep in 1969 vermogen verloor tijdens een vaartocht van Curaçao naar Aruba en niet meer zelfstandig de haven van Aruba binnen kon vallen, werd het door de sleper Wamandai terug naar de thuishonk gesleept en daar vervolgens op 15 december 1969 uitdienst gesteld. Het schip werd in openbare verkoop verkocht aan de ABC Shipping Co. NV in Willemstad (NA), waar het werd omgebouwd tot ponton en de naam Elisabeth kreeg. Het heeft als roll-on-roll-off dienst gedaan tussen de verschillende eilanden. In 1985 werd het vervolgens verkocht aan de Scheepssloperij Versali in de baai van Curaçao voor schroot. Het duurde echter nog tot 1996 voor het werd gesloopt. 1991: als ponton werkzaam, het einde nadert. M 816 Lochem M 819 Goes M 824 Sneek M 826 Grijpskerk M 829 Elst M 842 Veere M 807 Waalwijk M 822 Leersum Oceaan mijnenvegers 4 ) M 884 Onversaagd A M 885 Onbevreesd A M 886 Onverschrokken A M 887 Onvermoeid A M 888 Onvervaard A M 889 Onverdroten A Ondiepwatermijnenvegers van Straelen klasse 5 ) M 868 Alblas M 869 Bussemaker M 870 Lacomble M 871 van Hamel M 872 Van Straelen M 873 Van Moppes M 874 Chömpff M 875 v. Well Groeneveld M 876 Schuiling M 877 van Versendaal M 878 van der Wel M 879 van t Hoff M 880 Mahu M 881 Staverman M 882 Houtepen M 883 Zomer Patrouillevaartuigen P 801 Queen Wilhelmina Balder klasse P 802 Balder P 803 Bulgia P 804 Freyr P 805 Hadda P 806 Hefring Opnemingsvaartuig A 907 Snellius Opleidingsschepen Y 8050 Urania 1938 heden A 892 Zeearend Duikvaartuig A 847 Argus Torpedo werkschip A 829 Mercuur Nettenwerkschip A 895 Cerberus Voorraadschepen A 830 Pelikaan A 832 Woendi Communicatie vaartuigen Y 8101 Van Hobein Y 8102 Hendrik Karssen Wachtschepen Neptunus Sleepboten Zeesleepboot A 828 Hercules Kustsleepboten A 870 Wamandai A 871 Wambrau Havensleepboten Y 8037 Berkel 1956/ Y 8038 Dintel 1956/ Y 8039 Dommel 1956/ Y 8040 Yssel 1956/ Keinere havenschepen Y Y Y 8016 Bambi Y Y Y Landingsvaartuigen L 9510 t/m L / /98 L 9609 Kais/De Klep ) Van de 10 Brondiepklasse mijnenvegers die van 1946/47 tot 1957/62 in dienst waren zijn in uit dienst geplaatst. 2 ) 1968/1969 refit/omgebouwd. 3 ) genoemd naar Nederlandse gemeenten met een B beginnend. 4 ) gekomen van de USS Agile-klasse. In 1965 aangeduid als hulpschepen. 5 ) Vernoemd naar postuum onderscheiden personeel Militaire Willemsorde of Bronze Kruis. VASTWERKEN 5/2011 9

10 Vijftig jaar Koninklijke Marine Hr.Ms. Overijssel D815 was het laatste oorlogsschip dat Indonesië in 1962 verliet. Het tij keert In de vijftiger jaren van de vorige eeuw ontwikkelde de NAVO zijn eigen veiligheidsbeleid. Het Warschaupact verscherpte in 1955 de bewapeningswedloop tussen Oost en West. Na de toepassing van sonar en radar volgden de wapensystemen met taktische kernwapens en lange-afstandsraketten. De Koninklijke Marine maakte in de jaren zestig voor het eerst kennis met geleide wapens met De Zeven Provinciën. Halverwege de zestiger jaren nam de marine deel aan permanente NAVO-smaldelen. Bij de bouw van onderzeeboten viel een eigen vinding op: een rompconstructie bestaande uit drie cilinders, wat de stabiliteit verbeterde. Toch bleef het bij de bouw van vier onderzeeboten van dit 3-cilindertype (2 van de Dolfijnklasse en 2 van de Potvisklasse). Door samenwerking tussen marine en scheepsbouwindustrie werden de schepen steeds beter en trokken ontwerpen ook in het buitenland aandacht. Soms, zoals met de Kortenaerklasse, werd een bescheiden exportsucces geboekt. De marine had in 1962 (excl. de kleinste vaartuigen) ruim 100 schepen in dienst. Dat aantal nam ieder jaar af, maar dat had eigenlijk tot 1984 te maken met afstoting van voornamelijk mijnenvegers (van 67 naar 30). Weliswaar nam het aantal marineschepen af maar de kwaliteit werd steeds hoger. Zo werden behalve mijnenvegers ook de piepkleine fregatten van de Roofdierklasse afgestoten. Met de nieuwe fregatten van de Kortenaerklasse (plus de twee L-fregatten) bewees de Koninklijke Marine opnieuw op de goede weg te zitten. De jaren 70 en 80 waren voor de KM de beste tijden. Gedurende de jaren 80 keerde langzaam het tij en de neergang werd begin jaren 90 snel ingezet. Na het einde van de Koude Oorlog hadden veel mensen het gevoel dat er veel minder werk zou zijn voor de marine. Er werd gesproken over vredesdividend : die Koude Oorlog moest nu eindelijk iets gaan opleveren en dat leidde tot het korten op de Defensiebegroting. Ook werd de dienstplicht afgeschaft. De bezuinigingsrondes volgden elkaar op. De marine nam afscheid van een aantal S-fregatten en van de uitstekende M-fregatten. De vervanging van de Zuiderkruis werd steeds uitgesteld. We namen, tot verdriet van velen, In 1984 worden zes fregatten van de Roofdierklasse uit dienst gesteld: Hr.Ms. Wolf F817, Fred F818, Hermelijn F819, Vos F820, Panter F821 en Jaguar F822. afscheid van de Orions, maar kregen er wel de NH-90 helikopters voor terug. De vervanging van de Walrusklasse onderzeeboten had eigenlijk al lang moeten plaatsvinden. De amfibische Hr. Ms. Rotterdam kwam halverwege de jaren 90 voor het eerst Den Helder binnenvaren, ongeveer 7 jaar later gevolgd door Hr.Ms. Johan de Witt. Met de komst van deze schepen kwam er ook behoefte aan nieuwe landingsvaartuigen. Een nieuwe reeks schepen van topkwaliteit die de KM opnieuw internationaal op de kaart zette diende zich aan. Uiteindelijk zal de vloot in 2012 worden gecompleteerd met de twee nieuwste generatie patrouilleschepen, waarvan dan het totaal op vier stuks komt. Schepen KM in dienst gesteld van Nr Naam indienst uitdienst Fregatten Van Speijk klasse 1 ) F 802 Van Speijk F 803 Van Galen F 804 Tjerk Hiddes F 805 Van Nes F 814 Isaac Sweers F 815 Evertsen Onderzeeboten Potvis-klasse S 804 Potvis S 805 Tonijn Zwaardvis-klasse S 814 Zwaardvis Mijnenvegers Alkmaar klasse M 850 Alkmaar M 851 Delfzijl M 852 Dordrecht M 853 Haarlem M 854 Harlingen M 855 Scheveningen M 856 Maassluis Tanker/bevoorrader A 835 Poolster Kustsleepboten A 872 Westgat A 873 Wielingen Torpedo inschietvaartuig A 923 Van Bochove Duikvaartuigen A 848 Triton 1964/ A 849 Nautilus 1964/ A 850 Hydra 1964/ A 902 Luymes Landingsvaartuigen L 9510 t/m L 9515 en L 9517, 9518, 9520 en /64 1) Alle fregatten zijn verkocht aan Indonesië. Hr.Ms. Poolster A 835 Hr.Ms. Poolster A 835 De Poolster was een HVU, Hihgh Valued Target, in het eskader. Uitgerust met een sonar om onderzeeboten op te sporen. Met het One Stop Replenishment concept voor olie, munitie, onderdelen en voedsel behoefden de marineschepen niet meer langszij te gaan en beschikte de Konnklijke Marine over een zeer moderne bevoorrader. In 1994 werd de Poolster uit dienst genomen. 10 VASTWERKEN 5/2011

11 Hr.Ms. Kortenaer F807 Hr.Ms. Jacob van Heemskerck F812 in New York De beide schepen van de Jacob van Heemskerckklasse hebben 20 jaar dienst gedaan als luchtverdedigings- en commandofregatten en vervolgens verkocht aan Chili. De fregatten waren 129 meter lag, m breed, hadden een waterverplaatsing van 3600 ton. Snelheid 30 knopen, bemanning: 200 koppen. Op de plaats van de hangar voerden ze een Goalkeeper. Het uitgespaarde gewicht op het voorschip werd benut door het aantal Sea Sparrow raketten te vergroten to 24, 8 meer dan op de S-fregatten. In de jaren doet de Kortenaerklasse S-fregatten zijn intrede. In totaal 10 stuks: Hr.Ms. Kortenaer F807, Callenburgh F808 Van Kinsbergen F809, Banckert F810, Piet Hein F811, Abraham Crijnssen F816, Philips van Almonde F823, Bloys van Treslong F825, Jan van Brakel F825 en Pieter Florisz F826. Een geslaagde klasse waarvan de Bundesmarine het ontwerp kocht en er de Bremenklasse op baseerde. Er zijn nog 2 gebouwd, maar die zijn niet in dienst geweest bij de Koninklijke Marine, maar aan Griekenland verkocht. Het in de Defensienota 1974 opgenomen plan voor een aangepast standaardfregat werd in 1986 gerealiseerd. De twee L-fregatten Hr.Ms. Jacob van Heemskerck F812 en Witte de With F813 waren gebaseerd op de Kortenaerklasse. Ze zouden eerst groter zou worden dan de Kortenaerklasse maar werden dat uiteindelijk niet. Om het Standard Missile systeem te plaatsen werden helikopterdek en hangar weggelaten. Ook het geplande 76 mm kanon op de bak kwam er niet. Hr.Ms. Witte de With F813 De Koninklijke Marine in cijfers Vaartuigen A Vliegkampschip 1 Kruisers 2 Amfibische schepen B Jagers 12 Fregatten C Mijnenjagers/-vegers D Onderzeeboten E Patrouillevaartuigen 6 F Sleepboten G Duikvaartuigen Vooraad-werkschepen Overige schepen H Landingsvaartuigen Totaal vloot Vliegtuigen Jacht 1 Patrouillevliegtuigen 2 2 Lesvliegtuigen 3 Totaal vliegtuigen 6 2 Helikopters Sikorsky S Agusta Bell UH-1 8 Westland Wasp 12 Westland Lynx NH-90 1 Totaal helikopters Huidige vloot (2011) van de Koninklijke Marine Nr Naam indienst Fregatten LCF-fregatten F 802 Zeven Provinciën 2002 F 803 Tromp 2003 F 804 De Ruyter 2004 F 805 Evertsen 2005 Fregatten M F 828 Van Speijk 1993 F 831 Van Amstel 1995 Patrouilleschepen 1 ) P 840 Holland 2011 Onderzeeboten S 810 Bruinvis 1994 S 808 Dolfijn 1993 S 802 Walrus 1992 S 803 Zeeleeuw 1990 Amfibische schepen L 800 Rotterdam 1998 L 801 Johan de Witt 2007 Bevoorraders A 832 Zuiderkruis 1975 A 836 Amsterdam 1995 Duikvaartuigen A 852 Argus 1992 A 851 Cerberus 1992 A 854 Hydra 1992 A 853 Nautilus 1992 Hydrografische opnemingsvaartuigen A 802 Snellius 2003 A 803 Luymes 2004 Mijnenvegers Alkmaar-klasse M 857 Makkum 1985 M 858 Middelburg 2 ) 1986 M 859 Hellevoetsluis 2 ) 1987 M 860 Schiedam 1986 M 861 Urk 1986 M 863 Vlaardingen 1989 M 864 Willemstad 1989 M 862 Zierikzee 1989 Kustwachtcutters 3 ) P 810 Jaguar 1998 P 811 Panter 1999 P 812 Puma 1999 Ondersteuningsschip A 804 Pelikaan 2006 Opleidingsschepen A 903 Van Kinsbergen 2000 Y 8050 Urania (1938) 2004 Torpedowerkschip A 900 Mercuur 1987 Communicatievaartuigen/ Werkschepen Y Y Y Y Y8760 Patria 1998 Rondvaartboot Y8005 Nieuwediep 1992 Sleepboten A 774 Linge 1987 A 875 Regge 1987 A 876 Hunze 1987 A 877 Rotte 1987 A 878 Gouwe 1997 Havensleepboten Y8018 Breezand 1989 Y8019 Balgzand 1990 Y8055 Schecler 1987 Y8056 Wierbalg 1987 Y8057 Malwin 1986 Y8058 Zuidwal 1986 Y8059 Westwal 1986 De nieuwe generatie P 840 Holland en F 802 Zeven Provinciën Landingsvaartuigen LCU L9525 tm L /99 Mk III L9536 tm /92 Mk II L9530 tm L /85 De landingsvaartuigen worden op pag. 14 en 15 in de rubriek De marinewereld in het vizier behandeld door Ad de Kruijf. Evenals de moederschepen Hr.Ms. Rotterdam en Johan de Witt. 1 ) De Holland zal in 2012/2013 worden gevolgd door P 841 Zeeland, P 842 Groningen en P 842 Friesland. 2 ) In 2011 uit dienst. 3 ) Patrouillevaartuigen voor het Caribisch gebied. Officieel niet van de marine. VASTWERKEN 5/

12 Vijftig jaar Koninklijke Marine De Queen Wilhelmina P 801 was een vreemde eend in de bijt Vanaf het moment dat Hr.Ms. Queen Wilhelmina in dienst werd gesteld op 6 augustus 1942 was het schip een vreemde eend in de bijt van de Koninklijke Marine. Het oorlogsschip was nooit besteld door de marine maar een persoonlijk geschenk van president Roosevelt aan Nederland. De naam, ook door de Amerikaanse president voorgesteld, werd door de marine overgenomen waardoor het schip qua naam eveneens een uitzondering vormde. Verder kreeg het schip geen officiële classificatie. De Amerikanen noemden het patrol crafts (patrouilleboten). Maar door de specifieke bewapening met o.a. een dubbele Mousetrap (raketlanceerinrichting tegen onderzeeboten), dieptebomrekken en met bijvoorbeeld asdic en sonar was het meer een onderzeebootbestrijder. De geringe afmetingen ( ,9m) en snelheid van max. 15½ knopen maakten het echter weer niet tot onderzeebootjager. Voor Nederlandse begrippen was zij zwaar bewapend. Een schip van nog geen 300 ton zou volgens ontwerp slechts uitgerust zijn met één kanon, twee mitrailleurs en enkele dieptebomrekken. Maar de Amerikanen propten The Queen vol met een 7,6cm kanon tegen zee- en luchtdoelen, een 40mm en vijf 20mm mitrailleurs en de genoemde wapens voor onderzeebootbestrijding. Pas na de Tweede Wereldoorlog werd het geclassificeerd als patrouilleboot. De Queen Wilhelmina arriveerde in oktober 1942 in Curaçao, waar zij, samen met de kanonneerboot Hr.Ms. Van Kinsbergen en de omgebouwde mijnenlegger Hr.Ms. Jan van Brakel, werd ingezet als konvooibegeleider. In deze functie kon zij in 1944 o.a. twee drenkelingen redden van een Amerikaans vliegtuig dat in zee was gestort. In dat jaar werden ook 31 overlevenden van een door een Duitse U-boot getorpedeerde Amerikaanse tanker gered. Op 17 februari 1945 voer het schip vanuit Miami via Bermuda en de Azoren naar Plymouth in Engeland en op 25 maart meerde zij af in Londen langszij Hr.Ms. Soemba. Hoewel Hr.Ms. Queen Wilhelmina nooit bij spectaculaire acties betrokken was geweest had zij toch tot dan toe al zeemijlen afgelegd. Vanaf 1945 werd de Queen Wilhelmina ingezet voor veerdiensten tussen Londen en Rotterdam voor repatriatie van marinepersoneel en een jaar later als Scheldewacht vanuit Vlissingen. Tijdens deze wacht kwam het schip in de Wielingen in aanvaring met een Brits motorschip waarbij de boeg beschadigd werd. Na reparatie van de schade werd de Queen Wilhelmina vanaf 15 juni 1948 geclassificeerd als patrouilleboot. In de daaropvolgende jaren deed zij dienst als politiekruiser en vaartuig voor de visserij-inspectie op de Noordzee. Bovendien stond het schip ter beschikking voor matrozenopleiding. Vanaf 1948 werd zij volgschip van ons vliegkampschip Karel Doorman, want een vliegkampschip had altijd een volgschip om gecrashte piloten op te pikken. De manier waarop de Koninklijke Marine afstand deed van de Queen Wilhelmina was al even uitzonderlijk als de wijze waarop zij in Nederlandse dienst was gekomen. Normaal gesproken wordt afscheid van een oorlogsschip genomen als het wordt verkocht, gesloopt of door een vijand tot zinken gebracht. Maar de QW werd in 1963 in bruikleen overgedragen aan de Nigeriaanse marine. De Nigerianen hadden bij Wilton- Feijenoord een fregat besteld en een klein oorlogsschip nodig voor opleiding van Nigeriaans marinepersoneel. De overdracht van de QW vond officieel plaats op 26 juli 1963, waarna het schip werd omgedoopt tot NNS Ogoja. Op 16 september 1965 werd het schip geschonken aan Nigeria en kwam een einde aan het bestaan van een vreemd, maar veelzijdig schip bij de Koninklijke Marine. NNS Ogoja tenslotte, werd door de Nigeriaanse regering succesvol ingezet tegen rebellen tijdens de burgeroorlog van en is onder onbekende omstandigheden voor de Nigeriaanse kust in 1969 vergaan. Bronnen W.H.E. van Amstel, De schepen van de Koninklijke Marine vanaf 1945; Ph.M. Bosscher, De Koninklijke Marine in de Tweede Wereldoorlog. Hr.Ms. Queen Wilhelmina in De indienststelling kon op 6 augustus 1942 door Koningin Wilhelmina zelf worden verricht tijdens een bezoek aan Canada en de Verenigde Staten. 12 VASTWERKEN 5/2011

13 De moderne hedendaagse marine De taken van de krijgsmacht tonen de laatste jaren een verschuiving van de gevechtstaak naar crisisbeheersing. Ook bij de Koninklijke Marine is dat het geval. De nieuwe missie van de marine is het wereldwijd leveren van veiligheid op zee. Dat houdt in verdediging van eigen en bondschappelijk gebied, bescherming en bevordering van internationale rechtsorde en stabiliteit, nationale en internationale ondersteuning van civiele autoriteiten bij rechtshandhaving en rampenbestrijding en humanitaire hulp. De traditionele gevechtstaak wordt met NAVO- of EU-bondgenoten uitgevoerd. In 2005 werd een nieuwe organisatiestructuur ingevoerd bij de krijgsmacht om een betere samenwerking tussen de afzonderlijke krijgsmachtdelen te bereiken. De Chef van de Defensiestaf kreeg rechtstreeks bevel over de delen als Commandant der Strijdkrachten. De eenheden van de Koninklijke Marine zijn opgegaan in het Commando Zeestrijdkrachten. De hoogste marinefunctionaris is de Commandant Zeestrijdkrachten (CZSK). De voormalige directies voor Materieel, Personeel en Financieel Beheer werden opgeheven en deels overgenomen door Directoratengeneraal op het ministerie. Andere diensten gingen op in de staf van de Commandant Zeestrijdkrachten en een deel in het Commando DienstenCentra en de Defensie Materieel Organisatie. Huidige marine-organisatie Organisatie-onderdeel Commandant Zeestrijdkrachten (CZSK) Netherlands Maritime Force (NLMARFOR) Operationele schepen Korps Mariniers Helikopters De Marinestudie 2005 In de in 2005 door de Tweede Kamer aangenomen marinestudie zouden 30 kruisvluchtwapens, 4 grote patrouilleschepen en 1 Joint Support Ship (JSS) worden aangeschaft. Daarnaast werd de aanschaf gepland van nieuwe sonarapparatuur voor de overblijvende M-fregatten en de onderzeeboten en verdere modernisering van de mijnenjagers van de Alkmaarklasse. De marine zou deelnemen aan proeven voor de SMART- L-radar aanpassingen en 2 LC-fregatten zouden worden uitgerust met Standard missile-3-geleide wapens. Aan België werden de fregatten Karel Doorman en de Willem van der Zaan (2007/2008) verkocht, aan Portugal nog eens twee M-fregatten (2008/2009). Taak en onderverdeling de marinestaf de uitzendabre staf van het Commando Zeestrijdkrachten fregatten, amfibische transportschepen, onderzeeboten enz. infanterie-eenheden ondergebracht bij DHC*) *) Om redenen van efficiency is de voormalige Marine Luchtvaart Dienst opgeheven en geïntegreerd bij het defensie Helikopter Commando van de Klu. De dienst opereert nu nog vanaf Marinevliegkamp De Kooy, waar waarschijnlijk een squadron van 12 Lynx-helikopters gehandhaafd zal blijven. De marine zou dan in 2012 de volgende schepen bezitten: 4 LC-fregatten, 2 M-fregatten, 4 grote patrouilleschepen, 2 amfibische transportschepen, 1 JSS, 1 bevoorradingsschip, 4 onderzeeboten, 10 mijnenjagers, 1 torpedowerkschip, 1 logistiek vaartuig, 2 hydrografische vaartuigen en een aantal kleine vaartuigen als sleepboten en duikvaartuigen. In 2007 zag het kabinet af van de aanschaf van kruisraketten en in 2010/11maakten personeels- en bezuinigingsrondes voor de gehele krijgsmacht de mariniestudie slechts speculatief. Het aantal mijnenjagers ging van 10 naar 6, 2 supportschepen (Hr.Ms. Zuiderkruis en Amsterdam worden resp. in 2012 en 2014) afgestoten en de aanschaf van het JSS werd uitgesteld tot Hr.Ms. Zuiderkruis heeft inmiddels haar laatste reis gemaakt, zij wordt in 2012 van de sterkte gevoerd. En in 2014 gaat ook het andere supportschip, Hr.Ms. Amsterdam de dienst verlaten. In 2012 vier onderzeeboten: Hr.Ms. Zeeleeuw (hier inde haven van Den Helder) en haar collega s Bruinvis, Dolfijn en Walrus. Vier duikvaartuigen blijven actief: Hr.Ms. Argus (foto), Cerberus, Hydra en Nautilus. Maar liefst 12 sleep- en havensleepboten heeft de Koninklijke Marine voor vele doeleinden. Ze lijken zo klein bij die grote jongens, maar die hebben ze o.a. hard nodig om in en uit te varen. Vier LCF-fregatten blijven in dienst, waarvan Hr.Ms. Evertsen F805 er een is. VASTWERKEN 5/

14 De marinewereld in het vizier Ad de Kruijf De landingsvaartuigen en hun moederschepen Ten tijde van de oprichting van onze vereniging had de marine de beschikking over een tiental landingsvaartuigen van het type LCA MK1. Deze polyester scheepjes waren gebouwd bij diverse werven en in dienst gesteld tussen 1962 en De tonnage bedroeg 13.6 ton en de bemanning bestond uit 3 man. In de machinekamer stond een Rolls Roycediesel die goed was voor 12 knopen. Deze klasse bestond uit de navolgende schepen met daarbij tussen haakjes de datum van afvoer: L 9510 (1987) L 9511 (1987) L 9512 (1992) L 9513 (1996) L 9514 (1998) L 9515 (1992) heeft ook nog dienst gedaan als brandweerboot. L 9517 (1987) L 9518 (1992) L 9520 en de L 9522 die in 1998 is gezonken na een aanvaring met de Bloys van Treslong. Zij was in 1987 al als LCA van de lijst afgevoerd. De generatie landingsvaartuigen die ten tijde van de oprichting van de AVOM dienst deed is al lang van de sterkte afgevoerd. Maar met enkele wordt nog wel gevaren, zoals de L O.a. bij de Marinedagen een populair schip van het Korps Mariniers. aangeduid als LCA MK 3 was beduidend groter dan haar voorgangers en de tonnage bedraagt 28.5 ton volgeladen. In de machinekamer staan twee DAF-turbo s goed voor 18 knopen. Deze zes werden in dienst gesteld tussen 1990 en 1992 en omvatten de L 9536 tot L De roep om een moederschip voor deze landingsvaartuigen werd in 1989 nog De L 9513 later nog in gebruik als brandweerboot. Ter vervanging van deze landingsvaartuigen werden bij de Rijkswerf te Den Helder een zestal vaartuigen van het type LCA MK 2 gemaakt. Ook deze waren weer van een polyestersoort en werden in dienst gesteld tussen 1984 en De voortstuwing bestaat uit een DAF-diesel goed voor 11 knopen. De wens van de marine was 12 nieuwe vaartuigen maar er werden eerst slechts 6 besteld. Deze klasse bestaat uit de L 9530 tot L In 1988 werden er dan toch nog 6 bij besteld bij scheepswerf Van der Giesen de Noord in Alblasserdam. Deze klasse De L 9525 met haar 2600 ton op weg. Deze in 1993 in dienst gekomen klasse LCU-1 was nog weer groter. De klasse LCA Mk 3 uit 1988 was groter dan haar voorgangers: 28.5 ton volgeladen. Afgebeeld is de L Van de volgende generatie L wordt de L9533 door Keep Them Landing in ere gehouden. 14 VASTWERKEN 5/2011

15 door de regering genegeerd maar eindelijk, in mei 1993, kreeg men toestemming om een amfibisch transportschip te laten bouwen. Voor dit schip waren natuurlijk ook weer landingsvaartuigen nodig en werden er een vijftal besteld bij scheepswerf Visser te Den Helder. Deze klasse wordt aangeduid als LCU-1 en bestaat uit de L 9525 tot L De tonnage is aanzienlijk groter dan de vorige en bedraagt ongeveer 260 ton. In de machinekamer staan 2 Caterpillardiesels en het geheel wordt gaande gehouden door 5 man. De romp van deze, voor het eerst, stalen schepen werd gebouwd in Roemenië, de afbouw vond plaats in Den Helder. De L 9526 werd in 2004 nog met 8.8 meter verlengd. De schepen werden in dienst gesteld tussen 1998 en Ter vervanging van de LCA MK 2 en 3 werd in december 2006 een contract getekend met de Scheepwerf Damen te Gorinchem voor de bouw van 12 nieuwe schepen. De schepen worden gebouwd bij scheepswerf Visser te Den Helder, thans onderdeel van het Damen Consortium. Deze klasse is aangeduid als LCVP MK5 en bestaat uit de L 9565 tot L LCVP staat voor Landingsvaartuig Voertuigen en Personeel. Zij hebben een tonnage van 25 ton en kunnen een snelheid bereiken van 20 knopen. De De nieuwste generatie landingsvaartuigen de klasse LCVP Mk 5, vanaf 2009 in dienst. Snelheid tot 20 knopen. eerste vier werden in 2009 al aan de marine overgedragen en als het goed is zijn ze nu alle twaalf door de werf opgeleverd. Amfibisch transportschip Hr.Ms. Rotterdam L 800 Deze lang gekoesterde wens van zowel de marine als de mariniers ging dan eindelijk in vervulling. Het schip is ontworpen door de scheepswerf de Koninklijke de Schelde te Vlissingen samen met de Spaanse scheepswerf E.N. Bazan thans genaamd Izar. In april 1994 werd het contract getekend met de voornoemde Nederlandse scheepwerf voor de bouw van de L 800 Rotterdam. De Spaanse marine bestelde tegelijk twee zusterschepen omdat één regelmatig in onderhoud is en men graag altijd een schip operationeel heeft. De kiel van de Rotterdam werd gelegd op 23 februari 1996 bij scheepswerf De Merwede te Hardinxveld-Giessendam. Na de tewaterlating in februari 1997 ging de romp voor verdere afbouw naar Vlissingen. Na de proefvaarten en nodige modificaties werd zij dan eindelijk op 18 april 1998 in dienst gesteld. De tonnage bedraagt ton volgeladen en de afmetingen zijn meter. De bewapening omvat een tweetal Goalkeepers voor de dichtbij verdediging. In de machinekamer staan o.a. 4 Stork Werkspoor sets dieselgeneratoren. De bemanning, en dan hebben we het eerst over de bemanning die het schip gaande moet houden, bestaat uit 13 officieren, 23 onderofficieren en 77 manschappen. De mariniers hebben aan boord 41 officieren, 156 onderofficieren en 414 manschappen, daarbij is nog ruimte voor nog eens 150 man voor 24 uur. Om het schip te laten zakken tot dokhoogte zijn tanks aanwezig waar ton zeewater in kan. De ziekenboeg heeft de beschikking over twee operatiekamers en ruim honderd bedden. De hangaar heeft een oppervlakte van 510 m 2 en het helidek is meter met daarop twee landingsplekken. Er is aan boord ruim 900 m 2 om voertuigen te parkeren maar ook het ruim 880 m 2 grote dok kan gebruikt worden om voertuigen in te zetten en dan natuurlijk, als het echt moet, kan ook het helidek worden gebruikt. Hr.Ms. Johan de Wit L 801 De kiel werd op 18 juni 2003 gelegd in Galati te Roemeni bij een scheepswerf van Damen. Zij ging in mei 2006 te water en na de afbouw in Vlissingen en proefvaarten werd zij op 30 november 2007 in dienst gesteld. Het ontwerp is gebaseerd op de Rotterdam alleen is zij groter en breder en de tonnage is ton volgeladen, de afmetingen zijn meter. Wie dit schip al eens gezien heeft weet dat het een groot schip is, maar als je dan kijkt naar de nieuwe Karel Doorman, die gaat ruim ton worden. De bewapening is ook hier weer 2 goalkeepers en een aantal lichte machinegeweren. Aan boord is plaats voor ruim 700 man. In de machinekamer staan o.a. 4 Wartsila dieselgeneratoren. Zij kan 6 NH90 heli s meenemen en het vliegdek is versterkt om met deze heli s te kunnen werken. Hr.Ms. Rotterdam in Curaçao Hr.Ms. Johan de Witt op de Westerschelde VASTWERKEN 5/

16 Het vizier op De West Joop Kooijman Hiernaast: Hr.Ms. Van Speijk F828 loopt de Annabaai binnen. Op de achtergrond de Koningin Julianabrug met een doorvaarthoogte van 55 meter. Hieronder: De Van Speijk op oefening. Beelden van Hr.Ms. Van Speijk uit 2004 Als een eerste herinnering foto s van het stationsschip Hr.Ms. Van Speijk. In 2004 was dit schip, samen met het ondersteuningsvaartuig Hr.Ms. Pelikaan A804, actief in het Caribisch gebied. De fotoreportage is gedateerd, maar geeft toch ook een goed beeld van het werk van haar opvolger op de Antillen, Hr.Ms. Van Amstel. Een derde aanleiding voor deze mini-serie is trouwens het bezoek op-21 oktober j.l. van de fractievoorzitters van de Tweede Kamer op Hr.Ms. Van Amstel tijdens hun West-trip. Zij lieten zich aan boord van het schip uitvoerig informeren over de taken en werkwijzen van Defensie en de Kustwacht in het Caribisch Gebied. Gesproken werd over de taken en verantwoordelijkheden, zoals het bestrijden van drugstransporten en mensensmokkel en handel op zee en werd ingezoomd op de dienstverlenende taken als hulpverlening (search and rescue) en rampenbestrijding. Speciale aandacht ging uit naar de Curaçaose Militie en de recent opgerichte sociaal vormende dienstplicht op Curaçao en het vergelijkbare Sociale Vormings Traject op Aruba. Tijdens de overtocht van Curaçao naar Aruba gaf Hr.Ms. Pelikaan, samen met bemanningsleden van de kustwacht, Hr.Ms. Van Amstel, de Lynx helikopter, de AS 355 Kustwachthelikopter en het maritieme patrouillevliegtuig DASH 8, een demonstratie. Afschieten van een oefentorpedo. Het 76 mm Oto Melara kanon in actie. Tegenzeeen luchtdoelen. Hoge vuursnelheid, 10 tot max. 85 schoten p.min. De latere versie Super Rapid zelfs meer dan 100. De Goalkeeper op de Van Speijk in actie. Max schoten p.min. via deze gattling gun, die doo radar wordt gestuurd. Diameter kogels 30 mm. De cdt Zeemacht, tevens directeur Kustwacht Caribisch gebied brigade-generaal der mariniers Dick Swijgman ontving 21 oktober de delegatie aan boord,samen met de cdt van Hr.Ms. Van Amstel F831, kapitein-luitenant-terzee Hans Verbeek. Aan boord bedient de schutter een.50 mitrauilleur (12½ mm Ø). Een populair wapen voor de korte afstand. In de Caribische wateren kunnen drugssmokkelaars onder schot worden gehouden, zoals in Somalië de piraten. De schutter heeft een lichte pantserplaat voor zich. Schieten vanaf de brugvleugel met een 14.MAG en met een 12.MAG vanuit de helikopter. Bij het stoppen van drugsboten geven ze schoten voor de boeg. De Lynx boordhelikoper tuurt de zee af op zoek naar verdachte schepen. 16 VASTWERKEN 5/2011

17 Marinenieuws Binnenland Kiel gelegd voor nieuw ondersteuningsschip Artist impression van het JSS Bij Damen Shipyards in het Roemeense Galati is onlangs de kiel gelegd voor het Joint logistic Support Ship (JSS) van de Koninklijke Marine. Daarmee werd een begin gemaakt met de bouw van het grootste schip (205 meter) van de hedendaagse marine (ter vergelijking: Hr.Ms. Johan de Witt L801 is 176,35 meter). Het JSS zal de logistieke ondersteuning van de krijgsmacht gaan verzorgen na het afstoten van het bevoorradingsschip Hr.Ms. Zuiderkruis en het indienststellen van Hr.Ms. Amsterdam in Het schip krijgt multifunctionele taken zoals: bevoorrading op zee voor de ondersteuning van maritieme eenheden; strategisch zeetransport, het in- en ontschepen van mariniers, ander personeel en materieel als er geen of beperkte havenfaciliteiten beschikbaar zijn; logistieke ondersteuning vanuit zee, het zogeheten seabasing, waarbij het schip fungeert als basis op zee voor het uitvoeren en ondersteunen van operaties op het land. De Zeeland klaargestoomd voor haar taak, de Friesland volgt op de hielen Voor welke marineman/vrouw is varen met een fonkelnieuw schip niet het summum? Zo ook voor de bemanning van de Zeeland, die onder supervisie van bouwmeester Damen Schelde Naval Hr.Ms. Haarlem uitdienst gesteld De Nederlandse vlag werd dinsdag 29 november voor de laatste keer neergehaald aan boord van Hr.Ms. Haarlem. De mijnenjager is het derde schip dat dit jaar als gevolg van de bezuiningsmaatregelen uit dienst werd gesteld. Voorafgaand zijn Hr.Ms. Maassluis en Hr.Ms. Hellevoetsluis resp. in mei en oktober van dit jaar al afgestoten. Medio december volgt dan nog Hr.Ms. Middelburg en naast de mijnenjagers wordt in februari 2012 ook het bevoorradingsschip Hr.Ms. Zuiderkruis uitdienstgesteld. Traditiegetrouw werd de scheepsbel van het schip aangeboden aan de burgemeester van de gemeente Haarlem. De Zeeland op oefening Shipbuilding (DSNS) in september een serie tests heeft uitgevoerd. Om het schip voor haar taak als Ocean Going Patrol Vessel (OPV) aan de kwalificaties te laten voldoen. Uiteraard benut men de ervaringen die de bemanning van het eerste patrouilleschip, de Holland, al heeft opgedaan. Na afloop van de eerste platform-proeftocht keerde de Zeeland terug naar Vlissingen om geconstateerde mankementen te herstellen en de nodige veranderingen aan te brengen. Medio oktober heeft de werf het schip overgedragen aan de DMO (Defensie Materieel Organisatie) en is de Zeeland met de bemanning overgevaren naar Den Helder. In november heeft het Sea Training Command van de Koninklijke Marine de vaardigheden van de equipage aan een serie indringende tests onderworpen en is deelgenomen aan een nachtelijke navigatie oefentrack op de Noordzee, waar de Zeeland zich aansloot bij het Deployment Nordic Archer onder leiding van de Commander Netherlands Maritime Force, commandeur Peter Lenselink. Bij het NLMARFOR deployment Nordic Archer zijn Hr.Ms. Rotterdam en Hr.Ms. Tromp ingedeeld. Na een ontmoeting met Hr.Ms. Johan de Witt en de Zeeland Hr.Ms. Haarlem maakte sinds haar indienststelling in 1984 vele tientallen explosieven in de Noordzee onschadelijk. Tevens rukmde het schip de nodige mijnen en vliegtuigbommen in de Rode Zee en tijdens de Eerste en tweede Golfoorlog in de Perzische Golf. Nog niet zo lang geleden leverde de mijnenjager in de Middellandse zee een belangrijke bijdrage aan de bestrijding van illegale migratie vanuit Noord-Afrika tijdens operatie Indolo. Haar laatste kunstje was de bijdrage aan Operation Unified Protector voor de kust van Libië. [Bron Defensiekrant] zijn zij verder gegaan voor de internationale oefening Flotex Silver in de Noorse wateren. Daar heeft recent de Tromp een tweetal luchtdoelraketten afgevuurd. Deze lancering ESSM van de Envolved Sea Sparrow Missiles (ESSM) vormde een hoogtepunt in de internationale oefening in Noorwegen. De Zeeland keert in 2012 voor een periodieke keuring terug naar Vlissingen. Om vervolgens in de loop van 2013 operationeel inzetbaar te worden, onder de vlag van het Commando Zeestrijdkrachten. Inmiddels het de derde OPV, de Friesland, eind september vanaf de scheepswerf in het Roemeense Galati naar zee vertrokken. Na een tocht over de Donau onderging het schip tien dagen beproevingen in de Zwarte Zee. Eind novembetr zal het schip in Vlisingen arriveren waar dan de plaatsing van de verschillende wapen- en commandosystemen zal volgen. De Friesland volgt op de hielen VASTWERKEN 5/

18 marinenieuws Hr.Ms. Dolfijn naar Somalië Opnieuw gaat er een Nederlandse onderzeeboot naar Somalië om daar deel te nemen aan de bestrijding van de piraterij. Na Hr.Ms. Zeeleeuw S 803 is het nu de beurt aan Hr.Ms. Dolfijn S 808. Deze onderzeeboot zal ongeveer acht maanden in de wateren rond de Hoorn van Afrika gaan patrouilleren. De bemanning wordt in die periode tussentijds een keer afgelost. Eerste deklandingen voor NH90 Met het landen van de NH90 helikopter N-195 op het dek van Hr.Ms. Rotterdam is een belangrijke mijlpaal bereikt in de introductie van deze gloednieuwe opvolger van de Lynx. De laatste week van oktober werd een serie tests uitgevoerd om de zogenoemde Ship Helicopter Operational Limitations (SHOL) te bepalen. Uit de tests bleek o.m. dat de niewue heli bij bepalde windsterktes en richtingen nog steeds veilig kan landen. Stationsschip voert Kustwachtperiode succesvol uit Het stationsschip in het Caribisch Gebied, Hr.Ms. Van Amstel, heeft haar tweede kustwachtperiode succesvol afgesloten. Gedurende deze periode voerde de Van Amstel een diversiteit aan operaties en oefeningen uit. Naast de reguliere patrouilles voor de kustwacht, gaf het schip ondersteuning bij de ABC-eilanden en een kustwachtopleiding die op St. Maarten werd gehouden. Ook werd veelvuldig gewerkt aan het behouden van de vaardigheden en geoefendheden van zowel kustwachtpersoneel als het schip en werd geschoten met handvuurwapens en het scheepsgeschut. Verder verleende de Van Amstel steun tijdens feestdagen en assisteerde de Lynx van het schip bij het transporteren van een drietal transformatoren naar de top van Mount Scenery op Saba. [Bron en foto Defensiekrant] Hr.Ms. Zuiderkruis beëindigt missie Uniek moment uit de rijke historie van Hr.Ms. Van Amstel In 2009 was de Van Amstel het bijzondere decor voor een modereportage toen het glossy maandblad Linda voor een Navy-editie aan boord een fotoshoot hield met topmodel Yfke Sturm. Voor drie van de bemanningsleden werd het een speciale dag want zij traden op als figurant met Yfke op de foto. sion in Somalië. Tijdens deze konvooien is vanaf de Zuiderkruis een VPD ingezet, bestaande uit Maltese mariniers. Freagatten inzetbaar voor verdediging De NH90 verschilt nogal van de Lynx bij het landen aan dek. Hij is twee keer zo groot, twee keer zo zwaar en heeft door de fly-by-wire een totaal andere handling dan de Lynx. Aldus LTZ1 Jean- Pierre Vermeulen, hoofd OT&O (Operatational Testing and Evaluation) bij het 7SQN van het Defensie Helikopter Commando. Mede in verband met bezuinigingen werden de testen hoofdzakelijk in eigen beheer uitgevoerd. Na een inzet van 3 maanden heeft Hr. Ms. Zuiderkruis haar deelname aan de antipiraterij-missie Atalanta van de Europese Unie beëindigd. Het bevoorradingsschip passeerde eind november het Suezkanaal en is onderweg naar Nederland. In Malta wordt nog een tussenstop gemaakt om een Maltees Vessel Protection Detachment (VPD) af te zetten. Het schip wordt op 15 december in de thuishaven Den Helder verwacht. Met zijn 36 jaar bewees de Zuiderkruis de afgelopen maanden nog steeds multifunctioneel en flexibel te zijn. Als bevoorrader voorzag het schip coalitieschepen op zee van brandstof en voeding. Daarnaast voerde de Zuiderkruis als piratenbestrijder diverse operaties uit. Ook escorteerde het schip als beveiliger tweemaal schepen van het UN World Food Program en de African Union Mis- Nederland gaat extra bijdragen aan de raketverdedigingsscapaciteit van de NAVO die Europa moet beschermen tegen raketaanvallen met het project Maritime Ballistic Missile Defence. Daartoe worden de SMART-L radarsystemen van de vier LCF s verbeterd. Met de modificatie van de SMART-L radar, die gelijktijdig gebeurt met een groot onderhoud aan de LC-fregatten, kunnen de schepen, naast de Patriot luchtverdedigingscapaciteit, een bijdrage leveren aan de bescherming tegen ballistische raketten. Vanaf 2017 zullen alle vier schepen de nieuwe apparatuur aan boord hebben. De gemodificeerde radar moet de ballistische raketten zo vroeg mogelijk waarnemen en zo lang mogelijk kunnen volgen. Verder moet de radar de ballistische baan van een waargenomen raket kunnen berekenen en een nauwkeurige schatting kunnen maken van zowel de plaats van inslag als de plaats van de lancering. Dat is van groot belang voor een tegenaanval door o.a. de Patriot PAC VASTWERKEN 5/2011

19 Afdeling Ontwerp & Realisatie ontwikkelde nieuwe Plug&Playmast Op de vier nieuwe patrouilleschepen van de Koninklijke Marine, beginnend dus met de Holland, zal niet langer een losse antenne of sensor te vinden zijn. De geïntegreerde mastmodel (GMM) is een revolutie want voor het eerst worden radar- en communicatiesystemen samengevoegd in één enkele constructie. in balans moeten zijn. In de 11 meter hoge, kegelvormige mast bevinden zich maar liefst sensoren en actuatoren (bedienbare componenten) die klimaat en elektronische processen aansturen. De bij de marine inmiddels bekende naam Plug & Play-mast moet nog wel verder worden doorontwikkeld. Het GMM-prototype is inmiddels gereed en eventuele aanpassingen kunnen snel worden doorgevoerd. Door de centrale bediening en het eenvoudige onderhoud van de verschillende systemen in de geïntegreerde mastmodule hebben de Oceangoing Patrol Vessels, de OVP s, slechts vijftig bemanningsleden nodig in plaats van de honderdvijftig die een fregat huisvest. Op de schepen van de Hollandklasse is verder ruimte voor veertig opstappers : een helikopterdetachement, een peloton mariniers of een boardingteam. De Holland, Zeeland, Friesland en Groningen zullen worden ingezet voor antipiraterijmissies, counterdrugs operaties en kustwachttaken in Nederland en het Caribisch Gebied. [Bron: Alle Hens en Ministerie van Defensie]. De Kooy blijftt De toekomst van Maritiem Vliegkamp De Kooy is in 19 oktober j.l. formeel veiliggesteld dankzij de samenwerking van belangenpartijen. Het voortbestaan van De Kooy stond door bezuinigingen bij Defensie op de tocht. Vanuit economisch oogpunt en om het civiele luchtverkeer in Den Helder te waarborgen ondertekenden de gemeente Den Helder, de Provincie Noord-Holland en het Rijksvastgoed- en Ontwikkelingsbedrijf een samenwerkingsovereenkomst met Defensie. Om de luchthaven Den Helder, die bestaat uit het Maritiem Vliegkamp De Kooy en Den Helder Airport, operationeel te houden was een bijdrage van 9,8 miljoen van de regio nodig. [Bron: Defensiekrant] Binnenland Onderzeeboot boven water op de Noordpool De USS Charlotte SSN-76 is een onderzeeboot van de Amerikaanse Los Angeles klasse. Onlangs heeft zij op de Noordpool een wereldrecord gevestigd door boven water te komen door een ijsmassa van 16 inch dikte, dat is 4 meter! De temperatuur buiten de boot is daar zo 30 tot 50 graden onder nul. Een aantal bemanningsleden dat zich toch buiten waagde had een M-16 geweer bij zich om eventuele poolberen op afstand te houden. Maar met het bij elkaar plaatsen van tientallen losse systemen is nog niet alles opgelost. De afdeling Ontwerp & Realisatie (O&R) van de Divisie Speciale Producten van het Marinebedrijf heeft tot taak om de systemen met elkaar te verbinden en aan te sluiten op de Hollandklasse. Ingenieurs en systeemarchitecten ontwierpen daarvoor twee cruciale onderdelen. Een daarvan is een soort technische tolk die alle binnenkomende signalen verzamelt, vertaalt en distribueert naar de gebruikssystemen van de mast, aldus projectleider Ontwerp & Ontwikkeling, Ben de Rooij, de Own Ships Data Retransmission Unit (OSDRUK). Deze wordt gevoed met alle navigatiegegevens van het kompas en het GPS. Thales levert de losse standsaardsystemen, de O&R zorgt er vervolgens voor dat alles vertaald wordt en kan communiceren met de verschillende gebruikerssystemen aan boord. Het tweede staaltje maatwerk betreft het Local Control Panel. Dit meet alle randvoorwaarden binnen de mast die nodig zijn om de systemen te laten werken. Randvoorwaarden die continue Museumnieuws Mariniersmuseum Wijnhaven 7-13, Rotterdam Open di t/m vr , za-zo u T: W: AYO Antillen 80 jaar mariniers in de West De op 27 juli door commandeur Peter W. Lenselink geopende tentoonstelling in het Mariniersmuseum is een feest van herkenning voor wie als marinier in de West is geweest. Commandeur Lenselink speelde overigens zelf een belangrijke rol op het historisch vlak, waar hij Commandant der Zeemacht in het Caribisch gebied was van 2007 tot Op zijn initatief kwam er een leeswijzer over het gebied en werd het boek Krijgsmacht in de West geschreven. De herinneringen van de commandeur vormde de inleiding van het Mariniersmuseum voor het project Het geheugen van de West, dat door middel van reünies bij de tentoonstelling met Westgangers en hun families wordt uitgevoerd. In 2012 volgen de reünies voor de dagen vanaf 1970 tot heden en wel op 14 januari voor de westgangers Curaçao en op 15 januari voor die van Aruba. De expositie AYO Antillen is een bijzondere tentoonstelling die zich in de loop van de duur ervan verder zal ontwikkelen en daardoor zal het geheugen van de West voor de toekomst beter bewaard blijven. Ook voor niet-westgangers is het een interessante ervaring: Reis mee naar de West en ervaar hoe het tropenleven van een marinier er uit ziet. De expositie loopt t/m 2 september Meer info: VASTWERKEN 5/

20 AVOM-ACTIVITEITENKALENDER 2012 In deze AVOM-kalender wordt u op de hoogte gehouden van activiteiten, georganiseerd door de afdelingen. Ook reünies worden, als ze ons gemeld zijn in de agenda opgenomen. Voor de volledige adressen van de locaties waarin de activiteiten plaatsvinden wordt verwezen naar de berichtgeving in het Afdelingsnieuws, resp. in de rubriek Reünies of naar de info-adressen. datum afdeling / locatie activiteit / evenement tijd info / aanmelden december 2011 za 17 NIJMEGEN Kerstbingo in Het Anker januari 2012 do 5 BREDA Borreluurtje, Trip v Zoudtlandtkazerne vr 6 NIJMEGEN Oploopavond met sjoelen in Het Anker zo 8 NIJMEGEN Nieuwjaarsreceptie afd Nijmegen in Het Anker zo 8 VELUWE/ACHTERHOEK Nieuwjaarsreceptie in De Nieuwe Aanleg, Almen di 10 SALLAND Oploopavond in De Vriendenpost, Zwolle wo 11 OOST-OVERIJSSEL Nieuwjaarsreceptie in Clublokaal Bentinckstraat Oldenzaal vr 13 NIJMEGEN Oploopavond met gezelligheidsbingo in Het Anker vr 13 ZUID-HOLLAND Nieuwjaarsreceptie in Hotel Wassenaar za 14 FRIESLAND Inloopmiddag in MFC Lieuwenburg zo 15 EINDHOVEN Jaarvergadering vd afdeling in Clubhuis De Barrier, Eindhoven do 19 AMSTERDAM Oploopavond met bingo in MEA, Longroom do 26 ZUID-HOLLAND Oploopavond in Hotel Wassenaar, Wassenaar vr 27 NIJMEGEN Kaartavond in Het Anker februari 2012 wo 1 OOST-OVERIJSSEL Oploopavond met stamppotbuffet in Clublokaal Bentinckstraat do 2 ZEELAND Oploopmiddag in Markaz (Marinekazerne) Vlissingen, / vr 3 NIJMEGEN Oploopavond met sjoelen in Het Anker vr 10 NIJMEGEN Oploopavond met sjoelen in Het Anker zo 12 NIJMEGEN 12e AVOM Wandelmars maart 2012 vr 2 ZEELAND Oploopmiddag in Markaz (Marinekazerne) Vlissingen / wo 7 OOST-OVERIJSSEL Jaarvergadering afdeling in Clublokala Bentinckstraat Oldenzaal wo 21 AMSTERDAM Reünie Hr.Ms. Amsterdam in Marinekazerne Amsterdam wo 28 AMSTERDAM Reünie Landingsvaartuigen L9607 enz. Marinekazerne zie pag. 28 april 2012 wo 4 AMSTERDAM Reünie A+B jagers, MEA zie pag. 28 do 19 AMSTERDAM Reünie A-, L- en M-fregatten, MEA zie pag. 28 Grote gebeurtenissen... werpen hun schduw vooruit: mei 2012 wo 2 AMSTERDAM Reünie Van Ewijck, Dubois, L9609, MEA zie pag. 28 za 5 WAGENINGEN Bevrijdingsdefilé juni 2012 za 30 DEN HAAG Nederlandse Veteranendag juli 2012 vr 6 DEN HELDER MARINE VETERANENDAG za 7 DEN HELDER MARINEDAGEN zo 8 DEN HELDER MARINEDAGEN Nederlandse Veteranendag 9-19 OOSTENDE / België CMI Internationaal zeilkamp Marine Veteranendag CMI Internationaal zeilkamp 20 VASTWERKEN 5/2011

commandant: ktz G.P. Slikker, sedert 15 april ktz W. Kool, sedert 9 december ktz H.W. Ort

commandant: ktz G.P. Slikker, sedert 15 april ktz W. Kool, sedert 9 december ktz H.W. Ort Bron: Jaarboek van de Koninklijke Marine 1977 Hr.Ms. Zuiderkruis commandant: ktz G.P. Slikker, sedert 15 april ktz W. Kool, sedert 9 december ktz H.W. Ort Hr.Ms. Zuiderkruis was gedurende 1977 ingedeeld

Nadere informatie

Uittreksel uit het verslag door de eskaderstaf van eskaderreis 1/04. Eskaderreis 1: European Adventure van 17 februari tot 6 juli.

Uittreksel uit het verslag door de eskaderstaf van eskaderreis 1/04. Eskaderreis 1: European Adventure van 17 februari tot 6 juli. Bron: Jaarboek van de Koninklijke Marine 2004 Hr.Ms. Zuiderkruis Commandant: ktz J.A. Wijbrands Omdat Hr.Ms. Zuiderkruis pas op 29 december 2003 was teruggekeerd uit Liberia, waar het een helikopter had

Nadere informatie

gaat hier dus hand in hand met het levendig houden van de herinnering aan delen van de geschiedenis die steeds verder van ons af liggen.

gaat hier dus hand in hand met het levendig houden van de herinnering aan delen van de geschiedenis die steeds verder van ons af liggen. Toespraak staatssecretaris van Defensie, Jack de Vries voor de reünie Djocja, 17 december 2008, Koninklijk Militair Tehuis Oud Militairen en Museum Bronbeek Allereerst mijn hartelijke dank om voor u te

Nadere informatie

Van Hr.Ms Zuiderkruis is geen verslag ontvangen. Het schip heeft een aantal reizen samen met Hr.Ms. Pieter Florisz gemaakt.

Van Hr.Ms Zuiderkruis is geen verslag ontvangen. Het schip heeft een aantal reizen samen met Hr.Ms. Pieter Florisz gemaakt. Bron: Jaarboek van de Koninklijke Marine 1990 Hr.Ms. Zuiderkruis commandant: ktz G.G. Hooft. Van Hr.Ms Zuiderkruis is geen verslag ontvangen. Het schip heeft een aantal reizen samen met Hr.Ms. Pieter Florisz

Nadere informatie

Herdenking 4 mei 2015 Anouchka van Miltenburg, Voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal

Herdenking 4 mei 2015 Anouchka van Miltenburg, Voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal Herdenking 4 mei 2015 Anouchka van Miltenburg, Voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal Vandaag is het precies 70 jaar geleden dat ons land werd bevrijd. Generaties Nederlanders zijn opgegroeid in een

Nadere informatie

Dames en heren, SMC-vrienden en -vriendinnen, Mede namens de overige leden van het bestuur heet ik u allen op deze 54 ste reünie van harte welkom.

Dames en heren, SMC-vrienden en -vriendinnen, Mede namens de overige leden van het bestuur heet ik u allen op deze 54 ste reünie van harte welkom. Samenvatting toespraak 29 oktober 2015 Dames en heren, SMC-vrienden en -vriendinnen, Mede namens de overige leden van het bestuur heet ik u allen op deze 54 ste reünie van harte welkom. Een speciaal woord

Nadere informatie

Voorts vermeld het internationaal recht dat oorlogsschepen bevoegd [zijn] tot het verrichten van oorlogshandelingen.

Voorts vermeld het internationaal recht dat oorlogsschepen bevoegd [zijn] tot het verrichten van oorlogshandelingen. Marinebewapening 1900-2000 Inleiding Wat maakt een schip een marineschip? Volgens het internationaal recht is een oorlogsschip een schip dat behoort tot de marinestrijdkrachten van een staat en dat de

Nadere informatie

Leren hoe om te gaan met de militairen van vandaag, die de veteraan van morgen is.

Leren hoe om te gaan met de militairen van vandaag, die de veteraan van morgen is. Toespraak van de minister van Defensie, E. van Middelkoop, op 7 september 2007 te Roermond ter gelegenheid van de jaarlijkse Nationale herdenking van de militairen van het Koninkrijk der Nederlanden die

Nadere informatie

VCA Nieuwsbrief januari 2015

VCA Nieuwsbrief januari 2015 VCA Nieuwsbrief januari 2015 N a a m b e d r i j f Veteranen Cafe t Hookhoes, Grotestraat-zuid 129, Almelo www.veteranencafealmelo.nl vca@veteranen.nl Veteranencafé op 13 januari 2015 Contact : nieuwjaars

Nadere informatie

werken bij DEFENSIE MARINE Denk je aan de Marine, dan denk je aan schepen. Logisch, want die hebben we bij de Marine in alle soorten en maten. Van mijnenjagers tot onderzeeboten. Toch is de Marine meer

Nadere informatie

Datum Betreft Antwoorden op schriftelijke vragen over Russische oorlogsschepen en bommenwerpers in de buurt van Nederland.

Datum Betreft Antwoorden op schriftelijke vragen over Russische oorlogsschepen en bommenwerpers in de buurt van Nederland. > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Ministerie van Defensie Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl

Nadere informatie

Catalogus Ronde figuren

Catalogus Ronde figuren Catalogus Ronde figuren Nederlandse Stichting voor Modelfiguren Juli 2015 Catalogus ronde figuren In deze catalogus zijn de ronde figuren opgenomen die de Nederlandse Stichting voor Modelfiguren over de

Nadere informatie

Overijssel FRYSLÂN DRENTHE FLEVO- LAND DUITSLAND. Zwolle GELDERLAND. Steenwijk* Giethoorn* Hardenberg* Kampen* Vecht* Ommen* Nijverdal* Almelo

Overijssel FRYSLÂN DRENTHE FLEVO- LAND DUITSLAND. Zwolle GELDERLAND. Steenwijk* Giethoorn* Hardenberg* Kampen* Vecht* Ommen* Nijverdal* Almelo Vecht* 1 met namen Overijssel FRYSLÂN DRENTHE Steenwijk* Giethoorn* FLEVO- LAND Hardenberg* Kampen* DUITSLAND Zwolle Ommen* SALLAND* IJssel Deventer Nijverdal* Rijssen* Almelo Oldenzaal* TWENTE Hengelo

Nadere informatie

Inventaris van de Scheepsjournalen van het Ministerie van Marine, 1813-1995

Inventaris van de Scheepsjournalen van het Ministerie van Marine, 1813-1995 Nummer archiefinventaris: 2.12.03 Inventaris van de Scheepsjournalen van het Ministerie van Marine, 1813-1995 Auteur: Medew. Schaarsb. Nationaal Archief, Den Haag 1971 Copyright: cc0 This finding aid is

Nadere informatie

Toiletreclame Regionale Tarieven Indoormedia

Toiletreclame Regionale Tarieven Indoormedia Volume netwerk Horeca Doelgroep 13-49 Alkmaar 1 2 weken 34 17 10 950,- 135,- 495,- 115,- Almere 1 2 weken 17 8 5 475,- 115,- 250,- 110,- Amersfoort 1 2 weken 50 25 15 1.425,- 150,- 745,- 125,- Amsterdam

Nadere informatie

Van Hr.Ms Zuiderkruis is geen verslag ontvangen. Het schip nam deel aan alle drie de eskaderreizen.

Van Hr.Ms Zuiderkruis is geen verslag ontvangen. Het schip nam deel aan alle drie de eskaderreizen. Bron: Jaarboek van de Koninklijke Marine 1989 Hr.Ms. Zuiderkruis commandant: ktz P.J. In t Veld, vanaf 26 november ktz G.G. Hooft. Van Hr.Ms Zuiderkruis is geen verslag ontvangen. Het schip nam deel aan

Nadere informatie

DE CLUB MET DE BESTE DIXIELAND EN JAZZ OUDE STIJL

DE CLUB MET DE BESTE DIXIELAND EN JAZZ OUDE STIJL DE CLUB MET DE BESTE DIXIELAND EN JAZZ OUDE STIJL SCHIEHAVEN 11 TEL. 010 476 02 12 3024 EC ROTTERDAM www.c5jazz.nl INTRO NIEUWSBRIEF U ontvangt hier de eerste nieuwsbrief van C5 Jazz. Wij gaan ook moderniseren.

Nadere informatie

In 2009 is het bestuur 8 keer bijeengekomen voor bestuursvergadering. Op deze vergaderingen zijn met name de volgende zaken behandeld:

In 2009 is het bestuur 8 keer bijeengekomen voor bestuursvergadering. Op deze vergaderingen zijn met name de volgende zaken behandeld: Algemeen 2009 Het jaar 2009 stond in het teken van 30 jaar UNIFIL. Het bestuur is eind 2008 al begonnen met een aantal zaken voor te bereiden. Er waren contacten met een aantal organisaties zoals het VI,(Veteranen

Nadere informatie

Straaljagers en politici; geen gelukkige combinatie. Hans Heerkens Faculteit Management & Bestuur

Straaljagers en politici; geen gelukkige combinatie. Hans Heerkens Faculteit Management & Bestuur Straaljagers en politici; geen gelukkige combinatie Hans Heerkens Faculteit Management & Bestuur Wat gaan we doen? De opvolging van de F-16 De kandidaten De JSF Is de JSF de beste keuze? Conclusies Ik

Nadere informatie

VCA Nieuwsbrief augustus 2014

VCA Nieuwsbrief augustus 2014 N a a m b e d r i j f VCA Nieuwsbrief augustus 2014 Veteranen Cafe t Hookhoes, Grotestraat-zuid 129, Almelo www.veteranencafealmelo.nl vca@veteranen.nl Contact : almeloveteranen@gmail.com, vca@veteranen.nl

Nadere informatie

Landing Westkapelle 1 november 1944 Locatie: op de zeedijk bij het museum Het Polderhuis

Landing Westkapelle 1 november 1944 Locatie: op de zeedijk bij het museum Het Polderhuis Landing Westkapelle 1 november 1944 Landing van een zgn. LCT (Landing Craft Tank) van de Royal Marines (GB) op het strand van Westkapelle. Op de dijk is de kapotte dijkmolen Prins Hendrik te zien. Datum

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF Oktober 2010

NIEUWSBRIEF Oktober 2010 NIEUWSBRIEF Oktober 2010 Beste Albin Motorboot Vaarders, Hierbij ontvangt u de nieuwe nieuwsbrief, editie najaar 2010. Veel leesplezier, en u weet het: elke reactie van u is welkom op ons e-mail adres

Nadere informatie

Naam: IK WOON IN NEDERLAND

Naam: IK WOON IN NEDERLAND Naam: IK WOON IN NEDERLAND Nederland is een land in Europa. Het land ligt aan de Noordzee, naast Duitsland en België. Nederland is niet erg groot. Toch wonen er ruim 16 miljoen mensen, waardoor Nederland

Nadere informatie

Canonvensters Michiel de Ruyter

Canonvensters Michiel de Ruyter ARGUS CLOU GESCHIEDENIS LESSUGGESTIE GROEP 8 Canonvensters Michiel de Ruyter Michiel Adriaanszoon de Ruyter werd op 23 maart 1607 geboren in Vlissingen. Zijn ouders waren niet rijk. Michiel was een stout

Nadere informatie

SLAGKRUISERS VOOR NEDERLANDS-INDIË

SLAGKRUISERS VOOR NEDERLANDS-INDIË SLAGKRUISERS VOOR NEDERLANDS-INDIË De samenwerking tussen Kriegsmarine en Koninklijke Marine Het ontwerp van de slagkruisers voor Nederlands-Indië dat als Project 1047 door Nevesbu in 1939 en 1940 werd

Nadere informatie

DMO/DB/2009030558 Project joint logistiek ondersteuningsschip (JSS), resultaten gecombineerde voorstudie-, studie- en verwervingsvoorbereidingsfase

DMO/DB/2009030558 Project joint logistiek ondersteuningsschip (JSS), resultaten gecombineerde voorstudie-, studie- en verwervingsvoorbereidingsfase Postbus 20701 2500 ES Den Haag Telefoon (070) 318 81 88 Fax (070) 318 78 88 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Afschrift aan de Voorzitter van de Eerste

Nadere informatie

Steeds minder startersleningen beschikbaar

Steeds minder startersleningen beschikbaar RAPPORT Starterslening in Nederland Steeds minder startersleningen beschikbaar Uitgevoerd in opdracht van www.starteasy.nl INHOUD Starterslening in Nederland Steeds minder startersleningen beschikbaar

Nadere informatie

VOLVO Ocean Race 2009

VOLVO Ocean Race 2009 VOLVO Ocean Race 2009 Rotterdam - Stockholm Nadat we na binnenkomst Rotterdam een paar dagen rust hadden gehad waarbij er ook weer bemanning gewisseld is zijn we bij de race voor Hoek van Holland geweest,

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJKDERNEDER LAN DEN. JAARGANG 1951 No. 4 Overgelegd aan de Staten-Generaal door de Minister van Buitenlandse Zaken

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJKDERNEDER LAN DEN. JAARGANG 1951 No. 4 Overgelegd aan de Staten-Generaal door de Minister van Buitenlandse Zaken 3 (1950) No. 1 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJKDERNEDER LAN DEN JAARGANG 1951 No. 4 Overgelegd aan de Staten-Generaal door de Minister van Buitenlandse Zaken A. TITEL UNIEZAKEN Memorandum houdende een

Nadere informatie

Jaarverslag secretaris 2008 Nederlandse UNIFIL Vereniging

Jaarverslag secretaris 2008 Nederlandse UNIFIL Vereniging Nederlandse UNIFIL Vereniging Algemeen De eerste helft van het verenigingsjaar 2008 kan worden gekenschetst als een rustig begin met daarin een aantal evenementen die jaarlijks terug keren. De 2 e helft

Nadere informatie

In 1996 werd de baan officieel geopend en in oktober 1997 werd met negen volwaardige greens de begeerde B-status verkregen.

In 1996 werd de baan officieel geopend en in oktober 1997 werd met negen volwaardige greens de begeerde B-status verkregen. Historie In den beginne... Al vóór de Tweede Wereldoorlog werden er demonstraties van het golfspel gehouden op het vliegkamp De Kooy. Het zou echter nog twintig jaar duren voordat er daadwerkelijk een

Nadere informatie

VASTWERKEN. Officieel orgaan van de AVOM. de Marine ná de Marine. jaargang 26 mei 2011. Algemene Vereniging Oud-personeel van de Koninklijke Marine

VASTWERKEN. Officieel orgaan van de AVOM. de Marine ná de Marine. jaargang 26 mei 2011. Algemene Vereniging Oud-personeel van de Koninklijke Marine VASTWERKEN Officieel orgaan van de AVOM Algemene Vereniging Oud-personeel van de Koninklijke Marine Harry Schellekens, laatste van de twee oprichters van de AVOM, op 7 maart overleden. 25 jaar AVOM: 25

Nadere informatie

B E L E I D S P L A N S T I C H T I N G J A C O B S P I N 2 0 1 3 2 0 1 5. De schoenerbrik Jan Freseman in 1860

B E L E I D S P L A N S T I C H T I N G J A C O B S P I N 2 0 1 3 2 0 1 5. De schoenerbrik Jan Freseman in 1860 B E L E I D S P L A N S T I C H T I N G J A C O B S P I N 2 0 1 3 2 0 1 5 De schoenerbrik Jan Freseman in 1860 INHOUD Voorwoord.. 3 Inleiding.. 4 Doelstellingen.. 5 Missie... 6 Beleid en beheer... 7 Gegevens

Nadere informatie

De Molukse Emigranten

De Molukse Emigranten De Molukse Emigranten Daar het voor de Molukse militairen na de onafhankelijksoorlog van het toenmalige Nederlands-Indië erg moeilijk werd om zich daar te handhaven [zij hadden immers trouw meegestreden

Nadere informatie

Datum 29 maart 2013 Onderwerp Uitnodiging herdenkingsplechtigheid Onderzeedienst. Geachte mevrouw, meneer,

Datum 29 maart 2013 Onderwerp Uitnodiging herdenkingsplechtigheid Onderzeedienst. Geachte mevrouw, meneer, Ministerie van Defensie www.marine.nl Contactpersoon KTZ M.R.P. Elsensohn MSc Groepsoudste Onderzeeboten Datum 29 maart 2013 Onderwerp Uitnodiging herdenkingsplechtigheid T +31 (0)22365 23 50 MDTN M +31

Nadere informatie

Tekst: Judice Ledeboer Foto s: Brett Russel

Tekst: Judice Ledeboer Foto s: Brett Russel Iedereen die over de Julianabrug rijdt ziet aan de zeekant de wapperende stars en stripes van de Verenigde Staten. Op die plek is het Amerikaanse consulaat gevestigd. De residentie van de consul-generaal

Nadere informatie

Vraag 1b. Wat was de oorzaak van deze ramp? Vraag 1a. In welke provincie was de Watersnoodramp van 1953? ...

Vraag 1b. Wat was de oorzaak van deze ramp? Vraag 1a. In welke provincie was de Watersnoodramp van 1953? ... Naam: DE WATERSNOOD- RAMP Het is 31 januari 1953. Het stormde vreselijk In Zeeland. Toch waren de meeste mensen gewoon rustig naar bed gegaan. Zij werden in hun slaap overvallen door een zware stormvloed.

Nadere informatie

Deviezenproblemen rondom de Tweede Wereldoorlog deel 1

Deviezenproblemen rondom de Tweede Wereldoorlog deel 1 Deviezenproblemen rondom de Tweede Wereldoorlog deel 1 Algemeen Het leek mij nuttig om vóór de beschrijving van de deviezenproblemen eerst duidelijk te maken wat onder deviezen verstaan moet worden, zulks

Nadere informatie

BOTSCHAFT DER BUNDESREPUBLIK DEUTSCHLAND - VERTEIDIGUNGSATTACHÉ- Oberstleutnant i.g. Joachim Schmidt

BOTSCHAFT DER BUNDESREPUBLIK DEUTSCHLAND - VERTEIDIGUNGSATTACHÉ- Oberstleutnant i.g. Joachim Schmidt BOTSCHAFT DER BUNDESREPUBLIK DEUTSCHLAND - VERTEIDIGUNGSATTACHÉ- Oberstleutnant i.g. Joachim Schmidt Den Haag, 20. März 2013 Tel.: 0031 70-342.06.18 Fax: 0031 70-365.32.48 Toespraak ter gelegenheid van

Nadere informatie

INFORMATIEBOEKJE 2015/2016 SCOUTING AROODA DORDRECHT

INFORMATIEBOEKJE 2015/2016 SCOUTING AROODA DORDRECHT INFORMATIEBOEKJE 2015/2016 SCOUTING AROODA DORDRECHT 1 INHOUD Inleiding blz. 03 Scoutinggroep AROODA blz. 04 Contributie blz. 05 Bevers blz. 06 Welpen blz. 07 Scouts blz. 08 Explorers blz. 09 Roverscouts

Nadere informatie

Lesbrief MAASVLAKTE 2 OPDRACHT 1 - TOPOGRAFIE EN AARDRIJKSKUNDE

Lesbrief MAASVLAKTE 2 OPDRACHT 1 - TOPOGRAFIE EN AARDRIJKSKUNDE Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VMBO MAASVLAKTE 2 De haven van Rotterdam wordt te klein, omdat we steeds meer goederen bestellen uit verre landen. Daarom komt er een nieuw stuk haven: Maasvlakte

Nadere informatie

Projectoproep / Commemoraties 1914-18

Projectoproep / Commemoraties 1914-18 1. Algemene Informatie 1.1 Context Herdenkingsplechtigheden Eerste Wereldoorlog (1914-18) in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest maakt zich op voor de herdenking van honderd

Nadere informatie

HUISHOUDELIJK REGLEMENT

HUISHOUDELIJK REGLEMENT HUISHOUDELIJK REGLEMENT Artikel 1 Artikel 2 Artikel 3 Artikel 4 Artikel 5 Artikel 6 Artikel 7 Artikel 8 Artikel 9 Artikel 10 Artikel 11 Artikel 12 Artikel 13 Artikel 14 Artikel 15 Lidmaatschap, toelating

Nadere informatie

Toespraak van Commandant der Strijdkrachten, generaal T.A. Middendorp, bij de

Toespraak van Commandant der Strijdkrachten, generaal T.A. Middendorp, bij de Toespraak van Commandant der Strijdkrachten, generaal T.A. Middendorp, bij de viering van de 150 e verjaardag van Bronbeek op 19 februari 2013, te Arnhem. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Ridder Militaire

Nadere informatie

Toespraak van Tineke Netelenbos, voorzitter van de KVNR, bij de herdenkingsplechtigheid in Egmond aan Zee op 4 mei 2015.

Toespraak van Tineke Netelenbos, voorzitter van de KVNR, bij de herdenkingsplechtigheid in Egmond aan Zee op 4 mei 2015. Toespraak van Tineke Netelenbos, voorzitter van de KVNR, bij de herdenkingsplechtigheid in Egmond aan Zee op 4 mei 2015. Dames en heren, Wij gedenken met elkaar in ons land dat het 70 jaar geleden is dat

Nadere informatie

Vervoer gevaarlijke stoffen

Vervoer gevaarlijke stoffen Vervoer gevaarlijke stoffen binnen Defensie Edwin van de Ven Inhoud Defensie Uitzonderingspositie Defensie Voorbereidingen (Gereedstelling) We vertrekken. We doen ons werk. We gaan weer naar huis.. 2 Defensie

Nadere informatie

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus 138 Tijdwijzer Het begin Op deze tijdbalk past niet de hele geschiedenis van de mens. Er lopen namelijk al zo n 100.000 jaar mensen rond op aarde. Eigenlijk zou er dus nog 95.000 jaar bij moeten op de

Nadere informatie

VCA Nieuwsbrief dec 2015. LIBANON presentatie. www.veteranencafealmelo.nl. vca@veteranen.nl. Veteranen Cafe t Hookhoes, Grotestraat-zuid 129, Almelo

VCA Nieuwsbrief dec 2015. LIBANON presentatie. www.veteranencafealmelo.nl. vca@veteranen.nl. Veteranen Cafe t Hookhoes, Grotestraat-zuid 129, Almelo Naam bedrijf VCA Nieuwsbrief dec 2015 Veteranen Cafe t Hookhoes, Grotestraat-zuid 129, Almelo www.veteranencafealmelo.nl vca@veteranen.nl Contact : vca@veteranen.nl LIBANON presentatie 06-21 666 362 Redactie

Nadere informatie

Oude Glorie. Evenementen. Nieuwsbrief jaargang 1, nummer 7. Onregelmatig (als er iets te melden valt) 10 september 2015. Website Oude Glorie

Oude Glorie. Evenementen. Nieuwsbrief jaargang 1, nummer 7. Onregelmatig (als er iets te melden valt) 10 september 2015. Website Oude Glorie Oude Glorie Nieuwsbrief jaargang 1, nummer 7 Onregelmatig (als er iets te melden valt) 10 september 2015 Website Oude Glorie De een is op weg naar het volgende evenement, de ander ligt al weer in de thuishaven.

Nadere informatie

HOVO NEDERLAND. Jaarverslag

HOVO NEDERLAND. Jaarverslag HOVO Nederland www.hovonederland.nl info@hovonederland.nl secretariaat Pb 1061 2302 BB Leiden HOVO NEDERLAND Jaarverslag 2013 HOVO-Nederland Jaarverslag 2013 In 2013 heeft HOVO Nederland een nieuwe start

Nadere informatie

Veteraneninstituut. Uitvoerder Veteranenbeleid. Onafhankelijke stichting

Veteraneninstituut. Uitvoerder Veteranenbeleid. Onafhankelijke stichting Veteraneninstituut Uitvoerder Veteranenbeleid Onafhankelijke stichting ± 50 medewerkers (waarvan 4 gedetacheerd vanuit Defensie, 24 vanuit het ABP en 350 vrijwilligers Doorn, centrum dienstverlening aan

Nadere informatie

Onderzoek in het kader van de 100 ste editie van de Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen. Nienke Lammertink en Koen Breedveld

Onderzoek in het kader van de 100 ste editie van de Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen. Nienke Lammertink en Koen Breedveld NEDERLANDERS OVER DE VIERDAAGSE Onderzoek in het kader van de 100 ste editie van de Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen Nienke Lammertink en Koen Breedveld Mei 2016 1 Nederlanders over de

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek Defensie-uitgaven dalen nu twee jaar

Centraal Bureau voor de Statistiek Defensie-uitgaven dalen nu twee jaar Centraal Bureau voor de Statistiek Defensie-uitgaven dalen nu twee jaar Fred Arkesteijn en Rudolf Timmermans Den Haag, 17 september, 2012 Defensie-uitgaven dalen nu twee jaar Fred Arkesteijn en Rudolf

Nadere informatie

7.10 LEDENADMINISTRATIE. Geldig tot: december 2016. Functionaris Naam Paraaf. Voorzitter Geert van Poelgeest wg. Ledenadministrateur Els Huijvenaar wg

7.10 LEDENADMINISTRATIE. Geldig tot: december 2016. Functionaris Naam Paraaf. Voorzitter Geert van Poelgeest wg. Ledenadministrateur Els Huijvenaar wg Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging KNNV afdeling Delfland Postbus 133 2600 AC DELFT afdelingdelfland@knnv.nl www.knnv.nl/afdelingdelfland twitter: KNNVafdDelfland facebook: KNNV-afdeling-Delfland

Nadere informatie

LUCHTPOST NAAR DE WEST. De KLM folder voor de te maken Kerstpostvluaht naar Ned. West Indië.

LUCHTPOST NAAR DE WEST. De KLM folder voor de te maken Kerstpostvluaht naar Ned. West Indië. LUCHTPOST NAAR DE WEST Terwijl Nederland nog in de roes verkeerde van de prestaties van de Uiver stond er alweer een nieuwe vlucht van historische betekenis op stapel. Driehonderd jaar bestond het Nederlands

Nadere informatie

Vrede en vrijheid maken we samen.

Vrede en vrijheid maken we samen. Vrede en vrijheid maken we samen. Draagt u ook bij? Wageningen 5 mei. 5 mei 1945 Bevrijding! 4 mei, 23.00 uur Bevrijdingsvuurceremonie Op 5 mei 1945 werd Nederland bevrijd van de Duitse overheersing tijdens

Nadere informatie

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Ministerie van Defensie Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl

Nadere informatie

Mijn laatste nieuwsbrief

Mijn laatste nieuwsbrief Mijn laatste nieuwsbrief Lieve familie, vrienden en sponsors! Mijn laatste nieuwsbrief schrijf ik vanuit het prachtige en kleurrijke Sri Lanka! Hier vierde ik Kerst en Oud en Nieuw met de bemanning van

Nadere informatie

Introductie Seinvlaggen

Introductie Seinvlaggen Introductie Seinvlaggen Zeekadetkorps Rotterdam Dienstvak Seiner 30 januari 2011 Zeekadetkorps Rotterdam Introductie Seinvlaggen, Pagina 1 Geschiedenis Seinvlaggen Op zee is het gebruik van vlaggen al

Nadere informatie

Zaterdag 18-01-2014 Bij Svbzo Veteranen Inloophuis De Treffer te Eindhoven

Zaterdag 18-01-2014 Bij Svbzo Veteranen Inloophuis De Treffer te Eindhoven Januari Openstelling Museum Zaterdag 04-01-2014 Museum open voor veteranen, vrijwilligers en bezoekers. Openstelling Museum Zondag 05-01-2014 Museum open voor veteranen, vrijwilligers en bezoekers. Vrijwilligers

Nadere informatie

Opiniepeiling tegenover luisteronderzoek

Opiniepeiling tegenover luisteronderzoek Opiniepeiling tegenover luisteronderzoek Op 13 en 14 april 1973 werd er in opdracht van CV Veronica door het Bureau Veldkamp Marktonderzoek BV. een opinieonderzoek uitgevoerd onder de Nederlandse bevolking

Nadere informatie

jaargang 18 nummer 5 oktober 2015 Uitnodiging

jaargang 18 nummer 5 oktober 2015 Uitnodiging Secr. Gerard Thijssen Rozenbloemstraat 34, 4921 KG Made Tel: 0162-683323 Mail: heemkundemadedrimmelen@gmail.com NIEUWSBRIEF jaargang 18 nummer 5 oktober 2015. Uitnodiging Op dinsdag 20 oktober organiseert

Nadere informatie

Nederlandse omnibus-series

Nederlandse omnibus-series Nederlandse omnibus-series Het Britse koningshuis heeft dit jaar twee memorabele gebeurtenissen meegemaakt. Allereerst de dood van Koningin-moeder Elizabeth, die op 101-jarige leeftijd overleed. Daarnaast

Nadere informatie

Wapensysteem management

Wapensysteem management Wapensysteem management bij de nieuwe DMO Directeur Materieellogistiek GenMaj ir. P.H.T.J.M. Dohmen OPBOUW PRESENTATIE - INLEIDING - KARAKTERISTIEKEN DEFENSIE - DE NIEUWE DEFENSIE MATERIEEL ORGANISATIE

Nadere informatie

Lang geleden was dit een probleem, dat sommige

Lang geleden was dit een probleem, dat sommige OP ZONDAG >BESTELLEN< OF >NIET BESTELLEN< Lang geleden was dit een probleem, dat sommige postadministraties trachtten op te lossen. De post werd toen nog enige malen per dag bezorgd, óók op zondag. Tegenwoordig

Nadere informatie

REGLEMENT VAN DE VERENIGING DUTCH CORPORATE FINANCE ASSOCIATION

REGLEMENT VAN DE VERENIGING DUTCH CORPORATE FINANCE ASSOCIATION REGLEMENT VAN DE VERENIGING DUTCH CORPORATE FINANCE ASSOCIATION Algemeen. Artikel 1 1. De vereniging genaamd: Dutch Corporate Finance Association, hierna te noemen de vereniging is bij notariële akte opgericht

Nadere informatie

Koninklijk Zeeuwsch Genootschap Der Wetenschappen (1768- )

Koninklijk Zeeuwsch Genootschap Der Wetenschappen (1768- ) Koninklijk Zeeuwsch Genootschap Der Wetenschappen (1768- ) Oprichting In 1768 werd het Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen officieel opgericht. De aanleiding vormde een initiatief uit Vlissingen tot

Nadere informatie

Geslacht respondenten CBS 2011* man 49% 49% vrouw 51% 51% totaal 100% 100%

Geslacht respondenten CBS 2011* man 49% 49% vrouw 51% 51% totaal 100% 100% Verantwoording onderzoek "4 en 5 mei" Veldwerkperiode: woensdag 11 april tot woensdag 18 april. Aantal uitgenodigd: 15628 Aantal onbezorgbaar: 197 Netto verstuurd: 15431 Respons: 7597 49% Onvolledig ingevulde

Nadere informatie

Lokaal en landelijk de handen ineen

Lokaal en landelijk de handen ineen Lokaal en landelijk de handen ineen 1 Lokaal en landelijk de handen ineen Als lid van de NVN staat u er niet alleen voor. We bieden u hulp, advies, een luisterend oor, lotgenotencontact, ontmoeting en

Nadere informatie

VCA Nieuwsbrief september 2014

VCA Nieuwsbrief september 2014 N a a m b e d r i j f VCA Nieuwsbrief september 2014 Veteranen Cafe t Hookhoes, Grotestraat-zuid 129, Almelo www.veteranencafealmelo.nl vca@veteranen.nl Contact : almeloveteranen@gmail.com, vca@veteranen.nl

Nadere informatie

Traject Djakarta-Rotterdam

Traject Djakarta-Rotterdam Traject Djakarta-Rotterdam POSTAGENT DJAKARTA-ROTTERDAM 1 Het stempel was in gebruik op het stoomschip Kota Inten van de Rotterdamsche Lloyd. KBPS 5093 Opgeleverd door De Munt op 26 januari 1950. Verstrekt

Nadere informatie

commandant: ktz W.M.W. Vogt, vanaf 2 oktober ktz E. Bakker, vanaf 16 oktober ktz P.J. In t Veld.

commandant: ktz W.M.W. Vogt, vanaf 2 oktober ktz E. Bakker, vanaf 16 oktober ktz P.J. In t Veld. Bron: Jaarboek van de Koninklijke Marine 1988 Hr.Ms. Zuiderkruis commandant: ktz W.M.W. Vogt, vanaf 2 oktober ktz E. Bakker, vanaf 16 oktober ktz P.J. In t Veld. Hr.Ms. Zuiderkruis heeft in 1988 alleen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 750 X Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2014 Nr. 48 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE

Nadere informatie

HET LEGER. Waarom heeft. Nederland. Informatie voor scholieren. De Nederlandse krijgsmacht in het kort

HET LEGER. Waarom heeft. Nederland. Informatie voor scholieren. De Nederlandse krijgsmacht in het kort HET LEGER Uitgave: Ministerie van Defensie Directie Voorlichting en Communicatie April 2006 www.defensie.nl Informatie voor scholieren De Nederlandse krijgsmacht in het kort In deze folder vertel ik je

Nadere informatie

de verzending van Elektron; deze adressen zijn dan ook verloren geraakt. Krijgt U hierover opmerkingen, maak dan gewoon een nieuwe aanmelding,

de verzending van Elektron; deze adressen zijn dan ook verloren geraakt. Krijgt U hierover opmerkingen, maak dan gewoon een nieuwe aanmelding, ========================================================== = OFFICIEEL MEDEDELINGENBLAD VAN DE AFDELING AMERSFOORT = = VAN DE V.E.R.O.N. 1 e JAARGANG NR. 4 = = = = APRIL 1977 = = = = Redaktie en administratie:

Nadere informatie

Golfoorlog. Duur: 9 september 1990 23 juni 1991; Aantal militairen: 1.834 Dapperheidsonderscheidingen: geen Dodelijke slachtoffers: geen

Golfoorlog. Duur: 9 september 1990 23 juni 1991; Aantal militairen: 1.834 Dapperheidsonderscheidingen: geen Dodelijke slachtoffers: geen Golfoorlog Duur: 9 september 1990 23 juni 1991; Aantal militairen: 1.834 Dapperheidsonderscheidingen: geen Dodelijke slachtoffers: geen Achtergronden Koeweit was vanaf 1899 een Brits protectoraat en herkreeg

Nadere informatie

Aan: de Minister-President de Minister van Defensie de Minister van Buitenlandse Zaken. Van: Coördinator Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten

Aan: de Minister-President de Minister van Defensie de Minister van Buitenlandse Zaken. Van: Coördinator Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten Aan: de Minister-President de Minister van Defensie de Minister van Buitenlandse Zaken Van: Coördinator Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten Betreft: Toestand Midden-Oosten Afgesloten 17.00 uur op 19 oktober

Nadere informatie

Werkbladen voortgezet onderwijs. Naam leerling:

Werkbladen voortgezet onderwijs. Naam leerling: Werkbladen voortgezet onderwijs Naam leerling: Inhoud: Uitleg werkbladen Deze werkbladen horen bij de film D-Day, Normandy 1944. Een film die je meeneemt naar een beslissend moment in de geschiedenis:

Nadere informatie

Bijlage 1: Uitwerking per regio

Bijlage 1: Uitwerking per regio De locatiekeuzes worden in deze bijlage per regio weergegeven. Daarbij volg ik de grenzen van het arrondissement / de politie-eenheid. 1. Regio Noord-Nederland eenheid Noord-Nederland leidt eenduidig tot

Nadere informatie

Werkt Gedragswerk? Evaluatie project Gedragswerk Juni 2009

Werkt Gedragswerk? Evaluatie project Gedragswerk Juni 2009 Werkt Gedragswerk? Evaluatie project Gedragswerk Juni 29 Evaluatieonderzoek Gedragswerk, juni 29 1 Inleiding Met het Ministerie van OCW is afgesproken dat in het schooljaar 28 29 een evaluatie zou worden

Nadere informatie

VASTWERKEN. Officieel orgaan van de AVOM. de Marine ná de Marine. jaargang 26 augustus 2011

VASTWERKEN. Officieel orgaan van de AVOM. de Marine ná de Marine. jaargang 26 augustus 2011 VASTWERKEN Officieel orgaan van de AVOM Algemene Vereniging van Oud- en actief dienend personeel van de Koninklijke Marine AVOM-secretaris Jim Tigchelaar verlaat na 20 jaar het hoofdbestuur. Officieel

Nadere informatie

Veerman, laat ons overvaren!

Veerman, laat ons overvaren! Veerman, laat ons overvaren! Een beknopte geschiedenis van de veerdiensten naar Brielle Uitgegeven 1999 door de Vereniging Vrienden van het Historisch Museum Den Briel' De Maasmond voor de St. Elizabethsvloed

Nadere informatie

Het medisch zorgsysteem van de Krijgsmacht. T.F.M. Dijkgraaf Luitenant Kolonel vliegerarts

Het medisch zorgsysteem van de Krijgsmacht. T.F.M. Dijkgraaf Luitenant Kolonel vliegerarts Het medisch zorgsysteem van de Krijgsmacht T.F.M. Dijkgraaf Luitenant Kolonel vliegerarts 1 Algemeen Militair Verpleegkundige 2 Mini CV Sedert 1986 werkzaam als militair arts Tot 1996 bij de Kon Landmacht

Nadere informatie

GGN Holding N.V. Tevens handelend onder de naam GGN Incasso B.V. en GGN Support B.V. Stationsplein 50 5211 AP 's-hertogenbosch Nederland

GGN Holding N.V. Tevens handelend onder de naam GGN Incasso B.V. en GGN Support B.V. Stationsplein 50 5211 AP 's-hertogenbosch Nederland Certificaat INFORMATIEBEVEILIGINGSSYSTEEM - ISO/IEC 27001:2005 Hierbij verklaren wij dat: GGN Holding N.V. Tevens handelend onder de naam GGN Incasso B.V. en GGN Support B.V. Certificaatnummer: ISC 080

Nadere informatie

DE VEVA OPLEIDING. Haal je MBO-Diploma en ontdek Defensie

DE VEVA OPLEIDING. Haal je MBO-Diploma en ontdek Defensie DE VEVA OPLEIDING Haal je MBO-Diploma en ontdek Defensie DE TIEN MEEST GES INFORMATIE VOOR OUDERS EN VERZORGERS 1 2 3 4 Is er ondanks de bezuinigingen bij Defensie een toekomst voor leerlingen Veiligheid

Nadere informatie

Kind onvriendelijke gemeenten

Kind onvriendelijke gemeenten Kind onvriendelijke gemeenten Een term die de laatste tiental jaren vaak wordt terug gezien in de media. Oorzaken zijn veelvuldig aan te wijzen zoals gemeenten die te weinig doen aan het opruimen van zwerfvuil,

Nadere informatie

Feiten & Cijfers bij de 96 ste Vierdaagse

Feiten & Cijfers bij de 96 ste Vierdaagse Stichting Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen Persbericht 2012.024 Nijmegen, 05 juli 2012 Feiten & Cijfers bij de 96 ste Vierdaagse stand per 5 juli 2012. 1. Barometergegevens 2011 2012 Aantal

Nadere informatie

Vergaderingen bestuur In 2006 is het bestuur tien (10) keer bijeengekomen. Op de vergaderingen zijn met name de volgende zaken behandeld:

Vergaderingen bestuur In 2006 is het bestuur tien (10) keer bijeengekomen. Op de vergaderingen zijn met name de volgende zaken behandeld: Algemeen Het verenigingsjaar 2006 kan worden gekenschetst als wederom een roerig jaar voor onze vereniging. Niet alleen intern maar ook de afgelopen oorlog in Libanon en dan met name ons gebied heeft bij

Nadere informatie

Informatie-uitwisseling contractvervoer

Informatie-uitwisseling contractvervoer Nieuwsbrief voor bestuursleden Hoofdredactie: Lidia van den Eijnde Eindredactie: Tabitha Poolen E-mail: informatief@anbo.nl ANBO Informatief staat ook op Intranet Postadres: Postbus 18003 3501 CA Utrecht

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1A 2513 AA s-gravenhage

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1A 2513 AA s-gravenhage Postbus 20701 2500 ES Den Haag Telefoon (070) 318 81 88 Fax (070) 318 78 88 Aan De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1A 2513 AA s-gravenhage Afschrift aan De Voorzitter van de

Nadere informatie

SAIL 2015 Zaandam-Amsterdam

SAIL 2015 Zaandam-Amsterdam SAIL 2015 Zaandam-Amsterdam Eens in de vijf jaar is het tijd voor Sail Amsterdam. Tientallen tallships en honderden andere zeilschepen zijn dan in Amsterdam te gast voor een van de grootste nautische zeilspektakels.

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 2030 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Directie Weerbaarheidsverhoging Afdeling veiligheidsregio's Schedeldoekshaven

Nadere informatie

VCA Nieuwsbrief maart 2015

VCA Nieuwsbrief maart 2015 N A A M B E D R I J F VCA Nieuwsbrief maart 2015 Veteranen Cafe t Hookhoes, Grotestraat-zuid 129, Almelo www.veteranencafealmelo.nl vca@veteranen.nl Veteranencafé op 10 maart 2015 Contact : almeloveternen@gmail.com,

Nadere informatie

1. Welkom en opening Marco. Koos opent de vergadering aangezien we krap in de tijd zitten en Marco later aanschuift.

1. Welkom en opening Marco. Koos opent de vergadering aangezien we krap in de tijd zitten en Marco later aanschuift. Overleg OGS d.d. 14 januari 2015 Aanwezig: Maarten Marco Koos R. Jan Robbie Koos Dick Peter Ruud Patrick Geer Jean Paul Hans Jeroen Alberto Johan Roberto Jacco 1. Welkom en opening Marco. Koos opent de

Nadere informatie

Regiment Limburgse Jagers Bericht van de officiële Site van het Regiment Limburgse Jagers. Nieuwsbrief oktober 2008.

Regiment Limburgse Jagers Bericht van de officiële Site van het Regiment Limburgse Jagers. Nieuwsbrief oktober 2008. Regiment Limburgse Jagers Bericht van de officiële Site van het Regiment Limburgse Jagers. Nieuwsbrief oktober 2008. WWW.LIMBURGSEJAGERS.NL Beste Limburgse Jagers en Vriend(inn)en van de Limburgse Jagers,

Nadere informatie

Gedeelde passie voor zeezeilen

Gedeelde passie voor zeezeilen Word lid van de vereniging De NVvK verwelkomt zeezeilers graag als nieuw lid. De NVvK is een vereniging van en voor zeezeilers. Om dit uitgangspunt te handhaven, verwachten we van een nieuw lid ook enige

Nadere informatie

UITNODIGING. voor de Algemene Vergadering van de Vereniging van (Vroeg)gepensioneerden van de Stichting Pensioenfonds Thales Nederland, de VVSPTN

UITNODIGING. voor de Algemene Vergadering van de Vereniging van (Vroeg)gepensioneerden van de Stichting Pensioenfonds Thales Nederland, de VVSPTN LOGGED OUT Jaargang #10; nummer #1; februari 2015 UITNODIGING voor de Algemene Vergadering van de Vereniging van (Vroeg)gepensioneerden van de Stichting Pensioenfonds Thales Nederland, de VVSPTN op woensdag

Nadere informatie

Feiten & Cijfers bij de 99 ste Vierdaagse (op basis van totaal 46.000 ingeschreven deelnemers, incl. militairen, stand 2 juli 2015)

Feiten & Cijfers bij de 99 ste Vierdaagse (op basis van totaal 46.000 ingeschreven deelnemers, incl. militairen, stand 2 juli 2015) Stichting Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen Persbericht 2015.021 Nijmegen, 9 juli 2015 Feiten & Cijfers bij de 99 ste Vierdaagse (op basis van totaal 46.000 ingeschreven deelnemers, incl.

Nadere informatie

S(~DI~PI~N. NIEUWSIJlUEf NUMMElt 11,.JULI 2015

S(~DI~PI~N. NIEUWSIJlUEf NUMMElt 11,.JULI 2015 S(~DI~PI~N IN}IOUD Het roer gaat om Oproep De Droom van de schepencarrousel Doelstellingen Markante schepen in beweging Professionaliseren Nieuwe schepen Schepen carrousel en social media Donateur worden

Nadere informatie