ONDERZOEK De maatschappelijke. amateurvoetbal. Augustus 2013 Departement voor Bestuurs- en Organisatiewetenschap (USBO) Universiteit Utrecht

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ONDERZOEK De maatschappelijke. amateurvoetbal. Augustus 2013 Departement voor Bestuurs- en Organisatiewetenschap (USBO) Universiteit Utrecht"

Transcriptie

1 ONDERZOEK De maatschappelijke betrokkenheid van het Nederlandse amateurvoetbal cijfers en karakteristieken Augustus 2013 Departement voor Bestuurs- en Organisatiewetenschap (USBO) Universiteit Utrecht

2 COLOFON INHOUD Uitgave Universiteit Utrecht Departement Bestuurs- en Organisatiewetenschap (USBO) Bijlhouwerstraat ZC Utrecht Website Telefoon Auteurs Frank van Eekeren Bake Dijk Opdrachtgevers Koninklijke Nederlandse Voetbalbond Woudenbergseweg HX Zeist Website Samenvatting 5 1. Inleiding 9 2. Onderzoeksvragen, opzet en verantwoording Nulmeting naar maatschappelijke betrokkenheid amateurverenigingen Verdieping van het Open Club-concept Opzet en verantwoording Nulmeting naar maatschappelijke betrokkenheid amateurverenigingen seizoen Belang van (thema s van) maatschappelijke activiteiten Maatschappelijk actief volgens leden Betrokkenheid leden amateurverenigingen Verankering van maatschappelijk ambitie Maatschappelijke projecten Partners Investeringen in maatschappelijke activiteiten Knelpunten Analyse maatschappelijke betrokkenheid amateurverenigingen Vergelijking maatschappelijke inzet amateurverenigingen en betaald voetbalorganisaties Vergelijking tussen type samenwerkingspartners Vergelijking tussen de financiële investeringen Verankering in de organisatie van BVO s en amateurverenigingen Karakteristieken en succesfactoren van Open Clubs Eenheid in diversiteit Randvoorwaarden Club karakteristieken Succesfactoren in aanpak 29 Telefoon Stichting Meer dan Voetbal Woudenbergseweg HW Zeist Website Telefoon

3 Samenvatting Amateurvoetbalverenigingen zetten zich in toenemende mate in voor de maatschappij. De KNVB en de Stichting Meer dan Voetbal hebben voor het eerst de inzet en karakteristieken van deze maatschappelijke betrokkenheid in beeld laten brengen. De Universiteit Utrecht voerde het onderzoek uit. Maatschappelijke betrokkenheid binnen amateurverenigingen uit zich in zeer verschillende activiteiten: van gezonde kantines tot programma s met langdurig zieken, van cultuuravonden tot uitwisseling met clubs in ontwikkelingslanden. 58% van de amateurverenigingen doet momenteel al meer dan alleen het organiseren van voetbaltraining en wedstrijden. De samenleving vraagt hier ook om. 85% van de eigen leden en 90% van de bestuurders vindt het tot de taak van een club behoren. Het voetbal zal zich tot deze wensen vanuit de samenleving moeten verhouden. Tegelijkertijd moet worden vastgesteld dat lang niet alle clubs in staat zullen zijn extra activiteiten te ontplooien, vooral vanwege beperkte vrijwilligerscapaciteit en te weinig specifieke kwaliteiten. Bovendien vertegenwoordigen de amateurclubs een maatschappelijke waarde an sich, doordat zij leden verenigen, in beweging brengen en mensen stimuleren actief te zijn als vrijwilliger. Leden en bestuurders verwachten vooral dat clubs zich inzetten in hun directe omgeving, zoals de buurt of wijk, en gericht zijn op thema s als sportiviteit en respect en gezondheid. Het beeld dat leden en bestuurders hebben van de maatschappelijk inzet is momenteel beter dan de realiteit. Een (te) grote discrepantie tussen beeld en werkelijkheid kan op termijn leiden tot een gevoel van window dressing. Verenigingen werken vooral samen met gemeenten, onderwijsinstellingen en lokale sponsors en relatief weinig met welzijnsinstellingen en woningcorporaties. Deze samenwerking komt vooral tot uiting in inzet van menskracht en expertise, maar ook in financiële bijdragen. Gemiddeld investeert een club 138,- per seizoen aan maatschappelijke activiteiten en de partnerorganisatie(s) 438,-. De grootste investering vanuit verenigingen betreft de inzet van (vrijwillige) arbeidskracht: gemiddeld zet een club 266,5 uur per jaar in voor de uitvoer van maatschappelijke activiteiten. Clubs borgen de maatschappelijke ambitie nu veelal op uitvoerend niveau: twee derde van de verenigingen heeft de maatschappelijke ambitie verankerd binnen de club door samen te werken met partners en/of door iemand binnen de club verantwoordelijk te maken voor de uitvoer van maatschappelijke activiteiten. En bijna 60 procent van de verenigingen gebruikt de accommodatie ook voor andere doeleinden, bijvoorbeeld kinderopvang of andere sporten. Op bestuurlijk niveau is de maatschappelijke ambitie van amateurverenigingen minder goed verankerd. Nog geen derde van de clubs heeft bijvoorbeeld de maatschappelijke ambitie opgenomen in het beleids- of meerjarenplan. Binnen de actieve clubs is een groep van zogenaamde maatschappelijk koplopers te onderscheiden: clubs die zich langdurig inzetten en hun maatschappelijke activiteiten hebben geïntegreerd in het reguliere beleid en uitvoering van de club. De diversiteit in aanpakken en contexten onder deze clubs is zeer groot. Er bestaat dan ook geen blauwdruk voor succesvolle en blijvende maatschappelijke betrokkenheid van clubs. Toch is in de diversiteit eenheid te herkennen als het gaat om (1) randvoorwaarden, (2) club karakteristieken en (3) succesfactoren in de aanpak. 4 5

4 1. Voordat een club blijvend maatschappelijke actief kan zijn, moet er een solide basis (=de organisatie van het voetbal) zijn. Daarnaast is een duidelijke structuur, ook rondom de maatschappelijke betrokkenheid, cruciaal. 2. De koplopers kenmerken zich als open en kunnen het meest effectief opereren in open samenwerkingsverbanden. Een Open Club in een open samenleving kan getypeerd worden als: Open richting zichzelf (reflectie) Open richting de buitenwereld (en zijn kansen, bedreigingen, veranderingen) Open voor nieuwe, creatieve ideeën Open voor veranderingen Open voor samenwerking met andere organisaties Open voor een nieuwe definitie van verenigen en voetbal Open voor het betrekken van nieuwe doelgroepen 3. Een succesvolle aanpak kenmerkt zich door: Voetbal is en blijft de hoofdzaak Activiteiten passen bij de identiteit en cultuur van de club Activiteiten dienen gedoseerd uitgevoerd te worden Communicatie ten behoeve van draagvlak binnen de vereniging Aantrekken van nieuwe vrijwilligers De maatschappelijke koplopers kenmerken zich verder door hun autonome houding. Zij vinden vooral dat de club zelf de verantwoordelijkheid moet nemen om maatschappelijk actief te zijn. Succesvolle ondersteuning is gericht op de contextualiteit en lokaal eigenaarschap. Sterke centrale sturing, met blauwdruk aanpakken en vaste formats, past hierbij minder. 6 7

5 1. Inleiding Voetbal speelt een belangrijke rol in de Nederlandse maatschappij. Voetbal is de grootste sport in Nederland, en de KNVB de grootste sportvereniging. De KNVB heeft ruim 1,2 miljoen leden, verspreid over verenigingen. Wekelijks maken meer dan vrijwilligers het mogelijk om zo n wedstrijden te spelen. Iedere amateurvereniging heeft maatschappelijke betekenis, alleen al vanwege het verenigen en het in beweging brengen van hun leden. Naast het aanbieden van trainingen en wedstrijden organiseren amateur voetbalverenigingen in toenemende mate extra maatschappelijke activiteiten. Deels omdat de clubs dit zelf willen, deels omdat de samenleving (leden, publieke en private organisaties, overheden) er nadrukkelijk(er) om vraagt. Maatschappelijke betrokkenheid binnen amateurverenigingen uit zich in zeer verschillende activiteiten: van gezonde kantines tot programma s met langdurig zieken, van cultuuravonden tot uitwisseling met clubs in ontwikkelingslanden. Dit rapport is een weergave van de extra inzet van amateurvoetbalverenigingen in de maatschappij. In opdracht van de KNVB en Stichting Meer dan Voetbal voerde de Universiteit Utrecht onderzoek uit naar de omvang en de mate van betrokkenheid van clubs. Het is voor het eerst dat hierover cijfers bekend worden. In aanvulling daarop zijn de karakteristieken en succesfactoren van maatschappelijk vooruitstrevende amateurverenigingen - te omschrijven als Open Clubs - in beeld gebracht. Uiteindelijk dient het onderzoek inzicht te geven in de mogelijkheden voor KNVB en andere betrokken partijen in de wijze waarop zij Open Clubs kunnen ondersteunen en minder maatschappelijk betrokken verenigingen kunnen stimuleren. Vergelijkbaar onderzoek heeft de Universiteit Utrecht, in opdracht van de Stichting Meer dan Voetbal, ook uitgevoerd onder betaald voetbalorganisaties (BVO s). Het inzicht in de maatschappelijke betrokkenheid van amateur voetbalverenigingen én BVO s maakt het ook mogelijk om beide sectoren te vergelijken en lessen te trekken. Het rapport trapt af met een beknopte beschrijving van de onderzoeksvragen, -aanpak en -verantwoording. Daarna volgt een cijfermatige weergave van de inzet van het amateurvoetbal voor de maatschappij. Deze cijfers worden in hoofdstuk 4 geanalyseerd en vergeleken met het onderzoek onder BVO s. Hoofdstuk 5 beschrijft de karakteristieken van Open Clubs. 8 9

6 2. Onderzoeksvragen, opzet en verantwoording Het onderzoek draagt bij aan de doelstelling van de KNVB en Stichting Meer dan Voetbal om verenigingen (beter) te (kunnen) stimuleren en ondersteunen in hun maatschappelijke betrokkenheid, waardoor de maatschappelijke betekenis van verenigingen wordt geoptimaliseerd. Daarbij zijn de volgende onderdelen uitgevoerd: 1. Nulmeting naar de maatschappelijke betrokkenheid van amateurverenigingen en 2. De verdieping van het Open Club-concept 2.1 Nulmeting naar maatschappelijke betrokkenheid amateurverenigingen In 2010 ontwikkelde USBO een methodiek om de maatschappelijke betrokkenheid en impact van de maatschappelijke activiteiten door betaald voetbalorganisaties in Nederland in beeld te brengen (Van Eekeren et al en 2012). Deze methodiek is aangepast en bruikbaar gemaakt voor een stand van zaken in het amateurvoetbal. De methodiek is gericht op het in kaart brengen van de doelstellingen, investeringen en het bereik van de maatschappelijke activiteiten. Subvragen die hierbij horen zijn: Hoeveel verenigingen hebben maatschappelijke doelstellingen opgenomen in hun beleid? Hoeveel verenigingen voeren maatschappelijke projecten uit? Wat zijn de maatschappelijke thema s waarop deze projecten deze gericht? Met welke en met hoeveel maatschappelijke partners worden deze projecten uitgevoerd? Wat investeren clubs en maatschappelijke partners in deze projecten (in euro s en in fte s)? Hoeveel maatschappelijke projecten worden uitgevoerd? Wat is het bereik van de maatschappelijke projecten? 2.2 Verdieping van het Open Club-concept De visie op een Open Club is door de KNVB in de afgelopen jaren op hoofdlijnen ontwikkeld. De KNVB vindt het van belang deze visie door te ontwikkelen en te verdiepen, rekening houdend met van de ambities van de KNVB, eerder onderzoek naar verenigingen (in het bijzonder van Back2Basics) en opvattingen van relevante partners van het voetbal. Hiertoe is het van belang inzicht te krijgen in huidige best practices en in de (on)mogelijkheden voor de verenigingen en met de sleutelfiguren in gesprek te gaan over hun visie op het Open Club concept. Subvragen die hierbij horen zijn: Welke doelstellingen worden nagestreefd door/ met Open Clubs? Uit welke bouwstenen dient een Open Club te zijn opgebouwd? Wat zijn de Key Performance Indicators (KPI s)? Welke sturingsmechanismen en governance concepten zijn passend? 2.3 Opzet en verantwoording Het onderzoek is uitgevoerd in de periode november augustus Daarbij is gebruik gemaakt van de volgende onderzoeksmethoden: Enquêtes - Ledenpanel De benodigde data in de nulmeting zijn verzameld door middel van het uitzetten van een enquête onder het ledenpanel van de KNVB. Vanuit het ledenpanel hebben 1199 leden van de KNVB (bestuurders en leden) de enquête ingevuld en inzicht gegeven. Een aanvullende analyse is uitgevoerd om de resultaten van unieke verenigingen inzichtelijk te krijgen. Hierdoor werd het mogelijk om van 269 verenigingen te achterhalen in hoeverre zij maatschappelijk actief waren in het seizoen Werksessies - Verdieping Open Club-concept De verdieping van Open Club-concept is uitgevoerd door middel van het organiseren van zes werksessies bij amateurverenigingen in de verschillende districten van de KNVB en een afsluitende focusgroep voorafgaand aan de KNVB bekerfinale: KNVB District West II Rijnsburgse Boys KNVB District Zuid I NAC Breda KNVB District Noord FC Groningen KNVB District Zuid II PSV Eindhoven KNVB Disctrict Oost vervallen KNVB District West I Ajax Amsterdam KNVB Bekerfinale De Kuip Rotterdam Het doel van de workshops was drieledig: 1. Maatschappelijke koplopers een podium bieden 2. Verdieping van het Open Club-concept met amateurverenigingen 3. Het benoemen van succesfactoren om een Open Club te kunnen zijn. In totaal zijn 130 verenigingen (250 personen) aanwezig geweest bij de zes werksessies. Interviews De resultaten en analyses uit de enquête en de werksessies zijn voorgelegd aan deskundigen vanuit de KNVB, Stichting Meer dan Voetbal en de wetenschap. Met hen is gereflecteerd op de karakteristieken en sturingsmechanismen van Open Clubs. Geïnterviewd zijn: Anton Binnenmars (directeur AV KNVB) Berend Rubingh (adjunct-directeur AV KNVB) Edu Jansing (directeur Stichting Meer dan Voetbal) Maarten van Bottenburg (hoogleraar sportontwikkeling Universiteit Utrecht) Maikel Waardenburg (promovendus op thema toekomst van sportverenigingen, Universiteit Utrecht)

7 3. Nulmeting naar maatschappelijke betrokkenheid amateur - verenigingen seizoen De leden vinden het (heel) belangrijk dat amateurverenigingen zich met hun maatschappelijke activiteiten richten op de volgende thema s: Belang thema s maatschappelijke activiteiten volgens leden N = % 100% Dit hoofdstuk drukt de maatschappelijke betrokkenheid van de amateurverenigingen in het seizoen , en het belang dat leden en bestuurders aan maatschappelijke activiteiten hechten, uit in cijfers. 3.1 Belang van (thema s van) maatschappelijke activiteiten 80% 60% 40% 97% 72% 63% 57% De leden van amateurvoetbalverenigingen hechten veel waarde aan maatschappelijke betrokkenheid van hun club. 85% vindt dat hun club meer moet doen dan voetbalwedstrijden en trainingen organiseren. 66% van de leden hecht vooral aan het leveren van een bijdrage aan de eigen wijk: In hoeverre vinden leden het belangrijk dat een voetbalvereniging... 20% 0% Sportiviteit & Respect Gezonde leefstijl Participatie Duurzaamheid Taal- en/of leerachterstand 24% 100% 90% 80% 70% 10% 85% 8% 27% 12% 29% 11% 36% 36% 3.2 Maatschappelijk actief volgens leden De leden van de verenigingen is gevraagd in hoeverre zij denken dat hun vereniging maatschappelijk actief is op één van onderstaande thema s. Let wel, het gaat hier om het beeld dat de leden hebben van de maatschappelijke activiteit van de vereniging, nog niet om de werkelijke maatschappelijke activiteiten van verenigingen. 60% 50% 40% 66% 60% 53% 37% maatschappelijke activiteiten bij eigen vereniging volgens leden N = % 30% 90% 6% 20% 27% 80% 87% 10% 70% 0% 60% 25% maatschappelijk een bijdrage levert aan de ook buiten normale de krachten bundelt met als de normale 50% betrokken is wijk waar zij zich bevindt activiteiten (training, wedstrijd) het complex beschikbaar stelt voor leden andere sportverenigingen activiteiten (training, wedstrijd) het toelaten het complex beschikbaar stelt voor 40% 30% 20% 39% 13% 28% 18% 26% (Heel) belangrijk Neutraal (Heel) onbelangrijk niet-leden 10% 0% 9% 7% Sportiviteit & Respect Gezonde leefstijl Participatie Duurzaamheid Taal- en/of leerachterstand Onze vereniging is nog niet actief op dit thema, maar dat zijn we wel van plan Onze vereniging voert activiteiten uit op dit thema De respondenten geven hun vereniging gemiddeld een 6,0 als rapportcijfer (6,3 door leden, een 5,5 door bestuurders) op het gebied van maatschappelijke activiteiten

8 3.3 Betrokkenheid leden amateurverenigingen 80% van de leden zegt op dit moment nog niet betrokken te zijn bij het opzetten en/of uitvoeren van de maatschappelijke activiteiten van de eigen voetbalvereniging. 29% van de leden, die op dit moment nog niet betrokken zijn bij maatschappelijke activiteiten, wil graag betrokken worden bij het opzetten/uitvoeren van maatschappelijke activiteiten van de eigen vereniging. 3.4 Verankering van maatschappelijk ambitie Verenigingen hebben hun maatschappelijke ambitie verankerd op de volgende manieren: verankering maatschappelijke ambitie binnen de vereniging N = 478 Potentiële betrokkenheid leden N = 591 De betrokkenheid van spelers en technische staf bij maatschappelijke activiteiten is contractueel vastgelegd 15% 18% Wil je betrokken worden bij het opzetten en/of uitvoeren van maatschappelijke activiteiten van je voetbalvereniging? 29% 71% De maatschappelijke ambitie heeft invloed op de samenstelling van het bestuur 21% 10% Ben je betrokken bij het opzetten opzetten en/of uitvoeren van maatschappelijke activiteiten van je voetbalvereniging? 20% 80% De maatschappelijke ambitie is in een portefeuille van één van de bestuurders opgenomen 22% 21% Ja Nee 0% 20% 40% 60% 80% 100% De vereniging heeft een maatschappelijke ambitie opgenomen in het beleids- of meerjarenplan 31% 21% De vereniging voert structurele maatschappelijke activiteiten uit 41% 14% redenen voor leden om nog niet betrokken te zijn bij maatschappelijke activiteiten N = 172 De accommodatie kan multifunctioneel worden ingezet (bijv. voor kinderopvang of andere sporten) 59% 11% Anders, namelijk 12% De vereniging heeft één of meerdere medewerkers / vrijwilligers verantwoordelijk gemaakt 66% 10% Leden van mijn vereniging worden hier niet voor gevraagd 16% Er wordt samengewerkt met lokale partners 67% 11% Tot op heden nog geen tijd voor gehad 29% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% Binnen mijn vereniging speelt dit niet of onvoldoende 43% Ja Nog niet op dit moment, maar zijn we wel van plan Percentage (enigszins) mee eens 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% 40% 45% 50% Volgens 43% van de leden is de eigen vereniging nauwelijks maatschappelijk actief en zijn zij daarom ook niet betrokken bij de uitvoer van maatschappelijke activiteiten

9 3.5 Maatschappelijke projecten In algemene zin voeren 58,3% van de gevraagde verenigingen minimaal één maatschappelijk project uit. (N=269) Per vereniging is gevraagd op welke thema s zij maatschappelijke projecten ontplooien, hoeveel personen aan de projecten deelnamen en hoeveel uur aan activiteiten zij in het seizoen hebben uitgevoerd. Onderstaande tabel geeft de gemiddelden weer van deze verenigingen. 3.6 Partners De amateurverenigingen werken samen met maatschappelijke partners in de uitvoer van maatschappelijke activiteiten. In onderstaande grafiek een weergave van het percentage verenigingen welke samenwerken met partners in de verschillende sectoren: Percentage van de verenigingen welke samenwerking hebben met partners Gemiddelde aantallen per vereniging N = 269 Woningcorporatie(s) 6% Percentage verenigingen actief op thema Deelnemers Uur aan activiteiten Welzijnsinstelling(en) 23% Participatie 46% 67,83 26,47 Sponsor(s) 35% Sportiviteit & Respect 39% 78,12 7,57 Andere sportvereniging(en) 46% Gezonde leefstijl 19% 18,41 9,72 Onderwijsinstelling(en) 50% Educatie 16% 18,16 11,14 Duurzaamheid 4% 5,43 1,54 Gemeente(n) 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 58% Anders 20% 45,32 13,05 Percentage verenigingen welke samenwerken met Totaal 735,13 69,57 Verenigingen werken relatief weinig samen met woningcorporaties en welzijnsinstellingen. Bij concrete opgave van de projecten is Sportiviteit & Respect niet het meest uitgevoerde project. In paragraaf 3.1 is Sportiviteit & Respect wel het belangrijkste thema volgens de leden en in paragraaf 3.2 is de vereniging het meest actief op dit thema volgens de leden. 51% van de bestuurders wil graag meer maatschappelijke activiteiten ontplooien dan op dit moment het geval is. (N=478) 16 17

10 3.7 Investeringen in maatschappelijke activiteiten Totale investeringen door 269 verenigingen en haar maatschappelijke partners is Per vereniging is er een budget van 576 beschikbaar voor de uitvoer van maatschappelijke activiteiten. Dit zijn kosten voor bijvoorbeeld: materiaal, huur van ruimte en de inzet van personeel. Binnen het totale budget wordt gemiddeld 138 per vereniging bijgedragen. Dit betreft directe financiële investeringen. Verhouding investeringen verenigingen partners is 1:3 3.9 Analyse maatschappelijke betrokkenheid amateurverenigingen In de ogen van de samenleving moeten voetbalverenigingen maatschappelijk actief zijn. Dit blijkt niet alleen uit dit onderzoek, maar ook andere studies. Zo laat de sportaanbieders monitor (SAM 1 ) zien dat 90% van de bestuurders van voetbalverenigingen vindt dat hun clubs maatschappelijk betrokken moeten zijn. Dit percentage ligt 8% hoger dan bij bestuurders van andere sportverenigingen. Blijkbaar wordt de positie van het voetbal nog maatschappelijker geacht dan die van andere takken van sport. Dit wordt onderstreept door resultaten uit het fanonderzoek 2 in Eredivisie en Jupiler League. 87% van de supporters van Eredivisieclubs verwacht maatschappelijke betrokkenheid van een BVO, hetzelfde geldt voor 85% van de fans van Jupiler League-clubs. 138 Gemiddelde investering per vereniging Maatschappelijke verantwoordelijkheid sport - voetbal 438 Verenigingen Maatschappelijke partners (Heel) belangrijk dat een voetbalvereniging maatschappelijk betrokken is (Bestuurders verenigingspanel KNVB) 89% (Heel) belangrijk dat een voetbalvereniging maatschappelijk betrokken is (Leden verenigingspanel KNVB) 83% De grootste investering vanuit verenigingen betreft de inzet van (vrijwillige) arbeidskracht. Buiten de financiële investeringen zetten de verenigingen ook hun vrijwilligers in ten behoeve van de maatschappelijke activiteiten: Dit betreft gemiddeld 266,5 uur per jaar voor de uitvoer van maatschappelijke activiteiten. Voetbalverenigingen hebben een maatschappelijke verantwoordelijkheid (SAM) Sportverenigingen hebben een maatschappelijke verantwoordelijkheid (SAM) 82% 90% 3.8 Knelpunten Bestuurders ervaren knelpunten om (meer) maatschappelijke activiteiten te ontplooien Knelpunten voor bestuurders om (meer) maatschappelijke activiteiten te ontplooien N = 243 Geen 5% Anders, namelijk 12% Geen draagvlak vanuit het bestuur 5% Geen draagvlak onder de leden Ontbreken van geschikte maatschappelijke partners 13% 15% Gebrek aan financiële middelen bij partners 23% 60% 65% 70% 75% 80% 85% 90% 95% 100% Het voetbal zal zich tot deze wensen en beelden vanuit de samenleving moeten verhouden. De toekomstige relatie met (potentiële) leden, maar ook met maatschappelijk relevante actoren, zoals sponsoren en gemeenten, zal mede worden bepaald door dit verwachtingspatroon. Meer dan de helft van de amateurvoetbalverenigingen (58%) voeren momenteel maatschappelijke activiteiten uit - naast het organiseren van het voetbal, dat op zichzelf ook van maatschappelijke waarde is. Een groot deel van de bestuurders blijkt over intrinsieke motivatie te beschikken, waarmee er een basis lijkt te liggen voor meer maatschappelijke activiteit vanuit amateurverenigingen. Tegelijkertijd moet worden vastgesteld dat van lang niet alle amateurverenigingen verwacht kan worden dat zij naast het voetbal in staat zullen zijn extra activiteiten te ontplooien, vooral wegens vaak beperkte capaciteit en specifieke kwaliteit. Desalniettemin bieden de cijfers uit dit onderzoek aanknopingspunten om de maatschappelijke betrokkenheid en betekenis van amateurvoetbalverenigingen te vergroten. Onvoldoende expertise beschikbaar binnen de vereniging 36% Gebrek aan financiële middelen vanuit de vereniging 52% Onvoldoende mankracht beschikbaar binnen de vereniging 83% 66% Percentage (enigszins) mee eens 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 1. Sporter- en sportaanbiedersmonitor 2012, NOC*NSF (2013) 2. KNVB Expertise (2013) 18 19

11 Thema s De verenigingsleden en bestuurders geven duidelijk aan op welke inhoudelijke thema s een voetbalclub zich zou moeten richten. Dit betreft voor het overgrote deel Sportiviteit en Respect. Daarnaast hebben zij een beeld op welke thema s de verenigingen zich nu al richten. Beide - het maatschappelijk belang en het beeld van de werkelijkheid - stroken lang niet altijd met thema s waarop de clubs zich momenteel daadwerkelijk richten. Partnerschap In de uitvoer van de maatschappelijke activiteiten werken de amateurverenigingen op dit moment samen met verscheidene maatschappelijke partners. Wat opvalt is dat clubs relatief weinig samenwerken met welzijnsinstellingen en woningcorporaties en relatief veel met sponsoren, zie onderstaand grafiek: belang - beeld - werkelijkheid 120% Percentage verenigingen heeft samenwerking met type partner N = % 100% 80% 60% 40% 20% 0% 97% 87% 72% 63% 57% 46% 39% 39% 28% 26% 24% 19% 16% 4% 7% Sportiviteit & Respect Gezonde leefstijl Participatie Duurzaamheid Taal- en/of 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 58% 50% 35% 23% 6% Gemeente(n) Onderwijsinstelling(en) Sponsor(s Welzijnsinstelling(en) Woningcorporatie(s) leerachterstand Amateurverenigingen Thema wordt (heel) belangrijk gevonden door leden Onze vereniging voert, volgens de leden, activiteiten uit op dit thema Werkelijke uitvoer volgens opgave verenigingen Wanneer belang-beeld-werkelijkheid te veel uit elkaar lopen, kan dit gevolgen hebben voor de (gepercipieerde) maatschappelijke waarde van clubs. Een (te) grote discrepantie tussen belang en werkelijkheid kan leiden tot een lagere maatschappelijke relevantie. Een (te) grote discrepantie tussen beeld en werkelijkheid kan op termijn leiden tot een gevoel van window dressing. Gezien de maatschappelijk relevant geachte thema s lijkt meer samenwerking met vooral welzijn- en onderwijsinstellingen van belang te zijn. De samenwerking met partners kan tot uiting komen in menskracht en expertise. Maar ook in een financiële bijdrage voor de uitvoer van maatschappelijke activiteiten. Dit is, zeker gezien de beperkte financiële middelen bij amateurverenigingen, een interessante voor de verenigingen. Momenteel is de verhouding in de investeringen tussen amateurverenigingen en de maatschappelijke partners is 1:3. Verhouding in investeringen tussen verenigingen & partners in het seizoen N = % Gemiddelde investering per vereniging Verenigingen 75% Partners 20 21

12 Verankering Amateurverenigingen borgen de maatschappelijke ambitie nu veelal op uitvoerend niveau: twee derde van de verenigingen heeft de maatschappelijke ambitie verankerd binnen de club door samen te werken met partners en/of door iemand binnen de club verantwoordelijk te maken voor de uitvoer van maatschappelijke activiteiten. En bijna 60 procent van de verenigingen gebruikt de accommodatie ook voor andere doeleinden, bijvoorbeeld kinderopvang of andere sporten. Op bestuurlijk niveau is de maatschappelijke ambitie van amateurverenigingen minder goed verankerd. Nog geen derde van de clubs heeft bijvoorbeeld de maatschappelijke ambitie opgenomen in het beleids- of meerjarenplan. Verankering in vereniging N = 478 van invloed op de samenstelling van het bestuur van mijn vereniging 21% in een portefeuille van één van de bestuurders opgenomen 22% opgenomen in het beleids- of meerjarenplan 31% 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% Amateurverenigingen Er lijkt ruimte voor meer verankering van maatschappelijke activiteiten in het beleid en de structuur van amateurverenigingen

13 4. Vergelijking maatschappelijke inzet amateurverenigingen en betaald voetbalorganisaties Hoewel een amateurvereniging in veel opzichten nauwelijks te vergelijken is met een BVO denk alleen al aan de verschillen in organisatiegrootte en rechtsvorm bieden de cijfers uit het onderzoek naar de maatschappelijke betrokkenheid van BVO s (Van Eekeren et al, 2013) inzicht in mogelijke kansen en bedreigingen voor amateurverenigingen. In dit hoofdstuk wordt op drie niveaus gekeken in hoeverre er verschillen en overeenkomsten zijn in de organisatie en uitvoering van maatschappelijke activiteiten door amateurverenigingen en BVO s 4.1 Vergelijking tussen type samenwerkingspartners De BVO s en de amateurverenigingen werken in de uitvoer van de maatschappelijke activiteiten samen met hetzelfde type partner. De BVO s werken met name samen met welzijnsinstellingen, gemeente(n) en onderwijsinstellingen. Amateurverenigingen werken ook samen met gemeente(n) en onderwijsinstellingen, maar daarnaast ook met sponsors. Wat opvalt is dat BVO s (veel) meer samenwerken met welzijnsinstellingen. In de uitvoer van maatschappelijke activiteiten en het realiseren van maatschappelijke doelen beschikken welzijnsorganisaties over specifieke expertise en kennis die van toegevoegde waarde zijn. Ook amateurverenigingen streven maatschappelijke doelen na (zie hoofdstuk 3) en daardoor kan het gemis aan samenwerking met welzijnsinstellingen gezien worden als een kans voor de toekomst. Deze samenwerking kan tot uiting komen in menskracht en expertise. Maar ook in een financiële bijdrage voor de uitvoer van maatschappelijke activiteiten. 4.2 Vergelijking tussen financiële investeringen In het betaald voetbal is een trend zichtbaar waarin maatschappelijke partners steeds meer financieel bijdragen en BVO s zich steeds meer kunnen richten op de inzet van menskracht en andere middelen. Dit is, zeker gezien de beperkte financiële middelen bij amateurverenigingen, ook een interessante ontwikkeling voor amateurclubs. Verschil in financiele investeringen Percentage verenigingen of BVO s welke samenwerking heeft met type partner 90% 17% 25% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 58% 75% 50% 69% 35% 47% 23% 81% 39% 83% Momenteel is de verhouding in de investeringen tussen amateurverenigingen en de maatschappelijke partners is 1:3. Bij BVO s is die verhouding inmiddels 1:5. 75% BVO s Partners Verenigingen Partners 10% 0% Gemeente(n) Onderwijsinstelling(en) Sponsor(s) Welzijnsinstelling(en) Woningcorporatie(s) 6% Mogelijk houdt dit in dat er ook voor amateurverenigingen nog rek zit in de financiële inbreng van de maatschappelijke partners, een punt waarvan 23% van de verenigingen (paragraaf 3.8) aangeeft dat dit een belangrijk knelpunt is in het ontplooien van (meer) maatschappelijke activiteiten. Amateurverenigingen BVO s 24 25

14 4.3 Verankering in de organisatie van BVO s en amateurverenigingen Amateurverenigingen borgen de maatschappelijke ambitie nu veelal op uitvoerend niveau: twee derde van de verenigingen heeft de maatschappelijke ambitie verankerd binnen de club door samen te werken met partners en/of door iemand binnen de club verantwoordelijk te maken voor de uitvoer van maatschappelijke activiteiten. En bijna 60 procent van de verenigingen gebruikt de accommodatie ook voor andere doeleinden, bijvoorbeeld kinderopvang of andere sporten. Op bestuurlijk niveau is de maatschappelijke ambitie van amateurverenigingen minder goed verankerd. Nog geen derde van de clubs heeft bijvoorbeeld de maatschappelijke ambitie opgenomen in het beleids- of meerjarenplan. Verankering maatschappelijke activiteiten binnen vereniging vs. BVO. De maatschappelijke ambitie is Karakteristieken en succesfactoren van Open Clubs Dit hoofdstuk beschrijft de karakteristieken en succesfactoren van clubs die zich op dit moment al zeer actief en blijvend betrokken tonen bij de samenleving. Deze clubs scoren op alle facetten (investeringen, betrokkenheid, verankering, aantal projecten en partners) substantieel hoger dan het gemiddelde uit het hiervoor beschreven onderzoek onder amateurverenigingen. Vooral de verankering van maatschappelijke activiteiten is bij de koplopers hoger dan gemiddeld. Zo heeft 59% van de koplopers een portefeuille maatschappelijke betrokkenheid binnen het bestuur (landelijk gemiddelde is 22%), heeft 57% die betrokkenheid vastgelegd in een beleidsplan (landelijk 31%) en is de inzet van vrijwilligers gemiddeld 444 uur/jaar (landelijk 267). van invloed op de samenstelling van het bestuur van mijn vereniging 21% 58% 5.1 Eenheid in diversiteit Maatschappelijke betrokkenheid binnen amateurverenigingen uit zich in zeer verschillende activiteiten: van gezonde kantines tot programma s met langdurig zieken, van cultuuravonden tot uitwisseling met clubs in ontwikkelingslanden. De zogenaamde maatschappelijk koplopers onderscheiden zich door hun langdurige inzet en het integreren van maatschappelijke activiteiten in het reguliere beleid en uitvoering van de club. in een portefeuille van één van de bestuurders opgenomen 22% 72% De maatschappelijk betrokken clubs zijn zeer verschillend: clubs uit plattelandsgemeenten, achterstandswijken en Vinex wijken; traditionele clubs en jonge (fusie)clubs; clubs met een groot aantal leden en relatief kleine clubs. Ook verschillen de clubs in de manier waarop ze worden bestuurd, zijn georganiseerd en in de cultuur die er heerst. opgenomen in het beleids- of meerjarenplan 31% 92% De diversiteit in aanpakken en contexten maakt duidelijk dat er geen blauwdruk bestaat voor succesvolle en blijvende maatschappelijke betrokkenheid van clubs, maar dat maatwerk geboden is. Toch is in de diversiteit eenheid te herkennen als het gaat om randvoorwaarden, club karakteristieken en succesfactoren in de aanpak. Deze overeenkomsten worden hieronder toegelicht. Amateurverenigingen Betaald voetbalorganisaties 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Hoewel de vergelijking tussen BVO s en AV op vele fronten mank gaat lijkt er wel degelijk ruimte voor meer verankering van maatschappelijke activiteiten in het beleid en de structuur van amateurverenigingen. 5.2 Randvoorwaarden Solide basis Bij de meeste clubs lijkt de basis (= de organisatie van het voetbal) redelijk tot goed voor elkaar te zijn. Dit houdt in dat verenigingen hun organisatie en vrijwilligerscapaciteit zodanig op orde hebben dat het organiseren van wedstrijden en trainingen de kerntaken van een voetbalvereniging op enigszins geroutineerde wijze uitgevoerd kunnen worden. Dit betekent ook dat binnen de vereniging een grote mate van consensus heerst over de manier waarop zij het voetbal willen aanbieden en beleven. Deze basis geeft ruimte voor nieuwe (maatschappelijke) activiteiten. Het is daarbij van belang dat het voetbal de basis blijft: de aantrekkingskracht van een vereniging ligt in de eerste plaats in de manier waarop het voetbal wordt aangeboden. Veel maatschappelijk actieve verenigingen hanteren een brede definitie van (de organisatie van het) voetbal. Het draait bij deze clubs veelal niet alleen om het winnen, maar om 1) samen organiseren 2) samen presteren en als mogelijk gevolg hiervan 3) samen winnen

15 Duidelijke structuur Het bestuur van een amateurvereniging heeft een belangrijke stimulerende, visionaire rol bij het ontwikkelen van de maatschappelijke ambitie(s). Met name in de beginfase is het belangrijk dat zij voor de troepen uitlopen en zorgen voor draagvlak binnen de vereniging. Zij kunnen dit bereiken door de maatschappelijke ambitie duidelijk te communiceren richting de eigen leden en zichtbaar te maken wat de meerwaarde hiervan is voor de vereniging. Aandacht in beleidsplannen is essentieel voor borging van de maatschappelijke ambitie. Daarnaast is het zaak om de structuur rond de maatschappelijke activiteiten goed te organiseren. De maatschappelijke ambitie moet worden opgenomen in de portefeuille van een bestuurslid en structureel onderdeel zijn op de bestuursvergadering. De verantwoordelijkheid voor de maatschappelijke ambitie moet niet bij één persoon worden neergelegd, maar verspreid worden over de rest van de vereniging. Voor verdere implementatie kan het daarom goed zijn een maatschappelijke commissie in het leven te roepen die zorg draagt voor de coördinatie en afstemming binnen de club met de overige commissies en leden van de vereniging. 5.3 Club karakteristieken Reflectie Maatschappelijke koplopers geven aan dat reflectie op datgene wat men altijd al deed erg belangrijk is. Sommige verenigingen doen dit vanuit zichzelf, de meeste worden er door veranderende omstandigheden of andere partijen (gemeente, welzijnsorganisaties) op gewezen. Hoe dan ook: regelmatig moet een spiegel voorgehouden worden. Door tegen oude gewoontes in te bewegen moet het maatschappelijke DNA overal in de club ingevoerd worden. Daarbij is kenmerkend voor maatschappelijk actieve amateurverenigingen dat zij zich richting de eigen leden en de omgeving kwetsbaar durven op te stellen. Buiten de gebaande paden denken Creativiteit is voor maatschappelijk actieve voetbalverenigingen zeer kenmerkend. Aangezien de maatschappelijke activiteiten van oorsprong niet tot de hoofdtaak van een club het organiseren van voetbaltrainingen en wedstrijden behoren is het van belang dat bestuurders en leden op een andere manier kunnen denken. Samenvattend kan gesteld worden dat maatschappelijke koplopers zich kenmerken als open en dat zij het meest effectief kunnen zijn in open samenwerkingsverbanden. Een Open Club in een open samenleving kan getypeerd worden als: Open richting zichzelf (reflectie) Open richting de buitenwereld (en zijn kansen, bedreigingen, veranderingen) Open voor nieuwe, creatieve ideeën Open voor veranderingen Open voor samenwerking met andere organisaties Open voor een nieuwe definitie van verenigen en voetbal Open voor het betrekken van nieuwe doelgroepen 5.4 Succesfactoren in aanpak Voetbal is hoofdzaak Alle maatschappelijke koplopers kennen een sterke motivatie om maatschappelijk actief te zijn. Zij ervaren dat de maatschappelijke activiteiten waardevol zijn voor de eigen vereniging, maar benadrukken dat het voetbal de hoofdzaak is en moet blijven. Het voetbal is de reden waarom mensen zich willen verenigen en zonder (goed georganiseerd) voetbal heeft een vereniging geen basis (en daarmee vaak ook geen middelen) om maatschappelijk actief te zijn. Clubs geven aan dat dit belangrijk is om te blijven benadrukken - in de communicatie richting de eigen leden en richting maatschappelijke partners. Passend bij cultuur De maatschappelijke activiteiten dienen te passen bij de identiteit en cultuur van de club. Niet alle maatschappelijke thema s passen bij amateurverenigingen. In het streven naar maatschappelijke betrokkenheid is het goed voor verenigingen om keuzes te maken en niet élke mogelijkheid om maatschappelijk actief te zijn aan te grijpen. Zo is het denkbaar dat een amateurvereniging zich niet wil associëren met drank- en drugsproblematiek. Nee zeggen hoort er ook bij, aldus de koplopers. Doseren en communiceren De maatschappelijke koplopers maken duidelijk dat bij het realiseren van de maatschappelijke activiteiten het belangrijk is om klein te beginnen en vervolgens kleine stapjes te maken. Het is een groeiproces. Om het enthousiasme en de energie binnen de vereniging te behouden dienen (kleine) zichtbare successen gevierd/ gedeeld te worden met de leden en de maatschappelijke partners. Het maatschappelijk initiatief is niet altijd een vanzelfsprekendheid voor verenigingen en daarom is het van belang dat een vereniging vanaf het begin open is over de doelstellingen ten aanzien van de maatschappelijke activiteiten richting leden en (potentiële) partners. Een belangrijke succesfactor is het duidelijk communiceren over de redenen waarom de vereniging kiest voor een meer maatschappelijke rol. Nieuwe vrijwilligers Het vrijwilligersbestand bij verenigingen bestaat vaak uit leden met voetbaltechnische kwaliteiten, terwijl voor het organiseren/ faciliteren van maatschappelijke activiteiten vaak andere kwaliteiten nodig zijn. Daar komt bij dat reeds actieve vrijwilligers bij een vereniging vaak al (te) veel taken hebben en daardoor geen tijd hebben voor extra maatschappelijke taken. Bij veel clubs wordt de creativiteit gestimuleerd en de capaciteit vergroot door (het betrekken van) vrijwilligers met een achtergrond in andere maatschappelijke sectoren, zoals onderwijs en welzijn. Ook in het betrekken van partners bij de maatschappelijke activiteiten is het van belang buiten de vaste wereld van hoofd-, subsponsors en club van 100-leden te denken. Maatschappelijke partners zijn veelal geen partners uit het bedrijfsleven, maar onderwijs- en welzijnsinstellingen en woningcorporaties. Samenwerking op basis van wederzijds vertrouwen In de samenwerking met partners is het van belang dat er respect is voor elkaars belangen, waarde(n) en problemen. De win-win situatie voor elke partner is niet alleen te realiseren door oog te hebben voor elkaars waarde, maar ook voor de beperkingen van andere partners. Van voetbalverenigingen kan niet verwacht worden dat zij acteren als een welzijnsinstelling en van gemeenten kan niet verwacht worden dat zij een oneindige pot met geld hebben ter investering in de maatschappelijke activiteiten. Van de samenwerkende partners wordt verwacht dat zij hun eigen doelstelling en inbreng concretiseren en daar ook naar handelen. Daarbij is het van belang dat de partijen één taal spreken, niet in beleidsmatige termen blijven denken maar ook oog hebben voor de praktijk van een voetbalvereniging

16 30

KENNISBANK - ONDERZOEK

KENNISBANK - ONDERZOEK KENNISBANK - ONDERZOEK MAATSCHAPPELIJKE BETROKKENHEID NEDERLANDSE AMATEURVOETBAL STICHTING MEER DAN VOETBAL, KNVB EN UNIVERSITEIT UTRECHT Samenvatting Amateurvoetbalverenigingen zetten zich in toenemende

Nadere informatie

Learnings presentatie 1 MVO als integraal onderdeel van de club Samir Singh (Arsenal FC)

Learnings presentatie 1 MVO als integraal onderdeel van de club Samir Singh (Arsenal FC) Learnings presentatie 1 MVO als integraal onderdeel van de club Samir Singh (Arsenal FC) Arsenal in the Community is een afdeling binnen de club en voert diverse projecten uit, de Arsenal Foundation is

Nadere informatie

KENNISBANK - ONDERZOEK

KENNISBANK - ONDERZOEK KENNISBANK - ONDERZOEK RENDEMENT VAN MVO DOOR BVO S STICHTING MEER DAN VOETBAL EN UNIVERSITEIT UTRECHT Samenvatting De 36 betaald voetbalorganisaties (BVO s) in Nederland voeren in toenemende mate maatschappelijke

Nadere informatie

ONDERZOEK RENDEMENT VAN MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN DOOR BVOÕS

ONDERZOEK RENDEMENT VAN MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN DOOR BVOÕS ONDERZOEK RENDEMENT VAN MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN DOOR BVOÕS SEIZOEN 2009-2010 Maart 2011 Departement voor Bestuurs- en Organisatiewetenschap (USBO) Universiteit Utrecht STICHTING MEER DAN

Nadere informatie

Aanvraag subsidie Zwaluwen Jeugd Actie

Aanvraag subsidie Zwaluwen Jeugd Actie Aanvraag subsidie Zwaluwen Jeugd Actie R.K.S.V. CLUZONA Voetbalvereniging Cluzona streeft er naar een vereniging te zijn waar zowel de jeugd als volwassenen met veel plezier sporten op een mooie, gezellige

Nadere informatie

Rendement en kritische succesfactoren van maatschappelijk verantwoord ondernemen door BVO s

Rendement en kritische succesfactoren van maatschappelijk verantwoord ondernemen door BVO s Onderzoek Rendement en kritische succesfactoren van maatschappelijk verantwoord ondernemen door BVO s Seizoen 2010-2011 Februari 2012 Departement voor Bestuurs- en Organisatiewetenschap (USBO) Universiteit

Nadere informatie

SAMEN MET PLEZIER PRESTEREN! FC Meppel Beleidsplan 2014-2018

SAMEN MET PLEZIER PRESTEREN! FC Meppel Beleidsplan 2014-2018 SAMEN MET PLEZIER PRESTEREN! FC Meppel Beleidsplan 2014-2018 Waarom een beleidsplan? Steeds meer mensen werken aan gezamenlijke ambities Geïntegreerd werken in plaats van gefragmenteerd Ongeschreven regels

Nadere informatie

vv Noordwijk, onze club

vv Noordwijk, onze club vv, onze club Inleiding Wie zijn we? Wat vinden we belangrijk? Hoe ziet onze ideale vereniging eruit? Dit is onze visie. Hier staan wij voor. Dit is vv, onze club Kernwaarden: Waar staan wij voor? Plezier

Nadere informatie

INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT)

INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT) INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT) 1. Opzet van het onderzoek 2. Resultaten en conclusies 3. Discussie Vraagstelling 1. Welke omvang heeft intersectorale

Nadere informatie

COLOFON STICHTING MEER DAN VOETBAL WOUDENBERGSEWEG 21 3707 HW ZEIST T+31-343-493242 I INFO@MEERDANVOETBAL.NL W MEERDANVOETBAL.NL

COLOFON STICHTING MEER DAN VOETBAL WOUDENBERGSEWEG 21 3707 HW ZEIST T+31-343-493242 I INFO@MEERDANVOETBAL.NL W MEERDANVOETBAL.NL JAARVERSLAG 2013/2014 COLOFON STICHTING MEER DAN VOETBAL WOUDENBERGSEWEG 21 3707 HW ZEIST T+31-343-493242 I INFO@MEERDANVOETBAL.NL W MEERDANVOETBAL.NL Jaarverslag 2013-2014 Meer dan Voetbal 2 INLEIDING

Nadere informatie

KNVB & maatschappelijke projecten

KNVB & maatschappelijke projecten KNVB WorldCoaches Johan van Geijn - KNVB internationale maatschappelijke projecten KNVB & maatschappelijke projecten Maatschappelijke betrokkenheid staat hoog in het vaandel bij de KNVB KNVB gelooft dat

Nadere informatie

Visie en Methoden Mondiaal Burgerschap

Visie en Methoden Mondiaal Burgerschap Visie en Methoden Mondiaal Burgerschap De KNVB gelooft in de maatschappelijke meerwaarde van voetbal. Voetbal brengt de samenleving in beweging. Zo n 300.000 vrijwilligers zijn in Nederland actief bij

Nadere informatie

Duurzaam investeren? Zet in op wat werkt! maak kennis met erkende interventies uit de praktijk

Duurzaam investeren? Zet in op wat werkt! maak kennis met erkende interventies uit de praktijk Duurzaam investeren? Zet in op wat werkt! maak kennis met erkende interventies uit de praktijk Investeer in wat werkt Effectief Actief Effectief Actief: samenwerking Erkenning in de praktijk Effectief

Nadere informatie

Agendapunt 8.1 Jaarplan 2017

Agendapunt 8.1 Jaarplan 2017 Agendapunt 8.1 Jaarplan 2017 Het bondsbestuur heeft, naar aanleiding van de feedback van de afgevaardigden (tijdens jaar- en bondsvergaderingen en andere ontmoetingen) en op basis van eigen ervaring, geconcludeerd

Nadere informatie

Verspreiden en borgen: werkwijze om andere locaties binnen de organisatie veilig te maken

Verspreiden en borgen: werkwijze om andere locaties binnen de organisatie veilig te maken Verspreiden en borgen: werkwijze om andere locaties binnen de organisatie veilig te maken Dat men zich bewust is van een probleem en een mogelijke oplossing (een verbetertraject) leidt niet automatisch

Nadere informatie

Managementsamenvatting adviesrapport

Managementsamenvatting adviesrapport Managementsamenvatting adviesrapport Onderzoek succesfactoren, knelpunten en ondersteuningsbehoeften van Nederlandse Gemeenten rond MVO-stimulering, verduurzaming van de bedrijfsvoering en duurzaam inkopen

Nadere informatie

(Jeugd-) Beleidsplan Voetbalvereniging Neerlandia 31

(Jeugd-) Beleidsplan Voetbalvereniging Neerlandia 31 (Jeugd-) Beleidsplan Voetbalvereniging Neerlandia 31 Auteur : Jolanda Brokx, Oscar Schouten Versie : 1.1 Datum : april 2015 Contents 2. Inleiding... 3 3. Visie... 3 4. Verenigingsstructuur... 3 5. Aantal

Nadere informatie

Stadsenquête Leiden 2010

Stadsenquête Leiden 2010 Stadsenquête Leiden Hoofdstuk 42. Vrijwilligerswerk Samenvatting Bijna vier op de tien Leidenaren verricht op dit moment vrijwilligerswerk. Sinds 2001 is het percentage vrijwilligers dat in de Stadsenquête

Nadere informatie

Kernwaarden Wij vinden het belangrijk dat leden, sponsoren en supporters ons ervaren en herkennen als

Kernwaarden Wij vinden het belangrijk dat leden, sponsoren en supporters ons ervaren en herkennen als STRATEGIE 2012-2015 Missie (Wie zijn wij) Voor de vereniging en haar leden de positie van S.V.M.E. in de Eijsdense gemeenschap verankeren, waardoor de toekomst wordt gegarandeerd. S.V.M.E. is een vereniging

Nadere informatie

SPORTSTIMULERING IN DE OPVANG

SPORTSTIMULERING IN DE OPVANG www.livingvision.nl MANAGEMENT SAMENVATTING SPORTSTIMULERING IN DE OPVANG Oktober 2009 Meedoen, de uitdaging De sportvisie van de Federatie Opvang is onderdeel van het programma Meedoen van de Federatie

Nadere informatie

Kids United Inhoudsopgave. Kids United Voorwoord Henk Sijtsma. Inhoudsopgave 02 Voorwoord 03 Terugblik 04 Samenwerking 08 Hoofdsponsor 10

Kids United Inhoudsopgave. Kids United Voorwoord Henk Sijtsma. Inhoudsopgave 02 Voorwoord 03 Terugblik 04 Samenwerking 08 Hoofdsponsor 10 Kids United Inhoudsopgave Kids United Voorwoord Henk Sijtsma Inhoudsopgave 02 Voorwoord 03 Terugblik 04 Samenwerking 08 Hoofdsponsor 10 Enthousiast, gedreven, betrokken, respect: dat waren de woorden die

Nadere informatie

Richtlijn Anti-discriminatie en anti-racisme beleid. Uitgave nr. : versie 2.7 Datum : 1 januari 2016

Richtlijn Anti-discriminatie en anti-racisme beleid. Uitgave nr. : versie 2.7 Datum : 1 januari 2016 Richtlijn Anti-discriminatie en anti-racisme beleid Uitgave nr. : versie 2.7 Datum : 1 januari 2016 INHOUD I. Inleiding... 3 II. Maatregelen... 3 III. Aanbevelingen... 5 IV. Naslag... 5 2 PROTOCOL LICENTIEHOUDER

Nadere informatie

Minimale kwaliteitseisen jeugdopleidingen 2013-2020

Minimale kwaliteitseisen jeugdopleidingen 2013-2020 Minimale kwaliteitseisen jeugdopleidingen 2013-2020 Kwaliteitsdomein lokaal niveau regionaal niveau nationaal niveau internationaal niveau 1. Beleid 1a Jeugdopleidingsbeleidsplan de club heeft een jeugdopleidingsbeleidsplan

Nadere informatie

Verenigingsdraaiboek gedragsregels. Als wij aangeven wat gewenst gedrag is, kunnen wij elkaar aanspreken op ongewenst gedrag.

Verenigingsdraaiboek gedragsregels. Als wij aangeven wat gewenst gedrag is, kunnen wij elkaar aanspreken op ongewenst gedrag. Verenigingsdraaiboek Als wij aangeven wat gewenst gedrag is, kunnen wij elkaar aanspreken op ongewenst gedrag. Voor: 19 voetbalclubs participerend in BV Voetbal Nijmegen Gemaakt door: NCSU ( Dik Sanders)

Nadere informatie

Nationaal sportvelden congres 2013 Vereniging aan het stuur HYPERCUBE B U S I N E S S I N N O V A T I O N

Nationaal sportvelden congres 2013 Vereniging aan het stuur HYPERCUBE B U S I N E S S I N N O V A T I O N Kunstgras in het betaald voetbal Nationaal sportvelden congres 2013 Vereniging aan het stuur HYPERCUBE B U S I N E S S I N N O V A T I O N 0. Kunstgras in het betaald voetbal Inhoud 0. Hypercube 1. Situatie

Nadere informatie

Visie Maatschappelijk Verantwoord Verenigen

Visie Maatschappelijk Verantwoord Verenigen Visie Maatschappelijk Verantwoord Verenigen De wijze waarop een Vereniging haar kernactiviteiten uitvoert en verantwoordelijkheid neemt in haar maatschappelijke context (welzijn, duurzaamheid, milieu en

Nadere informatie

Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017

Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017 Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017 Het is belangrijk dat kinderen al jong kennis maken met bedrijven en beroepen. Roefelen maakt dat mogelijk. De in 2011 opgerichte

Nadere informatie

Beleidsplan 2012 t/m 2016

Beleidsplan 2012 t/m 2016 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Mei 2012 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Inleiding Dit beleidsplan is het resultaat van een voortgaand proces, waar we sinds twee jaar aan werken. In die periode is het volgende gebeurd.

Nadere informatie

Bijlage 1 Operationele Doelstellingen. Accommodatiebeleid

Bijlage 1 Operationele Doelstellingen. Accommodatiebeleid Bezinnen Bijlage 1 Operationele Doelstellingen Doen Denken Beslissen 1. Accommodatiebeleid Accommodatiebeleid a. De vereniging AV Fortuna zal gedurende de beleidsperiode zorgen voor optimale trainings-

Nadere informatie

sturen om tot te komen Rijnconsult Business Review

sturen om tot te komen Rijnconsult Business Review Je moet behoorlijk sturen om tot zelfsturing te komen 56 Rijnconsult Business Review Het creëren van effectieve autonome teams is geen nieuw onderwerp voor veel organisaties. Maar de dynamiek waarin veel

Nadere informatie

Nieuwsbrief Continental 7x7 35/45+ voetbal District Zuid II

Nieuwsbrief Continental 7x7 35/45+ voetbal District Zuid II KONINKLIJKE NEDERLANDSE VOETBALBOND AMATEURVOETBAL Nieuwsbrief Continental 7x7 35/45+ voetbal District Zuid II knvb.nl In dit terugkerende item worden de ontwikkelingen van het Continental 7x7 35/45+ voetbal

Nadere informatie

Het Sponsorplan van RKSV Cluzona

Het Sponsorplan van RKSV Cluzona Het Sponsorplan van RKSV Cluzona 01. Algemeen 02. Historie 03. Sponsoring en naamsbekendheid 04. Sponsoring en het beleid van de vereniging 05. Soorten sponsoring 06. Plichten t.o.v. sponsors 07. Rechten

Nadere informatie

* Medegefinancierd door het Ministerie van OCW 5

* Medegefinancierd door het Ministerie van OCW 5 Inleiding 3 Buurtsportcoaches 4 Procedure 4 Stimulerende rol 5 Effectief accommodatiegebruik 5 De Sportimpuls 6 Lokale sport- en beweegaanbieders 6 Lokale aanpak en samenwerking 7 Omvang van de subsidie

Nadere informatie

Programma Kinderen Maken Muziek

Programma Kinderen Maken Muziek Programma Kinderen Maken Muziek Periode 2015-2017 Inleiding Kinderen Maken Muziek wil een bijdrage leveren aan het versterken van de sociale cohesie door kinderen samen een instrument te leren bespelen.

Nadere informatie

Zoek proces Op naar de Top TIM11

Zoek proces Op naar de Top TIM11 Zoek proces Op naar de Top TIM11 Zoeken naar kritische succesfactoren om de top te bereiken succesvolle beklimming van de Kilimanjaro door een groep onervaren klimmers als metafoor en bron van inspiratie

Nadere informatie

Werkplan Centrum XL 2015/2016

Werkplan Centrum XL 2015/2016 Werkplan Centrum XL 2015/2016 Maart 2015, Amsterdam Inleiding: toekomstperspectief Centrum XL Er zijn veel ontwikkelingen gaande in Amsterdam op het gebied van economie, logistiek en duurzaamheid die van

Nadere informatie

Jaarplan PSV in the community 2013-2014

Jaarplan PSV in the community 2013-2014 Jaarplan PSV in the community 2013-2014 1 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 3 2. PSV in the community 4 2.1 Missie, visie en kernwaarden 4 2.2 Thema s 4 2.3 Doelen 2013/2014 4 3. Ontwikkelingen 5 3.1 Co-partnership

Nadere informatie

Inzet van vrijwilligers. Niels Hermens (Verwey-Jonker Instituut en Wageningen University) Michiel Smit (Stichting Fier4Grunn)

Inzet van vrijwilligers. Niels Hermens (Verwey-Jonker Instituut en Wageningen University) Michiel Smit (Stichting Fier4Grunn) Inzet van vrijwilligers Niels Hermens (Verwey-Jonker Instituut en Wageningen University) Michiel Smit (Stichting Fier4Grunn) Agenda Vrijwilligerswerk in Nederland Vergelijking zorg, welzijn en sport Drie

Nadere informatie

Samenwerken. Gezondheid. Samenwerken. Kinderen. Motivatie. Voetbal. Generaties. Jeugd. Kennis. Brand. Samenleving. Voetbal. Participatie.

Samenwerken. Gezondheid. Samenwerken. Kinderen. Motivatie. Voetbal. Generaties. Jeugd. Kennis. Brand. Samenleving. Voetbal. Participatie. Toekomst International Verbinden Lokaal Samenleving Generaties Motivatie Brand Jongeren Voetbal International Educatie Landelijk Verbinden Sterker Samenwerken Jongeren Cultureel Verbinden Samenwerken Toekomst

Nadere informatie

Wij hebben reeds diverse succesvolle maatschappelijke activiteiten lopen bijvoorbeeld;

Wij hebben reeds diverse succesvolle maatschappelijke activiteiten lopen bijvoorbeeld; Beste Rabobank, Als eerste willen wij u bedanken voor deze unieke mogelijkheid om één van onze wensen en ambities die wij als SportPlus vereniging hebben via deze mogelijkheid waar te kunnen maken. Wij

Nadere informatie

STRATEGISCH BELEIDSPLAN. UDI 19 Beter Bed Seizoenen 2009 / 2014

STRATEGISCH BELEIDSPLAN. UDI 19 Beter Bed Seizoenen 2009 / 2014 Opgesteld: Versie nr. 12 STRATEGISCH BELEIDSPLAN UDI 19 Beter Bed Seizoenen 2009 / 2014 STRATEGISCH PLAN UDI 19 Beter Bed INHOUDSOPGAVE: - INLEIDING - MISSIE - VISIE - DOELSTELLINGEN - TIJDSPAD / ACTIES

Nadere informatie

Bijlage 1 Vragenlijst websurvey

Bijlage 1 Vragenlijst websurvey Bijlage 1 Vragenlijst websurvey Wmo monitor 2011 - uw organisatie Vraag 1 Welk type organisatie vertegenwoordigt u? (meerdere antwoorden mogelijk) Professionele organisaties Welzijnsorganisatie Vrijwilligerscentrale

Nadere informatie

Haal meer rendement uit uw sponsoring! Sponsoring & Evenementen, SponsorVisie, Sponsit Arnoud van Tol Peter van Baak Arnout Luitse

Haal meer rendement uit uw sponsoring! Sponsoring & Evenementen, SponsorVisie, Sponsit Arnoud van Tol Peter van Baak Arnout Luitse Haal meer rendement uit uw sponsoring! Sponsoring & Evenementen, SponsorVisie, Sponsit Arnoud van Tol Peter van Baak Arnout Luitse Oranje is liefde voor voetbal Oranje is ING ING helpt het Nederlandse

Nadere informatie

Ruimte voor Ontwikkeling

Ruimte voor Ontwikkeling hbo centres of expertise mbo centra voor innovatief vakmanschap Ruimte voor Ontwikkeling Bijlage 7 Overzicht governance varianten inrichting Centra Bijlage bij advies Commissie Van der Touw, juni 2013

Nadere informatie

Hoofdstuk 8. Vrijwilligerswerk

Hoofdstuk 8. Vrijwilligerswerk Hoofdstuk 8. Vrijwilligerswerk Samenvatting Eén op de vijf respondenten zegt op dit moment vrijwilligerswerk te doen. Ouderen, vrouwen en inwoners van de stadsdelen Zuid en West doen dit relatief iets

Nadere informatie

Portal Planning Process

Portal Planning Process BROCHURE Portal Planning Process SAMENWERKEN AAN EEN WAARDEVOL PORTAAL BROCHURE PORTAL PLANNING PROCESS 2 Axians PORTAL PLANNING PROCESS BROCHURE Inhoud Introductie 4 3 Portal Planning Process 5 4 Uitdagingen

Nadere informatie

Kennisdocument 5: DE CAPACITEIT VAN EEN ORGANISATIE

Kennisdocument 5: DE CAPACITEIT VAN EEN ORGANISATIE Kennisdocument 5: DE CAPACITEIT VAN EEN ORGANISATIE Inhoud Het stappenplan: voor de capaciteitsanalyse van PI en PE 4 Uitvoering organisatieanalyse 5 Het opbouwen van de capaciteiten van een organisatie

Nadere informatie

FEDERATIE VAN EDUCATIEVE EN CULTURELE CENTRA FECC. Jaarverslag 2014. Stichting Fecc

FEDERATIE VAN EDUCATIEVE EN CULTURELE CENTRA FECC. Jaarverslag 2014. Stichting Fecc FEDERATIE VAN EDUCATIEVE EN CULTURELE CENTRA FECC Jaarverslag 2014 Dit verslag geeft een beknopt beeld van de activiteiten van het jaar 2014. Stichting Fecc Januari 2015 FEDERATIE VAN EDUCATIEVE EN CULTURELE

Nadere informatie

Foto: Zaanse Sportkrant SPONSORBROCHURE 2012-2013

Foto: Zaanse Sportkrant SPONSORBROCHURE 2012-2013 Foto: Zaanse Sportkrant SPONSORBROCHURE 2012-2013 Zaandam, Geachte relatie, Allereerst willen wij u namens de voetbalvereniging Hellas Sport bedanken voor uw interesse in onze vereniging. Hellas Sport

Nadere informatie

Inhoud: Schoolplan 2015-2019. Verantwoording. Motto, missie, visie, overtuigingen. Doelen. Samenvatting strategisch beleid van de vereniging

Inhoud: Schoolplan 2015-2019. Verantwoording. Motto, missie, visie, overtuigingen. Doelen. Samenvatting strategisch beleid van de vereniging Schoolplan 2015-2019 Inhoud: Verantwoording Motto, missie, visie, overtuigingen Doelen Samenvatting strategisch beleid van de vereniging 21 e eeuwse vaardigheden Schematische weergave van de vier komende

Nadere informatie

Platform Bèta Techniek. Connect 05 2015. Chemiedag 2015. Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken?

Platform Bèta Techniek. Connect 05 2015. Chemiedag 2015. Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken? Platform Bèta Techniek Connect 05 2015 Chemiedag 2015 Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken? Succesvolle samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven is de basis voor groei van

Nadere informatie

Profielschets. Ondernemende school

Profielschets. Ondernemende school Profielschets Ondernemende school Scholen met Succes Postbus 3386 2001 DJ Haarlem www.scholenmetsucces.nl info@scholenmetsucces.nl tel: 023 534 11 58 fax: 023 534 59 00 1 Scholen met Succes Een school

Nadere informatie

Gandhitraining. Ongekende effecten in de praktijk

Gandhitraining. Ongekende effecten in de praktijk Gandhitraining Ongekende effecten in de praktijk Van persoonlijk naar inspirerend leiderschap Wil je jouw persoonlijke leiderschap verdiepen tot inspirerend leiderschap; je ambities vormgeven en anderen

Nadere informatie

Woonstad Rotterdam Woonstad Rotterdam Onze missie Wonen in een stad waar je trots op kunt zijn. Woonstad Rotterdam heeft de ervaring en het vernuft om dat te realiseren. De mensen van Woonstad Rotterdam

Nadere informatie

Promotie-/degradatieregelingen Mannen standaard zaterdag, 2015/ 16

Promotie-/degradatieregelingen Mannen standaard zaterdag, 2015/ 16 KONINKLIJKE NEDERLANDSE VOETBALBOND AMATEURVOETBAL Promotie-/degradatieregelingen Mannen standaard zaterdag, 2015/ 16 knvb.nl Betaald Voetbal Beloften Divisie A:... 3 Topklasse zaterdag:... 4 Hoofdklasse

Nadere informatie

Verslag expertmeeting Vrijwilligerswerk als (op)stap naar particpatie, dinsdag 9 december 2014 Aanwezig 43 personen (23 organisaties) 1

Verslag expertmeeting Vrijwilligerswerk als (op)stap naar particpatie, dinsdag 9 december 2014 Aanwezig 43 personen (23 organisaties) 1 Verslag expertmeeting Vrijwilligerswerk als (op)stap naar particpatie, dinsdag 9 december 2014 Aanwezig 43 personen (23 organisaties) 1 Aanleiding: 1 januari 2015 gaat de participatiewet van kracht. De

Nadere informatie

VISIE OP DE ORGANISATIE

VISIE OP DE ORGANISATIE VISIE OP DE ORGANISATIE WE ZIJN ER ALS ORGANISATIE VOOR PUBLIEK, ONDERNEMERS, BESTUUR EN COLLEGA S 00 INHOUDSOPGAVE 0. Inhoudsopgave 2 1. Missie visie kernwaarden 3 2. Toelichting 4 3. De kernwaarden 5

Nadere informatie

Jeugdzaalvoetbal. Meer voetbal per m2

Jeugdzaalvoetbal. Meer voetbal per m2 KONILIJKE NEDERLANDSE VOETBALBOND AMATEURVOETBAL Jeugd Meer voetbal per m2 Vaker voetballen, sneller denken en sneller handelen Vaker voetballen in de zaal, op de straat en op het veld, leidt tot betere

Nadere informatie

Veranderkracht. Doelen / werkwijze. Een genuanceerd beeld van de veranderkracht van jouw team.

Veranderkracht. Doelen / werkwijze. Een genuanceerd beeld van de veranderkracht van jouw team. Test naam Readiness scan Veranderen Datum 10-4-2013 Ingevuld door Peter Jansen Ingevuld voor Peter Jansen Team Testteam Context Studie: werk- of projectgroepen (PGO) Veranderkracht Een genuanceerd beeld

Nadere informatie

Voorzitter JC. De voorzitter TCJ (Technische Commissie Jeugd) heeft structureel een eigen commissie en neemt zitting in de Jeugdcommissie.

Voorzitter JC. De voorzitter TCJ (Technische Commissie Jeugd) heeft structureel een eigen commissie en neemt zitting in de Jeugdcommissie. Samenstelling, werkwijze en taken Jeugdcommissie 1) Algemeen De Jeugdcommissie is eindverantwoordelijk voor het reilen en zeilen van het gehele jeugdvoetbal van de vereniging. De Jeugdcommissie moet vooral

Nadere informatie

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut.

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. Samenvatting Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. De Jeugdmonitor Zeeland De Jeugdmonitor Zeeland is een plek waar allerlei informatie bij

Nadere informatie

Beleidsregel tussentijdse aanvragen 'Back to Basics'

Beleidsregel tussentijdse aanvragen 'Back to Basics' Beleidsregel tussentijdse aanvragen 'Back to Basics' Voor u ligt de beleidsregel tussentijdse aanvragen 'Back to Basics'. Dit betreft een tijdelijke beleidsregel voor de periode 2014 en 2015, tot de aanvang

Nadere informatie

BIJLAGE. Bijlage nr. 1. Fiches. Titel initiatief: Caleidoscoop. Initiatiefnemer: GC De Vaartkapoen. Projectomschrijving

BIJLAGE. Bijlage nr. 1. Fiches. Titel initiatief: Caleidoscoop. Initiatiefnemer: GC De Vaartkapoen. Projectomschrijving BIJLAGE Bijlage nr. 1 Fiches Titel initiatief: Caleidoscoop Initiatiefnemer: GC De Vaartkapoen Caleidoscoop is een zelforganisatie die is ingebed in het gemeenschapscentrum. Een 8-tal vrouwelijke, allochtone

Nadere informatie

Subsidie CemK aanvragen: scenario s en format

Subsidie CemK aanvragen: scenario s en format Subsidie CemK aanvragen: scenario s en format In deze paragraaf wordt een format beschreven dat de Drentse basisscholen kunnen hanteren bij het aanvragen van subsidie Cultuureducatie met kwaliteit 2013-2016

Nadere informatie

Draaiboek Clinics. Regionale Voetbal Academie. Regionale Voetbal Academie. Talentontwikkeling voor elk niveau. Persoonlijk Betrokken Innovatief

Draaiboek Clinics. Regionale Voetbal Academie. Regionale Voetbal Academie. Talentontwikkeling voor elk niveau. Persoonlijk Betrokken Innovatief Draaiboek Clinics Talentontwikkeling voor elk niveau Persoonlijk Betrokken Innovatief 1. Filosofie / Visie In het logo van de (vanaf hier genoemd als RVA) komt kernachtig naar voren wat binnen de academie

Nadere informatie

KWALITEITSNETWERKEN: leren van elkaar. Een methode om de kwaliteit van forensische zorg te verhogen.

KWALITEITSNETWERKEN: leren van elkaar. Een methode om de kwaliteit van forensische zorg te verhogen. KWALITEITSNETWERKEN: leren van elkaar Een methode om de kwaliteit van forensische zorg te verhogen. CONTACT Voor meer informatie over de kwaliteitsnetwerken kunt u contact opnemen met: Diewke de Haen (ddehaen@efp.nl)

Nadere informatie

Eindrapport Universiteit Utrecht

Eindrapport Universiteit Utrecht Eindrapport Universiteit Utrecht VRAAG MAXIMALE BEOORDELING TOELICHTING SCORE ONDERWIJS 1. Aanbod: cursussen/minoren 5 5 Uitstekend, totaal aantal punten toegekend. 2. Aanbod voor grote publiek 5 5 Uitstekend,

Nadere informatie

Onderwerp: Borging en coördinatie van Triple P na 2014

Onderwerp: Borging en coördinatie van Triple P na 2014 Onderwerp: Borging en coördinatie van Triple P na 2014 Inleiding Bij de start van de regionale invoering van Triple P in 2010 1 als integrale werkmethodiek bij opvoedingsondersteuning hebben gemeenten

Nadere informatie

Alleen organisaties met een culturele doelstelling en zonder winstoogmerk kunnen een aanvraag indienen.

Alleen organisaties met een culturele doelstelling en zonder winstoogmerk kunnen een aanvraag indienen. KUNSTPARTICIPATIE: OVER DEZE SUBSIDIE Met de programmalijn Kunstparticipatie wil het Fonds de vernieuwing van het aanbod van kunstbeoefening in de vrije tijd realiseren. Daarnaast wil het bijdragen aan

Nadere informatie

Het V.O.S.-model. De maatschappelijke rol van vrijwilligerscentrales

Het V.O.S.-model. De maatschappelijke rol van vrijwilligerscentrales Het V.O.S.-model De maatschappelijke rol van vrijwilligerscentrales Het V.O.S.-model De maatschappelijke rol van vrijwilligerscentrales Auteur(s) Datum MOVISIE Wendy Stubbe, Koos Berkelaar, Hanneke Mateman

Nadere informatie

JVC Cuijk ALGEMENE LEDENVERGADERING 11 MEI 2015 NULMETING EN AMBITIEBEPALING

JVC Cuijk ALGEMENE LEDENVERGADERING 11 MEI 2015 NULMETING EN AMBITIEBEPALING JVC Cuijk 1 ALGEMENE LEDENVERGADERING 11 MEI 2015 NULMETING EN AMBITIEBEPALING Agenda 2 Inleiding Plan van aanpak Nulmeting Werkzaamheden Resultaten Ambitiebepaling Werkzaamheden Resultaten Bekrachtiging

Nadere informatie

svcdw D&C-TOPtoernooi Zondag 14 juni 2015

svcdw D&C-TOPtoernooi Zondag 14 juni 2015 svcdw D&C-TOPtoernooi Zondag 14 juni 2015 Programmaboekje Welkomstwoord Wij heten u van harte welkom bij het svcdw TOPtoernooi 2015 voor D&C-Junioren. svcdw organiseert al vele jaren zeer succesvol dit

Nadere informatie

Nieuwsbrief Voetbalvisie Sittard-Geleen

Nieuwsbrief Voetbalvisie Sittard-Geleen KONINKLIJKE NEDERLANDSE VOETBALBOND AMATEURVOETBAL Nieuwsbrief 1 Voetbalvisie Sittard-Geleen knvb.nl Inleiding door wethouder Ruud Guyt De gemeente Sittard-Geleen kent een rijke voetbalhistorie. Ook heden

Nadere informatie

Medezeggenschap van Vrijwilligers

Medezeggenschap van Vrijwilligers Terugkoppeling netwerkbijeenkomst 1 december 2014 Medezeggenschap van Vrijwilligers In deze derde en laatste bijeenkomst keken we opnieuw naar verschillende mogelijkheden om meedenken en meepraten van

Nadere informatie

Promotie-/degradatieregelingen Mannen standaard zondag, 2015/ 16

Promotie-/degradatieregelingen Mannen standaard zondag, 2015/ 16 KONINKLIJKE NEDERLANDSE VOETBALBOND AMATEURVOETBAL Promotie-/degradatieregelingen Mannen standaard zondag, 2015/ 16 knvb.nl Betaald Voetbal Beloften Divisie A:... 3 Topklasse zondag:... 4 Hoofdklasse zondag:...

Nadere informatie

HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS. Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics

HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS. Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics 1 Inleiding Veel organisaties hebben de afgelopen jaren geïnvesteerd in

Nadere informatie

Samenwerkingsverklaring. In Rivierenland werken gemeenten en Aanbieders samen

Samenwerkingsverklaring. In Rivierenland werken gemeenten en Aanbieders samen Samenwerkingsverklaring In Rivierenland werken gemeenten en Aanbieders samen Versie 15 september 2015 Uitgangspunt Gemeenten als formeel verantwoordelijke partij en Opdrachtgever, en Aanbieders als uitvoerende

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 30 234 Toekomstig sportbeleid 31 293 Primair Onderwijs Nr. 143 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter

Nadere informatie

DE BOUWCAMPUS GIDS VAN EEN MERK

DE BOUWCAMPUS GIDS VAN EEN MERK DE BOUWCAMPUS GIDS VAN EEN MERK VERSIE JUNI 2014 INLEIDING De Bouwcampus staat in de steigers: hier pakken we de uitdagingen binnen de bouw gezamenlijk op. In vraagstukken die zowel private als publieke

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG Primair Onderwijs Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag

Nadere informatie

Wat willen we in Pegode VZW bereiken?

Wat willen we in Pegode VZW bereiken? Niel, 15 november 2012 Wat willen we in Pegode VZW bereiken? Doelstelling Pegode VZW zoals vermeld in de statuten: De vereniging heeft als doel, met uitsluiting van elk winstoogmerk, de maatschappelijke

Nadere informatie

Utrecht onderweg naar 2016

Utrecht onderweg naar 2016 C O N V E N A N T Utrecht onderweg naar 2016 2 0 1 1-2 0 1 6 Inzake Optimalisering van voetbalverenigingen in Utrecht Partijen (voetbalverengingen) KNVB, Vereniging Sport Utrecht (VSU) & Gemeente Utrecht

Nadere informatie

SPORTIEVE KRACHT IN DE WIJK

SPORTIEVE KRACHT IN DE WIJK SPORTIEVE KRACHT IN DE WIJK Onderwerpen Niels Hermens en Erik Puyt De Buurtsportvereniging Positief opvoed- en opgroeiklimaat Sport en het sociaal domein: Vier beleidsterreinen met wetenschappelijk effect

Nadere informatie

Bepaal je Ambitie de aftrap. Jeroen Philippi Marijn Klok Edo-Jan Meijer

Bepaal je Ambitie de aftrap. Jeroen Philippi Marijn Klok Edo-Jan Meijer Bepaal je Ambitie de aftrap Jeroen Philippi Marijn Klok Edo-Jan Meijer 2012 Bepaal je Ambitie: de aftrap 02 05 2012 VOORJAAR 2011: IEDEREEN HEEFT AMBITIE! Bepaal je Ambitie: de aftrap 02 05 2012 Software

Nadere informatie

Jaarrapport Benchmark Burgerparticipatie 2014

Jaarrapport Benchmark Burgerparticipatie 2014 Jaarrapport Benchmark Burgerparticipatie 2014 November 2014 Contact www.benchmarkburgerparticipatie.nl info@benchmarkburgerparticipatie.nl 020-5141320 1 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Analyse van de

Nadere informatie

Plattelandsparlement Limburg 22 november 2014 WELKOM

Plattelandsparlement Limburg 22 november 2014 WELKOM Plattelandsparlement Limburg 22 november 2014 WELKOM 9-12-2014 1 Plattelandspartement Limburg 22 november 2014 INLEIDING RKSV MEREFELDIA MEREFELDIA, KLAAR VOOR DE TOEKOMST! SAMENWERKING DE BENGELE KRITISCHE

Nadere informatie

HIGH PERFORMANCE WORKING

HIGH PERFORMANCE WORKING HIGH PERFORMANCE WORKING juni 2014 the next step van Het Nieuwe Werken VOORSTELLEN Marhinde Verkerk Harold Coenders Professioneel judoka Interieur architect AOS Nederland Directeur AOS Nederland Amateur

Nadere informatie

MEDEZEGGENSCHAP EN SUCCESFACTOREN. Ruysdael onderzoek 2015

MEDEZEGGENSCHAP EN SUCCESFACTOREN. Ruysdael onderzoek 2015 MEDEZEGGENSCHAP EN SUCCESFACTOREN Ruysdael onderzoek 2015 Succes maak je samen Ruysdael is gespecialiseerd in innovatie van mens en organisatie. Vanuit de overtuiging dat je samen duurzame meerwaarde creëert.

Nadere informatie

Smart City Rotterdam. Een visie op een slimme toekomst

Smart City Rotterdam. Een visie op een slimme toekomst Smart City Rotterdam Een visie op een slimme toekomst Opdracht Deze studie is verricht in opdracht van de dienst Stadsontwikkeling van de gemeente Rotterdam. Contactpersonen voor de begeleiding van deze

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

KNVB DE FLUITFLITS 2014/ 15 29/1/2015

KNVB DE FLUITFLITS 2014/ 15 29/1/2015 29/1/2015 Langs De Lijn Tip: bij het invullen van de digitale strafcode(s) en vragenlijst na opslaan gaarne bevestigen zodat deze definitief kan worden verstuurd naar de afdeling Tuchtzaken! Tip: Raadpleeg

Nadere informatie

Organiseren van samenwerking in het jeugddomein

Organiseren van samenwerking in het jeugddomein Organiseren van samenwerking in het jeugddomein De overkoepelende resultaten van vier afstudeeronderzoeken Publiek Management In opdracht van Integraal Toezicht Jeugdzaken (ITJ) hebben vier studenten Bestuurs-

Nadere informatie

dins. 29 / woensdag 30 juli 2014 Feyenoord donderdag 31 juli 2014 PSV / FC Groningen JCS zondag 3 augustus 2014 PEC Zwolle Ajax 18:00

dins. 29 / woensdag 30 juli 2014 Feyenoord donderdag 31 juli 2014 PSV / FC Groningen JCS zondag 3 augustus 2014 PEC Zwolle Ajax 18:00 vr vr CL vr donderdag 17 + 24 juli 2014 FC Groningen vrijdag 18 juli 2014 loting Q3 CL + dins. 29 / woensdag 30 juli 2014 Feyenoord donderdag 31 juli 2014 PSV / FC Groningen JCS zondag 3 augustus 2014

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Implementatie van de gewenste cultuur m.b.v. bewegingsmonitoren. als essentieel onderdeel van uw organisatie DNA

Implementatie van de gewenste cultuur m.b.v. bewegingsmonitoren. als essentieel onderdeel van uw organisatie DNA Implementatie van de gewenste cultuur m.b.v. bewegingsmonitoren als essentieel onderdeel van uw organisatie DNA 1 Verandering naar de verscherpte cultuur: meetbaar? Binnen veel organisaties wordt er gewerkt

Nadere informatie

Verenigingsmonitor Heemskerk 2014

Verenigingsmonitor Heemskerk 2014 Verenigingsmonitor Heemskerk 2014 Janine van Kalmthout Harold van der Werff Mulier Instituut, Utrecht Februari 2015 Op basis van de resultaten van de verenigingsmonitor 2014 wil de gemeente Heemskerk inzicht

Nadere informatie

Handleiding. Hoe gebruik je deze verenigingsbox?

Handleiding. Hoe gebruik je deze verenigingsbox? Handleiding Hoe gebruik je deze verenigingsbox? Inleiding Voor je ligt de handleiding van de Verenigingsbox. De Verenigingsbox is een hulpmiddel voor verenigingen om zelfstandig te werken aan een sterke

Nadere informatie

Procesdenken en de cultuur van de organisatie

Procesdenken en de cultuur van de organisatie INLEIDING Procesmanagement dient bij te dragen aan de organisatiedoelstellingen zoals HRM en Finance bijdragen aan de organisatiedoelen. Procesmanagement, ook procesgericht werken genoemd, maakt iets bestuurbaar

Nadere informatie

Projectplan regionaal voetballen (sporten) voor dak en thuislozen

Projectplan regionaal voetballen (sporten) voor dak en thuislozen Projectplan regionaal voetballen (sporten) voor dak en thuislozen Aanleiding In de Noord Veluwe werken zes gemeenten (Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nunspeet, Oldebroek en Putten) nauw samen met betrekking

Nadere informatie