Hoop op democratie in het Midden Oosten

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hoop op democratie in het Midden Oosten"

Transcriptie

1 De Toestand in de Wereld 3 Hoop op democratie in het Midden Oosten Egypte: De kater na de Arabische lente Bas Levinsohn 1 Inleiding Vraagstelling Wat wordt bedoeld met de Arabische lente? Wat is de betekenis van de Arabische lente in de geschiedenis van het Midden Oosten? Wie waren betrokken bij de Arabische lente, wat waren hun doelen en belangen? De Arabische lente is een Arabische winter geworden. Hoe te verklaren? Wat was de rol van het Westen? Bas Levinsohn 2 1

2 Overzicht Het verschijnsel Arabische lente De Arabische lente in historisch perspectief De Arabische lente in Egypte Analyse De partijen Waarom ging het mis? Gevolgen van de uitschakeling van de broederschap Het Algerijnse scenario Herintroductie van de politiestaat Conclusie Bas Levinsohn 3 Arabische lente Demonstraties in verschillende Arabische landen tegen het onderdrukkende karakter van de regiems Kenmerken: Spontaan Massale karakter Jongeren, Sociale media, Buiten de gevestigde politiek om Eisen: idealistisch, immaterieel, waardigheid, democratie Lijken succesvol. Dictators verdreven Maar daarna? Bas Levinsohn 4 2

3 De Arabische lente in historisch perspectief (Semi)koloniale periode (voor de jaren 50) Arabische nationalisme (socialisme) / repressie (jaren 50/60) Islamisme wint terrein /Islam is de oplossing (jaren 70/80/90/00) Neoliberalisme/ repressie (jaren 80/90/00) Opkomst protest bewegingen (2011) De Arabische lente Te vergelijken met Oost Europa 1989? Bas Levinsohn 5 De Arabische lente in historisch perspectief Egyptische staat en de moslim broederschap Egyptische staat Semi-koloniale periode (koninkrijk) 1952 Staatsgreep Nasser Nationalistisch Socialistisch Seculier 1967 Zesdaagse oorlog: Egypte verslagen door Israël 1970 Nasser sterft. Sadat volgt hem op 1981 Sadat vermoord Mubarak president Moslim broederschap 1928 oprichting Anti westers/ orthodoxe moslims Broederschap vervolgd door Nasser 1966 Qtub terechtgesteld Splitsing broederschap. Gewelddadige tak pleegt aanslagen Broederschap zweert geweld af Bas Levinsohn 6 3

4 De Arabische lente in historisch perspectief De Broederschap onder Mubarak Semilegaal Afwisselend toegestaan en vervolgd Niet toegelaten als politieke partij Individuele broeders halen veel zetels Broederschap stelt zich achter de democratie Overtuiging of tactische zet? Populair door sociaal werk Waar de staat het laat afweten Zeer pragmatisch / opportunistisch Is bereid met de autoriteiten samen te werken Bas Levinsohn 7 De Arabische lente in historisch perspectief Islamisme als reactie op modernisering ( ) Modernisering Falen van het seculiere, nationalistische, socialistische model Trek naar de steden Werkeloosheid Armoede Ontworteling Verlies identiteit Islamisten zorgen sociale voorzieningen Groei radicale politieke islam Bas Levinsohn 8 4

5 De Arabische lente in historisch perspectief Is de moslim broederschap democratisch? Invoering Sharia Rechten religieuze minderheden Gebruik geweld Woord van God versus ideeën van mensen Groepsbelangen versus individuele rechten Absolute normen versus democratische compromissen Rechten van vrouwen Politiek pluralisme Politieke en burgerrechten Bas Levinsohn 9 De Arabische lente in Egypte De val van Mubarak Het Mubarak regiem Januari/ Februari 2011 Massale protesten op Tahirplein 11 Februari 2011 Mubarak treedt af Maart 2011 Juli 2013 Militairen oefenen de macht uit Militairen slaan protesten neer Januari 2012 Parlementsverkiezingen (70% voor islamisten; 45% Broederschap, 25% Salafisten) Juli 2012 Presidentsverkiezingen. Broederschap wint Eerste ronde: Islamisten 44% anderen 56% Tweede ronde: Morsi 52 % tegen Shafik 48% (minister onder Mubarak) Bas Levinsohn 10 5

6 De Arabische lente in Egypte De opkomst van val van Morsi Augustus 2012 Leger draagt macht over aan Morsi Veiligheidssituatie verslechterd Economie verslechterd Islamitische grondwet Benoeming nieuwe islamistische gouverneurs Geen dialoog met Christenen en seculieren Geweld van leden broederschap tegen christenen en seculieren Mei/juni/juli 2013 Handtekeningenactie en demonstraties tegen Morsi Juli 2013 Leger arresteert Morsi Juli 2013 heden Demonstraties pro en anti Morsi Keiharde onderdrukking Broederschap Bas Levinsohn 11 De Arabische lente is winter geworden Eerste democratische gekozen president door een coup afgezet Islamisten/Broederschap uitgesloten van het politieke proces Leger/ politie arresteren en martelen als vanouds Het Westen heeft geen invloed op het proces Bas Levinsohn 12 6

7 Analyse De partijen Militairen (Hoogopgeleide) jeugd Seculieren/ minderheden Geen partij voor militairen Islamisten Zoeken uiteindelijk steun bij het leger tegen islamisten Low Profile Zoeken steun bij leger Weigeren samen werking met seculieren Bas Levinsohn 13 Waarom ging het mis? De gevestigde machten laten zich niet zomaar opzij zetten Zij hebben de machtsbronnen in handen Gebrek aan democratisch besef bij de islamisten Organisatorische zwakte van de seculiere democraten Feitelijk ontbreken van een rechtsstaat en een rechtstatelijke cultuur Bas Levinsohn 14 7

8 Het Algerijnse scenario Is het mogelijk de Broederschap uit te schakelen Vergelijk Algerijnse drama Tussen 1989 en 1991 democratiseringsproces in Algerije Islamisten winnen lokale verkiezingen en eerste ronde nationale verkiezingen Leger verbiedt Islamitische partij Burgeroorlog ? Repressie leidt tot Burgeroorlog, verwoesting, moordpartijen ( doden) Steeds verdergaande radicalisering islamisten: Afsplitsingen, islamisme voorlopig in diskrediet, Maar geen legitimiteit voor de macht Bas Levinsohn 15 Conclusie Egypte op de rand van de burgeroorlog Vervolging en uitsluiting van islamisten leidt mogelijk tot radicalisering en meer geweld Het Westen (de VS) hebben weinig mogelijkheden iets te doen Bas Levinsohn 16 8

De Iraanse revolutie (1979) en zijn gevolgen

De Iraanse revolutie (1979) en zijn gevolgen Geschiedenis van de laatste 50 jaar De Iraanse revolutie (1979) en zijn gevolgen Bas Levinsohn 1 Inleiding Overzicht colleges Titel college Thema college Tijdsperiode 1 De Cubaanse rakketencrisis Beslissingen

Nadere informatie

CHRISTELIJKE PRESENTIE IN EGYPTE IS EEN MUST @ Huub Lems

CHRISTELIJKE PRESENTIE IN EGYPTE IS EEN MUST @ Huub Lems CHRISTELIJKE PRESENTIE IN EGYPTE IS EEN MUST @ Huub Lems De onrust en het geweld in Egypte heeft veel christenen in Egypte er toe gedwongen het land te ontvluchten om elders een nieuw bestaan op te bouwen.

Nadere informatie

SHARIA ISLAM TUSSEN RECHT EN MAURITS BERGER

SHARIA ISLAM TUSSEN RECHT EN MAURITS BERGER SHARIA ISLAM TUSSEN RECHT EN POLITIEK MAURITS BERGER Boom Juridische uitgevers Den Haag 2006 INHOUD HOOFDSTUK 1 - DE REGELS VAN EEN IDEAAL 1 Deel I Sharia als oud recht 9 HOOFDSTUK 2 - DE KORAN ALS GRONDWET

Nadere informatie

Egyptische socialist: De grootste vijand blijft de staat

Egyptische socialist: De grootste vijand blijft de staat Egyptische socialist: De grootste vijand blijft de staat een interview met Mostafa Ali De Egyptische generaal Abdul-Fattah el-sisi gebruikt de bloedige onderdrukking van de Moslimbroederschap om zijn greep

Nadere informatie

De zesdaagse oorlog (1967)

De zesdaagse oorlog (1967) Geschiedenis van de laatste 50 jaar De zesdaagse oorlog (1967) Bas Levinsohn 1 Inleiding op de cursus Hand-outs Het college wordt ondersteund door het projecteren van PowerPoint sheets Van deze sheets

Nadere informatie

Egypte in de greep van de Moslimbroeders

Egypte in de greep van de Moslimbroeders Iba Abdo Egypte in de greep van de Moslimbroeders Na het vertrek van Mubarak wist de Moslim broeder schap een meerderheid te behalen bij de verkiezingen in Egypte: in het politieke vacuüm na de dictatuur

Nadere informatie

Koos van Dam: 'Rusland is het enige land dat gewoon met Syrië communiceert'

Koos van Dam: 'Rusland is het enige land dat gewoon met Syrië communiceert' DOSSIER 4 UUR NIEUWSBREAK Koos van Dam: 'Rusland is het enige land dat gewoon met Syrië communiceert' Door: Irene de Zwaan 05/09/13, 16:07 YOUTUBE. Koos van Dam tijdens een optreden in Pauw&Witteman. NIEUWSBREAK

Nadere informatie

Hoe hieraan exact wordt vormgegeven binnen onze school, wordt duidelijk in dit document.

Hoe hieraan exact wordt vormgegeven binnen onze school, wordt duidelijk in dit document. SOCIALE COHESIE EN BURGERSCHAP Inleiding Een school maakt deel uit van de maatschappij en bouwt mee aan de vorming van jonge burgers. Een groot deel van de dag, brengen jongeren door op school. Zij krijgen

Nadere informatie

Onderzoeksvragen. Bronnen en methode

Onderzoeksvragen. Bronnen en methode Samenvatting Dit onderzoek naar beeldvorming over het Westen in Egypte is uitgevoerd in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC), op aanvraag van de Nationaal Coördinator

Nadere informatie

De dood van Joegoslavië ( )

De dood van Joegoslavië ( ) Geschiedenis van de laatste 50 jaar De dood van Joegoslavië (1990-1995) Bas Levinsohn 1 Inleiding Overzicht colleges Titel college Thema college Tijdsperiode 1 De Cubaanse rakketencrisis Beslissingen tijdens

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.minbuza.nl Contactpersoon T.H. Wouda Kuipers T 070-348 5689

Nadere informatie

Puzzel: Wat is een staatsgreep?

Puzzel: Wat is een staatsgreep? Puzzel: Wat is een staatsgreep? Korte omschrijving werkvorm In de zomer van 2016 is er een mislukte poging tot een staatsgreep gedaan in Turkije. Maar wat is een staatsgreep eigenlijk? De leerlingen bekijken

Nadere informatie

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode?

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode? DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848 ACHTERGRONDINFORMATIE PERIODE 1815-1848 DE EERSTE JAREN VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN Tussen 1795 en 1813 was Nederland overheerst geweest door de Fransen. In

Nadere informatie

Oorlog in Syrië en de internationale context

Oorlog in Syrië en de internationale context Oorlog in Syrië en de internationale context Binnenlandse en internationale (geopolitieke) factoren - Historisch: koloniale en postkoloniale politiek - Autoritair regime - Socio-economische en milieufactoren

Nadere informatie

In 1918 is na vier lange jaren vechten de eerste wereldoorlog voorbij. In een trein in frankrijk wordt de wapenstilstand getekend.

In 1918 is na vier lange jaren vechten de eerste wereldoorlog voorbij. In een trein in frankrijk wordt de wapenstilstand getekend. Een wapenstilstand is niet hetzelfde als een vrede. Daarover gaan de landen vanaf januari 1919 in het paleis van versailles bij parijs lang over praten... In 1918 is na vier lange jaren vechten de eerste

Nadere informatie

Tijd van Grieken en Romeinen (3000 v.c. 500 na C.) / Oudheid * ontwikkeling van wetenschappelijk denken en denken over burgerschap en politiek in de

Tijd van Grieken en Romeinen (3000 v.c. 500 na C.) / Oudheid * ontwikkeling van wetenschappelijk denken en denken over burgerschap en politiek in de Tijdvakken Tijd van Grieken en Romeinen (3000 v.c. 500 na C.) / Oudheid K.A. * ontwikkeling van wetenschappelijk denken en denken over burgerschap en politiek in de Griekse stadstaat * klassieke vormentaal

Nadere informatie

Vervolg en einde van De Koude Oorlog: 1953-1995 (10.1 & 10.3)

Vervolg en einde van De Koude Oorlog: 1953-1995 (10.1 & 10.3) Vervolg en einde van De Koude Oorlog: 1953-1995 (10.1 & 10.3) Na de dood van Stalin leek de Sovjet greep op het Oost Europa wat losser te worden. Chroesjtsjov maakte Stalins misdaden openbaar (destalinisatie),

Nadere informatie

betreffende de situatie van christelijke en andere religieuze en levensbeschouwelijke minderheden in het Midden-Oosten, Noord-Afrika en Azië

betreffende de situatie van christelijke en andere religieuze en levensbeschouwelijke minderheden in het Midden-Oosten, Noord-Afrika en Azië stuk ingediend op 1126 (2010-2011) Nr. 1 11 mei 2011 (2010-2011) Voorstel van resolutie van de heren Ward Kennes, Jan Roegiers, Matthias Diependaele, Jean-Jacques De Gucht, Filip Watteeuw, Boudewijn Bouckaert

Nadere informatie

Nationaal Coördinator aterrorismebestrijding

Nationaal Coördinator aterrorismebestrijding Nationaal Coördinator aterrorismebestrijding Postadres: Postbus 16950, 2500 BZ Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres Oranjebuitensingel

Nadere informatie

En nu jij! : leer de argumenten zelf

En nu jij! : leer de argumenten zelf En nu jij! : leer de argumenten zelf [لونلدية - dutch [nederlands - revisie: Yassien Abo Abdillah bron: www.svalfurqan.nl 2014-1435 ب«الا ن أنت علم احلجج بنفسك الل اهلونلدية «مراجعة: ياس أبو عبد االله

Nadere informatie

HUSEYIN UCAR 4B 18-3-2014. Mr. Muilder Maatschappij

HUSEYIN UCAR 4B 18-3-2014. Mr. Muilder Maatschappij HUSEYIN UCAR 4B 18-3-2014 Mr. Muilder Maatschappij Voorwoord Omschrijving: Een dictatuur is dat een iemand de absolute macht heeft en dat er in dat land geen democratie heerst. Motivatie: Ik heb voor dit

Nadere informatie

Ook in Deventer kon gestemd worden.

Ook in Deventer kon gestemd worden. Ook in Deventer kon gestemd worden. Na de Turkse parlementsverkiezingen van 1 november behoudt Nederland de twijfelachtige eer op wereldschaal het land te zijn waarin de Turkse regeringspartij AKP het

Nadere informatie

Bovendien stel ik vast dat democratie onder een buitenlandse bezetting geen betekenis heeft.

Bovendien stel ik vast dat democratie onder een buitenlandse bezetting geen betekenis heeft. Bovendien stel ik vast dat democratie onder een buitenlandse bezetting geen betekenis heeft. Gie Goris, Mondiaal Magazine (MO), 20 februari 2010 Malalai Joya: 'In de ware wereld leven de Afghaanse vrouwen

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/36569 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Zee, Machteld Eveline Title: Choosing Sharia? Multiculturalism, Islamic Fundamentalism

Nadere informatie

ALTERNATIEVEN 4. OBSTAKELS OP WEG NAAR VREDE 5. HOUDING VAN VS EN EUROPA 6. CONCLUSIE

ALTERNATIEVEN 4. OBSTAKELS OP WEG NAAR VREDE 5. HOUDING VAN VS EN EUROPA 6. CONCLUSIE OPZET LEZING: 1.KORT HISTORISCH OVERZICHT 2. URGENTIE VAN HET VRAAGSTUK 3. TWEE-STATENOPLOSSING EN ALTERNATIEVEN 4. OBSTAKELS OP WEG NAAR VREDE 5. HOUDING VAN VS EN EUROPA 6. CONCLUSIE 1. MANDAATGEBIED

Nadere informatie

Datum 25 november 2011 Betreft Terms of Reference voor thematisch ambtsbericht Christenen in Egypte

Datum 25 november 2011 Betreft Terms of Reference voor thematisch ambtsbericht Christenen in Egypte Immigratie- en Naturalisatiedienst Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties > Retouradres Postbus 1794 2280 DT Rijswijk Aan Ministerie van Buitenlandse Zaken Directie Consulaire Zaken en

Nadere informatie

TRANSATLANTIC TRENDS 2004 NETHERLANDS

TRANSATLANTIC TRENDS 2004 NETHERLANDS TRANSATLANTIC TRENDS 2004 NETHERLANDS Q1. Denkt u dat het voor de toekomst van Nederland het beste is als wij actief deelnemen in de wereldpolitiek of moeten wij ons niet in de wereldpolitiek mengen? 1

Nadere informatie

Een Latijns-Amerikaans model voor Egypte

Een Latijns-Amerikaans model voor Egypte Tsjebbe Paulussen Een Latijns-Amerikaans model voor Wat zou kunnen leren van de democratische overgangsprocessen in en. Deze landen hebben in de jaren 80 van de vorige eeuw immers een succesvolle overgang

Nadere informatie

Het is niet voor het eerst dat Europa door extreem terreurgeweld wordt geraakt.

Het is niet voor het eerst dat Europa door extreem terreurgeweld wordt geraakt. MdV, De terreur in Parijs heeft in heel Europa afschuw gewekt. Nietsontziende moslimradicalen hebben met hun aanslagen op Charlie Hebdo en op de Joodse supermarkt onze westerse samenleving in het hart

Nadere informatie

Op de vlucht. 1) Waarom vlucht men eigenlijk? Er zijn vele redenen; politieke vervolging, marteling, oorlog of burgeroorlog zijn enkele voorbeelden!

Op de vlucht. 1) Waarom vlucht men eigenlijk? Er zijn vele redenen; politieke vervolging, marteling, oorlog of burgeroorlog zijn enkele voorbeelden! Op de vlucht 1) Waarom vlucht men eigenlijk? Er zijn vele redenen; politieke vervolging, marteling, oorlog of burgeroorlog zijn enkele voorbeelden! 2) Waar komen de vluchtelingen vandaan? Syrië Sinds in

Nadere informatie

Deze PowerPoint presentatie gaat over Kerk en Israël, in het bijzonder over de Protestantse Kerk (in Nederland) en Israël. Met de naam Israël wordt

Deze PowerPoint presentatie gaat over Kerk en Israël, in het bijzonder over de Protestantse Kerk (in Nederland) en Israël. Met de naam Israël wordt Deze PowerPoint presentatie gaat over Kerk en Israël, in het bijzonder over de Protestantse Kerk (in Nederland) en Israël. Met de naam Israël wordt bedoeld: het Israël dat wij ontmoeten in de bijbel en

Nadere informatie

1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN...

1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN... HET CONGRES VAN WENEN 1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN...7 3.1. Het Congres van Wenen en de restauratie Het

Nadere informatie

De Islamitische Staat

De Islamitische Staat De Islamitische Staat De Islamitische Staat Kalifaat van de Waanzin Marcel Kramer Schrijver: Marcel Kramer Coverontwerp: Marcel Kramer ISBN: Marcel Kramer Het enige dat het Kwaad nodig heeft om te kunnen

Nadere informatie

"Rol van Westen is uitgespeeld

Rol van Westen is uitgespeeld "Rol van Westen is uitgespeeld 5/7/2013 Professor Rik Coolsaet over de staatsgreep Met de eedaflegging van opperrechter Adly Mahmoed Mansoer heeft Egypte sinds gisteren een overgangspresident. Zijn voorganger

Nadere informatie

Wat is een dictatuur?

Wat is een dictatuur? Wat is een dictatuur? Een dictatuur is een regeringsvorm waarin alle macht in handen is van één persoon of van één groep mensen. In verreweg de meeste gevallen komt een dictatuur tot stand na gebruik van

Nadere informatie

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Korte omschrijving werkvorm De leerlingen beantwoorden vragen over de Europese politiek aan de hand van korte clips van Nieuwsuur in de Klas. Leerdoel De leerlingen leren

Nadere informatie

CIET. Centrum voor Islamitische Educatie De Toekomst VORMINGSAANBOD POSITIEVE IDENTITEITSONTWIKKELING

CIET. Centrum voor Islamitische Educatie De Toekomst VORMINGSAANBOD POSITIEVE IDENTITEITSONTWIKKELING CIET Centrum voor Islamitische Educatie De Toekomst VORMINGSAANBOD POSITIEVE IDENTITEITSONTWIKKELING Wie Zijn We? CIET, het Centrum voor Islamitische Educatie De Toekomst, is gespecialiseerd in islam en

Nadere informatie

Stichting Nationaal Erfgoed Hotel De Wereld. Syrië en Egypte in het nauw: overeenkomsten en verschillen tussen beide interne conflicten.

Stichting Nationaal Erfgoed Hotel De Wereld. Syrië en Egypte in het nauw: overeenkomsten en verschillen tussen beide interne conflicten. Stichting Nationaal Erfgoed Hotel De Wereld Onderwerp: Inleiders: Syrië en Egypte in het nauw: overeenkomsten en verschillen tussen beide interne conflicten. drs Désirée Bonis Thema-avond: maandag 11 november

Nadere informatie

Paden die leiden naar Islamistische radicalisering

Paden die leiden naar Islamistische radicalisering Paden die leiden naar Islamistische radicalisering Wat is Islamisme? Politieke ideologie, streeft naar politieke overheersing Gaat uit van: een min of meer eenduidige interpretatie van geloof als politieke

Nadere informatie

Instructie: Landenspel light

Instructie: Landenspel light Instructie: Landenspel light Korte omschrijving werkvorm In dit onderdeel vormen groepjes leerlingen de regeringen van verschillende landen. Ieder groepje moet uiteindelijk twee werkbladen (dus twee landen)

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Binnenhof 4 Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Binnenhof 4 Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Binnenhof 4 Den Haag Directie Noord Afrika en Midden-Oosten Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Onderzoeksvraag; welke motieven leidden in de middeleeuwen tot de kruistochten?

Onderzoeksvraag; welke motieven leidden in de middeleeuwen tot de kruistochten? Onderzoeksvraag; welke motieven leidden in de middeleeuwen tot de kruistochten? Rond 1080 bedreigen de minder tolerante Seldjoeken Constantinopel. Het werd voor christelijke pelgrims steeds moeilijker

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2017 tijdvak 1 geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Bronnenboekje GT-0125-a-17-1-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 De minister van Oorlog beschrijft in zijn dagboek

Nadere informatie

Instructie: Landenspel

Instructie: Landenspel Instructie: Landenspel Korte omschrijving werkvorm In deze werkvorm ervaren leerlingen dat een democratische rechtsstaat niet vanzelfsprekend is. Groepjes leerlingen vormen de regeringen van verschillende

Nadere informatie

SO 2 Tijdvak I AVONDMAVO 2012-2013. Staat en Natie. Dit SO bestaat uit 37 vragen. 29 openvragen en 8 meerkeuze vragen.

SO 2 Tijdvak I AVONDMAVO 2012-2013. Staat en Natie. Dit SO bestaat uit 37 vragen. 29 openvragen en 8 meerkeuze vragen. SO 2 Tijdvak I AVONDMAVO 2012-2013 Staat en Natie Dit SO bestaat uit 37 vragen. 29 openvragen en 8 meerkeuze vragen. In de 17 e en de 18 e eeuw ontstond er in Europa een politieke en filosofische stroming,

Nadere informatie

Na de WOI vluchtte de keizer naar Nederland

Na de WOI vluchtte de keizer naar Nederland Hoofdstuk 3 Na de WOI vluchtte de keizer naar Nederland Waarom NL? Nederland was een neutraal land. Bleef in NL tot aan zijn dood. Vrede van Versailles Vs, Eng, Fra winnaars. Duitsland als enige schuldig

Nadere informatie

Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding

Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding j1 Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding Postadres: Postbus 16950, 2500 BZ Den Haag Aan: de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres Oranjebuitensingel

Nadere informatie

Focus. De Arabische lente

Focus. De Arabische lente De Arabische lente Het klinkt als een sprookje: jonge opstandelingen eisen meer democratie van oude dictaturen en presidenten worden verdreven. Als land na land te maken krijgt met protesten, lijkt het

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer Der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer Der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer Der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Datum 25 augustus 2017 Betreft Beantwoording

Nadere informatie

De Koude Oorlog: het begin (les 10 6des) Geschiedenis 6MEVO-6EM-6EI-6IW VTI Kontich

De Koude Oorlog: het begin (les 10 6des) Geschiedenis 6MEVO-6EM-6EI-6IW VTI Kontich (les 10 6des) Geschiedenis 6MEVO-6EM-6EI-6IW --- www.degeschiedenisles.com --- VTI Kontich 1. Samenwerking slaat om in wantrouwen in 1945 => Tijdens WO 2: USSR en VSA werken samen tegen Duitsland => In

Nadere informatie

Hoofdstuk 4. Rede en religie als praktijken

Hoofdstuk 4. Rede en religie als praktijken Hoofdstuk 4 Rede en religie als praktijken Religieuze praktijken Praktijken: qua tijd en ruimte ingeperkte en afgebakende vormen van handelen en 'onderhandelen' Voorbeelden: bidden eerste communie carnaval

Nadere informatie

Examenprogramma geschiedenis havo

Examenprogramma geschiedenis havo Examenprogramma geschiedenis havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Domein B Domein C Domein

Nadere informatie

Het mysterie: Moord op Lumumba

Het mysterie: Moord op Lumumba Het mysterie: Moord op Lumumba Lumumba was de eerste premier van onafhankelijk Congo in 1960. Twee weken na zijn aantreden werden Lumumba en zijn regering afgezet tijdens een staatsgreep en werd Lumumba

Nadere informatie

De parlementaire democratie is goed voor u, maar niet voor mij

De parlementaire democratie is goed voor u, maar niet voor mij 25 e Van der Leeuw lezing Groningen, 26 oktober 2007 Kader Abdolah De parlementaire democratie is goed voor u, maar niet voor mij Ik spring meteen in het diepe. Een parlementaire democratie is niet geschikt

Nadere informatie

Grondwet van de Tweede Republiek der Nederlanden Neerlandiæ

Grondwet van de Tweede Republiek der Nederlanden Neerlandiæ Grondwet van de Tweede Republiek der Nederlanden Neerlandiæ De Republiek der Nederlanden, verenigd in een micronatie sinds de uitroeping van de Unie van Utrecht 2007, beseffend dat een grondige hervorming

Nadere informatie

Koloniën worden onafhankelijk

Koloniën worden onafhankelijk Koloniën worden onafhankelijk 10.2 Onderzoeksvragen : Wat waren de oorzaken en gevolgen van de dekolonisatie na 1945? Kenmerkende aspecten : De dekolonisatie die een eind maakte aan de westerse hegemonie

Nadere informatie

Tijd van burgers en stoommachines De sociale kwestie.

Tijd van burgers en stoommachines De sociale kwestie. Onderzoeksvraag: Waardoor ontstonden het liberalisme en het socialisme, en hoe dachten liberalen en socialisten over de sociale kwestie? Kenmerkende aspect: De opkomst van de politiek maatschappelijke

Nadere informatie

OPNIEUW GEKRUISIGD. door RAYMOND IBRAHIM www.raymondibrahim.com

OPNIEUW GEKRUISIGD. door RAYMOND IBRAHIM www.raymondibrahim.com OPNIEUW GEKRUISIGD door RAYMOND IBRAHIM www.raymondibrahim.com Dit boek behandelt de vervolging van christenen in de islamitische wereld. Wij zullen recente incidenten onderzoeken uit een brede geografische

Nadere informatie

Radicalisering: van begrip tot begrijpen. Jessika Soors Deradicaliseringsambtenaar stad Vilvoorde KU Leuven

Radicalisering: van begrip tot begrijpen. Jessika Soors Deradicaliseringsambtenaar stad Vilvoorde KU Leuven Radicalisering: van begrip tot begrijpen Jessika Soors Deradicaliseringsambtenaar stad Vilvoorde KU Leuven Radicalisering: algemeen kader Belgische definitie van radicalisering: Een proces waardoor een

Nadere informatie

Twee jaar Arabische revolutie: een stand van zaken

Twee jaar Arabische revolutie: een stand van zaken Twee jaar Arabische revolutie: een stand van zaken Twee jaar na de val van de Egyptische dictator Moebarak kijken Sami Zemni, Brecht De Smet en Koen Bogaert terug op twee jaar Arabische Lente. Het initiële

Nadere informatie

ESSAY Formele en materiële democratie en de vitaliteit van grondrechten

ESSAY Formele en materiële democratie en de vitaliteit van grondrechten ESSAY Formele en materiële democratie en de vitaliteit van grondrechten Paper ter gelegenheid van het afscheidssymposium Groen van Prinsterer Stichting Tweede Kamerfractie ChristenUnie André Rouvoet oktober

Nadere informatie

1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN...

1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN... HET CONGRES VAN WENEN 1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN...7 3.1. Het Congres van Wenen en de restauratie Het

Nadere informatie

Verdieping: Wie is wie - tijdlijn

Verdieping: Wie is wie - tijdlijn Verdieping: Wie is wie - tijdlijn Korte omschrijving werkvorm De gebeurtenissen in Oekraïne volgden elkaar snel op. De leerlingen krijgen een tijdlijn met de belangrijkste gebeurtenissen en personen van

Nadere informatie

Samenvattingen Geloof ABC

Samenvattingen Geloof ABC Samenvattingen Geloof ABC Info 1ABC: Wat is geloof? Het gaat in dit project om de belangrijkste wereldgodsdiensten: jodendom, christendom, islam, hindoeïsme en boeddhisme. Deze godsdiensten geven antwoorden

Nadere informatie

GROTE-LIJN-OVERZICHT VAN TIJDVAKKEN BEHANDELD IN LEERJAAR 1

GROTE-LIJN-OVERZICHT VAN TIJDVAKKEN BEHANDELD IN LEERJAAR 1 GROTE-LIJN-OVERZICHT VAN TIJDVAKKEN BEHANDELD IN LEERJAAR 1 Tijdvak Jagers en boeren; van de eerste mensen 3000 v. C. prehistorie; van de eerste mensen - 3000 v.c. Samenlevingstype: eerst jagers/verzamelaars,

Nadere informatie

De politieke veranderingen van de sjiieten voor en na de Baathpartij

De politieke veranderingen van de sjiieten voor en na de Baathpartij De politieke veranderingen van de sjiieten voor en na de Baathpartij De Sjiieten van Irak Irak is een land dat bestaat uit verschillende etnische en religieuze groeperingen. De Sjiieten vormen 60%, de

Nadere informatie

Zittingsdocument B7-0555/2011 ONTWERPRESOLUTIE

Zittingsdocument B7-0555/2011 ONTWERPRESOLUTIE EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Zittingsdocument 24.10.2011 B7-0555/2011 ONTWERPRESOLUTIE naar aanleiding van een verklaring van de vicevoorzitter van de Commissie / hoge vertegenwoordiger van de Unie voor

Nadere informatie

Verkiezingen Tweede Kamer, voorlopige uitslag. Onderzoek, Informatie en Statistiek

Verkiezingen Tweede Kamer, voorlopige uitslag. Onderzoek, Informatie en Statistiek Verkiezingen Tweede Kamer, maart voorlopige uitslag Projectnummer: Slot, Jeroen Hylkema, Cor Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal Postbus, AR Amsterdam j.slot@amsterdam.nl Telefoon www.ois.amsterdam.nl c.hylkema@amsterdam.nl

Nadere informatie

Dodenherdenking. Beuningen, 4 mei 2015

Dodenherdenking. Beuningen, 4 mei 2015 Dodenherdenking Beuningen, 4 mei 2015 Voor het eerst in mijn leven bezocht ik twee weken geleden Auschwitz en Birkenau. Twee plekken in het zuiden van Polen waar de inktzwarte geschiedenis van Europa je

Nadere informatie

Gevaarlijke woorden: waarheid is de vijand van de islam

Gevaarlijke woorden: waarheid is de vijand van de islam Gevaarlijke woorden: waarheid is de vijand van de islam Anno 2016 kunnen we er van uitgaan dat de gevaarlijkste woorden die we kunnen uiten, kritische opmerkingen over de islam zijn. Dit is een vrij zekere

Nadere informatie

Kinderen zonder papieren

Kinderen zonder papieren VPM VPM Kinderen zonder papieren Je ziet het bijna elke dag op de tv of in de krant: beelden van landen in oorlog, mensen in armoede. Op zoek naar een betere plaats om te leven, slaan ze op de vlucht.

Nadere informatie

De geschiedenis van de laatste 40 jaar

De geschiedenis van de laatste 40 jaar De geschiedenis van de laatste 40 jaar Na die Wende Opmars van de liberale democratie of botsing van beschavingen? Deel A: ॐ Het verdwijnen van de bipolaire wereld ॐ De theorie van Huntington Discussie:

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG coconcecptbbbconcept1 > Retouradres Postbus 16950 2500 BZ Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Ons kenmerk Bij beantwoording de datum en ons

Nadere informatie

De ineenstorting van het communisme

De ineenstorting van het communisme De geschiedenis van de laatste 40 jaar De ineenstorting van het communisme Deel A: ॐ Terugblik college 1/ inleiding college 2 ॐ De voorgeschiedenis Discussie: de koude oorlog 1944-1975 ॐ Factoren die hebben

Nadere informatie

Tweede Wereldoorlog-1 vmbo12

Tweede Wereldoorlog-1 vmbo12 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres VO-content 19 juni 2017 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/62175 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs van Kennisnet.

Nadere informatie

Verdieping: De machtigste president

Verdieping: De machtigste president Verdieping: De machtigste president Korte omschrijving werkvorm Iedere leerling krijgt in deze werkvorm de rol van president van een voorlopig nog onbekend land. Op basis van de landeninformatie die iedere

Nadere informatie

INLEIDING. De Europese Alliantie voor de Vrijheid verdedigt de volgende belangrijke veranderingen:

INLEIDING. De Europese Alliantie voor de Vrijheid verdedigt de volgende belangrijke veranderingen: INLEIDING De volgende Europese verkiezingen zullen gehouden worden van tot 5 mei 014 in alle 8 lidstaten. Dit handvest bevat de politieke standpunten die de leden van de Europese Alliantie voor de Vrijheid

Nadere informatie

Als voorzet ga ik dit nu, wat uitgebreider, zelf doen. Eerst schrijf ik precies op waarom ik zelf op de pvv zou kunnen stemmen of als Brit voor de

Als voorzet ga ik dit nu, wat uitgebreider, zelf doen. Eerst schrijf ik precies op waarom ik zelf op de pvv zou kunnen stemmen of als Brit voor de Inleiding Bijna twintig jaar werk ik nu als schrijver in de journalistiek en sinds de verkiezing van Donald Trump afgelopen november ben ik echt in verwarring. Dit voelt niet langer als een Tijdperk van

Nadere informatie

1.3.1. De samenleving is organisch 26 1.3.2. De nationalistische correctie van het sociaal contract 28

1.3.1. De samenleving is organisch 26 1.3.2. De nationalistische correctie van het sociaal contract 28 Inhoud Over deze analyse 13 De structuur van dit onderzoek 14 De bronnen en citaten 16 Referenties 17 Dankwoord 17 1. Inleiding. De Wever en de schaduw van Burke 19 1.1. Edmund Burke, een moderne held?

Nadere informatie

Nederlandse moslimjongeren en de Arabische Herfst

Nederlandse moslimjongeren en de Arabische Herfst FORUM November 2014 Verkenning Nederlandse moslimjongeren en de Arabische Herfst Vier jaar geleden brak Arabische lente uit, en al snel bleek dat veel Nederlandse moslimjongeren zich zeer betrokken voelden

Nadere informatie

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00.

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00. 1 SCHOOLONDERZOEK Tijdvak I GESCHIEDENIS 31 oktober 2013 8: 30-10:00. Dit onderzoek bestaat uit 38 vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad.

Nadere informatie

Zittingsdocument ONTWERPRESOLUTIE. ingediend overeenkomstig artikel 123, lid 2, van het Reglement

Zittingsdocument ONTWERPRESOLUTIE. ingediend overeenkomstig artikel 123, lid 2, van het Reglement Europees Parlement 2014-2019 Zittingsdocument B8-1281/2016 22.11.2016 ONTWERPRESOLUTIE naar aanleiding van een verklaring van de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG coconcecptbbbconcept1 > Retouradres Postbus 16950 2500 BZ Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bij beantwoording de datum en ons kenmerk vermelden.

Nadere informatie

Oorlog in Syrië en de internationale context

Oorlog in Syrië en de internationale context Oorlog in Syrië en de internationale context Binnenlandse en internationale (geopolitieke) factoren Historisch: koloniale en postkoloniale politiek Autoritair regime Socio-economische en milieufactoren

Nadere informatie

Programma. Weten en Geloven. Basis van de Islam. Geschiedenis Islam. 20.05 inleiding Islam en Wilders 20.35 vragen. Het evangelie tussen

Programma. Weten en Geloven. Basis van de Islam. Geschiedenis Islam. 20.05 inleiding Islam en Wilders 20.35 vragen. Het evangelie tussen Weten en Geloven Programma Het evangelie tussen 20.05 inleiding Islam en Wilders 20.35 vragen avond 1: atheïsme en ietsisme avond 2: Islam en Wilders avond 3: vrijheid en fatsoen 20.45 koffie 21.00 waar

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE . > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat

Nadere informatie

Programmapunten Partij voor de Vrijheid

Programmapunten Partij voor de Vrijheid Programmapunten Partij voor de Vrijheid Een aantal stellingen zijn voorgelegd over onderwerpen die de Partij voor de Vrijheid in haar programma heeft gezet. Wat vindt men van de programmapunten van Geert

Nadere informatie

Irak na Saddam. Hoe de droom van democratie en welvaart in een nachtmerrie van voortdurend sektarisch geweld veranderde

Irak na Saddam. Hoe de droom van democratie en welvaart in een nachtmerrie van voortdurend sektarisch geweld veranderde De Toestand in de Wereld 5 Irak na Saddam Hoe de droom van democratie en welvaart in een nachtmerrie van voortdurend sektarisch geweld veranderde Bas Levinsohn 1 Doden in Irak afgelopen zaterdag, maand,

Nadere informatie

Leon Meijs adviseur/trainer Stichting School & Veiligheid Partner in Factor Veiligheid

Leon Meijs adviseur/trainer Stichting School & Veiligheid Partner in Factor Veiligheid Dialoog onder Druk! Trainingen pesten in het mbo Ondersteuning & interventies bij pesten. Trainen vaardigheden mentoren/zorgcoaches, Trainingen radicalisering en polarisatie Lid Rijks Opleidingsinstituut

Nadere informatie

Superhelden, we kennen ze allemaal

Superhelden, we kennen ze allemaal Superhelden, we kennen ze allemaal 1 Noem bekende superhelden op en laat leerlingen alvast de (uiterlijke) overeenkomsten benoemen van deze helden: Stoer, gespierd en spierballen, extreme spierbundels.

Nadere informatie

Vals geld in omloop in Limburg: Controleer uw biljetten Blz 3 Sanering sterk vervuilde zones Ford Genk zal 11,4 miljoen euro kosten.

Vals geld in omloop in Limburg: Controleer uw biljetten Blz 3 Sanering sterk vervuilde zones Ford Genk zal 11,4 miljoen euro kosten. De Ingush krant FBI heeft Volkswagendirecteur opgepakt na milieuschandaal. Blz 2 Obama geeft voor het laatste keer een speech. Blz 2 (van krant) Vals geld in omloop in Limburg: Controleer uw biljetten

Nadere informatie

De VOGGP Wat is eigenlijk een VOGGP? De V staat voor een verschijnsel. Wat zijn verschijnselen?

De VOGGP Wat is eigenlijk een VOGGP? De V staat voor een verschijnsel. Wat zijn verschijnselen? De VOGGP Wat is eigenlijk een VOGGP? De V staat voor een verschijnsel. Wat zijn verschijnselen? Toestanden, instellingen die gedurende een lange tijd min of meer onveranderd hebben bestaan, een verschijnsel

Nadere informatie

Het land op de kaart

Het land op de kaart Eritrea Het land op de kaart Indeling Geografie Geschiedenis De bevolking Godsdienst Onafhankelijkheidsoorlog Politiek Oorlog met Ethiopië 1998 Eindeloze dienstplicht Geografie. Eritrea ligt in de hoorn

Nadere informatie

A. LEER EN TOETSPLAN. Vak: Geschiedenis Leerjaar: 2 Onderwerp: De Nieuwe Tijd (extra uitgereikt materiaal) Kerndoel(en):

A. LEER EN TOETSPLAN. Vak: Geschiedenis Leerjaar: 2 Onderwerp: De Nieuwe Tijd (extra uitgereikt materiaal) Kerndoel(en): A. LEER EN TOETSPLAN Vak: Geschiedenis Onderwerp: De Nieuwe Tijd (extra uitgereikt materiaal) tijd van ontdekkers en hervormers (1500 1600); tijd van regenten en vorsten (1600 1848). 40. De leerling leert

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord 5. Inleiding 11

Inhoudsopgave. Voorwoord 5. Inleiding 11 Inhoudsopgave Voorwoord 5 Inleiding 11 1 Eerste verkenning 15 1.1 Waarom is kennis van religie belangrijk voor journalisten? 16 1.2 Wat is religie eigenlijk? 18 1.2.1 Substantieel en functioneel 18 1.2.2

Nadere informatie

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.3 Nationalisme en Duitse eenwording.

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.3 Nationalisme en Duitse eenwording. Onderzoeksvraag: Hoe zorgden nationalistische gevoelens ervoor dat de Duitstalige gebieden één staat werden? Kenmerkende aspect: De opkomst van de politiek maatschappelijke stromingen nationalisme, liberalisme,

Nadere informatie

Twee jaar na de start van de Arabische revoluties. Uitdagingen voor België en Vlaanderen

Twee jaar na de start van de Arabische revoluties. Uitdagingen voor België en Vlaanderen Twee jaar na de start van de Arabische revoluties Uitdagingen voor België en Vlaanderen Inhoud I. Arabische revoluties: twee jaar later II. Complete impasse in Syrië III. Activiteiten Broederlijk Delen-Pax

Nadere informatie