De bodem beschermt belangen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De bodem beschermt belangen"

Transcriptie

1 AT Osborne De bodem beschermt belangen Bijdrage aan VVM-symposium De Omgevingswet; kansen voor een gezonde bodem Utrecht, 4 september 2014 Jurgen van der Heijden,

2 Inhoudsopgave 1. Probleemstelling 2. De meervoudige business case van de bodem 3. Komend recht, een trend 4. Geldend recht, een analyse 5. Rechtsvinding, een voorstel 6. Conclusie, kansen voor een gezonde bodem

3 1.1 Gisteren (3 sept.) in de pers De betere bodem ontstaat door een hoger gehalte aan organische stof. Dit zorgt als resultaat voor een hogere opbrengst (aardappelen), beter waterbeheer, en is goed voor de structuur van de bodem en het bodemleven. Uit berekeningen van het LEI blijkt dat ( ) het scenario maximale aardappelproductie het hoogste saldo oplevert en ecologische voordelen ( ). Nadeel is wel dat er meer mest op de grond gebracht moet worden dan nu wettelijk is toegestaan.

4 1.2 Probleem- en vraagstelling Strikte handhaving van regels ten aanzien van bemesting zal in deze casus leiden tot een economisch en ecologisch suboptimaal resultaat. Het recht leidt helaas niet altijd tot de best mogelijke projecten, of initiatiefnemers zijn daarvoor bang. Hoe kan het recht meebewegen met een casus als dit voorbeeld uit de landbouw, en met vergelijkbare casus?

5 1.3 Antwoord: meervoudigheid Met SKBodem hebben we de afgelopen jaren onderzoek gedaan naar dit soort meervoudige business cases van de bodem. Daaruit volgen onder meer twee conclusies: 1. De bodem is van zichzelf een meervoudige business case, en deze biedt een bescherming aan belangen die aanvullend kan zijn op rechtsbescherming. Hoe zit dit precies?

6 2.1 De meervoudigheid van de bodem Meer water in de bodem vergroot het vermogen van de bodem om CO2 op te slaan, en om de hoeveelheid biodiversiteit en organische stof te laten groeien. Meer CO2 in de bodem vergroot het vermogen van de bodem om water op te slaan, en om de hoeveelheid biodiversiteit en organische stof te laten groeien. Meer organische stof in de bodem, etc. Meer biodiversiteit in de bodem, etc.

7 2.2 De meervoudige business case van de bodem De meervoudige business case van de bodem wil zeggen dat een enkele investering, in meer water bijvoorbeeld, een reeks positieve gevolgen heeft. Er ontstaat een positieve spiraal; die heeft een optimum, maar daarop zitten de meeste bodems nog lang niet. Veel bodems zijn uitgeput door enkelvoudige investeringen met een negatieve spiraal als gevolg.

8 2.3 Het voordeel in het project De positieve spiraal leidt tot voordelige effecten. Bijvoorbeeld: tussen Enschede en Hengelo is het Kristalbad een meervoudige, vijfvoudige business case. Waterveiligheid, waterkwaliteit, natuurbehoud, recreatie en ruimtelijke kwaliteit versterken elkaar; de bodem speelt hierin een cruciale rol. Niet gezegd is dat er niet ook nadelen zijn, maar in deze casus overheersen de voordelen die water, ruimte, natuur, recreatie en zeker ook bodem elkaar bieden.

9 2.4 Het voordeel in het recht In de casus Kristalbad wordt bijvoorbeeld de natuurkwaliteit beschermd door de samenhang met water, bodem, recreatie en ruimte. Vraag is of het recht de natuur moet beschermen tegen bijvoorbeeld recreatie, net zoals de vraag in de begincasus is of handhaving van mestwetgeving wenselijk is. Stelling: een toenemend aantal projecten creëert vanzelf omstandigheden waaronder een belang beschermd wordt, en dit kan aanvullend zijn op rechtsbescherming.

10 3.1 Komend recht, een trend De opkomst van het aantal meervoudige business cases leidt nu al een verandering in het recht in. Deze verandering is zichtbaar rond alle verschijnselen die behoren tot de kern van het recht: contracten, rechtspersonen, vergunningen, aanbesteding, belastingen en subsidies, en wetgeving. Ik zal ze kort aflopen om de trend te schetsen:

11 3.2 Privaatrecht Steeds meer contracten bevatten ook neveneffecten; de partners in het contract maken afspraken over verdeling van de bijvangst uit de meervoudige business case. Zeker in woongebieden neemt de coöperatie op dit moment een hoge vlucht als het huis waarin uiteenlopende partijen samenwerken aan meervoudige business cases rond energie, groen, water, voedsel, etc.

12 3.3 Publiekrecht I De vergunning evolueert van het toestaan van een enkelvoudige handeling met een enkelvoudig effect op een derdenbelang richting het toestaan van verschillende handelingen met samenhangende effecten op twee of meer derdenbelangen. Vanaf de Experimentenwet Stad & Milieu naar de Crisis- en Herstelwet tot en met de Omgevingswet wordt gezocht naar ruimte in de wet om projecten met gunstige gevolgen voor de omgeving toe te staan, ook als er enige spanning is met wettelijke bepalingen.

13 3.4 Publiekrecht II Door niet technisch, maar functioneel te specificeren, gebruiken opdrachtgevers de ruimte in het aanbestedingsrecht om meervoudige effecten te behalen. Waterschappen zijn bereid minder belasting te heffen als ingelanden meewerken aan duurzame, vaak meervoudige oplossingen. Diverse gemeenten geven subsidie voor afkoppeling met als gevolg meer groen, minder wateroverlast en minder kosten voor riolering.

14 3.5 Conclusie Er is een trend in het recht om ruimte te zoeken voor meervoudigheid. De jurist zoekt naar een nieuwe manier van rechtsvinding om dat te kunnen doen. Toch werpt het geldende recht, en vooral de toepassing daarvan, nog obstakels op. Wat is hiervan een analyse?

15 4.1 Geldend recht, een analyse Er zijn simpelweg te veel voorbeelden van geslaagde meervoudige projecten om te stellen dat zij niet passen binnen het geldende recht. Er zijn ook voorbeelden die zijn tegen gehouden en vaak terecht, maar vaak ook onterecht. Dit volgt zelden onomwonden uit het geldende recht, en volgt uit de wijze van toepassing.

16 4.2 Toepassing Het kan voor een bevoegd orgaan lastig zijn om een besluit te nemen rond bijvoorbeeld de bodem en om daarmee op het terrein te komen van collega s met bevoegdheden rond water, groen, milieu, landbouw, etc. Zeker als een enkele ambtenaar dan in het vaarwater komt van twee of meer politieke bestuurders, zal hij terughoudend zijn. Hij wacht en houdt zo het gehele project in gijzeling, of iedereen wacht op elkaar en er ontstaat een Catch 22.

17 5.1 Rechtsvinding, een voorstel Nodig is om de jurist in zijn rechtsvinding gebruik te laten maken van het idee dat binnen een project de betrokken belangen elkaar kunnen beschermen. In plaats van binnen de casus te zoeken naar een juridisch gebrek, mag de jurist kijken of de casus dit gebrek oplost. De jurist toetst of het belang, dat hij moet beschermen, zo ook geheel of gedeeltelijk wordt beschermd.

18 5.2 Willekeur of zorgvuldigheid? De jurist die waterkwaliteit moet beschermen mag kijken of bijvoorbeeld meer bodemkwaliteit dat garandeert. Hij eist waterkwaliteit door bodemkwaliteit te eisen, en begeeft zich op het terrein van een collega. Zijn motivering is dat de waterkwaliteit langs deze weg een betere bescherming krijgt, dan wanneer hij enkel op basis van regels voor waterkwaliteit eisen zou stellen. Is dat willekeur of juist een zorgvuldige afweging?

19 5.3 Implementatie Het is aan bestuursorganen om hun juristen de vrijheid te geven om de rechtsbescherming van de casus zelf mee te wegen. Zij zullen vanzelf een keer voor de rechter komen. Het is aan de rechter om deze manier van rechtsvinding over te nemen. Dat zou bijvoorbeeld kunnen door een andere toepassing van beginselen van behoorlijk bestuur door bestuursorganen en de rechter.

20 5.4 Beginselen van behoorlijk bestuur Een besluit is nu behoorlijk als die belangen zijn afgewogen die het betrokken bestuursorgaan mag afwegen op basis van zijn wettelijke bevoegdheid. Breder kijken is niet zomaar toegestaan, want kan door de rechter beschouwd worden als willekeur en schending van het specialiteitsbeginsel. Wenselijk zou zijn als juist de weigering om breder te kijken wordt gezien als een gebrek aan zorgvuldigheid en motivering.

21 5.5 De Omgevingswet De geest van de Omgevingswet past in veel opzichten goed bij een idee van rechtsvinding waarin meer integrale belangenafweging mogelijk is. Het streven naar meer kwaliteit, de nadruk op beheer, en de mogelijkheden om belangen meer integraal te benaderen, vragen in feite om deze rechtsvinding. Tegelijk is een dergelijke rechtsvinding noodzakelijk om het project van een nieuwe Omgevingswet te doen slagen.

22 6.1 Conclusie Kansen voor een gezonde bodem volgen niet uit recht gericht op risico s. De ene kans moet de andere kans beschermen; dat is de meervoudige business case, en de bodem zit daar vol van. De jurist moet dit kunnen meewegen. In de praktijk gebeurt dit al, en we hebben een manier van rechtsvinding nodig die dit onderstreept, samen met de Omgevingswet.

23 6.2 Discussie Wanneer krijgen we de betere projecten, als de jurist nadeel verbiedt voor het enkele belang dat hij moet beschermen, of als hij met andere juristen zoekt hoe belangen elkaar kunnen beschermen? Hoe passen we het recht aan bij een duurzame economie, door steeds meer nadelen te verbieden, of door een economie af te dwingen die nadelen helpt opheffen? Hoe lang verdragen we nog dat het recht zo n slechte pers heeft bij iedere initiatiefnemer die zoekt naar creatieve oplossingen?

Integraal werken en het recht

Integraal werken en het recht AT Osborne Integraal werken en het recht Startbijeenkomst Slimme en gezonde stad Utrecht, 18 juni 2015 Jurgen van der Heijden Deze presentatie 1. Integraal werken 2. Integraal werken en handhaving van

Nadere informatie

Omgevingswet en de raad

Omgevingswet en de raad Omgevingswet en de raad Inhoud Waarom de Omgevingswet? Wat is de omgevingswet? Wat verandert er door de omgevingswet Wat vraagt dit van u als raad. Samen met de samenleving Budget reserveren Vrije (beleids)ruimte

Nadere informatie

Omgevingswet en de raad

Omgevingswet en de raad Omgevingswet en de raad Inhoud Waarom de Omgevingswet? Wat is de omgevingswet? Wat verandert er door de omgevingswet Wat vraagt dit van u als raad. Samen met de samenleving Budget reserveren Vrije (beleids)ruimte

Nadere informatie

Plan van aanpak Nieuwe ruimte 2013

Plan van aanpak Nieuwe ruimte 2013 gemeente Eindhoven Plan van aanpak Nieuwe ruimte 2013 Fundamentele herziening van de lokale ruimtelijke kaders gemeente Eindhoven Inleiding In lijn met de kadernota 2013-2016 ( Morgen centraal ) willen

Nadere informatie

De impact van Veldleeuwerik; 15 jaar verder

De impact van Veldleeuwerik; 15 jaar verder Duurzame landbouw Gezond voedsel - Vitaal platteland De impact van Veldleeuwerik; 15 jaar verder Gijs Kuneman 15 juni 2017 1 Evaluatievragen Inzet en motivatie Veldleeuwerikteler Inschatten van impact

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Rijnstraat 8 2515 XP Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070-456 0000

Nadere informatie

Regionaal samenwerken

Regionaal samenwerken Regionaal samenwerken Juridische aandachtspunten 16 april 2014 Rob de Greef Verbonden partijen Een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en een financieel

Nadere informatie

De Raad en de Omgevingswet

De Raad en de Omgevingswet De Raad en de Omgevingswet Inhoud - Wat is de Omgevingswet? - Wat betekent deze wet voor de gemeenten - Wat is de rol en de invloed van de raad op de wet - Waar liggen de kansen van de raad en waar moet

Nadere informatie

De Raad en de Omgevingswet

De Raad en de Omgevingswet De Raad en de Omgevingswet Stelling Ik ben tevreden met de huidige werkwijze en instrumenten voor de fysieke leefomgeving! Inhoud Waarom de Omgevingswet? Wat is de Omgevingswet? Wat verandert er door de

Nadere informatie

Welkom! Workshop Juridische Handreiking Duurzame Energie en Grondstoffen. 5 maart 2015

Welkom! Workshop Juridische Handreiking Duurzame Energie en Grondstoffen. 5 maart 2015 Welkom! Workshop Juridische Handreiking Duurzame Energie en Grondstoffen 5 maart 2015 Welkom.het Berenschot-rapport (november 2014) UvW en STOWA; beg. cie en BKG Ondersteuning duurzame ambities waterschappen

Nadere informatie

Albert Vliegenthart De Vlinderstichting

Albert Vliegenthart De Vlinderstichting Vlinders van A naar beter Albert Vliegenthart De Vlinderstichting Wet- en regelgeving Natuurwet wel of geen problemen? Omgevingswet komt er aan Gedragscodes - Rijksverantwoordelijkheid Handhaving - flexibiliteit

Nadere informatie

INTERNATIONAAL MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN: ONDERZOEK

INTERNATIONAAL MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN: ONDERZOEK INTERNATIONAAL MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD ONDERNEMEN: ONDERZOEK INHOUD 1. Uitgangspunten 2. Doelgroep - achtergrondkenmerken 3. IMVO - algemeen 4. IMVO voor het eigen bedrijf/ bedrijf waar het voor werkt

Nadere informatie

Burgerinitiatieven rond recycling, afval en grondstoffen

Burgerinitiatieven rond recycling, afval en grondstoffen Burgerinitiatieven rond recycling, afval en grondstoffen AT Osborne, Kracht in NL, Groene Brein en Kennislab voor Urbanisme Utrecht, 9 december 2016 INHOUD Context maatschappelijk initiatief Introductie

Nadere informatie

Omgevingswet: Van afstemmen, via samenwerking tot gezamenlijke besluiten

Omgevingswet: Van afstemmen, via samenwerking tot gezamenlijke besluiten @RobGreef Omgevingswet: Van afstemmen, via samenwerking tot gezamenlijke besluiten 28 januari 2017 mr. Rob de Greef 1-2-2017 PROOF Adviseurs bv 2 Wettelijk kader omgevingsdienst Artikel 5.3 Wabo 1. Gedeputeerde

Nadere informatie

De Omgevingswet, het Bodemdossier, en de Omgevingsdienst Een eerste verkenning vanuit DCMR-perspectief

De Omgevingswet, het Bodemdossier, en de Omgevingsdienst Een eerste verkenning vanuit DCMR-perspectief De Omgevingswet, het Bodemdossier, en de Omgevingsdienst Een eerste verkenning vanuit DCMR-perspectief Marcel Koeleman, ism Boukje van der Lecq, DCMR Schiedam mei 2017 De DCMR: een omgevingsdienst in een

Nadere informatie

Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.

Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau, enz. enz. enz. wijziging van de Mededingingswet in verband met wijziging van de bepalingen over markt en overheid en wijzigingen in het concentratietoezicht, en wijziging van Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek en de Overgangswet

Nadere informatie

Green Deal. 21 November 2013 Herry Nijhuis (AgentschapNL) Coördinerend manager Green Deals

Green Deal. 21 November 2013 Herry Nijhuis (AgentschapNL) Coördinerend manager Green Deals Green Deal 21 November 2013 Herry Nijhuis (AgentschapNL) Coördinerend manager Green Deals Inhoud presentatie Overheidsbeleid Green Deal Green Deal Aanpak Voorbeelden van Green Deals Green Deal initiatief

Nadere informatie

Deelnemers: denktank uit de samenleving, gemeenteraad, college en ambtelijk managementteam

Deelnemers: denktank uit de samenleving, gemeenteraad, college en ambtelijk managementteam Samen bouwen aan het huis van de democratie in Bloemendaal Verslag werkatelier over participatie en samenspel tussen samenleving en gemeentebestuur op 4 juni 2015 van 20:00 tot 23:00 uur in het Dorpshuis

Nadere informatie

Positief positief recht 1 Dworkin in de polder Harm Borgers, Jurgen van der Heijden, april 2012

Positief positief recht 1 Dworkin in de polder Harm Borgers, Jurgen van der Heijden, april 2012 Positief positief recht 1 Dworkin in de polder Harm Borgers, Jurgen van der Heijden, april 2012 Abstract Dit paper begint met de praktijk van ruimtelijke ontwikkeling, en met de juridische praktijk, om

Nadere informatie

Mensen en Natuur PLANNEN MET NATUUR! Inleiding

Mensen en Natuur PLANNEN MET NATUUR! Inleiding alterra lei landbouw, natuur en voedselkwaliteit PLANNEN MET NATUUR! Groene wet- en regelgeving en decentrale overheden Inleiding De veranderende natuurwetgeving heeft grote gevolgen voor gemeenten en

Nadere informatie

Omgevingswet. Aanzet voor een implementatie plan Niet alles kan tegelijk Veel is duidelijk veel nog niet

Omgevingswet. Aanzet voor een implementatie plan Niet alles kan tegelijk Veel is duidelijk veel nog niet Omgevingswet Aanzet voor een implementatie plan Niet alles kan tegelijk Veel is duidelijk veel nog niet Doel van de presentatie Informatie over de Omgevingswet Stand van zaken van de invoering van de wet

Nadere informatie

RAPPORT. Het klachtenformulier is gedateerd 5 januari 2015 en bij het secretariaat ingeboekt op 6 januari 2015 onder nummer

RAPPORT. Het klachtenformulier is gedateerd 5 januari 2015 en bij het secretariaat ingeboekt op 6 januari 2015 onder nummer Dossiernummer 2015 003 RAPPORT Verzoeker De heer A.J. O. te Hengelo Datum verzoek Het klachtenformulier is gedateerd 5 januari 2015 en bij het secretariaat ingeboekt op 6 januari 2015 onder nummer 2015003.

Nadere informatie

Bijlage 1. Plan van aanpak omgevingsplan voor het buitengebied.

Bijlage 1. Plan van aanpak omgevingsplan voor het buitengebied. Bijlage 1. Plan van aanpak omgevingsplan voor het buitengebied. Naar een uitgebalanceerd Omgevingsplan voor het Buitengebied in Nederweert meebewegend met wat er buiten gebeurt. Inhoudsopgave 1 Waarom

Nadere informatie

9 Europese regelgevende agentschappen

9 Europese regelgevende agentschappen 9 Europese regelgevende agentschappen Bij de uitvoering van Europese regelgeving spelen in toenemende mate Europese regelgevende agentschappen een belangrijke rol. Het gaat daarbij om organen die los staan

Nadere informatie

Workshop watertoets 4

Workshop watertoets 4 Workshop watertoets 4 Juridische aangelegenheden VMM 1 Watertoets Doel : nagaan of wat men vergund wil zien een schadelijk effect op watersysteem kan hebben(1). Is dat zo, dan moet men maatregelen opleggen

Nadere informatie

Zaanse Omgevingswet Woordenboek. Concept

Zaanse Omgevingswet Woordenboek. Concept 0 Zaanse Omgevingswet Woordenboek Concept 1 VOORWOORD Wetteksten zijn natuurlijk een feest voor juristen, maar het gemiddelde raadslid zal er niet heel enthousiast van worden. Wanneer je je als raadslid

Nadere informatie

Business Alert! Het werken met wetten en regels wordt gemakkelijker. Platform milieuhandhaving grote gemeenten. Utrecht, 11 februari 2010

Business Alert! Het werken met wetten en regels wordt gemakkelijker. Platform milieuhandhaving grote gemeenten. Utrecht, 11 februari 2010 Business Alert! Het werken met wetten en regels wordt gemakkelijker Platform milieuhandhaving grote gemeenten Utrecht, 11 februari 2010 Dit rapport is bestemd voor de organisatie van de opdrachtgever.

Nadere informatie

KENGETALLEN KOSTPRIJSBEREKENIG Ranking Deelname per sportsoort

KENGETALLEN KOSTPRIJSBEREKENIG Ranking Deelname per sportsoort Ranking Deelname per sportsoort 2014 2012 Mutatie Sportsoort per per per 1 1.696.670 4.785.599 2,82 0,70 19,81% 1.662.355 5.084.588 3,06 0,66 17,72% 34.315-298.989-0,24 0,04 2,09% 2 1.182.492 3.084.923

Nadere informatie

Ons kenmerk: Z / mevrouw M.A. de Jong, de heer H. de Rijk

Ons kenmerk: Z / mevrouw M.A. de Jong, de heer H. de Rijk Notitie Ons kenmerk: Z-2015-15661 / 15945 Behandeld door: mevrouw M.A. de Jong, de heer H. de Rijk Onderwerp: Aantal pag. 5 Bijlagen: Concept notitie reikwijdte en detailniveau planmer Structuurvisie Ondergrond

Nadere informatie

Workshop 3, De Postkamer, 12.00 12.50 U. Inbreng van weggebruikers bij beheer van wegen Jurgen van der Heijden (AT Osborne / UvA)

Workshop 3, De Postkamer, 12.00 12.50 U. Inbreng van weggebruikers bij beheer van wegen Jurgen van der Heijden (AT Osborne / UvA) Workshop 3, De Postkamer, 12.00 12.50 U. Inbreng van weggebruikers bij beheer van wegen Jurgen van der Heijden (AT Osborne / UvA) Stellingen Stellingen: 1. Inbreng van weggebruikers bij beheer van wegen

Nadere informatie

INKOOP- en AANBESTEDINGSBELEID Metropoolregio Rotterdam Den Haag

INKOOP- en AANBESTEDINGSBELEID Metropoolregio Rotterdam Den Haag INKOOP- en AANBESTEDINGSBELEID Metropoolregio Rotterdam Den Haag Overwegingen bij het beleid: 1) Het inkoop- en aanbestedingsbeleid van de MRDH moet voldoen aan de huidige wet en regelgeving zoals die

Nadere informatie

De gemeenteraad buitenspel na de invoering van de Omgevingswet? Gemeenteraad Bergen op Zoom 10 april 2017

De gemeenteraad buitenspel na de invoering van de Omgevingswet? Gemeenteraad Bergen op Zoom 10 april 2017 De gemeenteraad buitenspel na de invoering van de Omgevingswet? Gemeenteraad Bergen op Zoom 10 april 2017 Waar gaan wij het over hebben? Geheugen opfrissen: Omgevingswet in het kort Betekenis wet voor

Nadere informatie

Generieke Aanpak Natuur & Soortenmanagementplannen

Generieke Aanpak Natuur & Soortenmanagementplannen Generieke Aanpak Natuur & Soortenmanagementplannen 15.11.2013 Symposium Vleermuizen in de Stad Maarten Kaales Inhoud 1. Generieke Aanpak Natuur 2. Soortenmanagementplannen 3. Financiering... Tijd: Doel:

Nadere informatie

Commissie Veiligheid, Voldoende en Schoon Water

Commissie Veiligheid, Voldoende en Schoon Water Commissie Veiligheid, Voldoende en Schoon Water Concept verslag commissievergadering Veiligheid, Voldoende en Schoon Water van 10 juni 2015 Aanwezig: mevrouw Heeringa en de heren Doeven (voorzitter), Douwstra,

Nadere informatie

OMGEVINGSWET en regulering van evenementen: kansen en valkuilen. Laura van der Meulen en Daan Corver

OMGEVINGSWET en regulering van evenementen: kansen en valkuilen. Laura van der Meulen en Daan Corver OMGEVINGSWET en regulering van evenementen: kansen en valkuilen Laura van der Meulen en Daan Corver 2 november 2017 Agenda Introductie en casus Hoe is het NU geregeld? Hoe kan het STRAKS geregeld worden?

Nadere informatie

Kern van het bestuursrecht

Kern van het bestuursrecht Kern van het bestuursrecht prof. mr. RJ.N. Schlösseis prof. mr. F.A.M. Stroink met medewerking van mr. C.L.G.RH. Albers mr. S. Hillegers Boom Juridische uitgevers Den Haag 2003 Inhoud Afkortingen 13 1

Nadere informatie

Tijd om even een beknopte boom op te zetten

Tijd om even een beknopte boom op te zetten Beknopt Handboek Bedrijfstakpensioenfondsen Tijd om even een beknopte boom op te zetten 1 Inleiding Het Bedrijfstakpensioenfonds - Welke ondernemingen krijgen er mee te maken en wat zijn de (financiële)

Nadere informatie

Inhoud. Lijst van afkortingen 15. Inleiding 17. Deel A Verhouding tot bestuursorganen Kernbegrippen Awb

Inhoud. Lijst van afkortingen 15. Inleiding 17. Deel A Verhouding tot bestuursorganen Kernbegrippen Awb Inhoud Lijst van afkortingen 15 Inleiding 17 Begrip bestuursrecht 17 Doelstellingen, opzet en indeling Awb 18 Opbouw boek 21 Website 22 Deel A Verhouding tot bestuursorganen 23 1 Kernbegrippen Awb 25 Leerdoelen

Nadere informatie

Samenwerking rondom Bodem De praktijk in Noord-Brabant

Samenwerking rondom Bodem De praktijk in Noord-Brabant Samenwerking rondom Bodem De praktijk in Noord-Brabant Harrie Vissers 21 september 2017 Congres SIKB Varkensdichtheid per gemeente (aantal varkens per ha landbouwgrond) aantal varkens Nederland: 12,5 mln

Nadere informatie

Kringlooptoets. Een instrument om de effectiviteit van maatregelen systematisch te onderzoeken. 24 juni 2015

Kringlooptoets. Een instrument om de effectiviteit van maatregelen systematisch te onderzoeken. 24 juni 2015 Kringlooptoets Een instrument om de effectiviteit van maatregelen systematisch te onderzoeken 24 juni 2015 Kringloop- WIJZER of TOETS? 2 Kringloopwijzer Gewassen Bodem Vee Mest Mest 3 Kringlooptoets Gewassen

Nadere informatie

Inkoop-en aanbestedingsbeleid. Raadsinformatieavond

Inkoop-en aanbestedingsbeleid. Raadsinformatieavond Inkoop-en aanbestedingsbeleid Raadsinformatieavond Agenda 1. Aanleiding 2. De Aanbestedingswet 2012 3. Doelstellingen beleid 4. Maatregelen 5. Vragen oktober 13 2 Aanleiding Per 1 april 2013 nieuwe Aanbestedingswet.

Nadere informatie

Bouwlokaal: Bouwen is vooruitzien Jan-Willem Ponjé

Bouwlokaal: Bouwen is vooruitzien Jan-Willem Ponjé Bouwlokaal: Bouwen is vooruitzien Jan-Willem Ponjé directeur Bouwbedrijf Ponjé Vestigingsplaats: Handel (gemeente Gemert-Bakel) Opgericht in: 1932 Omzet: 8,5 mln euro Medewerkers: 46 personen Activiteiten:

Nadere informatie

Zo doet de gemeente Heerenveen zaken

Zo doet de gemeente Heerenveen zaken Zo doet de gemeente Heerenveen zaken Vastgesteld door de gemeenteraad van de gemeente Heerenveen op.. 2015 1. Inleiding Deze nota is opgesteld vanuit de gedachte, dat iedere inkoopactie maatwerk behoeft,

Nadere informatie

Philip Stohr 31-03-2015 NVVK Congres 2015. De beheersing van risico s binnen een veiligheidscontour

Philip Stohr 31-03-2015 NVVK Congres 2015. De beheersing van risico s binnen een veiligheidscontour Philip Stohr 31-03-2015 NVVK Congres 2015 De beheersing van risico s binnen een veiligheidscontour Even voorstellen Philip Stohr Achtergrond: Bestuurskundige & Planoloog (RU, Nijmegen 2008-2014) Adviseur

Nadere informatie

A26a Overheidsprivaatrecht

A26a Overheidsprivaatrecht MONOGRAFIEËN BW A26a Overheidsprivaatrecht Algemeen deel Mr. G. Snijders Raadsheer in de Hoge Raad, Staatsraad in buitengewone dienst Tweede druk Kluwer a Wolters Kluwer business Deventer - 2011 INHOUD

Nadere informatie

Inkoop- en aanbestedingsbeleid. Versie 2016

Inkoop- en aanbestedingsbeleid. Versie 2016 Inkoop- en aanbestedingsbeleid Versie 2016 Inhoudsopgave 1. INLEIDING 3 2. DOEL VAN HET INKOOP- EN AANBESTEDINGSBELEID 3 3. ETHISCHE UITGANGSPUNTEN & DUURZAAMHEID 3 4. KADERS VAN INKOPEN EN AANBESTEDEN

Nadere informatie

Handreiking geheimhouding B&W voorstellen en raadsvoorstellen, versie september 2012

Handreiking geheimhouding B&W voorstellen en raadsvoorstellen, versie september 2012 Handreiking geheimhouding B&W voorstellen en raadsvoorstellen, versie september 2012 Samenvatting openbaarheid volgens de Wet openbaarheid van bestuur 1. In principe is alles openbaar, tenzij de weigeringsgronden

Nadere informatie

Maatschappelijke Kosten Baten Analyse Waarheen met het Veen

Maatschappelijke Kosten Baten Analyse Waarheen met het Veen Maatschappelijke Kosten Baten Analyse Waarheen met het Veen Ernst Bos en Theo Vogelzang (LEI) Opgave LEI: Beoordeel peilstrategieën Groene Hart op basis van Maatschappelijke Kosten en Baten Opbouw presentatie:

Nadere informatie

Biodiversiteit en samenleving. Jan van Groenendael Gegevensautoriteit Natuur

Biodiversiteit en samenleving. Jan van Groenendael Gegevensautoriteit Natuur Biodiversiteit en samenleving Jan van Groenendael Gegevensautoriteit Natuur Waarom ook al weer Biodiversiteit? Het Biodiversiteitsprobleem: Mondiale bedreiging van biodiversiteit 1 op de vijf zoogdiersoorten

Nadere informatie

Integraal Waterplan Haarlem. Erhard Föllmi afd. OGV/SZ 17 sept. 2014

Integraal Waterplan Haarlem. Erhard Föllmi afd. OGV/SZ 17 sept. 2014 Integraal Waterplan Haarlem Erhard Föllmi afd. OGV/SZ 17 sept. 2014 Inhoud presentatie 1. Enkele begrippen 2. Waterplan Haarlem Aanleiding en doel Gerealiseerde maatregelen Actualisatie Geplande maatregelen

Nadere informatie

Vrij vertrouwd. Redelijk vertrouwd

Vrij vertrouwd. Redelijk vertrouwd Deel 1 Algemene vragen 1. Hoe belangrijk is natuurbescherming voor u? Niet belangrijk Niet erg belangrijk Belangrijk Heel belangrijk Er is een duidelijke maatschappelijke vraag is naar natuurbescherming.

Nadere informatie

CIVIC CROWDFUNDING VOOR EINDHOVEN

CIVIC CROWDFUNDING VOOR EINDHOVEN Raadsnummer 15R6401 CIVIC CROWDFUNDING VOOR EINDHOVEN Inleiding Crowdfunding is een vorm van financiering voor projecten en ondernemingen. Een grote groep mensen legt een klein bedrag in om een project

Nadere informatie

Bestuursrechtelijke rechtsbescherming Opmerkingen

Bestuursrechtelijke rechtsbescherming Opmerkingen Factsheet: rechtsbescherming tegen besluiten op grond van de Omgevingswet Bij het vormgeven van de rechtsbescherming onder de Omgevingswet is aangesloten bij het bestaande wettelijke stelsel. Onderstaande

Nadere informatie

Werken met de Wabo. Actualiteit rond de Wabo en uitvoering en uitvoerbaarheid van het daaruit voortvloeiende stelsel

Werken met de Wabo. Actualiteit rond de Wabo en uitvoering en uitvoerbaarheid van het daaruit voortvloeiende stelsel Werken met de Wabo Actualiteit rond de Wabo en uitvoering en uitvoerbaarheid van het daaruit voortvloeiende stelsel Opzet sessie 1. De theorie, wat heeft 5 jaar Wabo aan echte wijzigingen opgeleverd 2.

Nadere informatie

Lessen en Uitdagingen uit Duurzaam Bodembeheer Utrecht West.

Lessen en Uitdagingen uit Duurzaam Bodembeheer Utrecht West. Lessen en Uitdagingen uit Duurzaam Bodembeheer Utrecht West. Wim Honkoop Begeleiding 35 individuele melkveehouders. Al ruim 3 jaar actief in het opstellen en optimaliseren van Kringloopwijzer resultaten.

Nadere informatie

Hoe kunt u de Lex silencio positivo invoeren? Een handreiking voor medeoverheden

Hoe kunt u de Lex silencio positivo invoeren? Een handreiking voor medeoverheden Hoe kunt u de Lex silencio positivo invoeren? Een handreiking voor medeoverheden Hoe wordt de Lex silencio positivo ingevoerd? Een handreiking voor medeoverheden 1 Inhoudsopgave Samenvatting 3 Inleiding

Nadere informatie

Bomenbeleidsplan Sliedrecht

Bomenbeleidsplan Sliedrecht Bomenbeleidsplan Sliedrecht Bomenbeleidsplan Sliedrecht Afdeling Plantsoenen en Reiniging Sliedrecht, 2009 Inhoud 1. Inleiding 1 2. Definiëring boomcategorieën en status 2 3. Herplant- en compensatiebeleid

Nadere informatie

IORE-1AR (Inleiding Ondernemingsrecht) IORE-1AE (Economie voor Juristen) IORE-1AR: de heer mr. S. Boelens IORE-1AE: de heer R.

IORE-1AR (Inleiding Ondernemingsrecht) IORE-1AE (Economie voor Juristen) IORE-1AR: de heer mr. S. Boelens IORE-1AE: de heer R. Algemene informatie Titel OWE Code OWE Onderdelen Eigenaar OWE Inleiding Ondernemingsrecht IORE IORE-1AR (Inleiding Ondernemingsrecht) IORE-1AE (Economie voor Juristen) IORE-1AR: de heer mr. S. Boelens

Nadere informatie

Waarom is de bodem belangrijk voor het waterbeheer?

Waarom is de bodem belangrijk voor het waterbeheer? Waarom is de bodem belangrijk voor het waterbeheer? Gera van Os Lector Duurzaam Bodembeheer (CAH Vilentum) Onderzoeker Bodem- en plantgezondheid (WUR) Bodembeheer Waterbeheer Diepe sporen als gevolg van

Nadere informatie

tegen het besluit van 13 maart 2017 in het kader van de subsidie SNL, kenmerk

tegen het besluit van 13 maart 2017 in het kader van de subsidie SNL, kenmerk > Retouradres Postbus 40225 8004 DE ZWOLLE Rijksdienst voor Ondernemend Nederland Vergunningen & Handhaving Mandemaat 3 Assen Postbus 40225 8004 DE Zwolle www.rvo.nl Contactpersoon Wob medewerker T 088

Nadere informatie

*Z008A2460B3* documentnr.: INT/M/14/10034 zaaknr.: Z/M/14/08261

*Z008A2460B3* documentnr.: INT/M/14/10034 zaaknr.: Z/M/14/08261 *Z008A2460B3* documentnr.: INT/M/14/10034 zaaknr.: Z/M/14/08261 Raadsvoorstel Onderwerp : Wet Markt en Overheid Datum college : 19 augustus 2014 Portefeuillehouder : H.P.W.M. van Daal Afdeling : Control

Nadere informatie

Gefaseerde invulling congruent samenwerkingsverband 3 decentralisaties sociaal domein

Gefaseerde invulling congruent samenwerkingsverband 3 decentralisaties sociaal domein Gefaseerde invulling congruent samenwerkingsverband 3 decentralisaties sociaal domein Inleiding Op 1 januari 2015 krijgen gemeenten de verantwoordelijkheid voor een aantal nieuwe taken in het sociale domein

Nadere informatie

Zesde actieprogramma Nitraatrichtlijn ( ): proces en stand van zaken. Inhoud

Zesde actieprogramma Nitraatrichtlijn ( ): proces en stand van zaken. Inhoud Zesde actieprogramma Nitraatrichtlijn (2018-2021): proces en stand van zaken Themadag Commissie Bemesting Grasland en Voedergewassen 16 februari 2017 Erik Mulleneers, Projectleider zesde actieprogramma

Nadere informatie

SPC360: specificeren, programmeren en contracteren. SPC360 en AT Osborne 2016 Q1

SPC360: specificeren, programmeren en contracteren. SPC360 en AT Osborne 2016 Q1 SPC360: specificeren, programmeren en contracteren Andere contractvormen In de utiliteitsbouw worden steeds vaker andere contractvormen toegepast. Het zijn tools die hun oorsprong vinden in de wereld van

Nadere informatie

Vergroening en verduurzamen landbouw

Vergroening en verduurzamen landbouw Duurzame landbouw Gezond voedsel - Vitaal platteland Vergroening en verduurzamen landbouw Wim Dijkman Dronten, 2-12 2014 1 Agenda Groen Ondernemen Gemeenschappelijk Landbouwbeleid Maatregelen POP en water

Nadere informatie

Duurzame bemesting: omgeving

Duurzame bemesting: omgeving Nutriënten Management Instituut B.V. Postbus 250, 6700 AG Wageningen T: 088 8761280 E: nmi@nmi-agro.nl I: www.nmi-agro.nl Duurzame bemesting Visie NMI Duurzame bemesting: omgeving Beperking milieubelasting

Nadere informatie

Toelichting bij Centrumregeling Sociaal Domein Flevoland

Toelichting bij Centrumregeling Sociaal Domein Flevoland Toelichting bij Centrumregeling Sociaal Domein Flevoland 1.1 Inleiding Sinds 2011 werken de Flevolandse gemeenten samen aan de decentralisaties in het sociale domein. In het Bestuurlijk Overleg Transitie

Nadere informatie

rv 321 RIS 79718_ Initiatief-raadsvoorstel 12 oktober 2000 Verzelfstandiging openbaar onderwijs Inleiding

rv 321 RIS 79718_ Initiatief-raadsvoorstel 12 oktober 2000 Verzelfstandiging openbaar onderwijs Inleiding rv 321 RIS 79718_001019 Initiatief-raadsvoorstel 12 oktober 2000 Verzelfstandiging openbaar onderwijs Inleiding Op het terrein van het lokaal onderwijsbeleid is in de afgelopen jaren veel veranderd. De

Nadere informatie

Het door wethouder A Smit, woordelijk, gestelde:

Het door wethouder A Smit, woordelijk, gestelde: Aan: Gemeente Assen Ter attentie van de gemeenteraad Postbus 30018 9400 RA ASSEN Ubbena, 10 oktober 2015 Geacht raadslid, Met dit schrijven wil ik uw aandacht vragen voor punt 9 van de Vergadering Gemeenteraad

Nadere informatie

Borging van uitvoeringsmaatregelen Publiekrecht en/of privaatrecht? prof. mr. Tonny Nijmeijer

Borging van uitvoeringsmaatregelen Publiekrecht en/of privaatrecht? prof. mr. Tonny Nijmeijer Borging van uitvoeringsmaatregelen Publiekrecht en/of privaatrecht? prof. mr. Tonny Nijmeijer Casus - Aanleg van een bedrijventerrein binnen een deel van de EHS. Bij vaststelling bestemmingsplan is overeenkomst

Nadere informatie

BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING

BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING BEGELEIDINGSPLAN VOOR DE CURSUS INLEIDING BESTUURSRECHT (R08191) (onderdeel traject Propedeuse Rechten) studiecentrum: Enschede tijdvak: november 2011 t/m januari 2012 begeleider: mr drs G.E.P. ter Horst

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. Voorwoord VII. Ten geleide. Lijst van afkortingen. I INLEIDING D. van Tilborg en S. Bakhtari

INHOUDSOPGAVE. Voorwoord VII. Ten geleide. Lijst van afkortingen. I INLEIDING D. van Tilborg en S. Bakhtari INHOUDSOPGAVE Voorwoord Ten geleide Lijst van afkortingen V VII XV I INLEIDING D. van Tilborg en S. Bakhtari 1. De overheid en de markt vanuit Europees perspectief 3 2. De overheid en de markt vanuit nationaal

Nadere informatie

HET KLIMAAT PAST OOK IN UW STRAATJE

HET KLIMAAT PAST OOK IN UW STRAATJE 1 HET KLIMAAT PAST OOK IN UW STRAATJE Landelijk dag over Ruimtelijke adaptatie 19 januari 2017 Jeroen Kluck en Laura Kleerekoper Hogeschool van Amsterdam En een heel team Lisette klok Wiebe Bakker Ronald

Nadere informatie

25-1-2012. Opdrachtgever: Erica Mosch

25-1-2012. Opdrachtgever: Erica Mosch Onderwerp: De bestuurlijke strafbeschikking Nummer: Bestuursstukken\943 Agendapunt: 7 DB: Ja BPP: Nee 7-12-2011 Workflow Opsteller: Bert Jager, 0598-693752 Schoon Water FAZ: Ja 25-1-2012 Opdrachtgever:

Nadere informatie

Notitie geheimhouding

Notitie geheimhouding Notitie geheimhouding Gemeente Harlingen.. Augustus 2016 INHOUD 1. INLEIDING... 3 2. GEHEIMHOUDING... 3 3. GEVOLGEN GEHEIMHOUDING... 4 4. GEHEIM EN VERTROUWELIJK... 4 5. OPENBAAR EN NIET-OPENBAAR... 4

Nadere informatie

Waarom is het plan dat de Unie van Waterschappen nu voorlegt aan de staatssecretaris een deugdelijk en goed plan voor het toekomstig waterbeheer?

Waarom is het plan dat de Unie van Waterschappen nu voorlegt aan de staatssecretaris een deugdelijk en goed plan voor het toekomstig waterbeheer? Nederland waterland, Nederland waterschapsland Kernboodschap De waterschappen zijn gericht op de toekomst. Daarom hebben zij in het licht van de klimaatverandering en de economische crisis een plan gemaakt

Nadere informatie

Deltanetwerk, 29 november 2012

Deltanetwerk, 29 november 2012 Deltanetwerk, 29 november 2012 Kust- en Deltaontwikkeling in Zuid-Holland Mr. A.M. Kleij MPA Programmadirecteur provincie Zuid-Holland De Zuidvleugel Integrale visie gebiedsontwikkeling Integrale ontwikkeling

Nadere informatie

Samenwerken aan Energie voor de toekomst. Duurzame energie vanuit het perspectief van Grontmij

Samenwerken aan Energie voor de toekomst. Duurzame energie vanuit het perspectief van Grontmij Samenwerken aan Energie voor de toekomst Duurzame energie vanuit het perspectief van Grontmij Sept 2015 Wie is Vincent Jansen van Grontmij? Ervaring: 9 jaar werkzaam in de energiewereld. Van projectontwikkelaar,

Nadere informatie

Manifest. Organische stof: leven in de Nederlandse bodem

Manifest. Organische stof: leven in de Nederlandse bodem Manifest Organische stof: leven in de Nederlandse bodem Benut het 6 de Actieprogramma Nitraatrichtlijn om de positie van organische stof in de Nederlandse meststoffenregelgeving te verbeteren! Wij roepen

Nadere informatie

Voer voor discussie: aansprakelijkheid van commissarissen

Voer voor discussie: aansprakelijkheid van commissarissen Voer voor discussie: aansprakelijkheid van commissarissen Het team Frans Stibbe Marnix Holtzer Sander Wiggers Legal Business Day 2010 - Voer voor discussie: aansprakelijkheid van commissarissen 08-09-2010

Nadere informatie

Registratienummer

Registratienummer Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier De heer M. Zon, Ingenieursbureau Postbus 250 1700 AG HEERHUGOWAARD Uw kenmerk Contactpersoon I. Willemse Onderwerp Definitief vaststellingsbesluit Registratienummer

Nadere informatie

Werken met de Reisgids voor ruimtelijke ontwikkelingen

Werken met de Reisgids voor ruimtelijke ontwikkelingen Werken met de Reisgids voor ruimtelijke ontwikkelingen Datum 21 juni 2016 Even voorstellen Merle Pijlman Marcel Mooij Cynthia Kootker gemeente Schagen 2 Introductie gemeente Schagen 3 Aanleiding gemeente

Nadere informatie

M.G.O. de Lange. 1 C.L.G.F.H. Albers, De Gemeentestem, Het wetsvoorstel aanpassing bestuursprocesrecht, 2011/50.

M.G.O. de Lange. 1 C.L.G.F.H. Albers, De Gemeentestem, Het wetsvoorstel aanpassing bestuursprocesrecht, 2011/50. M.G.O. de Lange Wet aanpassing bestuursprocesrecht In deze korte bijdrage een bespreking van de Wet aanpassing bestuursprocesrecht (hierna: Wab). Beoogd is een contourschets, waarin een aantal highlights

Nadere informatie

1. Bevolkingsontwikkeling (demografie):

1. Bevolkingsontwikkeling (demografie): PLANOLOGIE VAN STAD & LAND BNB Huub Hooiveld Eikelhof, 2017 Wat hebben we de vorige keer gedaan? Praktisch: www.planvanhuub.nl Literatuur Handout colleges Definitie van ruimtelijke ordening Wensen Afwegen

Nadere informatie

Utrechtse Voorwaarden

Utrechtse Voorwaarden Utrechtse Voorwaarden voor goed bestuur 2013 Utrechtse Voorwaarden voor goed bestuur 2013 Inleiding De gemeente Utrecht hecht belang aan een goed bestuur van organisaties die subsidie ontvangen van de

Nadere informatie

Kansenkaart energie uit waterkracht

Kansenkaart energie uit waterkracht Kansenkaart energie uit waterkracht Bedoeling van de kansenkaart In de zoektocht naar duurzame energie gaat de belangstelling ook uit naar energie uit water. Als waterschap hebben we, net als onze regio,

Nadere informatie

in de vrijetijdssector

in de vrijetijdssector Publiek Private Samenwerking in de vrijetijdssector Symposium Vrijetijd en Gebiedsontwikkeling Workshop 6 Jan.Oosterman@dhv.com Tel. 06-52018641 DHV 2011 All rights reserved Nieuw: Gebiedsidentiteit, Ruimtelijke

Nadere informatie

12/10/2014. Omgevingswet en Externe Veiligheid. Stelling. Waarom nu aandacht Omgevingswet? VVM Sectie Milieurecht en Praktijk

12/10/2014. Omgevingswet en Externe Veiligheid. Stelling. Waarom nu aandacht Omgevingswet? VVM Sectie Milieurecht en Praktijk Omgevingswet en Externe Veiligheid Daniella Nijman Jos Dolstra Holla Advocaten MWH B.V. VVM Sectie Milieurecht en Praktijk Stelling De Omgevingswet is een goede ontwikkeling! 2 Waarom nu aandacht Omgevingswet?

Nadere informatie

Executive onderwijs. Samenwerking tussen lokale en regionale overheden Succesvol samenwerken door een multidisciplinaire

Executive onderwijs. Samenwerking tussen lokale en regionale overheden Succesvol samenwerken door een multidisciplinaire i Executive onderwijs Samenwerking tussen lokale en regionale overheden 2018 Masterclass voor professionals Kijk voor meer informatie over onze opleidingen op www.uu.nl/rebo/executive Recht, Economie,

Nadere informatie

Nota Inkoop- en Aanbestedingsbeleid gemeente Hoorn. gelezen het voorstel van het college van Burgemeester en Wethouders d.d.

Nota Inkoop- en Aanbestedingsbeleid gemeente Hoorn. gelezen het voorstel van het college van Burgemeester en Wethouders d.d. GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van de gemeente Hoorn Nr. 46444 22 maart 2017 Nota Inkoop- en Aanbestedingsbeleid gemeente Hoorn gelezen het voorstel van het college van Burgemeester en Wethouders d.d.

Nadere informatie

Intergemeentelijke Samenwerking. Kunst of kunde? Ruurd Palstra MSc VNG

Intergemeentelijke Samenwerking. Kunst of kunde? Ruurd Palstra MSc VNG Intergemeentelijke Samenwerking Kunst of kunde? Ruurd Palstra MSc VNG Vereniging van Nederlandse Gemeenten Inhoud presentatie Bijdrage Slim Samenwerken Dag Hugo Doornhof advocaat AKD Amsterdam 28 januari

Nadere informatie

Keuzenotitie zon- en feestdagenopenstelling

Keuzenotitie zon- en feestdagenopenstelling Keuzenotitie zon- en feestdagenopenstelling 1. Aanleiding Per 1 juli 2013 is de Winkeltijdenwet gewijzigd. De grootste wijziging is het schrappen van de toeristische bepaling. Deze bepaling stelde dat

Nadere informatie

MKBA Rotterdamse Klimaatadaptatie Strategie. Rotterdam, november 2012

MKBA Rotterdamse Klimaatadaptatie Strategie. Rotterdam, november 2012 MKBA Rotterdamse Klimaatadaptatie Strategie Rotterdam, november 2012 Overzicht Page 2 1. Projectbeschrijving 2. Analyse 3. Afwegingskader Page 3 1. Projectbeschrijving Rotterdamse Adaptatie Strategie (RAS)

Nadere informatie

Datum: Betreft: Hoorzitting / rondetafelgesprek Evaluatie verhuurderheffing. Algemene reactie CPB op evaluatie verhuurderheffing

Datum: Betreft: Hoorzitting / rondetafelgesprek Evaluatie verhuurderheffing. Algemene reactie CPB op evaluatie verhuurderheffing CPB Notitie Aan: Commissie Wonen en Rijksdienst Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM Den Haag T (070)3383 380 I www.cpb.nl Contactpersoon Johannes Hers Datum: 29-06-2016 Betreft: Hoorzitting

Nadere informatie

Het beheerplan voor Natura 2000-gebieden: een effectief instrument voor natuurbescherming? Sander Kole. VMR Verdiepingssessie 18 november 2014

Het beheerplan voor Natura 2000-gebieden: een effectief instrument voor natuurbescherming? Sander Kole. VMR Verdiepingssessie 18 november 2014 Het beheerplan voor Natura 2000-gebieden: een effectief instrument voor natuurbescherming? Sander Kole VMR Verdiepingssessie 18 november 2014 Het beheerplan voor Natura 2000-gebieden: een effectief instrument

Nadere informatie

Beginselen van de democratische rechtsstaat

Beginselen van de democratische rechtsstaat Beginselen van de democratische rechtsstaat Prof. mr. M.C. Burkens Prof. mr. H.R.B.M. Kummeling Prof. mr. drs. B.P. Vermeulen Prof. mr. R.J.G.M. Widdershoven Inleiding tot de grondslagen van het Nederlandse

Nadere informatie

Boxtel / Sint Michielsgestel 22 november 2016

Boxtel / Sint Michielsgestel 22 november 2016 Boxtel / Sint Michielsgestel 22 november 2016 Meewerkend Boxtel Sint Michielsgestel geeft ruimte 23-11-2016 1 Programma Achtergronden Omgevingswet Instrumenten gemeenten: Omgevingsvisie Omgevingsplan Omgevingsvergunning

Nadere informatie

CleanLease International Business principles: onze normen en waarden

CleanLease International Business principles: onze normen en waarden Versie definitief Datum, 21 december 2011 CleanLease International Business principles: onze normen en waarden Inhoud 1 Inleiding CleanLease normen en waarden 2 Normen en waarden: medewerkers 3 Normen

Nadere informatie

VERTROUWELIJKHEID VAN VERGADERINGEN EN STUKKEN VAN PROVINCIALE STATEN VAN DRENTHE

VERTROUWELIJKHEID VAN VERGADERINGEN EN STUKKEN VAN PROVINCIALE STATEN VAN DRENTHE VERTROUWELIJKHEID VAN VERGADERINGEN EN STUKKEN VAN PROVINCIALE STATEN VAN DRENTHE Assen, 4 juni 2012 - 2 - INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING 1.1 Aanleiding 1.2 Recht van informatie van PS 1.3 Doel van de notitie

Nadere informatie

Overzicht. Bevoegdheden inzake milieu. Internationaal: België:

Overzicht. Bevoegdheden inzake milieu. Internationaal: België: Overzicht An Cliquet Vakgroep Internationaal publiekrecht, Universiteit Gent Brussel, 18 oktober 2011 Internationaal: Bevoegdheden inzake milieu Evolutie van internationaal milieurecht Internationale rechtsregels

Nadere informatie