De rol van het CZS bij bewegen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De rol van het CZS bij bewegen"

Transcriptie

1 De rol van het CZS bij bewegen Het centraal zenuw stelsel (CZS) bestaat uit het ruggenmerg en de hersenen. De hersenen bestaan uit zo n 100 miljard zenuwcellen, neuronen genoemd, en triljoenen ondersteunende cellen, glia cellen. Neuronen zorgen ervoor dat chemische en elektrische signalen in de hersenen worden rondgestuurd. Elk van deze zenuwcellen staat in verbinding met ongeveer tien duizenden andere zenuwcellen. Ze komen in vele maten en vormen, zodat zij ieder hun gespecialiseerde functie kunnen uitvoeren, zoals het aansturen van je spieren of het opslaan van je herinneringen, waardoor we kunnen denken, spreken en onthouden. Het ruggenmerg kan ook onafhankelijk van de hersenen signalen verwerken. Denk maar aan je reflexen. Hoe snel je een voet omhoog kan trekken als je per ongeluk op een scherp voorwerp gaat staan. Ook op lokaal niveau is er communicatie. Al voordat er een signaal is gestuurd van en naar het CZS. Er zijn 3 niveaus waar bewegen word gecontroleerd. - Hersenen - Ruggemerg - Lokaal Je kan deze 3 niveaus vergelijken met bijvoorbeeld: - Regering - Gemeente - Buurt

2 Sensoren Om te zorgen dat het CZS goed zijn werk kan doen heeft hij informatie nodig over de toestand van het lichaam. Het CZS krijgt deze informatie van vele verschillende sensoren. Het sensorische systeem is verantwoordelijk voor de zintuiglijke waarnemingen van het lichaam. Binnen het sensorische systeem kunnen de volgende processen worden onderscheiden: - Exterosensoriek, het verschaffen van informatie uit de buitenwereld. - Propriosensoriek, het verschaffen van informatie over de toestand van het bewegingsapparaat. - Interosensoriek, het verschaffen van informatie over de toestand van het inwendige lichaamsoppervlak van de inwendige organen, inclusief bloedvaten. Een aantal proprioceptie sensoren en hun werking: 1. Ruffini sensoren. In de buitenste lagen van het gewrichtskapsel. Ze zijn rekgevoelig en geven informatie over gewrichtstand en beweging. 2. Pacini sensoren. In de diepere lagen van het gewrichtskapsel. Zij geven informatie door over versnelling en vertraging. Ze zijn drukgevoelig. 3. Noci-sensoren. Liggen als vrije zenuwuiteinden verspreid rond het gewricht. Zij geven de pijnprikkel door. 4. Golgi pees-sensoren. Bevinden zich in de pezen en ligamenten (zoals de laterale en mediale banden en de kruisbanden) en zijn gevoelig voor veranderingen in de spier / pees spanning. 5. Spier spoeltjes. Deze sensoren bevinden zich in de spieren en geven de hoeveelheid en snelheid van verandering in lengte van de spier door.

3 Met sensoren (zintuigen) worden dus veranderingen in of buiten het lichaam waargenomen. Die veranderingen worden in het zintuig vertaald naar stroomstootjes (impulsen). Sensorische zenuwcellen geven informatie van het zintuig door aan het CZS. Het CZS verwerkt de informatie die binnenkomt en laat de spieren via motorische zenuwcellen reageren. Het CZS bepaalt dus aan de hand van alle input welk signaal (programma) er word terug gestuurd naar onze spieren. Het programma dat word gestuurd naar de desbetreffende spieren bepaalt de prestatie! Kijk naar bovenstaande oefening. Bij deze oefening zijn alle gewrichten aan het werk. Bedenk dan de gigantische hoeveelheid aan informatie die continu binnenkomt van alle sensoren. Al die informatie moet worden verwerkt door het CZS en omgezet naar signalen naar de desbetreffende spieren rond de gewrichten. De wil Er is nog een andere belangrijke bron van informatie aan het CZS en dat is onze wil. Iets willen zorgt ervoor dat je bereid bent er iets voor te doen (handelen). Voorbeeld van een baby die wil gaan lopen. Input naar de hersenen: Wat wil ik --> ik wil lopen Observeren/inbeelden -->kopiëren andere kinderen (spiegelneuronen, motorisch leren) Fysiek handelen --> doen! Leren staan (motorisch leren)

4 input > >output Neuronen en hun verbindingen Output > vallen, dan is vallen de feedback terug naar de hersenen (word input) en word het aansturingsprogramma (neurale programma) aangepast en een verbeterde versie word weer terug gestuurd en uitgevoerd. (Nogmaals) Het programma dat word gestuurd naar de desbetreffende spieren bepaalt de prestatie! spiegel neuronen Spiegel neuronen zijn zowel actief wanneer de persoon zelf een bepaalde handeling uitvoert als wanneer deze een ander persoon de handeling ziet uitvoeren. Er is gebleken dat er afzonderlijke spiegelneuronen zijn voor mond-, handen voetacties(1). Het spiegelneuronensysteem bleek het meest actief als de proefpersonen keken naar bewegingen waarin zij zichzelf hadden bekwaamd(2). Tegelijkertijd is het zo dat tijdens het leren van nieuwe handelingen door het observeren van een expert het spiegelneuronensysteem continu actief is, vooral als het modelgedrag wordt nagedaan(3). Een essentieel inzicht in onderzoek naar spiegelneuronen heeft opgeleverd, dat het motorisch systeem niet zozeer gericht is op het realiseren van

5 bewegingen als zodanig, maar op het realiseren van handelingsdoelen. Wat een sporter primair waarneemt in het getoonde modelgedrag, is welk doel hiermee gerealiseerd wordt. Bewegingen worden geprogrammeerd en uitgevoerd in de context van handelingen. Voorbeeld van een handelingsdoel is gooi die speer zo ver mogelijk of een deelhandeling, zoals laatste stap op de juiste voetpositie en in de juiste lichaamshouding uitkomen. Je kan dus motorisch leren zonder daadwerkelijk te bewegen. Door alleen te kijken naar het modelgedrag van een ander worden motorische gebieden in het brein geactiveerd die betrokken zijn bij het vormen van motorische handelingen. Ook wanneer het modelgedrag niet meer beschikbaar is kunnen motorische handelingen worden geoefend door deze in te beelden. De combinatie van observeren, inbeelden en fysiek handelen heeft het grootste leereffect.(4) 1. Buccino G et al. (2001). Actionobservation activates premotor and parietal areas in a somatotopic manner: an fmri study. European Journal of Neuroscience, 13, Calvo-Merino B, Glaser DE, Grezes J, Passingham RE & Haggard P (2005). Action observation and acquired motor skills: an fmri study with expert dancers. Cerebral Cortex, 15, Buccino G, Vogt S, Ritzl A, Fink GR, Zilles K, Freund HJ & Rizzolatti G (2004). Neural circuits underlying imitation learning of hand actions: an event-related fmri study. Neuron, 42, Peter J. Beek sportgericht 2011/2012 Als laatste 2 voorbeelden over het lerend vermogen van het CZS Deens handbal onderzoek Al langer geleden trainden drie groepen Deense handballers met respectievelijk een normale bal, een iets lichtere en een iets zwaardere bal. Maar iets lichter of zwaarder om binnen de specifieke aanpassingsmarge te blijven. Wat bleek, de groep die trainden met een iets lichtere bal gooiden na de proefperiode de normale bal het hardst. Vaak verwacht men dat dit de groep zou zijn die met een iets zwaardere bal trainen, immers de overload van krachttraining leidt tot grotere kracht wat weer de voorwaarde schept om de wedstrijdbal harder te gooien... Met wat we nu weten is het resultaat van het onderzoek wel te verklaren. Al deze handballers zijn sterk genoeg om een dergelijk licht projectiel te versnellen. Het gooien met de lichtere bal, in tegensteling tot het gooien met de zwaardere, heeft een motorisch programma (aansturing) in het CZS doen ontstaan welke verantwoordelijk is voor het met grotere snelheid gooien van de normale bal. Omdat de lichtere bal niet teveel afweek van de normale bal terwijl hij wel een hogere werpsnelheid toeliet, was er een training effect meetbaar in de normale

6 situatie. Dit trainen met een lichtere bal noemen we underload training. Bron: Ton Leenders Tennis backhand Een man gaat voor het eerst in zijn leven tennissen. De alle eerste keer dat deze man een backhand probeert te slaan zal hoogst waarschijnlijk niet heel succesvol verlopen, maar hij is een volhouder en neemt tennisles. Gaan we nu na 1 jaar trainen nog is kijken dan zullen wij zien dat hij de bal nu niet alleen veel vaker binnen de lijnen slaat, maar ook zal de tennis bal velen malen harder worden geslagen. Dit harder en beter slaan komt omdat het CZS ervoor gezorgd heeft dat er na een jaar trainen een veel beter programma is ontstaan voor het slaan van een backhand. Het CZS is nu beter instaat te anticiperen op de veranderende omstandigheden op een tennisbaan (zijwind, topspin bal, bespanning sterkte, tegenstander etc.). Dit programma wat gemaakt is slijt als het ware in als een rivier door een stuk land. Een rivier past zijn koers over honderden jaren aan de veranderingen om hem heen. Ons CZS doet precies hetzelfde alleen vind de aanpassing sneller plaats. Uiteraard zit er een limiet aan de verbetering van de kracht waarmee deze man kan slaan. Je kan dat voorstellen als een trechter die steeds smaller uitloopt. De training heeft een steeds kleiner effect of anders gezegd je word steeds beter in wat je doet. De krachttraining zoals ik hem aanbied, differential learning en vormen van differential learning kunnen deze sporter naar een volgend niveau tillen. Uiteraard zit het bewegen nog complexer in mekaar dan hierboven beschreven, want we hebben het nog niet gehad over dynamisch systeem theorie, chaos theorie, differentieel leren, vrijheidsgraden probleem etc. Wat ik duidelijk wil maken is dat wanneer wij trainen, wij bezig zijn met het trainen van de aansturing. Zorgen dat het juiste programma naar de spieren word gestuurd.

We kunnen het zenuwstelsel daarom onderverdelen in de controlekamer: het centrale zenuwstelsel en informatiewegen: het perifere zenuwstelsel.

We kunnen het zenuwstelsel daarom onderverdelen in de controlekamer: het centrale zenuwstelsel en informatiewegen: het perifere zenuwstelsel. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 Het zenuwstelsel De hersenen, het ruggenmerg en de zenuwen in je lichaam vormen samen het zenuwstelsel.

Nadere informatie

KRACHT = MASSA x VERSNELLING (1) ARBEID = KRACHT x AFSTAND (2) VERMOGEN = KRACHT x AFSTAND / TIJD (3) SNELHEID = AFSTAND / TIJD (4)

KRACHT = MASSA x VERSNELLING (1) ARBEID = KRACHT x AFSTAND (2) VERMOGEN = KRACHT x AFSTAND / TIJD (3) SNELHEID = AFSTAND / TIJD (4) Ton Leenders is ex-topsporter in het Olympisch gewichtheffen er werkt sinds midden jaren 80 met topsporters. Zijn werkzaamheden betreffen vooral kracht- en loop-training en voeding. Momenteel werkt hij

Nadere informatie

Nieuwe, praktisch relevante inzichten in techniektraining Motorisch leren: het belang van observeren en nadoen (deel 8)

Nieuwe, praktisch relevante inzichten in techniektraining Motorisch leren: het belang van observeren en nadoen (deel 8) SPORTWETENSCHAP Het nadoen van voorbeeldgedrag is een basale vorm van leren bij mens en dier. Maar waarom eigenlijk? Wat zijn de cognitieve en neurale achtergronden? En hoe kunnen sporters, trainers en

Nadere informatie

Spiegeltherapie. Martine Eckhardt, fysiotherapeut/bewegingswetenschapper Rijndam revalidatiecentrum

Spiegeltherapie. Martine Eckhardt, fysiotherapeut/bewegingswetenschapper Rijndam revalidatiecentrum Spiegeltherapie Martine Eckhardt, fysiotherapeut/bewegingswetenschapper Rijndam revalidatiecentrum Plasticiteit v.d. hersenen 7 jarig Turks meisje Op drie-jarige leeftijd oa taalgebieden verwijderd Tweetalig

Nadere informatie

Carol Dweck en andere knappe koppen

Carol Dweck en andere knappe koppen Carol Dweck en andere knappe koppen in de (plus)klas 2011 www.lesmateriaalvoorhoogbegaafden.com 2 http://hoogbegaafdheid.slo.nl/hoogbegaafdheid/ theorie/heller/ 3 http://www.youtube.com/watch?v=dg5lamqotok

Nadere informatie

Figuur 1. De spier en het Centraal Zenuw Stelsel (CZS)

Figuur 1. De spier en het Centraal Zenuw Stelsel (CZS) Ton Leenders is ex-topsporter in het Olympisch gewichtheffen er werkt sinds midden jaren 80 met topsporters. Zijn werkzaamheden betreffen vooral kracht- en loop-training en voeding. Momenteel werkt hij

Nadere informatie

Les 21 Zintuig 1. Medische interpretatie. Codering Psychologische interpretatie

Les 21 Zintuig 1. Medische interpretatie. Codering Psychologische interpretatie Les 21 Zintuig 1 Sensorisch systeem, fantoompijn,oor, lawaaidoofheid, adaptatie van zintuigen, organisatie waarnemen ANZN 1e leerjaar - Les 21 - Matthieu Berenbroek, 2000-2011 1 Medische interpretatie

Nadere informatie

Eerst even een testje

Eerst even een testje Frans Bleumer Frans Bleumer Eerst even een testje Een krant is beter dan een weekblad. Het strand is beter dan de straat. In het begin kun je beter rennen dan wandelen. Je zult het vaker moeten proberen.

Nadere informatie

De Hersenen. Historisch Overzicht. Inhoud college de Hersenen WAT IS DE BIJDRAGE VAN 'ONDERWERP X' AAN KUNSTMATIGE INTELLIGENTIE?

De Hersenen. Historisch Overzicht. Inhoud college de Hersenen WAT IS DE BIJDRAGE VAN 'ONDERWERP X' AAN KUNSTMATIGE INTELLIGENTIE? De Hersenen Oriëntatie, september 2002 Esther Wiersinga-Post Inhoud college de Hersenen historisch overzicht (ideeën vanaf 1800) van de video PAUZE neurofysiologie - opbouw van neuronen - actie potentialen

Nadere informatie

DE ROL VAN TRAINER EN COACH BIJ MOTORISCH LEREN

DE ROL VAN TRAINER EN COACH BIJ MOTORISCH LEREN DE ROL VAN TRAINER EN COACH BIJ MOTORISCH LEREN Een relatief duurzame verandering in perceptueel-motorische vaardigheden als gevolg van oefening. (Beek, 2010) 3 FEBRUARI 2016 SJOERD HOEK 333203, SIMONE

Nadere informatie

Figuur 1. Het neuron.

Figuur 1. Het neuron. KRACHTTRAINING VOOR SPORTERS (Deel 3) Hoe maakt het Centraal Zenuw Stelsel het optimale programma. In de vorige delen (Sportgericht 2007-6 en 2008-1) kwam het top-down denken ter sprake, training benaderen

Nadere informatie

Sensorische informatieverwerking

Sensorische informatieverwerking Sensorische informatieverwerking Algemeen De zintuigen spelen in de ontwikkeling een grote rol. Ieder mens ontvangt door middel van zijn zintuigen informatie over de buitenwereld en over het eigen lichaam.

Nadere informatie

Peter Beek Hoogleraar coördinatiedynamica Vrije Universiteit Amsterdam

Peter Beek Hoogleraar coördinatiedynamica Vrije Universiteit Amsterdam Peter Beek Hoogleraar coördinatiedynamica Vrije Universiteit Amsterdam Zijn wetenschappelijke werk heeft in de afgelopen drie jaar plaats moeten maken voor de taken die verbonden zijn aan de functie van

Nadere informatie

H5 Begrippenlijst Zenuwstelsel

H5 Begrippenlijst Zenuwstelsel H5 Begrippenlijst Zenuwstelsel acetylcholine Vaak voorkomende neurotransmitter, bindt aan receptoren en verandert de permeabiliteit van het postsynaptische membraan voor specifieke ionen. animatie synaps

Nadere informatie

DÉ SLIM-TENNIS WEDSTRIJDVOORBEREIDING

DÉ SLIM-TENNIS WEDSTRIJDVOORBEREIDING DÉ SLIM-TENNIS WEDSTRIJDVOORBEREIDING HOE JEZELF MENTAAL VOOR TE BEREIDEN OP WEDSTRIJDEN, MET OOG OP GENIETEN EN WINNEN AJDIN KOLONIC - WWW.SLIMTENNIS.NL Is jouw doel elke keer als je aan een wedstrijd

Nadere informatie

wat komt er kijken bij een warming up?

wat komt er kijken bij een warming up? wat komt er kijken bij een warming up? tekst: Mike Barrell 1 Waarom moet een les met een warming-up beginnen? De meeste trainers zullen zeggen dat de warming up nodig is om je op een training voor te bereiden,

Nadere informatie

Zien bewegen doet bewegen? Spiegeltherapie, spiegelneuronen en motor imagery technieken in de revalidatie. R.W. Selles

Zien bewegen doet bewegen? Spiegeltherapie, spiegelneuronen en motor imagery technieken in de revalidatie. R.W. Selles Zien bewegen doet bewegen? Spiegeltherapie, spiegelneuronen en motor imagery technieken in de revalidatie R.W. Selles Onderzoeksgroep Hand Chirurgie en Hand Revalidatie Afdeling Revalidatiegeneeskunde

Nadere informatie

A Rewarding View on the Mouse Visual Cortex. Effects of Associative Learning and Cortical State on Early Visual Processing in the Brain P.M.

A Rewarding View on the Mouse Visual Cortex. Effects of Associative Learning and Cortical State on Early Visual Processing in the Brain P.M. A Rewarding View on the Mouse Visual Cortex. Effects of Associative Learning and Cortical State on Early Visual Processing in the Brain P.M. Goltstein Proefschrift samenvatting in het Nederlands. Geschreven

Nadere informatie

Beide helften van de hersenen zijn met elkaar verbonden door de hersenbalk. De hersenstam en de kleine hersenen omvatten de rest.

Beide helften van de hersenen zijn met elkaar verbonden door de hersenbalk. De hersenstam en de kleine hersenen omvatten de rest. Biologie SE4 Hoofdstuk 14 Paragraaf 1 Het zenuwstelsel kent twee delen: 1. Het centraal zenuwstelsel bevindt zich in het centrum van het lichaam en bestaat uit de neuronen van de hersenen en het ruggenmerg

Nadere informatie

Doelgericht trainen van functionele stabiliteit

Doelgericht trainen van functionele stabiliteit Doelgericht trainen van functionele stabiliteit Een overzicht van de neurologische regelmechanismen Martin Moons Sportfysiotherapeut Samenvatting van de ochtendlezing en de workshops tijdens het MFT congres

Nadere informatie

Onwillekurig of Autonoom Ingedeeld in parasympatisch en orthosympatisch

Onwillekurig of Autonoom Ingedeeld in parasympatisch en orthosympatisch Paragraaf 8.1 en 8.2 perifere zenuwstelsel Uitlopers van zenuwcellen buiten de hersenen en het ruggenmerg centrale zenuwstelsel Zenuwcellen en uitlopers in hersenen en ruggenmerg autonome zenuwstelsel

Nadere informatie

Spreekbeurt menselijk lichaam. Door Lara Sieperda.

Spreekbeurt menselijk lichaam. Door Lara Sieperda. Spreekbeurt menselijk lichaam. Door Lara Sieperda. Inleiding. Ik hou mijn spreekbeurt over het menselijk lichaam. Omdat ik later kinderarts wil worden en ik het heel interessant vind. Ons lichaam. Het

Nadere informatie

Leren in contact met paarden Communicatie die is gebaseerd op gelijkwaardigheid (Door Ingrid Claassen, juni 2014)

Leren in contact met paarden Communicatie die is gebaseerd op gelijkwaardigheid (Door Ingrid Claassen, juni 2014) Leren in contact met paarden Communicatie die is gebaseerd op gelijkwaardigheid (Door Ingrid Claassen, juni 2014) Inleiding De kern van (autisme)vriendelijke communicatie is echt contact, gebaseerd op

Nadere informatie

Spreekbeurtpakket - het skelet

Spreekbeurtpakket - het skelet Spreekbeurtpakket - het skelet Inleiding spreekbeurt voor de leerling: het skelet De voorbereiding van de spreekbeurt over het skelet. 10 tips 1. Start met het verzamelen van materiaal. Heel veel over

Nadere informatie

Diagonalen V&VN. 31 maart 2016

Diagonalen V&VN. 31 maart 2016 Diagonalen V&VN 31 maart 2016 Programma; 1.Wat zijn dat diagonalen en de ontwikkeling. 2.Kijken naar Pathologie 3.Omrollen --- normaal en pathologisch 4.Komen tot zit /lig ----- 5.Opstaan 6. Balans 7.lopen

Nadere informatie

Talentontwikkeling medische kansen en valkuilen

Talentontwikkeling medische kansen en valkuilen Sport Medisch Netwerk Zoetermeer Talentontwikkeling medische kansen en valkuilen 21 januari 2015 S.V. Meervogels, Zoetermeer Sport Medisch Netwerk Zoetermeer Inhoud -Talent -Waarom gaat een kind aan sport

Nadere informatie

Fitnesstrainer B Lesdag 3 Trainingsleer & Periodisering. Erkend Fit!vak opleidingscentrum

Fitnesstrainer B Lesdag 3 Trainingsleer & Periodisering. Erkend Fit!vak opleidingscentrum Fitnesstrainer B Lesdag 3 Trainingsleer & Periodisering Erkend Fit!vak opleidingscentrum www.start2move.nl Lesinhoud Evaluatie vragen hoofdstuk 2 gedragsverandering Hoofdstuk 8 Trainingsleer Periodiseren

Nadere informatie

De voorste kruisbandreconstructie

De voorste kruisbandreconstructie Afdeling: Onderwerp: Fysiotherapie De voorste kruisbandreconstructie 1 De voorste kruisbandreconstructie 2 De Voorste Kruisbandreconstructie De knie: De meeste mensen zien een knie als een simpel scharniergewricht

Nadere informatie

Regeling. Regeling is het regelen van allerlei processen in het lichaam. Regeling vindt plaats via twee orgaanstelsels: Zenuwstelsel.

Regeling. Regeling is het regelen van allerlei processen in het lichaam. Regeling vindt plaats via twee orgaanstelsels: Zenuwstelsel. Regeling Regeling is het regelen van allerlei processen in het lichaam. Regeling vindt plaats via twee orgaanstelsels: (1) Zenuwstelsel (2) Hormoonstelsel Verschillen in bouw en functie: bestaat uit functie

Nadere informatie

Waarneming zintuig adequate prikkel fysiek of chemisch zien oog licht fysiek ruiken neus gasvormige

Waarneming zintuig adequate prikkel fysiek of chemisch zien oog licht fysiek ruiken neus gasvormige Paragraaf 7.1 prikkel Signalen die een zintuigcel uit de omgeving opvangt actiepotentiaal Verschil in elektrische lading over de membraan van een zenuwcel op het moment van een impuls adequate prikkel

Nadere informatie

Zenuwcellen met Nissl-substantie

Zenuwcellen met Nissl-substantie Zenuwcellen met Nissl-substantie Download deze pagina als.pdf, klik hier Bronvermelding: 1 Theorie: Junqueira L.C. en Carneiro J. (2004, tiende druk), Functionele histologie, Maarssen. Uitgeverij Elsevier.

Nadere informatie

De ziekte van Parkinson is een neurologische ziekte waarbij zenuwcellen in een specifiek deel van de

De ziekte van Parkinson is een neurologische ziekte waarbij zenuwcellen in een specifiek deel van de Rick Helmich Cerebral Reorganization in Parkinson s disease (proefschrift) Nederlandse Samenvatting De ziekte van Parkinson is een neurologische ziekte waarbij zenuwcellen in een specifiek deel van de

Nadere informatie

De sensorie le beweging en de meerwaarde voor de atletieksport

De sensorie le beweging en de meerwaarde voor de atletieksport De sensorie le beweging en de meerwaarde voor de atletieksport VAT-studiedag Leuven, 5 oktober 2013 Veva De Samblanx Johan Vanwelden Els Van den Noortgate Movendo- Sensoriële bewegingsschool Gediplomeerde

Nadere informatie

Doel. Programma. NAH symposium workshop balans. Plaats van balans binnen de ICF. Meetinstrument: CTSIB 10-11-2015

Doel. Programma. NAH symposium workshop balans. Plaats van balans binnen de ICF. Meetinstrument: CTSIB 10-11-2015 NAH symposium workshop balans Doel Ilse Oosterom & Myrthe Schwartz 13 oktober 2015 Bewustwording van complexiteit van balansproblemen bij jongeren met NAH en de gevolgen middels ervaren en casuïstiek Programma

Nadere informatie

Het bewegingsstelsel. 1 Inleiding

Het bewegingsstelsel. 1 Inleiding DC 14 Het bewegingsstelsel 1 Inleiding Wij bewegen voortdurend. Om dat mogelijk te maken, hebben we een heel systeem. Dat systeem bestaat voornamelijk uit beenderen, gewrichten en spieren. De spieren worden

Nadere informatie

Appendix. Nederlandstalige samenvatting (Dutch summary)

Appendix. Nederlandstalige samenvatting (Dutch summary) Appendix Nederlandstalige samenvatting (Dutch summary) 93 87 Inleiding Diabetes mellitus, kortweg diabetes, is een ziekte waar wereldwijd ongeveer 400 miljoen mensen aan lijden. Ook in Nederland komt de

Nadere informatie

het lerende puberbrein

het lerende puberbrein het lerende puberbrein MRI / fmri onbalans hersenstam of reptielenbrein automatische processen, reflexen, autonoom het limbisch systeem of zoogdierenbrein cortex emotie, gevoel, instinct, primaire behoeften

Nadere informatie

Autisme, wat weten we?

Autisme, wat weten we? Autisme, wat weten we? Matt van der Reijden, kinder- en jeugdpsychiater & geneesheer directeur Dr Leo Kannerhuis, Oosterbeek 1 autisme agenda autisme autisme en het brein: wat weten we? een beeld van autisme:

Nadere informatie

Sarkow. revalidatiehulpmiddelen. ExMocise therapeutisch kaartspel. Ter stimulering van de gezondheid van kinderen

Sarkow. revalidatiehulpmiddelen. ExMocise therapeutisch kaartspel. Ter stimulering van de gezondheid van kinderen ExMocise therapeutisch kaartspel Ter stimulering van de gezondheid van kinderen Gebrek aan lichaamsbeweging resulteert in fysieke, mentale en emotionele immobiliteit. Pasgeborenen hebben 230 miljoen stappen,

Nadere informatie

Wat baby s zien. Visuele Cortex

Wat baby s zien. Visuele Cortex Wat baby s zien Wanneer een baby naar een voorwerp kijkt, komt er gereflecteerd licht door de lens van het oog en dit licht valt vervolgens op het netvlies aan de achterkant van de ogen. Het netvlies stuurt

Nadere informatie

Lens plat of lens bol?

Lens plat of lens bol? Lens plat of lens bol? Lens plat of lens bol? In de verte kijken: plat Spannen kringspieren of radiale spieren in iris? Spannen kringspieren of radiale spieren in iris? Van donker naar licht: pupil wordt

Nadere informatie

Basis voor krachttraining

Basis voor krachttraining Inhoud Basis voor krachttraining Jan Boone 2. Soorten Kracht 3. Trainingss 4. Belangrijke principes 5. Krachttraining bij lange- (loopeconomie) Voor 1880: weinig gestructureerde krachttraining (cfr. Forcemen

Nadere informatie

Robots. a. Kies uit en vul in: oor microfoon huid tong motor oog camera neus ... ... ... ... ... ... ... ... 1.1 Wanneer spreken we over een robot?

Robots. a. Kies uit en vul in: oor microfoon huid tong motor oog camera neus ... ... ... ... ... ... ... ... 1.1 Wanneer spreken we over een robot? ROBOTS: 6 e LEERJAAR + / groep 8 + 1 e JAAR SECUNDAIR / VoortgEZET ONDERWIJS 1. ROBOT OF GEEN ROBOT? 1.1 Wanneer spreken we over een robot? Iedereen kan zich wel iets voorstellen bij het woord robot. Toch

Nadere informatie

Fantoompijn. Ziekenhuis Gelderse Vallei

Fantoompijn. Ziekenhuis Gelderse Vallei Fantoompijn Ziekenhuis Gelderse Vallei Na een amputatie kan er een bepaald gevoel of pijn ontstaan in het deel dat is verwijderd (= het fantoom). Dit wordt fantoompijn of fantoomgevoel genoemd. In deze

Nadere informatie

WAT IS EEN GOEDE VECHTSPORT WARMING-UP? Door Drs Erik Hein, November 2016

WAT IS EEN GOEDE VECHTSPORT WARMING-UP? Door Drs Erik Hein, November 2016 WAT IS EEN GOEDE VECHTSPORT WARMING-UP? Door Drs Erik Hein, November 2016 Warming up! De warming/up heeft als doel de sporter voor te bereiden op de training of op de wedstrijd. De warming-up is daarom

Nadere informatie

Sensitisatie. Anesthesiologie

Sensitisatie. Anesthesiologie Sensitisatie Anesthesiologie Anesthesiologie Inleiding Wanneer pijn lang bestaat en er geen lichamelijke afwijkingen (meer) voor die pijn te vinden is, wordt pijn chronisch genoemd. Mensen met chronische

Nadere informatie

Sportgezondheid : Kracht & Coördinatie met bal en stick Versie februari 2006 Bron: KNHB / J.J. van t Land / B.Bams

Sportgezondheid : Kracht & Coördinatie met bal en stick Versie februari 2006 Bron: KNHB / J.J. van t Land / B.Bams Sportgezondheid : Kracht & Coördinatie met bal en stick Versie februari 2006 Bron: KNHB / J.J. van t Land / B.Bams We hebben de klok horen luiden, maar weten niet hoe laat het is. (Johan Cruijff) Inleiding

Nadere informatie

Pilot in de 1HV klassen

Pilot in de 1HV klassen Pilot in de 1HV klassen 4 dagdelen (totaal 16 uur) 1 e dag Uitleg project, basis uitleg zintuigen Uitvoeren practica met verschillende stappen van het onderzoek 2 e dag Uitleg herhaling onderzoekscyclus,

Nadere informatie

In balans door. centreren

In balans door. centreren In balans door centreren Centreren Om je lichaam en geest op een lijn te brengen is centreren een belangrijke vaardigheid. In eerste instantie is centreren je aandacht naar je een punt 3 tot 5 centimeter

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Introductie Hersenen sturen onze bewegingen aan. De aansturing van een spier tijdens een beweging verloopt via de motorische gebieden in onze hersenen (primaire motorcortex en secundaire motorgebieden)

Nadere informatie

TRAININGSPLAN STABILITEIT

TRAININGSPLAN STABILITEIT TRAININGSPLAN STABILITEIT Stabiliteitstraining Om goed te kunnen bewegen en/of te kunnen sporten is een sterke romp noodzakelijk. In een rechtop staande houding moet de romp het lichaam te allen tijde

Nadere informatie

VERANDERINGEN? Hart en bloedvaten. In de zwangerschap wordt er meer bloed aangemaakt en moet het hart harder rond pompen. Dit op zich heeft weinig

VERANDERINGEN? Hart en bloedvaten. In de zwangerschap wordt er meer bloed aangemaakt en moet het hart harder rond pompen. Dit op zich heeft weinig SUCCES VAN EEN LES: Veilig en effectief trainen onder begeleiding Samen trainen, wat motiverend werkt Een goede, positieve en enthousiaste coach Gevarieerde en gepaste muziek die zorgt voor motivatie en

Nadere informatie

Werken met baby s in een groep

Werken met baby s in een groep Werken met baby s in een groep Nieuwe ontwikkelingen 19 mei 2010 Su enkwok: S.Kwok@Nji.nl Sylvia Nossent: S.Nossent@BabyBiz.nl Programma: 1. Cursus Werken met baby s in een groep 2. Baby s hersenen 3.

Nadere informatie

a p p e n d i x Nederlandstalige samenvatting

a p p e n d i x Nederlandstalige samenvatting a p p e n d i x B Nederlandstalige samenvatting 110 De hippocampus en de aangrenzende parahippocampale hersenschors zijn hersengebieden die intensief worden onderzocht, met name voor hun rol bij het geheugen.

Nadere informatie

Informatie en instructies voor patiënten met een zenuwletsel

Informatie en instructies voor patiënten met een zenuwletsel Centrumlocatie U bent onlangs geopereerd vanwege een zenuwletsel. Daarvoor bent u onder behandeling op de afdelingen Plastische Chirurgie en Revalidatie. In deze folder geven we u informatie over wat een

Nadere informatie

1 Nek losmaken. Oefentherapie voor de schouder Pagina 1 van 5

1 Nek losmaken. Oefentherapie voor de schouder Pagina 1 van 5 Pagina 1 van 5 Anatomie De schouder bestaat uit 3 botdelen: het schouderblad (scapula) met het schouderdak (acromion), de bovenarm (humerus) en het sleutelbeen (clavicula). De bovenarm vormt samen met

Nadere informatie

Lage rugklachten. www.gzcdiemenzuid.nl

Lage rugklachten. www.gzcdiemenzuid.nl Lage rugklachten Introductie De lage rug is het gebied ter hoogte van de onderste 5 lendenwervels (lumbale wervels) en de overgang met het heiligbeen (lumbo-sacrale overgang). De lendenwervelkolom bestaat

Nadere informatie

De beenderen in het hoofd vormen samen de schedel. De schedel word gedragen door de wervelkolom die in de romp naar beneden loopt.

De beenderen in het hoofd vormen samen de schedel. De schedel word gedragen door de wervelkolom die in de romp naar beneden loopt. THEMA 8 Paragraaf 1 het skelet De mens heeft ( net als alle andere gewervelden) een inwendig skelet of geraamte. Dit skelet bestaat uit vele beenderen (botten). De beenderen in het hoofd vormen samen de

Nadere informatie

Het zenuwstelsel. Het zenuwstelsel bestaat uit het centrale zenuwstelsel (hersenen en ruggenmerg) en het perifere zenuwstelsel. Figuur 3.7 boek p. 68.

Het zenuwstelsel. Het zenuwstelsel bestaat uit het centrale zenuwstelsel (hersenen en ruggenmerg) en het perifere zenuwstelsel. Figuur 3.7 boek p. 68. 1 Elke gedachte/ gevoel/ actie komt op de één of andere manier door het zenuwstelsel. Ze kunnen niet voorkomen zonder het zenuwstelsel. is een complexe combinatie van cellen (functie: zorgen dat organismen

Nadere informatie

Thema: Zintuigen, zenuwstelsel en spieren - H 5

Thema: Zintuigen, zenuwstelsel en spieren - H 5 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 04 May 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/74818 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Aandacht, controle & motoriek Tentamen 2012

Aandacht, controle & motoriek Tentamen 2012 Aandacht, controle & motoriek Tentamen 2012 Door psychobio.nl SAMENVATTING 27 meerkeuzevragen, 3 open vragen en 1 bonusvraag Vraag 1. Welke uitspraak over EEG/MEG is waar? a. De neurale bron van EEG-signalen

Nadere informatie

Ligamentaire laesie enkelgewricht

Ligamentaire laesie enkelgewricht Sport-Fysiotherapie R. de Vries en Medische Trainings Therapie Kerkweg 45a 4102 KR Zijderveld Telefoon 0345-642618 Fax 0345-641004 E-mail vriesfysio@planet.nl Internet www.fysiodevries.nl Ligamentaire

Nadere informatie

Veilig gehechte kinderen ontwikkelen steeds rijkere verbindingen, krijgen meer integratie en adequate prefrontale functies

Veilig gehechte kinderen ontwikkelen steeds rijkere verbindingen, krijgen meer integratie en adequate prefrontale functies BLOK III LIEFDE Veilig gehechte kinderen ontwikkelen steeds rijkere verbindingen, krijgen meer integratie en adequate prefrontale functies Met opgroeien van veilige hechtingsrelaties ontwikkelen kinderen

Nadere informatie

Perceptie en Motoriek zijn onlosmakelijk verbonden

Perceptie en Motoriek zijn onlosmakelijk verbonden Het zien Perceptie en Motoriek zijn onlosmakelijk verbonden Als de oogspieren worden ingespoten met een spierverlammend middel valt het beeld in enkele tientallen ms weg Reeksen van oogfixaties en saccades

Nadere informatie

Spieren maken de mens een meer dynamisch leven door kennis en beheersing van je meest uitgebreide orgaan. Jip Driehuizen

Spieren maken de mens een meer dynamisch leven door kennis en beheersing van je meest uitgebreide orgaan. Jip Driehuizen Spieren maken de mens een meer dynamisch leven door kennis en beheersing van je meest uitgebreide orgaan. 2 Spieren maken de mens Onderwerpen: Waarom is spierkennis handig als je last hebt van RSI? Waar

Nadere informatie

Trainen, meer dan alleen pijlen schieten! Handleiding voor de handboogschutter

Trainen, meer dan alleen pijlen schieten! Handleiding voor de handboogschutter Trainen, meer dan alleen pijlen schieten! Handleiding voor de handboogschutter Tekst: Aller, L. van Bruning, B. Smit, Y. Amsterdam, 1 juni 2007 Inhoud Trainingsdocument handboogsport... 1 Inhoud... 2 Inleiding...

Nadere informatie

blijf van de chocola blijf van de chocola

blijf van de chocola blijf van de chocola 1 Blijf van de chocola Ontwikkel oefeningen voor Tenniskids met een doel Tennis lesgeven aan kinderen kan een echte uitdaging zijn. Dit niet in de minste plaats doordat kinderen eigenlijk maar een of twee

Nadere informatie

Methoden hersenonderzoek

Methoden hersenonderzoek Methoden hersenonderzoek Beschadigingen Meting van individuele neuronen Elektrische stimulatie Imaging technieken (Pet, fmri) EEG Psychofarmaca/drugs TMS Localisatie Voorbeeld: Het brein van Broca s patient

Nadere informatie

CogniTrain. CogniTrain. nieuwe oefenvormen. MTF CONGRES FYSIOTHERAPIE Stabiliteit en Balans 13 oktober 2007 UTRECHT

CogniTrain. CogniTrain. nieuwe oefenvormen. MTF CONGRES FYSIOTHERAPIE Stabiliteit en Balans 13 oktober 2007 UTRECHT Jules Alberga MTF CONGRES FYSIOTERAPIE Stabiliteit en Balans 13 oktober 2007 UTRECT nieuwe trend in actieve fysiotherapie! Revalideren met cognitieve afleiding Progamma: filosofie mogelijkheden voorbeelden

Nadere informatie

Wat is een Trikke? +32 474 567 562

Wat is een Trikke? +32 474 567 562 fitenfun@skynet.be www.fitenfun.be +32 474 567 562 Wat is een Trikke? Je gaat vooruit zonder te trappen of te steppen...je moet slingeren? Wat is dat een Trikke? Trikke is simpel gezegd een 3-wieler zonder

Nadere informatie

Redcord Blessurepreventie

Redcord Blessurepreventie Redcord Blessurepreventie Dag van de conditietrainer 2015 1 Wat is Redcord? Suspension trainer (instabiele touwen) met 2 ophangpunten. Verschil met de andere suspension trainers die meestal maar 1 ophangpunt

Nadere informatie

Core training. Door: Roeland Smits. Roeland Smits Core training voor zwemmers 1

Core training. Door: Roeland Smits. Roeland Smits Core training voor zwemmers 1 Core training Door: Roeland Smits Roeland Smits Core training voor zwemmers 1 Voorbereiding krachttraining zwemmen: Core training: In eerste instantie zal er een grondige bases gelegd moeten worden waar

Nadere informatie

De overeenkomsten tussen de ziekte van Parkinson en de ziekte van Huntington

De overeenkomsten tussen de ziekte van Parkinson en de ziekte van Huntington Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Succesvolle gentherapiestudie bij de ziekte van Parkinson geeft

Nadere informatie

Wil je nog meer lezen over de hartslag? Dan verwijzen we je naar:

Wil je nog meer lezen over de hartslag? Dan verwijzen we je naar: Hartslag Onze hartslag, of ook wel polsslag genoemd, is één van de bruikbare indicaties voor diverse aspecten van onze gezondheid. Het is dan ook zeker interessant om iets meer te weten over onze rusthartslag

Nadere informatie

-Door het karakter van het voetbalspel is er een relatief grote kans om geblesseerd te raken in vergijking met met andere takken van sport. -Het blessurerisico in wedstrijden ligt beduidend hoger dan bij

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

BIOSWING Het intelligente zitsysteem. Brandstof voor lichaam en geest

BIOSWING Het intelligente zitsysteem. Brandstof voor lichaam en geest BIOSWING Het intelligente zitsysteem Brandstof voor lichaam en geest Verbluffend: Het geheim van de BIOSWING -Technologie dynamische koppeling zekering statisch element staaldraad dempingsmantel Steeds

Nadere informatie

Waar gaat de hype eigenlijk over?

Waar gaat de hype eigenlijk over? Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Is een nieuwe ZvH studie op het juiste spoor? Een recente ZvH dierenstudie

Nadere informatie

Docent: A. Sewsahai Thema: Zintuigelijke waarneming

Docent: A. Sewsahai Thema: Zintuigelijke waarneming HENRY N. HASSENKHAN SCHOLENGEMEENSCHAP LELYDORP [HHS-SGL] ARTHUR A. HOOGENDOORN ATHENEUM - VRIJE ATHENEUM - AAHA Docent: A. Sewsahai Thema: Zintuigelijke waarneming De student moet de verschillende typen

Nadere informatie

MIND & MOVEMENT COACH. Bewegen

MIND & MOVEMENT COACH. Bewegen Bewegen Om te kunnen bewegen hebben we spieren nodig, maar ook een skelet dat ons lichaam vorm geeft en de beweging mogelijk maakt. Onze gewrichten zorgen er voor dat dit mogelijk is binnen ons lichaam.

Nadere informatie

Kan dat? Ook als je het van huis uit niet zo hebt meegekregen?

Kan dat? Ook als je het van huis uit niet zo hebt meegekregen? Omdat je je kennis wilt delen, nieuwe klanten wilt werven, politiek of maatschappelijk gezien een boodschap wilt overbrengen, je onderneming wilt promoten. Redenen genoeg om een sterke spreker te willen

Nadere informatie

Aanvullende notities bij presentatie: Het Puberbrein, Gerda de Boer. Filmpje Emma ( Emma aan het woord ): https://www.youtube.com/watch?

Aanvullende notities bij presentatie: Het Puberbrein, Gerda de Boer. Filmpje Emma ( Emma aan het woord ): https://www.youtube.com/watch? Aanvullende notities bij presentatie: Het Puberbrein, Gerda de Boer Sheet 2 Filmpje Emma ( Emma aan het woord ): https://www.youtube.com/watch?v=ibdwlpspjru Sheet 4 Illustratie: Brein (Hersenstichting)

Nadere informatie

Ligamentair letsel kniegewricht

Ligamentair letsel kniegewricht Sport-Fysiotherapie R. de Vries en Medische Trainings Therapie Kerkweg 45a 4102 KR Zijderveld Telefoon 0345-642618 Fax 0345-641004 E-mail vriesfysio@planet.nl Internet www.fysiodevries.nl Ligamentair letsel

Nadere informatie

Machinaal leren, neurale netwerken, en deep learning

Machinaal leren, neurale netwerken, en deep learning Machinaal leren, neurale netwerken, en deep learning Prof. dr. Tom Heskes KNAW-symposium Go en machinale intelligentie 11 oktober, 2016 Inhoud Inleiding - Supervised, reinforcement, unsupervised leren

Nadere informatie

10/11/2011. De ander begrijpen: Van baby s en spiegelneuronen. De wereld door de ogen van een baby. Begrijpen wat iemand anders doet Hoe doe je dat?

10/11/2011. De ander begrijpen: Van baby s en spiegelneuronen. De wereld door de ogen van een baby. Begrijpen wat iemand anders doet Hoe doe je dat? De ander begrijpen: Van baby s en spiegelneuronen Het interactieve brein in ontwikkeling dr. Sabine Hunnius De wereld door de ogen van een baby GGNet Symposium Het interactieve brein 7 oktober 2011 Hoe

Nadere informatie

Zintuigelijke waarneming

Zintuigelijke waarneming Zintuigelijke waarneming Biologie Havo klasse 5 HENRY N. HASSENKHAN SCHOLENGEMEENSCHAP LELYDORP [HHS-SGL] Docent: A. Sewsahai Doelstellingen De student moet de verschillende typen zintuigen kunnen opnoemen

Nadere informatie

Fantoomsensatie. Oorzaken van fantoomsensaties

Fantoomsensatie. Oorzaken van fantoomsensaties Fantoomsensatie We geven u uitleg over de twee vormen van fantoomsensaties: fantoomgevoel en fantoompijn. U leest over het ontstaan van deze sensaties, hoe u ze kunt ervaren en welke behandelingen mogelijk

Nadere informatie

Motorische ontwikkeling bij kinderen. Erika Velders Kinderfysiotherapeut 1 e lijn Docent Opleiding kinderfysiotherapie

Motorische ontwikkeling bij kinderen. Erika Velders Kinderfysiotherapeut 1 e lijn Docent Opleiding kinderfysiotherapie Motorische ontwikkeling bij kinderen Erika Velders Kinderfysiotherapeut 1 e lijn Docent Opleiding kinderfysiotherapie Motorische ontwikkeling bij kinderen? Mijlpalen Motometrisch Kwantiteit Gebaseerd op

Nadere informatie

SMART trainen. Naar een hoger niveau van de mini-volleybal training. Bert Brinkman, 2001 Terug naar de Volleybal pagina

SMART trainen. Naar een hoger niveau van de mini-volleybal training. Bert Brinkman, 2001 Terug naar de Volleybal pagina SMART trainen Naar een hoger niveau van de mini-volleybal training Bert Brinkman, 2001 Terug naar de Volleybal pagina Structuur Structuur in de training Structuur in het seizoen Doelen stellen Hoger op

Nadere informatie

HAVO. Inhoud. Momenten... 2 Stappenplan... 6 Opgaven... 8 Opgave: Balanceren... 8 Opgave: Bowlen... 10. Momenten R.H.M.

HAVO. Inhoud. Momenten... 2 Stappenplan... 6 Opgaven... 8 Opgave: Balanceren... 8 Opgave: Bowlen... 10. Momenten R.H.M. Inhoud... 2 Stappenplan... 6 Opgaven... 8 Opgave: Balanceren... 8 Opgave: Bowlen... 10 1/10 HAVO In de modules Beweging en Krachten hebben we vooral naar rechtlijnige bewegingen gekeken. In de praktijk

Nadere informatie

De psychologische aspecten van pijn. Au! Marian Rikkert, GZ-psycholoog, Afdeling Medische Psychologie, Ziekenhuis Rivierenland Tiel

De psychologische aspecten van pijn. Au! Marian Rikkert, GZ-psycholoog, Afdeling Medische Psychologie, Ziekenhuis Rivierenland Tiel De psychologische aspecten van pijn Au! Marian Rikkert, GZ-psycholoog, Afdeling Medische Psychologie, Ziekenhuis Rivierenland Tiel Wat is pijn? Definitie: pijnis eenonplezierige, zintuiglijkeen emotioneleervaring

Nadere informatie

Oefeningen na een onderbeenamputatie

Oefeningen na een onderbeenamputatie Oefeningen na een onderbeenamputatie Bij het leren lopen met een prothese zijn mobiliteit, lenigheid en spierkracht belangrijk. Een bewegingsbeperking beïnvloedt de kwaliteit van het staan of lopen negatief.

Nadere informatie

Gedragsneurowetenschappen

Gedragsneurowetenschappen Hoofdstuk 2: Bouw van het zenuwstelsel Gedragsneurowetenschappen Andries Van Wesel (= auteursnaam: Andreas Vesalius) Wordt als een van de grootste anatomen beschouwd aller tijden Heeft precies beschrijvingen

Nadere informatie

H2 Bouw en functie. Alle neuronen hebben net als gewone cellen een gewone cellichaam.

H2 Bouw en functie. Alle neuronen hebben net als gewone cellen een gewone cellichaam. Soorten zenuw cellen Neuronen H2 Bouw en functie Alle neuronen hebben net als gewone cellen een gewone cellichaam. De informatie stroom kan maar in een richting vloeien, van dendriet naar het axon. Dendrieten

Nadere informatie

Samenspel. Anatomie oog, lenzen, gele vlek, kegels / staafje 17.2 behind blue eyes

Samenspel. Anatomie oog, lenzen, gele vlek, kegels / staafje 17.2 behind blue eyes HFST 17 Samenspel Samenspel 17.1 Een ogenblik Anatomie oog, lenzen, gele vlek, kegels / staafje 17.2 behind blue eyes Hersenen, ganglioncellen, bipolairecellen, zichtbaar licht 17.3 Zie je wat je ziet?

Nadere informatie

Welke gebieden in de hersenen veroorzaken de ZvH?

Welke gebieden in de hersenen veroorzaken de ZvH? Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Het brein bij de ZvH: groter dan de som van zijn delen? Een belangrijke

Nadere informatie

Thema. Kernelementen. Emoties Puber- en kinderemotie Eenduidige communicatie

Thema. Kernelementen. Emoties Puber- en kinderemotie Eenduidige communicatie Thema Kernelementen Emoties Puber- en kinderemotie Eenduidige communicatie Tips voor de trainer: Werken met mensen is werken met emotie. Leer emoties als signaal te herkennen, maar niet als leidraad te

Nadere informatie

De Kracht van het Brein regen is slechts regen, dat is nog geen slecht weer

De Kracht van het Brein regen is slechts regen, dat is nog geen slecht weer De Kracht van het Brein regen is slechts regen, dat is nog geen slecht weer John van der Meij Trilemma: Praktijk voor Training, Coaching en Therapie (Oegstgeest) Instituut voor Toegepaste Neurowetenschappen

Nadere informatie