Wat is Social Enterprise?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Wat is Social Enterprise?"

Transcriptie

1 Wat is Social Enterprise? Social Enterprise NL, Working Paper versie 0.5, Amsterdam 15 mei 2012 Social Enterprise NL heeft een maatschappij voor ogen waarin rechtvaardigheid, verbondenheid en duurzaamheid vanzelfsprekend zijn. Een samenleving die effectief reageert op sociale uitdagingen. Social Enterprises zijn, naast overheid, charitatieve instellingen en commerciële bedrijven, een nieuwe en groeiende actor op weg naar deze wereld. Ondernemen om de wereld te verbeteren. Dit samengaan is een nieuw paradigma dat heel normaal zal worden. Social Enterprise NL stelt zich ten doel om de Social Enterprise sector te versterken en te vergroten. De sector heeft grote maatschappelijke betekenis maar is nog weinig herkenbaar en mede daardoor onderontwikkeld. De sector heeft behoefte aan een eenduidige positie en dus aan een nationale definitie. Deze working paper beschrijft de Social Enterprise voor de Nederlandse situatie. Het dient als onderbouwing van een veelheid van activiteiten van Social Enterprise NL, zoals een keurmerk, een award en het ledenbeleid. Wij willen met deze paper ook een proces creëren waar alle belangstellenden en betrokkenen zich achter kunnen scharen, zoals de overheid, educatieve instellingen en impact investeerders. Deze paper is met nadruk een working paper. Wij hopen dat jij als lezer je geroepen voelt om ons te bevragen en/of jouw mening te geven, zodat wij het begrip scherper krijgen en beter onderbouwd. Het Social Enterprise veld is internationaal sterk in opkomst en in beweging. De discussie over de definitie zal nog wel enige jaren voortduren. De groei van het begrip Social Enterprise vindt plaats tegen de achtergrond van verschillende globale crises (financieel, ecologisch, moreel), nieuwe technologische mogelijkheden (mobiele telefonie, social media), nieuwe kennis (ecologie maar ook sociaal/alpha) en een veranderende/kleinere rol van politiek en overheid. Het zoeken naar een nieuwe economie is breed. Wij beperken ons hier tot de Social Enterprise zelf en kijken niet naar de context waarin deze zich vandaag ontwikkelt. Deze paper behandelt: 1. Inleiding 2. Inleven in de wereld van Social Enterprise 3. De vier definiërende kenmerken van een Social Enterprise a. Stelt een maatschappelijk doel boven financiële doelen; impact first b. Is een private onderneming die een dienst of product levert, met of zonder winstoogmerk c. Is financieel zelfvoorzienend door een verdienmodel gebaseerd op waardeuitruil d. Is sociaal in bestuur en bedrijfsvoering. 1

2 1. Inleiding In verschillende delen van de wereld wordt al veel langer gewerkt met het begrip Social Enterprise of -Entrepreneurship en vaak wordt ook de term Social Business gebruikt. De invulling van het begrip is niet altijd hard en verschilt. EMES is een netwerk van wetenschappers die zich richten op onderzoek naar Social Enterprises en de verschillende verschijningsvormen daarvan. De definities die worden gehanteerd verschillen enigszins per regio, zoals bijvoorbeeld de nadruk die in continentaal Europa wordt gelegd op de participatieve wijze waarop een Social Enterprise wordt bestuurd (coöperaties bijvoorbeeld) wat in het Verenigd Koninkrijk hooguit een nice to have kenmerk is. Het begrip Social Business is geïntroduceerd door Mohammed Yunus, oprichter van de Grameen Bank voor microkrediet en Nobelprijs winnaar, en wordt geïnterpreteerd als not-for-profit, hetgeen in het Verenigd Koninkrijk geen voorwaarde is om Social Enterprise genoemd te worden. In Nederland wordt vaak gesproken over Sociaal Ondernemer en ook wel over Sociale Firma. Een Sociaal Ondernemer is iemand die iets sociaals onderneemt, en dat kan zonder bedrijf of juridische eenheid zoals bijvoorbeeld een eenmalig project. Sociale Firma s zijn publieke instellingen zoals Sociale Werkplaatsen, en betreffen dan sociale werkvoorziening veelal vanuit de semi-publieke sector. Social Enterprise Een Social Enterprise is een onderneming met specifieke kenmerken, gepositioneerd in het gebied tussen charitatieve instellingen, overheidsdiensten en commerciële bedrijven. Het is een aparte bedrijfsvorm die niet per se beter of slechter is dan deze andere drie vormen. In deze working paper geven we enkele voorbeelden om het beeldend te maken en beschrijven we de belangrijkste definiërende kenmerken. Het is voor Social Enterprises belangrijk om herkenbaar te zijn op de kenmerken, maar het is in deze fase niet nodig om het bedrijfsleven met een schaartje te knippen in elkaar volledig uitsluitende delen. Vergelijk het met andere begrippen zoals: - familiebedrijf (wanneer is een bedrijf precies wel of niet een familiebedrijf) of - overheidsdienst (een bibliotheek is een overheidsdienst maar zijn de Nederlandse Spoorwegen dat ook of is dat een bedrijf? En wat is de ABN Amro nu de overheid als 100% aandeelhouder is?). Deze paper maakt de essentie van een Social Enterprise duidelijk en verkleint de grijze randgebieden. Het gaat ons meer om de kern van Social Enterprise dan om de vraag of een bepaalde onderneming nu net wel binnen een definitie valt of net niet. Er zijn principiële definiërende kenmerken. Het herkennen van een Social Enterprise vraagt enige inleving. Vergelijk het maar met begrippen zoals kunst (wanneer is iets kunst en wanneer kitsch) of literatuur. Of met het begrip supermarkt. Begrippen die herkenbaar zijn voor degenen die ermee bekend zijn maar niet eenvoudig uit te leggen. Het volgende hoofdstuk dient om gevoel en kleur te geven vanuit voorbeelden. 2

3 2. Inleven in de wereld van Social Enterprise Het heeft geen zin om naar de technocratische definities van Social Enterprise te gaan zonder een gevoel voor het veld en waar het om gaat. Dit hoofdstuk geeft een paar archetypische illustratieve casussen om dat gevoel op te bouwen, en gaat daarna in op de waarde en het belang van de sociale innovatie die door deze ondernemers wordt gerealiseerd. Impact first, en dan de trend setten De oudste en meest besproken casus van Social Enterprise is de Grameen bank voor Microkrediet van Mohammed Yunus, die er de Nobelprijs voor de vrede voor heeft gekregen. De arme bevolking van Bangladesh had geen toegang tot financiële dienstverlening en de banken zagen geen business. Hij heeft dertig jaar geleden een nieuw businessmodel ontwikkeld waardoor het mogelijk werd om kostendekkend kleine leningen te verstrekken aan mensen die geen onderpand konden geven, en die daardoor konden investeren en hun inkomen verhogen en zichzelf en hun familie konden ontwikkelen. Een sociale innovatie van enorme betekenis waar honderden miljoenen mensen van profiteren. De Grameen bank heeft het voorbeeld gecreëerd en het model is inmiddels in bijna alle onderontwikkelde landen beschikbaar gekomen, ingevoerd door veel en ook grote Social Enterprises. Inmiddels is de wereldwijde markt van Microfinanciering zo n U$80 miljard groot en zodanig volwassen dat ook commerciële partijen beginnen toe te treden. De Microkredietmarkt, waar tien jaar geleden nog maar weinig mensen in geloofden, blijkt eenmaal tot wasdom gekomen ook in het commerciële domein te kunnen werken. Dat geldt niet in alle segmenten waar Social Enterprises actief zijn maar wel vaak. De Social Entrepreneur is een wegbereider die de vroege fases van innovatie voor zijn rekening neemt. Fases waar een commercieel ondernemer niet aan gaat beginnen vanwege het hoge risico, de te lange terugverdientijd, en de onzekere opbrengsten. Max Havelaar is een analoog verhaal, gericht op het verbeteren van de omstandigheden van de koffieboeren. Dus geen winstmaximalisatie voor de aandeelhouder, en welke salarissen ga je betalen een het personeel als het geld ten goede moet komen aan de boeren; een lastige balancing act. En dan de marketing? Welke consument koopt nu koffie om een uitgebuite koffieboer te helpen? Koffie moet lekker zijn, goedkoop en aan iets appelleren (moment voor jezelf). Het is marketingtechnisch een lastig concept. Douwe Egberts zou er nooit aan zijn begonnen. Max Havelaar heeft als eerste de koffieketen fair gemaakt. Veel belangrijker is dat zij een consumententrend hebben gecreëerd waar uiteindelijk niemand meer omheen kan. Nu kun je eerlijk overal in de supermarkt vinden. Gewoon in de commerciële keten. In landbouwgif en fairtrade zijn vele analoge voorbeelden te vinden. Tony Chocolonely werkt met slaafvrije chocolade en zijn heel succesvol. De commerciële bedrijven worden daar een beetje nerveus van en dat is prima. We willen hier heel even stil staan bij de bijdrage van de activisten, dus geen Social Enterprises, zoals Wakker dier, de groene sint, Greenpeace, etc. Zijn initiëren en ondersteunen deze trends. 3

4 2,5% van het landbouwareaal is katoen. 25% van alle landbouwgif gaat op deze 2,5%, en een spijkerbroek vraagt 1600 liter water. Het zijn de Social Enterprises die met het oplossen van dit probleem aan de gang gaan. Die oplossingen ontwikkelen en zich richten op de voorlopers bewuste consumenten en zo trends proberen te creëren. Niet de grote commerciële bedrijven. Netl ontwikkelt textiel van brandnetels, Greendaddy verkoopt kleding van bamboe. Als de markt zich vormt zullen de commerciële spelers toetreden. Specialisterren is een IT bedrijf met voornamelijk hoogbegaafde autisten met HBO/WO opleiding. In Nederland zijn er , waarvan er thuis zitten en die de gemeenschap geld kosten. Wij hopen dat Specialisterren een opzet vindt om deze mensen te betrekken en productief te maken. Als dat eenmaal werkt kunnen ook grote commerciële bedrijven met deze mensen werken, zodat een groot deel van hen mee kan gaan doen. Dat is niet alleen in hun belang, maar ook van groot economisch belang want dan gaan zij belasting betalen in plaats van een uitkering. In Nederland zijn vele Social Enterprises. De onthaasting is een horeca gelegenheid in Amersfoort waar al decennia lang mensen met Down syndroom werken. Hen laten meedoen is de missie van dit kleine bedrijf, zeer gewaardeerd door de medewerkers en de klanten. Die moeten soms wat langer wachten dan bij Starbucks en doen dat graag. De Prael is een bierbrouwerij in het hartje centrum van Amsterdam met eenzelfde missie. Social Enterprises zijn in veel sectoren van het bedrijfsleven te vinden. Vaak wordt eenzelfde product geleverd met een heel ander gevoel. De Triodos bank is daar ook een voorbeeld van. Eigenlijk gewoon een bank maar dan echt ethisch en in balans, en dat vertaalt zich naar alle aspecten van beleid en bedrijfsvoering. Innovatie en opschalen Een echte Entrepreneur wil een maatschappelijk probleem echt voor eens en voor altijd oplossen; een systeemverandering doorvoeren (systemic change). Nieuwe concepten vormen, innoveren, impact opschalen door groeien en multipliceren, anderen inspireren tot actie, gedrag van consumenten beïnvloeden. Systeemverandering is geen definiërend kenmerk van een individuele Social Enterprise (dus geen voorwaarde om Social Enterprise genoemd te worden) maar bepaalt wel de maatschappelijke waarde van de sector als geheel. De toppers onder de Social Enterprises zijn ambitieus in hun missie en willen dan ook als vanzelf hun social impact maximeren. Dat vereist innovatie en opschalen. Opschalen gebruiken we als een breed gedefinieerd begrip. Mede door de technologische ontwikkelingen wordt de wereld georganiseerd in steeds kleinere eenheden. In Nederland zijn al bijna een miljoen zzp ers. De groei van het personeelsbestand van een Social Enterprise is dan ook slechts één manier om opschalen vorm te geven. Andere manieren zijn: 4

5 - Franchising: een succesvol concept multipliceren vanuit gelieerde zelfstandige eenheden. Dit kan zeer strak (bijvoorbeeld de Thomashuizen in de zorg) of zeer los waarbij slechts een centraal idee wordt gedeeld - Kopiëren/multipliceren. Een sociaal ondernemer is gedreven vanuit zijn missie en ziet anderen dus veeleer als collega/medestrijder in zijn maatschappelijke missie dan als concurrent. Waarde is maatschappelijke waarde en dus niet het beschermen van Intellectueel Eigendom vanwege de eigen financiële positie, maar juist delen met anderen. Multipliceren is dus een proces waarin een Social Entrepreneur zijn best doet om anderen te bewegen om hem of haar te kopiëren, en dus de impact vergroten door multipliceren. De Grameen bank is eindeloos vaak gekopieerd. Als er 1000 Onthaastings zijn dan participeren bijna alle mensen met Down syndroom in de maatschappij. De ondernemers hebben niet de wens en ook niet de managementcapaciteiten om een grote keten te runnen, maar kunnen wel anderen inspireren om hetzelfde te doen. Vele kleintjes maken een grote (impact) - Vibrant Networks. Het begrip onderneming wordt in de toekomst meer gevat in actieve netwerken waarbij één persoon of een heel klein groepje iets entameren; soms vanuit een heel duidelijk zichtbaar leiderschap maar we zien ook de opkomst van the invisible leader. Op dit moment heeft dat nog voornamelijk plaats in activisme variërend van schoonmaakacties tot de Arabische lente. Innovatie is een belangrijk begrip voor het vergroten van Social Impact. Opschalen kan in bepaalde gevallen worden gezien als een vorm van innovatie. Ethiek, de gemeenschap en de menselijke maat Een Social Enterprise heeft primair een maatschappelijk doel. Barosso zegt a social enterprise is social in it s ends and means. Staffan Nilsson is de voorzitter van de European Social and Economic Committee (zeg maar de Europese SER). Hij spreekt over Social Enterprise als the DNA of a new Europe. Herman Wijffels zegt de industriële organisatie zal ons als mensheid niet meer verder helpen. Het geeft aan dat er ruimte is voor een nieuwe orde en een nieuwe ethiek. Deze ruimte wordt gevoed door excessen en ontsporingen. Wij hebben een zorgsysteem gecreëerd waarin per minuut wordt bepaald hoe lang iemand nodig heeft om te plassen, en waar een menselijke band tussen verzorgde en verzorgende zoveel mogelijk wordt beperkt. Een onnatuurlijke situatie. De grote instituten waar excessen plaatsvinden, zoals woningbouwcorporaties en hogescholen, zijn uit de menselijke maat geschoten en ontberen de benodigde sociale mechanismen. Wheels4all is een soort Greenwheels maar dan georganiseerd met vaste groepen van 25 gebruikers in een wijk. Thermobello is een lokaal energiebedrijf in Culemborg, opgezet als burgerinitiatief. Beiden zien hun social impact niet alleen in groen maar juist ook in het creëren van lokale sociale cohesie. Dit is de belangrijkste reden waarom de overheid van het Verenigd Koninkrijk de Social Enterprise stimuleert; the fabric of society. De speciale juridische eenheid die daar is gecreëerd, een mengvorm van bv en Stichting, heet niet voor niets Community Interest Company; de CIC. Economische redenen zijn natuurlijk ook zeer belangrijk; creating jobs. 5

6 Ethiek hoort inherent bij de Social Enterprise; social in it s ends and means. Dat is ook heel logisch. Een ondernemer die opereert vanuit een maatschappelijke doelstelling doet dat dus met menselijke motieven, en niet met egoïstische (winstmaximalisatie) motieven. Een dergelijk houding zal zich zal als vanzelf vertalen in allerlei aspecten van de bedrijfsvoering, waaronder de winstverdeling en de manier waarop alle betrokkenen een stem krijgen in beleids- en besluitvorming. Innovatie en de rol van de Social Enterprise Iedereen kan zijn eigen mening hebben welke maatschappelijke problemen het beste kunnen worden opgelost door de overheid en welke door charitatieve instellingen. De Social Enterprise is een bedrijf welke een dienst of product levert, en kan dus niet alle problemen oplossen Commerciële bedrijven zijn zich steeds meer bewust van hun verantwoordelijkheid en dat vertaalt zich in zeer concrete programma s. Niet alleen MVO aan de rand (do no harm) maar ook steeds meer in de core business en soms op zoek naar blended value en triple bottom line waarbij ook de social impact wordt gemeten en meegewogen. Bijvoorbeeld Unilever is zeer serieus bezig met haar ecologische footprint via het Sustainable living plan en Phillips heeft eenzelfde intentie onder het programma Ecovision5. Zij zullen echter toch functioneren binnen hoge financiële targets die bepaalde diensten en innovaties uitsluiten. Waar een Social Enterprise succesvol acteert ontstaan blijvende oplossingen, juist vanwege het businessmodel wat de Social Enterprise onderscheidt van de andere actoren. Waar zijn sociale innovaties nu actueel? Bijvoorbeeld in de voedselketen. Wij vangen garnalen, vriezen deze in, varen er mee naar Marokko, daar worden ze ontdooid, dan worden ze gepeld, dan weer ingevroren (en vaak met vocht ingespoten zodat ze zwaarder worden), dan terug naar Nederland gevaren Niet goed voor het milieu en geen wonder dat ze niet bijzonder lekker zijn. Tegelijkertijd heeft Nederland mensen die onder de armoedegrens leven. Is het geen tijd voor een oplossing? En komen de oplossingen dan van de overheid, charitatieve instellingen of commerciële bedrijven? Of van sociaal ondernemers? Bijvoorbeeld in de energievoorziening. Wij moeten voor een groot deel naar renewable energy en dat is het meest efficiënt als het zo dicht mogelijk bij de gebruiker wordt geproduceerd. Kleinschaligheid. Daar heeft de gevestigde orde geen belang bij, deze is ingericht op grootschaligheid en bezit van de infrastructuur. Bijvoorbeeld het drinkwaterprobleem in ontwikkelingslanden. Het zijn de sociaal ondernemers die zich storten op zuivering en ontzilting. Bijvoorbeeld bij maatschappelijke participatie en versterking van de economie; de onthaasting en Specialisterren maar dan in 1000-voud. In ecologie door het delen van stilstaande auto s. De gemiddelde boor draait zeven minuten in zijn hele technische levensduur. Eén boor per straat is echt ruim voldoende, maar dan moeten mensen wel met elkaar in contact. Misschien via een boor-reserveer app? 6

7 Dus ook in sociale verbanden in de wijk; nieuwe sociale structuren aanbrengen dan snijdt het mes aan twee of drie kanten. Back to local. 7

8 3. de kenmerken van een Social Enterprise in Nederland Wij kiezen ervoor om vier definiërende kenmerken van een Social Enterprise te onderscheiden: 1. heeft een maatschappelijk doel wat duidelijk boven financiële doelen staat; impact first 2. realiseert dat doel als private onderneming, met of zonder winstoogmerk, die een dienst of product levert 3. is financieel zelfvoorzienend gebaseerd op handel of andere vormen van waarde uitruil, en is dus beperkt of niet afhankelijk van giften of subsidies 4. is sociaal in de wijze waarop de onderneming wordt gevoerd: heeft een participatieve bestuur filosofie, fair naar medewerkers, fair naar leveranciers en andere partners, minimaliseert de ecologische voetafdruk. De vier kenmerken beschrijven het archetype of de ideale Social Enterprise. Weinig organisaties zullen volledig aan dit beeld voldoen. Kenmerk 1. Primair een maatschappelijk doel; impact first Een Social Enterprise heeft een sociale missie en stelt deze boven financiële doelen. Veel Commerciële bedrijven, misschien wel de meeste, hebben ook een missie die sociaal te noemen is. Bayer maakt belangrijke medicijnen voor onze gezondheid, Unilever maakt op verantwoorde manier voeding die wij nodig hebben om te leven en Albert Heijn doet steeds meer Puur&Eerlijk. Commerciële bedrijven ontwikkelen en bouwen zonnepanelen en elektrische auto s. Allemaal aspecten die je sociaal zou kunnen noemen. Vaak is het personeel zeer trots op deze aspecten. Deze commerciële bedrijven zijn geen Social Enterprise, onder meer omdat zij hun financiële doelstelling boven hun sociale doelstelling stellen. Goede commerciële bedrijven willen in hun proces zo min mogelijk schade doen (MVO) en vaak ook een bijdrage leveren aan een betere wereld. Social Enterprises moeten financieel gezond zijn om hun missie te realiseren. Beiden zullen op hun eigen manier worstelen met de balans tussen deze aspecten. Het verschil lijkt soms een nuance maar vertaalt zich wel degelijk in allerlei gedrag van de onderneming. Winstgerichtheid treedt alleen op als er een betrokkene is die de macht heeft om de winst in hoge mate toe te eigenen. De machtsstructuur is vaak een relevante indicator om te zien of de financiële doelstelling boven de maatschappelijke doelstelling staat. Wanneer is een missie dan Social? De Engelstalige Wikipdia stelt social is a fuzzy concept. Het Engelse begrip Social is niet precies hetzelfde als het Nederlandse begrip Sociaal. Corporate Social Responsability vertaalt naar Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. Social betekent eigenlijk Maatschappelijk. Het verwijst 8

9 naar een groter belang. Sociaal verwijst meer naar de relatie tussen mensen en groepen. Beide zijn in dit kader relevant. Sociaal is je richten op de gemeenschap. Social Enterprises richten zich vanuit hun missie op een gemeenschap of groep, en niet louter op een doelgroep van klanten die kunnen betalen voor hun dienst of product. Hun doelstelling is breder dan de betalende klant. In economisch jargon, de Social Enterprise heeft positieve externaliteiten. Professor Santos van Insead heeft geëxperimenteerd met het argument dat positieve externaliteiten de bestaansreden van Social Enterprises zijn. Een Social Enterprise richt zich op een of verschillende soorten van gemeenschap groter dan de direct betalende klanten: a. De maatschappij als geheel. SE s die zich bezig houden met ecologische kleding hebben tot doel om de koper blij te maken met hun product, maar een hogere doelstelling is het verminderen van de hoeveelheid landbouwgif. Vaak is een hoger doel ook om het consumentenbewustzijn en gedrag blijvend te beïnvloeden. De gehele maatschappij profiteert, niet alleen de betalende klanten. b. Een achterstandsgroep. Het vergroten van gelijkwaardigheid in de maatschappij. Een restaurant waar mensen met down syndroom bedienen levert een dienst aan de betalende klant, een koffie of lunch. Het hogere doel is maatschappelijke participatie, de eigenwaarde en de economische betekenis van de mensen die er werken. c. Specifiek gericht op versterking van een gemeenschap (community) of het gemeenschapsgevoel, gericht op de idee dat de leden van de gemeenschap een beter leven hebben door sociale cohesie, zoals minder eenzaamheid en meer veiligheid. Deze gedrevenheid is in Nederland nog weinig herkenbaar, maar in het Verenigd Koninkrijk een van de grote redenen waarom de overheid een positief klimaat schept voor Social Enterprises. Social Enterprises hebben een inherente afweging te maken. De tevredenheid van de betalende klant, die vanzelfsprekend een voorwaarde voor succes is, zal niet het doel van de bedrijfsvoering zijn. Vaak is er een gemengd verdienmodel. Daar waar een dienst wordt verleend aan een achterstandsgroep die niet volledig voor deze dienst kan betalen, zal de Social Enterprise andere inkomensstromen moeten realiseren zoals sponsors werven, of op een goedkopere manier de benodigde capaciteit verwerven, bijvoorbeeld via vrijwilligers. Social is het goede doen Dit richten op wil nog niet zeggen dat alle diensten die zich op een gemeenschap ook per definitie maatschappelijk zijn. Het gaat ook om het goede. Het goede is nogal voor interpretatie vatbaar. Is een kliniek die zich richt op de beëindiging van zwangerschappen van tieners uit de lage sociale klassen sociaal of niet? Toch zijn er wel handvatten op dit gebied. 9

10 Een eerste observatie is dat een Social Enterprise zich zou moeten bewegen in het realiseren van de algemene verklaring van de rechten van de mens (people) waar allerlei rechten zijn vastgelegd, zoals gezondheid en educatie. De verklaring van de commissie Bruntlandt (planet), maar planet is also people want uiteindelijk worden wij als mensheid weer geconfronteerd met alles wat wij met deze aarde doen, geeft ook handvatten. Een organisatie die de belangen van een gedefinieerde groep mensen (ras, religie, regio) behartigt ten opzichte van een andere groep is geen Social Enterprise. Wij zullen hier later verder onderzoek naar stimuleren. Kenmerk 2. Een Social Enterprise is een private onderneming, met of zonder winstoogmerk, die een dienst of product levert Het Social Enterprise veld wordt in hoge mate beïnvloedt door de maatschappelijke context. De taakopvatting van de overheid bepaalt mede het speelveld van Social Enterprises. Waar in Nederland een bibliotheek een overheidsdienst is, zal dat in de Verenigde Staten of in Afrika een Social Enterprise zijn. Wij richten ons in deze paper specifiek op Nederland, maar een vergelijking met de internationale kaders en ontwikkeling kan soms leiden tot beter begrip. In verschillende landen wordt Sociaal Ondernemen gericht gestimuleerd en ook de Europese Unie buigt zich over dit onderwerp. In Nederland is dat nog niet het geval, hoewel bijvoorbeeld de Nederlandse Sociale Woningbouw na de tweede wereldoorlog vanuit vergelijkbare redenering is ontstaan. De overheid trekt zich steeds verder terug. Veel van de oude overheidsdiensten zijn in het commerciële domein gebracht, zoals telefonie, post, energie en openbaar vervoer. Dat proces zal doorgaan en lang niet altijd is overdracht naar commercieel gedreven ondernemingen de beste oplossing. Indien een gemeente de bibliotheek sluit vanwege de bezuinigingen ontstaat geen ruimte voor een commerciële aanbieder. Dergelijke gaten zijn mogelijk wel te vullen door sociaal ondernemers of door een charitatieve instelling. De grens tussen publiek en privaat is niet altijd scherp. In Nederland is een grote semi-overheids sector, in openbaar vervoer, cultuur, educatie, gezondheidszorg en zorg. Een gesubsidieerd theater of museum dat goedkoop in een pand van de gemeente zit lijkt in theorie onafhankelijk met een eigen Raad van Toezicht gebaseerd op coöptatie, maar is zo zwaar aan de overheid gebonden dat wij dat niet als privaat en dus onafhankelijk zouden kenmerken. Social Enterprises leveren een product of dienst Social Enterprises hebben een sociale missie en leveren een product of dienst, wat hen onderscheidt van activisten en politieke bewegingen. Organisaties zoals Greenpeace en Amnesty International 10

11 hebben een sociale missie en proberen deze te realiseren via activisme en politieke invloed. Daarmee zijn het dus geen Social Enterprises. Dit kenmerk werd door de vader van het begrip, professor Dees van Harvard, in de negentiger jaren sterk benadrukt. Social Enterprises opereren met of zonder winstoogmerk Door een winstoogmerk toe te laten maken we de sector diffuser dan als we winst zouden uitsluiten. Wij vinden ruimte voor winst van doorslaggevend belang om de juiste spelers naar dit maatschappelijk veld te trekken. De not-for-profit Social Enterprises worden voornamelijk gevoerd door personen die op een salarisbasis worden beloond, en gefinancierd door geefgeld, fondsen of Social Venturing; dus zeer rijke particulieren die op deze wijze een maatschappelijke betekenis zoeken. De sector zal veel meer impact hebben als ook gedreven ondernemers toetreden die een persoonlijke investering doen en een persoonlijk risico nemen, en dus ook enige compensatie voor dit risico. Dat vereist ook de potentie tot een redelijke vergoeding, meer dan salaris voor uren. Het winstoogmerk laat ook ruimte voor een ander soort financiers die weliswaar 3D of impact investing zoeken, maar dat niet zien als louter geefgeld of speelgeld. Winstoogmerk toelaten vergroot de transparantie. Not-for-Profit is een rekbaar begrip. Een Social Enterprise die wordt gevoerd vanuit een Stichting zonder winstoogmerk kan haar directeur ver boven de Balkenende norm betalen. Dat is voor de persoon misschien niet fiscaal het meest gunstig maar komt toch veel voor. De Stichting kan geld lenen tegen een hoge rente (11% is geen uitzondering) en op deze wijze Return-on-Investment creëren. Ook kan een ondernemer werken met een BV en een Stichting, en dan nog een royalty rekenen voor het Intellectueel Eigendom wat buiten de Stichting valt. Wij verkiezen een redelijk winstoogmerk boven niet-transparante constructies. Een winstoogmerk is iets anders dan winstmaximalisatie. Winstbeperking De afbakening ten opzichte van een commercieel bedrijf wordt gedreven door het principe impact first tastbaar te vertalen en het niet te laten bij mooie woorden. Een Social Enterprise neemt haar Maatschappelijke doelstelling dermate serieus dat zij: - een redelijke en beperkt winstoogmerk publiceert, redelijk in verhouding tot geïnvesteerd vermogen en risico, of - een deel van de winst terugsluist naar het Maatschappelijk doel, en dus een beperking neemt in dividenduitkering én ingeval van een verkoop van het bedrijf. Hierbij gaan wij uit van haar maatschappelijke doelstelling. Een onderneming die geld schenkt aan een niet-gerelateerd doel doet een gift, wat iets anders is dan een teruginvestering. 11

12 In de Nederlandse situatie vinden we Social Enterprises in bijna alle juridische gedaantes; BV s, Stichtingen, Verenigingen, coöperaties, etc. Veel Social Enterprises zijn momenteel gedwongen om te werken met een complexe structuur van Stichting én BV. In het Verenigd Koninkrijk is de juridische entiteit CIC (Community Interest Company) gecreëerd die het midden houdt tussen B.V. en Stichting met elementen van een coöperatie. Het criterium van winstbeperking is in Nederland niet eenvoudig toe te passen. Indien wordt gewerkt vanuit een stichting is het inherent ingebouwd (maar daarbinnen onmogelijk om winst te maken). Indien wordt gewerkt vanuit een BV niet. Het is voor de Social Enterprises belangrijk dat het een duidelijke sector wordt met een heldere identiteit. Het is voor de herkenbaarheid van de sector niet goed als allerlei commerciële bedrijven deze titel gaan voeren vanuit belang van imago. Dus een iets harder criterium dan aspiratie is gewenst. De eis is dan ook dat een organisatie die de identiteit Social Enterprise wenst, een gepubliceerde beleidsintentie dient te hebben om binnen drie jaar binnen de harde criteria te vallen, en bereid is om daar ook op aangesproken te worden. Kenmerk 3. Een Social Enterprise is financieel zelfvoorzienend gebaseerd op waardeuitruil Financieel zelfvoorzienend wil zeggen dat de Social Enterprise een verdienmodel heeft gebaseerd op waarde uitruil, waardoor er een relatief grote mate van onafhankelijkheid is. Juist deze onafhankelijkheid is een factor. Organisaties die afhankelijk zijn van giften en subsidies zijn vaak overgeleverd aan de stemmingen van een donor of de politiek. Dat laatste is in Nederland sterk zichtbaar. Goede sociale dienstverlening wordt na vier jaar gestopt als de politieke verhoudingen in een gemeenteraad wijzigen. Soms wordt de dienst wel doorgezet maar gegund aan een andere partij ongeacht de prestaties van de dienstverlener. Waarde uitruil betekent dat de Social Enterprise waarde teruggeeft voor het geld dat wordt ontvangen, en de ontvanger deze waarde ook financieel kan benoemen en waarderen. Dat kan breder zijn dan een prijs die een klant betaalt voor de dienst of het product. Een commercieel bedrijf die een sponsorship doet vanuit het argument van naamsbekendheid en imago, doet een bijdrage die niet direct samenhangt met de dienst of product of van de Social Enterprise, maar die wel een waarde heeft voor de sponsor. De sponsor zal dit afwegen tegen andere vormen van publiciteit zoals adverteren. Het is een zakelijke keuze om juist met deze Social Enterprise in zee te gaan. Het resultaat is meetbaar en indien de waarde voor de sponsor positief is zal het op zakelijke gronden worden voortgezet. Een dergelijke sponsorship classificeren wij niet als donatie maar als waardeuitruil. De grens tussen een donatie (geen waarde uitruil) en een bijdrage die wel is gebaseerd op waarde uitruil is niet altijd heel scherp. Ter illustratie; Wikipedia heeft een verdienmodel gebaseerd op donaties van gebruikers. Is deze donatie een gift of een vrijwillige betaling voor een geleverde dienst? Wij neigen naar het laatste 12

13 omdat degene die bijdraagt ook profiteert van de dienst. Indien iemand iets geeft voor een hongersnood of een tsunami is er geen relatie tussen de donateur en de besteding van het geld. Wikipedia heeft grote maatschappelijke waarde door het gratis ter beschikking stellen van kennis, en dus Social Enterprise. Trading value, waarde uitruil In het onderstaande schema van Venturesome, een internationaal algemeen geaccepteerd kader, wordt de Social Enterprise gepositioneerd tussen goede doelen en commerciële bedrijven. De afbakening ten opzichte van charities ligt in het verdienmodel. Een Social Enterprise heeft potentially >75% trading revenue. Dus omzet uit diensten, producten of andere vormen van waarde uitruil zoals bijvoorbeeld sponsorships. Een Social Enterprise heeft dus potentieel meer dan 75% verdiende inkomsten uit waarde uitruil. Wat is dan potentieel? Het is voor de Social Enterprises belangrijk dat het een duidelijke sector wordt met een heldere identiteit. Het is voor de herkenbaarheid van de sector niet goed als charitatieve instellingen deze titel voeren vanuit belang van imago. Dus een harder criterium dan aspiratie is gewenst. De tweede voorwaarde is dat een organisatie een gepubliceerde beleidsintentie dient te hebben om binnen drie jaar binnen de harde criteria te vallen en bereid is om daar ook op aangesproken te worden. Deze dimensie dekt ook een onafhankelijkheid van de overheid af. Kenmerk 4. Een Social Enterprise is sociaal in de bedrijfsvoering It goes without saying; walk your talk. Een Social Enterprise heeft een maatschappelijke missie die zich ook vertaalt in de wijze waarop de onderneming wordt bestuurd en gevoerd. Participatief bestuursmodel 13

Wat zijn social enterprises en wat zijn ze niet?

Wat zijn social enterprises en wat zijn ze niet? 1 Zakelijke idealisten Wat zijn social enterprises en wat zijn ze niet? Je kunt op allerlei manieren een bedrijf beginnen. Je beheerst bijvoorbeeld een ambacht, bent laten we zeggen schoenmaker, en neemt

Nadere informatie

+ = Sociaal ondernemerschap?

+ = Sociaal ondernemerschap? + = Sociaal ondernemerschap? A Positive Theory of Social Entrepreneurship Filipe M. Santos, INSEAD 2009 Het economisch maatschappelijke veld Wie zijn de spelers? Wat onderscheid de sociaal ondernemers

Nadere informatie

Samen, duurzaam doen!

Samen, duurzaam doen! Samen, duurzaam doen! Een online platform voor duurzaamheid in de Kromme Rijn en Utrechtse Heuvelrug Transitie: We leven niet in een tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Jan

Nadere informatie

De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie

De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie Feike Sijbesma, CEO Royal DSM In de loop der tijd is het effect van bedrijven op de maatschappij enorm veranderd. Vijftig tot honderd

Nadere informatie

Wat is sociaal ondernemen?

Wat is sociaal ondernemen? Wat is sociaal ondernemen? Wat is sociaal ondernemen Wat is een sociaal bedrijf? Wat is een sociale onderneming? Waar denk je aan bij maatschappelijk verantwoord ondernemen? Welke sociale ondernemingen

Nadere informatie

Sociaal ondernemen: innovatief ondernemen met dubbele winst

Sociaal ondernemen: innovatief ondernemen met dubbele winst Sociaal ondernemen: innovatief ondernemen met dubbele winst Conferentie Samen werken aan lokaal ondernemerschap 19 november 2015 Bert Otten Radar Advies Lianne Harrewijn IMK Sociaal ondernemen is in! sociaal

Nadere informatie

Civic economy; de hype voorbij

Civic economy; de hype voorbij Civic economy; de hype voorbij workshop conferentie Uitdagingen voor de stedelijke economie 2014-2018 Zwolle, 4 mrt. 2014 Jeroen den Uyl (Twynstra Gudde, juy@tg.nl, 06-10543056) en Bram Heijkers (Platform31,

Nadere informatie

Energie van ons allemaal

Energie van ons allemaal VNO-NCW Themabijeenkomst Energietransitie Michael Fraats Trianel Energie B.V. 28 November 2011 1 Energie van ons allemaal 30-11-2011 2 Energie van ons allemaal is de essentie van Trianel Energie: Gericht

Nadere informatie

Civic economy; de hype voorbij

Civic economy; de hype voorbij Civic economy; de hype voorbij workshop conferentie Uitdagingen voor de stedelijke economie 2014-2018 Den Bosch, 27 feb 2014 Stefan Panhuijsen (Social Enterprise.NL) en Bram Heijkers (Platform31) Civic

Nadere informatie

Leiden is een typische studentenstad en heeft dus veel kamerbewoners.

Leiden is een typische studentenstad en heeft dus veel kamerbewoners. EC 01. EEN KAMER HUREN IN LEIDEN. Leiden is een typische studentenstad en heeft dus veel kamerbewoners. Vermoedelijk blijft het aanbod van kamers achter bij de vraag, waardoor er gemakkelijk prijsopdrijving

Nadere informatie

Duurzaamheidsbeleid Doingoood

Duurzaamheidsbeleid Doingoood Duurzaamheidsbeleid Doingoood Over Doingoood Doingoood bestaat uit 2 delen: Doingoood volunteer work (sociale onderneming) en Doingoood foundation (stichting). In al onze werkwijzen en procedures gaan

Nadere informatie

Aan de Raad Raad Made, 24 oktober 2014

Aan de Raad Raad Made, 24 oktober 2014 Aan de Raad Raad Made, 24 oktober 2014 OPINIERONDE 2 oktober 2014 Agendapuntnummer: 6 Raadsvergadering 16 oktober 2014 Onderwerp: Sociale randvoorwaarden windenergie Registratienummer: 14int03080 Casenr:

Nadere informatie

Ecological Management Foundation

Ecological Management Foundation Ecological Management Foundation Beleidsplan Frederik Claasen In opdracht van Bestuur EMF December 2013 Projectnummer 2047 Ecological Management Foundation C/o Aidenvironment Barentszplein 7 1013 JN Amsterdam

Nadere informatie

voor werkgelegenheid voor maatschappelijk rendement voor iedereen

voor werkgelegenheid voor maatschappelijk rendement voor iedereen voor werkgelegenheid voor maatschappelijk rendement voor iedereen 1 MVO, Social Return, SROI en social enterprise Iedereen winst Hoe kunnen we nu en in de toekomst uw inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt

Nadere informatie

Introductie. Figuur 1 De actie van Coca Cola

Introductie. Figuur 1 De actie van Coca Cola Inhoud Introductie... 2 Maatschappelijk verantwoord ondernemen... 3 Duurzaamheid... 4 Maatschappelijk betrokken ondernemen... 5 Het verschil tussen MVO en MBO... 6 Bronnelijst... 7 MBO... 7 MVO... 7 Introductie

Nadere informatie

Financiering. (Alternatieve) Financiering en Voorwaarden. Financiering - MCN

Financiering. (Alternatieve) Financiering en Voorwaarden. Financiering - MCN Financiering (Alternatieve) Financiering en Voorwaarden Financiering - MCN De kapitaalmarkt in Beweging Toegang tot bancaire financiering meer onder druk Investeerders schuiven op in het gat dat banken

Nadere informatie

1 Aanbevolen artikel

1 Aanbevolen artikel Aanbevolen artikel: 25 november 2013 1 Aanbevolen artikel Ik kan het, ik kan het zélf, ik hoor erbij Over de basisingrediënten voor het (psychologisch) welzijn Een klassieke motivatietheorie toegelicht

Nadere informatie

SOCIAL ENTERPRISE NL SOCIAL ENTERPRISE NL

SOCIAL ENTERPRISE NL SOCIAL ENTERPRISE NL SOCIAL ENTERPRISE MONITOR 2013 Een rapport over de Social Enterprise NL survey 2012 1 SOCIAL ENTERPRISE NL Dit rapport presenteert de conclusies van de eerste Social Enterprise Monitor, uitgevoerd en opgesteld

Nadere informatie

DE PARTICIPATIEWET VOOR U ALS WERKGEVER

DE PARTICIPATIEWET VOOR U ALS WERKGEVER UTRECHT MIDDEN DE PARTICIPATIEWET VOOR U ALS WERKGEVER Doel van de Participatiewet De Participatiewet vervangt de bijstandswet, de Wet sociale werkvoorziening en een deel van de Wajong. Het doel van de

Nadere informatie

Stichting Day for Change

Stichting Day for Change Day for Change Microfinanciering 'Microkrediet is geen panacee voor alles, er is veel meer nodig. Maar de gedachte die er aan ten grondslag ligt - niet geven maar lenen - moeten we veel breder verspreiden.

Nadere informatie

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole Sociale media hebben individuen meer macht gegeven. De wereldwijde beschikbaarheid van gratis online netwerken, zoals Facebook,

Nadere informatie

Deel 1: de ORGANISATIE-MONITOR

Deel 1: de ORGANISATIE-MONITOR Deel 1: de ORGANISATIE-MONITOR Deze Monitor gaat over: je organisatie (initiatief): mensen, activiteiten, organisatie, financiële situatie. TOELICHTING MONITOR ORGANISATIE LET OP: Deze vragenlijst bestaat

Nadere informatie

Verslag kernteam overleg nr. 4 WISE Donderdag 5 juni 2014 10.00 12.00 uur Het Breedhuis, Het Breed 16

Verslag kernteam overleg nr. 4 WISE Donderdag 5 juni 2014 10.00 12.00 uur Het Breedhuis, Het Breed 16 Verslag kernteam overleg nr. 4 WISE Donderdag 5 juni 2014 10.00 12.00 uur Het Breedhuis, Het Breed 16 Aan het kernteam worden een aantal vragen voorgelegd naar aanleiding van de adviezen uit de zevende

Nadere informatie

Stilstaan bij vooruitgang

Stilstaan bij vooruitgang Stilstaan bij vooruitgang Thuis in duurzaam organiseren Duurzaam rendement is geld verdienen... en meer... Onze visie op duurzaamheid Duurzaamheid is een modewoord geworden. Om mee te gaan met de trend

Nadere informatie

Veelgestelde vragen. Algemeen. 1. Waarom is de IGNITE Award opgezet?

Veelgestelde vragen. Algemeen. 1. Waarom is de IGNITE Award opgezet? Veelgestelde vragen Algemeen 1. Waarom is de IGNITE Award opgezet? Nederland kent naar schatting tussen de 3000 en 4000 social enterprises, een relatief kleine maar groeiende sector, met groot potentieel.

Nadere informatie

Maaike Rodenburg. maaikerodenburg@hotmail.com. 1. Resultaten blz. 2 2. Conclusie blz. 3 3. Antwoorden blz. 4

Maaike Rodenburg. maaikerodenburg@hotmail.com. 1. Resultaten blz. 2 2. Conclusie blz. 3 3. Antwoorden blz. 4 Maaike Rodenburg maaikerodenburg@hotmail.com 1. Resultaten blz. 2 2. Conclusie blz. 3 3. Antwoorden blz. 4 1 In totaal zijn alle 38 supporters van Cittaslow Midden-Delfland uitgenodigd om deel te nemen

Nadere informatie

HET PROJECT WAAR ALLES IN SAMEN KOMT WATER SHOPS IN INDIA CARE. ACT. SHARE. LIKE CORDAID.

HET PROJECT WAAR ALLES IN SAMEN KOMT WATER SHOPS IN INDIA CARE. ACT. SHARE. LIKE CORDAID. HET PROJECT WAAR ALLES IN SAMEN KOMT WATER SHOPS IN INDIA CARE. ACT. SHARE. LIKE CORDAID. SCHOON WATER: BRON VAN VOORSPOED... WATER > GEZONDHEID > EDUCATIE > ECONOMISCHE ONTWIKKELING > WELVAART Zonder

Nadere informatie

MVO IN DE VERSNELLING TRENDS VOOR GROENE & SOCIALE ECONOMIE WORD OOK KLIMAATNEUTRAAL MAAK KANS OP CLIMATE MAKE OVER

MVO IN DE VERSNELLING TRENDS VOOR GROENE & SOCIALE ECONOMIE WORD OOK KLIMAATNEUTRAAL MAAK KANS OP CLIMATE MAKE OVER MVO IN DE VERSNELLING TRENDS VOOR GROENE & SOCIALE ECONOMIE WORD OOK KLIMAATNEUTRAAL MAAK KANS OP CLIMATE MAKE OVER IE Motoren Event Karin Jansens MVO Nederland 15 sept 2015 MVO GAAT OVER URGENTIE EN OPTIMISME

Nadere informatie

Leeratelier Sociaal Ondernemerschap 2016-2017

Leeratelier Sociaal Ondernemerschap 2016-2017 Leeratelier Sociaal Ondernemerschap 2016-2017 Leeratelier Sociaal Ondernemerschap 2016 Sociale ondernemingen spelen een steeds belangrijkere rol in de lokale economie. Bedrijven zoals Taxi Electric, The

Nadere informatie

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade Wat is Fairtrade EERLIJKE HANDEL STAAT VOOROP KEURMERK INTERNATIONALE SAMENWERKING HANDEL GEMEENTE DUURZAAMHEID Een beter leven Veel boeren en arbeiders in arme landen (ook wel ontwikkelingslanden ) hebben

Nadere informatie

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM De tijd dat MVO was voorbehouden aan idealisten ligt achter ons. Inmiddels wordt erkend dat MVO geen hype is, maar van strategisch belang voor ieder

Nadere informatie

Beleidsplan. Februari 2010

Beleidsplan. Februari 2010 Beleidsplan 2010 Februari 2010 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Missie en doelen... 4 2.1 Missie en visie... 4 2.2 Uitgangspunten voor de projecten... 4 2.3 Overige waarden en overtuigingen... 5 3. Doelen

Nadere informatie

Leergang Leiderschap voor Professionals

Leergang Leiderschap voor Professionals Leergang Leiderschap voor Professionals Zonder ontwikkeling geen toekomst! Leergang Leiderschap voor Professionals Tijden veranderen. Markten veranderen, organisaties en bedrijven veranderen en ook de

Nadere informatie

Wereldproblemen te lijf met business modellen

Wereldproblemen te lijf met business modellen INTERVIEW tekst: Maarten van der Schaaf Wereldproblemen te lijf met business modellen Marcello Palazzi behoort al decennia tot de voorhoede van het mondiale duurzame bedrijfsleven. Samen met Leen Zevenbergen

Nadere informatie

Social Media Marketing strategie

Social Media Marketing strategie Social Media Marketing strategie --= werkboek =-- 1. Bepaal je doelstelling Vaak zal SMM een onderdeel zijn van bestaande marketingcommunicatieplannen. Een extra kanaal om je doelgroep te bereiken. Soms

Nadere informatie

Factsheet. Ooit gedacht dat je met een potje pindakaas de wereld kunt veranderen? Of met een banaan? Het kan. Dankzij fairtrade.

Factsheet. Ooit gedacht dat je met een potje pindakaas de wereld kunt veranderen? Of met een banaan? Het kan. Dankzij fairtrade. Elke dag π± Factsheet Initiatief fairbezig.nl Fairbezig.nl is een initiatief van Fair Trade Original, de Landelijke Vereniging van Wereldwinkels en Stichting Max Havelaar met steun van de Nationale Postcode

Nadere informatie

Nieuwe verbindingen. Inspiratie voor innovatie. Van Kenniscreatie naar Kenniscirculatie. Peter Koudstaal 3 juni 2010

Nieuwe verbindingen. Inspiratie voor innovatie. Van Kenniscreatie naar Kenniscirculatie. Peter Koudstaal 3 juni 2010 Nieuwe verbindingen Inspiratie voor innovatie Van Kenniscreatie naar Kenniscirculatie Peter Koudstaal 3 juni 2010 2 Inhoud 1. Hoe behoeften leiden tot nieuwe verbindingen 2. Aan de slag met nieuwe verbindingen

Nadere informatie

Crowdfunding in Nederland 2012. Crowdfunding in 2012: de cijfers

Crowdfunding in Nederland 2012. Crowdfunding in 2012: de cijfers Crowdfunding in Nederland 2012 Crowdfunding in 2012: de cijfers Dit rapport is opgesteld door Douw&Koren en gepubliceerd op 23 januari 2013. Copyright Douw&Koren Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze

Nadere informatie

The Future: what s in it for us!

The Future: what s in it for us! The Future: what s in it for us! Tim Rook Marketing Republic! 16 juni 2010 Persoonlijke introductie: Chief Inspiration Officer: Marketing Republic! Ruim 20 jaar ervaring in Channel Marketing & Communicatie:

Nadere informatie

Winst met Waarde. In 3 stappen de unieke waarde van je bedrijf vergroten

Winst met Waarde. In 3 stappen de unieke waarde van je bedrijf vergroten Winst met Waarde In 3 stappen de unieke waarde van je bedrijf vergroten Erwin Meijboom Je hebt de stap genomen om deze e-paper te downloaden! Ben je startend ondernemer, wil je je startup gaan ontwikkelen,

Nadere informatie

Naslagwerk KOERS. Producten van dit documenten zijn:

Naslagwerk KOERS. Producten van dit documenten zijn: Naslagwerk KOERS Dit document is bedoeld om ieder individu een eigen beeld te laten formuleren van de eigen koers als werkend mens en vervolgens als functionaris. Daarna kun je collectief de afdelingskoers

Nadere informatie

Praktijkvoorbeelden van Coöperatieven in Nederland

Praktijkvoorbeelden van Coöperatieven in Nederland Praktijkvoorbeelden van Coöperatieven in Nederland Coöperatief Seminarie Brussel Februari 2014 Wilbert van den Bosch Grote Diversiteit NL Coops 1 Coöperatieve organisatie Ledenzeggenschap Geen aandeelhouders

Nadere informatie

Create Share & Inspire

Create Share & Inspire Create Share & Inspire De Social Enterprise Verbeter de wereld Begin een Bedrijf Boek van Willemijn Verloop en Mark Hillen De Missie & Visie Onze Missie Vrouwelijke professionals helpen om hun persoonlijke

Nadere informatie

Goede Zaken MBO voor Dummies

Goede Zaken MBO voor Dummies Goede Zaken MBO voor Dummies Kansen voor ideëel en commercieel www.goedezaken.eu 1 Onderneming van de 21 e eeuw People (mensen) MVO Planet (milieu) Profit (winst) MBO als onderdeel van MVO Verzoeken aan

Nadere informatie

In 7 stappen naar geïntegreerd rapporteren. Naar een toekomstbestendig mkb-bedrijf

In 7 stappen naar geïntegreerd rapporteren. Naar een toekomstbestendig mkb-bedrijf In 7 stappen naar geïntegreerd rapporteren Naar een toekomstbestendig mkb-bedrijf Colofon De tekst van deze brochure is tot stand gekomen met medewerking van NEMACC, het mkb-kenniscentrum waarin de NBA

Nadere informatie

Gewenst aantal koopzondagen

Gewenst aantal koopzondagen KOOPZONDAGEN IN HILVERSUM EEN SP-ONDERZOEK ONDER WINKELIERS Gewenst aantal koopzondagen 50% 6% 32% Minder Evenveel Meer Overig HILVERSUM Naar aanleiding van de aankomende Winkeltijdenverordening Hilversum

Nadere informatie

Versterken binnenstad Het aanbieden van een bibliotheekvoorziening

Versterken binnenstad Het aanbieden van een bibliotheekvoorziening Versterken binnenstad Het aanbieden van een bibliotheekvoorziening (ook als ontmoetingsplek) in de binnenstad. Cultuurparticipatie Kernfuncties leren, lezen en informeren bieden voor burgers mogelijkheden

Nadere informatie

Variatie in organisaties

Variatie in organisaties Variatie in organisaties Godelieve Spaas Metaforen Sinds mensenheugenis gebruiken we metaforen om de essentie te verbeelden van een verschijnsel. Voor organisaties hebben we er honderden, zo niet duizenden.

Nadere informatie

MVO en MBO in Haarlem

MVO en MBO in Haarlem MVO en MBO in Haarlem Wendy Stubbe 3 november 2010 Today s to do list Over CSR Academy Wat is Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen? Verantwoord en Betrokken Ondernemen? MVO & MBO in Haarlem MVO BlikOpener

Nadere informatie

Nieuwe retail business modellen. Partnervoorstel: ondersteunen en participeren

Nieuwe retail business modellen. Partnervoorstel: ondersteunen en participeren Nieuwe retail business modellen Partnervoorstel: ondersteunen en participeren Achtergrond Retail business modellen voor MKB ondernemers in de mode- en woonbranche Is het noodzakelijk? De combinatie voldoende

Nadere informatie

inspireren en innoveren in MVO

inspireren en innoveren in MVO inspireren en innoveren in MVO Inleiding Gert Van Eeckhout Beleidsondersteuner MVO - Departement WSE Wat is MVO? Waarom MVO? Beleidslijnen Vlaamse overheid MVO? een proces waarbij ondernemingen vrijwillig

Nadere informatie

Max Havelaar: 25 jaar ontwikkeling. Persontmoeting 28 augustus 2014 Lily Deforce Directeur

Max Havelaar: 25 jaar ontwikkeling. Persontmoeting 28 augustus 2014 Lily Deforce Directeur Max Havelaar: 25 jaar ontwikkeling Persontmoeting 28 augustus 2014 Lily Deforce Directeur Agenda 25 jaar Fairtrade: van de boer in het Zuiden tot op ons bord - Evolutie van 1989 tot 2014 - Trade not aid

Nadere informatie

Slimmer werken met mensen

Slimmer werken met mensen Slimmer werken met mensen Paul Breman Mijn Bedrijf 2.0 wordt mede gefinancierd met steun van het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling van de Europese Commissie, de Provincie Utrecht en de Gemeente

Nadere informatie

BLOG: 25 redenen Waarom MVO belangrijk is voor jou organisatie

BLOG: 25 redenen Waarom MVO belangrijk is voor jou organisatie mvoconsultants.nl BLOG: 25 redenen Waarom MVO belangrijk is voor jou organisatie Waarom MVO? Dat is een vraag die wij altijd stellen voordat bedrijven een begin maken met hun beleid op het gebied van maatschappelijk

Nadere informatie

Hoofdlijnen van het beleidsplan Stichting Save the Children Nederland

Hoofdlijnen van het beleidsplan Stichting Save the Children Nederland Hoofdlijnen van het beleidsplan Stichting Save the Children Nederland 1 Inhoud Identiteit van de organisatie Naam, contactgegevens en registraties Doelstelling Visie Missie Waarden Theorie van verandering

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Het Europees Sociaal Fonds Financieringsinstrumenten

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Het Europees Sociaal Fonds Financieringsinstrumenten vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Het Europees Sociaal Fonds medegefinancierd door het Europees Sociaal Fonds zijn een duurzame en efficiënte manier om te investeren in de groei

Nadere informatie

DUTCH DATACENTER ASSOCIATION

DUTCH DATACENTER ASSOCIATION DUTCH DATACENTER ASSOCIATION Onze missie: De DDA verbindt de marktleidende datacenters in Nederland met als missie het versterken van de economische groei en het profileren van datacenters in de samenleving.

Nadere informatie

Vrijwilligerswerk is geen containerbegrip

Vrijwilligerswerk is geen containerbegrip Vrijwilligerswerk is geen containerbegrip De veranderende politieke en maatschappelijke verhoudingen resulteren in minder overheid en meer burger. Door de terugtredende overheid ontstaat er meer ruimte

Nadere informatie

Raadsstuk. Onderwerp: Dividendbeleid voor deelnemingen Reg.nummer: 2013/109710

Raadsstuk. Onderwerp: Dividendbeleid voor deelnemingen Reg.nummer: 2013/109710 Raadsstuk Onderwerp: Dividendbeleid voor deelnemingen Reg.nummer: 2013/109710 1. Inleiding Haarlem heeft aandelen in enkele vennootschappen, zogenoemde deelnemingen. Met het deelnemen in het kapitaal van

Nadere informatie

HOE WAARDEER JE EEN MAATSCHAPPELIJK INITIATIEF?

HOE WAARDEER JE EEN MAATSCHAPPELIJK INITIATIEF? HOE WAARDEER JE EEN MAATSCHAPPELIJK INITIATIEF? In opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken ontwikkelde het Ins1tuut voor Publieke Waarden een waarderingskader voor maatschappelijke ini6a6even.

Nadere informatie

DE VOORHOEDE VAN DIGITAL

DE VOORHOEDE VAN DIGITAL DE VOORHOEDE VAN DIGITAL Betalingen vormen het hart van e-commerce. Maar de digitalisering heeft voor banken veel meer potentie dan alleen betalingen. Daarom investeert ABN AMRO in de ontwikkeling van

Nadere informatie

Stichting VraagWijzer Nederland. Notitie Resultaatgericht werken in het Sociale Domein

Stichting VraagWijzer Nederland. Notitie Resultaatgericht werken in het Sociale Domein Stichting VraagWijzer Nederland Notitie Resultaatgericht werken in het Sociale Domein Per 1 januari 2015 hebben de Jeugdwet, de Participatiewet en de Wmo 2015 hun intrede gedaan. De invoering van deze

Nadere informatie

HET BOEKEN MANIFEST LEZEN WAT JE WENST, WANNEER JIJ DAT WENST, IN IEDER DOOR JOU GEWENST FORMAAT. #MYNEXTREAD

HET BOEKEN MANIFEST LEZEN WAT JE WENST, WANNEER JIJ DAT WENST, IN IEDER DOOR JOU GEWENST FORMAAT. #MYNEXTREAD HET BOEKEN MANIFEST LEZEN WAT JE WENST, WANNEER JIJ DAT WENST, IN IEDER DOOR JOU GEWENST FORMAAT. #MYNEXTREAD 2 I Het Boeken Manifest De Europese en Internationale Federatie van Boekhandels (EIBF) vertegenwoordigt

Nadere informatie

Leergang Allround Leiderschap

Leergang Allround Leiderschap Leergang Allround Leiderschap Zonder ontwikkeling geen toekomst! Leergang Allround Leiderschap Tijden veranderen. Markten veranderen, organisaties en bedrijven veranderen en ook de kijk op leiderschap

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Utrecht, 21 oktober 2015 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 RACE programma 6 Sectoranalyse

Nadere informatie

Een korte handleiding

Een korte handleiding Een korte handleiding Inleiding Je gaat deelnemen of bent in elk geval geïnteresseerd in deelname aan een kennisuitwisseling gefaciliteerd door E-motive. Zo n uitwisseling kan bestaan uit het bijwonen

Nadere informatie

Een visie voor een groene duurzame toekomst Energie die je blij maakt! - prof. dr. ir. W. Ockels

Een visie voor een groene duurzame toekomst Energie die je blij maakt! - prof. dr. ir. W. Ockels Een visie voor een groene duurzame toekomst Energie die je blij maakt! - prof. dr. ir. W. Ockels De Groene Reus Coöperatie u.a. delegatie CU-fractie 6 maart 2015 van 14.00-17.00 uur Natuurbelevingscentrum

Nadere informatie

Goudzwaard School of Fair and Green Economics 1

Goudzwaard School of Fair and Green Economics 1 Goudzwaard School of Fair and Green Economics 1 Comité van Aanbeveling: Prof. Dr. H.H.F. (Herman) Wijffels, hoogleraar duurzaamheid en maatschappelijke verandering (Universiteit Utrecht) en oprichter Sustainable

Nadere informatie

Fair Trade in Openbare Aanbestedingen

Fair Trade in Openbare Aanbestedingen Fair Trade in Openbare Aanbestedingen Workshop Duurzame voeding en catering, 22/11/2011 Inhoud workshop 1. Waarom een workshop van Max Havelaar? 2. Wat is Fair Trade en hoe herken je het? 3. Verschil met

Nadere informatie

LinkedIn voor ZZP ers

LinkedIn voor ZZP ers LinkedIn voor ZZP ers LinkedIn voor ZZP ers Jan Willem Alphenaar Schrijver: Jan Willem Alphenaar Coverontwerp: Jan Willem Alphenaar Coverfoto: Henk-Jan Winkeldermaat - Punkmedia ISBN: 9789463189798 Jan

Nadere informatie

Sociaal ondernemen: passie en poen. Inventarisatie mogelijke succes- en faalfactoren sociale ondernemingen Nathan Rozema & Senna Bouteba

Sociaal ondernemen: passie en poen. Inventarisatie mogelijke succes- en faalfactoren sociale ondernemingen Nathan Rozema & Senna Bouteba Sociaal ondernemen: passie en poen Inventarisatie mogelijke succes- en faalfactoren sociale ondernemingen Nathan Rozema & Senna Bouteba Inhoud Auteurs rapport:, Chris Veldhuysen, Derk Berends, Nathan Rozema

Nadere informatie

Essentieel leiderschap; moeiteloos manifesteren Een leergang over balans tussen jouw waarden en jij als leider in het medisch speelveld

Essentieel leiderschap; moeiteloos manifesteren Een leergang over balans tussen jouw waarden en jij als leider in het medisch speelveld Essentieel leiderschap; moeiteloos manifesteren Een leergang over balans tussen jouw waarden en jij als leider in het medisch speelveld wat zien wij? De ontwikkelingen in de zorg gaan razend snel. De complexiteit

Nadere informatie

Managementvoorkeuren

Managementvoorkeuren Toelichting bij de test Business Fit-ality Lange Dreef 11G 4131 NJ Vianen Tel: +31 (0)347 355 718 E-mail: info@businessfitality.nl www.businessfitality.nl Business Fit-ality Met welk type vraagstuk bent

Nadere informatie

Jaarverslag 2013/2014. Stichting Simbólica Projecten

Jaarverslag 2013/2014. Stichting Simbólica Projecten Jaarverslag 2013/2014 Stichting Simbólica Projecten 1 maart 2013 28 februari 2014 Inhoud Algemeen 3 Beleid 4 Uitgevoerde projecten 6 Financieel overzicht 7 2 Algemeen Dit jaarverslag bestaat uit drie delen

Nadere informatie

Beleidsplan. Voor de jaren 2008-2009

Beleidsplan. Voor de jaren 2008-2009 Beleidsplan Voor de jaren 2008-2009 Vooraf Voor u ligt het beleidsplan van de Stichting Doe Wat. Het plan omvat een overzicht van de doelstellingen en activiteiten en geeft inzicht in de werving en het

Nadere informatie

MVO-PROFIEL Bedrijf X

MVO-PROFIEL Bedrijf X MVO-PROFIEL Bedrijf X 2008 BouwMVO De in deze uitgave vermelde gegevens zijn strikt vertrouwelijk en alle hierop betrekking hebbende auteursrechten, databankrechten en overige (intellectuele) eigendomsrechten

Nadere informatie

Marieke Huysentruyt - Faculty fellow London School of Economics, academic director Seforis

Marieke Huysentruyt - Faculty fellow London School of Economics, academic director Seforis De Social Enterprise Monitor 2015 A Inhoudsopgave Woorden vooraf Woorden vooraf...................................... i Management samenvatting............................... 1 Consistente groei.....................................

Nadere informatie

Maatschappelijk verantwoord ondernemen

Maatschappelijk verantwoord ondernemen Maatschappelijk verantwoord ondernemen Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) wint aan terrein in het bedrijfsleven en in de samenleving als geheel. Het verwachtingspatroon

Nadere informatie

Marketing vanuit je hart

Marketing vanuit je hart Waardecreatie en identiteitsmarketing Marketing vanuit je hart Voor zelfstandige ondernemers die hun droom najagen Ingrid Langen INHOUD 1. Inleiding 4 2. Wie moet het lezen 5 3. Het Waarom van dit boek

Nadere informatie

Dutch Spirit: Passie voor duurzame maatpakken

Dutch Spirit: Passie voor duurzame maatpakken Dutch Spirit: Passie voor duurzame maatpakken DutchSpirit vervaardigt duurzame maatpakken en richt zich op de doorontwikkeling van circulaire stoffen voor werkkleding. Met een vernieuwend businessconcept

Nadere informatie

bijeenkomst markt! 12 maart het paleis 2010, statement communicatieadviesbureau

bijeenkomst markt! 12 maart het paleis 2010, statement communicatieadviesbureau bijeenkomst markt! 12 maart het paleis ron overbeek directeur statement communicatieadviesbureau overbeek@statement.nl www.statement.nl nl.linkedin.com/in/ronoverbeek twitter.com/ronoverbeek wie ben ik?

Nadere informatie

Simone Vermeulen. Een goede businesscase start met een stakeholders analyse

Simone Vermeulen. Een goede businesscase start met een stakeholders analyse Simone Vermeulen Een goede businesscase start met een stakeholders analyse Syntens Innovatiecentrum Nieuwe verbindingen, nieuwe business 12-10-2012 > Onafhankelijke sparringpartner voor MKB-ondernemers

Nadere informatie

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is.

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Energieverbruik binnen de voedingen drankensector. Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Deze whitepaper licht toe waarom het voor organisaties binnen de belangrijk is om inzicht te hebben

Nadere informatie

Duurzaamheidverslag: ook voor u? Koen Vanbrabant FEBEM, 10 maart 2015

Duurzaamheidverslag: ook voor u? Koen Vanbrabant FEBEM, 10 maart 2015 Duurzaamheidverslag: ook voor u? Koen Vanbrabant FEBEM, 10 maart 2015 Mission: Creating Responsible Business in society Vision: Sustainability Coach Values: Responsibility & Respect Ons Engagement geïntegreerd

Nadere informatie

Wat is maatschappelijk verantwoord ondernemen?

Wat is maatschappelijk verantwoord ondernemen? Wat is maatschappelijk verantwoord ondernemen? Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) wordt ook wel maatschappelijk ondernemen, maatschappelijk betrokken ondernemen, duurzaam ondernemen of ethisch

Nadere informatie

Welke maatschappelijke problemen bestrijdt de Buzinezzclub? Hoe pakt de Buzinezzclub dit aan?

Welke maatschappelijke problemen bestrijdt de Buzinezzclub? Hoe pakt de Buzinezzclub dit aan? Contactgegevens Naam organisatie/initiatief: Stichting Stimulering Jong Ondernemerschap Naam primair contactpersoon: Leo van Loon Post adres: Maashaven Zuid Zijde 2, 3081 AE Rotterdam Telefoonnummer: +31

Nadere informatie

Beleidsplan. Beleidsplan Orissa Zal Leven pag. 1

Beleidsplan. Beleidsplan Orissa Zal Leven pag. 1 Beleidsplan Stichting ORISSA ZAL LEVEN! Spelt-oord 18 3991 XH Houten Telefoon: 030-6343167 Website: www.orissazalleven.nl Emailadres: info@orissazalleven.nl Kamer van Koophandel: 51405229 Bankrekeningnr:

Nadere informatie

Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling. Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur

Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling. Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur Inhoud presentatie 0. Hoe omgaan met ambities 1. Wat is het Ecomunitypark 2. Voor wie is het park 3. Van samenwerking

Nadere informatie

Social Return On Investment

Social Return On Investment Social Return On Investment De maatschappelijke opbrengst van Onderwijs Zorg Arrangementen 9 maart 2015 Introduc4e Sinzer Pla$orm voor meten van impact Social impact consultancy Training 2 Missie Sinzer

Nadere informatie

ABN AMRO Duurzame Ontwikkeling Hoe financieren we de energie transitie

ABN AMRO Duurzame Ontwikkeling Hoe financieren we de energie transitie ABN AMRO Duurzame Ontwikkeling Hoe financieren we de energie transitie Wie? Opleiding: Technische Bedrijfskunde (werktuigbouw), Universiteit Twente Werk: ABN AMRO Export financiering Banco Real (AA Brazilie)

Nadere informatie

Beleidsplan Stichting Cardano Development

Beleidsplan Stichting Cardano Development Beleidsplan Stichting Cardano Development Versie december 2013 Status: Voorgelegd aan bestuur Inleiding Dit document is het beleidsplan van Stichting Cardano Development. Een van de doelstellingen van

Nadere informatie

ASSOCIAZIONE SEED. Lokaal, Europees, Internationaal

ASSOCIAZIONE SEED. Lokaal, Europees, Internationaal www.socialbiz.eu Sociale Onderneming Informatiefiche ASSOCIAZIONE SEED (ZWITSERLAND) Opgericht in 2007 Rechtsvorm Sector Werkgebied Sector Website Vereniging Dienstverlener voor sociale verenigingen/sociaal

Nadere informatie

tony s chocolonely Crazy about chocolate, serious about people

tony s chocolonely Crazy about chocolate, serious about people tony s chocolonely Crazy about chocolate, serious about people Inhoud 1. Geschiedenis 2. Visie & Missie 3. Routekaart 4. Tony s & Fairtrade 5. Bean-to-Bar 6. Impact in Ghana 7. Impact in Ivoorkust 8. Chocolonely

Nadere informatie

MVO is dood! Ode aan realiteitszin! Ignace Van Doorselaere November 2010

MVO is dood! Ode aan realiteitszin! Ignace Van Doorselaere November 2010 MVO is dood! Ode aan realiteitszin! Ignace Van Doorselaere November 2010 5 stellingen De term MVO moet verdwijnen en vervangen worden door een meer gepaste term (vb. Verantwoorde Groei ). MVO is vandaag

Nadere informatie

Over de Zorgbalans: achtergrond en aanpak

Over de Zorgbalans: achtergrond en aanpak 1 Over de Zorgbalans: achtergrond en aanpak 1.1 De Zorgbalans beschrijft de prestaties van de gezondheidszorg In de Zorgbalans geven we een overzicht van de prestaties van de Nederlandse gezondheidszorg

Nadere informatie

Stichting Life Invest Foundation Jaarverslag 2014

Stichting Life Invest Foundation Jaarverslag 2014 Stichting Life Invest Foundation Stichting Life Invest Foundation Jaarverslag 2014 Geconsolideerd Jaarverslag 2014 Woord Vooraf & Informatie over de stichting In December 2010 is stichting Life Invest

Nadere informatie

Samenwerkingen die werken

Samenwerkingen die werken Samenwerkingen die werken Marianne Haverkamp De Dag van de Zelfstandige 20 maart 2013 Even voorstellen Marianne Haverkamp Civiel jurist 6 jaar adviesbureau (diverse samenwerkingsvormen) 6 jaar overheid:

Nadere informatie