1. Draft Agenda D verzoekt of in toekomst ook Sentinel Project Leiders aanwezig kunnen zijn bij DOSTAG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "1. Draft Agenda D verzoekt of in toekomst ook Sentinel Project Leiders aanwezig kunnen zijn bij DOSTAG"

Transcriptie

1 1 Verslag 59e DOSTAG, 28, 29 april 2009 Avri Selig, Jitze van der Meulen, Joost Carpay (voorzitter DOSTAG) Geel: Potentiële vragen NL delegatie aan DOSTAG Nieuw is de Tsjechische delegatie. 1. Draft Agenda D verzoekt of in toekomst ook Sentinel Project Leiders aanwezig kunnen zijn bij DOSTAG 2. Terugmelding vz vorige PB-EO: van de 7 EE kandidaat missies zijn er 3 geselecteerd en gaan door, waarbij ook regional implementation plans worden voorbereid. Omdat er nog geen overeenstemming is, staat het GMES voorstel nog ter discussie. Wegens onderintekening in EOEP3 zal een deel van EE missies ten laste komen van EOEP4 (kosten launcher, vereenvoudiging). O.a. TIGER is goedgekeurd, een nieuw werkplan m.b.t. Climate Change is welkom geheten. 3. Review of Action items, EO(2009)23 Volgens AI lijst 22 april zijn of worden alle acties gesloten per DOSTAG EOEP Developm./Exploit., EO(2009)43-45 Doc.43: EOPA (Earth Observ. Prep. Activities), EWD (EarthWatch Definition) en IPD (Instrument Pre-Development) Earth Explorer Missions algemeen -par In IPC zijn de fase-a contracten (2 parallelle contracten per missie) voor de 3 EE-7 kandidaatmissies (BIOMASS, CoreH2O en PRMIER) behandeld. De 3 MAG's voor deze missies worden gevormd na call van ESA voor kandidaatleden - met als 1 e taak het aanpassen van de MRD s uit de fase 0, zodat het aangepaste MRD kan dienen als basis om de technische requirments af te leiden voor de fase A., inclusief een minimum set aan observation requirments mogelijk met descoping opties. Kick-off fase A in Q3 2009, duur 15 maanden, dus tot eind 2010/ begin Parallel aan de fase A worden uitgevoerd - Science definition & performance estimation studies, i.h.b. E2E performance simulaties voor requirments optimalisatie, en definitie van high-level products en gerelateerde processing. - System support studies - Technology pre-development - Campaigns to verify observation and performance requirements, and to simulate data products and evaluate retrieval methods. MAG en taken van de MAG leden Nog niet bekend of er NL-ers in de 3 MAG's deelnemen. Exec.: Lijsten van de MAGs zijn na open call vastgesteld (criterium: het kunnen geven van the best advices ). Start MAGs in mei voor support aan de industriële studies, in het bijzonder bijdrage aan MRD s en SRD s, de laatste de applicable documenten voor de fase A studies. Exec benadrukt de ontwikkeling van mission performance E2E simulators voor de missies. Eind 2010 studies voldoende gevorderd (voor volgende beslispunt). B vraagt wanneer lijsten met MAG leden bekend zijn. Exec: Uitnodigingen naar geselecteerde MAG leden uitgestuurd; wachten is nu op hun bevestiging inclusief bevestiging van de ToR s. S vraagt naar aantallen mensen die gereageerd hebben op call. Exec: Iets van mensen per missie hebben gereageerd (grote diversiteit en geo distributie). D vraagt om lijst tot zover. Niet-geselecteerde EEM kandidaten B is tegen campaigns voor non-selected EEM kandidaten. Ook tech studies (TRP) niet voor niet- geselecteerde missies. Ook UK vraagt hoe ESAC recommendations door ESA worden verwerkt. Vz. Stelt voor de nieuwe studies/campaigns voor niet-geselecteerde missies in annexen separaat te beschrijven (AI voor exec); Op volgende DOSTAG zal zo een plan gepresenteerd worden hoe ESAC aanbevelingen worden geïmplementeerd Exec: Missies blijven relevant voor de toekomst. Niet geselecteerd meestal omdat TRL nog niet goed -> tech studies. FLEX is bijzondere omdat FLEX kandidaat voor IOD (dus geen volledige missie: demonstratie van fluorescent instrument (very high spectral resolution) + retrieval studie of FLEX objectives haalbaar zijn (discriminatie van atmosferisch signaal/atmosferische correctie). ASCOPE en TRAQ: activiteiten in de pijplijn; TRP workplan update bevat ook activiteiten van niet-geselecteerde missies.

2 UK vraagt expliciet of niet geselecteerde EE missions aandacht krijgen buiten EOEP. Exec.: voor niet geselecteerde EE missies is er voor verdere ontwikkeling van de technologie wellicht ruimte in TRP kader. Verwezen wordt naar annex 1 met list of activities, zoals FLEX mission. Diverse punten NL-deleg: Pg.8/13/16: Hoe is kennisoverdracht van MASTER submm instrument (voormalige ACECHEM explorer kandidaat) naar het mm wave-limb sounder instrument STEAMR van PREMIER? Exec.: STEAMR is voornamelijk heritage van ODIN. MARSCHALS demo was nog niet voldoende goed. Contract om te vebeteren als support aan PREMIER mission. MARSCHALS wordt door RAL getrokken en RAL ook in STEAMR. Post EPS -par.1.3 Bij Post-EPS is de MTR nu formeel afgerond, voor de 2 e user consultation workshop zie pt.9.3 (ook S5p kwam daar kort aan de orde). De configuratiekeuze (1 of 2 satellieten en ook instrumentkeuze) komt niet in deze QSR aan de orde maar wel in het nieuwste EUMETSAT/PAC statusrapport. In-orbit demonstration -par1.7 pg. 11. NL-deleg: De IOD List of Ideas zou in deze QSR staan maar staat er niet in. List of IOD s? Off-line (Silvestrin): Er komt call for ideas via EMITS. Huidige status wordt ter info apart naar NL delegatie gestuurd; is gebeurd: The concepts range from sensor technologies to system demonstrations. In several cases they refer to ideas already addressed in studies related to IOD (e.g. under GSP). A somewhat common thread is the use of formations (tandems) of satellites to achieve a higher return in terms of the IOD of research and operational techniques. Bijzonder van belang voor NL: High spectral resolution TIR (Thermal Infra Red) spectrometer based on a static Fourier-transform spectrometer on a small satellite flying in formation with the Sentinel-5 Precursor (hence in a train with the NPOESS (afternoon) satellite) 3.3 EarthCare Duurtest Nieuwe generatie diode stacks van Jena (D) en Quantel Diodes (F) in lucht en vacuüm: tot zover geen degradatie. Meerdere delegaties uiten hun zorgen m.b.t. m.b.t. laser performance. Er zijn nu twee goedgekeurde missies die lasers gebruiken. Vz stelt presentatie voor m.b.t. verschillende typen lasers in september DOSTAG (AI voor exec). (Noot: op afgelopen september DOSTAG is al uitgebreide presentatie van diode stack lasers geweest; nu zou het moeten zijn om verschillende typen lasers naast elkaar te zetten). 3.4 MTG D vraagt naar de upgrade van de actieve lage temperatuur (50-80 K) coolers. Gevraagd wordt naar opties bij passieve koeling (80 K). Dit in verband met ontwikkelingen van verbeterde performance van IR detectoren bij hogere temperaturen. Exec kan er nog geen duidelijkheid over geven. Doc.44 STSE (support to Science element), DUE (Data User element) en VAE (Value Added / Market Development element) -par Van de 12 gestarte STSE-projecten is NL bij 3 betrokken: WACMOS (ITC lead + KNMI, VU), ICAROHS (KNMI) en Changing Earth (aersol-cloud interaction, KNMI). Afstemming bij STARS met EUMETSAT, zoals bij vorige DOSTAG gevraagd heeft nog niet plaats gevonden (off line gevraagd: status: in preparation, volgende DOSTAG uitsluitsel (in QSR); lijkt verstandig om op te letten wat de ontwikkelingen thans werkelijk zijn). -par.1.5 Bij de nieuwe STSE-ideeën (missies en producten) zit o.a.organisatie van conferentie over EO and Water Cycle Science.. en GOCE-EXP grootschalige exploitatie GOCE-data op de bekende gebieden en breder toe te passen. -par.2.2 In het vorig jaar gestarte GlobCloud-project zit uit NL het KNMI, op de user requirements workshop in maart waren 3 presentaties van KNMI. -par.3.1 In de 1 e VAE contractenbatch zit geen NL-partij, wel zijn NL-partijen betrokken bij 3 VAE-contracten in de 2 e batch: bij Crop seed (Terrasphere), Ship info systems 2

3 (Havenbedrijf Rotterdam) en Transport (Argoss). Wensink was vz. van de EARSC-sessie in maart voor de olie- en gassector. D vraagt naar relatie met CCI (Climate Change Initiative) activities en een workshop van JRC (European Commission Joint Research Centre's Institute for Environment and Sustainability). Exec meldt dat er een CCI QSR zal komen. (Nota bene: veel ITTs in 2009Q2 en Q3, opletten dus) DUE en VAE presentaties D stelt gezien succes/belang van DUE m.b.t. Envisat dat een soortgelijk programma voor de Sentinels opgezet moet worden. Doc.45 CM (continuity of missions) en MMGS (multimission ground segment) Envisat algemeen -par.1.1 Bij Envisat worden 2 problemen gemeld: het abnormaal functioneren van GOMOS (door mechanische erosie) en het gevaar voor een botsing met debris van andere satellieten (zie ook oral pt. 9.2). Exec: Envisat extension: voorstel inclusief funding scenario s naar PBEO van mei voor 3 jaar missieverlenging. Vooruitlopend op het Envisat-ext. besluit in de mei PB-EO is de baanwijziging vast gestart. Zie ook de Envisat-datakwaliteit presentatie bij pt Per Envisat instrument GOMOS (spiegel oscillaties en voice coil command saturation oscillation) werkt weer zonder dat duidelijk is waarom. Situatie kan van dag tot dag veranderen. -par De Scia decontaminatie is succesvol afgerond en het instrument werkt weer beter. Bij GOME was tussen dec. en febr. een probleem met verlies van data -par :..The delivery of the operational processor is further delayed by industry (DJO) and therefore alternative industrial solutions are under elaboration... Workshops, etc -par Op de POLINSAR workshop was 1 NL-presentatie (WUR). Dragon-2 (China-ESA) conferentie is juni in Barcelona en de Atmospheric Science conferenties (met thema atmosfeer ERS, ENVISAT en 3rd party missions AURA, ACE, ODIN, GOSAT) is 7-11 september in Barcelona; op die laatste worden ook NL-presentaties verwacht. Exec: M.b.t. tot studie om de helpdesk te verbeteren (par pg. 15), rapporteert Exec het gebruik van nieuwe web-technologieën voor de helpdesk; wordt dit kwartaal afgerond, (dus in volgende QSR moet hier iets over staan). Presentatie Status ENVISAT products Atmosfeer chemie (SCIA, GOMOS) validatie campagnes (ballon, radio occultation, aersol lidars) -> validatie baseline (2009/2010) Tabellen met kolom-, profiel-, en wetenschappelijke producten. D:waarom operational product (versie 3.01) kolom O3 (bias 1%, precision 2%) beter dan O3 kolom wetenschappelijk product (bias <1.5%, precision 5%)? Exec: Weet dit niet; vraagt na. 4.4 Impact of DUE-projects and future perspectives, oral Betreft oud actiepunt Aanleiding was de Biodiversiteit conferentie in Bonn mei 2008 (waar overigens ook een hoge en uitgebreide NL-delegatie bij was) (pg 11): Successful DUP projects (e.g. TEMIS). Zie verder presentatie bij 4.5 onder future perspectives. 4.5 Perspectives of VAE-contacts for International Development Agencies, oral Betreft actiepunt Op verzoek van D zal Exec. meer info hierover geven. De handout geeft een uitvoerig overzicht, met onder future perspectives : Consolidate intern. relations with int. Environment Conventions, Consolidate and expand relationship with already existing users communities, breed new user communities, continue the transfer of Research of Applications, Continue to develop precursors to GMES or CCI, serve institutional requests (EEA, FAO, UNEP,..), support GEO communities of practices, investigate new exploitation fields for Sentinels and Explorers. 4.6 Envisat Data quality, oral Op de vorige DOSTAG is aangegeven dat de missie-verlenging na 2010 mede afhangt van de verwachte data-kwaliteit. Besluit over de extensie is op de volgende PB-EO. 4.7 Cryosat, EO(2009)46 3

4 4 S-band transponders zijn afgeleverd. Lancering was vervroegd van nov. naar sept. maar nieuwe problemen met de magnetometers leiden tot uitstel naar 10 december. July final validation, with closure of all of the loops. Launch site Baikonur is OK, back-up tbd. B vraagt ook waarom back-up nu nog op zo n korte termijn?; Exec: Yasnyy heeft bij ESA voorkeur boven over Baikonur, daarom worden vooralsnog de mogelijkheden overwogen voor Yasnyy. Exec meldt dat Interest bij Science Community is still at the same level as with Crysosat-I NL-belang is beperkt: levering software door Sat.Serv., data-belang bij bv. IMAU/DEOS. 4.8 GOCE, EO(2009)47 Geslaagde lancering op 17 maart in bijna perfecte baan! Alle instrumenten zijn aangezet en werken. NL-deleg: Confirmation: Is the expected schedule (in particular the measurement phases as indicated in annex-1? Exec: Presentatie Rune Floberghagen GOCE resultaten: SSTI instrument werkt goed, Ion Propulsion Assemblies werken goed, Alignment w.r.t. CoM ruim binnen spec (betekent dat er geen extra propulsie compensatie nodig is), Gradiometer control van de test massa s was binnen 1 minuuut bereikt en op bias na geven alle 6 accelerometers zelfde resultaat. Solar radiation is laagste sinds 1914 (!). Door de lage solar radiation kon de gradiometer al in Science mode zonder DFAC mode. T.g.v. lage solar radiation dus zeer lage air density. Ion thrusters daar niet op berekend (te grof). Daarom moest baan verlaagd worden naar grotere air density om in drag free mode te kunnen gaan. Exec zegt dat DFC systeem voldoende reserve heeft om wanneer nodig (als solar radiation toeneemt) baan weer te verhogen. Formele Measurement Operatrional Phases (MOPs): 1 e MOP: 7 maanden volledig eclipsvrij, van sept 09 maart 10 2 e MOP: 7 maanden volledig eclipsvrij, van sept 10 maart 11. Daarnaast zal geprobeerd worden om gradio ook in eclips te opereren en zo veel mogelijk data aan de gebruikers te leveren. NL-belang is groot, zowel industrieel (m.n. koudgas/be, zonnepanelen/ds) als wetenschappelijk: datagebruik (o.a.imau/itc), datapre-processing (SRON), baanbepaling (TUD). 4.9 ADM, EO(2009)48 Dankzij de verbeterde laser ligt het project weer op (nieuwe) schema met lancering in apr.'11. In par.5 worden de laser-activiteiten verder toegelicht (actiepunt 58.4 op verzoek van D/F). Problematiek laser induced contamination : Tests mbt long term statbility, incl. Thermal cycle (EM laser) blijkt nu binnen toleranties. Gekozen is voor druk bij 30 mbar en cleaning met zuurstof. De nieuwe coatings lijken afdoende (stable), maar risk remains NL-deleg: Wat is de voortgang in de speciale MAG-WG om de alternatieve modes te bezien? Exec:Continuous mode was optie vanwege extra stabiliteitsmarge. Situatie nu is dat ook in Burst mode aan alle eisen mét marge is voldaan. Dat betekent dat Continuous mode nu geen optie meer is; wellicht wel voor toekomstige missies vanwege hogere science return. QSR meldt dat er nog steeds problemen zijn met LIC (Laser Induced Contamination) op optica in het UV gedeelte; nieuwe coatings voor optica veel minder gevoelig voor LIC; ook zullen organische componenten in de laser zo veel mogelijk worden gereduceerd en bake out op laser niveau moeten verdere risico op LIC verlagen Finale test mid april (wordt mid mei). Actie 58.4 (instrument program en risico s) staat in aparte sectie 5 programmatics and risks : grootste risico blijft de LIC op de UV optics: reeks acties om LIC beter te begrijpen. Beschikbaarheid VEGA launcher in april 2011 blijft significant schedule risk. Exec m.b.t laser: stabiliteit IR amplifiers voldoende verbeterd.lic: low pressure O2 heeft gunstig (annealing) effect. Beslissing om met de nieuwe coatings te vliegen. Na EM testen finale beslissing over FM configuratie. MAG campagne (surface reflections en impact op calibratie scenario s) succesvol. Wordt in volgende QSR over gerapporteerd. Veel vragen van delegaties over LIC. NL-belang is behoorlijk, zowel industrieel (zonnepanelen/ds, reactiewiel/be) als wetenschappelijk (KNMI: data gebruik, algoritmes) SMOS, EO(2009)49 Lanceerdatum in juli (16/7) moet nog formeel bevestigd worden. ESA is druk doende de vele kleine problemen in het grondsegment op te lossen.

5 Exec: Launch date 9 september moet door Rockot worden geverifieerd. GS segment test eind mei (on site acceptance test). B: status NRT ground processor Exec: still some delays, but not much concern (ook vanwege uitgestelde lanceerdatum). D vraagt naar distributie PR plan m.b.t lancering NL-belang in SMOS is vooral het wetenschappelijk gebruik (VU, KNMI, WUR, ITC, TUD) SWARM, EO(2009)50 Over de lanceerconfiguratie wordt nu alleen iets gezegd onder Launcher (blz.6) waarbij gemeld wordt dat de mogelijkheid van 3 sats op Vega nog in studie is (dit kan wel met Rockot of Djnepr). Over extra kosten wordt opnieuw niets gezegd. Cal/Val AO is in QSR aangekondigd. NL-deleg: Is de configuratie nog aan de orde geweest in de MAG in febr, en wat is impact op de science van gescheiden lanceringen.? Exec: Adapter voor VEGA geeft massatoename (150 kg) geeft massaprobleem. CASA heeft 2 jaar nodig om adapter te ontwikkelen; aan andere kant Rockot ook iets van anderhalf jaar nodig. ESA moet op korte termijn beslissing over lanceerder nemen. Voor de ACC (accelerometer) (CZ) wordt Onera (F) als back-up in beschouwing genomen. D: vraagt naar problemen met test massa ACC; lanceerder keuze zou in maart/april vallen. Exec: ACC: test massa locking probleem opgelost. Baseline launcher is VEGA single launch. Lancering in 2010; nog niet duidelijk of het 1, 2 en met welke lanceerder het wordt. IPC van juni zullen waarschijnlijk lanceercontracten worden geplaatst. Lanceerconfiguratie is niet in MAG aan de orde geweest (veel L2 data aandacht); voorkeur voor Science is lancering in 2 keer om optimale orbit configuratie voor de 3 s/c s te kunnen realiseren. B: vraagt om presentatie over (status) VEGA lanceerder. Wordt volgende DOSTAG (AI voor Exec). NL-belang in SWARM is: zonnepaneel(ds)/koudgas(bradford) en voor dataprocessing/data- infrastructuur (TUD) EarthCare, EO(2009)51 Project verloopt op schema. JAXA-opmerkingen op concept MoU zijn verwerkt. Lancering is nog in september Raketvoorkeur is op Soyuz gevallen. NL-deleg: W.r.t. the relatively small user community: Is the EarthCare mission stimulating the expansion of the EU user community (w.r.t. the US users)? MSI: Problemen met performance en non-compliance m.b.t. strooilicht. SSTL heeft extra testen ingelast. Strooilicht wordt geanalyseerd en effect is geminimaliseerd door redesign van baffle; verdere correctie in de data processing. Exec: EarthCare niet compatible met Djnepr launcer. Wel met Soyuz, Zenith en H2 (Jaxa). Mass reductie opties zullen worden bekeken. It: Descoping issues zouden besproken worden en gekwantificeerd, zou welgebeuren; wie is Prime van de missie, ESA of JAXA? UK: wat zijn die massareductie opties? Exec: Antenneafmetingen van de cloud profiling radar (CPR) (JAXA) is dus kritisch. JAXA wil geen reductie van antenne om in kleinere neus te passen. Kritische gang van zaken. Alleen Soyuz dus compatible (met grote marge). Massa margins zijn er nog op system level (b.v. iets hogere orbit, dan minder Delta-V nodig). Usercommunity groeit; op komende workshop aanzienlijk meer mensen verwacht, o.a. op gebied van klimaat, meteorologie. Ook door succes van Cloudsat; groeiende interesse in data synergie van Lidar en Radar en bovendien door extra info van het MSI instrument. D delegatie verwelkomt ESA initiatief procurement L2 algoritme ontwikkeling (ATLID, MSI stand-alone en synergetic cloud & aerosol retrieval; en ontwikkeling van 3-deimensionale stralingstransport gebaseerd op synergetische cloud & aerosol retrieval van ATLID, CPR en MSI, etc). Vz zal zorgen DOSTAG over launcher issue aan PEO rapporteren. NL-belang is zowel wetenschappelijk (KNMI, RIVM, TUD) als industrieel (Vis-NIR-SWIR optical head van MSI-instrument TNO/DS onder MSI-prime SSTL en zonnepaneel-ds) ESA EO-related Campaign activities, oral (Malcolm Davidson) Terugkerend actiepunt. Vorige presentatie was een jaar geleden op de 54e DOSTAG. Onderwerpen van campaigns zijn: Technologie, geo-modelling (L2 algoritme ontwikkeling), data assimilation, simulation van data prodcuten (training & application development), calibration & validation support to future and current ESA missions, en multi/internationale samenwerking. B.v. FLEX campagnes (validatie van signaal sterktes en variabiliteit boven landbouw- en bosgebieden, retrieval methodes, etc; en dus met name discriminatie tegen atmosferische signaal. S vraagt naar ballons (Envisat atmosfeer validatie) in deze campagne en voor campagnes in de toekomst. Voor volgend jaar vervolg van Envisat atmosfeer validatie campagnes. 5

6 6 5 MTG, EO(2009)62 Na de goedkeuring van fase-b/c/d heeft MTG nu een eigen QSR gekregen. Gemeld wordt dat fase-a verlengd is (met werk dat eigenlijk fase-b1 heet), overigens na uitgebreide discussie in de januari IPC; in de juni IPC komt fase-b2/c/d aan de orde. ITT fase B2-C/D komt in juli uit (competitie tussen huidige fase A contractors Astrium-D en TAS-F) NL-belang: Gemikt wordt op industriewerk bij vooral de zonnepanelen, instrumenten (S4 op sounder MTG-S) en koudgas/componenten. 6.1 GSE, EO(2009)52 Alle GSE-consortia zitten in fase-2 en breiden hun dienstenpakket verder uit. De implemen-tatie naar operationele core of pilot diensten is recent gestart. Bij sommige gaat de overstap naar operationele dienst trager dan verwacht (o.a. MARISS, Marcoast) zodat verzoek tot GSE-verlenging is ingediend; over evt. nieuwe diensten werd in vorige QSR niets gezegd. In de nieuwe QSR zou actiepunt 58.5 verwerkt worden: lijstje met ingediende ECvoorstellen. B vraagt naar rol JRC. Exec meldt dat JRC geen formele rol speelt in GMES maar wel ervaring heeft in land/coastal coverage en water quality monitoring (dit laatste wordt door EC erkend) NL-deleg: Pg.9 PROMOTE: 2nd user workshop: results? (not available on internet; PROMOTE website bit outdated). Exec: Er is een uitgebreide summary van alle user workshops. Exec zal deze beschikbaar maken via de website. In het algemeen users tevreden en willen vervolg. NL-belang: NL is vooral betrokken bij pilot services voor atmosfeer (Promote/GAS) en water (MarCoast). In mrt. heeft NL K 810 extra ingeschreven, bedoeld voor Terrafirma en Food. 6.2 Fuegosat, EO(2009)53 De 1 e sessie van de WG om een missie te formuleren is uitgesteld. In de Annex zijn alle activiteiten vermeld met hun status. NL-positie: NL is geen deelnemer aan het project. 7.1 GSC, EO(2009)54 Overzicht van belangrijkste ontwikkelingen, bv.: - het doc. verwijst regelmatig naar het GSC Implementatieplan maar dit is in PB-EO nog niet besproken - de EC/ESA Agreement is in januari getekend - gemeld wordt dat de ESA-EUMETSAT Agreement over GMES in de maak is maar bij EUMETSAT is het concept al voorgelegd - de technische problemen bij Sentinels 1-3 worden kort toegelicht - het grondsegment is in wording maar met de GMES/Sentinel data policy is weinig voortgang. S4-1 e Fase A onder leiding van Astrium (D) met Astrium (F), TNO (NL), SSTL (UK), CRISA (E), DEIMOS (E) and VEGA (D). Kayser Threde (D) has been added to the team to strengthen the tasks on the trade-off of optical concepts. - Risk-reduction activities on VNIR detectors and optical components (e.g. diffraction gratings) are envisaged. - The second Phase A contract is still under discussion and negotiation with the bidder. S4/5 related activities - CAMELOT loopt op schema; afleiding L1b requirements in finaal stadium S5P - vermelding dat NL zorgt voor TROPOMI-achtig instrument - overeenkomst ESA-NIVR is bijna gereed. - de SSTL-platformstudie is klaar en in januari gepresenteerd. In IPC is het Procurement proposal goedgekeurd - An ITT for the Phase A/B/C/D/E1 Satellite/System and an RFQ for Phase B/C/D of the SWIR module and the Instrument Electronics Unit (IEU) Payload Elements are currently in preparation. The target date for the release of both the ITT and the RFQs is June de Terms of Reference (ToR) van de Adviesgroep (MAG) is met NIVR afgestemd; membership is currently being finalised and includes EC and EUMETSAT representatives.

7 7 NL-belang richt zich vooral op de atmosfeerinstrumenten op S5 precursor en Sentinels- 4&5, beoogd werkpakket voor Sentinels 1-3 is vergelijkbaar (Zonnepanelen, RWL s en zonnesensors). DE stelt aantal programmatische vragen over ESA leiderschap. Exec. bevestigt ESA leiderschap in de missie. 7.2 Sentinel-1, EO(2009)55 Na oplossen van het SAR antenne-probleem wordt het kritisch pad nu gevormd door de SAR Receive module (uit D). Lancering staat nog in okt gepland, de raket wordt Soyuz of Zenit. Hoewel ESA meldt dat het industrieteam compleet is, staan er nog diverse under negotiation contracten in de Annex. NL-belang was gericht op zonnepanelen (DS), reactiewiel (BE) en zonnesensoren (TNO/BE). 7.3 Sentinel-2, EO(2009)56 Ging in vorige QSR alles nog goed, nu wordt een scala aan (deels ernstige) technische problemen gemeld; ESA hoopt alle problemen snel onder controle te hebben. Lancering is nog voorzien in oktober Hoewel ESA meldt dat het industrieteam bijna compleet is, staat bij diverse werkpakketten nog geen bedrijf ingevuld. NL-belang is gericht op zonnepanelen, reactiewielen en zonnesensoren, naast het instrument. In de Procurement-lijst staat NL alleen bij EGSE met Sat.Serv. Heeft de tegenslag bij Sentinel-1 nog invloed? 7.4 Sentinel-3, EO(2009)57 Geen problemen gemeld, lancering nog in okt NL-belang is gericht op zonnepanelen, reactiewielen en zonnesensoren. 7.5 Ground segment, EO(2009)58 De CDS-design docs. zijn beschikbaar gesteld en over de GMES productharmonisatie is in juni een workshop. Er is een information note hiervan aan PB-EO gestuurd. Deze note bevat dezelfde informatie als in eerdere instantie aan DOSTAG is gemeld (off line: het is erg gecompliceerd om in internationaal GEO verband de procedures op een rij te krijgen; nota bene: ESA fungeert nu als trekker mbt het behoud van EO data (financiële en politieke EU) steun lijken nog steeds reden tot zorg) NL-belang is primair gericht op de atmosfeer- en waterbeheerdiensten. 8.1 Earthnet, EO(2009)59 Weinig bijzonderheden. De OMI-Agreement met NASA is bijna gereed. Over nieuwe EarthNet-element voor lange termijn data-archivering wordt gerapporteerd in doc.45 (EOEP/MMGS). Exec: GOSAT agreement JAXA-ESA is in finale versie (PBEO in mei, council in juni). Mirror archief in Europa. Vanaf zomer actief. OCO lancering mislukt. 9.1 Main achievements and planned activities of EO-related GSP-studies, oral Betreft actiepunt 58.2 in reactie op een interventie van D op de vorige DOSTAG over EOPA/EWD. Presentatie vervalt. 9.2 Space debris impact on EO-missions, oral D heeft in de vorige PB-EO verzocht om een presentatie in DOSTAG hierover. N.a.v. vragen delegaties wat ESA gaat doen om spacecrafts te beschermen antwoordt Exec dat extra milar beschermlagen al een eind helpen om de kritische systemen te beschermen. 9.3 Outcome of 2nd User consultation workshop on Post-EPS & Status of Post EPS phase 0 system studies orals (zie de twee handouts met veel details, oa. planning) Betreft actiepunt Voor presentatie en samenvatting: Zie bij EUMETSAT: come.pdf en het delegatieverslag van Hans Roozekrans ( 26/2). Belangrijkste punten is acquire feedback on mission requirements and approach towards mission definition. 2018: core mission with instruments for atm. Temperature and hunidity 2020: remaining missions. Van deze andere missies hebben IR en MW sounding de hoogste prioriteit. Voor atmosferische samenstelling wordt noodzaak voor synergie met IRS (IR sounding mission), Sentinel-5 UVNS en VII (Vis IR Imaging Mission) genoemd: Very good cooperation with ESA: Post EPS phase 0 studies, GMES S5.

8 Bij de presentatie over de post EPS system studies valt voor atmosferische samenstelling 3MI (Multi-Viewing Multi-Channel Multi-Polarisation Imaging mission) op (voor aërosol en wolken): gebaseerd op POLDER maar met uitgebreider golflengte gebied UV-VIS-SWIR (drie optical heads); alternatieve ontwerpen zijn in studie met enkele optical head, minder calibratie, speciale filterwiel concepten, etc. D merkt op dat Atlid en ADM follow-up (Doppler Wind Lidar) niet aan de orde komen, terwijl het wel als medium op prioriteitenlijst staat. Exec.: DWL is (nog) niet in preliminary assessment review aan de orde geweest, maar komt in de volgende assessment review zeker wel aan bod. D vraagt wanneer ITT fase A uitkomt. Exec: Kick-off fase A ergens in Exec merkt op dat instrumenten vaak al behoorlijk mature zijn. Besluitvorming ITT updates in 2011 (ministrial level). B vraagt naar complementariteit MTG en Post-EPS instrumenten, of dat in paper kan worden beschreven. Exec: cross referenties via requirements kan worden gemaakt en verwijst verder naar de rapporten van de expert groups (zie ook EUMETSAT web page). 10 DOSTAG meeting dates in 2010, DOSTAG(2009)1 Voorstel is: jan.(parijs), apr.(estec), 8-9 sept. (ESRIN), okt. (ESTEC) 11 AOB: - Science results: Vz zal met exec overleggen om iets van 2 maal per jaar de belangrijkste science resultaten op DOSTAG terug te melden. 8

1. Adoption of Agenda, OJ60

1. Adoption of Agenda, OJ60 1 Toelichting 60e DOSTAG, 2, 3 sept. 2009 Nederlandse delegatie: Avri Selig, Jitze van der Meulen, Joost Carpay (tevens vz DOSTAG). Geel: Vragen van NL delegatie plenair aan Executieve Nieuwe delegatieleden:

Nadere informatie

Verslag 57 e DOSTAG, 22, 23 oktober 2008

Verslag 57 e DOSTAG, 22, 23 oktober 2008 1 Verslag 57 e DOSTAG, 22, 23 oktober 2008 Geel : NL vraag 3 Action items, EO(2008)97 56.1 "GMES: data security en de "S" van GMES): agendapunt 6.6 56.2: review of DUE, komt in DOSTAG-59 (2009Q2) 56.6:

Nadere informatie

1. Adoption of Agenda, OJ61 Agendapunt 10 Post EPS presentatie gaat naar DOSTAG62 in januari (conform AI 60.3).

1. Adoption of Agenda, OJ61 Agendapunt 10 Post EPS presentatie gaat naar DOSTAG62 in januari (conform AI 60.3). 1 Verslag 61e DOSTAG, 27, 28 oktober 2009 -versie 4 nov geel=nl-vraag in DOSTAG, 1. Adoption of Agenda, OJ61 Agendapunt 10 Post EPS presentatie gaat naar DOSTAG62 in januari (conform AI 60.3). 2. Feedback

Nadere informatie

Verslag DOSTAG 49 1/6 versie 1 DOSTAG 49

Verslag DOSTAG 49 1/6 versie 1 DOSTAG 49 Verslag DOSTAG 49 1/6 versie 1 Estec, 24-25 oktober 2006-10-27 Aanwezig: J. v.d. Meulen, J. Carpay DOSTAG 49 1. Draft Agenda (OJ 49 rev. 1) Opvallend was het grote aantal afwezige landen: België, Spanje,

Nadere informatie

56 e DOSTAG, 4-5 sept Verslag Nederlandse delegatie: Joost Carpay (eerste 2 minuten), Avri Selig, Jitze van der Meulen.

56 e DOSTAG, 4-5 sept Verslag Nederlandse delegatie: Joost Carpay (eerste 2 minuten), Avri Selig, Jitze van der Meulen. 1 56 e DOSTAG, 4-5 sept. 2008 Verslag Nederlandse delegatie: Joost Carpay (eerste 2 minuten), Avri Selig, Jitze van der Meulen. 1 Agenda EOEP Dev/Expl. is voor het eerst in 3 docs opgesplitst, er is geen

Nadere informatie

DOSTAG 42. 4.1. EOEP Development and Exploitation Element QSR (2004/4) ESA/PB- EO(2005)7

DOSTAG 42. 4.1. EOEP Development and Exploitation Element QSR (2004/4) ESA/PB- EO(2005)7 1. Adoption of draft agenda ESA/PB-EO/DOSTAG/OJ/42, rev. 1 DOSTAG 42 2. Chairman s feedback from PB-EO 102 Oral report 3. Review of actions Oral report 4. EOEP 4.1. EOEP Development and Exploitation Element

Nadere informatie

NSO presentatie Big Science Industry Day 16 oktober 2013 Joost Carpay Netherlands Space

NSO presentatie Big Science Industry Day 16 oktober 2013 Joost Carpay Netherlands Space 1 NSO presentatie Big Science Industry Day 16 oktober 2013 Joost Carpay (j.carpay@spaceoffice.nl; Netherlands Space www.spaceoffice.nl) Office Netherlands Space Office (NSO) Ruimtevaartorganisatie van

Nadere informatie

Status Roadmap 2.0 28.10.2011 Nico van Putten / Luc Boumans

Status Roadmap 2.0 28.10.2011 Nico van Putten / Luc Boumans Status Roadmap 2.0 28.10.2011 Nico van Putten / Luc Boumans Roadmap 2.0 Aanleiding en context Status Roadmaps 2.0 Evaluatie Hoe verder? Waarom Roadmap 2.0; het budget Consequenties van het beleid en in

Nadere informatie

Status Roadmap 2.0 10.4.2012 Nico van Putten

Status Roadmap 2.0 10.4.2012 Nico van Putten Status Roadmap 2.0 10.4.2012 Nico van Putten Roadmap 2.0 Aanleiding en context Status Roadmaps 2.0 Evaluatie Hoe verder? Waarom Roadmap 2.0; het budget Consequenties van het beleid en in Regeerakkoord

Nadere informatie

GMES. Global Monitoring for Environment and Security. Een politiek initiatief om met informatie- en kennis- technologie Europa te

GMES. Global Monitoring for Environment and Security. Een politiek initiatief om met informatie- en kennis- technologie Europa te GMES Global Monitoring for Environment and Security Een politiek initiatief om met informatie- en kennis- technologie Europa te voorzien van een (onafhankelijk) informatiesysteem voor milieu en veiligheid.

Nadere informatie

Humidity Roadmap. Aansluiting van NMi VSL op de Europese roadmap voor vochtontwikkeling. Rien Bosma. NMi - the Art of Measurement

Humidity Roadmap. Aansluiting van NMi VSL op de Europese roadmap voor vochtontwikkeling. Rien Bosma. NMi - the Art of Measurement Humidity Roadmap Aansluiting van NMi VSL op de Europese roadmap voor vochtontwikkeling Rien Bosma Inhoud imera Roadmap Humidity Huidige status bij het NMi VSL Ontwikkelingsprogramma 2009-2012 imera imera

Nadere informatie

JPI Oceans Gezonde en productieve zeeën en oceanen

JPI Oceans Gezonde en productieve zeeën en oceanen JPI Oceans Gezonde en productieve zeeën en oceanen www.jpi oceans.eu OVERZICHT Terrein Governance Operationeel maken Strategic Research and Innovation Agenda Belgische deelname en interesse Outlook SRIA

Nadere informatie

De wetenschappelijk kant van "Advanced Instrumentation" Big Science in het SRON programma. en de kansen die hieruit volgen

De wetenschappelijk kant van Advanced Instrumentation Big Science in het SRON programma. en de kansen die hieruit volgen De wetenschappelijk kant van "Advanced Instrumentation" Big Science in het SRON programma en de kansen die hieruit volgen Gerard Cornet Henk van der Linden Henk Hoevers SRON and BIG Science To conceive

Nadere informatie

Risk & Requirements Based Testing

Risk & Requirements Based Testing Risk & Requirements Based Testing Tycho Schmidt PreSales Consultant, HP 2006 Hewlett-Packard Development Company, L.P. The information contained herein is subject to change without notice Agenda Introductie

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

2 e webinar herziening ISO 14001

2 e webinar herziening ISO 14001 2 e webinar herziening ISO 14001 Webinar SCCM 25 september 2014 Frans Stuyt Doel 2 e webinar herziening ISO 14001 Planning vervolg herziening Overgangsperiode certificaten Korte samenvatting 1 e webinar

Nadere informatie

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW)

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) 14 november 2014 2 PROGRAMMA ESFRI Roadmap, wat is het en waar doen we het voor? Roadmap 2016 Verschillen met vorige Schets

Nadere informatie

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012 Advanced Instrumentation Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet 10 Oktober 2012 Agenda Wat is Advanced Instrumentation? Hoe past Advanced Instrumentation in de keten van fundamenteel onderzoek

Nadere informatie

Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009. Cross reference ISM - COBIT

Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009. Cross reference ISM - COBIT Auteurs: Jan van Bon, Wim Hoving Datum: 9 maart 2009 Cross reference ISM - COBIT ME: Monitor & Evaluate Cross reference ISM - COBIT Management summary Organisaties gebruiken doorgaans twee soorten instrumenten

Nadere informatie

Innovatie instrument en financierings mogelijkheden

Innovatie instrument en financierings mogelijkheden HealthGrain Holland, Den Haag 5 juli 2011 Innovatie instrument en financierings mogelijkheden Frans van den Berg, Innovatiemakelaar Food & Nutrition Delta Food & Nutrition Delta? FND is deel van het Innovatieprogramma

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

HIRLAM Plans for academic research models. Tilly Driesenaar Scientific secretary HIRLAM

HIRLAM Plans for academic research models. Tilly Driesenaar Scientific secretary HIRLAM HIRLAM Plans for academic research models Tilly Driesenaar Scientific secretary HIRLAM Contents Introduction sci-sec tasks Introduction HARMONIE HARMONIE for Universities Sci-sec HIRLAM tasks HIRLAM.org

Nadere informatie

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Frans Mofers Nederland cursusmateriaal & CAA's alle cursusmateriaal vrij downloadbaar als PDF betalen voor volgen cursus cursussite

Nadere informatie

Toegang tot overheidsinformatie: de gevolgen van Europese ontwikkelingen voor Nederland

Toegang tot overheidsinformatie: de gevolgen van Europese ontwikkelingen voor Nederland Toegang tot overheidsinformatie: de gevolgen van Europese ontwikkelingen voor Nederland KvAG/NCG/Ravi studiedag Europese GI-projecten waaronder INSPIRE Bastiaan van Loenen B.vanloenen@geo.tudelft.nl 23

Nadere informatie

Bijlage 9. UNI 120621.9 REB GD. Releasebeleid

Bijlage 9. UNI 120621.9 REB GD. Releasebeleid Releasebeleid Ondanks alle aan de samenstelling van de tekst bestede zorg, kan Newway Retail Solutions bv (Newway) géén enkele aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele directe en/of indirecte schade,

Nadere informatie

Future of the Financial Industry

Future of the Financial Industry Future of the Financial Industry Herman Dijkhuizen 22 June 2012 0 FS environment Regulatory & political pressure and economic and euro crisis 1 Developments in the sector Deleveraging, regulation and too

Nadere informatie

TROPOMI, spectaculaire spectrometer voor de hele aarde Chemie tussen wetenschap en industrie. Rotterdam 31 maart 2011, Dutch Space, Frits Teule

TROPOMI, spectaculaire spectrometer voor de hele aarde Chemie tussen wetenschap en industrie. Rotterdam 31 maart 2011, Dutch Space, Frits Teule TROPOMI, spectaculaire spectrometer voor de hele aarde Chemie tussen wetenschap en industrie Rotterdam 31 maart 2011, Dutch Space, Frits Teule Inhoud Nederland Instrumentenland Aardobservatie programma

Nadere informatie

European frameworks for VET

European frameworks for VET European frameworks for VET VLOR Brussels, 4 June 2014 Carlo Scatoli Vocational Training and Adult Learning 2002 The Copenhagen Declaration 30 November 2002 Strengthen the European dimension Improve transparency,

Nadere informatie

ArchiMate voor kennismodellen van NORA en haar dochters. Marc Lankhorst 16 oktober 2013

ArchiMate voor kennismodellen van NORA en haar dochters. Marc Lankhorst 16 oktober 2013 ArchiMate voor kennismodellen van NORA en haar dochters Marc Lankhorst 16 oktober 2013 Agenda 13:00 introductie ArchiMate-status en -ontwikkelingen en NORA-kennismodel 14:00 parallelle workshops rond de

Nadere informatie

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl ARTIST Assessment and Review Tool for Innovation Systems of Technologies Koen Schoots, Michiel Hekkenberg, Bert Daniëls, Ton van Dril Agentschap NL: Joost Koch, Dick Both Petten 24 September 2012 www.ecn.nl

Nadere informatie

Risico s van CO2 leidingen

Risico s van CO2 leidingen takes gastransport further Risico s van CO2 leidingen Kennistafel buisleidingen T. Veenstra HSE coordinator Utrecht, 7 september 2010 Groningen, 9-9-2010 1 Inhoud Duurzaamheidsbeleid van Gasunie Ontwikkelingen

Nadere informatie

Wat komt er op ons af?

Wat komt er op ons af? BUSINESS ASSURANCE ISO 45001 Wat komt er op ons af? Apply veiligheidsdag Hans Snoeren 25 mei 2016 1 EHS Conversion_01_Introduction_Rev 0 SAFER, SMARTER, GREENER Introductions Planning ontwikkeling ISO

Nadere informatie

Introduction KNMI. Glossy. KNMI Open Data KDC ESA. Raymond Sluiter KNMI

Introduction KNMI. Glossy. KNMI Open Data KDC ESA. Raymond Sluiter KNMI Glossy KNMI Open Data KDC ESA Raymond Sluiter KNMI Introduction KNMI KNMI: The national institute for weather, climate research and seismology in The Netherlands... KNMI is an agency of the Ministery of

Nadere informatie

End-to-End testen: de laatste horde

End-to-End testen: de laatste horde End-to-End testen: de laatste horde Dieter Arnouts Agenda Begrip End-to-End testen in het test proces Praktische aanpak End-to-End Test Omgeving Uitdagingen End-to-End testen: De laatste horde 11/10/2010

Nadere informatie

Betekenis nieuwe GRI - Richtlijnen. Rob van Tilburg Adviesgroep duurzaam ondernemen DHV Utrecht, 23 November 2006

Betekenis nieuwe GRI - Richtlijnen. Rob van Tilburg Adviesgroep duurzaam ondernemen DHV Utrecht, 23 November 2006 Betekenis nieuwe GRI - Richtlijnen Rob van Tilburg Adviesgroep duurzaam ondernemen DHV Utrecht, 23 November 2006 Opbouw presentatie 1. Uitgangspunten veranderingen G2 - > G3 2. Overzicht belangrijkste

Nadere informatie

Information security officer: Where to start?

Information security officer: Where to start? 1 Information security officer: Where to start? The information security policy process is a continuous and cyclic process 2 1. PLAN: establish ISMS CREATE Information Security Policy (ISP) Inventarise

Nadere informatie

BLIJVEND STRUCTUREEL TEKORT AAN DIGITAL EXPERTS!

BLIJVEND STRUCTUREEL TEKORT AAN DIGITAL EXPERTS! ICT BLIJVEND STRUCTUREEL TEKORT AAN DIGITAL EXPERTS! Persconferentie 4 juni 2013 AXA Brussel Agenda 1. Resultaten van de enquête 2013 over de arbeidsmarkt voor digital experts 2. AXA 3. Actiepunten en

Nadere informatie

Satellite Orbit Determination with the Global Educational Network for Satellite Operations

Satellite Orbit Determination with the Global Educational Network for Satellite Operations Satellite Orbit Determination with the Global Educational Network for Satellite Operations Het project in het kort en de opgedane ervaringen Open Universiteit Nederland Faculteit Computer Science TouW

Nadere informatie

ISO/IEC 20000, van standaardkwaliteit naar kwaliteitsstandaard. NGI Limburg 30 mei 2007

ISO/IEC 20000, van standaardkwaliteit naar kwaliteitsstandaard. NGI Limburg 30 mei 2007 ISO/IEC 20000, van standaardkwaliteit naar kwaliteitsstandaard NGI Limburg 30 mei 2007 1 Tijdlijn 80-er jaren: ITIL versie 1 2000: BS 15000 2001: ITIL versie 2 2002: Aangepaste versie BS 15000 2005: BS

Nadere informatie

Versie-/Releasebeleid

Versie-/Releasebeleid Versie-/Releasebeleid Ondanks alle aan de samenstelling van de tekst bestede zorg, kan Newway Retail Solutions bv (Newway) géén enkele aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele directe en/of indirecte

Nadere informatie

Test rapportage Waarom eigenlijk?

Test rapportage Waarom eigenlijk? Testrapportage Boodschappers van de koning? Test rapportage Waarom eigenlijk? TestNet voorjaarsevenement 2015 Jurian van de Laar Jurian van de Laar @JurianvdL 30 april 2015 @JurianvdL Jurian van de Laar

Nadere informatie

Offshore Outsourcing van Infrastructure Management

Offshore Outsourcing van Infrastructure Management Offshore Outsourcing van Infrastructure Management an emerging opportunity dr. Erik Beulen Atos Origin/Tilburg University 1 Agenda Introductie Ontwikkelingen Risicovergelijking Best practices Conclusies

Nadere informatie

Best? New practice industry-university cooperation. Chemelot InSciTe. www.chemelot-inscite.com

Best? New practice industry-university cooperation. Chemelot InSciTe. www.chemelot-inscite.com Best? New practice industry-university cooperation Chemelot InSciTe www.chemelot-inscite.com Aanleiding / Externe ontwikkelingen Wetenschappelijke competitie neemt toe; universiteit moet zich op sterktes

Nadere informatie

Roadmaps Ben Linders Jan Jaap Cannegieter. 4 maart 2009 1

Roadmaps Ben Linders Jan Jaap Cannegieter. 4 maart 2009 1 Roadmaps Ben Linders Jan Jaap Cannegieter 4 maart 2009 1 Geschiedenis van de roadmaps 2001 2006: ervaring opgedaan met continue representatie 15 september 2005: moeilijke discussie bij een opdrachtgever

Nadere informatie

Migratie proces van Unilab6.4 naar SIMATIC IT R&D Suite 7. Lut Van Gorp

Migratie proces van Unilab6.4 naar SIMATIC IT R&D Suite 7. Lut Van Gorp Migratie proces van Unilab6.4 naar SIMATIC IT R&D Suite 7 Lut Van Gorp We sluiten materiaalkringlopen, een ecologische en economische must. 2 Inhoud 3 Story of Indaver Lims bij Indaver Waarom migreren

Nadere informatie

Support Center GIS-Flanders

Support Center GIS-Flanders Support Center GIS-Flanders Our mission: Ensuring the optimal use of geographic information in Flanders Het Ondersteunend Centrum GIS-Vlaanderen is

Nadere informatie

SURFnet User Survey 2006

SURFnet User Survey 2006 SURFnet User Survey 2006 Walter van Dijk Madrid, 21 September 2006 Agenda A few facts General picture resulting from the survey Consequences for the service portfolio Consequences for the yearly innovation

Nadere informatie

VALUE ENGINEERING: THE H E G A G ME! E

VALUE ENGINEERING: THE H E G A G ME! E VALUE ENGINEERING: THE GAME! Involvement Process for Technical Projects Feedback/Learning/Knowledge Management Involvem ment Business Process Engineering Estimating Project Director Detailed Engineering

Nadere informatie

Succes = Noodzaak x Visie x Draagvlak 2. Case: Implementatie Requirements Lifecycle management bij Rabobank International

Succes = Noodzaak x Visie x Draagvlak 2. Case: Implementatie Requirements Lifecycle management bij Rabobank International Succes = x Visie x Draagvlak 2 Case: Implementatie Requirements Lifecycle management bij Rabobank International dinsdag 3 oktober 2006 Spider Congres Agenda Inventarisatie SPI-knelpunten Implementatie

Nadere informatie

SUSTAINABLE PROCUREMENT ISO ERIK VAN ASSEN - KARIN VAN IJSSELMUIDE

SUSTAINABLE PROCUREMENT ISO ERIK VAN ASSEN - KARIN VAN IJSSELMUIDE SUSTAINABLE PROCUREMENT ISO 20400 ERIK VAN ASSEN - KARIN VAN IJSSELMUIDE LID NEN-NORMCOMMISSIE ISO 20400 VOORZITTER NEN-NORMCOMMISSIE ISO 20400 NETWERKMANAGER NEVI - KENNISMANAGER/TRAINER NEVI \ NEVI values

Nadere informatie

Horizon 2020. MKB instrument & Fast track to Innovation. Martijn Lammers. Nationaal Contactpunt voor het MKB in Horizon 2020.

Horizon 2020. MKB instrument & Fast track to Innovation. Martijn Lammers. Nationaal Contactpunt voor het MKB in Horizon 2020. Horizon 2020 MKB instrument & Fast track to Innovation 10 juni 2015 Martijn Lammers Nationaal Contactpunt voor het MKB in Horizon 2020 2 1 Boodschap 3 MKB instrument: wat is het? Financiering voor High

Nadere informatie

JOB OPENING DEVOPS ENGINEER

JOB OPENING DEVOPS ENGINEER 2016 DatacenterNext All rights reserved Our Mission Wij zijn een On-Demand Technology Office die bedrijven helpt technologie te organiseren, zekeren en innoveren. Dit stelt onze klanten in staat, vertrouwende

Nadere informatie

Contract Management Dag 2015

Contract Management Dag 2015 Contract Management Dag 2015 De relatie maakt de prestatie DEEL 2; Contract Management bij industriële onderhouds contracten Opdrachtgever en Opdrachtnemer een betere nachtrust? Contract Management Herman

Nadere informatie

It s CMMI Jim, but not as we know it! CMMI toegepast op een Compliance organisatie Door Jasper Doornbos Improvement Focus

It s CMMI Jim, but not as we know it! CMMI toegepast op een Compliance organisatie Door Jasper Doornbos Improvement Focus It s CMMI Jim, but not as we know it! CMMI toegepast op een Compliance organisatie Door Jasper Doornbos Improvement Focus Inhoud Compliance vakgebied en organisatie CMMI software en systems engineering

Nadere informatie

11 oktober Maurice Jansen

11 oktober Maurice Jansen 11 oktober 2016 Maurice Jansen Zeevisvaart Scheepvaart Luchtvaart dienstverlening Warehousing Waterbouw Havenlogistiek Rail Wegtransport Haven operaties Binnenvaart Proces industrie Ik hoor en ik vergeet

Nadere informatie

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development BiZZdesign Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools Research & Development 1 Profile CV Joost Niehof Name Grade Nationality Residence Role Joost

Nadere informatie

New product development. Kim De Gryse

New product development. Kim De Gryse New product development Kim De Gryse 03/12/2015 New product development 1. Tomra Sorting Solutions 2. Waarom is een proces noodzakelijk? 3. Invoeren van een proces 4. Resultaten van het implementeren 5.

Nadere informatie

Practitioner s Certificate in IT Service Management: Release & Control (based on ITIL )

Practitioner s Certificate in IT Service Management: Release & Control (based on ITIL ) Exameneisen Practitioner s Certificate in IT Service Management: Release & Control (based on ITIL ) Publicatiedatum 1-1-2008 Startdatum 1-3-2007 Doelgroep IT Service Management Practitioner: Release &

Nadere informatie

Hoe start ik een test competence center of excellence? Thomas Veltman 1-5-2012

Hoe start ik een test competence center of excellence? Thomas Veltman 1-5-2012 Hoe start ik een test competence center of excellence? Thomas Veltman 1-5-2012 10 jaar ervaring met TCoE 2 Iedereen heeft zijn eigen verhaal Opdracht Gever Development Leverancier Tester Manager TCoE Test

Nadere informatie

Windows Server 2003 EoS. GGZ Nederland

Windows Server 2003 EoS. GGZ Nederland Windows Server 2003 EoS GGZ Nederland Inleiding Inleiding Op 14 juli 2015 gaat Windows Server 2003 uit Extended Support. Dat betekent dat er geen nieuwe updates, patches of security releases worden uitgebracht.

Nadere informatie

Bijeenkomst do s en don ts bij aanvragen importontheffingen 13 September 2011. Locatie: Dienst Regelingen, Slachthuisstraat 71, 6041 CB Roermond

Bijeenkomst do s en don ts bij aanvragen importontheffingen 13 September 2011. Locatie: Dienst Regelingen, Slachthuisstraat 71, 6041 CB Roermond Bijeenkomst do s en don ts bij aanvragen importontheffingen 13 September 2011 Locatie:, Slachthuisstraat 71, 6041 CB Roermond Aanvragen importmachtigingen/ontheffingen 13 sept 2011 Agenda 12.00 13.00 uur

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage. Datum 27 februari 2009

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage. Datum 27 februari 2009 > Retouradres Postbus 20101 2500 EC Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-Generaal Bezuidenhoutseweg 20 Postbus 20101 2500 EC Den Haag

Nadere informatie

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management Policy Aspects of Storm Surge Warning Systems Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Contents Water in the Netherlands What kind of information and models do we need? Flood System

Nadere informatie

Integratie van Due Diligence in bestaande risicomanagementsystemen volgens NPR 9036

Integratie van Due Diligence in bestaande risicomanagementsystemen volgens NPR 9036 Integratie van Due Diligence in bestaande risicomanagementsystemen volgens NPR 9036 NCP contactdag, 19 april 2016 Thamar Zijlstra, Dick Hortensius NEN Milieu en Maatschappij Agenda Achtergrond NPR 9036

Nadere informatie

Vlaams Kenniscentrum water. Van projectidee tot projectconsortium

Vlaams Kenniscentrum water. Van projectidee tot projectconsortium Vlaams Kenniscentrum water Van projectidee tot projectconsortium ca. 600 calls -> 96 calls Intern gebruik -> nuttig voor Vlaanderen 96 calls -> 34 calls -> 6 thema s o o o o o o Sustainable rural development

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability The role of mobility in higher education for future employability Jim Allen Overview Results of REFLEX/HEGESCO surveys, supplemented by Dutch HBO-Monitor Study migration Mobility during and after HE Effects

Nadere informatie

TNO Early morning Toast Biogas trends and technology development. Leon Stille Leon.stille@tno.nl +31652779011

TNO Early morning Toast Biogas trends and technology development. Leon Stille Leon.stille@tno.nl +31652779011 TNO Early morning Toast Biogas trends and technology development Leon Stille Leon.stille@tno.nl +31652779011 TNO Partners TNO is een onafhankelijk kennis instituut met meer dan 80 jaar ervaring in technologie

Nadere informatie

Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar

Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar Titel, samenvatting en biografie Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar Samenvatting: Nieuwe projecten nemen toe in complexiteit: afhankelijkheden tussen software componenten,

Nadere informatie

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Manon krabbenborg, Sandra Boersma, Marielle Beijersbergen & Judith Wolf s.boersma@elg.umcn.nl Homeless youth in the Netherlands Latest estimate:

Nadere informatie

Support Center GIS-Flanders

Support Center GIS-Flanders Support Center GIS-Flanders Our mission: Ensuring the optimal use of geographic information in Flanders Het Ondersteunend Centrum GIS-Vlaanderen is

Nadere informatie

Huidige en Toekomstige Mogelijkheden van Ruimtevaarttechnologie. Jack Bosma ESA Inspector General Kooy Symposium Amsterdam 14 April 2010

Huidige en Toekomstige Mogelijkheden van Ruimtevaarttechnologie. Jack Bosma ESA Inspector General Kooy Symposium Amsterdam 14 April 2010 Huidige en Toekomstige Mogelijkheden van Ruimtevaarttechnologie Jack Bosma ESA Inspector General Kooy Symposium Amsterdam 14 April 2010 ESA staat voor Samenwerking 30 jaar ruimtevaart voor Europa ESA conventie

Nadere informatie

Welke standaard is het beste? 4 december 2008, Bianca Scholten, bianca.scholten@task24.nl, tel. 06 52 45 25 98

Welke standaard is het beste? 4 december 2008, Bianca Scholten, bianca.scholten@task24.nl, tel. 06 52 45 25 98 Welke standaard is het beste? 4 december 2008, Bianca Scholten, bianca.scholten@task24.nl, tel. 06 52 45 25 98 Level 4 Business Planning & Logistics ISA-99 beveiliging binnen het control domain Level 3

Nadere informatie

Een routebeschrijving voor de technische realisatie van INSPIRE

Een routebeschrijving voor de technische realisatie van INSPIRE Een routebeschrijving voor de technische realisatie van INSPIRE Paul Smits European Commission Joint Research Centre Institute for Environment and Sustainability Studiedag Europese GIS-Projecten, 12 Juni

Nadere informatie

Free Technology Academy

Free Technology Academy Free Technology Academy Symposium 21 november 2009 Wat is vrije software? Begrip geïntroduceerd door Richard Stallman in 1985 Niet verwarren met gratis software (freeware) 'Free as in free speech, not

Nadere informatie

logo met en zonder website

logo met en zonder website huisstijl weiss logo met en zonder website pant 2945 pant 299 pant 540 pantone 2945 cmyk pantone 299 pantone 540 negative grey 1 kleur pantone 2945 Het WEISS-logo Een logo moet voldoende onderscheidend

Nadere informatie

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages 22/03/2013 Housing market in crisis House prices down Number of transactions

Nadere informatie

LIFE+ Arnoud Heeres, LIFE Unit, Europese Commissie. 2013 LIFE+ Presentatie Nederland

LIFE+ Arnoud Heeres, LIFE Unit, Europese Commissie. 2013 LIFE+ Presentatie Nederland LIFE+ Arnoud Heeres, LIFE Unit, Europese Commissie 1 Profiel: Programma Manager - Desk Officer voor LIFE Natuur LIFE Natuur Unit (E3) DG Milieu Europese Commissie 2 Taken: Programma Manager - Desk Officer

Nadere informatie

IT Service CMM. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

IT Service CMM. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. IT Service CMM Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 8 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 2 GESCHIEDENIS EN ACHTERGROND...

Nadere informatie

WG IT NATFOR 20/02/2017

WG IT NATFOR 20/02/2017 WG IT NATFOR 20/02/2017 Roger Beeckman Dienst Ondersteuning Automatisering 1 Agenda 2 - Kort overzicht van de organisatie - Beschrijving huidig invoerproces - Beschrijving toekomstig invoerproces - SATO

Nadere informatie

JOB OPENING OPS ENGINEER

JOB OPENING OPS ENGINEER 2016 DatacenterNext All rights reserved Our Mission Wij zijn een On-Demand Technology Office die bedrijven helpt technologie te organiseren, zekeren en innoveren. Dit stelt onze klanten in staat, vertrouwende

Nadere informatie

Van Papier naar Papierloos met iventionles,

Van Papier naar Papierloos met iventionles, Van Papier naar Papierloos met iventionles, ProcessStations Tracking and Tracing van materialen in het Processing Centre van NIZO food research Annemarie Braber Friday, March 28, 2014 NIZO food research

Nadere informatie

International Leiden Leadership Programme

International Leiden Leadership Programme International Leiden Leadership Programme Information Evening 1 November 2016 Universiteit Leiden.. LLP Programme team Menno Mennes Lucille Brakefield Janna van Helden Ratna Lachmansingh Programme Bij

Nadere informatie

Coaching; de brandstof voor je verbeterprogramma

Coaching; de brandstof voor je verbeterprogramma Eric van der Vliet Eric.van.der.vliet@logicacmg.com LogicaCMG 2007. All rights reserved De start van een verbeterprogramma We weten waar we staan We weten waar naartoe En nu? Een veel gebruikte aanpak

Nadere informatie

Wat verwacht de Inspectie van Klinisch onderzoek?

Wat verwacht de Inspectie van Klinisch onderzoek? Wat verwacht de Inspectie van Klinisch onderzoek? Jos Kraus, senior inspecteur Inspectie voor de gezondheidszorg Baarn, 7 oktober 009. Wat is klinisch onderzoek Introductie Definities De weg door de wet

Nadere informatie

IPFOS. Bestuurders Conferentie. Scenario planning voor verzekeraars onder solvency II Onno de Vrij, Head of Risk andfraud-sas

IPFOS. Bestuurders Conferentie. Scenario planning voor verzekeraars onder solvency II Onno de Vrij, Head of Risk andfraud-sas IPFOS Bestuurders Conferentie Scenario planning voor verzekeraars onder solvency II Onno de Vrij, Head of Risk andfraud-sas SCENARIO PLANNING DE TOEKOMST VOOR PENSIOENFONDSEN? Onno de Vrij, SAS HET

Nadere informatie

Praktische implementatie Europese verordening Geneesmiddelen onderzoek

Praktische implementatie Europese verordening Geneesmiddelen onderzoek Praktische implementatie Europese verordening Geneesmiddelen onderzoek Dr. Joost Keers Hoofd Wetenschappelijk Instituut j.keers@mzh.nl 050 524 5826 http://www.ccmo.nl/nl/europese-verordening Belangrijke

Nadere informatie

QUICK SCAN BESTAAND RDM BELEID 1/2

QUICK SCAN BESTAAND RDM BELEID 1/2 Vraagstelling - Wat staat in bestaand instellings beleid (elementen/inhoud)? Aangetroffen bij Universiteiten uit UK, Australië en US - Welke best practices zijn bruikbaar voor NL? RDM beleid volop in ontwikkeling

Nadere informatie

Optimaliseren van Impact door Alfa- en Gammawetenschappen Aantonen en stimuleren van Societal Impact in synergie met andere wetenschappen

Optimaliseren van Impact door Alfa- en Gammawetenschappen Aantonen en stimuleren van Societal Impact in synergie met andere wetenschappen Optimaliseren van Impact door Alfa- en Gammawetenschappen Aantonen en stimuleren van Societal Impact in synergie met andere wetenschappen Welkom bij het programmaonderdeel: Smart Cities Optimaliseren van

Nadere informatie

TestNet Voorjaarsevenement 2010 Jurian van de Laar 12 mei 2010 info@improveqs.nl

TestNet Voorjaarsevenement 2010 Jurian van de Laar 12 mei 2010 info@improveqs.nl Testers helpen ontwikkelaars of andersom? TestNet Voorjaarsevenement 2010 Jurian van de Laar 12 mei 2010 info@improveqs.nl Improve Quality Services B.V. 2 Agenda Hoe veilig is een muur? Past Scrum ook

Nadere informatie

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces Software Processen Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1 Het software proces Een gestructureerd set van activiteiten nodig om een software systeem te ontwikkelen Specificatie;

Nadere informatie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie 11 december 2014 Het project EUregio Life Cycle Costing (EULC2) is mede mogelijk gemaakt door bijdragen van

Nadere informatie

Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL

Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL Wilma Fokker, IBM account manager BA Ton Rijkers, Business Project Manager EMI Music IBM Cognos Express Think big. Smart small. Easy to install pre-configured

Nadere informatie

GAMP 5, wat is er nieuw?

GAMP 5, wat is er nieuw? GAMP 5, wat is er nieuw? COP s, regelgeving en GAMP René van Opstal Principal Consultant Koning & Hartman Inhoud ISPE Community of Practice GAMP PAT Nieuwe regelgeving GAMP 5 Overige ISPE Guidelines What

Nadere informatie

opleidingsaanbod Ba Architectuur Andere bachelors - Prof bachelors (via schakelprogramma s) - Acad bachelors (via voorbereidingsprogramma s)

opleidingsaanbod Ba Architectuur Andere bachelors - Prof bachelors (via schakelprogramma s) - Acad bachelors (via voorbereidingsprogramma s) opleidingsaanbod VBP Ma INTERIEURarchitectuur [INTERIEURARCHITECT] Ba Architectuur VBP Ma Architectuur [ARCHITECT] Internationale Ma Architectuur (ENG) [ARCHITECT] Ma Stedenbouw & Ruimtelijke Planning

Nadere informatie

Interaction Design for the Semantic Web

Interaction Design for the Semantic Web Interaction Design for the Semantic Web Lynda Hardman http://www.cwi.nl/~lynda/courses/usi08/ CWI, Semantic Media Interfaces Presentation of Google results: text 2 1 Presentation of Google results: image

Nadere informatie

Hoge beschikbaarheid in zuivelindustrie door toepassing van conditie gebaseerde onderhoudsstrategie.

Hoge beschikbaarheid in zuivelindustrie door toepassing van conditie gebaseerde onderhoudsstrategie. De PROFINET, PROFIBUS & IO-Link dag 2012 Hoge beschikbaarheid in zuivelindustrie door toepassing van conditie gebaseerde onderhoudsstrategie. Jaap Westeneng Product Manager Asset Management Praktijkcase

Nadere informatie

EDA huidige situatie. Presentatie voor NIDV KG Europa. André Mom 7 januari 2015

EDA huidige situatie. Presentatie voor NIDV KG Europa. André Mom 7 januari 2015 EDA huidige situatie Presentatie voor NIDV KG Europa André Mom 7 januari 2015 EDA huidige organisatie Claude-France Arnould, tot 15/01/2015 Head of the EDA: Federica Mogherini Rini Goos Roland Van Reybroeck

Nadere informatie

NCTS - INFORMATIE INZAKE NIEUWIGHEDEN VOOR 2010

NCTS - INFORMATIE INZAKE NIEUWIGHEDEN VOOR 2010 NCTS - INFORMATIE INZAKE NIEUWIGHEDEN VOOR 2010 Op basis van het nieuwe artikel 365, lid 4 (NCTS) en het nieuwe artikel 455bis, lid 4 (NCTS-TIR) van het Communautair Toepassingswetboek inzake douane 1

Nadere informatie