Onderzoekjournalistiek Van idee naar verhaal

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Onderzoekjournalistiek Van idee naar verhaal"

Transcriptie

1 Onderzoekjournalistiek Vanideenaarverhaal (Researchtechniekenvoorjournalisten) 2007LuukSengersJournalistiek Nietsuitdezesyllabusmagwordengekopieerdofherdruktvoorcommerciëleofeducatievedoelen zonderschriftelijketoestemmingvanluuksengersjournalistiek (www.luuksengers.nl) 1

2 2

3 Inhoud Onderzoeksjournalistiek:inleiding&geschiedenis Extra:Deprincipesvandejournalist Onderwerpen Bronnen Documenten Extra: Documentenlezen:tips Betrouwbaarheidvandocumentencontroleren Notenmaken Interessantedocumentenvoorjournalisten Chronologie(vooronderzoek) Recordkeeping Vangnetmaken Geavanceerdezoekenopinternet Webhunt Telefoneertips Investigativeinterviewing DeceptionDetection Hypothese Reportingforfactsandstory Wholeftthedooropen? Demethode Barlett&Steele VanResearchnaarVerhaal Structuur 3

4 Werkplan Hoe verkoop jeeenonderzoek? Aandeslag... HandleidingbijhetDigitaleDossier Opdrachten 4

5 Onderzoeksjournalistiek Inleiding&geschiedenis Watisonderzoeksjournalistiekprecies?Enhoeverhoudthetzichtot anderevormenvanjournalistiek? Eenwerkbaredefinitievanonderzoeksjournalistiekluidt: Onderzoeksjournalistiek is systematisch zoeken naar belangrijke feitenenverbanden Deze definitie zegt zowel iets over de aanpak/methode ( systematisch zoeken ) als over de uitkomst ( belangrijke verbanden )vanonderzoeksjournalistiek. Het woord systematisch duidt erop dat onderzoeksjournalistiek volgenseenvooropgezetplanwordtuitgevoerd. Het werkwoord zoeken verwijst naar de actieve rol van de onderzoeksjournalist: hij neemt zélf initiatief. Hij onderneemt zélf actie,inplaatsvantereagerenopnieuwsofopgebeurtenissen. Met verbanden wordt het doel van onderzoeksjournalistiek aangegeven: het leggen van verbanden tussen schijnbaar los van elkaar staande gebeurtenissen. De onderzoeksjournalist concentreertzichnietoplosstaandeincidenten(zoalsbijalledaagse journalistiekeverslaggeving),maaropsamenhang. Met het woord belangrijke voor verbanden wordt bedoeld: belangrijkindejournalistiekezinvanhetwoord.opdeeersteplaats is een verband pas belangrijk als het nieuw is, dus voorheen niet bestaand of nauwelijks bekend. Op de tweede plaats wordt de journalistiekerelevantievaneenverbandbepaalddoordegevolgen voordelezerofdemaatschappijalsgeheel.deeerstebetekenisvan belangrijk in deze definitie is dus nieuw, de tweede betekenis is impact. 5

6 Het is deze focus op samenhang, op verbanden, die de onderzoeksjournalistiek een bijzondere plaats geeft binnen de journalistiek. Aan de ene kant is er het nieuwsaanbod: overweldigend en fragmentarisch. Aan de andere kant staat de nieuwsconsument die eigenlijk maar één ding wilt weten: wat betekentalditnieuwsvoormijnlevenofvoormijnwereldbeeld? Om de diffuse wereld om hem heen te begrijpen, zoekt de mens vanouds naar structuren, naar samenhangen. Hij probeert in losse gebeurtenissen patronen te ontdekken. Onderzoeksjournalistiek helpt bij het leggen van belangrijke verbanden. Ze werpt licht op oorzaken en gevolgen en maakt de economische, sociologische en psychologischeprocessendietengrondslagliggenaanhetdagelijkse nieuws,begrijpelijk. Onderzoeksjournalistiek wordt ook wel Onthullingsjournalistiek genoemd. In onderzoeksjournalistiek worden inderdaad nieuwe verbanden onthuld enindiezinisalleonderzoeksjournalistiekook onthullingsjournalistiek.maarpasop:hetomgekeerdeisníetwaar; niet alle onthullingsjournalistiek is automatisch ook onderzoeksjournalistiek.heeftdejournalistnietzélfhetinitiatieftot de onthulling genomen en heeft hij er niet of nauwelijks zelf inspanningenvoorhoevendoen,danisgeensprakevan onderzoek dus ook niet van onderzoeksjournalistiek. Onthullingen die alleen teherleidenzijntoteen lekkende politicusofeenklokkenluiderzijn niet het resultaat van onderzoeksjournalistiek. Dit zegt overigens niets over de waarde van deze onthullingen: de manier waarop ze boventafelzijngekomen,staatgeheellosvanhunimpactenbelang. Onderzoeksjournalistiek is, kortom, een specialisme in de journalistiek en een belángrijk specialisme. Er gaan steeds meer geluidenopdatonderzoeksjournalistiekeenremediekanzijntegen dedalendeoplagesenditoinkomstenvandag enweekbladen.door verbandenteleggen,doetdeonderzoeksjournalistiekietsdatsnelle nieuwsmedia niet (kunnen) bieden, maar door lezers wél wordt gewaardeerd. Onderzoeksjournalistiek kan daarom winstgevend zijn! Onderbouwing van deze these vind je onder andere in het vooruitstrevendeboekthevanishingnewspaper,savingjournalism in the Information Age, van de vooraanstaande Amerikaanse hoogleraarjournalistiekphilipmeyer. 6

7 Beknoptegeschiedenis VERENIGDESTATEN OverdeeersteonderzoeksjournalistenindeVS,de Muckrakers, lees: Cecilia Tichi, Exposes and Excess: Muckraking in America, 1900 / 2000 EenvandeeersteMuckrakerswasUptonSinclair,metzijnroman (uit 1906) over de vleesverwerkende industrie in Chicago: The Jungle. Na de Tweede Wereldoorlog diende zich een nieuwe generatie onderzoeksjournalisten aan. Ze noemden zich niet meer muckrakers, maar investigative reporters. Ze richtten hun pijlennogsteedsopsocialemisstanden. VoordelifeandtimesvanEdwardR.Murrow,hetbekendsteTVgezichtinAmerikaindejarenvijftigenzestig,ziederecentefilm (doorgeorgeclooney)goodnightandgoodluck. Door de Vietnamoorlog verloren veel onderzoeksjournalisten hun vertrouwen in de Amerikaanse overheid. Dat leidde tot reeksenonthullingenóverdeoverheid: Lees Seymour Hersh, My Lai over het brute optreden van het Amerikaanse leger in Vietnam. Of zijn recentste werk, over de misstandenindeabugraib gevangenis. Een auteur van hetzelfde kaliber is I.F. Stone. Zijn beroemd geworden credo is: Alle regeringen worden geleid door leugenaars. Hethoogtepuntvananti autoritairejournalistiekindevs,wasde onthulling(in 1972 en 1973) van de Watergate affaire door het beroemde journalistenduo Bob Woodward en Carl Bernstein. Onderhoudend is de film over deze gebeurtenis, All the presidentsmen,maarveelbeterishetboek(metdezelfdetitel), omdat Woodward en Bernstein daarin hun werkmethode onthullen. 7

8 In 1972 heeft onderzoeksjournalistiek een vaste plaats bij de grote kranten verworven. In dat jaar wordt de IRE opgericht: Investigative Reporters and Editors. Doel van deze vakorganisatie is het professionaliseren van het journalistieke vakendoorgevenvanonderzoekstechnieken.checkhunwebsite (www.ire.org): veel tipsheets, boeken en artikelen. IRE is ook uitgever van de bijbel van de onderzoeksjournalistiek: The InvestigativeReportersHandbook. Oók in de jaren zeventig doet de huiscomputer zijn intrede. Tot de eerste journalisten die het nut van een computer voor hun werk ontdekten, behoren Don Barlett en Jim Steele. Dit duo, inmiddels beroemder dan Woodward/Bernstein, heeft sinds de jaren zeventig heel wat onderzoeksverhalen geschreven na grondige research soms met behulp van de PC en áltijd met hulpvanbergendocumenten.vanhenishetgoudenadvies:geta documentsstateofmind. Tot hun bekroonde meesterwerken horen: America: What went Wrong? (over de Reagan jaren en de gevolgen van het Reaganbeleid voor de gewone Amerikaanse burger), America: Who really pays the taxes? (over onrechtvaardigheden in het Amerikaansebelastingsysteem)enCriticalcondition.Howhealth careinamericabecamebigbusiness&badmedicine. Barlett en Steele begonnen op dezelfde dag in september 1970 als jonge honden op de redactie van The Philadelphia Inquirer. Drie jaar later, in 1973, publiceerden ze samen een zevendelige serie(25.000woorden!)inhunkrantoveronrechtvaardigheden inderechtspraakinphiladelphia,devierdestadvandevs. Ze bestudeerden ruim duizend zaken van burgers die in 1972 moesten voorkomen voor gewelddadige vergrijpen: moord, verkrachting,gewelddadigeberovingenenmishandelingenomte zienofzeallemaalopdezelfdemanierwerdenbehandeld. Vandieruimduizendburgerswerdenuitopenbaredocumenten gegevens verzameld zoals geslacht, leeftijd, ras, gegevens over hetslachtoffer,deplaatsvanhetdelictetc. 8

9 Aldiegegevenswerdenindecomputergestopt:erwerden9618 IBM kaarten gepunhed. Daarna lieten ze de computer verbandenleggen. Eenpaarvandeopmerkelijkeuitkomsten: Eengeweldsdelictineencommerciëlelocatie(winkel,bar)wordt zwaarderbestraftdaneengeweldsdelictopstraat. Zwarten worden eerder en langer opgesloten voor dezelfde geweldsdadendanblanken. Jongeren onder dertig worden eerder tot gevangenisstraf veroordeelddanmensenbovendedertig. Een beroving met geweld wordt zwaarder bestraft dan een verkrachting. Barlett en Steel zijn niet alleen de eersten die het belang van primairedocumenteninzagen(getadocumentsstateofmind!), maarookdeeerstendieeenmaniervondenomdezemetdepc te ordenen en analyseren! Zij waren de pioniers van wat later Computer AssistedReporting(CAR)isgaanheten. Binnen de Amerikaanse onderzoeksjournalistiek heeft Computer Assisted Reporting, of CAR (journalistiek met behulp van de PC) afgelopen twee decennia een grote vlucht genomen. Wie de eerste beginselen van CAR wilt leren, kan geen betere aankoop doen dan het boekje Computer Assisted Reporting, te bestellenviadewebsitevandeire.ookindelagelandenisde laatste tijd aandacht voor CAR. Een pas verschenen uitstekend Nederlandstalig boek is: Sprekende cijfers. Technieken voor Computer Assisted Reporting van Daniël Van Nijlen en Bartel Volckaert. EenlaatstebelangrijkestromingindeAmerikaansejournalistiek die aandacht verdient, is de literaire non fictie, aangeduid als New Journalism. Wat veertig jaar geleden in gang werd gezet door schrijvers als Truman Capote, Tom Wolfe, Hunter S. Thompson en Gay Talese, wordt tegenwoordig voortgezet door een jonge generatie journalisten. Ze combineren grondig onderzoekmeteentoegankelijke,verhalendeschrijfstijl.eénvan de succesvolle voorbeelden is Eric Schlosser, die een bestseller schreefoverdeamerikaansefastfoodindustrie,fastfoodnation. Whattheall Americanmealisdoingtotheworld. 9

10 Meer voorbeelden van deze populaire stroming in de AmerikaansejournalistiekvindjeinRobertS.Boynton,Thenew new journalism. Conversations with America s best nonfiction writersontheircraft. 10

11 NEDERLAND DeonderzoeksjournalistiekinNederlandheeftzijnoorsprongin eenaantalgroteaffaires,bijnaallemaalophetvlakvaneconomie enbedrijfsleven: De eerste onderzoeksverhalen stonden rond 1900 in het socialistische blad De Baanbreker, waarvoor onder andere de latere socialistenvoorman Jelle Troelstra schreef. Het waren onthullingenoverwerkomstandigheden(indeslachthuizen!)en overfraudemetpensioengelden. Vanafdecrisisjarendertigstaatdejournalistiekheellangstil.De Greet Hofmans Affaire in 1956 wordt door hoofdredacteuren nauwelijks nieuwswaardig gevonden. Terwijl in Amerika Ed MurrowkritischedocumentairesmaaktvoordeCBStelevisie,is het in Nederland oorverdovend stil als Juliana de hulp van een gebedsgenezeres inroept om een van haar kinderen te genezen. Pas veel later zou blijken dat Bernhard de Raspoetin niet zag zitten en het huwelijk op springen stond En daarmee de toekomstvandenederlandsemonarchie. Pas in de jaren zeventig leggen journalisten iets van hun schuchterheidaf.progressievebewegingenendeontzuilingzijn daar debet aan. Opnieuw komt (in 1976) het koningshuis in opspraak,maarnuzijnereenpaarpienterejournalistendieinde modder beginnen te roeren De Lockheed affaire (Prins Bernhard had van de Amerikaanse vliegtuigbouwer Lockheed steekpenningenaangenomenterwaardevan1,1miljoengulden!) is het eerste grote na oorlogse onderzoeksproject van journalisten.dagbladdewaarheidlooptdaarbijvoorop. Ookeenanderevoormaligeverzetskrant,VrijNederland,doetin dezelfde tijd van zich spreken, met een serie onthullingen over malafide ondernemingen (o.a. Zwolsman affaire). Vooral de naam Rudie van Meurs is in dit verband interessant. Tegelijk ontwikkelde Vrij Nederland een andere vorm van onderzoeksjournalistiek:de sociale reportage verslagen uit achterstandgebieden, plaatsen engezinnenwaaranderemedianietkwamen.somstienpagina s lang,naaramerikaansvoorbeeld. 11

12 Maar de onderzoeksjournalistiek in de jaren zeventig en tachtig in Nederland wordt toch vooral overheerst door bedrijfsschandalen:ogem,rsv,slavenburgsbank... Indejarennegentignemeneenpaarleergierigeredacteuren,met namebijtrouwennrchandelbladdeamerikaansetraditievan CARover.Zebeginnenmetcomputerprogramma sendatabases te experimenteren. Als grondlegger mag Marjan Agerbeek worden genoemd, destijds onderwijsredacteur bij Trouw, en laterdeeerstevoorzittervandevlaams NederlandseVereniging van Onderzoeksjournalisten, VVOJ. Agerbeek toog in 1996 een paarmaandenvoorhaarkrantnaardevsomdekunstvancar af te kijken. In 1997 verrast ze collega s en de overheid met onthullingen over iets wat iedereen aangaat, maar waarover tot dantoealtijdhetstilzwijgenwasbewaard schoolprestaties. Het schoolprestatie onderzoek was om twee redenen interessant: 1. om het gebruik van CAR: grote hoeveelheden data werden verwerktomconclusiestekunnentrekken 2. om het beroep op de Wet Openbaarheid van Bestuur(WOB): de schoolprestaties werden pas door de Onderwijsinspectie vrijgegevennatussenkomstvanderechter.ditwob succesheeft daarna andere journalisten geïnspireerd en de WOB deed op redactieszijnintredealsserieusresearchinstrument. De WOB was echter niet nodig bij de grootste affaire die ons afgelopen jaren heeft bezig gehouden: de bouwfraude. KlokkenluiderAdBosstaptemeteengeheimeboekhoudingnaar tv programma Zembla. Bouwers maakten prijsafspraken waardoor de overheid miljoenen teveel betaalde voor grote projectenzoalsdeschipholtunnel. Dit leidde tot de eerste parlementaire enquête in Nederland die ietsvoorstelde. Ook de literaire journalistiek heeft inmiddels aanhangers gevondeninnederland.in2006wonfreelancejournalistjeroen SmitdeprijsvoorhetjournalistiekeboekmetHetdramaAhold, een levendige reconstructie van de boekhoudfraude bij supermarktconcernahold. 12

13 In 2001 hebben ook Nederlandse en Vlaamse onderzoeksjournalistenzichverenigd,indevvoj.doel,netalsbij de IRE, is het professionaliseren van het vak en het uitwisselen van methoden en technieken. Uit een door de VVOJ uitgevoerd onderzoek bleek, tot ieders verrassing, dat maar liefst 350 journalisten af en toe onderzoek doen op hun redacties. InmiddelsteltdeVVOJruimvierhonderdledeninNederlanden Vlaanderen. Ze organiseert elk najaar een congres, verzorgt trainingen en looft jaarlijks een prijs uit voor onderzoeksjournalistiek. Eigenschappenvanonderzoeksjournalistiek: 1. Onderzoeksjournalistiek kost tijd. Tijd om zoveel mogelijk feitenteverzamelen:timeequalstruth! Noot: slim gebruik van computertechnieken spáárt tijd. Een onderzoekjournalist werkt niet alleen grondig (en tijdrovend) maar ook efficiënt (en tijdbesparend). Bovendien kan ook een goedeplanningveeltijdwinstopleveren. 2. Kennis van processen en procedures (staatsrechterlijk, juridisch, financieel, zakelijk) maakt het gemakkelijker om te bedenken wat er aan de hand zou kunnen zijn. Onderzoeksjournalisten werken vanuit een hypothese om hun onderzoeksgebied af te bakenen en doelgericht naar nieuws te speuren. 3. Omdat de feiten in onderzoeksverhalen dikwijls nogal droog en taai zijn, moet juist de onderzoeksjournalist extra inspanningen doen om het verhaal te verlevendigen: met interessantepersonages,reportages,beschrijvingenvanplaatsen en voorwerpen. Zijn opdracht luidt niet alleen: reporting for facts,maarook:reportingforstory. 4. Een onderzoeksjournalist leest veel (in tegenstelling tot de doorsnee journalist!). Hij heeft een documents state of mind. Vooralprimairedocumenten dataenverslagendienognietzijn gepubliceerd hebben zijn belangstelling. Een goede journalist herkenjeaandekwaliteitvanzijnprimairebronnen. 13

14 5. Alert op nieuwe bronnen, zal de onderzoeksjournalist ook nu en dan op ruwe data stuiten die nog geordend en geanalyseerd moeten worden. Daartoe gebruikt hij Computer Assisted Reporting technieken. 14

15 Literatuur: Overonderzoeksjournalistiek: Brant Houston, Len Bruzzese en Steve Weinberg, The Investigative Reporters Handbook.AGuidetoDocuments,DatabasesandTechniques,vierdedruk,2002 BillKovachenTomRosenstiel,TheElementsofJournalism:WhatNewspeople ShouldKnowandthePublicShouldExpect,2001 RobertS.Boynton,TheNewNewJournalism.ConversationswithAmerica sbest nonfictionwritersontheircraft,2005. Philip Meyer, The Vanishing Newspaper. Saving Journalism in the Information Age,2004 OverComputerAssisted Reporting: BrantHouston,Computer AssistedReporting.ApracticalGuide,IRE Daniël Van Nijlen en Bartel Volckaert, Sprekende cijfers. Technieken voor ComputerAssistedReporting,UniversitairePersLeuven,2005 Onderzoeksjournalistiek: BobWoodwardenCarlBernstein,Allthepresidentsmen.Thetruthaboutthe Watergatescandal,1974 GerardvanWesterloo,Nietsprekenmetdebestuurder,DeBezigeBij2003 Marleen Teugels, Met stille trom. De naweeën van de nieuwe oorlog, Nijgh& VanDitmar2002 DonaldBarlettenJamesSteele,America:Whoreallypaysthetaxes?1994 Donald Barlett en James Steele, Critical condition. How healthcare in America becamebigbusiness&badmedicine,2004 Marilyn W. Thompson, The killer strain. Anthrax and a government exposed, 2003 MarkShapiro,Exposed.Thetoxicchemistryofeverydayproductsandwhat sat stakeforamericanpower,2007 BobDrogin,Curveball.Spies,lies,andtheconmanwhocausedawar,2007 NewJournalism: 15

16 TrumanCapote,InColdBlood,1965 HunterS.Thompson,Hell sangels,1966 HunterS.Thompson,FearandloathinginLasVegas,1971 TomWolfe,Thebonfireofthevanities,1988 TomWolfe,Amaninfull,1998 TomWolfe,Hookingup,2000 BryanBurroughenJohnHelyar,Barbariansatthegate,1990 JonKrakauer,Intothewild(Dewildernisin),1996 Eric Schlosser, Fast Food Nation. What the all American meal is doing to the world,thepenguinpress2001 EricSchlosser,ReeferMadness.AndothertalesfromtheAmericanunderground,

17 Deprincipesvandejournalist Uit: Bill Kovach and Tom Rosenstiel, The Elements of Journalism: What NewspeopleShouldKnowandthePublicShouldExpect Introduction As anthropologists began comparing notes on the world's few remaining primitive cultures, they discovered something unexpected. From the most isolated tribal societies in Africa to themostdistantislandsinthepacific,peoplesharedessentially thesamedefinitionofwhatisnews.theysharedthesamekind of gossip. They even looked for the same qualities in the messengers they picked to gather and deliver their news. They wanted people who could run swiftly over the next hill, accuratelygatherinformation,andengaginglyretellit.historians havepiecedtogetherthatthesamebasicnewsvalueshaveheld constantthroughtime."humanshaveexchangedasimilarmixof news... throughout history and across cultures," historian MitchellStephenshaswritten. Howdoweexplainthemysteryofthisconsistency?Theanswer, historiansandsociologistshaveconcluded,isthatnewssatisfies a basic human impulse. People have an intrinsic need an instinct to know what is occurring beyond their direct experience. Being aware of events we cannot see for ourselves engenders a sense of security, control, and confidence. One writerhascalledit"ahungerforhumanawareness." One of the first things people do when meeting a friend or acquaintanceisshareinformation."haveyouheardabout...?" We want to know if they've heard what we have, and if they heard it the same way. There is a thrill in a shared sense of discovery.weformrelationships,choosefriends,makecharacter judgments, based partly on whether someone reacts to informationthesamewaywedo. When the flow of news is obstructed, "a darkness falls," and anxiety grows. The world, in effect, becomes too quiet. We feel alone.johnmccain,theu.s.senatorfromarizona,writesthatin 17

18 hisfiveandahalfyearsasaprisonerofwarinhanoi,whathe missed most was not comfort, food, freedom, or even his family and friends. "The thing I missed most was information free uncensored,undistorted,abundantinformation." CallittheAwarenessInstinct. We need news to live our lives, to protect ourselves, bond with eachother,identifyfriendsandenemies.journalismissimplythe system societies generate to supply this news. That is why we care about the character of news and journalism we get: they influence the quality of our lives, our thoughts, and our culture. WriterThomasCahill,theauthorofseveralpopularbooksonthe history of religion, has put it this way: you can tell "the worldviewofapeople...theinvisiblefearsanddesires...ina culture'sstories." At a moment of revolution in communications, what do the stories we tell say about our worldview, our fears, desires, and values? ThisbookbeganonarainySaturdayinJune1997,whentwentyfivejournalistsgatheredattheHarvardFacultyClub.Aroundthe long table sat editors of several of the nation's top newspapers, as well as some of the most influential names in television and radio, several of the top journalism educators, and some of the country'smostprominentauthors.theyweretherebecausethey thought something was seriously wrong with their profession. Theybarelyrecognizedwhattheyconsideredjournalisminmuch oftheworkoftheircolleagues.insteadofservingalargerpublic interest,theyfeared,theirprofessionwasdamagingit. Thepublic,inturn,increasinglydistrustedjournalists,evenhated them. And it would only get worse. By 1999, just 21% of Americanswouldthinkthepresscaredaboutpeople,downfrom 41%in1985.Only58%wouldrespectthepress'swatchdogrole, adropfrom67%in1985.lessthanhalf,just45%,wouldthink thepressprotecteddemocracy.thatpercentagehadbeennearly tenpointshigherin

19 WhatwasdifferentthatdayinCambridgewasthatmanyofthe journalists in the room and around the country were beginning to agree with the public. "In the newsroom we no longer talk about journalism," said Max King, then editor of the PhiladelphiaInquirer."Weareconsumedwithbusinesspressure andthebottomline,"agreedanothereditor.newswasbecoming entertainment and entertainment news. Journalists' bonuses were increasingly tied to the company's profit margins, not the quality of their work. Finally, Columbia University professor James Carey offered what many recalled as a summation: "The problemisthatyouseejournalismdisappearinginsidethelarger world of communications. What you yearn to do is recover journalismfromthatlargerworld." Implied in that was something more important. If journalism the system by which we get our news was being subsumed, what would replace it? Advertising? Entertainment? E commerce?propaganda?somenewhybridofallthese?andwhat wouldtheconsequencebe? Theanswersmatter,thegroupthought,tothepublicandnews peopleboth.journalismprovidessomethinguniquetoaculture independent,reliable,accurate,andcomprehensiveinformation that citizens require to be free. A journalism that is asked to provide something other than that subverts democratic culture. Thisiswhathappenswhengovernmentscontrolthenews,asin NaziGermanyortheSovietUnion.We'reseeingitagaininplaces likesingapore,wherenewsiscontrolledtoencouragecapitalism butdiscourageparticipationinpubliclife.somethingakintothis may be taking root in the United States in a more purely commercial form, as when news outlets owned by larger corporations are used to promote their conglomerate parent's products,toengageinsubtlelobbyingorcorporaterivalry,orare intermingledwithadvertisingtoboostprofits.theissueisn'tjust the loss of journalism. At stake is whether, as citizens, we have access to independent information that makes it possible for us totakepartingoverningourselves. Thegroupdecidedonaplan:engagejournalistsandthepublicin acarefulexaminationofwhatjournalismwassupposedtobe.we set out to answer two questions. If newspeople thought 19

20 journalism was somehow different from other forms of communication,howwasitdifferent?iftheythoughtjournalism needed to change but that some core principles needed to endure,whatwerethoseprinciples? Over the next two years, the group, now calling itself the Committee of Concerned Journalists, organized the most sustained, systematic, and comprehensive examination ever conducted by journalists of news gathering and its responsibilities. We held 21 public forums attended by 3,000 peopleandinvolvingtestimonyfrommorethan300journalists. We partnered with a team of university researchers who conducted more than a hundred three and a half hour interviewswithjournalistsabouttheirvalues.weproducedtwo surveysofjournalistsabouttheirprinciples.weheldasummitof First Amendment and journalism scholars. With the Project for Excellence in Journalism we produced nearly a dozen content studies of news reporting. We studied the history of those journalistswhocamebeforeus. Thisbookisthefruitofthatexamination.Itisnotanargument.It is, rather, a description of the theory and culture of journalism that emerged from three years of listening to citizens and journalists, from our empirical studies, and from our reading of thehistoryoftheprofessionasitevolvedintheunitedstates. Welearned,amongotherthings,thatsocietyexpectsjournalists to apply this theory, and citizens to understand it, though it is seldomstudiedorclearlyarticulated.thislackofclarity,forboth citizens and newspeople, has weakened journalism and is now weakeningdemocraticsociety.unlesswecangraspandreclaim the theory of a free press, journalists risk allowing their profession to disappear. In that sense, the crisis of our culture, andourjournalism,isacrisisofconviction. There are, we have distilled from our search, some clear principles that journalists agree on and that citizens have a right to expect. They are principles that have ebbed and flowed over time, but they have always in some manner been evident. Theyaretheelementsofjournalism. 20

21 The first among them is that the purpose of journalism is to provide people with the information they need to be free and self governing. Tofulfillthistask: 1.Journalism'sfirstobligationistothetruth. 2.Itsfirstloyaltyistocitizens. 3.Itsessenceisadisciplineofverification. 4.Itspractitionersmustmaintainanindependencefromthosethey cover. 5.Itmustserveasanindependentmonitorofpower. 6.Itmustprovideaforumforpubliccriticismandcompromise. 7.Itmuststrivetomakethesignificantinterestingandrelevant. 8.Itmustkeepthenewscomprehensiveandproportional. 9.Itspractitionersmustbeallowedtoexercisetheirpersonal conscience. Whythesenine?Somereaderswillthinkitemsaremissinghere. Whereisfairness?Whereisbalance?Aftersynthesizingwhatwe learned,itbecameclearthatanumberoffamiliarandevenuseful ideas includingfairnessandbalance aretoovaguetoriseto thelevelofessentialelementsoftheprofession.othersmaysay thislistisnothingnew.tothecontrary,wediscoveredthatmany ideasabouttheelementsofjournalismarewrappedinmythand misconception. The notion that journalists should be protected by a wall between business and news is one myth. That independence requires journalists be neutral is another. The conceptofobjectivityhasbeensomangleditnowisusuallyused todescribetheveryproblemitwasconceivedtocorrect. Noristhisthefirstmomentthatthewaywegetnewshasgone throughmomentoustransition.ithashappenedeachtimethere is a period of significant, social, economic, and technological change.itoccurredinthe1830sand1840swiththearrivalofthe telegraph,inthe1880swiththedropinpricesofpaperandthe 21

22 influx of immigrants. It occurred again in the 1920s with the inventionofradioandtheriseofthetabloidsandthecultureof gossip and celebrity. And it occurred with the invention of televisionandthearrivalofthecoldwar. It is occurring now with the advent of cable followed by the Internet. The collision this time may be more dramatic. For the first time in our history, the news increasingly is produced by companies outside journalism, and this new economic organization is important. We are facing the possibility that independent news will be replaced by self interested commercialism posing as news. If that occurs, we will lose the press as an independent institution, free to monitor the other powerfulforcesandinstitutionsinsociety. In the new century, one of the most profound questions for democratic society is whether an independent press survives. The answer will depend on whether journalists have the clarity and conviction to articulate what an independent press means, andwhether,ascitizens,therestofuscare. 22

23 23

24 Onderwerpen De volgende thema s en onderwerpen lenen zich uitstekend om in te duiken. Ze hebben namelijk allemaal als kenmerk dat de lezers/kijkers/luisteraarservansmullen! Onderzoek doen kost inspanning. Waarom zouden we ons inspannen voor onderwerpen die de meeste mensen niets kunnenschelen? Deonderstaandethema senonderwerpenzijnontleendaanhet leven van alledag: vanaf dat onze lezers / kijkers / luisteraars opstaan totdat ze naar bed gaan hebben ze, elke dag, rechtstreeks,metmeerderevandezeonderwerpentemaken: Thema:Werk&inkomen Inkomen Loon Pensioen Arbeidsvoorwaarden(CAO's) Werkloosheids enao uitkering Levensloopregeling Armoede Topinkomens Zekerheid Werkgelegenheid Ontslag Dsicriminatie Arbeidsmarktbeleid Illegalewerknemers,gastarbeiders Socialezekerheid Scholing Arbeidsgehandicapten Arbeidsverhoudingen Sociaalcontract Participatie&Re integratie Veiligheid Arbeidsomstandigheden(arbeidsinspectie) Beroepsziekten,beroepsrisico's Veiligheidvankantoorgebouwenenfabrieken 24

25 25 Thema:Kinderen&onderwijs Kwaliteitvanonderwijs(voorbereidingoplevenenwerk) Tweedelinginonderwijs(tussen witte en zwarte scholen Veiligheidvanschoolgebouwen Veiligheidindeklas Opvoeding(hulpbij...) Kindermishandeling... Thema:Voeding&gezondheid Voeding Voedsel Drinkwater Milieu Fijnstof UV Materialen GSM straling Plastics Instituten Huisarts Specialist Ziekenhuis Oudedagsverzorging Thuiszorg Gehandicaptenzorg Onderzoeksinstituten Middelen Medicijnen(Bijwerkingen) Nieuwetechnieken Volksziekten Vetzucht Kanker Roken(rookverbod) Alcoholmisbruik Thema:Verkeer&Transport Openbaarvervoer Capaciteitenfrequentie Infrastructuur Prijs(toegankelijkheid)

26 Milieubelasting(CO2 uitstoot) Veiligheid Auto Infrastructuur Milieubelasting(CO2 uitstoot) Veiligheidopdeweg Capaciteitwegennet Vrachtvervoer(overweg,spoorenwater) Thema:Leefomgeving Veiligheidopstraat Socialecohesie(inwijken) Kwaliteitenveiligheidvanhuizen Beschermingtegendeelementen(i.v.m.klimaatverandering) Milieu Natuur,openbaargroen,natuurparken Openbareruimte,openbarevoorzieningen Ruimtelijkeordening,stadsinrichting Gas,water,licht(nutbedrijven) Architectuur Woningtekort Thema:Burgerschap&moraal Democratie Nationaledemocratie(functionerennationaleparlement) Localedemocratie(functionerengemeenteraad) Europesedemocratie(functionerenEuropeesParlement) Rechtsstaat Discriminatie Klassenjustitie Toegankelijkheidvanrecht Rechters(onpartijdigheid) Boetes,gevangenisstraffen Mensenrechten Vluchtelingen Assielzoekers Martelingen Gevangenen Welvaart Honger Toegangtotveiligdrinkwater Eerlijkehandel 26

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant

een kopie van je paspoort, een kopie van je diploma voortgezet onderwijs (hoogst genoten opleiding), twee pasfoto s, naam op de achterkant Vragenlijst in te vullen en op te sturen voor de meeloopochtend, KABK afdeling fotografie Questionnaire to be filled in and send in before the introduction morning, KABK department of Photography Stuur

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen?

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? De firewall van de Speedtouch 789 (wl) kan niet volledig uitgeschakeld worden via de Web interface: De firewall blijft namelijk op stateful staan

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Consultant Education Sick Pupils Educational Service Centre University Medical Centre The Netherlands

Nadere informatie

Comics FILE 4 COMICS BK 2

Comics FILE 4 COMICS BK 2 Comics FILE 4 COMICS BK 2 The funny characters in comic books or animation films can put smiles on people s faces all over the world. Wouldn t it be great to create your own funny character that will give

Nadere informatie

Luuk Sengers geeft de volgende cursussen, workshops en trainingen:

Luuk Sengers geeft de volgende cursussen, workshops en trainingen: Cursussen Luuk Sengers geeft de volgende cursussen, workshops en trainingen: Overtuigend schrijven Leer goede brieven, rapporten en voorstellen schrijven. Breng je ideeën helder onder woorden - en overtuig!

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder?

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Paul Louis Iske Professor Open Innovation & Business Venturing, Maastricht University De wereld wordt steeds complexer Dit vraagt om

Nadere informatie

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7 Media en creativiteit Winter jaar vier Werkcollege 7 Kwartaaloverzicht winter Les 1 Les 2 Les 3 Les 4 Les 5 Les 6 Les 7 Les 8 Opbouw scriptie Keuze onderwerp Onderzoeksvraag en deelvragen Bespreken onderzoeksvragen

Nadere informatie

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Vraagzinnen: Je kunt in het Engels vraagzinnen maken door vaak het werkwoord vooraan de zin te zetten. Bijv. She is nice. Bijv. I am late. Bijv. They are

Nadere informatie

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment project Awasi Kenya Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment*van* kinderen*in*kenia De#afgelopen#drie#jaren# hebben#we#met#steun#van#de# Rotaryclub##Rhenen: Veenendaal#een#

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

De wasstraat. Why? FONK James Wattstraat 100, 8ste verdieping 1097 DM Amsterdam +31 (0)

De wasstraat. Why? FONK James Wattstraat 100, 8ste verdieping 1097 DM Amsterdam +31 (0) De wasstraat Why? FONK James Wattstraat 100, 8ste verdieping 1097 DM Amsterdam +31 (0) 20 370 51 42 hello@fonk-amsterdam.com Why? Een van de belangrijkste vragen die je jezelf moet vragen als startup is

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: 55 miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen

EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: 55 miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen IP/8/899 Brussel, 9 december 8 EU keurt nieuw Programma veiliger internet goed: miljoen euro om het internet veiliger te maken voor kinderen Vanaf januari 9 zal de EU een nieuw programma voor een veiliger

Nadere informatie

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2

Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Buy Me! FILE 5 BUY ME KGT 2 Every day we see them during the commercial break: the best products in the world. Whether they are a pair of sneakers, new mascara or the latest smartphone, they all seem to

Nadere informatie

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other Dutch survival kit This Dutch survival kit contains phrases that can be helpful when living and working in the Netherlands. There is an overview of useful sentences and phrases in Dutch with an English

Nadere informatie

User Centred Development. UCD Werkcollege blok 1 week 4

User Centred Development. UCD Werkcollege blok 1 week 4 User Centred Development UCD Werkcollege blok 1 week 4 Agenda Introductie Huisregels Blok beschrijving Observatie opdracht & huiswerk Introductie Aranea Felëus Industrieel Ontwerpen Strategic Product Design

Nadere informatie

IDENTITEIT IN DE METHODE?

IDENTITEIT IN DE METHODE? 74 IDENTITEIT IN DE METHODE? ONDERZOEK DOOR EEN LERAAR IN OPLEIDING Bram de Muynck en Esther Langerak 75 Van lectoraten wordt gevraagd om ook studenten te betrekken bij onderzoek. Dit gebeurt bij het lectoraat

Nadere informatie

Wat is Interaction Design?

Wat is Interaction Design? Wat is Interaction Design? Wat is interaction design? Designing interactive products to support the way people communicate and interact in their everyday and working lives. Preece, Sharp and Rogers (2015)

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Synergia - Individueel rapport

Synergia - Individueel rapport DOELSTELLING : Ensuring sufficient funding for projects in cost-generating departments of 16.04.2014 16.04.2014 13:53 1. Inleiding Deze inleiding is vrij te bepalen bij de aanmaak van het rapport. 16.04.2014

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

Interaction Design for the Semantic Web

Interaction Design for the Semantic Web Interaction Design for the Semantic Web Lynda Hardman http://www.cwi.nl/~lynda/courses/usi08/ CWI, Semantic Media Interfaces Presentation of Google results: text 2 1 Presentation of Google results: image

Nadere informatie

Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL

Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL Wilma Fokker, IBM account manager BA Ton Rijkers, Business Project Manager EMI Music IBM Cognos Express Think big. Smart small. Easy to install pre-configured

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

English is everywhere. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game. Lees de tekst. Omcirkel de Engelse woorden.

English is everywhere. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game. Lees de tekst. Omcirkel de Engelse woorden. one English is everywhere Test Luister naar wat Daniel vertelt. Welke Engelse woorden hoor je? Kruis ze aan. hi morning mouse cool help desk hello computers mail school game Lees de tekst. Omcirkel de

Nadere informatie

Fans talking about Martin

Fans talking about Martin Fans about Martin Wat vind jij van Martin Garrix? 1 read Fans talking about Martin Martin Garrix is a world famous DJ from Holland. Yesterday we interviewed two of Martin s fans. This is what they said.

Nadere informatie

ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF

ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF ==> Download: ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF - Are you searching for Echte Mannen Eten Geen Kaas Books? Now, you will be happy that at this

Nadere informatie

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept 7 juni 2012 KNX Professionals bijeenkomst Nieuwegein Annemieke van Dorland KNX trainingscentrum ABB Ede (in collaboration with KNX Association) 12/06/12 Folie 1 ETS

Nadere informatie

Night news. Fact sheets. Worksheet

Night news. Fact sheets. Worksheet 1 Night news read Het liedje van Caro Emerald speelt zich s nachts af. Lees twee nieuwsberichten die met nacht te maken hebben. Nieuwsbericht 1 Nieuwsbericht 2 Clouds block view for meteor watchers Do

Nadere informatie

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN Mieke Audenaert 2010-2011 1 HISTORY The HRM department or manager was born

Nadere informatie

Windows Server 2003 EoS. GGZ Nederland

Windows Server 2003 EoS. GGZ Nederland Windows Server 2003 EoS GGZ Nederland Inleiding Inleiding Op 14 juli 2015 gaat Windows Server 2003 uit Extended Support. Dat betekent dat er geen nieuwe updates, patches of security releases worden uitgebracht.

Nadere informatie

Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst. Presentator: Remko Geveke

Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst. Presentator: Remko Geveke Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst Presentator: Remko Geveke Start webinar: 08:30 uur Agenda Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst Verticaal Toezicht vs. Horizontaal Toezicht

Nadere informatie

Meet your mentor and coach

Meet your mentor and coach Young Professional Program The importance of having a mentor in business Meet your mentor and coach What do Larry Page, and Steve Jobs have in common? They ve all received guidance from mentors. Yes even

Nadere informatie

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training 9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training In 9 dagen jezelf volledig op de kaart zetten Je energie aangevuld en in staat om die batterij op peil te houden. Aan het eind heb jij Een goed gevoel in je

Nadere informatie

7 tips voor een onverslaanbare. LinkedIn showcasestrategie

7 tips voor een onverslaanbare. LinkedIn showcasestrategie 7 tips voor een onverslaanbare LinkedIn showcasestrategie Hoe bereik je de klant met LinkedIn showcasepagina s? Sommige producten, diensten of merken die onder een organisatie vallen zijn dusdanig speciaal

Nadere informatie

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One For Examination from 2015 SPECIMEN ROLE PLAY Approx.

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

2013 Introduction HOI 2.0 George Bohlander

2013 Introduction HOI 2.0 George Bohlander 2013 Introduction HOI 2.0 George Bohlander HOI 2.0 introduction Importance HOI currency Future print = HOI 2.0 HOI 2.0 Print: Décomplexation/more simple Digital: New set-up Core values HOI Accountability

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *0535502859* DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2010 No Additional

Nadere informatie

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie

Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie Ctrl Ketenoptimalisatie Slimme automatisering en kostenreductie 1 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technische hype cycles 2 Ctrl - Ketenoptimalisatie Technologische trends en veranderingen Big data & internet

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en Discrepantie The Relationship between Involvement in Bullying and Well-Being and the Influence of Social Support

Nadere informatie

Landelijke Agenda Suïcidepreventie 2014-2017. Gerdien Franx, projectleider NEDKAD 9 oktober 2015

Landelijke Agenda Suïcidepreventie 2014-2017. Gerdien Franx, projectleider NEDKAD 9 oktober 2015 Landelijke Agenda Suïcidepreventie 2014-2017 Gerdien Franx, projectleider NEDKAD 9 oktober 2015 Stelling: De GGZ kan meer zelfmoorden voorkomen. Suïcide als maatschappelijk probleem Determinanten van gezondheid

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

Security Les 1 Leerling: Marno Brink Klas: 41B Docent: Meneer Vagevuur

Security Les 1 Leerling: Marno Brink Klas: 41B Docent: Meneer Vagevuur Security Les 1 Leerling: Klas: Docent: Marno Brink 41B Meneer Vagevuur Voorwoord: In dit document gaan we beginnen met de eerste security les we moeten via http://www.politiebronnen.nl moeten we de IP

Nadere informatie

Weconomics. Paul Bessems

Weconomics. Paul Bessems Van organisaties naar organiseren Weconomics een nieuwe kijk op samenwerken en delen Paul Bessems Vereniging SOD 12-12-2013 Paul Bessems Nieuwdenker www.paulbessems.com paul.bessems@gmail.com 06 20 30

Nadere informatie

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education *3745107457* Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2015 Approx. 15 minutes

Nadere informatie

KUNST ONDERZOEK EDUCATIE VISIE VERNIEUWING OMGEVING PUBLIEK WERK BEELD TEKST FASCINATIE

KUNST ONDERZOEK EDUCATIE VISIE VERNIEUWING OMGEVING PUBLIEK WERK BEELD TEKST FASCINATIE ARTISTIEK ONDERZOEK MASTER KUNSTEDUCATIE Willem de Kooning Academie Piet Zwart Instituut te Rotterdam april 2012 Marieke van der Hoek-Vijfvinkel begeleiding: Annette Krauss - MaikoTanaka ? KUNST ONDERZOEK

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen tussen Leeftijdsgroepen Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles between Age Groups Rik Hazeu Eerste begeleider:

Nadere informatie

Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B1 / B1 +

Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B1 / B1 + Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B / B + Het mondeling voor Engels Havo duurt 5 minuten en bestaat uit een gesprek met je docent waarin de volgende onderdelen aan de orde komen: *Je moet een stukje

Nadere informatie

MCA Gemini Groep & Healthy Data Vault on budget

MCA Gemini Groep & Healthy Data Vault on budget MCA Gemini Groep & Healthy Data Vault on budget Introduction BI Team Koen Schutten, BI Specialist Jos Kee, BI Specialist + 4 other team members + Barbara Peruskovic, Consulting DW Architect A story about

Nadere informatie

Pascale Peters (Radboud Universiteit) Laura den Dulk (Universiteit Utrecht) Judith de Ruijter (A&O Consult)

Pascale Peters (Radboud Universiteit) Laura den Dulk (Universiteit Utrecht) Judith de Ruijter (A&O Consult) Mag ik thuiswerken? Een onderzoek naar de attitudes van managers t.a.v. telewerkverzoeken Pascale Peters (Radboud Universiteit) Laura den Dulk (Universiteit Utrecht) Judith de Ruijter (A&O Consult) Nederland

Nadere informatie

Exploitant. CM-Bureau

Exploitant. CM-Bureau Van Exploitant Naar CM-Bureau You do not lead by hitting people over the head that s assault, not leadership MT MediaGroep BV 2014, Berend Jan Veldkamp Dwight D. Eisenhouwer Over MT MediaGroep boeit en

Nadere informatie

Free Electives (15 ects)

Free Electives (15 ects) Free Electives (15 ects) Information about the Master RE&H (and the free electives) can be found at the following page: http://www.bk.tudelft.nl/en/about-faculty/departments/real-estate-and-housing/education/masterreh/free-electives/

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

LCA, wat kan je er mee. Sustainability consultant gaasbeek@pre sustainability.com

LCA, wat kan je er mee. Sustainability consultant gaasbeek@pre sustainability.com LCA, wat kan je er mee Anne Gaasbeek Anne Gaasbeek Sustainability consultant gaasbeek@pre sustainability.com PRé Consultants PRé is pionier i van LCA sinds 1990; ontwikkelaar van Ecoindicator and ReCiPe

Nadere informatie

Actuele ontwikkelingen

Actuele ontwikkelingen Actuele ontwikkelingen Hans Erik-Jan Willem Bulthuis, Cortenraad, Productmanager directeur Digitale Diensten 22 april november 2013 2012 1 ABONNEMENTSMODELLEN BOOK DISCOVERY KORTERE E-BOOKS 2 Verticale

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

De Levende Gevel. Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst

De Levende Gevel. Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst De Levende Gevel Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst A letter from nature Dear., Our life knows no boundaries, we live together. You live in me and I live in you! I not only

Nadere informatie

Effectieve Communicatie

Effectieve Communicatie Effectieve Communicatie Coachen een veelzijdig vak Groningen, 30 september 2011 MARTIJN DOELEN Basiselementen communicatie en vaardigheden Communicatie filosofie Johan Cruyff Institute for Sport Studies

Nadere informatie

Rethinking leadership and middle management

Rethinking leadership and middle management Rethinking leadership and middle management 17 October 2013 Prof. dr. Jesse Segers The Future Leadership Initiative @Segersjesse challenging thoughts about leadership. Ego-dominant ( macht ) Rationeel

Nadere informatie

Nederlands programma in de PYP! Maandag 2 september 2013

Nederlands programma in de PYP! Maandag 2 september 2013 Nederlands programma in de PYP! Maandag 2 september 2013 Rode Leeuw missie!!de Rode Leeuw biedt een moedertaalprogramma aan voor kinderen vanaf 4 tot 16 jaar bestaande uit kwalitatief goed NTC-onderwijs

Nadere informatie

Workflow en screenshots Status4Sure

Workflow en screenshots Status4Sure Workflow en screenshots Status4Sure Inleiding Het Status4Sure systeem is een ICT oplossing waarmee de transportopdrachten papierloos door het gehele proces gaan. De status kan gevolgd worden door de logistieke

Nadere informatie

Relationele Databases 2002/2003

Relationele Databases 2002/2003 1 Relationele Databases 2002/2003 Hoorcollege 4 8 mei 2003 Jaap Kamps & Maarten de Rijke April Juli 2003 Plan voor Vandaag Praktische dingen 3.1, 3.2, 3.3, 3.4, 3.5. SQL Aantekeningen 2 Tabellen. Theorie

Nadere informatie

beginnen met bloggen (kleine workshop Wordpress)

beginnen met bloggen (kleine workshop Wordpress) beginnen met bloggen (kleine workshop Wordpress) Een weblog is van oorsprongeen lijstje linktips met een stukje tekst. Oorspongvan het weblog Jorn Barger is an American blogger, best known as editor of

Nadere informatie

Re: instruments for creating health care consumers

Re: instruments for creating health care consumers Re: instruments for creating health care consumers Seminar voice and choice in health care Kees Molenaar Market and consumer directorate Instruments were designed for blue The analysis and conclusions

Nadere informatie

Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad.

Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad. DATUM: 22-09-2009 (You will find the English version below) Beste allen, Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad. NIEUWSBRIEF No. 1 Dit is de eerste

Nadere informatie

TAAL ACTIEF GROEP 8 SPELLING 2 PDF

TAAL ACTIEF GROEP 8 SPELLING 2 PDF TAAL ACTIEF GROEP 8 SPELLING 2 PDF ==> Download: TAAL ACTIEF GROEP 8 SPELLING 2 PDF TAAL ACTIEF GROEP 8 SPELLING 2 PDF - Are you searching for Taal Actief Groep 8 Spelling 2 Books? Now, you will be happy

Nadere informatie

Tilburg University. Technieken van kwalitatief onderzoek 1 Verhallen, T.M.M.; Vogel, H. Published in: Tijdschrift voor Marketing

Tilburg University. Technieken van kwalitatief onderzoek 1 Verhallen, T.M.M.; Vogel, H. Published in: Tijdschrift voor Marketing Tilburg University Technieken van kwalitatief onderzoek 1 Verhallen, T.M.M.; Vogel, H. Published in: Tijdschrift voor Marketing Publication date: 1982 Link to publication Citation for published version

Nadere informatie

Relationele Databases 2002/2003

Relationele Databases 2002/2003 Relationele Databases 2002/2003 Hoorcollege 4 8 mei 2003 Jaap Kamps & Maarten de Rijke April Juli 2003 1 Plan voor Vandaag Praktische dingen Huiswerk 3.1, 3.2, 3.3, 3.4, 3.5. SQL Aantekeningen 2 Tabellen.

Nadere informatie

Duurzaam leiderschap Over de wereld, de mens en onderwijs

Duurzaam leiderschap Over de wereld, de mens en onderwijs Duurzaam leiderschap Over de wereld, de mens en onderwijs Elena Cavagnaro, lector in service studies MLI & SEN 2013 09 06 1 9/6/2013 Agenda Even voorstellen Wereldbeelden Welk beeld hebben we van de wereld

Nadere informatie

o Theo Glaudemans Business Refresher theo.glaudemans@limebizz.nl o Rens Eijgermans Business Refresher rens.eijgermans@limebizz.nl

o Theo Glaudemans Business Refresher theo.glaudemans@limebizz.nl o Rens Eijgermans Business Refresher rens.eijgermans@limebizz.nl o Theo Glaudemans Business Refresher theo.glaudemans@limebizz.nl o Rens Eijgermans Business Refresher rens.eijgermans@limebizz.nl o Heb je vragen of geef je mening en reactie op deze presentatie via

Nadere informatie

Identiteit in de methode

Identiteit in de methode Identiteit in de methode Bram de Muynck Dit materiaal is onderdeel van het compendium over christelijk leraarschap, van het lectoraat Christelijk leraarschap van Driestar hogeschool. Zie ook www.christelijkleraarschap.nl.

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *7261263430* DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2011 No Additional

Nadere informatie

Het liedje van Jessie J gaat over wat je kunt kopen. Lees het informatiebord van het winkelcentrum. Hoe heet dit winkelcentrum?

Het liedje van Jessie J gaat over wat je kunt kopen. Lees het informatiebord van het winkelcentrum. Hoe heet dit winkelcentrum? 1 Shopping mall Het liedje van Jessie J gaat over wat je kunt kopen. Lees het informatiebord van het winkelcentrum. Hoe heet dit winkelcentrum? The Tower - Shopping mall 1 Bookshop Blackwell s Waterstones

Nadere informatie

04/11/2013. Sluitersnelheid: 1/50 sec = 0.02 sec. Frameduur= 2 x sluitersnelheid= 2/50 = 1/25 = 0.04 sec. Framerate= 1/0.

04/11/2013. Sluitersnelheid: 1/50 sec = 0.02 sec. Frameduur= 2 x sluitersnelheid= 2/50 = 1/25 = 0.04 sec. Framerate= 1/0. Onderwerpen: Scherpstelling - Focusering Sluitersnelheid en framerate Sluitersnelheid en belichting Driedimensionale Arthrokinematische Mobilisatie Cursus Klinische Video/Foto-Analyse Avond 3: Scherpte

Nadere informatie

UNIT 2 Begeleiding. Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility

UNIT 2 Begeleiding. Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility UNIT 2 Begeleiding Coaching proces, Instrumenten and vaardigheden voor Coacing en mobiliteit for Coaching and Mobility 1 2 Wat is coaching? Coaching is een methode voor het ontwikkelen van potentieel

Nadere informatie

LDA Topic Modeling. Informa5ekunde als hulpwetenschap. 9 maart 2015

LDA Topic Modeling. Informa5ekunde als hulpwetenschap. 9 maart 2015 LDA Topic Modeling Informa5ekunde als hulpwetenschap 9 maart 2015 LDA Voor de pauze: Wat is LDA? Wat kan je er mee? Hoe werkt het (Gibbs sampling)? Na de pauze Achterliggende concepten à Dirichlet distribu5e

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *2942209982* UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2012 15 minutes

Nadere informatie

Screen Design. Deliverable 3 - Visual Design. Pepijn Gieles 0877217 19-12-2014. Docent: Jasper Schelling

Screen Design. Deliverable 3 - Visual Design. Pepijn Gieles 0877217 19-12-2014. Docent: Jasper Schelling Screen Design Deliverable 3 - Visual Design Pepijn Gieles 0877217 19-12-2014 Docent: Jasper Schelling Hulp bij het inloggen Inloggen Particulier Personal Banking Private Banking Zakelijk Zoeken in Particulier

Nadere informatie

Projectmanagement, urenregistratie, facturatie, boekhouding en CRM in 1 2015 EXACT

Projectmanagement, urenregistratie, facturatie, boekhouding en CRM in 1 2015 EXACT 1 Projectmanagement, urenregistratie, facturatie, boekhouding en CRM in 1 2015 EXACT 3 2015 EXACT THE OPPORTUNITY AND HOW WE WILL BE SUCCESSFUL WITH OUR PORTFOLIO 4 2015 EXACT Welkom! Abonnement als verdienmodel

Nadere informatie

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen.

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Lesbrief Les 1.1: On my way Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Nouns: train, tram, bus, car, bike, plane, boat, underground, stop,

Nadere informatie

INBURGERING 2015 / 16

INBURGERING 2015 / 16 INBURGERING 2015 / 16 JAMILAA (18) HAD NOOIT GEDACHT DAT ZIJ DE NEDERLANDSE TAAL ZO SNEL ONDER DE KNIE ZOU HEBBEN. INBURGEREN? BEREID U VOOR! WIE ALS BUITENLANDER GEEN PASPOORT HEEFT VAN EEN LAND UIT DE

Nadere informatie

De Invloed van Kenmerken van ADHD op de Theory of Mind: een Onderzoek bij Kinderen uit de Algemene Bevolking

De Invloed van Kenmerken van ADHD op de Theory of Mind: een Onderzoek bij Kinderen uit de Algemene Bevolking Kenmerken van ADHD en de Theory of Mind 1 De Invloed van Kenmerken van ADHD op de Theory of Mind: een Onderzoek bij Kinderen uit de Algemene Bevolking The Influence of Characteristics of ADHD on Theory

Nadere informatie

Profile visitors NRC Q

Profile visitors NRC Q NRC Media presents About NRC Q A unique concept Business news platform for ambitious people on the go Short, sharp articles with professional infographics Daily newsletter at 5.30am News updates via WhatsApp

Nadere informatie

Informatiefolder. Het afschaffen van kinderbijschrijvingen in paspoorten en andere reisdocumenten met ingang van 26 juni 2012

Informatiefolder. Het afschaffen van kinderbijschrijvingen in paspoorten en andere reisdocumenten met ingang van 26 juni 2012 Informatiefolder Het afschaffen van kinderbijschrijvingen in paspoorten en andere reisdocumenten met ingang van 26 juni 2012 Kinderbijschrijvingen worden afgeschaft Met ingang van 26 juni 2012 kunnen kinderen

Nadere informatie

Afstudeerproduct Spelen in een band

Afstudeerproduct Spelen in een band Afstudeerproduct Spelenineenband PhilippeThijs DoMuIV 2009 2010 Inhoudsopgave Inleiding 3 Les1:Gewenning 6 Les2:Stopsencues 9 Les3:EenstapjeverderI 11 Les4:EenstapjeverderII 15 Les5:Uptempo 17 Les6:Fade

Nadere informatie

Welkom! Michael Sourbron.

Welkom! Michael Sourbron. Make IT personal Welkom! Michael Sourbron Michael.Sourbron@callexcell.be François Gysbertsen François.Gysbertsen@callexcell.be GertJan Coolen GertJan.Coolen@frontline.nl Agenda Introductie Engage uw klant

Nadere informatie

Wilco te Winkel, Liesbeth Mantel Erasmus University Rotterdam,NL

Wilco te Winkel, Liesbeth Mantel Erasmus University Rotterdam,NL Thesaurus driven semantic search applied to structuring Electronic Learning Environments Rotterdam, EURlib symposium, November 23 2006 Wilco te Winkel, Liesbeth Mantel Erasmus University Rotterdam,NL What

Nadere informatie