Handreiking verantwoord gebruik van vrijheidsbeperkende interventies

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Handreiking verantwoord gebruik van vrijheidsbeperkende interventies"

Transcriptie

1 f Handreiking verantwoord gebruik van vrijheidsbeperkende interventies in het verpleeg- en verzorgingshuis Universitair Medisch Centrum Utrecht Disciplinegroep Verplegingswetenschap J. Zweers-de Groot Dr. H.H.G.M. Lendemeijer Universiteit Maastricht Cluster Zorgwetenschappen Dr. J.P. Hamers Arcares Mr. C.B.M.M. Hoegen-van Tiel Dr. I.M.E. Heesbeen

2 Uitgave Arcares 1 Oudlaan 4, 3515 GA Utrecht 1 postbus 8258, 3503 RG Utrecht telefoon fax Het project "Implementatie van een richtlijn voor het gebruik van vrijheidsbeperkende interventies in de zorg voor bewoners van verzorgingshuizen en verpleeghuizen" ( ) is ondersteunt uit Tussen Weten en Doen, het ZonMw-programma voor verpleegkundige en verzorgende beroepsgroepen. De publicatie is gratis te downloaden via Arcares, april 2004 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Arcares. Het gebruik van de tekst als toelichting of ondersteuning bij artikelen is toegestaan, mits de bron duidelijk wordt vermeld.

3 Inhoudsopgave 1. Inleiding Project Implementatie van een richtlijn voor het gebruik van vrijheidsbeperkende interventies in de zorg voor cliënten van verpleeghuizen en verzorgingshuizen Doelstellingen project Doel handreiking Aansluitingbij Inspectierapporten en andere ontwikkelingen Wet Bopz Verschillen tussen verpleeg- en verzorgingshuiszorg Leeswijzer 4 2. Cirkel van besluitvorming 5 3. Uitwerking stappen in de besluitvorming Stap 1: Constatering van een gevaar of risico Stap 2: Komen tot een besluit Stap 3: Wilsbekwaamheid, toestemming en verzet Stap 4: Toepassing van de gekozen interventie Stap 5: Evalueren Continu : Rapporteren Implementatie Beleidsontwikkeling Structureren communicatie Structureren verslaglegging en evaluatie Scholing van medewerkers Zorg voor de zorgverleners 26 Bijlage 1: Juridische kaders 27 Bijlage 2: Voorbeeld gedragscode fixatie 37 Bijlage 3: Meldingsformulieren Wet Bopz 55

4 Voorwoord In november 2001 verscheen de CBO-richtlijn Het gebruik van vrijheidsbeperkende interventies in de zorg, een richtlijn voor verpleegkundigen en verzorgenden in een multidisciplinaire omgeving. Daarin werd al aangegeven dat er strikt genomen geen kader bestaat voor het toepassen van vrijheidsbeperkende interventies voor zover de zorgsector niet onder de Wet Bijzondere Opnemingen in Psychiatrische Ziekenhuizen valt. Door de Inspectie voor de Gezondheidszorg is aangegeven dat uit het oogpunt van verantwoorde zorgverlening en verantwoord hulpverlenerschap soms wel degelijk vrijheidsbeperkende interventies toegepast moeten worden. De CBO-richtlijn vormde een document dat houvast kon bieden om in dergelijke situaties verantwoord te handelen. De CBO-richtlijn als zodanig was echter nog niet gereed voor gebruik in de dagelijkse praktijk van de verpleging en verzorging. Voor daadwerkelijk gebruik was het nodig de richtlijn aan te passen aan de karakteristieken van de sector. Voor u ligt een handreiking met informatie die is toegesneden op de sector Verpleging en Verzorging en die concrete hulpmiddelen biedt voor het verantwoord gebruik van vrijheidsbeperkende interventies in de verpleeg- en verzorgingshuiszorg. De ervaringen in het project waarin voorliggende handreiking ontwikkeld is hebben duidelijk gemaakt dat verantwoord gebruik van vrijheidsbeperkende interventies start bij het vaststellen van de visie op het gebruik van vrijheidsbeperkende interventies. Een visie waarin de primaire aandacht uitgaat naar preventie van gebruik van vrijheidsbeperkende interventies, en waarin is verwoord onder welke voorwaarden de interventies verantwoord zijn. Ik wil de instellingen die betrokken zij geweest bij dit project Waerthove, centrum voor Verpleeghuiszorg te Sliedrecht en Lückerheidekliniek te Kerkrade bedanken voor de geleverde inspanningen en wens instellingen en beroepsgroepen veel succes met de implementatie van de handreiking. mevrouw drs. M.E. Rompa, directeur

5 1 Inleiding 1.1 Project Implementatie van een richtlijn voor het gebruik van vrijheidsbeperkende interventies in de zorg voor cliënten van verpleeghuizen en verzorgingshuizen Deze handreiking is het resultaat van het project Implementatie van een richtlijn voor het gebruik van vrijheidsbeperkende interventies in de zorg voor cliënten van verpleeghuizen en verzorgingshuizen. Opdrachtgever voor het project was Arcares, brancheorganisatie verpleging en verzorging. Het project werd uitgevoerd in samenwerking met de Universiteit van Maastricht (cluster Zorgwetenschappen), de Universiteit Utrecht (disciplinegroep Verplegingswetenschap) en Arcares. Het project is gefinancierd door ZonMw. 1.2 Doelstellingen project Het project kende twee doelstellingen. In de eerste plaats was het doel om de brede CBO -richtlijn vrijheidsbeperkende interventies in de zorg te implementeren in de praktijk van de verpleeg- en verzorgingshuizen. In het project is de CBO-richtlijn geïmplementeerd in een tweetal verpleeghuizen. Er is nauw samengewerkt met de betrokken zorgverleners, leidinggevenden en behandelaars van de twee locaties. In de tweede plaats was het doel op basis van de ervaringen een aangepaste richtlijn te vervaardigen voor de verpleeg- en verzorgingshuiszorg. De handreiking die nu voor u ligt vormt het eindresultaat. 1.3 Doel handreiking De handreiking is bruikbaar voor alle zorgverleners in verpleeg- en verzorgingshuizen met een Bopz-aanmerking (verzorgenden, verpleegkundigen, leidinggevenden, verpleeghuisartsen, huisartsen et cetera) die te maken hebben met vrijheidsbeperkende interventies. Enerzijds biedt de handreiking zo volledig mogelijke informatie over praktijk, wetgeving en ethische uitgangspunten. Anderzijds geeft de handreiking praktische handvatten bij het verzamelen van informatie en het afwegen van alle informatie zodat op inzichtelijke wijze verantwoorde besluiten genomen kunnen worden. In een aantal bijlagen worden, naast informatie over wetgeving, ook concrete hulpmiddelen geboden op basis waarvan besluiten om vrijheidsbeperkende interventies toe te passen kunnen worden genomen en waarmee eenmaal genomen besluiten kunnen worden geëvalueerd. Avrijheidsbeperkende interventies 1

6 1.4 Aansluiting bij Inspectierapporten en andere ontwikkelingen Wet Bopz Dwangpreventie De Inspectie heeft in januari 2004 een rapport uitgebracht onder de titel de uitvoering van de Wet Bopz vraagt meer aandacht waarin onder andere het onderzoek naar preventie dwangtoepassing is beschreven. In dat onderzoek naar dwangpreventie komen belangrijke aandachtspunten en conclusies naar voren die in deze handreiking zijn meegenomen. De belangrijkste aandachtspunten zijn voor een preventief beleid zijn: - individugerichte zorg maakt dwangtoepassing minder vaak nodig - inzet van bekwaam personeel leidt tot minder dwangtoepassing - leefomgeving en dagbesteding beïnvloeden het gebruik van dwang - preventie van dwang moet integraal onderdeel zijn van het kwaliteitsbeleid - alternatieven voor dwangtoepassing moeten door de instelling worden gestimuleerd. - visie op zorg en autonomie van de cliënten stimuleert preventie van dwang Het Protocol fixatie Uit het Inspectierapport Risico s bij het gebruik van de Zweedse band in de gehandicaptenzorg uit 2002 kwam naar voren dat er jaarlijks 2 à 3 meldingen van dodelijke ongelukken binnen komen en dat medewerkers in de zorginstellingen zich onvoldoende bewust zijn van de risico s die verbonden zijn met het gebruik van de Zweedse band. In september 2000 had de Inspectie voor de Gezondheidszorg soortgelijke zaken geconstateerd met betrekking tot het gebruik van bedden, bedhekken en fixatiemateriaal. In een brief van 6 maart 2002 vraagt de IGZ de brancheorganisaties actie hierop te ondernemen. Deze gedragscode sluit aan op de aanbevelingen van de Inspectie. Nieuwe wetgeving Arcares vindt dat de huidige Wet Bopz niet goed aansluit op de praktijk van de sector Verpleging en Verzorging. Er moet een regeling komen die leidt tot optimale rechtsbescherming van de cliënt, passend bij de doelgroep en specifieke setting, met minimale administratieve lasten en flexibiliteit van de regeling in verband met toekomstige ontwikkelingen binnen de AWBZ. De handreiking geeft een handvat om verantwoord om te gaan met Avrijheidsbeperkende interventies 2

7 vrijheidsbeperkende maatregelen en past in het door de Inspectie voor de Gezondheidszorg geformuleerde aanbevelingen. 1.5 Verschillen tussen verpleeg- en verzorgingshuiszorg De handreiking is gebaseerd op ervaringen vanuit de verpleeghuiszorg, maar zij is ook toepasbaar op de praktijk van zorgverlening in het verzorgingshuis. Ook daar komen situaties voor die gevaarlijk of risicovol zijn en waarbij zorgverleners en behandelaars zich genoodzaakt voelen om vrijheidsbeperkende interventies toe te passen. Cliënten in verzorgingshuizen zijn immers steeds vaker vergelijkbaar met cliënten van het (psychogeriatrisch) verpleeghuis. En de (ethische) uitgangspunten, de stappen in de besluitvorming en de concrete uitvoer en evaluatie van de interventies zijn niet anders in het verzorgingshuis. Er zijn in het kader van vrijheidsbeperkende maatregelen echter ook belangrijke verschillen tussen verpleeg- en verzorgingshuiszorg. Wetgeving Een groot verschil tussen verpleeg- en verzorgingshuiszorg is te vinden op het gebied van wetgeving. In het verzorgingshuis bestaat het wettelijk kader van de Wet Bopz niet, behalve op de speciaal daartoe aangemerkte afdelingen in het verzorgingshuis. In juridische zin is het gebruik van onvrijwillig toegepaste interventies dan ook niet mogelijk. In de praktijk kan echter wel de noodzaak gevoeld worden door zorgverleners om vrijheidsbeperkende interventies toe te passen. In het kader van goed hulpverlenerschap en goede zorg zal er gehandeld moeten worden. Deze handreiking kan dan een goede leidraad zijn bij het handelen. Deze maatregelen hoeven dan overigens niet gemeld te worden bij de inspectie maar er moet wel intern geregistreerd worden op grond van de Kwaliteitswet. Komen vrijheidsbeperkende maatregelen structureel voor bij een bepaalde cliënt dan zou bekeken moeten worden of deze cliënt overgeplaatst moet worden naar een Bopz-aangemerkte instelling dan wel indien het voorkomt bij een groep cliënten moet overwogen worden om een Bopz-aanmerking aan te vragen. In al deze situaties kan de handreiking bruikbaar zijn om tot verantwoorde toepassing te komen (zie ook hieronder over organisatie medische zorg). Zie ook de brochure van Arcares, De Wet Bopz in verzorgingshuizen, publicatienummer Deze brochure is van het ledennet van Arcares te downloaden. Organisatie van de medische zorg Avrijheidsbeperkende interventies 3

8 Een ander opvallend verschil is de organisatie van de medische zorg in het verzorgingshuis. In veel gevallen berust die taak bij de huisartsen. Verantwoordelijkheid voor toepassing van vrijheidsbeperkende interventies zou daarmee bij hen berusten. Op het gebied van overleg, verantwoordelijkheid, aansprakelijkheid en uitvoerbaarheid kan dit problemen veroorzaken. Het is de verantwoordelijkheid van de zorgaanbieder om in deze situaties afspraken te maken en voorzieningen te treffen zodat overleg, uitvoer van taken en het dragen van verantwoordelijkheden eenduidig en inzichtelijk is vastgelegd. Bij toepassing van vrijheidsbeperkende maatregelen in niet Bopz instellingen moeten vooraf afspraken gemaakt worden tussen de instelling en de huisarts wie de verantwoordelijkheid gaat nemen bij eventuele toepassing van vrijheidsbeperkende maatregelen. Het zou raadzaam zijn om de verpleeghuisarts in ieder geval hierbij te betrekken als adviseur. 1.6 Leeswijzer Op een aantal plaatsen in de handreiking treft u vet en omkaderd gedrukte tekst aan. Deze onderdelen zijn concrete aanwijzingen voor zorgverleners. Om de leesbaarheid te bevorderen wordt in de tekst steeds verwezen naar de betreffende juridische kaders. Daar waar in deze handreiking gesproken wordt over zorgverleners, worden alle professionele functionarissen bedoeld die betrokken zijn bij de toepassing van vrijheidsbeperkende interventies. Te denken valt hier aan verzorgenden, verpleegkundigen, leidinggevenden, verpleeghuisartsen, huisartsen etc. Verder wordt in de handreiking alleen de term vertegenwoordiger gebruikt en niet familie of naasten. Dit is gedaan om zichtbaar te maken dat alleen de vertegenwoordiger de rechten en plichten van de cliënt kan behartigen indien deze wilsonbekwaam is. Uiteraard kan de vertegenwoordiger ook een familielid zijn. Het is echter niet gezegd dat de andere familieleden of vrienden niet betrokken kunnen worden bij het verzamelen van informatie over de wil en wensen van de cliënt. Avrijheidsbeperkende interventies 4

9 2 Cirkel van besluitvorming Het proces van informatieverzameling, besluitvorming, toepassing en evaluatie van vrijheidsbeperkende interventies kan in een cirkel worden weergegeven. In de cirkel wordt een aantal afzonderlijke stappen onderscheiden. De eerste stap betreft de constatering van een gevaarlijke of risicovolle situatie. In de tweede stap wordt informatie verzameld over de mate waarin overleg en communicatie met betrokkenen mogelijk is en of er alternatieve interventies mogelijk zijn. Op basis van al die informatie wordt besloten welke interventie nodig is en in derde stap wordt de toestemming van de cliënt of diens vertegenwoordiger gevraagd. In de vierde stap wordt uiteindelijk de gekozen interventie toegepast. Daarbij hoort de benodigde deskundigheid, bekwaamheid en verantwoordelijkheid van de hulpverleners. Tijdens de vijfde stap worden de stappen geëvalueerd. Gedurende het hele proces wordt gerapporteerd en verslag gedaan van het besluit, de achtergronden en de overwegingen daarbij. Avrijheidsbeperkende interventies 5

10 Deze stappen worden in het volgende hoofdstuk nader uitgewerkt. Na bespreking van de stappen wordt een hoofdstuk gewijd aan de implementatie van verantwoorde besluitvorming rondom vrijheidsbeperkende interventies. De stappen en de essentiële vragen die bij elke stap horen zijn weergegeven op een handzame, losse kaart. Deze kaart is bedoeld als overzicht en praktische geheugensteun voor de zorgverleners die te maken hebben met besluiten rondom vrijheidsbeperkende maatregelen. Avrijheidsbeperkende interventies 6

11 3 Uitwerking stappen in de besluitvorming 3.1 Stap 1: Constatering van een gevaar of risico In de praktijk van de zorg voor ouderen wordt het geregeld noodzakelijk gevonden beslissingen te nemen die de vrijheid van deze cliënten beperken. In deze handreiking worden met vrijheidsbeperkende interventies die interventies en afspraken bedoeld die beperkende gevolgen hebben voor de individuele vrijheid van cliënten. Dat kunnen interventies zijn die de keuzevrijheid beperken of die de bewegingsvrijheid beperken 1. Interventies die de bewegingsvrijheid beperken zijn vaak heel opvallend. Voorbeelden daarvan zijn de Zweedse band waardoor mevrouw Peters niet uit bed kan komen, de afzondering op de eigen kamer van de heer Geel als hij andere cliënten begint lastig te vallen, het stoelblad waardoor mevrouw De Beer niet uit haar stoel kan komen en de gesloten afdeling waarbinnen de heer Witjes de hele dag wordt begeleid. Maar er zijn ook beperkingen in de bewegingsvrijheid die minder opvallen: de rolstoel van mevrouw De Graaf die op de rem wordt gezet, de tafel die zo over de stoel van de heer De Laat wordt gezet dat hij niet voortijdig bij de maaltijd weg kan lopen. Interventies die de keuzevrijheid beperken springen niet altijd meteen in het oog maar kunnen toch erg ingrijpend zijn voor de individuele vrijheid van een cliënt. Voorbeelden hiervan zijn beperkingen in de vrijheid om zelfstandig te mogen kiezen, om zelf de dag in te delen, om te communiceren, te eten of te drinken, wanneer naar bed te gaan of het eigen geld te besteden. Medicatie kan een beperkende invloed hebben, op zowel de bewegingsvrijheid als de keuzevrijheid. Het duidelijkst is dat wanneer de medicatie invloed heeft op het bewustzijn. Het gaat vaak om sederende ofwel rustgevende medicatie, die een bewoner suffig maakt. Het is echter meestal niet zozeer welke vrijheidsbeperking wordt gekozen maar de motivatie voor de keuze is van groot belang, ofwel het beoogde doel van de interventie. Het gaat erom of de keuze gerechtvaardigd is. Een interventie die iemands vrijheid beperkt, is alleen toegestaan indien dit noodzakelijk is om een gevaar of risico af te wenden voor de cliënt of anderen. Motivatie: bescherming tegen zichtbaar gevaar Soms wordt het nodig geacht om interventies te gebruiken die de individuele vrijheid beperken om hem of haar en/of de omgeving te beschermen tegen de gevolgen van gedrag of tegen situaties die gevaarlijk of risicovol 2 zijn. Zo is het soms wenselijk een 1 De Wet Bopz maakt een ander onderscheid namelijk dwangbehandeling, middelen of maatregelen ter overbrugging van noodsituaties en beperking van de fundamentele rechten. 2 Met risico wordt de kans bedoeld dat gevaar zal optreden. Avrijheidsbeperkende interventies 7

12 cliënt te beschermen tegen de gevolgen van lichamelijke uitputting, tegen de gevolgen van vallen, of tegen gevaarlijke situaties waarin deze verzeild zou kunnen raken buiten de afdeling door te gaan dwalen. Ook is het soms wenselijk om medecliënten en personeel te beschermen tegen agressief gedrag van de cliënt. Soms wordt het verstandig geacht om vroegtijdig in te grijpen zodat gevaar in een vroeg stadium kan worden afgewend met minder ingrijpende interventies, bijvoorbeeld wanneer de cliënt zich uitput of dreigt door te schieten in gedrag dat dan alleen nog met veel ingrijpendere middelen kan worden gekeerd. De heer De Maat is vroeger timmerman geweest. Sinds hij dementerend is komt hij hier veel op terug en wekt hij de indruk weer in de timmerwerkplaats aan de slag te zijn. Hij is op een dergelijk moment nauwelijks aanspreekbaar of te benaderen en reageert zeer agressief als zorgverleners dit proberen. Aan het gedrag is te herkennen wanneer een dergelijke situatie zich gaat voordoen. Hij gaat namelijk overal aan plukken en draaien. Vorige keren bleek zo n situatie vaak te escaleren en eindigde dan met het vernielen en gooien van spullen en het lastig vallen van andere cliënten. Om dit te voorkomen krijgt hij rustgevende medicatie op een moment waarop hij nog goed te benaderen is. Rustgevende medicatie is een vorm van vrijheidsbeperking. Het is in dit geval echter een acceptabele vorm van vrijheidsbeperking bedoeld om de rust bij de heer De Maat te herstellen en ingrijpendere interventies te voorkomen. De verzorgende geeft hem niet alleen de medicatie, maar biedt ook nabijheid, aandacht en geruststelling. Door dit vroegtijdig ingrijpen, het tijdelijk inperken van de bewegingsvrijheid, kan worden voorkomen dat de heer De Maat uiteindelijk met geweld gefixeerd moet worden. Uiteraard blijft het altijd van belang om te zoeken naar alternatieven die minder of niet vrijheidsbeperkend zijn. In dit voorbeeld kan mogelijk uitgeprobeerd worden of een activiteit als houtbewerking op een dergelijk moment de rust bij de heer De Maat kan herstellen. Motivatie: bescherming tegen onverantwoord gedrag Bescherming tegen zichtbare gevaren of risico s die het directe gevolg (kunnen) zijn van het gedrag van een cliënt is vaak het duidelijkst. Maar er zijn ook minder zichtbare risico s waarbij verzorgenden zich genoodzaakt zien om uit bescherming Avrijheidsbeperkende interventies 8

13 vrijheidsbeperkingen te gebruiken. Voorbeelden hiervan zijn afspraken rondom roken, dieet, persoonlijke hygiëne of besteding van het eigen geld. Het doel van vrijwel al de hier genoemde vrijheidsbeperkingen is om direct of indirect de veiligheid en gezondheid van de cliënt, van medecliënten, personeel of van de afdeling te garanderen. Men wil gevaar of risico s voorkomen of beperken. Om gevaar of risico af te wenden of te voorkomen kan in het uiterste geval vrijheidsbeperkingen worden toegepast. Maar alleen wanneer er geen minder ingrijpende alternatieven mogelijk zijn. Zie hiervoor de uitgangspunten in stap 2. Het beschermen tegen onverantwoord gedrag is alleen een acceptabel motief als er een gevaar of risico mee afgewend wordt. Motivatie: handhaven dagstructuur en groepsafspraken Vrijheidsbeperkingen worden echter niet alleen uit beschermingsmotieven toegepast. Zij kunnen ook onderdeel zijn van afspraken om aan de dagstructuur te kunnen voldoen en alle zorgactiviteiten te kunnen uitvoeren. Het handhaven van de dagstructuur op zich is niet acceptabel als motief om vrijheidsbeperkende interventies toe te passen. Een voorbeeld hiervan vormen de ochtendactiviteiten, waarin de meeste cliënten vóór het ontbijt verzorgd worden, waardoor om 9.00 uur het ontbijt kan starten. Cliënten worden uit bed geholpen op een tijdstip uitgekozen door de verzorgenden en in sommige gevallen in een stoel gefixeerd tot het ontbijt. Ook groepsafspraken kunnen de individuele vrijheid van een cliënt beperken. Individuele cliënten maken vaak deel uit van een groep en soms zijn er afspraken die de hele groep betreffen, bijvoorbeeld: de deuren van de afdeling zitten op slot, alle cliënten liggen op bed vóór de nachtdienst, bij de koffie wordt één koekje geserveerd, et cetera. Soms maken deze afspraken deel uit van de huisregels soms zijn het ongeschreven regels die onderdeel zijn van de cultuur van de afdeling of de zorginstelling. Het is van belang dat hulpverleners zich realiseren dat er om te beginnen sprake moet zijn van een gevaar of risico, vóórdat vrijheidsbeperkingen overwogen worden. Dit bewustzijn is de eerste stap in de besluitvorming. Er moet sprake zijn van een gevaar of risico vóórdat vrijheidsbeperkingen overwogen worden. Het handhaven van de dagstructuur en groepsafspraken zijn geen acceptabele motieven voor vrijheidsbeperkende interventies. Avrijheidsbeperkende interventies 9

14 3.2 Stap 2: Komen tot een besluit Stap 1 is gepasseerd, er is sprake van een gevaar of risico. In stap 2 wordt alle informatie verzameld en afgewogen die nodig is om te komen tot een besluit. Hierbij wordt een drietal uitgangspunten gehanteerd. 1. Alternatieven: minst ingrijpende interventie (subsidiariteit) Een bepaalde interventie is alleen verantwoord als minder ingrijpende alternatieven ontbreken. Het is niet altijd voor de hand liggend welke interventie voor een cliënt het minst ingrijpend is. Daarom is het nodig dat zorgverleners, cliënt en zijn vertegenwoordiger het met elkaar eens zijn over wat meer of minder ingrijpend is. Mevrouw Greven wordt tijdens de maaltijd erg onrustig door gedrag van andere cliënten en wordt afgeleid van het eten. Hierdoor staat ze telkens op van de maaltijd. Voorheen werd haar stoel zo aan tafel geschoven zodat mevrouw niet weg kon. Mevrouw Greven gebruikt tegenwoordig de maaltijd op haar kamer, waar ze niet wordt afgeleid. Alternatieven kunnen worden gevonden door de situatie te overleggen met collega s, andere disciplines en de vertegenwoordiger van de cliënt. Er wordt vanuit verschillende oogpunten naar de situatie gekeken, waardoor er nieuwe ideeën kunnen ontstaan. Alle partijen zijn op de hoogte van de stand van zaken en ieders mening over de situatie is duidelijk. Dit kan tot gevolg hebben dat er een alternatief wordt gevonden of juist de noodzaak van de interventie blijkt. Soms liggen alternatieve oplossingen voor de hand en kunnen ze vrij eenvoudig worden gerealiseerd, vaak is dat gecompliceerder. Zeker wanneer die omstandigheden het gevolg zijn van (noodzakelijke) keuzes. Zo is het natuurlijk heel moeilijk om de personele bezetting in de nachtdienst te verdubbelen terwijl hierdoor ingrijpende dwangbehandeling kan worden voorkomen. Heel vaak worden zorgverleners ermee geconfronteerd dat noodzakelijke aanpassingen niet, moeilijk of traag gerealiseerd kunnen worden. Er is niet meteen een extra eenpersoonsslaapkamer op de afdeling te realiseren, men heeft geen bezetting van twee verantwoordelijke verzorgenden per cliënt in dienst, er is niet altijd meteen voldoende dagbesteding te regelen voor een cliënt. Binnen deze beperkingen van mogelijkheden kan het handhaven van een situatie, dat wil zeggen het voorkomen dat er meer vrijheidsbeperkingen moeten worden toegepast, al een belangrijk doel en een hele opgave zijn. Toch moet de organisatie streven naar flexibiliteit en creativiteit om lichtere alternatieven te kunnen bieden. Avrijheidsbeperkende interventies 10

15 Er moet altijd gezocht worden naar de minst ingrijpende interventie. De organisatie moet stimuleren dat de zorgverleners flexibel en creatief zijn om alternatieven te kunnen bieden. 2. Redelijke verhouding tussen gevaar en interventie (proportionaliteit) Er dient een redelijke verhouding te bestaan tussen het aanwezige of te verwachten gevaar van de situatie en de gevolgen van de interventie. Een relatief klein risico rechtvaardigt niet het gebruik van interventies met ingrijpende, negatieve gevolgen voor de cliënt. Een gesloten afdelingsdeur omdat de heer De Beer anders gaat dwalen en zo de weg oploopt is gerechtvaardigd, een gesloten deur omdat het eten binnen een uur wordt opgediend en hij dan niet hoeft te worden gezocht is dat niet. Mogelijke nadelige gevolgen van de interventie Het wordt vaak vergeten dat ook het toepassen van vrijheidsbeperkingen gevaar en risico oplevert. Soms zijn de risico s van de toepassing van een interventie zelfs groter dan het gevaar dat men ermee wil voorkomen. Mogelijke gevolgen van vrijheidsbeperkende interventies zijn: Fysieke schade: ondeskundig aangebracht fixatiemateriaal kan leiden tot ernstige lichamelijke schade, in het ergste geval met de dood tot gevolg. Negatieve effecten: het tegenovergestelde van het beoogde resultaat kan het gevolg zijn. Fixatie of afzonderen kan de bestaande onrust, boosheid of angst juist verergeren. De mobiliteit van een cliënt gaat snel achteruit door verminderde beweging. Gedragsmatige effecten: groepsregels kunnen het eigen initiatief van cliënten uitdoven. Verstoring van de zorgrelatie: door het toepassen van vrijheidsbeperking krijgt de zorgverlener de rol van boosdoener in de beleving van de cliënt. De agressie wordt gericht op de zorgverlener. Dit verstoort de relatie op zo n moment. Vaak keren deze momenten meerdere keren per dag terug. Psychische schade: vrijheidsbeperkingen kunnen erg nare en zelfs traumatische associaties bij cliënten veroorzaken. Het gevaar van de situatie en de gevolgen van de interventie moeten goed tegen elkaar worden afgewogen. Avrijheidsbeperkende interventies 11

16 3. Communicatie Het gebruik van vrijheidsbeperkende interventies kan alleen verantwoord zijn als de toepassing tot stand is gekomen op basis van overleg en samenspraak met (multidisciplinaire) collega s, en met de cliënt of zijn vertegenwoordiger. De zorgverlener behoudt daarbij de eigen professionele verantwoordelijkheid. Bewust en kritisch hanteren van vrijheidsbeperkingen is een onlosmakelijk onderdeel van de geboden kwaliteit van zorg. Goed overleg binnen een bekwaam team waarin continuïteit is gewaarborgd en waarin zorgverleners de ruimte hebben om dingen ter discussie te stellen, over handelwijzen en motieven na te denken zijn noodzakelijke voorwaarden daarvoor. Goed overleg houdt in dat de verschillende disciplines met elkaar in gesprek zijn en elkaar kunnen aanspreken op hun handelen en om verantwoording kunnen vragen. In de zorg voor ouderen met een psychogeriatrische aandoening kampt men vaak met personele problemen om ruimte te creëren voor overleg, enerzijds door overmachtsfactoren zoals bijvoorbeeld ziekte en anderzijds door een groot personeelsverloop en problemen met het werven van nieuw en kundig personeel. Met de keuzes die de organisatie maakt in de besteding van de beschikbare middelen heeft zij direct en indirect invloed op de frequentie en de kwaliteit van de toepassingen van vrijheidsbeperkingen. De directie en Bopz-arts kunnen dit terugzien in de cijfers inzake vrijheidsbeperkingen en incidenten, maar zorgverleners en de cliënten ervaren deze invloed dagelijks aan den lijve. Te vaak hebben verzorgenden ondanks allerlei initiatieven om bewuster met vrijheidsbeperkingen om te gaan, al hun energie nodig om de boel draaiend te houden. Door tijdgebrek moeten keuzes in activiteiten gemaakt worden. Een van de eerste activiteiten die daarbij in het gedrang komt is het overleg. Omdat verzorgenden zich doorgaans erg verantwoordelijk voelen en bang zijn hun cliënten tekort te doen zien ze snel over het hoofd dat goed overleg, afstemming en besluitvorming voorwaarden zijn om (juist ook tijdens zware periodes) een goede kwaliteit van zorg te kunnen blijven bieden. Zorgverleners moeten de tijd nemen voor structureel overleg over vrijheidsbeperkende interventies, de organisatie moet dit ondersteunen. 4. Meest geschikte interventie Avrijheidsbeperkende interventies 12

17 Niet alleen moet de interventie de minst ingrijpende zijn en in verhouding staan tot het beoogde doel, namelijk het afwenden van gevaar, maar de interventie moet ook geschikt zijn om het beoogde doel te bereiken. Op basis van de informatie die op deze manier verzameld en afgewogen is, wordt besloten welke interventie het meest geschikt lijkt in de gegeven situatie. 3.3 Stap 3: Wilsbekwaamheid, toestemming en verzet Als op basis van de tweede stap besloten is welke interventie het meest geschikt lijkt in de gegeven situatie, dient men ook toestemming te krijgen van de cliënt of diens vertegenwoordiger. Wilsbekwaamheid en toestemming Afspraken die beperkende gevolgen hebben voor de individuele vrijheid is iets waar iedereen elke dag mee wordt geconfronteerd. We moeten ons allemaal aan regels houden, op tijd op het werk zijn, riskeren een bekeuring als we te hard rijden en iedereen moet wel eens iets doen waarin hij helemaal geen zin heeft. Als we kunnen (mee) beslissen en zelf keuzes kunnen maken en ons aan de afspraken houden of de consequenties aanvaarden wanneer we dat niet doen, is daar niets mis mee. In de zorg voor mensen met een psychogeriatrische stoornis geldt dit - zolang beperkende afspraken gemaakt worden samen met de cliënt en op basis van goede informatie, overleg en toestemming - ook. Voor het gebruik van vrijheidsbeperkende interventies moeten cliënten toestemming geven. Er bestaat toestemming als de cliënt beschikt over alle relevante informatie, in staat is om beslissingen hierover te nemen en duidelijk aangeeft er toestemming voor te geven (informed consent). Wanneer zorgverleners menen dat het gebruik van vrijheidsbeperkende interventies noodzakelijk is, dan moet hierover een aantal vragen worden gesteld: - is er overleg mogelijk met de cliënt? - zo ja, kan aan de cliënt uitgelegd worden wat de redenen en gevolgen zijn van de interventie? - zo ja, geeft de cliënt toestemming? - indien de cliënt wilsonbekwaam is ten aanzien van deze beslissing, is er dan overleg geweest met de vertegenwoordiger? - zo ja, kan aan de vertegenwoordiger uitgelegd worden wat de redenen en de gevolgen zijn van de interventie? Avrijheidsbeperkende interventies 13

18 - zo ja, geeft de vertegenwoordiger toestemming? Zie juridisch kader: wilsonbekwaamheid en vertegenwoordiging WGBO en Wet Bopz Het is de taak en de verantwoordelijkheid van de zorgverleners om op deze vragen antwoorden te vinden. Maar dat is in de zorg voor cliënten van verpleeghuizen en verzorgingshuizen vaak een erg moeilijke opgave. De situatie en toestand van veel cliënten belemmeren hen vaak in het begrijpen van informatie en het overzien van de consequenties. Dan berust de inschatting van wilsbekwaamheid ten aanzien van de interventies (om er toestemming voor te kunnen geven) bij de behandelaar. De behandelaar kan hierbij rekening houden met de signalen die zorgverleners waarnemen en de interpretatie die zij daaraan geven. Wanneer overleg mogelijk is met de familie van een cliënt zullen deze signalen mogelijk in overleg met hen kunnen worden begrepen. Al deze punten dienen in het zorgplan vastgelegd te worden. Zie juridisch kader: zorgplan De inschatting van bekwaamheid ten aanzien van een bepaalde beslissing of handeling van de cliënt moet tot stand komen op basis van overleg en informatieuitwisseling tussen de zorgverleners en de cliënt en diens familie. De overwegingen en conclusie moeten worden vastgelegd in het individuele zorgplan. Verzet Een cruciaal begrip in de discussie over vrijheidsbeperkingen in de context van de Wet Geneeskundige Behandelingsovereenkomst (WGBO) en de Wet Bopz is verzet. Het onderscheid tussen geen verzet en verzet heeft zowel in de WGBO als de Wet Bopz een aantal gevolgen, bijvoorbeeld waar het gaat om de toepasselijkheid van bepaalde criteria, de positie van de vertegenwoordiger, en de meldings- en registratieplichten. Het is dan ook belangrijk om te weten wanneer wel en niet van verzet moet worden gesproken. De wetgever interpreteert het begrip verzet zeer ruim en betrekt hierin het feitelijk gedrag van betrokkene, zowel verbaal als non-verbaal. Dat is in de praktijk van meet af aan een probleem geweest omdat meningen en gedragingen van mensen met een psychogeriatrische aandoening kunnen veranderen. Soms gaat het daarbij om verzet dat een actuele mening of keuze van de cliënt representeert, maar soms ook om verzet dat zo nauw verbonden is met de ziekte of aandoening van betrokkene dat zorgverleners moeite hebben aan dit verzet betekenis toe te kennen. De interpretatie van gedrag dat een Avrijheidsbeperkende interventies 14

19 feitelijke afwijzing lijkt in te houden van een actueel, concreet zorgaanbod, is met andere woorden niet eenvoudig. Antwoorden op de vraag of het concrete zorgaanbod inderdaad wordt afgewezen of dat het gedrag voor iets anders staat, zijn moeilijk te geven, zeker in situaties dat de cliënt niet bevraagd kan worden over de intenties van zijn gedrag of niet tot uitleg zelf in staat is. Het verzet dient in ieder geval altijd serieus genomen te worden. Echter de praktijk neigt er toe om aan verzet enkele eisen te stellen zoals reëel en consistent gedrag van betrokkene. Bijvoorbeeld wanneer een cliënt altijd en overal NEE op zegt, is niet direct duidelijk of hij zich tegen een bepaalde interventie nu wel echt verzet. Zorgverleners en andere betrokkenen die vertrouwd en bekend zijn met het gedragsrepertoire van de betrokkene zouden dit gedrag kunnen waarderen als geen verzet tegen de interventie. Vanuit het oogpunt van zorgvuldig handelen kan de behandelaar besluiten om de uiting wel als verzet tegen de interventie op te vatten. Verzet is dus geen hard gegeven, maar een waardering van gedrag door zorgverleners en andere betrokkenen die vertrouwd en bekend zijn met het gedragrepertoire van de betrokkene. Voor meer informatie over het onderwerp verzet: zie handreiking goede zorg, autonomie en verzet die eind mei 2004 op het ledennet van Arcares beschikbaar komt. Verzet dient breed opgevat en altijd serieus genomen te worden. In geval van twijfel moet de behandelaar overleggen met zorgverleners en naasten van de cliënt om het gedragsrepertoire goed in beeld te krijgen en een zorgvuldige afgewogen beslissing te kunnen nemen over de vraag of er sprake is van verzet. Dwangbehandeling Als toestemming is gevraagd voor een bepaalde maatregel maar die toestemming wordt niet gegeven door de cliënt of zijn vertegenwoordiger, of als de toestemming is gegeven door de vertegenwoordiger en vastgesteld in het zorgplan maar de cliënt verzet zich tegen uitvoering van de maatregel, dan spreekt men in juridische termen over dwangbehandeling. Voorwaarde om zonder toestemming of zelfs bij verzet tot uitvoering over te gaan is dat er sprake is van gevaar dat wordt veroorzaakt door de geestesstoornis van de cliënt, voor de cliënt zelf of voor anderen en dat uitvoering van de interventie volstrekt noodzakelijk is om dit gevaar af te wenden. Toepassen van een dwangbehandeling heeft consequenties: de verantwoordelijke functionaris moet dit registreren en de Bopz-arts moet dit melden bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg. Avrijheidsbeperkende interventies 15

20 Zie juridisch kader: dwangbehandeling Noodsituaties Naast interventies die zijn opgenomen in het zorgplan zijn er onvoorziene situaties waarin een vrijheidsbeperkende interventie moet worden toegepast. De heer De Heer bezoekt sinds twee maanden een dagbehandeling. Hij heeft nog nooit agressief gedrag vertoond. Na de koffie wordt er een aantal activiteiten opgestart. Een verzorgende loopt naar de keuken met de afwas.ze hoort een klap in de huiskamer, ze loopt terug en ziet de heer De Heer staan met een stoel opgeheven in de lucht. Hij is niet tot bedaren te brengen en de stoel gaat tegen de ramen. Hij wordt onder dwang naar een aparte kamer gebracht tot hij weer rustig is. In situaties waarin een cliënt door het lint gaat of erg gevaarlijk gedrag gaat vertonen is acuut handelen met het oog op herstel van de veiligheid meestal geboden. Vaak is er dan sprake van een situatie die men niet aan heeft zien komen en derhalve ook niet in het zorgplan heeft opgenomen. Men kan ook geen overleg plegen met de vertegenwoordiger. Bij het toepassen van een onvoorziene maatregel is sprake van een middel of maatregel ter overbrugging van noodsituaties. Ook dit heeft consequenties: de verantwoordelijke functionaris moet dit registreren en de Bopz-arts moet dit melden bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg. Verder mag de toepassing niet langer dan zeven dagen duren en moet, indien nog noodzakelijk, de middel of maatregel in het zorgplan worden opgenomen. Ook moet de toepassing gemeld worden aan de echtgenoot, wettelijk vertegenwoordiger of indien deze ontbreken naaste (familie)betrekkingen. Zie juridisch kader: middelen of maatregelen in noodsituaties 3.4 Stap 4: Toepassing van de gekozen interventie Nadat in stap 3 helderheid is verkregen over de vraag of de cliënt of zijn vertegenwoordiger toestemming heeft gegeven en zich al dan niet verzet tegen de gekozen interventie wordt in stap 4 de vrijheidsbeperkende interventie vervolgens toegepast. Bevoegdheid, bekwaamheid en verantwoordelijkheden Avrijheidsbeperkende interventies 16

Relevante wet- en regelgeving die vandaag aan de orde komt in deze presentatie

Relevante wet- en regelgeving die vandaag aan de orde komt in deze presentatie Presentatie W&T thema Bopz op 9 mei 2016 Opzet: Korte uiteenzetting presentatie Goede zorg aan onze (psychogeriatrische) ouderen Persoonlijke kennistoets deelnemers Presentatie waarin antwoorden volgen

Nadere informatie

Beleid 'onvrijwillige zorg' Vrijheidsbeperking binnen Lang Verblijf. woonzorg en dagbesteding

Beleid 'onvrijwillige zorg' Vrijheidsbeperking binnen Lang Verblijf. woonzorg en dagbesteding Beleid 'onvrijwillige zorg' Vrijheidsbeperking binnen Lang Verblijf woonzorg en dagbesteding 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Wanneer wordt onvrijwillige zorg toegepast? 4 3. De wetgeving 5 3.1 Wet bijzondere

Nadere informatie

Commissie VBM September 2015. Procedure Besluitvorming toepassen vrijheidsbeperkende maatregelen

Commissie VBM September 2015. Procedure Besluitvorming toepassen vrijheidsbeperkende maatregelen Commissie VBM September 2015 Procedure Besluitvorming toepassen vrijheidsbeperkende maatregelen Procedure Besluitvorming toepassen vrijheidsbeperkende maatregelen De besluitvorming over en het toepassen

Nadere informatie

Stelling 1 De cliënt is eigenaar van zijn eigen ondersteuningsplan

Stelling 1 De cliënt is eigenaar van zijn eigen ondersteuningsplan Stelling 1 De cliënt is eigenaar van zijn eigen ondersteuningsplan Niet waar Eigendom is het meest omvattende recht dat iemand op een zaak kan hebben. Een eigenaar kan alles met zijn eigendom doen, tenzij

Nadere informatie

Interzorg en de wet Bopz

Interzorg en de wet Bopz Interzorg en de wet Bopz dicht bij jezelf Interzorg en de wet Bopz Interzorg Noord-Nederland heeft een aantal locaties met een afdeling voor cliënten met een psychogeriatrische aandoening (meestal dementie).

Nadere informatie

Vrijheidsbeperkende maatregelen op de afdeling Geriatrie

Vrijheidsbeperkende maatregelen op de afdeling Geriatrie Vrijheidsbeperkende maatregelen op de afdeling Geriatrie Bij uzelf, uw partner of uw familielid worden maatregelen genomen om de bewegingsvrijheid te beperken. Dit is om te beschermen tegen letsel. Deze

Nadere informatie

Bopz. Bopz. De Wet Bopz voor verzorgenden. en verpleegkundigen. Begrippen en toepassingen in verpleeg- en verzorgingshuizen

Bopz. Bopz. De Wet Bopz voor verzorgenden. en verpleegkundigen. Begrippen en toepassingen in verpleeg- en verzorgingshuizen Bopz Begrippen en toepassingen in verpleeg- en verzorgingshuizen De Wet Bopz voor verzorgenden en verpleegkundigen Bopz Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische

Nadere informatie

Terugdringen van vrijheidsbeperkingen (?)

Terugdringen van vrijheidsbeperkingen (?) Terugdringen van vrijheidsbeperkingen (?) - Zorgvuldigheidseisen en systematische aanpak - - De Acht van de IGZ : zo maak je jouw zorginstelling inspectieproof 29 mei 2015 Mr R. Helle, specialist ouderengeneeskunde

Nadere informatie

Onvrijwillige opname op een BOPZ-afdeling met vrijheidsbeperkende maatregelen Inbewaringstelling of rechtelijke machtiging

Onvrijwillige opname op een BOPZ-afdeling met vrijheidsbeperkende maatregelen Inbewaringstelling of rechtelijke machtiging Onvrijwillige opname op een BOPZ-afdeling met vrijheidsbeperkende maatregelen Inbewaringstelling of rechtelijke machtiging Inleiding Het standpunt van de cliënt ten opzichte van een opname Met deze folder

Nadere informatie

Veilige zorg voor mensen met dementie

Veilige zorg voor mensen met dementie Veilige zorg voor mensen met dementie Veilige zorg voor mensen met dementie Mensen met dementie zorg willen wij zorg geven in een veilige omgeving, die zoveel mogelijk recht doet aan de mogelijkheden voor

Nadere informatie

Geen zorgen over zorgplannen

Geen zorgen over zorgplannen Geen zorgen over zorgplannen Kennisdagen mei 2014 Kennisdagen mei 2014 Vigerende wet- en regelgeving Van groot naar klein Kwaliteitswet zorginstellingen Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten Besluit zorgplanbespreking

Nadere informatie

Zorg in vrijheid. Vrijheidsbeperkende maatregelen Informatie over beleid Voor cliënten en familie. Versie 4

Zorg in vrijheid. Vrijheidsbeperkende maatregelen Informatie over beleid Voor cliënten en familie. Versie 4 Zorg in vrijheid Vrijheidsbeperkende maatregelen Informatie over beleid Voor cliënten en familie Versie 4 Inleiding Vrijheid is voor de meeste mensen in Nederland een gegeven. Toch komt het in zorginstellingen

Nadere informatie

Wet Zorg & Dwang FACTSHEET. April 2014

Wet Zorg & Dwang FACTSHEET. April 2014 Wet Zorg & Dwang Dit factsheet beschrijft het wetsvoorstel Zorg en dwang psychogeriatrische en verstandelijk gehandicapte cliënten (hierna afgekort als: wetsvoorstel Zorg & Dwang). In 15 vragen en antwoorden

Nadere informatie

Vrijheids Beperkende Interventies (VBI)

Vrijheids Beperkende Interventies (VBI) Vrijheids Beperkende Interventies (VBI) Inleiding Deze folder is bedoeld voor familieleden, partners en naasten van patiënten, waarbij het noodzakelijk is vrijheids beperkende interventies toe te passen.

Nadere informatie

Inschatting wilsbekwaamheid volgens KNMG richtlijn

Inschatting wilsbekwaamheid volgens KNMG richtlijn Naam patiënt:.. Geboortedatum patiënt:... Naam afnemer: Datum afname: Inschatting wilsbekwaamheid volgens KNMG richtlijn 1. Wilsbekwaamheid wordt altijd beoordeeld ter zake een bepaald onderzoek of bepaalde

Nadere informatie

De handreiking Gegevensuitwisseling in het kader van Bemoeizorg ( 2005) biedt een helder kader voor besluitvorming binnen netwerken.

De handreiking Gegevensuitwisseling in het kader van Bemoeizorg ( 2005) biedt een helder kader voor besluitvorming binnen netwerken. Juridisch zakmes ( bron Jolanda van Boven) Naast een contextuele analyse is het toepassen van het juridische kader van groot belang. Bij OGGZ problematiek en het toepassen van dwang en drang nemen de coördinator

Nadere informatie

BOPZ. De Wet BOPZ voor cliënt en familie

BOPZ. De Wet BOPZ voor cliënt en familie BOPZ De Wet BOPZ voor cliënt en familie Pagina 2 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 2. Wat is de wet Bopz? 2.1 Indicatiestelling en opname 3. Het ondersteuningsplan 3.1 Uw welzijn, veiligheid en gezondheid staan

Nadere informatie

Thema wilsbekwaamheid Doelgroep LVB

Thema wilsbekwaamheid Doelgroep LVB Thema wilsbekwaamheid Doelgroep LVB Mr.dr. Brenda Frederiks Universitair docent gezondheidsrecht/senior onderzoeker Regionaal Bopz-overleg Donderdag 17 april, Noordwijk Relevantie wilsbekwaamheid (1) Thematische

Nadere informatie

Verzet en vrijheidsbeperking bij tandheelkundige behandeling van mensen met een verstandelijke beperking

Verzet en vrijheidsbeperking bij tandheelkundige behandeling van mensen met een verstandelijke beperking VBTGG VISIEDOCUMENT Verzet en vrijheidsbeperking bij tandheelkundige behandeling van mensen met een verstandelijke beperking Vereniging tot Bevordering der Tandheelkundige Gezondheid voor Gehandicapten

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 28 augustus 2013 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 28 augustus 2013 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 255 XP DEN HAAG T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

Terugdringen van vrijheidsbeperkende maatregelen en bevorderen van good practices

Terugdringen van vrijheidsbeperkende maatregelen en bevorderen van good practices Toetsingskader onderzoek Zorg voor Vrijheid in de Verstandelijk Gehandicaptenzorg en Verpleeghuis- en Verzorgingshuiszorg Terugdringen van vrijheidsbeperkende maatregelen en bevorderen van good practices

Nadere informatie

De Wet Bopz Informatie voor ouders of vertegenwoordigers

De Wet Bopz Informatie voor ouders of vertegenwoordigers De Wet Bopz Informatie voor ouders of vertegenwoordigers versie: augustus 2013 2 1. Inleiding Deze brochure gaat over de Wet Bijzondere Opnemingen in Psychiatrische Ziekenhuizen, de Wet Bopz. Anders dan

Nadere informatie

Vrijheidsbeperkende middelen en maatregelen

Vrijheidsbeperkende middelen en maatregelen Vrijheidsbeperkende middelen en maatregelen De Wet Bopz i Informatie voor ouders en/of vertegenwoordigers van locatie de Schans in Halsteren Inhoud 1. Inleiding 3 2. Indicatiestelling & opname 4 3. Het

Nadere informatie

Utrecht Juli 2014. Follow Up Rapport Zorgboerderij Karin s zonnestraal te Nieuwpoort

Utrecht Juli 2014. Follow Up Rapport Zorgboerderij Karin s zonnestraal te Nieuwpoort Utrecht Juli 2014 Follow Up Rapport Zorgboerderij Karin s zonnestraal te Nieuwpoort Inleiding Op 22 nuari 2014 heeft de Inspectie voor de Gezondheidszorg (hierna: de inspectie) een inspectiebezoek gebracht

Nadere informatie

Rapport van het inspectiebezoek aan Totaalzorg 2000 te Almere op 14 januari Hertogenbosch, Februari 2011

Rapport van het inspectiebezoek aan Totaalzorg 2000 te Almere op 14 januari Hertogenbosch, Februari 2011 Rapport van het inspectiebezoek aan Totaalzorg 2000 te Almere op 14 januari 2011 -Hertogenbosch, Februari 2011 Inleiding Op 14 januari 2010 heeft de Inspectie voor de Gezondheidszorg (hierna: de inspectie)

Nadere informatie

Startnotitie. Terugdringen toepassen vrijheidsbeperkende middelen en maatregelen

Startnotitie. Terugdringen toepassen vrijheidsbeperkende middelen en maatregelen Startnotitie Terugdringen toepassen vrijheidsbeperkende middelen en maatregelen STATUS Beleidsnotitie Startnotitie Vrijheidsbeperkende maatregelen Auteur(s) Anke Nieuwland Datum 15 April 2010 Advies/instemming

Nadere informatie

Bopz. Bopz. De Wet Bopz voor cliënt en familie. Begrippen en toepassingen in verpleeg- en verzorgingshuizen

Bopz. Bopz. De Wet Bopz voor cliënt en familie. Begrippen en toepassingen in verpleeg- en verzorgingshuizen Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport De Wet Bopz voor cliënt en familie Bopz Begrippen en toepassingen in verpleeg- en verzorgingshuizen Bopz Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen

Nadere informatie

Follow-up rapport van het inspectiebezoek aan Boerderij Ruimzicht te Oldelamer op 10 januari Amsterdam, mei 2013

Follow-up rapport van het inspectiebezoek aan Boerderij Ruimzicht te Oldelamer op 10 januari Amsterdam, mei 2013 Follow-up rapport van het inspectiebezoek aan Boerderij Ruimzicht te Oldelamer op 10 nuari 2013 Amsterdam, mei 2013 Inleiding Op 10 nuari 2013 heeft de Inspectie voor de Gezondheidszorg (hierna: de inspectie)

Nadere informatie

Bopz. Bopz. De Wet Bopz voor artsen. Begrippen en toepassingen in verpleeg- en verzorgingshuizen

Bopz. Bopz. De Wet Bopz voor artsen. Begrippen en toepassingen in verpleeg- en verzorgingshuizen Bopz Begrippen en toepassingen in verpleeg- en verzorgingshuizen De Wet Bopz voor artsen Bopz Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen Inhoudsopgave

Nadere informatie

Beleidsstuk Pagina 1 van 5

Beleidsstuk Pagina 1 van 5 Beleidsstuk Pagina 1 van 5 Documenteigenaar : HMT Bekrachtigd : RvB Laatste evaluatie: Maart 27 Evaluatiecyclus: 3 jaar 1. DOEL Het vastleggen van beleid omtrent familieparticipatie. 2. DEFINITIE HMT WGBo

Nadere informatie

juridisch toekomstbestendig?

juridisch toekomstbestendig? Mr.dr. Brenda Frederiks (VUmc) Vrijdag 4 november Vereniging voor Gezondheidsrecht, Utrecht Gedwongen zorg voor ouderen met dementie: juridisch toekomstbestendig? Inleiding Rechtspositie van ouderen met

Nadere informatie

Privacy. Informatie. www.arienszorgpalet.nl

Privacy. Informatie. www.arienszorgpalet.nl Privacy Informatie www.arienszorgpalet.nl Inleiding Over ons Over AriënsZorgpalet AriënsZorgpalet is een toonaangevende zorginstelling in Enschede. Met 900 medewerkers en 350 vrijwilligers bieden we onze

Nadere informatie

Praktijkverpleegkundigen en de wet zorg en dwang

Praktijkverpleegkundigen en de wet zorg en dwang Praktijkverpleegkundigen en de wet zorg en dwang 17 maart 2015 Simone Abrahams, specialist ouderengeneeskunde, kaderarts psychogeriatrie en BOPZ-arts St. Zorgspectrum, locatie Het Houtens Erf Houten Wat

Nadere informatie

Ethische kwesties. bij de Zorgboog. Behandeling en zelfbeschikking. Wat betekent dit voor u?

Ethische kwesties. bij de Zorgboog. Behandeling en zelfbeschikking. Wat betekent dit voor u? Ethische kwesties bij de Zorgboog In deze folder leest u over een aantal levensaspecten die een rol kunnen spelen bij uw behandeling, verzorging en verpleging binnen de Zorgboog. Het gaat hierbij om vragen

Nadere informatie

Rapport van het inspectiebezoek aan Planaid B.V. te Steenwijk/De Bult op 22 januari 2014. Amsterdam Januari 2014

Rapport van het inspectiebezoek aan Planaid B.V. te Steenwijk/De Bult op 22 januari 2014. Amsterdam Januari 2014 Rapport van het inspectiebezoek aan Planaid B.V. te Steenwijk/De Bult op 22 januari 2014 Amsterdam Januari 2014 Inleiding Op 22 januari 2014 heeft de Inspectie voor de Gezondheidszorg (hierna: de inspectie)

Nadere informatie

Uw rechten en behandeling

Uw rechten en behandeling Uw rechten en behandeling als wij gedwongen moeten ingrijpen in noodsituaties Behandeling onder dwang Als u tijdens uw opname te maken krijgt met gedwongen behandeling, hebt u als patiënt van GGZ ingeest

Nadere informatie

Wilsonbekwaamheid of BOPZ. Jacqueline Koster oktober 2014

Wilsonbekwaamheid of BOPZ. Jacqueline Koster oktober 2014 Wilsonbekwaamheid of BOPZ Jacqueline Koster oktober 2014 Casus borderline persoonlijkheidsstoornis overdosis aan medicatie ingenomen: 30 paracetamol 500 mg, 45 oxazepam 10 mg Patiënte weigert SE behandeling.

Nadere informatie

Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling.

Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling. Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling. 1. Sociaal beleid in breder verband Ontwikkelen beleid: een complex proces Het ontwikkelen en implementeren van beleid voor preventie en aanpak van grensoverschrijdend

Nadere informatie

Melding Incidenten Cliënten. In verpleeg- en verzorgingshuizen

Melding Incidenten Cliënten. In verpleeg- en verzorgingshuizen Melding Incidenten Cliënten In verpleeg- en verzorgingshuizen f Melding Incidenten Cliënten In verpleeg- en verzorgingshuizen Uitgave Arcares 1 Oudlaan 4, 3515 GA Utrecht 1 postbus 8258, 3503 RG Utrecht

Nadere informatie

Beroepsopdracht 3: Zorg voor de veiligheid en voorlichting geven

Beroepsopdracht 3: Zorg voor de veiligheid en voorlichting geven l Beroepsopdracht 3: Zorg voor de veiligheid en voorlichting geven Pagina 1 van16 Werkprocessen en competenties gericht op het verpleegplan 1.1 Stelt verpleegkundige diagnose en stelt het verpleegplan

Nadere informatie

Heeft u een klacht? Laat het ons weten! Informatie voor cliënten, familieleden en vertegenwoordigers

Heeft u een klacht? Laat het ons weten! Informatie voor cliënten, familieleden en vertegenwoordigers Heeft u een klacht? Laat het ons weten! Informatie voor cliënten, familieleden en vertegenwoordigers Heeft u een klacht? Laat het ons weten! Florence doet haar uiterste best om goede zorg te verlenen.

Nadere informatie

Factsheet wetgeving. Overzicht wetgeving. Kernbegrippen

Factsheet wetgeving. Overzicht wetgeving. Kernbegrippen Factsheet wetgeving In deze factsheet vindt u een actueel overzicht van de belangrijkste cliëntenwetgeving waarmee medewerkers in de ouderenzorg en gehandicaptenzorg tijdens de uitvoering van hun werk

Nadere informatie

Stappenplan. voor het werken overeenkomstig de. Wet BIG

Stappenplan. voor het werken overeenkomstig de. Wet BIG Stappenplan voor het werken overeenkomstig de Wet BIG EADV, uitgave januari 2006 Eerste Associatie van Diabetes Verpleegkundigen Postbus 3009, 3502 GA Utrecht Tel. 030 2918910 Fax 030 2918915 E-mail info@eadv.nl

Nadere informatie

De WGBO is een dwingend recht. Dit betekent dat cliënten en zorgverleners onderling geen afspraken kunnen maken die van deze wet afwijken.

De WGBO is een dwingend recht. Dit betekent dat cliënten en zorgverleners onderling geen afspraken kunnen maken die van deze wet afwijken. Cliëntenrechten Als cliënt van De Zorggroep vraagt u zich misschien af wat uw rechten en plichten zijn. Uw rechten zijn vastgelegd in een wet. Dit is de Wet Geneeskundige Behandelingsovereenkomst (WGBO).

Nadere informatie

Zorgvuldig handelen rond het levenseinde

Zorgvuldig handelen rond het levenseinde Zorgvuldig handelen rond het levenseinde Zo uniek als mensen Moeilijke beslissingen rond de laatste levensfase Met deze folder willen wij u informeren over het levenseindebeleid van Vivantes Zorggroep.

Nadere informatie

Amsterdam, Mei Rapport van het inspectiebezoek aan Souvel Thuiszorg te Zaandam op 13 februari 2014

Amsterdam, Mei Rapport van het inspectiebezoek aan Souvel Thuiszorg te Zaandam op 13 februari 2014 Amsterdam, Mei 2014 Inleiding Op 13 februari 2014 heeft de Inspectie voor de Gezondheidszorg (hierna: de inspectie) een inspectiebezoek gebracht. Dit inspectiebezoek maakt onderdeel uit van het toezicht

Nadere informatie

Beleid mantelzorg. Versie 031109 Herzieningsdatum 031112

Beleid mantelzorg. Versie 031109 Herzieningsdatum 031112 Beleid mantelzorg Herzieningsdatum 031112 Mantelzorgbeleid Cederhof Mantelzorg kan worden gedefinieerd als de extra zorg en begeleiding die mensen, vrijwillig, langdurig en onbetaald, verlenen aan personen

Nadere informatie

Verantwoorde zorg in de palliatieve fase

Verantwoorde zorg in de palliatieve fase Verantwoorde zorg in de palliatieve fase Driekwart van de Nederlanders brengt de laatste fase van zijn leven door in een verpleeg- of verzorgingshuis, of met ondersteuning van thuiszorg. Verantwoorde zorg

Nadere informatie

Artikel 38, 5e lid Bopz (aangepast) Dwangbehandeling

Artikel 38, 5e lid Bopz (aangepast) Dwangbehandeling Artikel 2 Bopz Voorlopige machtiging (vm) Artikel 14 a Bopz (nw) Voorwaardelijke machtiging Artikel 15 Bopz Rechterlijke machtiging op eigen verzoek Artikel 20 Bopz Inbewaringstelling (ibs) Artikel 14

Nadere informatie

Definitief rapport van het inspectiebezoek op 1 oktober 2014 aan afdeling Maashofje van Laurens Maasveld te Rotterdam

Definitief rapport van het inspectiebezoek op 1 oktober 2014 aan afdeling Maashofje van Laurens Maasveld te Rotterdam Inspectie voor de Gezondheidszorg Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Definitief rapport van het inspectiebezoek op 1 oktober 2014 aan afdeling Maashofje van Laurens Maasveld te Rotterdam

Nadere informatie

Utrecht mei Rapport van het inspectiebezoek aan Esila Zorg te Rotterdam op 7 maart 2014

Utrecht mei Rapport van het inspectiebezoek aan Esila Zorg te Rotterdam op 7 maart 2014 Utrecht mei 2014 Rapport van het inspectiebezoek aan Esila Zorg te Rotterdam op 7 maart 2014 Inleiding Op 7 maart 2014 heeft de Inspectie voor de Gezondheidszorg (hierna: de inspectie) een inspectiebezoek

Nadere informatie

Ken uw rechten Rechten en plichten van cliënten van Dignis Verzorging, Verpleging en Zorg thuis

Ken uw rechten Rechten en plichten van cliënten van Dignis Verzorging, Verpleging en Zorg thuis Ken uw rechten Rechten en plichten van cliënten van Dignis Verzorging, Verpleging en Zorg thuis Ken uw rechten U kunt rekenen op een respectvolle bejegening als u in één van de verzorgingshuizen of verpleeghuizen

Nadere informatie

Toepassing van Middelen en Maatregelen

Toepassing van Middelen en Maatregelen Toepassing van Middelen en Maatregelen 1. Inleiding 3 2. Wat zijn Middelen en Maatregelen? 3 3. Wanneer worden Middelen en Maatregelen 5 toegepast? 4. Wat is dwangbehandeling? 5 5. Wie is verantwoordelijk?

Nadere informatie

Zorgweigering. Eenzijdige Zorgbeëindiging

Zorgweigering. Eenzijdige Zorgbeëindiging PROTOCOL Zorgweigering en Eenzijdige Zorgbeëindiging Zorgkantoor Zorg en Zekerheid Leiden, januari 2013 Inhoud 1. Doel van het protocol... 3 2. Achtergrond... 4 3. Procedure zorgweigering... 6 4. Procedure

Nadere informatie

Vrijheidsbeperkende maatregelen VBI

Vrijheidsbeperkende maatregelen VBI Vrijheidsbeperkende maatregelen VBI Afdeling psychiatrie Locatie Veldhoven Deze folder is bedoeld voor de patiënt, partner, familieleden of kennissen van patiënten, waarbij het noodzakelijk is om vrijheidsbeperkende

Nadere informatie

Verzorgenden over kwaliteit van de zorg in verpleeg- en verzorgingshuizen Factsheet Panel Verpleegkundigen en Verzorgenden, september 2004

Verzorgenden over kwaliteit van de zorg in verpleeg- en verzorgingshuizen Factsheet Panel Verpleegkundigen en Verzorgenden, september 2004 LEVV Landelijk Expertisecentrum Verpleging & Verzorging Verzorgenden over kwaliteit van de zorg in verpleeg- en verzorgings Factsheet Panel Verpleegkundigen en Verzorgenden, september 2004 Tien procent

Nadere informatie

Unieke mensen verdienen persoonlijke zorg. Ziekenhuiszorg voor mensen met een verstandelijke beperking

Unieke mensen verdienen persoonlijke zorg. Ziekenhuiszorg voor mensen met een verstandelijke beperking Unieke mensen verdienen persoonlijke zorg Ziekenhuiszorg voor mensen met een verstandelijke beperking COLOFON Platform VG Brabant i.s.m. werkgroep Kind en Ziekenhuis en Zorgbelang Brabant Juni 2012 Auteurs:

Nadere informatie

Richtlijn Reanimatie. Richtlijn Reanimatie, De Lichtenvoorde, verpleegkundig adviseur, oktober 2012 1

Richtlijn Reanimatie. Richtlijn Reanimatie, De Lichtenvoorde, verpleegkundig adviseur, oktober 2012 1 Richtlijn Reanimatie Inleiding Binnen De Lichtenvoorde leven met enige regelmaat vragen met betrekking tot het reanimeren van cliënten: heeft De Lichtenvoorde beleid ten aanzien van reanimatie, wie mag

Nadere informatie

Amsterdam Maart Rapport van het inspectiebezoek aan SKy Zorg te Hilversum op 28 november 2013

Amsterdam Maart Rapport van het inspectiebezoek aan SKy Zorg te Hilversum op 28 november 2013 Amsterdam Maart 2014 Rapport van het inspectiebezoek aan SKy Zorg te Hilversum op 28 november 2013 Inleiding Op 28 november 2013 heeft de Inspectie voor de Gezondheidszorg (hierna: de inspectie) een inspectiebezoek

Nadere informatie

s-hertogenbosch Mei 2012 Rapport van het inspectiebezoek aan CDzorg te Heeze op 10 april 2012

s-hertogenbosch Mei 2012 Rapport van het inspectiebezoek aan CDzorg te Heeze op 10 april 2012 s-hertogenbosch Mei 2012 Rapport van het inspectiebezoek aan CDzorg te Heeze op 10 april 2012 Inleiding Op 10 april 2012 heeft de Inspectie voor de Gezondheidszorg (hierna: de inspectie) een inspectiebezoek

Nadere informatie

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Uitgave: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postadres: Postbus 20350, 2500 EJ Den Haag Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag Telefoon (070) 340 79 11 Publieksvoorlichting: Meer exemplaren

Nadere informatie

De wet BOPZ* binnen Zorggroep Sint Maarten;

De wet BOPZ* binnen Zorggroep Sint Maarten; De wet BOPZ* binnen Zorggroep Sint Maarten; van opname tot verblijf op een psychogeriatrische afdeling. * Wet Bijzondere Opnemingen in Psychiatrische Ziekenhuizen deel je leven Uitgave december 2015 Waarom

Nadere informatie

Circulairenummer Inlichtingen bij Doorkiesnummer Den Haag, 2007-05-IGZ IGZ-loket 088 120 5000 22 november 2007

Circulairenummer Inlichtingen bij Doorkiesnummer Den Haag, 2007-05-IGZ IGZ-loket 088 120 5000 22 november 2007 Bezoekadres Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag Postadres Postbus 16119 2500 BC Den Haag Telefoon (070) 340 79 11 Telefax (070) 340 51 40 www.igz.nl Internet Circulairenummer Inlichtingen bij Doorkiesnummer

Nadere informatie

2 Uitvoering dienstverlening. 2.1.2 richtlijnen/ werkinstructies b chronisch ziek kind en kind met handicap

2 Uitvoering dienstverlening. 2.1.2 richtlijnen/ werkinstructies b chronisch ziek kind en kind met handicap Statusoverzicht. Consultatie unitmanagers/ locatiemanagers mei 2011 evaluatie Consultatie cliëntenraad sept. 2001 OR Instemming Advies Vastgesteld door Bestuursgroep sept. 2001 Borging. Proceseigenaar

Nadere informatie

Protocol RM psychogeriatrie Gooi & Vechtstreek

Protocol RM psychogeriatrie Gooi & Vechtstreek Protocol RM psychogeriatrie Gooi & Vechtstreek Netwerk Dementie Gooi & Vechtstreek Januari 2013 INLEIDING Dit protocol is tot stand gekomen vanuit het Netwerk Dementie Gooi & Vechtstreek. De volgende personen

Nadere informatie

Mantelzorgbeleid. Inleiding. Definitie

Mantelzorgbeleid. Inleiding. Definitie Mantelzorgbeleid Inleiding Een goede relatie tussen de cliënt, de mantelzorger en de medewerker(s) van SigmaZorg draagt bij aan het leveren van kwalitatief verantwoorde zorg. Kwaliteit van leven wordt

Nadere informatie

1 RAPPORT. Rapport naar aanleiding van het extra bezoek aan Triade Almere op 21 januari 2009

1 RAPPORT. Rapport naar aanleiding van het extra bezoek aan Triade Almere op 21 januari 2009 1 RAPPORT Rapport naar aanleiding van het extra bezoek aan Triade Almere op 21 januari 2009 Amsterdam, april 2009 2 INSPECTIE VOOR DE GEZONDHEIDSZORG Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Resultaten inspectiebezoek

Nadere informatie

Eerste richtlijnen voor het omgaan met euthanasie vragen van cliënten en hun families die bij Geriant in behandeling zijn

Eerste richtlijnen voor het omgaan met euthanasie vragen van cliënten en hun families die bij Geriant in behandeling zijn Eerste richtlijnen voor het omgaan met euthanasie vragen van cliënten en hun families die bij Geriant in behandeling zijn Praat erover: 1. Je hoeft niet alles te weten of te begrijpen over euthanasie bij

Nadere informatie

Helderheid over verantwoordelijkheid

Helderheid over verantwoordelijkheid Helderheid over verantwoordelijkheid Verantwoordelijkheid voor medische zorg in relatie tot verantwoorde zorg Helderheid over verantwoordelijkheid Multidisciplinaire zorg en multidisciplinaire samen werkings

Nadere informatie

Organiseren van zorg Niveau 3

Organiseren van zorg Niveau 3 Antwoorden stellingen Organiseren van zorg Niveau 3 NU ZORG Editie 2014 Pagina 1 Hoofdstuk 1. Het zorgproces 1. De holistische mensvisie gaat uit van de hele mens. Lichamelijke, psychische en sociale aspecten

Nadere informatie

Follow-up rapport van het inspectiebezoek aan Gezinshuis Ruveyda op 5 november 2015. Utrecht Januari 2016

Follow-up rapport van het inspectiebezoek aan Gezinshuis Ruveyda op 5 november 2015. Utrecht Januari 2016 Follow-up rapport van het inspectiebezoek aan Gezinshuis Ruveyda op 5 november 2015 Utrecht nuari 2016 Inleiding Op 9 februari 2015 heeft de Inspectie voor de Gezondheidszorg (hierna: de inspectie) een

Nadere informatie

ZORGWEIGERING. Zorggroep Oude en Nieuwe Land Handboek Procedure, code REG 001 Reikwijdte: Zorggroep. Manager V&V, B. Wieferink.

ZORGWEIGERING. Zorggroep Oude en Nieuwe Land Handboek Procedure, code REG 001 Reikwijdte: Zorggroep. Manager V&V, B. Wieferink. Zorggroep Oude en Nieuwe Land Handboek Procedure, code REG 001 Reikwijdte: Zorggroep ZORGWEIGERING Beheer inhoud: Manager V&V, B. Wieferink Verantwoordelijk: Managementteam Opgeslagen in pc: g:\kwaliteit\vastgestelde

Nadere informatie

De wet BOPZ* binnen Zorggroep Sint Maarten; van opname tot verblijf op een psychogeriatrische afdeling.

De wet BOPZ* binnen Zorggroep Sint Maarten; van opname tot verblijf op een psychogeriatrische afdeling. De wet BOPZ* binnen Zorggroep Sint Maarten; van opname tot verblijf op een psychogeriatrische afdeling. * Wet Bijzondere Opnemingen in Psychiatrische Ziekenhuizen deel je leven Uitgave april 2014 Waarom

Nadere informatie

Ik ben blij dat ik vandaag hier op dit congres ben. Als iemand zich verzet tegen wassen moet je even doorzetten

Ik ben blij dat ik vandaag hier op dit congres ben. Als iemand zich verzet tegen wassen moet je even doorzetten Stap voor stap van vrijheidsbeperkende maatregelen af Ik ben blij dat ik vandaag hier op dit congres ben 11 januari 2016 Femke de Wit Senior adviseur Vilans Het uitluistersysteem is niet vrijheidsbeperkend

Nadere informatie

Zorgzwaartepakket- en productenoverzicht. Stichting Antroz. Woonzorglocaties Huize Valckenbosch en Leendert Meeshuis

Zorgzwaartepakket- en productenoverzicht. Stichting Antroz. Woonzorglocaties Huize Valckenbosch en Leendert Meeshuis Zorgzwaartepakket- en productenoverzicht Stichting Antroz Woonzorglocaties Huize Valckenbosch en Leendert Meeshuis Een overzicht van de in 2012 geldende zorgzwaartepakketten en de vertaling ervan in standaard

Nadere informatie

Beleid Vrijheidsbeperkende maatregelen/ BOPZ

Beleid Vrijheidsbeperkende maatregelen/ BOPZ Beleid Vrijheidsbeperkende maatregelen/ BOPZ 1. Doel Het zorgvuldig toepassen van vrijheidsbeperkende maatregelen binnen de kaders van de geldende wetgeving, in het bijzonder de Wet Bopz (Wet Bijzondere

Nadere informatie

Producten overzicht van Antroz antroposofische ouderenzorg. ten behoeve van de woon-/zorglocaties. Huize Valckenbosch en het Leendert Meeshuis

Producten overzicht van Antroz antroposofische ouderenzorg. ten behoeve van de woon-/zorglocaties. Huize Valckenbosch en het Leendert Meeshuis Producten overzicht van Antroz antroposofische ouderenzorg ten behoeve van de woon-/zorglocaties Huize Valckenbosch en het Leendert Meeshuis Een overzicht van de in 2010 geldende zorgzwaarte- pakketten

Nadere informatie

Kwaliteitsmanagementsysteem Signaleringslijst grensoverschrijdend gedrag en signaleringsplan

Kwaliteitsmanagementsysteem Signaleringslijst grensoverschrijdend gedrag en signaleringsplan KD-40 14-05-2012 Pagina 1 van 9 Datum vaststelling : 14-05-2012 Eigenaar : Orthopedagoog Vastgesteld door : Directeur bestuurder Datum aanpassingen aan : 20-01-2015 Definitie grensoverschrijdend gedrag

Nadere informatie

Signaleringsinstrument voor minimale kwaliteit van zorg door het team van verzorgenden op psychogeriatrische afdelingen van verpleeghuizen

Signaleringsinstrument voor minimale kwaliteit van zorg door het team van verzorgenden op psychogeriatrische afdelingen van verpleeghuizen Signaleringsinstrument voor minimale kwaliteit van zorg door het team van verzorgenden op psychogeriatrische afdelingen van verpleeghuizen Heb je de instructies voor het invullen (bijlage 6) gelezen? Weeknummer:

Nadere informatie

Professioneel statuut GGZ Veenendaal

Professioneel statuut GGZ Veenendaal Professioneel statuut GGZ Veenendaal Doel Met dit professioneel statuut wordt een nadere invulling gegeven aan de eis van de Kwaliteitswet zorginstellingen waarin de instelling wordt verplicht om te voorzien

Nadere informatie

Protocol opvallend gedrag

Protocol opvallend gedrag Protocol opvallend gedrag Opvallend gedrag 1.Wat is opvallend gedrag? 1.1 Gedragsproblemen Bepaalde gedragsuitingen zoals agressie, angst en drift zijn bij sommige kinderen vaker dan normaal aanwezig.

Nadere informatie

Functiebeschrijving netwerk dementie regio Haaglanden

Functiebeschrijving netwerk dementie regio Haaglanden Functiebeschrijving netwerk dementie regio Haaglanden Inleiding De voor de cliënt en zijn omgeving zeer ingrijpende diagnose dementie roept veel vragen op over de ziekte en het verloop hiervan maar ook

Nadere informatie

Rechten en plichten. rondom de behandeling

Rechten en plichten. rondom de behandeling Rechten en plichten rondom de behandeling Zodra u de hulp van GGZ Delfland inroept, ontstaat een geneeskundige behandelovereenkomst. Aan deze overeenkomst zijn voor u als cliënt en voor ons als zorgverlener

Nadere informatie

Rapport van het vervolg inspectiebezoek aan Thuiszorgorganisatie Centraalzorg Vallei & Heuvelrug te Leusden op 3 januari 2014

Rapport van het vervolg inspectiebezoek aan Thuiszorgorganisatie Centraalzorg Vallei & Heuvelrug te Leusden op 3 januari 2014 Rapport van het vervolg inspectiebezoek aan Thuiszorgorganisatie Centraalzorg Vallei & Heuvelrug te Leusden op Amsterdam, februari 2014 V1000732 Inhoud 1 Inleiding 3 1.1 Aanleiding en belang 3 1.2 Doelstelling

Nadere informatie

Atlant en de Wet BOPZ*

Atlant en de Wet BOPZ* Atlant en de Wet BOPZ* Alleen als het echt niet anders kan visie wanneer wel, wanneer niet stappenplan klachten * Wet BOPZ - Wet Bijzondere Opname in een Psychiatrisch Ziekenhuis Atlant en de wet BOPZ

Nadere informatie

AUTONOMIE: HOEKSTEEN OF STRUIKELBLOK?

AUTONOMIE: HOEKSTEEN OF STRUIKELBLOK? AUTONOMIE: HOEKSTEEN OF STRUIKELBLOK? PATIËNTENRECHTEN EN ETHIEK IN DE PSYCHIATRIE AXEL LIÉGEOIS Inleiding Verschillende benaderingen van de zorgrelatie Ethische beschouwingen bij de Wet Patiëntenrechten

Nadere informatie

Monica de Visser Juridisch Adviesbureau Smaragd 1

Monica de Visser Juridisch Adviesbureau Smaragd 1 Doorkijkje naar toekomstige wet- en regelgeving in het kader van het ondersteuningsplan in de gehandicaptenzorg Monica de Visser Juridisch Adviesbureau Smaragd 1 Huidige wet- en regelgeving Besluit zorgplanbespreking

Nadere informatie

af. Met dit protocol, in haar handelen en in haar beleid wil Klik Kinderopvang

af. Met dit protocol, in haar handelen en in haar beleid wil Klik Kinderopvang Grensoverschrijdend gedrag Klik Kinderopvang wijst alle vormen van grensoverschrijdend gedrag af. Met dit protocol, in haar handelen en in haar beleid wil Klik Kinderopvang grensoverschrijdend gedrag voorkomen

Nadere informatie

Beroepscode doktersassistent. Nederlandse Vereniging van Doktersassistenten

Beroepscode doktersassistent. Nederlandse Vereniging van Doktersassistenten Beroepscode doktersassistent Nederlandse Vereniging van Doktersassistenten Beroepscode Doktersassistent Wat is een beroepscode? Een beroepscode bevat ethische en praktische normen en waarden van het beroep.

Nadere informatie

Eindtermen vervolgopleiding intensive care verpleegkundige

Eindtermen vervolgopleiding intensive care verpleegkundige Eindtermen vervolgopleiding intensive care verpleegkundige De beschrijving van de eindtermen voor de vervolgopleiding tot intensive care verpleegkundige is ontleend aan het deskundigheidsgebied intensive

Nadere informatie

DD-NR Regelingen en voorzieningen CODE 9.2.3.5

DD-NR Regelingen en voorzieningen CODE 9.2.3.5 DD-NR Regelingen en voorzieningen CODE 9.2.3.5 Zorgleefplan brochure bronnen www.loc.nl, (LOC, zeggenschap in de zorg is de koepelorganisatie van de cliëntenraden van de sectoren verpleging en verzorging,

Nadere informatie

Methodisch werken met zorgleefplan, ondersteuningsplan of begeleidingsplan

Methodisch werken met zorgleefplan, ondersteuningsplan of begeleidingsplan Zorgleefplan, ondersteuningsplan en begeleidingsplan Methodisch werken met zorgleefplan, ondersteuningsplan of begeleidingsplan Om goede zorg en/of ondersteuning te kunnen geven aan een cliënt is het werken

Nadere informatie

GEDRAGSRICHTLIJNEN ZORGVERLENERS

GEDRAGSRICHTLIJNEN ZORGVERLENERS GEDRAGSRICHTLIJNEN ZORGVERLENERS voor leden van de Samenwerkende Professionele Organisaties Thuiszorg (SPOT) Vereniging Samenwerkende Professionele Organisaties Thuiszorg (SPOT) Wilhelminalaan 3, 3743

Nadere informatie

Keuzevrijheid en vrijheidsbeperking

Keuzevrijheid en vrijheidsbeperking Keuzevrijheid en vrijheidsbeperking Het beste uit jezelf Waarom mag je niet altijd doen wat je wilt? Steven is ernstig gehandicapt. Eén van zijn beperkingen is dat hij niet kan praten. Je moet dus goed

Nadere informatie

III. Route bij signalen van seksueel grensoverschrijdend gedrag tussen kinderen onderling

III. Route bij signalen van seksueel grensoverschrijdend gedrag tussen kinderen onderling III. Route bij signalen van seksueel grensoverschrijdend gedrag tussen kinderen onderling Stap 1 In kaart brengen van signalen Stap 1: In kaart brengen van signalen De beroepskracht: observeert; raadpleegt

Nadere informatie

Visie op gebruik van vrijheidsbeperkende maatregelen in bed

Visie op gebruik van vrijheidsbeperkende maatregelen in bed Visie op gebruik van vrijheidsbeperkende maatregelen in bed In O.C. Engelbewaarder kan het noodzakelijk zijn om vrijheidsbeperkende maatregelen in bed te gebruiken. Fixeren is, met of zonder toestemming

Nadere informatie

PROFESSIONEEL STATUUT VOOR EEN HUISARTS IN DIENST BIJ EEN HUISARTS

PROFESSIONEEL STATUUT VOOR EEN HUISARTS IN DIENST BIJ EEN HUISARTS BIJLAGE II PROFESSIONEEL STATUUT VOOR EEN HUISARTS IN DIENST BIJ EEN HUISARTS Overwegende: - dat overeenkomstig artikel 5 onder a van de CAO HID/DA de huisarts zijn werkzaamheden zal verrichten met inachtneming

Nadere informatie

Mantelzorgbeleid Stichting Thuiszorg Groot Limburg. Inleiding. 1. Doel

Mantelzorgbeleid Stichting Thuiszorg Groot Limburg. Inleiding. 1. Doel 1 Mantelzorgbeleid Stichting Thuiszorg Groot Limburg Inleiding Mantelzorgers zijn onmisbaar voor de cliënt en verdienen ondersteuning en begeleiding bij het uitvoeren van hun zorg- en ondersteuningstaken.

Nadere informatie

rechtspositie van mensen met een verstandelijke handicap

rechtspositie van mensen met een verstandelijke handicap BJ.M. FREDERIKS rechtspositie van mensen met een verstandelijke handicap Van beperking naar ontplooiing Sdu Uitgevers 2004 Lijst van afkortingen 15 1. Inleiding 19 1.1 Aanleiding 20 1.2 Het juridische

Nadere informatie

Doel. Inleiding. De mantelzorger als samenwerkingspartner MANTELZORGBELEID VIERSTROOM

Doel. Inleiding. De mantelzorger als samenwerkingspartner MANTELZORGBELEID VIERSTROOM MANTELZORGBELEID VIERSTROOM Doel Het doel van deze tekst is een kader beschrijven waarbinnen doelstellingen en randvoorwaarden zijn vastgelegd die de samenwerking met mantelzorgers en ondersteuning van

Nadere informatie