de Bibliotheek op school - voortgezet onderwijs in 2013

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "de Bibliotheek op school - voortgezet onderwijs in 2013"

Transcriptie

1 de Bibliotheek op school - voortgezet onderwijs in 2013 Resultaten vervolgtraject Marleen Wijnen in opdracht van Kunst van Lezen Met medewerking van: Peter van Duijvenboden, Stichting Lezen Annemarie van Essen, Biebsearch Marian Hendriks, BMO Willemijn Jongens, Bibliotheek.nl Saskia Kuus, Leeskr8! Maaike Toonen, SIOB maart 2013

2 INHOUD Inleiding Waarom samenwerken? Daarom! Hoe samenwerken? Goede voorbeelden inspireren Wie gaat samenwerken? Deskundigheidsbevordering betrokken medewerkers Monitor de Bibliotheek op school - voortgezet onderwijs Bouwstenen van de Bibliotheek op school - vo... 9 De afbeelding op de cover is de achterwand van de stand van de Bibliotheek op school - voortgezet onderwijs tijdens de Bibliotheektweedaagse in Middelburg, december

3 INLEIDING Naar aanleiding van het in oktober 2012 verschenen plan van aanpak Samenwerking bibliotheek en voortgezet onderwijs is Kunst van Lezen 1 gestart met een vervolgtraject als onderdeel van het programma de Bibliotheek op school. Het vervolg is gericht op het verder vormgeven van strategische en beleidsmatige keuzes van deze samenwerking door en voor bibliotheken met onder andere aandacht voor: strategische onderbouwing door bundeling en analyse van onderzoeksresultaten succesfactoren voor samenwerking en goede voorbeelden deskundigheidsbevordering van betrokken functionarissen monitoring van activiteiten in relatie tot opbrengstgericht werken inhoudelijke invulling van de bouwstenen van de Bibliotheek op school - voortgezet onderwijs De gekozen prioriteiten in dit vervolgtraject zijn: vmbo: leerlingen en docenten vmbo-t, havo en vwo: deskundigheidsbevordering mediathecarissen Onder leiding van Marleen Wijnen, projectleider de Bibliotheek op school - voortgezet onderwijs, werkte in opdracht van Kunst van Lezen een team van experts aan dit traject. Die experts zijn: 1. Peter van Duijvenboden, projectleider vmbo Stichting Lezen 2. Annemarie van Essen, programmamanager Biebsearch 3. Marian Hendriks, voorzitter BMO 4. Willemijn Jongens, landelijk servicemanager Onderwijs en Jeugd, Stichting Bibliotheek.nl 5. Saskia Kuus, coördinator Leeskr8! 6. Maaike Toonen, programmamedewerker Mediawijsheid, SIOB Deze expertgroep kwam in de periode van november 2012 tot en met januari 2013 drie keer bij elkaar. Daar waar nodig is gebruikgemaakt van specifieke expertise uit de groep van direct betrokkenen bij de ontwikkeling van het plan van aanpak of daarbuiten. Deze notitie laat de resultaten van het vervolgtraject zien en vertaalt deze naar activiteiten door Kunst van Lezen in Hierbij gaat het om activiteiten voor de doorontwikkeling en implementatie van de Bibliotheek op school - voortgezet onderwijs (dbos-vo) met als prioriteit het vmbo. Het eerste hoofdstuk van deze notitie gaat in op de vraag waarom structureel samenwerken aan leesbevordering (vrij lezen, voorlezen) en het versterken van informatievaardigheden zo belangrijk zijn bij het verbeteren van het taalniveau van jongeren. Die vraag wordt grotendeels beantwoord door de brochure Meer lezen, beter in taal - vmbo. De daarop volgende hoofstukken beschrijven de activiteiten in 2013 door Kunst van Lezen voor het programma de dbos-vo: Brochure met beschrijving van goede inspirerende voorbeelden van samenwerking tussen bibliotheek en vmbo (hoofdstuk 2 ) Ontwikkeling en uitvoering van een bij- of nascholingstraject dbos-vo voor docenten, bibliothecarissen en mediathecarissen in het vmbo (hoofdstuk 3) Uitbreiding van de Monitor de Bibliotheek op school naar het vmbo en testen in pilotfase (hoofdstuk 4) 1 Kunst van Lezen is een programma van Stichting Lezen en Sectorinstituut Openbare Bibliotheken (SIOB). 3

4 Het vijfde en laatste hoofdstuk is de aanzet voor de verdere invulling van de bouwstenen. Op basis daarvan vinden in 2013 nog de volgende activiteiten plaats: Vertaling van de richtlijnen en het implementatieplan dbos-po naar vmbo en een verdere invulling Vaststellen van inhoud en de randvoorwaarden van de pilots dbos-vmbo Opstarten van pilots in het kader van dbos-vo om te komen tot een verdere (inhoudelijke) invulling van de bouwstenen van dbos-vo Adriaan Langendonk Programmacoördinator Kunst van Lezen Marleen Wijnen Projectleider De Bibliotheek op school - voortgezet onderwijs maart

5 1. WAAROM SAMENWERKEN? DAAROM! De ervaringen met het basisonderwijs in het programma de Bibliotheek op school laten zien dat effectief structureel samenwerken begint met een gezamenlijke visie op lezen en mediawijsheid. Dit geldt ook voor de samenwerking tussen bibliotheek en voortgezet onderwijs 2. Start de samenwerking met een gezamenlijke visie vanuit een gemeenschappelijk belang: lees- en mediavaardige jongeren leiden tot betere leerresultaten. De mediatheek van de school speelt daarbij een belangrijke rol. De expertgroep ontwikkelde een stramien voor een brochure ter ondersteuning van de strategische en beleidsmatige argumentatie voor samenwerking met het vmbo, vergelijkbaar met Meer lezen, beter in taal voor het primair onderwijs. In januari verscheen de brochure Meer lezen, beter in taal - vmbo. Kees Broekhof van Sardes zet in deze brochure de effecten van lezen op de taalontwikkeling van jongeren uiteen. Onderzoek laat zien dat structureel beleid op voorlezen, vrij lezen en vrijetijdslezen een effectieve maatregel is voor de taalontwikkeling, zowel van goede als van zwakke lezers. Ook voor jongeren in het vmbo geldt dat de taalontwikkeling stijgt naarmate er meer gelezen wordt: door ongeveer 15 minuten vrij lezen per dag, lees je een miljoen woorden per jaar en kun je nieuwe woorden per jaar leren. Structureel aandacht voor lezen in het taalbeleid van de school is een effectieve maatregel om dit te bereiken. Daarbij zijn de mediatheek op school en de bibliotheek ideale partners om dit beleid vorm te geven. De mediathecaris en bibliothecaris zijn experts om de leesmotivatie van leerlingen te stimuleren en de expertise van docenten op dit terrein te vergroten. Meer lezen, beter in taal - vmbo toont aan dat doelgericht samenwerken tussen school, mediatheek en bibliotheek kan leiden tot verhoging van leerresultaten van leerlingen. Want uit onderzoek blijkt dat wie meer leest hoger scoort op taaltoetsen. De brochure helpt scholen, bibliotheken en mediatheken om bewust te kiezen voor een intensieve, opbrengstgerichte samenwerking als onderdeel van het taalbeleid van de school. De brochure Meer lezen, beter in taal - vmbo werd tijdens het congres De Toekomst van het vmbo op 31 januari 2013 uitgereikt aan de deelnemers van het congres. De Bibliotheek op school was tijdens dit congres met een stand vertegenwoordigd op de informatiemarkt. De brochure kan via de website van Kunst van Lezen besteld worden. Eind maart waren ruim 2000 brochures verspreid naar scholen en bibliotheken. Leden van de Beroepsvereniging Mediathecarissen Onderwijs (BMO) ontvingen twee exemplaren, een voor zichzelf en een voor diegene die op school verantwoordelijk is voor het taalbeleid. In samenwerking met het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken (SIOB) en andere partners verschijnt voor de zomer een soortgelijke brochure over mediawijsheid in het voortgezet onderwijs. Die brochure laat objectief en gebaseerd op onderzoek het belang van structurele aandacht voor mediawijsheid in het vmbo zien, in relatie tot het verbeteren van de leerresultaten van leerlingen. Daarbij wordt vooral ingezet op de competentie informatievaardigheden: zoeken, vinden, selecteren en verwerken van informatie. 2 Samenwerking bibliotheek en voortgezet onderwijs : naar een landelijke aanpak / Marleen Wijnen, oktober

6 2. HOE SAMENWERKEN? GOEDE VOORBEELDEN INSPIREREN De vraag hoe werken de bibliotheek/mediatheek en het vmbo op het gebied van lezen en mediawijsheid het beste samen kan niet eenduidig beantwoord worden. Dat verschilt per school en de bibliotheek en hangt ook sterk af van de prioriteiten die de school heeft. Het plan van aanpak voor de samenwerking liet al zien dat de start van iedere samenwerking het gesprek met het strategisch niveau van de school van belang is. De bibliotheek wil niet langer met een standaard aanbod naar de school, maar wil inspelen op de vraag die er is om zo daadwerkelijk een bijdrage te kunnen leveren aan het succes van de leerlingen en docenten. Vanuit een pro-actieve houding en door vraaggericht te werken maakt de bibliotheek de school bewust van het belang van lezen en mediawijsheid. Gezamenlijk pakken de bibliotheek en school het probleem aan, waarbij beiden een deel van de oplossing kunnen aandragen. Structureel vraag- en opbrengstgericht werken leidt tot betere resultaten en zorgt ervoor dat de samenwerking stand houdt en niet meer afhankelijk is van die ene enthousiaste docent, mediathecaris of bibliothecaris. De expertgroep stelde vast dat het beschrijven van goede voorbeelden van bestaande samenwerking tussen bibliotheken en het vmbo inspirerend werkt voor anderen. De beschrijving laat vmbo-scholen, gemeenten en bibliotheken aan de hand van geselecteerde goede voorbeelden zien: de totstandkoming en inhoud van de samenwerking op het gebied van collectie, lezen en/of mediawijsheid, het vormen van een coalitie wat wel en niet goed werkt in de samenwerking de succesfactoren van die samenwerking de randvoorwaarden en hoe deze door de scholen en bibliotheken zijn ingevuld de resultaten van de samenwerking In februari 2013 is Marleen Kieft van Oberon gestart met de ontwikkeling van deze brochure. In het verleden heeft Marleen Kieft in samenwerking met andere auteurs een aantal publicaties voor Kunst van Lezen geschreven, zoals SchoolBiEB s-hertogenbosch en Bibliotheek op de basisschool : naar een schoolmediatheek nieuwe stijl. Daarbij maakte ze ook gebruik van goede voorbeelden van samenwerking tussen bibliotheek en primair onderwijs. Daarnaast heeft Kieft het onderzoek Mediatheken in het voortgezet onderwijs, een werkveld in beweging, naar de stand van zaken van mediatheken in het voortgezet onderwijs uitgevoerd en de resultaten beschreven. Vanuit Oberon adviseerde ze, samen met twee andere beleidsmedewerkers, Kunst van Lezen over de inzet van de Lokale Educatieve Agenda (LEA). De geselecteerde voorbeelden door de expertgroep en andere betrokkenen zijn: Bibliotheek Harderwijk en Christelijk vmbo Spectrum en Focus in Harderwijk Bibliotheek Schiedam en samenwerking met Lentiz Live College Openbare Bibliotheek Amsterdam en Nova college in Amsterdam, afdeling vmbo Bibliotheek Emmen en Esdal College, locatie Klazienaveen en Boermarkeweg Bibliotheek Kennemerwaard en Bonhoeffer college Castricum Bibliotheek Helmond-Peel en Varendonk College Asten/Someren De brochure verschijnt mei/juni In de tussentijd worden ter inspiratie verslagen van de interviews met betrokkenen van de geselecteerde voorbeelden op de website van Kunst van Lezen geplaatst. 6

7 3. WIE GAAT SAMENWERKEN? DESKUNDIGHEIDSBEVORDERING BETROKKEN MEDEWERKERS De samenwerking tussen bibliotheek/mediatheek en het vmbo vindt plaats op alle niveaus van de organisaties: strategisch, beleids- en uitvoerend niveau. In iedere organisatie zijn verschillende functionarissen betrokken bij de samenwerking. Uit onderzoek 3 blijkt niet alleen dat het stimuleren van lezen op school en thuis de taalontwikkeling bevordert, maar ook dat hierin een belangrijke rol is weggelegd voor de docent, mediathecaris en bibliothecaris (specialisten VO) 4. In samenwerking met het docententeam zetten de mediathecaris en bibliothecaris hun expertise in op het gebied van collecties, leesbevorderingsbeleid, leesbevorderende activiteiten en het verzamelen van gegevens voor evaluatie. Echter uit het onderzoek Mediatheken in het voortgezet onderwijs, een werkveld in beweging (2012) blijkt dat slechts 39% van de ondervraagde mediathecarissen het leveren van een bijdrage aan leesbevordering als taak ziet van de mediatheek. Een ruime meerderheid ziet lezen en leesbevordering als een taak van de docent Nederlands. Voor het realiseren van een succesvolle structurele samenwerking zijn bewustwording, opbouwen, onderhouden en delen van actuele kennis essentieel. Dat geldt ook voor mediawijsheid. In het vervolgtraject is daarom gekozen voor deskundigheidsbevordering van mediathecarissen, bibliothecaris (specialisten VO) en docenten vmbo die direct betrokken zijn bij de ontwikkeling en uitvoering van dbos-vo. Deze functionarissen vormen op school een coalitie rond lezen en mediawijsheid. Docent Mediathecaris Lezen en mediawijsheid Bibliothecaris (Specialist VO) De expertgroep heeft de eisen voor die deskundigheidsbevordering van mediathecarissen, bibliothecarissen en docenten vmbo geïnventariseerd en gekoppeld aan bestaande programma s. Naast een profiel in hoofdlijnen bestaat de inventarisatie uit de volgende onderdelen: Netwerken Visieontwikkeling en beleidsvorming Collectie Lezen en mediawijsheid in doorgaande lijn Pedagogiek en didactiek Kennis van het voortgezet onderwijs(beleid) en bibliotheekbranche en -beleid Monitoring, kwaliteitsbewaking en rapportage Vaardigheden als vraaganalyse en -sturing, gespreksvaardigheden, presentatie- en adviesvaardigheden, planmatig werken Deze inventarisatie wordt in 2013 gebruikt voor een vertaling naar een concreet scholingsprogramma voor dbos-vo, rekening houdend met wat er al is. 3 Uit: Meer lezen, beter in taal vmbo, Kunst van Lezen de functienaam van de medewerker in de bibliotheek die verantwoordelijk is voor de samenwerking met het VO kan verschillen 7

8 4. MONITOR DE BIBLIOTHEEK OP SCHOOL VOORTGEZET ONDERWIJS De vernieuwde aanpak gaat, net als de Bibliotheek op school - PO en conform het overheidsbeleid, uit van opbrengstgericht werken. De resultaten van de samenwerking en het lees- en leengedrag van leerlingen worden door monitoring systematisch gevolgd om zo zicht te hebben op het rendement van de inspanningen en mogelijkheden tot verbeteringen. De Monitor de Bibliotheek op school bestaat uit digitale vragenlijsten voor leerlingen, docenten en bibliotheekpersoneel. Deze monitor wordt in 2013 door Kees Broekhof en Thomas van Dalen uitgebreid naar het vmbo. De monitor is geen toetsinstrument, maar volgt het leen- en leesgedrag van leerlingen. De expertgroep heeft een inventarisatie gemaakt van aspecten die van belang zijn voor die uitbreiding. Een selectie uit deze aspecten: Voortbouwen op hetgeen voor het primair onderwijs is ontwikkeld. Koppeling met BNL-infrastructuur, lees- en mediaplan, bibliotheek- en schoolmediatheeksysteem voor het kunnen volgen van het leen- en leesgedrag van leerlingen Passend bij opbrengstgericht werken Mogelijkheden bieden tot het maken van rapportages ten behoeve van terugkoppeling naar het strategisch niveau van bibliotheken, voortgezet onderwijs en gemeente. Geen product gerelateerde monitor, maar een monitor die ingezet kan worden bij het realiseren van een doorgaande lees- en medialeerlijn Bij voorkeur een geïntegreerde monitor voor lezen en mediawijsheid (informatievaardigheden) Inzicht krijgen in het effect van activiteiten op resultaten van de leerlingen; is er daadwerkelijk vooruitgang geboekt op het gebied van (technische) lees- en media(informatie)vaardigheden door de geleverde inspanningen op het gebied van leesbevordering en mediawijsheid? Organisatie van de monitor op school en het gebruik van de monitor toegankelijk en laagdrempelig houden. In januari 2013 zijn de makers van de monitor met de inventarisatie van aspecten, eisen en de eigen ervaringen met de monitor voor het primair onderwijs aan de slag gegaan. Ook Bnl is betrokken bij het traject. In de loop van 2013 worden contacten gelegd met softwareleveranciers van bibliotheek schoolmediatheeksystemen. Naar verwachting is de eerste operationele pilotversie van de monitor de Bibliotheek op school - vo rond de zomer klaar. In de pilotfase van het programma de Bibliotheek op school vo wordt het monitoren van de ervaringen en opbrengsten van de aanpak meteen meegenomen. 8

9 5. BOUWSTENEN VAN DE BIBLIOTHEEK OP SCHOOL VOORTGEZET ONDERWIJS De Bibliotheek op school - VO is de aanpak waarbij de school voor voortgezet onderwijs en de bibliotheek samen bouwen aan een gezamenlijke visie op het meetbaar verbeteren van de prestaties op de thema s lezen en mediawijsheid. Het vmbo heeft de komende jaren de prioriteit. Ook de gemeente speelt hierin een rol. Lees- en mediavaardig zijn draagt bij aan het verbeteren van de leerprestaties van jongeren en het verminderen van vroegtijdig schoolverlaten, en vergroot daarmee de kansen op de arbeidsmarkt. Bij dit meerjarige ontwikkelproces maken school en bibliotheek gebruik van de volgende bouwstenen: Bouwstenen Toelichting 1. Netwerk & beleid bibliotheek, school(-bestuur) en gemeente werken als netwerk aan een gedeelde visie en leggen de doelen beleidsmatig vast 2. Expertise bibliotheek en school zetten hun expertise in om de lees- en mediaprestaties van de leerlingen te verbeteren 3. Collectie alle leerlingen hebben toegang tot een actuele en gevarieerde collectie in een school-, digitale of (mobiele) bibliotheek 4. Digitaal portaal de school heeft toegang heeft tot de content van het ondersteunende digitaal portaal van de Bibliotheek op school 5. Lees- en mediaplan de school legt in samenwerking met de bibliotheek haar visie, doelen en het jaarprogramma vast in het lees- en mediaplan 6. Activiteiten in alle klassen is dagelijks aandacht voor lezen en zijn activiteiten rondom leesbevordering en mediawijsheid 7. Monitor alle betreffende groepen en leerkrachten vullen de monitor in en stellen op basis van de resultaten het lees- en mediaplan bij Deze bouwstenen zijn gelijk aan die van de Bibliotheek op school voor het primair onderwijs. De inhoud van de pijlers zoals beschreven in het plan van aanpak kan naar die bouwstenen vertaald worden, daarbij gebruikmakend van datgene wat al ontwikkeld is bij dbos-po en de andere betrokken projecten. Ook de bouwstenen die alleen voor bibliotheken gelden worden nader ingevuld. Hierbij gaat het om de volgende bouwstenen: Bouwstenen Toelichting 8. Logistiek de bibliotheek regelt voor de school een professionele logistiek voor optimaal leenverkeer, online activiteiten en administratie 9. Exploitatie de bibliotheek financiert alle diensten voor een deel uit de eigen begroting en met cofinanciering van gemeente en scholen 10 Marketing en Communicatie de bibliotheek maakt voor de marketing en communicatie gebruik van landelijk ontwikkelde modellen en uitingen Grofweg onderscheidt dbos-vo drie scenario s van samenwerking: 1. Samenwerking bibliotheek en vmbo met mediatheek 2. Samenwerking bibliotheek en vmbo zonder mediatheek 3. Samenwerking bibliotheek en vmbo door dienstverlening bibliotheek 9

10 Voor alle scenario s is het vertrekpunt voor samenwerking de gezamenlijke visie op lezen en mediawijsheid, vastgelegd in een meerjarenplan. DBOS-PO gaat hierbij uit van een minimale en optimale meerjarige samenwerking. Hiervoor zijn richtlijnen opgesteld. Bij beide vormen van samenwerking is het uitgangspunt het gesprek met de school: de lokale speerpunten, de wensen en behoeften van de school en de mogelijkheden van het netwerk. Voor de verdere inhoudelijke invulling van de bouwstenen is een vertaling nodig van de genoemde richtlijnen (doelen) en de blauwdruk voor het implementatieplan van dbos-po naar het vmbo. Daarbij uiteraard gebruikmakend van wat er al is. Een aantal voorbeelden: - Als de meerjarige samenwerking vastgelegd moet worden in een convenant dan heeft Biebsearch daar voorbeelden van en een vertaling daarvan kan in de toolkit - Als het doel in de samenwerking is dat docenten Nederlands jaarlijks op de hoogte worden gesteld van het nieuwe aanbod /ontwikkelingen op het gebied lezen en leesbevordering dan is een vertaling van de cursus Open Boek met jaarlijkse update naar het vmbo een manier - Als de school veel taalzwakke leerlingen heeft en het doel van de samenwerking is dat er een aantrekkelijke collectie materialen wordt geboden dan maken we gebruik van de ervaringen van 4you! en Leeskr8! en bundelen deze tot één advies voor de bouwstenen activiteiten en collectie In dit kader worden in 2013 de volgende activiteiten verricht: Blauwdruk voor implementatieplan van dbos-po wordt vertaald naar vmbo Richtlijnen voor optimale en minimale samenwerking vertalen naar vmbo Vertaling koppelen aan bestaande zaken en/of nog te ontwikkelen tools en daar waar nodig aangevuld Opzet en randvoorwaarden vaststellen van pilots waarin implementatieplan en richtlijnen worden getoetst aan de praktijk 10

Samenwerking Bibliotheek en Voortgezet Onderwijs

Samenwerking Bibliotheek en Voortgezet Onderwijs Samenwerking Bibliotheek en Voortgezet Onderwijs Naar een landelijke aanpak SAMENVATTING Marleen Wijnen in opdracht van Kunst van Lezen september 2012 Samenvatting De bibliotheek op school voortgezet onderwijs

Nadere informatie

Bibliotheken & Over het wat, hoe en wanneer van de Bibliotheek op school

Bibliotheken & Over het wat, hoe en wanneer van de Bibliotheek op school Bibliotheken & Over het wat, hoe en wanneer van de Bibliotheek op school Aanleiding Wat is dbos? De Bibliotheek op school is een gezamenlijke strategische aanpak van de bibliotheken, primair onderwijs

Nadere informatie

Mediawijsheid & In opdracht van SIOB

Mediawijsheid & In opdracht van SIOB Mediawijsheid & In opdracht van SIOB Nationaal Mediawijsheid Congres 2012-28 maart 2012 Wat is dbos? De Bibliotheek op school is een gezamenlijke strategische aanpak van de bibliotheken, primair onderwijs

Nadere informatie

Meedoen met de Monitor

Meedoen met de Monitor Meedoen met de Monitor met de Bibliotheek Een school die deelneemt aan de Monitor de Bibliotheek op school (Monitor dbos) wil doelgericht samenwerken met de Bibliotheek om de taalontwikkeling en de informatievaardigheden

Nadere informatie

De bibliotheek op school als instrument voor optimale ontwikkelkansen voor kinderen. Samen sterk met

De bibliotheek op school als instrument voor optimale ontwikkelkansen voor kinderen. Samen sterk met De bibliotheek op school als instrument voor optimale ontwikkelkansen voor kinderen. Samen sterk met Waarom? Het leven van Lisa Wist u dat? 1,5 miljoen volwassen Nederlanders zijn laaggeletterd zijn? Dat

Nadere informatie

Monitor de Bibliotheek op School een nieuw instrument voor beleid. Kees Broekhof Sardes

Monitor de Bibliotheek op School een nieuw instrument voor beleid. Kees Broekhof Sardes + Monitor de Bibliotheek op School een nieuw instrument voor beleid Kees Broekhof Sardes + Onderwerpen Vrij lezen en vrijetijdslezen als onderwerp van beleid De Monitor de Bibliotheek op school De monitor

Nadere informatie

Educatieve diensten van de bibliotheek

Educatieve diensten van de bibliotheek Educatieve diensten van de bibliotheek voor basisscholen in de gemeenten Renkum, Rheden en Rozendaal 2015-2016 Lezen en voorlezen Omdat u en ik weten dat lezen en voorlezen goed zijn voor de taalontwikkeling

Nadere informatie

Samenwerking Bibliotheek en Voortgezet Onderwijs. Naar een landelijke aanpak. Marleen Wijnen in opdracht van Kunst van Lezen

Samenwerking Bibliotheek en Voortgezet Onderwijs. Naar een landelijke aanpak. Marleen Wijnen in opdracht van Kunst van Lezen Samenwerking Bibliotheek en Voortgezet Onderwijs Naar een landelijke aanpak Marleen Wijnen in opdracht van Kunst van Lezen Inhoud Samenvatting... 4! Inleiding... 7! 1! AANLEIDING EN ACHTERGRONDEN... 9!

Nadere informatie

De rol van de bibliotheek bij verankering van leesbevordering in de opleidingen

De rol van de bibliotheek bij verankering van leesbevordering in de opleidingen De rol van de bibliotheek bij verankering van leesbevordering in de opleidingen Aanvulling Competent in leesbevordering Docentengids voor opleidingen Pedagogisch Werk en Onderwijsassistent Auteur: Margriet

Nadere informatie

Commissie Samenleving Harderwijk 12 mei 2016

Commissie Samenleving Harderwijk 12 mei 2016 Commissie Samenleving Harderwijk 12 mei 2016 Agenda 1. Welkom 2. Ontwikkelingen 3. Strategienota 4. Digitale vaardigheden 5. Taalvaardigheden (inleiding door Chérif Ait Abderrahman (Stichting Lezen en

Nadere informatie

Meedoen met de Monitor

Meedoen met de Monitor Meedoen met de Monitor Een school die deelneemt aan de Monitor de Bibliotheek op school wil doelgericht samenwerken met de bibliotheek om de taalontwikkeling van de leerlingen te stimuleren. Dat gebeurt

Nadere informatie

Meedoen met de Monitor

Meedoen met de Monitor Meedoen met de Monitor Een school die deelneemt aan de Monitor de Bibliotheek op school wil doelgericht samenwerken met de bibliotheek om de taalontwikkeling van de leerlingen te stimuleren. Dat gebeurt

Nadere informatie

Van veel bloemen naar één BOS

Van veel bloemen naar één BOS Van veel bloemen naar één BOS Kennismaken en bijdragen Jellie Tiemersma Marleen Wijnen Astrid van Dam Jan Klerk 2 februari 2012 bijeenkomst PSO s Programma Waar staan we vandaag Hoe gaat het eruit zien

Nadere informatie

KWALITEITSKAART. Bibliotheek op school. Taal / lezen / rekenen

KWALITEITSKAART. Bibliotheek op school. Taal / lezen / rekenen KWALITEITSKAART Taal / lezen / rekenen PO Kinderen die graag lezen, gaan meer lezen. Kinderen die meer lezen, gaan beter lezen. Kinderen die beter lezen gaan beter leren. Leesbevordering is daarom een

Nadere informatie

Samen. stevige. ambities. werken aan. www.schoolaanzet.nl

Samen. stevige. ambities. werken aan. www.schoolaanzet.nl Samen werken aan stevige ambities www.schoolaanzet.nl School aan Zet biedt ons kennis en inspiratie > bestuurder primair onderwijs Maak kennis met School aan Zet School aan Zet is de verbinding tussen

Nadere informatie

LEZEN & MEDIAWIJSHEID

LEZEN & MEDIAWIJSHEID Betere prestaties op het gebied van LEZEN & MEDIAWIJSHEID Wat ons bezighoudt Taalachterstanden zijn een zorg voor veel (brede) scholen (Voor)lezen en de opbrengsten voor het kind Samen sterk met (Vrij)lezen

Nadere informatie

Lezen: Het lijkt of je televisie kijkt, alleen dan zonder televisie, je maakt beelden in je hoofd.

Lezen: Het lijkt of je televisie kijkt, alleen dan zonder televisie, je maakt beelden in je hoofd. Aan de ontwikkeling van educatwise is menig brainstormsessie vooraf gegaan. Graag leid ik u vandaag in een Pecha Kucha, een korte presentatie met 20 beelden, langs een aantal belangrijke fundamenten en

Nadere informatie

Nieuwsbrief Onderwijsbibliotheekdienst Voortgezet Onderwijs september 2014

Nieuwsbrief Onderwijsbibliotheekdienst Voortgezet Onderwijs september 2014 Nieuwsbrief Onderwijsbibliotheekdienst Voortgezet Onderwijs september 2014 Inhoud Leesbevordering... 2 De Bibliotheek op school VO... 4 Congres Mediatheek & Bibliotheek, sleutel tot succes... 5 Monitor

Nadere informatie

De Bibliotheek Op School. Pilotproject

De Bibliotheek Op School. Pilotproject De Bibliotheek Op School Pilotproject Bibliotheek Hilversum April 2012 Aanbeveling Jacques Vriens (was directeur basisonderwijs, is nu fulltime kinderboekenschrijver) Leeservaring opdoen is een van de

Nadere informatie

Bibliotheek Vlissingen maakt

Bibliotheek Vlissingen maakt Bibliotheek Vlissingen maakt het verschil! Informatiebemiddeling in de Google maatschappij. Inforum 2010 Karolien Selhorst De Google maatschappij Informatievloedgolf => het belang van informatie en daarmee

Nadere informatie

Meer (voor)lezen, beter in taal. De Bibliotheek en basisvaardigheden Kunst van Lezen 0-18 jaar

Meer (voor)lezen, beter in taal. De Bibliotheek en basisvaardigheden Kunst van Lezen 0-18 jaar Meer (voor)lezen, beter in taal De Bibliotheek en basisvaardigheden Kunst van Lezen 0-18 jaar Adriaan Langendonk Miniconferentie Flevoland 23 september 2015 de Bibliotheek en basisvaardigheden 1 Inhoud

Nadere informatie

Meer halen uit lezen. met de Bibliotheek Rotterdam voor het basisonderwijs

Meer halen uit lezen. met de Bibliotheek Rotterdam voor het basisonderwijs Meer halen uit lezen met de Bibliotheek Rotterdam voor het basisonderwijs Goed lezen = goed leren... Wie een kwartier per dag leest, leert in een jaar duizend nieuwe woorden. Hoe meer een kind leest, hoe

Nadere informatie

Project doorgaande lijn

Project doorgaande lijn Project doorgaande lijn Het project de doorgaande lijn 0-18 is er op gericht de dienstverlening van Gelderse bibliotheken aan educatieve instellingen en ouders/kinderen te optimaliseren. Binnen de dienstverlening

Nadere informatie

de Bibliotheek en basisvaardigheden Kunst van Lezen 0-18 jaar

de Bibliotheek en basisvaardigheden Kunst van Lezen 0-18 jaar de Bibliotheek en basisvaardigheden Kunst van Lezen 0-18 jaar Jos Debeij Gerlien van Dalen Adriaan Langendonk VNG regionale conferenties 15 en 16 april 2015 de Bibliotheek en basisvaardigheden 1 Inhoud

Nadere informatie

Samen sterk in lezen en mediawijsheid

Samen sterk in lezen en mediawijsheid Samen sterk in lezen en mediawijsheid De cijfers 1,5 miljoen volwassen Nederlanders zijn laaggeletterd Dat is bijna 1 op de 10 Nederlanders Veel kinderen hebben bij binnenkomst op de basisschool een achterstand

Nadere informatie

De KB aan de slag voor de jeugd

De KB aan de slag voor de jeugd De KB aan de slag voor de jeugd De KB aan de slag voor de jeugd De doelgroep jeugd is voor de KB belangrijk en daarom werkt een team van specialisten samen aan het aanbod voor de jeugd. In dit boekje stellen

Nadere informatie

Tabellenrapportage Jaarmeting 2012 - naar provincie

Tabellenrapportage Jaarmeting 2012 - naar provincie Tabellenrapportage Jaarmeting 2012 - naar provincie 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Leesbevordering Aantal responderende bibliotheken 5 3 7 21 18 2 5 13 14 14 4 10 116 Aantal bibliotheken die samenwerken

Nadere informatie

Mediawijsheid in de Bibliotheek op school vo verkenning

Mediawijsheid in de Bibliotheek op school vo verkenning Mediawijsheid in de Bibliotheek op school vo verkenning Achtergrond In de huidige informatiesamenleving groeien jongeren op met media. Om te werken en te leren in de (digitale) wereld moeten jongeren leren

Nadere informatie

Rapportage. Jaarpeiling de Bibliotheek op School 1-meting 2013. In opdracht van: Utrecht, maart 2014

Rapportage. Jaarpeiling de Bibliotheek op School 1-meting 2013. In opdracht van: Utrecht, maart 2014 Rapportage Jaarpeiling de Bibliotheek op School 1-meting 2013 In opdracht van: Contactpersoon: Utrecht, maart 2014 Marjolein Oomes DUO Onderwijsonderzoek drs. Vincent van Grinsven Henk Westerik Postbus

Nadere informatie

Leidraad voor bibliotheken en provinciale ondersteuningsinstellingen. Versie juni Voortgezet onderwijs

Leidraad voor bibliotheken en provinciale ondersteuningsinstellingen. Versie juni Voortgezet onderwijs Leidraad voor bibliotheken en provinciale ondersteuningsinstellingen Versie juni 2017 Voortgezet onderwijs Colofon Deze uitgave is tot stand gekomen in samenwerking tussen Stichting Lezen, Koninklijke

Nadere informatie

Bezwarencommissie Functiewaardering voor het Christelijk en Algemeen bijzonder primair en voortgezet onderwijs:

Bezwarencommissie Functiewaardering voor het Christelijk en Algemeen bijzonder primair en voortgezet onderwijs: Bezwarencommissie Functiewaardering voor het Christelijk en Algemeen bijzonder primair en voortgezet onderwijs: Uitspraak 07.02 12 juni 2007 Functiebeschrijving en waardering mediathecaris. Appellant heeft

Nadere informatie

Leesplan maken? Introductie basisonderwijs

Leesplan maken? Introductie basisonderwijs Leesplan maken? Introductie basisonderwijs Op de www.leespan.nl kun je je eigen (school)leesplan schrijven en bewaren. Daarvoor moet je eerst inloggen. Voor scholen die niet meedoen aan de aanpak de Bibliotheek

Nadere informatie

Educatieve diensten van de bibliotheek voor basisscholen in de gemeenten Rheden en Renkum schooljaar

Educatieve diensten van de bibliotheek voor basisscholen in de gemeenten Rheden en Renkum schooljaar Educatieve diensten van de bibliotheek voor basisscholen in de gemeenten Rheden en Renkum schooljaar 2014-2015 1 De Bibliotheek op school De Bibliotheek op school is een landelijk ontwikkelde en ondersteunde

Nadere informatie

Even voorstellen. Wie zijn wij, wie ben jij?

Even voorstellen. Wie zijn wij, wie ben jij? Even voorstellen Wie zijn wij, wie ben jij? Ontdek de mogelijkheden van een doorlopende leerlijn mediaeducatie In deze deelsessie worden deelnemers meegenomen via de mediawijsheidcirkel naar een concrete

Nadere informatie

2. Ik ken verschillende argumenten om scholen te overtuigen van het belang van de monitor.

2. Ik ken verschillende argumenten om scholen te overtuigen van het belang van de monitor. Hand-out Leerdoelen Geef aan waar je staat 1 = dit geldt niet voor mij 2 = dit geldt enigszins voor mij 3 = dit geldt sterk voor mij 4 = dit geldt zeer sterk voor mij 1 2 3 4 1. Ik heb een helder beeld

Nadere informatie

Kunst van Lezen school, bibliotheek, lezen en taalontwikkeling. Kees Broekhof Sardes, KCBL, School aan Zet

Kunst van Lezen school, bibliotheek, lezen en taalontwikkeling. Kees Broekhof Sardes, KCBL, School aan Zet + Kunst van Lezen school, bibliotheek, lezen en taalontwikkeling Kees Broekhof Sardes, KCBL, School aan Zet + Centrale onderwerpen Taalachterstanden een zorg voor veel scholen (Vrij) lezen en taalontwikkeling

Nadere informatie

Cultuureducatie in het basisonderwijs

Cultuureducatie in het basisonderwijs Cultuureducatie in het basisonderwijs Gemeente Westland Nulmeting Inleiding Teneinde aan het einde van het programma Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK) vast te kunnen stellen wat de bereikte resultaten

Nadere informatie

Actieplan Veilige School 2015-2018

Actieplan Veilige School 2015-2018 Actieplan Veilige School 2015-2018 Inleiding De actieplannen Veilige School 1 van de afgelopen jaren hebben er voor gezorgd dat het onderwerp veiligheid goed op de kaart van het Haagse onderwijs staat.

Nadere informatie

Meer lezen, beter in taal SLO netwerkdag taalcoördinatoren 14 april 2016

Meer lezen, beter in taal SLO netwerkdag taalcoördinatoren 14 april 2016 Meer lezen, beter in taal SLO netwerkdag taalcoördinatoren 14 april 2016 Kees Broekhof, Sardes Lezen loont een leven lang S. Mol & A. Bus (2011) 4 Omvang van de woordenschat 18000 16000 14000 12000 10000

Nadere informatie

Handreiking. Schoolondersteuningsprofiel. Passenderwijs

Handreiking. Schoolondersteuningsprofiel. Passenderwijs Handreiking Schoolondersteuningsprofiel Passenderwijs Het schoolondersteuningsprofiel is met de komst van passend onderwijs als verplicht document voor elke basisschool ingevoerd. In dit document beschrijft

Nadere informatie

Lezen en taalontwikkeling: effecten meten in de samenwerking tussen school en bibliotheek. Kees Broekhof Sardes

Lezen en taalontwikkeling: effecten meten in de samenwerking tussen school en bibliotheek. Kees Broekhof Sardes + Lezen en taalontwikkeling: effecten meten in de samenwerking tussen school en bibliotheek Kees Broekhof Sardes + Centrale vragen Wat is de context in het onderwijs waarbinnen scholen en bibliotheken

Nadere informatie

Rapportage de Monitor de Bibliotheek op School. Gemeente Heemstede Schooljaar 2013-2014

Rapportage de Monitor de Bibliotheek op School. Gemeente Heemstede Schooljaar 2013-2014 Rapportage de Monitor de Bibliotheek op School Gemeente eemstede Schooljaar 2013-2014 De monitor is een landelijk meetinstrument dat onder andere het leesplezier van kinderen, het leesbevorderende gedrag

Nadere informatie

Monitor de Bibliotheek op school vmbo

Monitor de Bibliotheek op school vmbo Monitor de Bibliotheek op school vmbo Vragenlijst bibliotheek Als de school meerdere vestigingen kent heeft deze vragenlijst betrekking op de vestiging waar hij wordt afgenomen. In dat geval moet in de

Nadere informatie

Landelijke uitrol en borging van de bouwstenen

Landelijke uitrol en borging van de bouwstenen Landelijke uitrol en borging van de bouwstenen Netwerk & Beleid Expertise Collectie Activiteiten Lees- en mediaplan Monitor Exploitatie Marketing & Communicatie Logistiek Digitaal portaal Inhoud 1. Strategische

Nadere informatie

Inleiding. Visie Beleid. Omgeving. Resultaat. Personeel. Beleid. Onderwijs. Leerlingen. Begeleiding. Communicatie. Cultuur.

Inleiding. Visie Beleid. Omgeving. Resultaat. Personeel. Beleid. Onderwijs. Leerlingen. Begeleiding. Communicatie. Cultuur. Inleiding Deze quickscan helpt u inzicht te krijgen in de taalsituatie op uw school. Met de scan licht u uw school door op vier categorieën en elf wezenlijke aspecten van het taalbeleid en de taalsituatie

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken (OGW)

Opbrengstgericht werken (OGW) ALITEITSKAART werken (OGW) werken (OGW) OPBRENGSTGERICHT LEIDERSCHAP PO werken (OGW) is het systematisch en doelgericht werken aan het maximaliseren van prestaties. De uitkomsten van onderzoek van de resultaten

Nadere informatie

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Voorlichtingspublicatie Betreft de onderwijssector(en) Informatie CFI/ICO Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Wet van 9 december 2005, houdende opneming in de Wet op het

Nadere informatie

AANSLUITING PO-VO VIA ELEKTRONISCHE LEEROMGEVING (ELO)

AANSLUITING PO-VO VIA ELEKTRONISCHE LEEROMGEVING (ELO) PROCESBESCHRIJVING AANSLUITING PO-VO AANSLUITING PO-VO VIA ELEKTRONISCHE LEEROMGEVING (ELO) LEERLINGEN VAN GROEP 8 IN HET PO MAKEN KENNIS MET HET WERKEN IN EEN ELEKTRONISCHE LEEROMGEVING (ELO) ZOALS DIE

Nadere informatie

Veel gestelde vragen aanvragen Cultuureducatie met Kwaliteit

Veel gestelde vragen aanvragen Cultuureducatie met Kwaliteit Veel gestelde vragen aanvragen Cultuureducatie met Kwaliteit Met deze vragenlijst proberen we antwoord te geven op vragen die er over de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit (CmK) en het aanvragen daarvan

Nadere informatie

Producten aangeboden door de Openbare Bibliotheek Rijssen-Holten aan het Voortgezet Onderwijs 2012-2013

Producten aangeboden door de Openbare Bibliotheek Rijssen-Holten aan het Voortgezet Onderwijs 2012-2013 Producten aangeboden door de Openbare Bibliotheek Rijssen-Holten aan het Voortgezet Onderwijs 2012-2013 Voorwoord Uw school besteedt het komend schooljaar natuurlijk veel aandacht aan mediawijsheid en

Nadere informatie

LEZEN - Kunst van Lezen

LEZEN - Kunst van Lezen LEZEN - Kunst van Lezen Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteits zijn te vinden op www.taalpilots.nl en www.rekenpilots.nl. De rubriek implementatiekoffer bevat

Nadere informatie

KWALITEITSKAART. Lezen - Bibliotheek op school. Inleiding - Lezen. Bibliotheek op school. Taal- en leesbevordering

KWALITEITSKAART. Lezen - Bibliotheek op school. Inleiding - Lezen. Bibliotheek op school. Taal- en leesbevordering ALITEITSKAART Taal- en leesbevordering PO Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteits Opbrengstgericht Werken zijn te vinden op www.schoolaanzet.nl. Deze website bevat

Nadere informatie

Datum Betreft Bestuursakkoord PO-Raad-OCW 2012-2015. Geacht schoolbestuur,

Datum Betreft Bestuursakkoord PO-Raad-OCW 2012-2015. Geacht schoolbestuur, a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl Onze referentie 349195 Datum Betreft Bestuursakkoord PO-Raad-OCW 2012-2015 Geacht

Nadere informatie

Conferentie: 23 mei 2012. Wat levert het op? Opbrengsten van opbrengstgericht werken voor leerlingen, de school en u. Overzicht workshops

Conferentie: 23 mei 2012. Wat levert het op? Opbrengsten van opbrengstgericht werken voor leerlingen, de school en u. Overzicht workshops Conferentie: 23 mei 2012 Wat levert het op? Opbrengsten van opbrengstgericht werken voor leerlingen, de school en u Overzicht workshops Workshops Workshopleider Organisatie Titel workshop 1. Dr. Margot

Nadere informatie

Kansvergroting Jongeren met licht verstandelijke beperkingen

Kansvergroting Jongeren met licht verstandelijke beperkingen Kansvergroting Jongeren met licht verstandelijke beperkingen Henk Bakker, landelijk programmamanager in opdracht van LECSO. KAN-sessies mei/juni 2016 Onderzoek Ecorys ea: wat werkt? Conclusies Veranderende

Nadere informatie

Gids voor bibliotheken en provinciale serviceorganisaties

Gids voor bibliotheken en provinciale serviceorganisaties Gids voor bibliotheken en provinciale serviceorganisaties uitgave september 2013 Colofon Auteurs Kernteam de Bibliotheek op school: SIOB, Astrid van Dam Stichting Bibliotheek.nl, Jan Klerk Kunst van Lezen,

Nadere informatie

M E E R L E Z E N, B E T E R I N T A A L

M E E R L E Z E N, B E T E R I N T A A L M E E R L E Z E N, B E T E R I N T A A L V M B O Effecten van lezen op taalontwikkeling M E E R L E Z E N, B E T E R I N T A A L V M B O Effecten van lezen op taalontwikkeling Januari 2013 C O L O F O

Nadere informatie

Iedereen mediawijs. Inspiratie voor projecten bij bibliotheken

Iedereen mediawijs. Inspiratie voor projecten bij bibliotheken Inspiratie voor projecten bij bibliotheken Inspiratie voor projecten bij bibliotheken Den Haag, mei 2014 Inleiding Inspiratie voor projecten bij bibliotheken Mediawijsheid is belangrijk voor mensen omdat

Nadere informatie

Lezen is cool. Pilot met vrij lezen op vmbo- KB in Duiven slaat aan. Door: Elise Haarman

Lezen is cool. Pilot met vrij lezen op vmbo- KB in Duiven slaat aan. Door: Elise Haarman Lezen is cool Pilot met vrij lezen op vmbo- KB in Duiven slaat aan Door: Elise Haarman Toen docent Nederlands Hans van Kol vorig jaar gevraagd werd om mee te doen aan een project om zijn vmbo- leerlingen

Nadere informatie

LEESPLEIN Met lezen meer beleven

LEESPLEIN Met lezen meer beleven LEESPLEIN Met lezen meer beleven Leesplein.nl: dé vraagbaak voor jonge lezers en hun opvoeders Leesplein biedt al meer dan tien jaar een schat aan informatie over lezen en leesbevordering. Hierdoor is

Nadere informatie

Mediaplan als onderdeel van het Leesplan, toegespitst op informatievaardigheden

Mediaplan als onderdeel van het Leesplan, toegespitst op informatievaardigheden Mediaplan als onderdeel van het Leesplan, toegespitst op informatievaardigheden Binnen de landelijke aanpak van de Bibliotheek Een mediawijze leerling heeft alle competenties in huis die nodig zijn om

Nadere informatie

De lokale educatieve Agenda. Hoe ver zijn we? Joke ten Berge

De lokale educatieve Agenda. Hoe ver zijn we? Joke ten Berge De lokale educatieve Agenda. Hoe ver zijn we? Joke Kruiter Joke ten Berge Oberon VNG Deze presentatie Kennismaken Stand van zaken LEA Voorbeelden LEA in een plattelandsgemeente LEA in de G4 VVE in de LEA

Nadere informatie

PO-VO EN HET WAT EN HOE VAN TAAL EN REKENEN

PO-VO EN HET WAT EN HOE VAN TAAL EN REKENEN PROCESBESCHRIJVING AANSLUITING PO-VO PO-VO EN HET WAT EN HOE VAN TAAL EN REKENEN SAMEN LEREN OVER REFERENTIENIVEAUS EN DIDACTIEK OM DE INHOUDELIJKE AANSLUITING TUSSEN PO EN VO IN GORINCHEM EN OMSTREKEN

Nadere informatie

Jaarrapportage Bibliotheek op School 2012-2013

Jaarrapportage Bibliotheek op School 2012-2013 Jaarrapportage Bibliotheek op School 2012-2013 Bibliotheek Helmond-Peel Helmond, augustus 2013 Lezen en literatuur geven glans aan het leven. Om die reden wil ik dat ieder kind kennismaakt met de waarde

Nadere informatie

Monitor de Bibliotheek op school vmbo

Monitor de Bibliotheek op school vmbo Monitor de Bibliotheek op school vmbo Vragenlijst bibliotheek Als de school meerdere vestigingen kent heeft deze vragenlijst betrekking op de vestiging waar hij wordt afgenomen. In dat geval moet in de

Nadere informatie

Dé specialist voor uw schoolmediatheek. Innovatie Kennis Kwaliteit Vernieuwing Inspiratie

Dé specialist voor uw schoolmediatheek. Innovatie Kennis Kwaliteit Vernieuwing Inspiratie Dé specialist voor uw schoolmediatheek Innovatie Kennis Kwaliteit Vernieuwing Inspiratie NBD Biblion biedt een compleet pakket producten en diensten die bijdragen aan een efficiënte en moderne bedrijfsvoering

Nadere informatie

Bieb search. bibliotheek op school

Bieb search. bibliotheek op school Bieb De De bibliotheek wacht niet langer tot jongeren naar de bibliotheek komen, maar zoekt ze in plaats daarvan actief op in de omgeving waar ze in schoolverband het meest vertoeven: de elektronische

Nadere informatie

Meer lezen, beter in taal

Meer lezen, beter in taal Meer lezen, beter in taal Feiten en cijfers als basis voor strategische samenwerking 1. Lezen is belangrijk Wat doet lezen met de taalontwikkeling van kinderen? Wetenschappelijk onderzoek laat het volgende

Nadere informatie

Team passend onderwijs wat is het, hoe werkt het?

Team passend onderwijs wat is het, hoe werkt het? Team passend onderwijs wat is het, hoe werkt het? werkgroep bundelen van expertise, 25 mei 2012 Aanleiding voor een team passend onderwijs Passend onderwijs betekent dat iedere leerling het onderwijs en

Nadere informatie

(registeropleiding Post-HBO)

(registeropleiding Post-HBO) De coördinator Taal Kenniscentrum de Kempel Deurneseweg 11 5709 AH Helmond 0492-514400 Helga van de Ven h.ven@kempel.nl De coördinator Taal Kenniscenter de Kempel 2016 (registeropleiding Post-HBO) 1 De

Nadere informatie

Rekenen op het vo. Tussenrapportage Intensiveringstraject rekenen vo

Rekenen op het vo. Tussenrapportage Intensiveringstraject rekenen vo Rekenen op het vo Tussenrapportage Intensiveringstraject rekenen vo TUSSENRAPPORTAGE INTENSIVERINGSTRAJECT REKENONDERWIJS VO Compacte impressie van de betekenis van het traject, opgetekend na het bezoeken

Nadere informatie

Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs. Peter Leisink

Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs. Peter Leisink Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs Peter Leisink Opzet van deze leergang Introductie Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs: inhoudelijke verkenning Programma en docenten leergang strategisch

Nadere informatie

Projectplan. Cultuur als middel om onderwijs en omgeving te verbinden Mw. N. Remerie, P. Holland, M. Jakubowski en dhr. C. van Herkhuizen(penvoerder)

Projectplan. Cultuur als middel om onderwijs en omgeving te verbinden Mw. N. Remerie, P. Holland, M. Jakubowski en dhr. C. van Herkhuizen(penvoerder) Projectplan Titel van het project: Naam van de lokale projectleiders: Betrokken partijen binnen het project: Cultuur als middel om onderwijs en omgeving te verbinden Mw. N. Remerie, P. Holland, M. Jakubowski

Nadere informatie

1c. Worden de onderdelen 'leesbevordering' ook uitgevoerd (naar uw inschatting)? Ja, die worden in het algemeen wel uitgevoerd.

1c. Worden de onderdelen 'leesbevordering' ook uitgevoerd (naar uw inschatting)? Ja, die worden in het algemeen wel uitgevoerd. Algemeen Titel: Voorbeeldleesplan basisonderwijs feb. 2013 Auteur: A.van Montfoort met dank aan de testgroep NB Dit is een voorbeeld, niet perse het ideale leesplan. Er is geen school hetzelfde dus zet

Nadere informatie

Rapportage. Samenwerking openbare bibliotheken en basisscholen. In opdracht van: Utrecht, maart 2013

Rapportage. Samenwerking openbare bibliotheken en basisscholen. In opdracht van: Utrecht, maart 2013 Rapportage Samenwerking openbare bibliotheken en basisscholen In opdracht van: Contactpersoon: Marjolein Oomes Utrecht, maart 2013 DUO Onderwijsonderzoek drs. Vincent van Grinsven drs. Brigitte Mors drs.

Nadere informatie

#telmeemettaal PROGRAMMA

#telmeemettaal PROGRAMMA Welkom PROGRAMMA Inleiding Tel mee met Taal Actielijn 1 Lokale netwerkaanpak/taal voor het Leven Actielijn 2 Taalakkoorden Actielijn 3 Leesbevordering/Kunst van Lezen Actielijn 5 Kennis en communicatie

Nadere informatie

MAATWERK VERBINDEN OPMAAT NAAR DE TOEKOMST DRAAGVLAK 1

MAATWERK VERBINDEN OPMAAT NAAR DE TOEKOMST DRAAGVLAK 1 MAATWERK VERBINDEN OPMAAT NAAR DE TOEKOMST BRUG DRAAGVLAK 1 VOORSTELLEN AGENDA EVEN VOORSTELLEN Meta t Lam, Lid Raad van Bestuur Rick van Dam, manager Strategie & Innovatie René Bosman, manager Informatie

Nadere informatie

2016 Gemeentelijke rapportage Gezondheidsbevordering Jeugd

2016 Gemeentelijke rapportage Gezondheidsbevordering Jeugd 2016 Gemeentelijke rapportage Gezondheidsbevordering Jeugd Gemeente Kaag en Braassem is een werkwijze van Gemeentelijke rapportage Gezondheidsbevordering Jeugd 2016 Gemeente Kaag en Braassem Verantwoordingsperiode

Nadere informatie

Functieprofiel Lees- & Mediaconsulent (40 weken per jaar) Functienaam : Lees- & Mediaconsulent Functieschaal : 6/7

Functieprofiel Lees- & Mediaconsulent (40 weken per jaar) Functienaam : Lees- & Mediaconsulent Functieschaal : 6/7 Functieprofiel Lees- & Mediaconsulent (40 weken per jaar) Functienaam : Lees- & Mediaconsulent Functieschaal : 6/7 Functieomschrijving De lees-mediaconsulent is de vertegenwoordiger van de bibliotheek

Nadere informatie

Jaarpeiling De Bibliotheek op School 2013 - Resultaten naar provincie

Jaarpeiling De Bibliotheek op School 2013 - Resultaten naar provincie Jaarpeiling De Bibliotheek op School 2013 - Resultaten naar provincie Aantal respondenten 10 6 10 20 18 2 5 5 10 5 17 6 114 Respons % 100% 100% 83% 80% 82% 100% 56% 28% 40% 100% 77% 40% 67% Samenweking

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Kwaliteitsonderzoek Primair Onderwijs bij. basisschool De Pelikaan

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Kwaliteitsonderzoek Primair Onderwijs bij. basisschool De Pelikaan RAPPORT VAN BEVINDINGEN Kwaliteitsonderzoek Primair Onderwijs bij basisschool De Pelikaan Plaats : Bonaire BRIN-nummer : 28PW Datum schoolbezoek : 22 september 2016 Rapport vastgesteld te Tilburg op 29

Nadere informatie

Ondernemerschap in een veranderend subsidiebeleid. Onderzoek in opdracht van KB (SIOB)

Ondernemerschap in een veranderend subsidiebeleid. Onderzoek in opdracht van KB (SIOB) Ondernemerschap in een veranderend subsidiebeleid Onderzoek in opdracht van KB (SIOB) Natasha Stroeker 27 mei 2015 Presentatie in het kort Het onderzoek Context: bezuinigingen Wat is cultureel ondernemerschap?

Nadere informatie

PASSIE VOOR ONLINE LEREN. www.profijt.nu

PASSIE VOOR ONLINE LEREN. www.profijt.nu PASSIE VOOR ONLINE LEREN www.profijt.nu WAT IS PROFIJT? Het Praktijkonderwijs heeft behoefte aan een systeem waarin alle dagelijkse processen op een logische wijze en in één platform worden vastgelegd.

Nadere informatie

Informatievaardighedenplan als onderdeelvan het Leesplan

Informatievaardighedenplan als onderdeelvan het Leesplan Informatievaardighedenplan als onderdeelvan het Leesplan Binnen de landelijke aanpak van de Bibliotheek Leerlingen met goede informatievaardigheden maken betere werkstukken en houden interessantere spreekbeurten.

Nadere informatie

Competenties directeur Nije Gaast

Competenties directeur Nije Gaast Competenties directeur Nije Gaast De s voor directeuren van Nije Gaast zijn vertaald in vijf basiss. De beschrijving is gebaseerd op de schoolleiderscompententies die landelijk zijn vastgesteld en zijn

Nadere informatie

De Bibliotheek, BoekStart en digitale media 2-4 jaar

De Bibliotheek, BoekStart en digitale media 2-4 jaar De Bibliotheek, BoekStart en digitale media 2-4 jaar Inleiding Jonge kinderen komen steeds vroeger in aanraking met verschillende digitale media. Ook komen er voor jonge kinderen steeds meer digitale prentenboeken

Nadere informatie

Als je alleen vertrouwt op je waarneming.. grote kans dat je dingen over het hoofd ziet Etalageconferentie 7 februari 2013 Als je alleen vertrouwt op je waarneming grote kans dat je dingen over het hoofd

Nadere informatie

Bij iedere doelgroep wordt de groep die hen direct beïnvloedt (ouders/opvoeders/leerkrachten etc) meegenomen.

Bij iedere doelgroep wordt de groep die hen direct beïnvloedt (ouders/opvoeders/leerkrachten etc) meegenomen. Bijlage 3 Voorstel extra activiteiten vestiging Carnisselande Inleiding: Om de expertise en samenwerking tussen bibliotheek, gemeente en andere instellingen op het gebied van leesbevordering, informatie,

Nadere informatie

voor- en vroegschoolse educatie Convenant uitvoering Boxtels model

voor- en vroegschoolse educatie Convenant uitvoering Boxtels model Convenant uitvoering Boxtels model Impuls kwaliteit VVE beleid Boxtel 6 juli 2011 Aanleiding en doelstelling bestuurlijk convenant Met ingang van de Wet Ontwikkelingskansen door Kwaliteit en Educatie krijgt

Nadere informatie

Nederland FACTS & FIGURES. Laaggeletterdheid in. Geletterdheid. VAN DE 1,3 MILJOEN laaggeletterden tussen de 15 en 65 jaar zijn: 65% 35%

Nederland FACTS & FIGURES. Laaggeletterdheid in. Geletterdheid. VAN DE 1,3 MILJOEN laaggeletterden tussen de 15 en 65 jaar zijn: 65% 35% Laaggeletterdheid in Nederland FACTS & Ongeveer 1 op de 9 Nederlanders tussen de 16 en 65 jaar is laaggeletterd. In totaal zijn dat 1,3 miljoen mensen. Van deze groep is 65% autochtoon. Het aantal laaggeletterden

Nadere informatie

Meer halen uit lezen. intro. menu. contact. met de Bibliotheek Rotterdam voor het basisonderwijs

Meer halen uit lezen. intro. menu. contact. met de Bibliotheek Rotterdam voor het basisonderwijs Meer halen uit lezen met de Bibliotheek Rotterdam voor het basisonderwijs intro menu contact Intro Goed lezen = goed leren... Wie een kwartier per dag leest, leert in een jaar duizend nieuwe woorden. Hoe

Nadere informatie

Meer lezen, beter in taal

Meer lezen, beter in taal Meer lezen, beter in taal Feiten en cijfers als basis voor strategische samenwerking 1. Lezen is belangrijk Wat doet lezen met de taalontwikkeling van kinderen? Wetenschappelijk onderzoek laat het volgende

Nadere informatie

Onderwijshuisvestingsbeleid gemeente Utrecht. Onderzoeksplan

Onderwijshuisvestingsbeleid gemeente Utrecht. Onderzoeksplan Onderwijshuisvestingsbeleid gemeente Utrecht Onderzoeksplan Rekenkamer Utrecht 16 februari 2009 1 Inleiding Vanuit de raadsfracties van het CDA en de VVD kwam in 2008 de suggestie aan de Rekenkamer om

Nadere informatie

Dé website voor leesbevordering

Dé website voor leesbevordering VIJFENTWINTIGSTE CONFERENTIE HET SCHOOLVAK NEDERLANDS 5. Ten slotte moesten leerlingen samen interactief aan de slag met informatie. Wat is er aanstekelijker dan met elkaar praten over wat je gelezen hebt!

Nadere informatie

is verantwoordelijk voor de collectievorming pleegt overleg met partnerinstellingen van de brede school over de collectievorming

is verantwoordelijk voor de collectievorming pleegt overleg met partnerinstellingen van de brede school over de collectievorming Instrument Casanova: Taakverdeling brede mediatheek Hieronder staan de meest voorkomende taken in de mediatheek in een brede school. Het schema is gebaseerd op een soortgelijk overzicht dat is opgesteld

Nadere informatie

Combinatiefuncties in Rotterdam Aanknopingspunten met bestaand beleid

Combinatiefuncties in Rotterdam Aanknopingspunten met bestaand beleid Aanknopingspunten met bestaand beleid Voorstellen Mera Oosterom Beleidsmedewerker actieprogramma Voeding en Beweging + interim projectleider Combinatiefuncties Inhoud De aanloop Uitgangspunten in Rotterdam

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ. CSG Het Noordik, locatie Vriezenveen

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ. CSG Het Noordik, locatie Vriezenveen RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ CSG Het Noordik, locatie Vriezenveen School/instelling : CSG Het Noordik Plaats : Vriezenveen BRIN-nummer : 0DO Onderzoeksnummer : HB756654 Onderzoek uitgevoerd :

Nadere informatie

Monitor de Bibliotheek op school vmbo

Monitor de Bibliotheek op school vmbo Monitor de Bibliotheek op school vmbo Vragenlijst bibliotheek Als de school meerdere vestigingen kent heeft deze vragenlijst betrekking op de vestiging waar hij wordt afgenomen. In dat geval moet in de

Nadere informatie

Het huidige jaarplan van de Delta (BRIN 19 ML) is mede gebaseerd op het strategisch beleidsplan 2013-2018 van stichting Proo.

Het huidige jaarplan van de Delta (BRIN 19 ML) is mede gebaseerd op het strategisch beleidsplan 2013-2018 van stichting Proo. Jaarplan 2015-2016 OBS de Delta VOORWOORD Omdat elk kind telt en groeit met plezier ; dat is de titel van het strategisch beleidsplan 2013-2018 van onze Stichting Proo. Met die titel dagen wij onszelf

Nadere informatie

Opleiding Leesconsulent mbo

Opleiding Leesconsulent mbo Opleiding Leesconsulent mbo Voor bibliothecarissen werkzaam in de Bibliotheek op school als leesconsulent. Profiel De opleiding Leesconsulent is voor medewerkers die in de basisscholen met de Bibliotheek

Nadere informatie