Verpleegtechnische Vaardigheden. cursus voor verzorgenden

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verpleegtechnische Vaardigheden. cursus voor verzorgenden"

Transcriptie

1 Verpleegtechnische Vaardigheden cursus voor verzorgenden Versie mei 2009

2 Inleiding Deze bijscholing gaat over de risicovolle en voorbehouden handelingen bij Werkt voor Ouderen. Sommige verpleegtechnische handelingen brengen een bepaald risico met zich mee. Als een medewerker bijvoorbeeld een bloeddruk meet en ten onrechte constateert dat deze goed is, kan dit nadelig zijn voor de klant. Handelingen die zo n risico vormen worden ook wel risicovolle en voorbehouden handelingen genoemd. Om een goede uitvoering van deze verpleegtechnische handelingen te waarborgen zijn er wettelijke en organisatiegebonden regels opgesteld. In de bijscholing Verpleegtechnische vaardigheden: Leer je wat risicovolle en voorbehouden handelingen zijn Leer je welke risicovolle en voorbehouden handelingen je wel en welke je niet mag. uitvoeren en welke voorwaarden daaraan zijn verbonden Train je je vaardigheden ten aanzien van de handelingen die je volgens je diploma (of deelcertificaat) zou mogen uitvoeren Worden de getrainde vaardigheden aan het einde van de bijscholing getoetst Deze reader bevat een samenvatting van de informatie die wordt behandeld in de cursus. In de cursus krijgen jullie nog wat aanvullende informatie door middel van een PowerPoint presentatie. Hiervan krijgen jullie een hand-out na de presentatie. De informatie in de bijscholing en deze reader is gebaseerd op de verpleegtechnische protocollen uit het WOZa-protocollenboek en uit het kwaliteitshandboek van Werkt voor Ouderen. De informatie in deze reader wordt regelmatig bijgewerkt op basis van nieuw verkregen kennis en inzichten. We wensen je veel succes en plezier tijdens de bijscholing! 2

3 Inhoudsopgave Inleiding Risicovolle en voorbehouden handelingen Wat zijn risicovolle en voorbehouden handelingen? Wat betekent bevoegd en bekwaam? De bijscholing voor verzorgenden De bijscholing voor leidinggevenden, praktijkopleiders en verpleegkundigen Andere voorbehouden verpleegtechnische handelingen Het uitvoeringsverzoek Het protocol risicovolle en voorbehouden handelingen Vragen? Samenvatting De suprapubische katheter Algemene informatie Suprapubische katheter verzorgen insteekopening Blaasspoelen Algemene informatie Blaasspoelen bij een verblijfskatheter Zuurstof toedienen Algemene informatie Zuurstof toedienen Instructie voor het klaarmaken voor gebruik van een zuurstofconcentrator Instructie voor het klaarmaken van een zuurstofcilinder Vloeibare zuurstof klaarmaken voor gebruik De bloeddruk Algemene informatie Bloeddruk meten Het klysma Algemene informatie Klysma toedienen Medicijnen toedienen Algemene informatie Groepen medicijnen Toedieningswijze Aandachtspunten bij het toedienen Toedieningsvormen en instructies Oraal Transcutaan Sublinguaal Vaginaal/ rectaal Neus-/oog-/oordruppels Injecties Intraveneus

4 7.2.8 Via inhalatie Oraal toedienen van medicatie Transcutaan Durogesic pleister aanbrengen en verwijderen Neusdruppels toedienen Oogdruppels en/of oogzalf toedienen Oordruppels en/of oorzalf toedienen Medicijnen toedienen via inhalatie Algemene informatie Instructie voor het laten inhaleren verstuiver/aërosol met/zonder inhalatiekamer Instructie voor het laten inhaleren met poederinhalator Instructie voor het laten inhaleren met vernevelaar Astma Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) Injecteren Algemene informatie Injecteren subcutaan en intramusculair algemeen Injecteren subcutaan en intramusculair Injecteren heparine subcutaan Diabetes Mellitus Algemene informatie Bloedglucose bepalen Injecteren van insuline met een insulinepen

5 1. Risicovolle en voorbehouden handelingen 1.1 Wat zijn risicovolle en voorbehouden handelingen? In iedere zorginstelling komen verpleegtechnische handelingen voor die een bepaald risico vormen voor de klant. Dit worden ook wel de risicovolle en voorbehouden handelingen genoemd. Voorbehouden handelingen: handelingen waarvan in de Wet BIG is vastgelegd dat zij een dermate groot risico met zich meebrengen dat niet iedereen deze mag uitvoeren. De voorbehouden handelingen die bij Werkt voor Ouderen voorkomen zijn: 1. Injecteren (d.w.z. injecteren s.c., injecteren insuline s.c. en injecteren i.m.); 2. Katheteriseren Overige handelingen worden verricht door leden van het TGV team (Team Gespecialiseerde verpleegkundigen). Het TGV team werkt binnen de gehele organisatie voor het verrichten van o.a. de volgende handelingen: - Subcutane pijnbestrijding - Intraveneuze medicatietoediening - Bloedtransfusie - Maagsonde inbrengen en verwijderen - VAC therapie Risicovolle handelingen: handelingen die enig risico voor de klant hebben indien deze handelingen niet zorgvuldig worden uitgevoerd. In de wet is niet vastgelegd welke handelingen dit zijn. De organisatie moet zelf benoemen wat in de organisatie voorkomende risicovolle handelingen zijn en hiervoor organisatiegebonden regels opstellen (bijvoorbeeld over wie deze mag uitvoeren). Werkt voor Ouderen heeft van de volgende in de organisatie voorkomende handelingen * bepaald dat ze risicovol zijn en uitgevoerd mogen worden door verzorgenden en/of verpleegkundigen. Verwijderen blaaskatheter Hechtingen verwijderen Suprapubische katheter verzorgen Aansluiten/toedienen van zuurstof Blaasspoelen Bloeddruk meten Sondevoeding toedienen Toedienen van een klysma Bloedsuiker bepalen Medicatie toedienen Het verschil tussen voorbehouden en risicovolle handelingen heeft er dus mee te maken hoe een en ander in onze wetgeving is vastgelegd. In de praktijk maakt het onderscheid tussen voorbehouden en risicovol voor jou als medewerker niet uit. * Deze lijst bevat alleen de veel voorkomende risicovolle handelingen. Zie ook

6 1.2 Wat betekent bevoegd en bekwaam? Voorbehouden en risicovolle handelingen mogen alleen worden uitgevoerd wanneer de medewerker bevoegd en bekwaam is. Wat betekent dat nu? Bevoegdheid: Het recht om een bepaalde voorbehouden of risicovolle handeling te kunnen uitvoeren op basis van een bepaalde opleiding/diploma/certificaat. Bekwaamheid: Het vermogen om een bepaalde voorbehouden of risicovolle handeling goed te kunnen uitvoeren op basis van up-to-date vaardigheden, welke getoetst zijn in de praktijk en waarbij jezelf ook capabel voelt om de handeling zelfstandig uit te voeren. Je diploma maakt je dus bevoegd om een bepaalde handeling te doen en door de handeling regelmatig te blijven oefenen blijf je bekwaam. Je bekwaamheid wordt op peil gehouden en getoetst door het bijscholingsprogramma van Werkt voor Ouderen. Hoewel je soms op basis van je diploma bevoegd bent bepaalde handelingen uit te voeren, mag je deze bij Werkt voor Ouderen toch niet altijd uitvoeren. Omdat sommige handelingen namelijk te weinig voorkomen om de bekwaamheid van alle medewerkers op peil te houden heeft Werkt voor Ouderen ervoor gekozen deze handelingen maar door een beperkte groep te laten uitvoeren. Dit betekent dat ook maar een beperkte groep hiervoor geschoold wordt. Er is daarom een aparte bijscholing voor leidinggevenden, praktijkopleiders en verpleegkundigen waarin deze niet vaak voorkomende risicovolle handelingen worden geschoold. Daarnaast zijn er handelingen die alleen door het Team Gespecialiseerde verpleegkundigen gedaan worden. 1.3 De bijscholing voor verzorgenden Verzorgenden * worden één maal per twee jaar geschoold in de volgende voorbehouden/risicovolle handelingen: Verzorgen suprapubische katheter Toedienen van een klysma Blaasspoelen Medicatie toedienen Aansluiten/toedienen van zuurstof Injecteren s.c. + i.m. Bloeddruk meten Bloedsuiker bepalen Injecteren insuline s.c. Het volgen van de bijscholing verpleegtechnische vaardigheden en een positieve beoordeling van de bijbehorende praktijktoets heeft een geldigheidsduur van twee jaar voor de in de scholing behandelde risicovolle en voorbehouden handelingen. Sommige onderdelen van de praktijktoets zullen in de lessituatie getoetst worden, terwijl andere onderdelen in de praktijk worden getoetst. * Soms worden ook helpenden die een speciale aanvullende opleiding hebben gevolgd (en een zogenaamd deelcertificaat hebben behaald) voor een aantal van deze handelingen geschoold. Zij moeten de betreffende handelingen ook iedere twee jaar bijscholen om deze te mogen blijven uitvoeren. 6

7 Na 2 jaar verloopt de geldigheid van deze bijscholing en moet je opnieuw geschoold worden. De bekwaamheid van 2 jaar geldt alleen voor Werkt voor Ouderen en geeft je dus geen rechten als je ooit bij een andere werkgever gaat werken! 1.4 De bijscholing voor leidinggevenden, praktijkopleiders en verpleegkundigen Leidinggevenden, praktijkopleiders en verpleegkundigen worden daarnaast één maal per jaar geschoold in de volgende handelingen: Katheteriseren vrouw en verwijderen katheter Suprapubische katheter verwisselen Hechtingen verwijderen ACT zwachtelen (Ambulante Compressie Therapie) Het volgen van de bijscholing voor bovenstaande handelingen en een positieve beoordeling van de bijbehorende praktijktoets heeft een geldigheidsduur van één jaar voor de in de scholing behandelde risicovolle en voorbehouden handelingen. De praktijktoets zal in de lessituatie plaatsvinden. Na 1 jaar verloopt de geldigheid van deze handelingen en moeten zij opnieuw geschoold worden. De bekwaamheid van 1 jaar geldt alleen voor Werkt voor Ouderen en geeft je dus geen rechten als je ooit bij een andere werkgever gaat werken! 1.5 Andere voorbehouden verpleegtechnische handelingen Een aantal voorbehouden handelingen komt bij Werkt voor Ouderen te weinig voor om deze structureel op te nemen in het scholingsprogramma. Het TGV team kan deze handelingen verrichten. Voor een aantal handelingen is het mogelijk dat het TGV team een verpleegkundige instrueert zoals b.v.: katheteriseren van de man, uitzuigen mond- /keelholte vlindernaaldje plaatsen en verwisselen tracheacanule. Ook wondbehandeling is een risicovolle handeling. Dit vormt echter een onderdeel van de scholing van de wondspecialisten en maakt daarom geen onderdeel uit van deze cursus. 1.6 Het uitvoeringsverzoek Een aantal handelingen uit het scholingsprogramma mag alleen plaatsvinden met een uitvoeringsverzoek van de arts. Dat betekent dat je bijvoorbeeld niet zonder dat de arts er opdracht toe heeft gegeven iemand zuurstof mag toedienen. Je mag wel bijvoorbeeld uit jezelf een bloeddruk meten als je hier aanleiding toe ziet. Een uitvoeringsverzoek van de arts is nodig voor de volgende handelingen: Katheteriseren Hechtingen verwijderen Suprapubische katheter verwisselen Aansluiten/toedienen van zuurstof Blaasspoelen Injecteren s.c. + i.m. Maagsonde inbrengen Injecteren insuline s.c. Sondevoeding toedienen Infuustherapie 7

8 Een uitvoeringsverzoek moet de arts schriftelijk doen en hij/zij moet hiervoor ook tekenen. Voor het uitvoeringsverzoek kan gebruik gemaakt worden van het formulier uit het zorgleefplan. 1.7 Het protocol risicovolle en voorbehouden handelingen Alle regels die Werkt voor Ouderen heeft opgesteld over de risicovolle en voorbehouden handelingen kun je nalezen in het kwaliteitshandboek. Daar kun je bijvoorbeeld ook lezen welke regels er zijn ten aanzien van leerlingen en stagiaires. 1.8 Vragen? Heb je vragen over risicovolle en voorbehouden handelingen, of twijfel je of je een handeling wel of niet mag of kunt uitvoeren, overleg dan altijd met je leidinggevende! 8

9 1.9 Samenvatting Wanneer volgens het protocol scholing is gevolgd, mogen de volgende handelingen door de volgende medewerkers worden uitgevoerd: Verzorgenden Leidinggevenden, praktijkopleiders en VPK TGV Team Scholingsfrequentie (1 = 1 x per jaar, 2 = 1 x per 2 jaar) Wijze toetsing (L= lessituatie, P= vooral in de praktijk): Uitvoeringsverzoek arts noodzakelijk? Risicovolle handelingen Verwijderen L - blaaskatheter Verzorgen van een L - suprapubische katheter Verwisselen van een L + suprapubische katheter 1 Blaasspoelen L + Maagsonde L + inbrengen Maagsonde L - verwijderen Sondevoeding L + toedienen handmatig en/of pomp (Op locatie) (Op locatie) Hechtingen L + verwijderen Zuurstof aansluiten/ L + toedienen Bloeddruk meten P - Toedienen van een L - klysma Medicatie toedienen P - (wel: recept) Bloedsuiker bepalen P -

10 Voorbehouden handelingen Verzorgenden Leidinggevenden, praktijkopleiders en VPK TGV Team Scholingsfrequentie (1 = 1 x per jaar, 2 = 1 x per 2 jaar) Wijze toetsing (L= lessituatie, P= vooral in de praktijk): Uitvoeringsverzoek arts noodzakelijk? Katheteriseren vrouw L + Injecteren s.c. + i.m L + Injecteren insuline s.c P + 10

11 2. De suprapubische katheter 2.1 Algemene informatie Suprapubisch betekent letterlijk: boven het schaambeen. Een suprapubische blaaskatheter is een dun slangetje dat vanuit de blaas door de buikwand naar buiten loopt. Om infecties en huidirritaties te voorkomen is het belangrijk dat een suprapubische katheter goed en op deskundige wijze wordt schoongehouden. Het is mogelijk overdag de katheter af te stoppen met een speciaal hiervoor ontworpen stopje. De blaas moet wel regelmatig geleegd worden. Douchen en baden met de katheter is geen bezwaar. Om de zes à acht weken moet de katheter onder steriele omstandigheden worden verwisseld. Direct nadat de oude katheter is verwijderd, moet de nieuwe worden ingebracht. Dit is noodzakelijk omdat het insteekkanaal vrij snel kan sluiten. Wanneer er veel aanslag is op de katheter, kan de verwisseling beter worden vervroegd. Wanneer iemand een suprapubische katheter gebruikt, is het van belang te observeren op het ontstaan van problemen, zoals: Lekkage van de katheter: Sommige klanten met een katheter blijven incontinent. Een eenvoudige knik in de katheter of een afgeklemde afvoerslang is vaak de boosdoener. Het kan ook voorkomen dat als de blaas samentrekt urine naast de katheter wordt geperst Verstopping van de katheter: Als de katheter is verstopt, moet deze worden schoongespoeld. Helpt dit niet, dan moet de katheter verwisseld worden Uitvallen van de katheter: Als de katheter er uit valt, moet zo snel mogelijk een nieuwe katheter worden ingebracht. Als het te lang duurt, kan het gaatje zich sluiten Blaaskrampen: Vaak zijn blaaskrampen een gevolg van irritatie door de katheter o.a. door een te slappe of te grote ballon. Als dit geen effect heeft dan kunnen deze krampen worden behandeld met medicijnen

12 2.2. Suprapubische katheter verzorgen insteekopening Doel Het schoonhouden van de insteekopening van een suprapubische katheter teneinde huidirritaties te voorkomen c.q. bestrijden en opstijgende en infecties via de fistel te voorkomen. Voorkomen van uitval door trekkracht. Algemene opmerkingen ten aanzien van de handeling Trekkracht op een suprapubische katheter ontstaat door een volle urinezak en een slechte fixatie. Ten gevolge van trekkracht is uitval van de katheter (gehecht of ballon) Gemakkelijk mogelijk. Fixatie verdient ruime aandacht. Fixatie moet gericht zijn op de katheter en niet (alleen) op het splitgaas. Een uitgevallen katheter is al na zeer korte tijd niet of met veel moeite voor de klant en de arts terug te plaatsen! De insteekopening wordt de eerste 5 dagen, als er sprake is van een wond, afgedekt met steriel gaas dat minstens 1 keer per dag en bij iedere verontreiniging wordt vervangen. Frequentie: verwissel het verband afhankelijk van de toestand van de insteekopening dagelijks of om de dag. De klant kan gewoon douchen. Voorwaarden Een schriftelijke opdracht van een arts is niet noodzakelijk. Een bekwaamheidsverklaring is niet vereist. Benodigdheden verzorging van schone insteekopening Washandje en handdoek Steriel splitgaas Fixatiemateriaal (Fixomull en/of leukosilk) Werkwijze schone insteekopening 1. Licht de klant in over het doel van de handeling en de werkwijze. 2. Was de handen. 3. Creëer een schoon werkveld. 4. Zet alle benodigdheden binnen handbereik. 5. Installeer de klant in een comfortabele houding. Tijdens: 6. Verwijder het oude verband. 7. Reinig de huid met water zonder zeep. 8. Bij gehechte katheter: kort (ongeveer 4 a 5 cm) na de uittredeplaats van de katheter, deze circulair omwikkelen met pleister en deze op de buikhuid bevestigen. Leg hier zo mogelijk een lus en let op dat de katheter niet afknikt. 9. Leg het nieuwe splitgaas om de katheter en fixeer dit met vierkant plakkaat fixomull of dakpansgewijs met leukosilk. Laat dit ruim over het gaas vallen en vouw het bij de katheter om de katheter heen. 10. Eventueel kan op het bovenbeen de katheter extra gefixeerd worden. Vooral wanneer de katheterzak aan het been wordt bevestigd. Nazorg: 11.Ruim het materiaal op en was de handen. 12. Evalueer de gegeven zorg en noteer dit in het dossier. 12

13 3. Blaasspoelen 3.1 Algemene informatie Bij klanten die een blaaskatheter hebben zitten er soms witte vlokken, slierten in de urine, maar dit is niet erg. Bacteriën komen gemakkelijk via de katheter in de blaas. De urine bevat bijna altijd leukocyten en een positief nitriet. De persoon in kwestie heeft hier in principe geen ziekteverschijnselen van. Het is van belang dat de klant goed drinkt om uitscheiding van afvalstoffen te bevorderen en daarnaast is het goed en regelmatig ledigen van de blaas noodzakelijk. De blaas wordt soms gespoeld. Dit is echter niet meer een standaard afspraak. Wat voor vloeistof dit is, en hoe vaak er gespoeld moet worden, is geheel afhankelijk van de individuele situatie van de klant, en wordt bepaald door de arts. Als het spoelen van de blaas moeilijker gaat dan normaal, omdat er veel afvalstoffen en/of gruis in de blaas of katheterslang aanwezig zijn, is het noodzakelijk dit te melden in het dossier. Klant veel laten drinken. Er moet nagegaan worden of de periode dat de katheter verwisseld moet worden, is aangebroken. Is de periode van gebruik nog niet verstreken, dan zal in overleg met de arts vaker gespoeld moeten worden. Dit moet je duidelijk noteren in het zorgdossier. Als de klachten niet overgaan, moet je contact opnemen met de arts. Als de urine troebel is doordat het gruis/vlokken bevat, of er zit veel bloed in de urine en de klant heeft last van buikklachten of algehele malaise, dan moet ook de arts worden ingeschakeld. Er zal dan in de meeste gevallen een urinekweek afgenomen worden om het beleid verder te bepalen. Werk altijd schoon en hygiënisch om infectie te voorkomen. Zie verder protocol verwisselen en legen urine opvangzak (WOZa protocollenboek 7.9) 13

14 3.2 Blaasspoelen bij een verblijfskatheter Doel Blaasspoelen is een methode om: De blaas te reinigen van stolsels, sediment e.d.; Een werkzame vloeistof in te brengen; Een verstopping van de katheter op te heffen. Algemene opmerkingen ten aanzien van de handeling De arts schrijft de frequentie van het spoelen en de soort spoelvloeistof voor. Alleen bij het inbrengen van werkzame vloeistof de vloeistof de voorgeschreven tijd in de blaas laten zitten. Het zorgvuldig aseptisch werken bij de verzorging van de katheter kan urineweginfecties voor een periode voorkomen, maar bij langdurig gebruik van een verblijfskatheter treedt eruit eindelijk altijd infectie op als gevolg van slijmvliesirritatie. Elke ontkoppeling vergroot de kans op infecties. Zie protocol verwisselen en legen urine opvangzak. Het routinematig blaasspoelen met desinfectans voorkomt niet de kans op bacterie in de urine Voorwaarden Het betreft hier een risicovolle handeling. Een schriftelijke opdracht van een arts is noodzakelijk. Een bekwaamheidsverklaring is niet vereist. Benodigdheden Celstof onderlegger of handdoek Voorgeschreven vloeistof in urotainer Schone urine opvangzak Kom met warm water (om de spoelvloeistof op lichaamstemperatuur te brengen) Handdoek (om urotainer af te drogen) Eventueel bekken Afvalemmer of krant Handschoenen Desinfectans, chloorhexidine 0.5% in alcohol 70% 2 steriele gaasjes 5x5cm Werkwijze Voor: 1. Licht de klant in over het doel van de handeling en de werkwijze. 2. Was de handen. 3. Verwijder de urotainer uit de verpakking. 4. Plaats de urotainer in de kom met warm water. 5. Installeer de klant in een comfortabele positie, liggend op bed geniet de voorkeur. 6. Leg onder de stuit een celstof onderlegger of een handdoek. 7. Zet de benodigdheden binnen handbereik. 8. Trek niet steriele handschoenen aan 9. Leg de katheter vrij. 10. Controleer of de spoelvloeistof een aangename temperatuur heeft (door het zakje aan de binnenkant van je arm te voelen) en droog het zakje af. 14

15 11. Plaats eventueel het bekken op de celstof onderlegger onder het einde van de katheter. Tijdens: 12. Klem de urotainer af. Verbreek de verzegeling van de afsluitdop van de urotainer en laat deze er los opzitten. 13. Haal de slang van de urine opvangzak uit de katheteruiteinde. Zorg ervoor dat het katheteruiteinde nergens tegenaan komt. 14. Pak de urotainer en verwijder de afsluitdop. 15. Sluit de urotainer aan op het uiteinde van de katheter en ontklem de urotainer. 16. Laat de vloeistof inlopen door: - Het zakje hoger te houden; - Een lichte druk op het zakje uit te oefenen (indien de katheter verstopt is), als de - Verstopping hierdoor niet opgeheven wordt, moet de katheter verwisseld worden. Er - Mag geen hoge druk uitgeoefend worden op een verstopte katheter. 17. Klem, na inloop van de spoelvloeistof, de urotainer zo nodig af. Laat de vloeistof de voorgeschreven tijd in de blaas zitten. 18. Laat de vloeistof weer teruglopen in het zakje. 19. Ontkoppel de urotainer van de katheter. 20. Desinfecteer de katheter ter hoogte van de koppeling met een streek in circulaire richting. Wacht minimaal 30 seconden tot het droog 21. Pak de slang van de urine opvangzak, verwijder de dop en desinfecteer het aansluitpunt. Wacht minimaal 30 seconden tot het droog is en sluit de slang op steriele wijze aan op de katheter. 22. Controleer of: - De katheter niet afgekneld zit; - De opvangzak niet te hoog wordt gedragen. Nazorg: 23. Bekijk de hoeveelheid de samenstelling van de teruggelopen vloeistof in relatie tot de ingebrachte hoeveelheid. 24. Laat de klant (eventueel met hulp) de kleding weer op orde brengen. 25. Ruim de materialen op en was de handen. 26. Evalueer de gegeven zorg en noteer dit in het dossier. Complicaties Infectie van blaas, urinewegen en nieren Beschadiging van de urethra Blaaskrampen 15

16 4. Zuurstof toedienen 4.1 Algemene informatie Ons lichaam heeft een essentiële behoefte aan zuurstof om te kunnen functioneren. Deze zuurstof wordt uit de ons omringende lucht gehaald door ons ademhalingsstelsel. Hersencellen worden onherroepelijk beschadigd indien ze langer dan 3 à 4 min. zonder zuurstof zijn. Wanneer ons lichaam - door ziekte of ongeval - niet meer in staat is voldoende zuurstof op te nemen, te transporteren en te verbranden, moeten we extra zuurstof toedienen. De hoeveelheid toe te dienen zuurstof is afhankelijk van de oorzaak van het zuurstoftekort. De hoeveelheid toe te dienen zuurstof is ook afhankelijk van het gebruikte materiaal en de toestand van de klant. De arts schrijft voor hoeveel zuurstof gegeven moet worden. Dit gebeurt in liters per minuut. Je mag nooit op eigen initiatief de hoeveelheid verhogen. Bij bijvoorbeeld longemfyseem kan een overdosering aan zuurstof leiden tot een ademhalingsstilstand. Gevaren van zuurstof: Zuurstof is een niet brandbaar gas, dat een sterk brandbevorderend effect heeft. Er dienen dan ook de volgende veiligheidsmaatregelen getroffen te worden: Open vuur/ roken/ vonken dienen vermeden te worden De cilinder niet in de buurt van stopcontacten of elektrische apparatuur zetten. De cilinder niet in de zon of bij kachels plaatsen De cilinder moet stevig bevestigd worden, op een karretje of aan bed Olie en vet kunnen door contact met zuivere zuurstof spontaan ontbranden. Geen olie of vet gebruiken om apparatuur te smeren Een goede ventilatie van de ruimte is noodzakelijk om te voorkomen dat de zuurstofconcentratie in deze ruimte oploopt Melding brandweer/ Verzekering: Het is aan te bevelen de brandweer op de hoogte te stellen dat er medicinaal zuurstof in huis is. Het is ook aan te bevelen om de verzekeringsmaatschappij waarbij de diefstal en inboedel verzekering afgesloten is op de hoogte te stellen dat er medicinaal O2 in huis is, per aangetekende brief (in de thuissituatie) Via de neusbril: De klant ondervindt van deze wijze van toediening het minste overlast. Doordat er weinig irritatie van het neusslijmvlies optreedt, zullen de neusgaten niet snel verstopt raken en is de toedieningsmethode betrouwbaar Nadelen: het uit de neus vallen van de staafjes, en bij inademing via de mond is het minder effectief 16

17 Via de neuskatheter: Deze is effectief mits goed ingebracht. De gemiddelde afstand voor het inbrengen van de neuskatheter is de gemeten afstand van neusvleugel tot oorlel De zuurstof moet lopend ingebracht worden omdat: Er dan een betere controle van doorgankelijkheid is Er direct moet toediening begonnen wordt De klant geen overdosering krijgt door fouten bij instellen Via de ventimask: Bij meer dan 5 liter/minuut het ventimask gebruiken. Bij een ventimask krijgt de klant meer dan 60 % van de ingestelde O2 binnen. De dosis moet hier dus op aangepast worden. Een nadeel van het ventimask is snel een droge mond Bevochtiger: Een luchtbevochtiger wordt ingezet bij O2 toediening van 4 liter of meer per minuut. Naar behoefte kan dit ook bij een lagere dosering aangevraagd worden Bij continu gebruik van O2 wordt de bevochtiger vernieuwd wanneer deze bijna leeg is. Bij incidenteel gebruik om de 14 dagen 4.2 Zuurstof toedienen Benodigdheden: In gereed gebrachte cilinder, concentrator of tank met vloeibare zuurstof. (zie betreffend protocol hoe klaar te maken) Wegwerp neuskatheters, neusbrillen of ventimask. Pleister, leukopor of fixomull Schaar Veiligheidsspeld Zakdoekje of tissue Luchtbevochtiger Werkwijze: Klant inlichten Handen wassen Benodigdheden binnen handbereik Maak de O2cilinder of concentrator of vloeibare O2tank klaar voor gebruik volgens protocol Laat de klant zijn neus snuiten of maak de neusgaten schoon Controleer voor het inbrengen of de apparatuur werkt en het systeem doorgankelijk is (dit kan door de uitstroom te voelen op de rug van de hand of het uiteinde van de katheter even in het water houden. Het water moet borrelen) Inbrengen van de neuskatheter: Meet de lengte van inbrengen van de katheter op en mankeer dit met een klein stukje pleister (van puntje van neus tot oorlel) Stel de voorgeschreven hoeveelheid O2 in Breng de katheter stromend tot markering in neusgat en plak de katheter vast met een pleister aan de neus van de klant Bevestig de aanvoerslang met een stukje pleister en veiligheidsspeld aan de kleding, ter voorkoming dat de slang te veel aan de neus trekt 17

18 Aanleggen van zuurstofbril: Stel de voorgeschreven hoeveelheid O2 in Breng de neustips van de bril in de neusgaten waarbij het zich tussen de tips bevindende steuntje op de bovenlip komt te rusten Voer beide zijden van de toevoerslang achter de oren langs tot onder de kin en fixeer de lus door middel van strak trekken aan het ringetje Bij onrustige klanten kan de zuurstofbril beter op het achterhoofd gefixeerd worden. Let erop dat de klant dan niet op het aantrek ringetje ligt Complicaties: Zuurstofgebruik is gebonden aan een individueel nauwkeurig vastgestelde dosis Gebruik van te groten hoeveelheden O2 kan bijwerkingen geven; hierdoor is het effect van de therapie tegengesteld aan wat men ermee wil bereiken Een precieze instelling van de voorgeschreven dosis is van groot belang Bijwerkingen: Lokale irritatie van de slijmvliezen van de trachea en/ of bronchiën Depressie van het ademcentrum waardoor de natuurlijke diepten en frequentie van de ademhaling vermindert (hypoventilatie) Remming van de ademhaling en ophoping van koolzuur in het bloed kunnen leiden tot de volgende klachten: hoofdpijn, prikkelbaarheid, slaperigheid en/of bewustzijnsstoornissen Door hulpmiddelen zoals neusbril ed. kan er decubitus aan neus en of achter oren ontstaan 4.3 Instructie voor het klaarmaken voor gebruik van een zuurstofconcentrator Algemeen: Een zuurstofconcentrator filtert de bacteriën uit de lucht met een groffilter, een fijne viltfilter en een bacteriefilter. Hierna gaat de lucht naar een moleculaire zeef, waar de zuurstof van de stikstof wordt gescheiden. Resultaat is % O2 en 8-4% stikstof (N). Bij uitval van elektriciteit stopt de concentrator. Daarom moet er altijd een gebruiksklare cilinder bijgeleverd worden. De concentrator moet in een stofvrije omgeving geplaatst worden (niet op hoogpolig tapijt) en er moet minimaal 15 cm vrije ruimte rondom de concentrator blijven. Onderhoud: Groffilter: dagelijks gecontroleerd en minimaal een keer per weer gereinigd Fijne viltfilter: naar het aantal uur verbruiksuren zoals vermeld in gebruiksaanwijzing moet deze gereinigd worden Bacteriefilter: Wordt door de firma vervangen Bevochtiger: bij continu gebruik: wanneer deze bijna leeg is en bij wisselend gebruik standaard 1 x per 14 dagen 18

19 Benodigdheden: Concentrator Disposable bevochtiger Schone luchtfilters Toevoerslang Zo nodig tussenslang tussen apparaat en bevochtiger Wegwerp neuskatheters, neusbrillen of ventimask Gebruiksaanwijzing Randgeaard stopcontact Werkwijze: Klant inlichten Lees de handleiding van de concentrator Was de handen Benodigdheden binnen handbereik Bevestig de bevochtiger op de concentrator. Het is ook mogelijk deze bij het bed of de stoel van de klant te plaatsen. In dit geval moet er een slang (maximaal 12 meter) tussen de concentrator en bevochtiger geplaatst worden Bevestig de neuskatheter, zuurstofbril of ventimask aan de toevoerslang Controleer of de stekker in het stopcontact zit Druk de aan/ uit schakelaar in. Het lampje van de schakelaar gaat aan en alle functies worden kort gecontroleerd. Ook is het alarmsignaal enkele seconden hoorbaar Stel de hoeveelheid voorgeschreven O2 in. Het midden van het kogeltje geeft hierbij de hoeveelheid zuurstof per minuut aan Materialen opruimen Evalueren en rapporteren 4.4 Instructie voor het klaarmaken van een zuurstofcilinder Berekening inhoud cilinder: Inhoud O2 cilinder (staat in de cilinder gegraveerd in liter) bijvoorbeeld 20L De aangegeven stand op de manometer = atm. Of Bar Deze 2 gegevens met elkaar vermenigvuldigen geeft de aanwezige L O2 Voorbeeld: 20 x 150 = 3000 L. Daarbij is de voorgeschreven hoeveelheid van belang om de tijdsduur te berekenen wanneer de cilinder leeg is Bijvoorbeeld 2 liter per minuut, 3000 : 2 = 1500 minuten zuurstof 1500 : 60 min. = 25 uur zuurstof voorradig in de cilinder Een cilinder van 1 meter lang bevat 2000 liter O2, een kleine mobiele bevat 400 liter O2 Benodigdheden: Cilinder met O2 Drukregelaar met volume meter Aqua pack of bevochtiger Polyetheen toevoerslang Wegwerp neuskatheter/ bril of mask Pleister Cilinder wagen of beugel Haakse kraansleutel voor cilinderkraan en steeksleutel. 19

20 Gebruiksaanwijzing voor O2 apparaat Extra voorzieningen zo nodig: draagtassen, extra lange slangen o.i.d. Werkwijze: Klant inlichten Handleiding apparatuur lezen Handen wassen Benodigdheden klaar zetten Benaming van het gas controleren (staat in cilinder gegraveerd) Aquapack zo nodig bevestigen + datum van openen noteren Stofdopje verwijderen van de cilinder (aan de zijkant bovenaan de cilinder) Houd de drukregelaar precies horizontaal voor de opening Schroef nu de grote geribbelde moer vast, gebruik zo nodig een steeksleutel. Dit moet soepel gaat, zo niet houd hem dan iets scheef Controleer of de schroef voldoende vast zit Draai het ronde kraantje van de volumemeter naar rechts dicht Plaats nu de haakse cilindersleutel op de cilinderkraan, bovenop de cilinder. Draai de cilinderkraan naar links open, tot het niet meer verder Het mag niet sissen, sist het wel dan zit de drukregelaar niet goed. Sluit dan de cilinderkraan en laat de druk naar nul terugkomen, draag vervolgens de geribbelde moer van de drukregelaar vast. Open vervolgens weer de cilinderkraan en kijk op de manometer of de cilinder voldoende is gevuld Sluit de toevoerslang aan op de nippel van de drukregelaar of op de bevochtiger. Sluit op de toevoerslang een O2 bril, O2 katheter of ventimask aan Voor het toedienen moet het kraantje van de doseringsmeter worden geopend door het kraantje naar links te draaien, de bovenrand van de drijver geeft aan hoeveel liter O2 per minuut wordt toegediend. Breng het toedieningssysteem in volgens protocol O2 toedienen in Ruim de materialen op en was de handen, evalueer & rapporteer 4.5 Vloeibare zuurstof klaarmaken voor gebruik Algemeen: Het vloeibare zuurstof systeem bestaat uit een moedertank en een kleine draagbare tank. (draagset) Het kleine tankje (1000 liter) kan door de klant of verzorgende zelf bijgevuld worden uit de moedertank. Vloeibare O2 is zeer koud ( - graden). Bij direct contact met de huid zal dit bevriezen en verbranding geven Het moedervat en draagset verdampen of lekken altijd wat zuurstof als ze buiten gebruik zijn (zacht sissen). Het is van belang dat de vaten altijd rechtop (verticaal) te houden. Bij kantelen kan zuurstof ontsnappen Benodigdheden: Moedervat met vloeibare O2 Draagset Disposable bevochtiger Toevoerslang Wegwerp neuskatheters, neusmasker of ventimask Gebruiksaanwijzing 20

PATIËNTEN INFORMATIE. Suprapubische katheter

PATIËNTEN INFORMATIE. Suprapubische katheter PATIËNTEN INFORMATIE Suprapubische katheter 2 PATIËNTENINFORMATIE Door middel van deze folder wil het Maasstad Ziekenhuis u informeren over de suprapubische katheter. Wij adviseren u deze informatie zorgvuldig

Nadere informatie

De bloeddruk van een zorgvrager meten

De bloeddruk van een zorgvrager meten OPDRACHTFORMULIER De bloeddruk van een zorgvrager meten Naam student: Datum: Voordat je gaat oefenen 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met

Nadere informatie

Zuurstof toedienen via een neuskatheter, zuurstofbril of zuurstofmasker

Zuurstof toedienen via een neuskatheter, zuurstofbril of zuurstofmasker 1 1 1 1 1 0 1 0 1 0 1 0 Opdrachtformulier Zuurstof toedienen via een neuskatheter, zuurstofbril of zuurstofmasker Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen

Nadere informatie

H.367425.0915. Inbrengen katheter via de buik (suprapubische katheter)

H.367425.0915. Inbrengen katheter via de buik (suprapubische katheter) H.367425.0915 Inbrengen katheter via de buik (suprapubische katheter) Inleiding In overleg met uw behandelend arts is besloten bij u een suprapubische blaaskatheter in te brengen. De reden hiervoor is

Nadere informatie

PARENTERALE THUISVOEDING VIA EEN PICC EN DE BIONECTEUR. Protocol C: het afkoppelen van de perifeer ingebrachte PICC

PARENTERALE THUISVOEDING VIA EEN PICC EN DE BIONECTEUR. Protocol C: het afkoppelen van de perifeer ingebrachte PICC PARENTERALE THUISVOEDING VIA EEN PICC (Perifeer Ingebrachte Centraal veneuze Catheter) EN DE BIONECTEUR Protocol A: het vullen van het toedieningssysteem Protocol B: het aansluiten van de perifeer ingebrachte

Nadere informatie

Suprapubische katheter. Poli Urologie Route 60

Suprapubische katheter. Poli Urologie Route 60 00 Suprapubische katheter Poli Urologie Route 60 Het onderwerp suprapubische katheter is bedoeld als aanvulling op het gesprek met uw arts. De algemene informatie kan niet altijd recht doen aan iedere

Nadere informatie

Een suprapubisch katheter verwisselen

Een suprapubisch katheter verwisselen 0 0 0 0 0 0 Opdrachtformulier Een suprapubisch katheter verwisselen Naam student: Datum: Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten

Nadere informatie

Alleen door uitgebreid onderzoek kan uw longarts dit vaststellen.

Alleen door uitgebreid onderzoek kan uw longarts dit vaststellen. Longgeneeskunde Zuurstof thuis Inleiding U heeft in overleg met uw behandelend arts besloten dat u zuurstof thuis moet krijgen. Dit kan tijdelijk zijn bijvoorbeeld voor drie maanden tot aan de volgende

Nadere informatie

PATIËNTENINFORMATIE TRANSURETHRALE VERBLIJFSKATHETER

PATIËNTENINFORMATIE TRANSURETHRALE VERBLIJFSKATHETER PATIËNTENINFORMATIE TRANSURETHRALE VERBLIJFSKATHETER 2 TRANSURETHRALE VERBLIJFSKATHETER Door middel van deze folder wil Maasstad Ziekenhuis u informeren over de transurethrale verblijfskatheter. Wij adviseren

Nadere informatie

Suprapubische Katheter

Suprapubische Katheter Suprapubische Katheter In overleg met uw uroloog is besloten, dat u binnenkort een suprapubische katheter gaat krijgen. In deze folder krijgt u uitleg over de ingreep en over hoe om te gaan met de katheter.

Nadere informatie

Suprapubische catheter

Suprapubische catheter Suprapubische catheter 1 Inleiding In overleg met uw uroloog zal er bij u een suprapubische blaaskatheter ingebracht worden. Het doel van deze katheter is om de urine-afvloed uit de blaas te waarborgen

Nadere informatie

Gebruiksaanwijzing Helios

Gebruiksaanwijzing Helios 1 Gebruiksaanwijzing Helios Zorgvuldig doornemen voordat u het Helios-systeem gaat gebruiken. Dit is een uitgave van Linde Healthcare Benelux. Niets van deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar

Nadere informatie

Een suprapubische blaaskatheter

Een suprapubische blaaskatheter Een suprapubische blaaskatheter HET PLAATSEN VAN EEN SUPRAPUBISCHE BLAASKATHETER In overleg met uw arts zal er bij u een suprapubische blaaskatheter ingebracht worden. Het doel van deze katheter is om

Nadere informatie

Een perifeer infuus inbrengen

Een perifeer infuus inbrengen 0 0 0 0 0 0 Opdrachtformulier Een perifeer infuus inbrengen Naam student: Datum: Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of je

Nadere informatie

Suprapubische katheter

Suprapubische katheter Infobrochure Suprapubische katheter mensen zorgen voor mensen Inleiding Waarom een suprapubische blaaskatheter? Binnenkort wordt u in het Mariaziekenhuis opgenomen voor het inbrengen van een suprapubische

Nadere informatie

Het verwijderen van een suprapubisch katheter en het inbrengen van een ballonkatheter

Het verwijderen van een suprapubisch katheter en het inbrengen van een ballonkatheter 0 0 0 0 0 0 Opdrachtformulier Het verwijderen van een suprapubisch katheter en het inbrengen van een ballonkatheter Naam student: Datum: Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen

Nadere informatie

Inbrengen suprapubische katheter

Inbrengen suprapubische katheter Inbrengen suprapubische katheter Inleiding U heeft met uw arts besproken dat u een zogenoemde suprapubische katheter krijgt. In deze folder staat informatie over deze ingreep en het gebruik. Wat is een

Nadere informatie

Medicatie toedienen via inhalatie met een verstuiver, een poederinhalator of een vernevelapparaat

Medicatie toedienen via inhalatie met een verstuiver, een poederinhalator of een vernevelapparaat 0 0 0 0 0 0 Opdrachtformulier Medicatie toedienen via inhalatie met een verstuiver, een poederinhalator of een vernevelapparaat Naam student: Datum: Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en

Nadere informatie

BIJLAGEN STARTBEKWAME FASE BEROEPSOPDRACHT D

BIJLAGEN STARTBEKWAME FASE BEROEPSOPDRACHT D Beroepstaak D Verpleegtechnische vaardigheden en voorbehouden handelingen Crebo 95520 BIJLAGEN STARTBEKWAME FASE BEROEPSOPDRACHT D Bijlage 01 Overzicht verpleegtechnische en voorbehouden handelingen, die

Nadere informatie

Maag-Darm-Leverziekten. Instructie zelf toedienen van Methotrexaat (MTX)

Maag-Darm-Leverziekten. Instructie zelf toedienen van Methotrexaat (MTX) Afdeling: Maag-Darm-Leverziekten Onderwerp: Instructie zelf toedienen van Methotrexaat (MTX) Zelf toedienen van Methotrexaat door patiënt of mantelzorger In overleg met uw behandelend arts is besloten

Nadere informatie

Gebruiksaanwijzing Ambulox

Gebruiksaanwijzing Ambulox 1 Gebruiksaanwijzing Ambulox Zorgvuldig doornemen voordat u het Ambulox-systeem gaat gebruiken. Dit is een uitgave van Linde Healthcare Benelux. Niets van deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar

Nadere informatie

Zuurstof thuis. Meer lucht voor mensen met ernstig COPD. Waarom extra zuurstof nodig. Wanneer heeft u extra zuurstof nodig

Zuurstof thuis. Meer lucht voor mensen met ernstig COPD. Waarom extra zuurstof nodig. Wanneer heeft u extra zuurstof nodig Zuurstof thuis Meer lucht voor mensen met ernstig COPD Zuurstof is van levensbelang Leven kost energie. Voor lopen, denken, praten en zelfs voor niks doen is energie nodig. Alleen al onszelf warm houden

Nadere informatie

Informatie suprapubische katheter

Informatie suprapubische katheter Informatie suprapubische katheter Informatie voor patiënten F0271-3415 januari 2011 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

Een hoogopgaand klysma toedienen

Een hoogopgaand klysma toedienen 1 1 1 1 1 0 1 0 1 0 1 0 Opdrachtformulier Een hoogopgaand klysma toedienen Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten

Nadere informatie

Het aanbrengen van een condoomkatheter bij een incontinente zorgvrager

Het aanbrengen van een condoomkatheter bij een incontinente zorgvrager OPDRACHTFORMULIER Het aanbrengen van een condoomkatheter bij een incontinente zorgvrager Naam student: Datum: Voordat je gaat oefenen 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen

Nadere informatie

Subcutane Toediening. Handelingsprotocol

Subcutane Toediening. Handelingsprotocol Subcutane Toediening Handelingsprotocol SUBCUTANE TOEDIENING 2 Colofon Handelingsprotocol Subcutaan Uitgave augustus 2014 Erasmus MC Rotterdam Erasmus MC 's-gravendijkwal 230 3015 CE Rotterdam De in dit

Nadere informatie

OPLEIDING tot Verzorgende-IG. Ondersteuningsmagazijn. Beroepstaak D Startbekaam

OPLEIDING tot Verzorgende-IG. Ondersteuningsmagazijn. Beroepstaak D Startbekaam OPLEIDING tot Verzorgende-IG Ondersteuningsmagazijn Beroepstaak D Startbekaam Albeda college Branche gezondheidszorg Kwalificatieniveau 4 Cohort: 2010-2011 Fase: Startbekaam Naam student:. 1 D1.T1.KP.start.

Nadere informatie

PERMANENT KATHETER INBRENGEN EN VERZORGEN

PERMANENT KATHETER INBRENGEN EN VERZORGEN PERMANENT KATHETER INBRENGEN EN VERZORGEN 1150 Permanent katheter In overleg met uw uroloog is besloten bij u een permanente katheter in te brengen. Dit wordt een supra-pubische katheter genoemd. De reden

Nadere informatie

Gebruiksaanwijzing cilinderzuurstofsysteem

Gebruiksaanwijzing cilinderzuurstofsysteem Gebruiksaanwijzing cilinderzuurstofsysteem Linde Healthcare Benelux De Keten 7 5651 GJ Eindhoven, Nederland Tel. +31 88 327 62 76 Fax +31 88 327 62 77 info.homecare.nl@linde.com www.linde-healthcare.nl

Nadere informatie

BIJLAGEN STARTBEKWAME FASE BEROEPSOPDRACHT D

BIJLAGEN STARTBEKWAME FASE BEROEPSOPDRACHT D Beroepstaak D Verpleegtechnische vaardigheden en voorbehouden handelingen Crebo 95520 BIJLAGEN STARTBEKWAME FASE BEROEPSOPDRACHT D Bijlage 01 Overzicht verpleegtechnische en voorbehouden handelingen, die

Nadere informatie

Blaasspoelen met een blaasspuit of een urotainer

Blaasspoelen met een blaasspuit of een urotainer 1 1 1 1 0 1 0 0 1 Opdrachtformulier Blaasspoelen met een blaasspuit of een urotainer Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze

Nadere informatie

Het toedienen van medicijnen via oog, oor of neus

Het toedienen van medicijnen via oog, oor of neus 1 1 1 1 1 0 1 0 0 1 Opdrachtformulier Het toedienen van medicijnen via oog, oor of neus Naam student: Datum: Voordat je gaat oefenen 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen

Nadere informatie

Suprapubische katheter

Suprapubische katheter Suprapubische katheter Inleiding In overleg met uw arts zal er bij u een suprapubische blaaskatheter ingebracht worden. Het doel van deze katheter is om permanent de urine afvoer uit de blaas te waarborgen

Nadere informatie

Instructie zelf toedienen methotrexaat (MTX) door patiënt of mantelzorger

Instructie zelf toedienen methotrexaat (MTX) door patiënt of mantelzorger Instructie zelf toedienen methotrexaat (MTX) door patiënt of mantelzorger In overleg met uw behandelend arts is besloten zelf onderhuids (subcutaan) te gaan injecteren met methotrexaat (MTX). In deze

Nadere informatie

PICC Radboud universitair medisch centrum

PICC Radboud universitair medisch centrum PICC Inhoud De PICC 3 Waarom een PICC? 4 Inbrengen 4 Complicaties 5 Leefregels 6 Verzorging insteekplaats 6 Het heparineslot 7 Contact opnemen 7 Tot slot 7 In overleg met uw behandelend arts is besloten

Nadere informatie

Protocol: wegen met een (digitale) weegstoel

Protocol: wegen met een (digitale) weegstoel Protocol: wegen met een (digitale) weegstoel Doel Verzamelen van gegevens die nodig zijn om een beeld te krijgen van de gezondheidssituatie van de cliënt. Algemene opmerkingen Het wegen van de cliënt dient

Nadere informatie

UROLOGIE. Nefrostomiekatheter BEHANDELING

UROLOGIE. Nefrostomiekatheter BEHANDELING UROLOGIE Nefrostomiekatheter BEHANDELING Nefrostomiekatheter Na overleg met uw uroloog hebt u tijdelijk of blijvend een nefrostomiekatheter gekregen. De verpleegkundige zal u uitleggen hoe u de katheter

Nadere informatie

Nefrostomiekatheter Radboud universitair medisch centrum

Nefrostomiekatheter Radboud universitair medisch centrum Nefrostomiekatheter In overleg met uw behandelend arts is er besloten om bij u een nefrostomie-katheter in te brengen. In deze folder staat de gang van zaken rondom het plaatsen, het verzorgen en complicaties

Nadere informatie

De suprapubische katheter

De suprapubische katheter Polikliniek urologie 015/50.51.00 De suprapubische katheter Inleiding: Uw uroloog heeft samen met u de noodzaak van een suprapubische katheter besproken. In deze folder kan u alles rustig nalezen. Heeft

Nadere informatie

Een druppelklysma toedienen

Een druppelklysma toedienen 0 0 0 0 0 0 Opdrachtformulier Een druppelklysma toedienen Naam student: Datum: Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of je docent.

Nadere informatie

Naar huis met een blaaskatheter of suprapubische katheter

Naar huis met een blaaskatheter of suprapubische katheter Urologie Naar huis met een blaaskatheter of suprapubische katheter www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Plaatsing van de katheter... 3 Welke materialen gebruikt u bij de verzorging... 5 Belangrijke leefregels...

Nadere informatie

Suprapubische katheter

Suprapubische katheter Suprapubische katheter Inbrengen en verzorgen van de suprapubische katheter U bent patiënt bij de afdeling urologie van VU medisch centrum (Vumc). VUmc is een universitair medisch centrum waar medisch

Nadere informatie

1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of je docent.

1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of je docent. 1 1 1 1 1 0 1 0 1 0 1 0 Opdrachtformulier Vagina irrigeren Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of je

Nadere informatie

Een catheter. Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2015 pavo 0119

Een catheter. Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2015 pavo 0119 Een catheter Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2015 pavo 0119 Inleiding De uroloog heeft met u besproken dat u een catheter in uw blaas gaat krijgen. In deze folder willen wij u informeren over het

Nadere informatie

Toedieningswijzen van zuurstof

Toedieningswijzen van zuurstof Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Zuurstof toedienen Toedieningswijzen van zuurstof Via de neus en/of mond Zuurstof kan worden toegediend via een zuurstofneusbril, een (nasofaryngeale)

Nadere informatie

Een verblijfskatheter inbrengen bij een man

Een verblijfskatheter inbrengen bij een man 0 0 0 0 0 0 Opdrachtformulier Een verblijfskatheter inbrengen bij een man Naam student: Datum: Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten

Nadere informatie

Suprapubische katheter

Suprapubische katheter Urologie Suprapubische katheter www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Wat is een suprapubische katheter?... 3 Voorbereiding... 3 De ingreep... 3 Omgaan met de katheter... 5 Verwisselen van de katheter... 5

Nadere informatie

Blaaskatheter via de buik. Suprapubische katheter

Blaaskatheter via de buik. Suprapubische katheter Blaaskatheter via de buik Suprapubische katheter Uw uroloog heeft met u gesproken over de noodzaak om bij u een suprapubische katheter aan te leggen. In deze folder kunt u alles nog eens rustig doorlezen.

Nadere informatie

Een suprapubische catheter

Een suprapubische catheter Een suprapubische catheter Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2015 pavo 0107 Inleiding De uroloog heeft met u besproken dat u een suprapubische catheter gaat krijgen. In deze folder willen wij u informeren

Nadere informatie

Toedienen van Stesolid bij epilepsie

Toedienen van Stesolid bij epilepsie Sophia Kinderziekenhuis Uw kind is onderzocht op de afdeling Kinderneurologie wegens epilepsie. Bij sommige kinderen is het nodig de epilepsie te behandelen met anti-epileptica. Deze medicijnen zorgen

Nadere informatie

Informatie urinekatheter

Informatie urinekatheter Informatie urinekatheter Informatie voor patiënten F0370-3415 januari 2011 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

UROLOGIE. Buikkatheter. Suprapubische katheter ADVIES

UROLOGIE. Buikkatheter. Suprapubische katheter ADVIES UROLOGIE Buikkatheter Suprapubische katheter ADVIES Buikkatheter Na overleg met uw arts hebt u een buikkatheter ( suprapubische katheter ) gekregen. De verpleegkundige zal u uitleggen hoe u de katheter

Nadere informatie

Thuis met uw Suprapubische Katheter

Thuis met uw Suprapubische Katheter Thuis met uw Suprapubische Katheter Wat is een katheter? Een katheter is een holle, soepele buis waarmee urine uit de blaas wordt afgevoerd. Aan het uiteinde van de katheter zit een ballonnetje. Om de

Nadere informatie

Informatie over een verblijfscatheter. Afdeling Urologie

Informatie over een verblijfscatheter. Afdeling Urologie Informatie over een verblijfscatheter Afdeling Urologie Er is bij u een catheter ingebracht om de urine uit de blaas te laten lopen. U zult deze catheter gedurende korte of langere tijd inhouden. De behandelend

Nadere informatie

Het verwijderen van een wonddrain

Het verwijderen van een wonddrain 1 1 1 1 1 0 1 0 1 0 1 0 Opdrachtformulier Het verwijderen van een wonddrain Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten

Nadere informatie

Een kraamvrouw verzorgen in de kraamperiode

Een kraamvrouw verzorgen in de kraamperiode 1 1 1 1 1 0 1 0 1 0 1 0 Opdrachtformulier Een kraamvrouw verzorgen in de kraamperiode Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek

Nadere informatie

Verblijfskatheter Inbrengen en verzorgen. Maatschap Urologie IJsselland Ziekenhuis

Verblijfskatheter Inbrengen en verzorgen. Maatschap Urologie IJsselland Ziekenhuis Verblijfskatheter Inbrengen en verzorgen Maatschap Urologie IJsselland Ziekenhuis Inleiding In overleg met u is besloten om een katheter te plaatsen in uw blaas. In deze folder geven wij informatie over

Nadere informatie

Suprapubische katheter

Suprapubische katheter Suprapubische katheter Een katheter die ervoor zorgt dat de urine goed uit de blaas stroomt Een suprapubische katheter is een buis die door de uroloog door de buikwand boven het schaambeen in de blaas

Nadere informatie

Subtitel voorpagina. Kinderen met sondevoeding in de thuissituatie

Subtitel voorpagina. Kinderen met sondevoeding in de thuissituatie Kinderen met sondevoeding in de thuissituatie Subtitel voorpagina Kinderen met sondevoeding in de thuissituatie 1. Inleiding 3 2. Wat is sondevoeding 3 3. Op welke zijn manieren kan sondevoeding 3 toegediend

Nadere informatie

Het verzorgen van een PEG-sonde

Het verzorgen van een PEG-sonde 0 0 0 0 0 0 Opdrachtformulier Het verzorgen van een PEG-sonde Naam student: Datum: Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of

Nadere informatie

Suprapubische katheter (buikkatheter)

Suprapubische katheter (buikkatheter) Suprapubische katheter (buikkatheter) 2 Inleiding In overleg met uw arts zal er bij u een suprapubische katheter (= buikkatheter) ingebracht worden. Met deze katheter kan de urine de blaas uitlopen. De

Nadere informatie

Informatie over uw blaaskatheter

Informatie over uw blaaskatheter Informatie over uw blaaskatheter Als u niet meer goed kunt plassen, is soms een blaaskatheter nodig. De blaaskatheter helpt urine af te voeren uit uw blaas. De blaaskatheter wordt verwijderd als u weer

Nadere informatie

Zuurstoftherapie. Poli Longziekten

Zuurstoftherapie. Poli Longziekten 00 Zuurstoftherapie Poli Longziekten Inleiding Zuurstof is een reuk-, kleur- en smaakloos gas. De dampkring rond de aarde en dus de lucht die wij inademen, bestaat voor 21% uit zuurstof. Wij hebben zuurstof

Nadere informatie

Zuurstof thuis Radboud universitair medisch centrum

Zuurstof thuis Radboud universitair medisch centrum Zuurstof thuis Zuurstof Bij een ernstige hart- of longaandoening is de aanvoer van zuurstof via de longen naar het bloed verminderd. Hierdoor kan zuurstoftekort ontstaan. Een langdurig tekort kan leiden

Nadere informatie

Suprapubische katheter

Suprapubische katheter Suprapubische katheter Urologie Beter voor elkaar 2 Inleiding In overleg met uw arts zal er bij u een suprapubische blaaskatheter ingebracht worden. Het doel van deze katheter is om te zorgen dat de permanente

Nadere informatie

Mond- en keelholte uitzuigen

Mond- en keelholte uitzuigen 1 1 1 1 1 0 1 0 1 0 1 0 Opdrachtformulier Mond- en keelholte uitzuigen Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten

Nadere informatie

Afdeling: Urologie. Onderwerp: Blaaskatheter

Afdeling: Urologie. Onderwerp: Blaaskatheter Afdeling: Urologie Onderwerp: Blaaskatheter Blaaskatheter Inleiding In overleg met uw arts zal er bij u een blaaskatheter ingebracht worden. Het doel hiervan is om te zorgen dat de urine permanent afloopt

Nadere informatie

Zuurstof Wanneer heeft u extra zuurstof nodig? Voorw aarden voor zuurstof thuis Hoeveel en hoelang zuurstof?

Zuurstof Wanneer heeft u extra zuurstof nodig? Voorw aarden voor zuurstof thuis Hoeveel en hoelang zuurstof? ZUURSTOF THUIS Bij een ernstige hart- of longaandoening is de aanvoer van zuurstof via de longen naar het bloed verminderd. Hierdoor kan er een zuurstoftekort ontstaan. In deze folder leest u meer over

Nadere informatie

Scholingsaanbod vanaf 1 september 2014 t/m eind 2014

Scholingsaanbod vanaf 1 september 2014 t/m eind 2014 Scholingsaanbod vanaf 1 september 2014 t/m eind 2014 Basiscursus 1: Het bepalen van een bloedsuiker en het toedienen van insuline maandag 08 september van 09.00 12.00 maandag 24 november van 09.00 12.00

Nadere informatie

Sandoz B.V. Page 1/5 Xylometazoline HCl Sandoz neusdruppels 0,5/1,0. 1313-V6 mg/ml 1.3.1.3 Package Leaflet januari 2009

Sandoz B.V. Page 1/5 Xylometazoline HCl Sandoz neusdruppels 0,5/1,0. 1313-V6 mg/ml 1.3.1.3 Package Leaflet januari 2009 Sandoz B.V. Page 1/5 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER XYLOMETAZOLINE HCl SANDOZ NEUSDRUPPELS 0,5/1,0 MG/ML, OPLOSSING Lees deze bijsluiter zorgvuldig door, want deze bevat belangrijke informatie

Nadere informatie

Methotrexaat. Informatie en instructie over Methotrexaatinjecties in de thuissituatie. Wat is MTX? Wanneer mag u niet spuiten?

Methotrexaat. Informatie en instructie over Methotrexaatinjecties in de thuissituatie. Wat is MTX? Wanneer mag u niet spuiten? Methotrexaat Informatie en instructie over Methotrexaatinjecties in de thuissituatie In deze handleiding kunt u lezen hoe u zelf of uw mantelzorger Methotrexaat (verder afgekort als MTX) kunt toedienen

Nadere informatie

Blaaskatheter Radboud universitair medisch centrum

Blaaskatheter Radboud universitair medisch centrum Blaaskatheter U krijgt een blaaskatheter om de urine te laten weglopen. Een katheter is een soepele, holle slang. De katheter blijft zitten in de blaas doordat er een ballonnetje wordt opgeblazen in de

Nadere informatie

PICC-lijn Radboud universitair medisch centrum

PICC-lijn Radboud universitair medisch centrum PICC-lijn Inhoud De PICC-lijn 3 Waarom een PICC-lijn? 4 Inbrengen 4 Complicaties 5 Leefregels 6 Verzorging insteekplaats 6 Het heparineslot 7 Contact opnemen 7 Telefoonnummers: 7 Tot slot 7 In overleg

Nadere informatie

Percutane Endoscopische Gastrostomie (PEG)

Percutane Endoscopische Gastrostomie (PEG) Percutane Endoscopische Gastrostomie (PEG) In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot een Percutane Endoscopische Gastrostomie (PEG) op de afdeling Centrale Endoscopie van het Radboudumc.

Nadere informatie

GEBRUIKSAANWIJZING ROMED ELECTRONISCHE BLOEDDRUKMETER (BP-0500)

GEBRUIKSAANWIJZING ROMED ELECTRONISCHE BLOEDDRUKMETER (BP-0500) GEBRUIKSAANWIJZING ROMED ELECTRONISCHE BLOEDDRUKMETER (BP-0500) Belangrijke aanwijzingen voor het verkrijgen van goede metingen 1. Eet en drink (alcohol) niet, rook of sport niet voor het meten van de

Nadere informatie

Zuurstof thuis. Hart-long centrum. mca.nl

Zuurstof thuis. Hart-long centrum. mca.nl Zuurstof thuis Hart-long centrum mca.nl Inhoudsopgave Waarom extra zuurstof? 3 Wanneer is zuurstof thuis zinvol? 3 Hoeveel en hoelang zuurstof 3 Mogelijkheden voor zuurstof thuis 4 Heeft u nog vragen?

Nadere informatie

Overzicht vaardigheden

Overzicht vaardigheden Overzicht vaardigheden hbo Verpleegkunde Versie 1.1 Noordhoff Health Het Spoor 8-14 3994 AK HOUTEN 088-522 68 66 zorgpadhbo@noordhoff.nl Noordhoff Health, aantoonbaar beter. www.noordhoff-health.nl Inhoudsopgave

Nadere informatie

XYLOMETAZOLINEHYDROCHLORIDE 1 MG/ML NEUSDRUPPELS SAMENWERKENDE APOTHEKERS, OPLOSSING

XYLOMETAZOLINEHYDROCHLORIDE 1 MG/ML NEUSDRUPPELS SAMENWERKENDE APOTHEKERS, OPLOSSING Samenwerkende Apothekers Nederland bv Page 1/5 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER XYLOMETAZOLINEHYDROCHLORIDE 1 MG/ML NEUSDRUPPELS SAMENWERKENDE APOTHEKERS, OPLOSSING Lees deze bijsluiter zorgvuldig

Nadere informatie

Omgaan met een katheter

Omgaan met een katheter Omgaan met een katheter Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Urine-opvangzakken 2 Persoonlijke hygiëne 4 Wennen aan de katheter 4 Aandachtspunten 4 Tot slot 5 Belangrijke telefoonnummers

Nadere informatie

Met een katheter naar huis

Met een katheter naar huis Met een katheter naar huis U hebt een katheter gekregen. Dit kan tijdelijk of permanent zijn. De reden hiervoor kan verschillend zijn. Het is de bedoeling dat de urine zonder problemen kan aflopen in de

Nadere informatie

Maatschap Urologie. Inbrengen van een dubbel J katheter

Maatschap Urologie. Inbrengen van een dubbel J katheter Maatschap Urologie Inbrengen van een dubbel J katheter Algemeen In overleg met uw arts zal bij u een dubbel-j katheter worden ingebracht. Dit is een inwendige katheter die in de urineleider gebracht wordt

Nadere informatie

Package Leaflet juli 2014

Package Leaflet juli 2014 Page 1/5 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER xylometazoline HCl 0,5 / 1,0 mg/ml oplossing xylometazoline HCl Lees deze bijsluiter zorgvuldig door, want deze bevat belangrijke informatie voor u.

Nadere informatie

Urologie Blaaskatheter via de buik / suprapubische katheter

Urologie Blaaskatheter via de buik / suprapubische katheter Urologie Blaaskatheter via de buik / suprapubische katheter polikliniek urologie = route 12 poliklinisch Inleiding De uroloog heeft met u gesproken over de noodzaak om bij u een suprapubische katheter

Nadere informatie

BIJSLUITER. NAFAZOLINENITRAAT 0,025% en 0,05% oogdruppels

BIJSLUITER. NAFAZOLINENITRAAT 0,025% en 0,05% oogdruppels BIJSLUITER NAFAZOLINENITRAAT 0,025% en 0,05% oogdruppels Lees de hele bijsluiter goed vóórdat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in voor u. - Bewaar deze bijsluiter.

Nadere informatie

Het aanleggen van een drukverband om de pols, duimmuis, knie, enkel en elleboog

Het aanleggen van een drukverband om de pols, duimmuis, knie, enkel en elleboog OPDRACHTFORMULIER Het aanleggen van een drukverband om de pols, duimmuis, knie, enkel en elleboog Naam student: Datum: Voordat je gaat oefenen 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer

Nadere informatie

Protocol Geneesmiddelenverstrekking

Protocol Geneesmiddelenverstrekking 1 Protocol Geneesmiddelenverstrekking 2 Inhoud 1.Inleiding... 3 2. Toediening geneesmiddelen... 3 1.1. Geneesmiddelen zonder voorschrift... 3 1.2. Geneesmiddelen met voorschrift... 3 1.3. Aandachtspunten...

Nadere informatie

Verzorging nierkatheter nefrostomie katheter

Verzorging nierkatheter nefrostomie katheter Verzorging nierkatheter nefrostomie katheter Polikliniek urologie U heeft zojuist een slangetje in uw nier gekregen om de urine weg te laten lopen. Dit slangetje wordt een nierkatheter of nefrostomie katheter

Nadere informatie

Suprapubisch katheter

Suprapubisch katheter Suprapubisch katheter Afdeling urologie In overleg met uw arts is besloten om bij u een suprapubisch blaaskatheter in te brengen. In deze folder leest u meer informatie over het inbrengen van deze katheter.

Nadere informatie

BIJSLUITER. PREDNISOLON NEOMYCINE oog/oor druppels

BIJSLUITER. PREDNISOLON NEOMYCINE oog/oor druppels BIJSLUITER PREDNISOLON NEOMYCINE oog/oor druppels Lees de hele bijsluiter goed vóórdat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in voor u. - Bewaar deze bijsluiter. Misschien

Nadere informatie

Deze folder informeert u over de verzorging van de Broviaccatheter

Deze folder informeert u over de verzorging van de Broviaccatheter Verzorging van de Broviac-catheter in de thuissituatie Deze folder informeert u over de verzorging van de Broviaccatheter in de thuissituatie. Uw kind mag naar huis na de ziekenhuisopname, maar dient de

Nadere informatie

Maatschap Urologie. Met een katheter naar huis

Maatschap Urologie. Met een katheter naar huis Maatschap Urologie Inleiding U heeft zojuist een blaaskatheter gekregen om de urine te laten weglopen. Een katheter is een soepele slang waardoor urine uit de blaas kan aflopen. Deze slang blijft vastzitten

Nadere informatie

Risicovolle. Voorbehouden. Handelingen

Risicovolle. Voorbehouden. Handelingen Risicovolle en Voorbehouden Datum: correcte datum aangeven Pagina 1 van 11 Versie nr.: V1 01102012 Inleiding Op 1 december 1997 is de Wet BIG in werking getreden. De doelstelling van deze wet is het bevorderen

Nadere informatie

Een verblijfskatheter inbrengen bij een vrouw

Een verblijfskatheter inbrengen bij een vrouw 1 1 1 1 0 1 0 0 1 Opdrachtformulier Een verblijfskatheter inbrengen bij een vrouw Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze

Nadere informatie

Pijnbestrijding bij kanker

Pijnbestrijding bij kanker INTERNE GENEESKUNDE Pijnbestrijding bij kanker met morfinepleisters BEHANDELING Pijnbestrijding bij kanker U wordt in het St. Antonius Ziekenhuis behandeld voor kanker. Ten gevolge van de kanker heeft

Nadere informatie

Het plaatsen van een PEG-sonde krijgt u alleen wanneer u langer dan vier tot zes weken moet worden gevoed met sondevoeding.

Het plaatsen van een PEG-sonde krijgt u alleen wanneer u langer dan vier tot zes weken moet worden gevoed met sondevoeding. Patiënteninformatie MDL Voedingsproblemen Wanneer u voedingsproblemen heeft krijgt u een PEG-sonde. PEG staat voor Percutane Endoscopische Gastrostomie, dat is een verbinding met de maag door de buikwand

Nadere informatie

BIJSLUITER. PILOCARPINE 0,125%, 1% en 4% oogdruppels

BIJSLUITER. PILOCARPINE 0,125%, 1% en 4% oogdruppels BIJSLUITER PILOCARPINE 0,125%, 1% en 4% oogdruppels Lees de hele bijsluiter goed vóórdat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in voor u. - Bewaar deze bijsluiter. Misschien

Nadere informatie

Sandoz B.V. Page 1/5 Xylometazoline HCl Sandoz neusspray 1,0 mg/ml 1313-V Package Leaflet juli 2012

Sandoz B.V. Page 1/5 Xylometazoline HCl Sandoz neusspray 1,0 mg/ml 1313-V Package Leaflet juli 2012 Sandoz B.V. Page 1/5 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Xylometazoline HCl Sandoz neusspray 1,0 mg/ml, neusspray, oplossing Xylometazoline HCl Lees deze bijsluiter zorgvuldig door, want deze

Nadere informatie

Het inbrengen van een peritoneale dialysekatheter

Het inbrengen van een peritoneale dialysekatheter Het inbrengen van een peritoneale dialysekatheter HET PLAATSEN VAN EEN PERITONEALE DIALYSEKATHETER U heeft van de nefroloog (arts gespecialiseerd in nierziekten) te horen gekregen dat u binnenkort moet

Nadere informatie

Suprapubische katheter

Suprapubische katheter Suprapubische katheter Er is voor u een afspraak gemaakt om een suprapubische katheter te plaatsen. Suprapubisch betekent boven het schaambeen. De uroloog heeft u daar reeds over ingelicht. In deze folder

Nadere informatie