Pensioen met visie. Interessant programma, kan ervaringen en kennis vormen het denken. Vandaar dat Helen kort de bijdragen aan versnelling

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Pensioen met visie. Interessant programma, kan ervaringen en kennis vormen het denken. Vandaar dat Helen kort de bijdragen aan versnelling"

Transcriptie

1 KPS najaarscongres Pensioen en de Politiek 21 november 2014 Op vrijdagmorgen 21 november 2014 hield de Kring van Pensioenspecialisten (KPS) haar jaarlijkse najaarscongres Pensioen en de Politiek in het Louwmuseum te Den Haag. Het congres had als thema: Pensioen met visie Achtervolgd door het verleden, stilstaand in het heden, loop ik de toekomst tegemoet 1 Het thema van deze ochtend wordt ingeleid door Helen Heijbroek, Nu bij najaarscongres van voorzitter van de KPS. Het verleden kunnen we niet loslaten bij in Den Haag. vorming van visie over ons toekomstig pensioenstelsel Onze Interessant programma, kan ervaringen en kennis vormen het denken. Vandaar dat Helen kort de bijdragen aan versnelling belangrijke gebeurtenissen en documenten benoemt die aan de wieg pensioendialoog. Hard nodig! #kps stonden van de brede pensioendiscussie waarmee werkgroepen van KPS uitvoerig aan de slag zijn gegaan. Daarna staat Helen stil bij de huidige (maatschappelijke) ontwikkelingen die de roep om een bredere dialoog hebben versterkt en versneld. Helen geeft inzicht in de oriëntatiefase, de adviesaanvraag aan de SER en het proces van de Nationale Pensioendialoog die in 2014 zijn opgestart door SZW. Tijdens dit congres geven sprekers hun visie op de bouwstenen voor het toekomstige pensioenstelsel, waarbij regelmatig de vraag wordt opgeworpen wie de regie neemt in de transitie. Niet tegenover, maar met elkaar Theo Nijman, wetenschappelijk directeur van Netspar, verhaalt hoe 9 pensioenspecialisten met aanvankelijk zeer uiteenlopende ideeën over de toekomst van ons stelsel tot elkaar zijn gekomen en een gezamenlijke visie hebben uitgewerkt. Dit leidde tot het voorstel voor de Persoonlijke Pensioenrekening (PPR) met als uitgangspunt: Transparantie in opbouw- en uitkeringsfase Individuele eigendomsrechten door kapitaalopbouw Collectief met lagere kosten Delen van overlevingsrisico (biometrisch rendement) Uitkering is levenslang Opgebouwde waarde vervalt bij overlijden niet aan nabestaanden Waarde na overlijden blijft in collectieve pot en vangt langlevenrisico op doordat het overlevingsrendement (biometrisch rendement) toeneemt naarmate de leeftijd van de deelnemers vordert. Nabestaandenpensioen moet apart worden geregeld Collectief beleggen, maar maatwerk in beleggingsbeleid waarbij het risicomanagement wordt afgestemd op het individu Nijman concludeert dat de PPR de voordelen van DB- en DC-regelingen combineert. De kracht van het collectief is in de PPR uitgewerkt. Maar de PPR is minder rentegevoelig en er vindt geen intergenerationele herverdeling plaats anders dan door het biometrisch rendement. De persoonlijke pensioenrekening biedt ook een pensioenoplossing voor de toenemende groep ZZP ers. Daarnaast wijst Nijman erop dat door ontvlechting van het beleggings- en verzekeringsrisico en de risicodelingsfunctie de flexibiliteit, het maatwerk en innovatie worden bevorderd. Deze ontvlechting is een belangrijke pijler van de PPR. Ook in de uitkeringsfase blijft de kapitaalwaarde zichtbaar van de individuele pensioenrekening waarbij in meer of mindere mate kan worden belegd. De mate van risicobereidheid kan per individu worden bepaald (een gepensioneerde die ook andere vermogenscomponenten heeft, kan wat zijn pensioen betreft een groter deel in aandelen beleggen). 1 Loesje Onder de indruk van 'PPR' voorstel Nijman cs: de persoonlijke Pensioen Rekening. Verdient brede

2 Het afstemmen van het risicoprofiel op karakteristieken van het individu kan door rechten in kapitaal te definiëren zonder dat belangenconflicten ontstaan over subjectieve waardering. Op deze wijze kunnen alle generaties met elkaar collectief pensioen opbouwen zonder dat ze tegenover elkaar komen te staan door intergenerationele herverdelingsaspecten. Nijman pleit ervoor om de rol van de overheid te beperken tot het scheppen van randvoorwaarden. De overheid dient voorwaarden vast te stellen voor een levenslange uitkering (de sterkmaker van het Nederlandse stelsel ), de mate van solidariteit en het fiscale kader van de pensioenpremies. Uit de reacties uit de zaal blijkt dat veel pensioenspecialisten de visie van de projectgroep van Netspar zeer interessant vinden. Op de website van Netspar is het rapport over de PPR met risicodeling in te zien. Niet vanuit de techniek, maar vanuit behoeften deelnemer Julie Visser, lid van de werkgroep Visies op ons toekomstig pensioenstelsel gaat in op de aanpak en het proces van de werkgroep. De werkgroep van ruim 30 deelnemers van KPS, heeft zich het afgelopen jaar met veel energie gestort op het leveren van input voor de Nationale Pensioendialoog. Niet de techniek stond in dit proces voorop, wat je doorgaans van een specialist mag verwachten, maar de vraag over de maatschappelijke rol van pensioen. De deelnemers van de werkgroep hebben uitgebreid stilgestaan bij de vraag welke maatschappelijke trends zij zien, welke (nieuwe) behoeften daaruit voortvloeien en wat dat betekent voor de invulling van een toekomstbestendig pensioen voor de burger. Met deze aanpak werd toegewerkt naar een eenduidig referentie- en begrippenkader en het fundament gelegd voor een duurzaam pensioenbouwwerk. Al hoewel Julie moet bekennen dat over bepaalde trends geen eenduidigheid bereikt kon worden. Dat verklaart tegelijkertijd waarom de werkgroep niet één maar meerdere visies als oplossingsrichting aandraagt. De burger (onafhankelijk van arbeidsrelatie) staat centraal in de uitwerking van de juiste oplossingsrichting De werkgroep signaleerde de volgende kernbehoeften van de burger: Kijk, dat spreekt aan: metafoor auto's en pensioen. Van oud naar nieuw. Werkzekerheid Inkomenszekerheid Onafhankelijkheid Meer grip op zorg en zekerheid Meer grip op financiële situatie Handelingsperspectief l eenvoud Betrouwbare instanties Maar naast de burger werd gekeken naar andere belangrijke stakeholders in het pensioenveld: de werkgever en de overheid. Belangrijke behoeften van werkgever zijn: stabiele en voorzienbare pensioenlasten, eenvoud, goede organisatie van NP- en AO-risico, harmonisatie t.o.v. buitenland en consistent beleid van overheid in wet- en regelgeving. Wat de overheid betreft zijn belangrijke pijlers: voorkomen van armoedeval, mate van zelfredzaamheid, budgetteerbaar en grip op wet- en regelgeving. Met dit kader is de werkgroep vervolgens aan de slag gegaan om oplossingsrichtingen uit te werken. Annemiek Vollenbroek, eveneens deelnemer van de werkgroep, licht tijdens het congres de verschillende visies toe. Zij benoemt de elementen waarover consensus is bereikt en die de stenen vormen waarmee de werkgroep kan bouwen.

3 Er is consensus over: 1. Behoud AOW als basisvoorziening (zekerheid burgers, voorkomt armoedeval) maar wel verschillende meningen over omvang AOW 2. Aanvullend pensioen is arbeidsneutraal en individueel (antwoord op flexibele arbeidsmarkt; grip door eigendom) 3. Maatwerk t.a.v. individuele pensioendoelen (grip door duidelijke individuele norm) 4. Maatwerk t.a.v. keuzevaardigheid burgers (grip door handelingsperspectief; voorkomen armoedeval) 5. Eenvoud en transparantie (biedt burger grip op eigen situatie, biedt werkgever grip op arbeidsvoorwaarde pensioen, biedt overheid grip en beheersbaarheid van budget en wet- en regelgeving. Deze punten van consensus leiden tot de volgende oplossingsrichtingen. I. Pensioen als eenvoudige arbeidsvoorwaarde vanuit werkgeversperspectief (biedt geoormerkt looncomponent aan als % van de PG) II. III. Het premiepensioen met individuele pensioenrekening voor de burger. Het modulair opgebouwd pensioen, waarbij de module waar de burger onder valt wordt bepaald door de hoogte van zijn inkomen. IV. Het nationale pensioen met één verplichte individuele beschikbare premieregeling, waarbij 80% van premie een garantierendement kent en 20% besteed wordt voor risicopremie en vorming individuele buffer. Deze oplossingsrichtingen zijn terug te vinden in het binnenkort op te leveren visiedocument van de werkgroep. De werkgroep heeft nog geen consensus over punten als verplichtstelling, verantwoordelijkheid, mate van zekerheid, de hoogte van de pensioenambitie en het ontschotten van pensioen, wonen en zorg. Annemiek toont aan dat buiten de KPS dat beeld niet anders is. Ook andere partijen hebben geen eenduidig beeld over deze elementen. Zij pleit in haar slotwoord dan ook voor nader onderzoek naar maatschappelijke trends en behoeften van de verschillende belanghebbenden op elementen waar consensus ontbreekt of twijfel bestaat. Op basis van dit zogenaamde klantprofiel van de BV Nederland dient de overheid, ongeacht de actuele samenstelling van de coalitie, een langetermijnvisie vast te stellen. Deze visie kan vervolgens naar pensioentechnische oplossingen worden vertaald. De werkgroep adviseert de regie van dit traject bij een onafhankelijke partij te leggen die continuïteit biedt. Waak voor een stelsel waarin PENSIOEN transformeert naar NOP IS NEE Vanuit de KPS werkgroep Jong gaf Jolanda Ram een korte opfriscursus van de visies op ons toekomstig Primeur congres: optreden 'jongeren', dus 40-minners. Doorbraak in vergrijsde sector. stelsel die tot op heden door jongerenorganisaties over de bühne zijn gebracht. Het 10-puntenplan van de jongerenorganisaties Jovd, Jonge socialisten en Jonge democraten toont overigens veel raakvlakken met de PPR die vorige spreker Nijman aandroeg. Het pensioenakkoord 2013 van de vakbondsjongeren CNV en FNV en de ideeën van het Pensioenlab tonen aan dat er nog geen eenduidigheid bestaat over vraagstukken van verplichtstelling, risicodeling en keuzevrijheid. Maar ook in deze groepen is zichtbaar dat men de dialoog met elkaar zoekt om vooruit te komen. De selfies die de werkgroep Jong heeft verzameld geven een frisse blik op de gedachten over pensioen vanuit de leeftijdsgroepen van 5 tot 50+. Roderick Loeber van de Filmpje KPS-werkgroep jongeren & pensioen laat via selfies een briljant anagram zien: 'Sine werkgroep Jong waarschuwt voor het al te rigoureus omgooien van het pensioenstelsel. In beeldspraak laat hij zien dat het risico bestaat dat belangrijke waarden uit ons pensioensysteem verdwijnen en pensioen transformeert naar een stelsel dat niet beantwoordt aan de waarden die jongeren belangrijk vinden. De werkgroep Jong onder voorzitterschap van Tim Zuiderman zal de pijlers die zij belangrijk vindt voor het stelsel zoals collectiviteit, gerichte risicodeling, keuzevrijheid, eigendomsrechten en algemene pensioenplicht in haar toekomstvisie verder uitwerken.

4 KPS-Award Na de pauze volgde de uitreiking van de KPS Award die om de twee jaar toegekend wordt aan een persoon die een bijzondere bijdrage heeft geleverd aan het pensioendebat. De jury heeft unaniem Dr. P.H. Omtzigt voorgedragen voor de KPS Award De jury is van mening dat Pieter Omtzigt met zijn pensioenkennis en de invulling van zijn rol in het pensioendebat uitstijgt boven collega pensioenwoordvoerders in de Eerste en Tweede Kamer en daarmee een belangrijke rol vervult in het pensioenveld. In haar beslissing heeft de jury de volgende kernpunten mee laten wegen: Pieter stelt het algemeen belang van het Nederlandse pensioenstelsel naast zijn eigen partijbelang centraal. Is in staat de juiste vragen te stellen en toetst regelmatig uitvoerbaarheid van wetsvoorstellen. Is anker en stabiele factor in politiek Den Haag met goede kennis van dossier en regelgeving en weet dit te plaatsen in het grotere geheel. Is makkelijk benaderbaar, laat zich informeren en neemt dit mee. Geeft niet alleen input in het nationale pensioendebat, maar heeft als pensioenrapporteur van de Tweede Kamer een waardevolle inbreng in Brussel. Met genoegen reikte Helen Heijbroek de KPS Award uit aan Pieter Omtzigt. Hij reageerde bijzonder verrast op deze prijs en ziet deze award als aanmoediging in het uitdagende proces dat moet leiden tot een toekomstbestendig pensioenstelsel. Award: de Kennisbewaarder Paneldiscussie Na deze uitreiking gingen Paul le Doux (Jovd), Ap Fraterman (VNO/NCW), John Landman (DNB), Pieter Omtzigt (CDA) en Bas Schuurmans (Nibud) met elkaar in debat onder leiding van Martijn de Greve. De panelleden kregen bij aanvang van het debat de gelegenheid om een vraag te stellen aan een medepanellid. Veel vragen gingen over visie op het pensioen voor de zelfstandigen. Helaas was Henk Wesselo (FNV Zelfstandigen) wegens ziekte niet beschikbaar om in te gaan op de vragen. Maar in de zaal waren voldoende ZZP ers om te reageren op de vraag: Moet er een pensioenplicht komen voor de ZZP er? Waarom is pensioen voor een grote groep van werknemers wel verplicht, terwijl deze verplichting er niet is voor een steeds grotere groep van zelfstandigen? De inschrijving voor de onlangs van start gegane vrijwillige ZZP-pensioenregeling loopt nog niet storm. Een ZZP er in de zaal gaf aan een bewuste keuze te willen maken tussen investeringen in de zaak, woning, opleiding en pensioenpot. Paul le Doux pleit voor verplichtstelling, omdat niet alle ZZP ers een dergelijke keuze kunnen of willen maken. Door

5 versoepeling van het ontslagrecht neemt de instroom van ZZP ers die weinig tot geen pensioen opbouwen alleen maar toe. Op het moment dat deze groep pensioenbewust wordt is een inhaalslag dikwijls te kostbaar en niet meer haalbaar. John Landman geeft aan dat de vraag over de verplichting uiteindelijk een politieke keuze zal zijn waarbij gekeken moet worden naar elementen als armoedebestrijding, een goed levensniveau en de taken die de Europese wetgeving op dit vlak aan de politiek oplegt. Ook Pieter Omtzigt ziet het pensioen van de ZZP ers als onderdeel van een groter geheel, namelijk van de veranderende arbeidsmarkt. Niet alleen pensioen maar ook de VAR is een punt dat de aandacht vraagt. Tijdens dit congres concluderen we met elkaar dat het stelsel zich richting een eigen pensioenpot verschuift, hetgeen een aantal jaren geleden in bepaalde kringen niet denkbaar was. We zitten weliswaar nu nog in een rouwproces en moeten we afscheid nemen van het oude DB, maar tegelijkertijd lukt het ons ook om vrijer over DC te praten. In die zin zijn er vorderingen gemaakt in het open en vrij denken over diverse opties van ons toekomstig pensioenstelsel. John Landman complimenteert Nijman met de uitwerking van de PPR waarin het goede van DB en DC wordt gecombineerd en de werkgroep van KPS voor hun grondige en originele aanpak in de benadering van de bouwstenen voor ons toekomstig stelsel. Hij is zich ervan bewust dat een fundamentele wijziging van het pensioenstelsel consequenties kan hebben voor gevestigde belangen. Het is niet erg om belangen te hebben maar je moet weten wanneer deze belangen de nodige ontwikkelingen in de weg staan. In de afronding van het debat doet Pieter Omtzigt de oproep aan sociale partners (SER) te komen met een gedragen advies aan de overheid, zodat de politieke partijen - over de partijen heen de kaders kunnen schetsen van een duidelijk pensioenplan voor de 2 e pijler. Voor goede pensioenhervorming is brede maatschappelijke coalitie nodig. congres. Voor de komende tijd krijgen de aanwezigen de opdracht mee om enerzijds na te denken over het transitiepad en anderzijds de deelnemer te betrekken in het proces dat de sector nu doorloopt. Haak de deelnemer nu aan, want anders gaat dat ten koste van het draagvlak! Meer informatie over het najaarscongres vindt u terug op de website van KPS met onder andere presentaties, foto s en rapport Netspar. JK

De toekomst van ons pensioen

De toekomst van ons pensioen De toekomst van ons pensioen Verdieping inbreng in De Nationale Pensioendialoog Peter Borgdorff PFZW 18 maart 2015 L e a d e r s h i p E n t r e p r e n e u r s h i p Ste wa r d s h i p info@nyenrode.nl

Nadere informatie

Netspar 14 nov 2014 - Jan Tamerus 1

Netspar 14 nov 2014 - Jan Tamerus 1 Netspar 14 nov 2014 - Jan Tamerus 1 Brug mogelijk tussen twee werelden? Collectieve risicodeling, je moet het niet willen! Bijna geen meerwaarde meer Complex Niet te waarderen Je doet aan herverdeling

Nadere informatie

PENSIOEN IN BEWEGING! KLAAR VOOR DE TOEKOMST? SAMEN DELEN, EEN STERKE KEUZE

PENSIOEN IN BEWEGING! KLAAR VOOR DE TOEKOMST? SAMEN DELEN, EEN STERKE KEUZE PENSIOEN IN BEWEGING! KLAAR VOOR DE TOEKOMST? SAMEN DELEN, EEN STERKE KEUZE PENSIOEN IS AANVULLING OP AOW Lijfrente Salaris 100% Pensioen Staatspensioen (AOW) 2 AOW, VOLKSVERZEKERING (1) Voorziet in MINIMUM

Nadere informatie

Blik op de toekomst: verschil tussen DB en DC vervaagt. dr. Roel Mehlkopf Tilburg University & Netspar 8 oktober 2015, Amsterdam

Blik op de toekomst: verschil tussen DB en DC vervaagt. dr. Roel Mehlkopf Tilburg University & Netspar 8 oktober 2015, Amsterdam Blik op de toekomst: verschil tussen DB en DC vervaagt dr. Roel Mehlkopf Tilburg University & Netspar 8 oktober 2015, Amsterdam Wat vindt de generatie Einstein van een pensioenuitkering die beweegt met

Nadere informatie

Najaarscongres. 21 november 1

Najaarscongres. 21 november 1 Najaarscongres 21 november 2014 @kringpensioen 1 Opening Martijn de Greve, dagvoorzitter 2 Programma 09.30 09.35 uur Opening Martijn de Greve, dagvoorzitter 09.35 10.00 uur Van stip op de horizon. naar

Nadere informatie

Duurzame vormgeving van het Nederlandse collectieve aanvullende pensioen

Duurzame vormgeving van het Nederlandse collectieve aanvullende pensioen Duurzame vormgeving van het Nederlandse collectieve aanvullende pensioen Ilja Boelaars, Lans Bovenberg, Dirk Broeders, Peter Gortzak, Sacha van Hoogdalem, Theo Kocken, Marcel Lever, Theo Nijman en Jan

Nadere informatie

Ten eerste: afschaffing van de al genoemde doorsneesystematiek en ten

Ten eerste: afschaffing van de al genoemde doorsneesystematiek en ten Dames en heren, Hartelijk dank voor de uitnodiging om hier vandaag op uw symposium te komen spreken. Als koepel van verenigingen van gepensioneerden wil de KNVG de belangen van gepensioneerden behartigen

Nadere informatie

Persoonlijk Pensioen met aanvullende Risicodeling. Theo Nijman (met Lans Bovenberg) Maart 2015

Persoonlijk Pensioen met aanvullende Risicodeling. Theo Nijman (met Lans Bovenberg) Maart 2015 Persoonlijk Pensioen met aanvullende Risicodeling Theo Nijman (met Lans Bovenberg) Maart 2015 Stand van zaken 2 Vandaag PPR biedt meer mogelijkheden voor fondsen en verzekeraars om in te spelen op wensen

Nadere informatie

Geef elke Nederlander een persoonlijke pensioenrekening. Position paper: Toekomst pensioenstelsel

Geef elke Nederlander een persoonlijke pensioenrekening. Position paper: Toekomst pensioenstelsel Geef elke Nederlander een persoonlijke pensioenrekening Position paper: Toekomst pensioenstelsel Publicatiedatum: juni 2016 Autoriteit Financiële Markten De AFM maakt zich sterk voor eerlijke en transparante

Nadere informatie

Opmerkingen bij: Naar een solide en solidair pensioenstelsel: bouwstenen voor een hervorming. Theo Nijman Tilburg University en Netspar Januari 2014

Opmerkingen bij: Naar een solide en solidair pensioenstelsel: bouwstenen voor een hervorming. Theo Nijman Tilburg University en Netspar Januari 2014 Opmerkingen bij: Naar een solide en solidair pensioenstelsel: bouwstenen voor een hervorming Theo Nijman Tilburg University en Netspar Januari 2014 Inleiding Rapport vraagt aandacht voor toekomstbestendigheid

Nadere informatie

Op koers blijven voor een goed pensioen: een update van het bestuur

Op koers blijven voor een goed pensioen: een update van het bestuur Op koers blijven voor een goed pensioen: een update van het bestuur Agenda Stand van zaken PPF APG: kerngegevens, beleggingsresultaten dekkingsgraadontwikkeling Deelnemerstevredenheidsonderzoek Effecten

Nadere informatie

Position Paper DNB Concept Wetsvoorstel variabele pensioenuitkeringen 14 augustus 2015

Position Paper DNB Concept Wetsvoorstel variabele pensioenuitkeringen 14 augustus 2015 Position Paper DNB Concept Wetsvoorstel variabele pensioenuitkeringen 14 augustus 2015 Het Wetsvoorstel variabele pensioenuitkering (kortweg wetsvoorstel ) maakt voor deelnemers aan een premieovereenkomst

Nadere informatie

I. Uitkeringsovereenkomst met degressieve opbouw (zowel een nominale (1A) als een reële variant (1B));

I. Uitkeringsovereenkomst met degressieve opbouw (zowel een nominale (1A) als een reële variant (1B)); Notitie BC Public Affairs Doel: Ter informatie Datum 28 januari 2015 Onderwerp Analyse SER Advies Afzender Jurre de Haan / GSB Aanleiding en achtergrond Samenvatting Gevraagde besluit Op 24 januari presenteerde

Nadere informatie

Pensioen voor de toekomst

Pensioen voor de toekomst Pensioen voor de toekomst KlikPensioen als ideale synthese van premie- en uitkeringsovereenkomsten Inhoud - Inleiding 1. Heldere uitgangspunten voor een goed pensioen 2. Pensioenoplossing voor vandaag

Nadere informatie

Themadag 3 februari Workshop premieovereenkomst

Themadag 3 februari Workshop premieovereenkomst Themadag 3 februari 2015 Workshop premieovereenkomst 2 Aan de orde komen: 1. 2014: de verkenning 2. December: brief met voorstel Staatssecretaris 3. Inzet op 2 sporen vanuit de Pensioenfederatie 4. Verdere

Nadere informatie

Wat is er aan de hand moet onze pensioenen?

Wat is er aan de hand moet onze pensioenen? Wat is er aan de hand moet onze pensioenen? Casper van Ewijk, Netspar & University of Amsterdam KNAW Symposium, 9 januari 2014, Amsterdam Agenda Wat is een pensioen? Goed pensioen is een risicovol pensioen

Nadere informatie

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen 15 december 2015 GEWIJZI Vooraf 08 Herziening IORP-richtlijn G 01 Toekomst pensioenstelsel 09 Payroll - motie Hamer G 02 03 04 05 Algemeen pensioenfonds

Nadere informatie

Voorstel variabele pensioen uitkering

Voorstel variabele pensioen uitkering Samen de toekomst Voorstel variabele dichterbij brengen pensioen uitkering Agenda Yoram Schwarz Nationale Nederlanden- Pensioen Directeur-Strategie& Marketing Netspar 16 September 2015 1 2 3 Veranderingen

Nadere informatie

Bij zomercongres van @Kringpensioen in Ermelo. Thema: mogelijkheden individuele pensioenregeling ('dc'). Mooi programma, hoge opkomst.

Bij zomercongres van @Kringpensioen in Ermelo. Thema: mogelijkheden individuele pensioenregeling ('dc'). Mooi programma, hoge opkomst. KPS zomercongres 26 juni 2014: Langleve(n) DC! Zo n honderddertig KPS-deelnemers en genodigden reisden naar De Heerlickheijd van Ermelo om zich te verdiepen in alle facetten van de Premieovereenkomst van

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

De waarde van intergenerationeel risico delen in pensioencontracten. 1 december Bas J.M. Werker

De waarde van intergenerationeel risico delen in pensioencontracten. 1 december Bas J.M. Werker De waarde van intergenerationeel risico delen in pensioencontracten 1 december 2016 Bas J.M. Werker Gedachtenexperiment In juni 2017 schrijft de nieuwe coalitie: we herzien het pensioenstelsel grondig,

Nadere informatie

Themamiddag SER-advies Toekomstvisie. 27 februari 2015

Themamiddag SER-advies Toekomstvisie. 27 februari 2015 Themamiddag SER-advies Toekomstvisie 27 februari 2015 Welkom Kick van der Pol voorzitter Pensioenfederatie SER Advies Toekomst Pensioenen Kees Goudswaard Themamiddag, Den Haag, 27 februari 2015 Faculteit

Nadere informatie

Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Toekomstbestendig pensioenstelsel: doorhakken van een Gordiaanse knoop Hoofdstuk 2 Doel van pensioen

Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Toekomstbestendig pensioenstelsel: doorhakken van een Gordiaanse knoop Hoofdstuk 2 Doel van pensioen Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Toekomstbestendig pensioenstelsel: doorhakken van een Gordiaanse knoop... 1 1.1 Inleiding... 1 1.2 Ontwikkelingen... 1 1.2.1 Aanleiding... 1 1.2.2 Ontwikkelingen... 1 1.3 Aanpak

Nadere informatie

Toekomst van het Pensioenstelsel

Toekomst van het Pensioenstelsel Toekomst van het Pensioenstelsel 26 maart 2015 Alex Ter Horst en Ruud Derksen Advocaten Pensioenrecht Nederlandse pensioenstelsel behoort tot de beste van de wereld 1. Denemarken (82,4) 2. Australie (79,9)

Nadere informatie

Voortgangsrapportage De Nationale Pensioendialoog

Voortgangsrapportage De Nationale Pensioendialoog Voortgangsrapportage De Nationale Pensioendialoog Achtergrond In 2014 heeft het kabinet op initiatief van staatssecretaris Klijnsma een Nationale Pensioendialoog gevoerd: een open, brede dialoog over de

Nadere informatie

SER magazine. Mariëtte Hamer, nieuwe SER-voorzitter: Samen een stap verder komen. Hans de Boer (VNO-NCW) Sterk pensioenstelsel.

SER magazine. Mariëtte Hamer, nieuwe SER-voorzitter: Samen een stap verder komen. Hans de Boer (VNO-NCW) Sterk pensioenstelsel. SEPTEMBER 2014 54 e JAARGANG - NR.9 Hans de Boer (VNO-NCW) Werken aan meer economische groei en meer banen SER magazine Sterk pensioenstelsel SER betrekt veel partijen bij opstelling advies Zorginnovatie

Nadere informatie

BREAK-OUT SESSIE BESCHIKBARE PREMIEREGELING EN CDC BINNEN EEN APF Rutger de Wit & Claudette Blankestijn. 20 juni 2016

BREAK-OUT SESSIE BESCHIKBARE PREMIEREGELING EN CDC BINNEN EEN APF Rutger de Wit & Claudette Blankestijn. 20 juni 2016 BREAK-OUT SESSIE BESCHIKBARE PREMIEREGELING EN CDC BINNEN EEN APF Rutger de Wit & Claudette Blankestijn 20 juni 2016 Welke onderwerpen komen aan bod? Introductie: Waar passen DC en CDC-regeling in een

Nadere informatie

Zelfstandigen zonder pensioen(fonds)

Zelfstandigen zonder pensioen(fonds) Zelfstandigen zonder pensioen(fonds) Fieke van der Lecq, APG-leerstoel, EUR/ESE Alwin Oerlemans, APG PensioenNetwerkGroep Amsterdam, 16 september 2014 PROGRAMMA Terugblik op dit (politieke) dossier Wat

Nadere informatie

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen

Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen Overzicht Beleid & Wet- en regelgeving pensioenen 14 september 2015 VERD VERD VERD VERD GEWIJZI Vooraf VERD VERD 08 VERD Herziening IORP-richtlijn VERD G 01 02 03 04 05 VERD Toekomst pensioenstelsel Algemeen

Nadere informatie

MERCER'S INBRENG VOOR DE NATIONALE PENSIOENDIALOOG 29 NOVEMBER 2014

MERCER'S INBRENG VOOR DE NATIONALE PENSIOENDIALOOG 29 NOVEMBER 2014 'S INBRENG VOOR DE NATIONALE PENSIOENDIALOOG 29 NOVEMBER 2014 1 Toekomstvisie Het Nederlandse pensioenstelsel behoort tot de mondiale top. Volgens de 2014 editie van de Melbourne Mercer Global Pension

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief

Stichting Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief Stichting Pensioenfonds Smurfit Kappa Nederland Nieuwsbrief NUMMER 16 > JAARGANG 12 > APRIL 2015 INHOUD > Hoe is de nieuwe pensioenregeling tot stand gekomen? [p.1] Fiscaal kader per 1 januari 2015 [p.2]

Nadere informatie

ALV CDAV Brabant 3 oktober 2015

ALV CDAV Brabant 3 oktober 2015 Vrouw en Pensioen anno 2015 e.v. Balans tussen werk, zorg en invloed ALV CDAV Brabant 3 oktober 2015 Mr. Caroline Jones Groeneweg RB Even voorstellen 3 pijlers Nederlands pensioenstelsel 3.Privé 2.De werkgever

Nadere informatie

Beleggen voor een goed pensioenresultaat. Oskar Poiesz Robeco Investment Solutions 10 mei 2016

Beleggen voor een goed pensioenresultaat. Oskar Poiesz Robeco Investment Solutions 10 mei 2016 Beleggen voor een goed pensioenresultaat Oskar Poiesz Robeco Investment Solutions 10 mei 2016 Onderwerpen 1. Beleggen voor pensioen 2. Beleggingskeuzes bepalen het pensioen 3. Welke invloed heb je als

Nadere informatie

AWVN. Enkele feiten over AWVN

AWVN. Enkele feiten over AWVN AWVN Enkele feiten over AWVN 850 direct aangesloten leden 17.500 indirect aangesloten leden 4 miljoen banen 500 cao s Beloningsdatabase 4,2 miljoen werknemers Marktleider met ORBA (> 800 bedrijven) 1400

Nadere informatie

We willen het zelf doen

We willen het zelf doen ABN AMRO MeesPierson Nederland 8 september 2016 We willen het zelf doen Onderzoek ABN AMRO MeesPierson: Welk pensioenstelsel wil Nederland? ABN AMRO MeesPierson 2 We willen het zelf doen 8 september 2016

Nadere informatie

Investeren in vertrouwen. Samenvatting Meerjarenbeleidsplan 2011-2015

Investeren in vertrouwen. Samenvatting Meerjarenbeleidsplan 2011-2015 Investeren in vertrouwen Samenvatting Meerjarenbeleidsplan 2011-2015 1 Pensioenfonds Zorg en Welzijn: het pensioenfonds voor de sector zorg en welzijn Het meerjarenbeleidsplan 2011-2015 beschrijft welke

Nadere informatie

Toekomstbestendigheid pensioenregelingen

Toekomstbestendigheid pensioenregelingen Zoetermeer, 18 februari 2011 Toekomstbestendigheid pensioenregelingen Marc Heemskerk, Amstelveen Marc.Heemskerk@mercer.com www.mercer.nl Toekomstbestendigheid huidige pensioenregeling Inleiding Demografische

Nadere informatie

Concept Toekomstvisie Pensioenfederatie op het pensioenstelsel Maart 2015. Management samenvatting

Concept Toekomstvisie Pensioenfederatie op het pensioenstelsel Maart 2015. Management samenvatting Concept Toekomstvisie Pensioenfederatie op het pensioenstelsel Maart 2015 Management samenvatting Uitgangspunten a. We hebben in Nederland een goed pensioenstelsel. Een van de sterke punten van de oudedagsvoorziening

Nadere informatie

Graag wil ik beginnen met Netspar van harte geluk te wensen met haar tiende verjaardag.

Graag wil ik beginnen met Netspar van harte geluk te wensen met haar tiende verjaardag. Graag wil ik beginnen met Netspar van harte geluk te wensen met haar tiende verjaardag. Tien jaar lang een Maatschappelijk Topinstituut. Hoe kan dat?, vraagt u zich wellicht af. Dat komt volgens mij onder

Nadere informatie

Pensioennotitie Mei 2016 Steven van Weyenberg Lid Tweede Kamer voor D66

Pensioennotitie Mei 2016 Steven van Weyenberg Lid Tweede Kamer voor D66 Pensioennotitie Mei 2016 Steven van Weyenberg Lid Tweede Kamer voor D66 Baas over eigen pensioen: 10 bouwstenen voor een nieuw pensioenstelsel Het Nederlandse pensioenstelsel werd lange tijd beschouwd

Nadere informatie

Keuzevrijheid en maatwerk in nieuwe pensioencontracten

Keuzevrijheid en maatwerk in nieuwe pensioencontracten Keuzevrijheid en maatwerk in nieuwe pensioencontracten Theo Nijman GAK hoogleraar Risicomanagement Pensioenvoorzieningen Universiteit van Tilburg Januari 2017 Agenda Waarom één van de beste stelsels ter

Nadere informatie

De ZZP er bestaat niet...

De ZZP er bestaat niet... De ZZP er bestaat niet... Over kippen en kanaries: empirische, statistische en arbeidsrechtelijke beschouwingen over de ZZP er Prof.mr. A.R. Houweling Kenmerken en ontwikkelingen zzp er Zeer heterogene

Nadere informatie

PensioenLab. Team Keuzevrijheid

PensioenLab. Team Keuzevrijheid PensioenLab Team Keuzevrijheid Het vraagstuk Wat vinden jullie ervan om meer keuzevrijheid voor deelnemers mogelijk te maken? 2 Het proces 3 Het begrip Keuzevrijheid: de mogelijkheid voor deelnemers om

Nadere informatie

Visies voor het toekomstige pensioenstelsel van Nederland

Visies voor het toekomstige pensioenstelsel van Nederland Visies voor het toekomstige pensioenstelsel van Nederland Werkgroep Kring van Pensioenspecialisten KPS werkgroep 30 januari 2015 Visiedocument KPS-werkgroep Visies voor het toekomstig pensioenstelsel van

Nadere informatie

Pensioenbijeenkomst Abvakabo FNV Het pensioen van nu en de toekomst in zicht November 2010. Welkom

Pensioenbijeenkomst Abvakabo FNV Het pensioen van nu en de toekomst in zicht November 2010. Welkom Pensioenbijeenkomst Abvakabo FNV Het pensioen van nu en de toekomst in zicht November 2010 Welkom Waar willen wij het met elkaar over hebben? Pensioen anno 2010 Stand van Zaken AOW en Pensioenakkoord 4

Nadere informatie

Speech van Frank Elderson bij het jubileumcongres van de Kring van Pensioenspecialisten, Spijkenisse, 2 december 2016

Speech van Frank Elderson bij het jubileumcongres van de Kring van Pensioenspecialisten, Spijkenisse, 2 december 2016 Speech van Frank Elderson bij het jubileumcongres van de Kring van Pensioenspecialisten, Spijkenisse, 2 december 2016 Dames en heren, Hartelijk dank voor de uitnodiging om hier vandaag te spreken. Het

Nadere informatie

Wat is de bijdrage van de Pensioenfederatie aan de pensioendialoog?

Wat is de bijdrage van de Pensioenfederatie aan de pensioendialoog? Wat is de bijdrage van de Pensioenfederatie aan de pensioendialoog? Daarover kan ik kort zijn: we hebben als Pensioenfederatie nog geen visie-document uitgebracht. We hebben gehoor gegeven aan het verzoek

Nadere informatie

WAT SPEELT ER ROND UW PENSIOEN BIJ SPUN?

WAT SPEELT ER ROND UW PENSIOEN BIJ SPUN? WAT SPEELT ER ROND UW PENSIOEN BIJ SPUN? Bijeenkomst voor pensioengerechtigden Dick Vis, voorzitter Stichting Pensioenfonds Urenco Nederland 20 september 2016 Agenda 1. Samenvatting jaarverslag 2015 2.

Nadere informatie

Het pensioenstelsel van de toekomst

Het pensioenstelsel van de toekomst Het pensioenstelsel van de toekomst Pensioen Event Euroforum, Utrecht, 30 juni 2016 Kees Goudswaard Faculteit der Rechtsgeleerdheid Afdeling Economie Vier toekomstvarianten SER 2015 1) Uitkeringsovereenkomst

Nadere informatie

Netspar OCCASIONAL PAPERS. Duurzame vormgeving van het Nederlandse collectieve aanvullende pensioen

Netspar OCCASIONAL PAPERS. Duurzame vormgeving van het Nederlandse collectieve aanvullende pensioen Netspar OCCASIONAL PAPERS Ilja Boelaars, Lans Bovenberg, Dirk Broeders, Peter Gortzak, Sacha van Hoogdalem, Theo Kocken, Marcel Lever, Theo Nijman en Jan Tamerus Duurzame vormgeving van het Nederlandse

Nadere informatie

Visie 2020 Onze belofte aan de deelnemers. Samen bouwen aan goed pensioen

Visie 2020 Onze belofte aan de deelnemers. Samen bouwen aan goed pensioen Visie 2020 Onze belofte aan de deelnemers Samen bouwen aan goed pensioen Inleiding ABP heeft een visie ontwikkeld voor de middellange termijn, de ABP-visie op 2020. Met deze visie willen wij richting geven

Nadere informatie

Speech staatssecretaris J. Klijnsma, tijdens 25-jarig jubileumcongres Kring van Pensioenspecialisten

Speech staatssecretaris J. Klijnsma, tijdens 25-jarig jubileumcongres Kring van Pensioenspecialisten 1 Speech staatssecretaris J. Klijnsma, tijdens 25-jarig jubileumcongres Kring van Pensioenspecialisten Dames en heren, Allereerst wil ik u van harte feliciteren met uw zilveren jubileum. Het is voorbeeldig

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

Wat te doen met je pensioen? Grip op je Vermogen - Dirk van Ommeren - 3 oktober 2014

Wat te doen met je pensioen? Grip op je Vermogen - Dirk van Ommeren - 3 oktober 2014 Wat te doen met je pensioen? Grip op je Vermogen - Dirk van Ommeren - 3 oktober 2014 2 Pensioen: turen naar de vrijheid 50 jaar lang werken we toe naar ons pensioen Dan willen we onafhankelijk zijn En

Nadere informatie

Position Paper DNB ten behoeve van de nationale pensioendialoog 15 januari 2015

Position Paper DNB ten behoeve van de nationale pensioendialoog 15 januari 2015 Position Paper DNB ten behoeve van de nationale pensioendialoog 15 januari 2015 Nederland heeft internationaal gezien een goed pensioenstelsel. Een stelsel waarvan de financiële houdbaarheid bovendien

Nadere informatie

De toekomst van ons PENSIOEN. Inbreng van PFZW in De Nationale Pensioendialoog

De toekomst van ons PENSIOEN. Inbreng van PFZW in De Nationale Pensioendialoog De toekomst van ons PENSIOEN Inbreng van PFZW in De Nationale Pensioendialoog De toekomst van ons pensioen Inbreng van PFZW in De Nationale Pensioendialoog De wereld verandert De wereld om ons heen verandert

Nadere informatie

Pensioen vanaf.. Impact sociaal akkoord op pensioenregelingen. drs. Rajish Sagoenie, Actuaris AG. Aon Hewitt Consulting Retirement Actuarial Services

Pensioen vanaf.. Impact sociaal akkoord op pensioenregelingen. drs. Rajish Sagoenie, Actuaris AG. Aon Hewitt Consulting Retirement Actuarial Services Pensioen vanaf.. Impact sociaal akkoord op pensioenregelingen drs. Rajish Sagoenie, Actuaris AG Agenda Waarom Pensioenakkoord? Inhoud Pensioenakkoord Wat doen we ermee? Oplossingsrichtingen Hoe nu verder?

Nadere informatie

Pensioenen en onderwijs. Pensioenen. Economie en pensioenen. Outline. Economische bril aanleren

Pensioenen en onderwijs. Pensioenen. Economie en pensioenen. Outline. Economische bril aanleren Pensioenen en onderwijs Economische bril aanleren Relaties met veel domeinen Teulings Pensioenen Micro: Financiële planning Macro: Actualiteit Relaties tussen oud en jong Lans Bovenberg 9 juni 2016 2 Outline

Nadere informatie

1 werkplan voor het vervolg (najaar 2015) 5 rode draden uit de Nationale Pensioendialoog. 5 maatschappelijke trends die vragen om verandering

1 werkplan voor het vervolg (najaar 2015) 5 rode draden uit de Nationale Pensioendialoog. 5 maatschappelijke trends die vragen om verandering pggm.nl Hoofdlijnen toekomstbestendig pensioenstelsel PGGM Bestuurlijke advisering 9 juli 2015 Quick scan: Hoofdlijnen van een toekomstbestendig pensioenstelsel Op 6 juli 2015 heeft Staatssecretaris Klijnsma

Nadere informatie

Te behalen uitkering varieert bij DC-pensioen sterker dan bij DB

Te behalen uitkering varieert bij DC-pensioen sterker dan bij DB date: 23.06.2014 place: Amsterdam Te behalen uitkering varieert bij DC-pensioen sterker dan bij DB Frank van Alphen, FD media Het verschil tussen de uitkering in een pessimistisch en een optimistisch scenario

Nadere informatie

Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015. Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur

Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015. Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015 Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur Agenda 1. Rol klankbordgroep 2. Waarom een nieuwe pensioenregeling?

Nadere informatie

WAAR EEN WIL IS, IS EEN WEG Afschaffen van de doorsneesystematiek: wie gaat dat betalen?

WAAR EEN WIL IS, IS EEN WEG Afschaffen van de doorsneesystematiek: wie gaat dat betalen? WAAR EEN WIL IS, IS EEN WEG Afschaffen van de doorsneesystematiek: wie gaat dat betalen? Dit position statement begint het vraagstuk van het afschaffen van de doorsneesystematiek aan de achterkant : vanuit

Nadere informatie

De toekomst van ons pensioen de visie van FNV KIEM en NVJ

De toekomst van ons pensioen de visie van FNV KIEM en NVJ De toekomst van ons pensioen de visie van FNV KIEM en NVJ De pensioencommissie van FNV KIEM en de NVJ heeft besloten een beknopte visie te formuleren over de toekomst van ons pensioenstelsel. Deze is bedoeld

Nadere informatie

Reactie werkgroep Premieovereenkomst van de Toekomst Kring van Pensioenspecialisten

Reactie werkgroep Premieovereenkomst van de Toekomst Kring van Pensioenspecialisten Reactie werkgroep Premieovereenkomst van de Toekomst Kring van Pensioenspecialisten op Hoofdlijnennota Optimalisering wettelijk kader voor premieovereenkomsten Hoevelaken, 29 april 2015 Inhoudsopgave 1.

Nadere informatie

Een sterke tweede pijler Naar een toekomstbestendig stelsel van aanvullende pensioenen

Een sterke tweede pijler Naar een toekomstbestendig stelsel van aanvullende pensioenen Een sterke tweede pijler Naar een toekomstbestendig stelsel van aanvullende pensioenen Commissie Toekomstbestendigheid Aanvullende Pensioenregelingen Prof. dr. K.P. Goudswaard (voorzitter) Prof. dr. R.M.W.J.

Nadere informatie

Frank van Alphen FD Pensioen Pensioen moet beter bij arbeidsmarkt aansluiten

Frank van Alphen FD Pensioen Pensioen moet beter bij arbeidsmarkt aansluiten Frank van Alphen FD Pensioen Pensioen moet beter bij arbeidsmarkt aansluiten Dit kabinet gaat niet meer sleutelen aan het pensioenstelsel. Werkgevers en bonden richten zich op het volgende kabinet. Maar

Nadere informatie

Najaarscongres. HET IMAGO VAN DE PENSIOENSECTOR Alleen een kwestie van oppoetsen en uitdeuken? 23 november 2012

Najaarscongres. HET IMAGO VAN DE PENSIOENSECTOR Alleen een kwestie van oppoetsen en uitdeuken? 23 november 2012 Najaarscongres HET IMAGO VAN DE PENSIOENSECTOR Alleen een kwestie van oppoetsen en uitdeuken? 23 november 2012 1 Opening Mr. Helen Heijbroek vicevoorzitter KPS 2 Toelichting programma Drs. Jacob Schoenmaker

Nadere informatie

Geachte mevrouw Klijnsma, leden van de Stichting van de Arbeid en leden van de Vaste Commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,

Geachte mevrouw Klijnsma, leden van de Stichting van de Arbeid en leden van de Vaste Commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Geachte mevrouw Klijnsma, leden van de Stichting van de Arbeid en leden van de Vaste Commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid, In uw beraadslagingen is pensioen met grote regelmaat aan de orde.

Nadere informatie

Solidariteit tussen generaties of generatiegevecht pensioen?

Solidariteit tussen generaties of generatiegevecht pensioen? Faculteit der Rechtsgeleerdheid Solidariteit tussen generaties of generatiegevecht pensioen? Stichting Instituut GAK 12 december 2016 Prof. mr. drs. Mark Heemskerk, Hoogleraar pensioenrecht Radboud Universiteit

Nadere informatie

Helder. Eenvoudig. Online.

Helder. Eenvoudig. Online. Helder. Eenvoudig. Online. Be Frank Eindelijk een helder pensioen tegen lage kosten. De pensioenwereld is in beweging. Werknemers en werkgevers hebben een groeiende behoefte aan transparantie, keuzevrijheid

Nadere informatie

Martin Gast. Edmond Halley BV Increase PensioenKnowHow BV. Increase Pensioen KnowHow

Martin Gast. Edmond Halley BV Increase PensioenKnowHow BV. Increase Pensioen KnowHow Martin Gast Edmond Halley BV Increase PensioenKnowHow BV Even voorstellen Wat is er aan de hand in lijfrenteland? Pensioenactualiteiten Kansen 3e pijler Ik ben Martin Gast Edmond Halley BV Pensioenconsultants

Nadere informatie

Op weg naar een houdbaar pensioenstelsel

Op weg naar een houdbaar pensioenstelsel Op weg naar een houdbaar pensioenstelsel Wat zeggen de SER en het kabinet? Dick Boeijen @ KPS 19 juli 2016 Agenda voor deze middag (op basis van jullie vragen) Stand van zaken in vier sheets Beschrijving

Nadere informatie

Verandering maakt sterker

Verandering maakt sterker Den Haag, 17 april 2015 Een verbouwing zonder de fundering aan te tasten Verandering maakt sterker Samenvatting Nederland heeft een van de beste pensioenstelsels in de wereld. Daarover zijn binnen- en

Nadere informatie

Visie van de raad op pensioen in de toekomst

Visie van de raad op pensioen in de toekomst VISIE VAN DE RAAD OP PENSIOEN IN DE TOEKOMST Visie van de raad op pensioen in de toekomst De AOW en de werknemerspensioenen zijn de belangrijkste pijlers in het Nederlandse pensioenstelsel. De AOW (eerste

Nadere informatie

Wat gaat er nog meer veranderen?

Wat gaat er nog meer veranderen? MIJN PENSIOEN Wat gaat er nog meer veranderen? Laat je informeren en beslis mee over de te maken keuzes Agenda Inleiding, wie doet wat Rob Derksen Hoe staat het Spoorwegpensioenfonds er voor? Paul Leenders

Nadere informatie

Verzekeringen. 4.1 Cordares als verzekeringsmaatschappij. 4.2 De verzuimverzekeringen. van Cordares 31. 4.3 De inkomensverzekeringen

Verzekeringen. 4.1 Cordares als verzekeringsmaatschappij. 4.2 De verzuimverzekeringen. van Cordares 31. 4.3 De inkomensverzekeringen 4 Verzekeringen 4.1 Cordares als verzekeringsmaatschappij 30 4.2 De verzuimverzekeringen van Cordares 30 4.3 De inkomensverzekeringen van Cordares 31 4.4 Distributie 32 Verzekeringen 29 Jaarboek 2008 Verzekeringen

Nadere informatie

Doel is om voor deelnemers een beeld te schetsen van hoe het pensioen in elkaar steekt en hoe hun eigen pensioen er voorstaat.

Doel is om voor deelnemers een beeld te schetsen van hoe het pensioen in elkaar steekt en hoe hun eigen pensioen er voorstaat. Majesteit, dames en heren. Hartelijk welkom! En, Majesteit, ik weet zeker dat ik hier namens alle aanwezigen spreek als ik zeg dat wij buitengewoon vereerd zijn dat U bij een deel van dit programma aanwezig

Nadere informatie

Nieuw pensioenstelsel is broodnodig: op zoek naar de juiste ingrediënten! mr. drs. Michael Visser Tilburg University / Pensioen GeMi

Nieuw pensioenstelsel is broodnodig: op zoek naar de juiste ingrediënten! mr. drs. Michael Visser Tilburg University / Pensioen GeMi Nieuw pensioenstelsel is broodnodig: op zoek naar de juiste ingrediënten! mr. drs. Michael Visser Tilburg University / Pensioen GeMi Bent u er klaar voor? Bron: AMweb 6 april 2014 Programma Even voorstellen

Nadere informatie

In gesprek over ons pensioen. 25 juni 2014. RGF Twente en IJsselzoom. Agenda. Doreth van den Heuvel Mary Hofmans. Pensioen in Nederland

In gesprek over ons pensioen. 25 juni 2014. RGF Twente en IJsselzoom. Agenda. Doreth van den Heuvel Mary Hofmans. Pensioen in Nederland In gesprek over ons pensioen Doreth van den Heuvel Mary Hofmans 25 juni 2014 RGF Twente en IJsselzoom Agenda Pensioen in Nederland Over het pensioenfonds Wat biedt SPF? Pensioenpremie Actuele ontwikkelingen

Nadere informatie

Mind the Gap. Openingsspeech Kick van der Pol. Dames en heren,

Mind the Gap. Openingsspeech Kick van der Pol. Dames en heren, Mind the Gap Openingsspeech Kick van der Pol Dames en heren, Allereerst een hartelijk welkom op het tweede jaarcongres van de Pensioenfederatie. Vandaag bevinden zich niet alleen pensioenfondsbestuurders

Nadere informatie

Weg met de doorsneepremie! leve de collectieve risicodeling?

Weg met de doorsneepremie! leve de collectieve risicodeling? Themakatern Pensioencommunicatie Toekomstbestendig pensioen volgens kabinet Rutte Weg met de doorsneepremie! leve de collectieve risicodeling? Het kabinet vindt dat alle werkenden een toereikend pensioen

Nadere informatie

Solidariteit: sterkmaker of splijtzwam?

Solidariteit: sterkmaker of splijtzwam? Solidariteit: sterkmaker of splijtzwam? VSAE Congres 27 februari 2013 Dick Boeijen 1 Het begrip solidariteit heeft vele gezichten Als we het containerbegrip solidariteit fileren Collectiviteit Risicodeling

Nadere informatie

PENSIOEN IN BEWEGING. Jan Nijssen 4 maart 2015

PENSIOEN IN BEWEGING. Jan Nijssen 4 maart 2015 PENSIOEN IN BEWEGING Jan Nijssen 4 maart 2015 Het eerste staatspensioen Eerste staatspensioen gestart door graaf Otto von Bismarck in Duitsland in 1889 Verplichte deelname aan sociale verzekering Bijdragen

Nadere informatie

Welkom bij de informatiemiddag van PGB

Welkom bij de informatiemiddag van PGB Welkom bij de informatiemiddag van PGB Vanaf 2016 ook een beschikbarepremieregeling 2 1 Tom Vollebergh Bestuurslid PGB Informatietechnologie Luuk Lennaerts Bestuurssecretaris PGB 3 Middelloonregeling (DB-regeling)

Nadere informatie

Natuur is voor tevredenen of legen, En dan: wat is natuur nog in dit land? Een stukje bos ter grootte van een krant, Een heuvel met een villa ertegen.

Natuur is voor tevredenen of legen, En dan: wat is natuur nog in dit land? Een stukje bos ter grootte van een krant, Een heuvel met een villa ertegen. Natuur is voor tevredenen of legen, En dan: wat is natuur nog in dit land? Een stukje bos ter grootte van een krant, Een heuvel met een villa ertegen... J.C.Bloem Wat is dat nog in dit land? - AOW (Omslag/belastingen)

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2015 2016 34 255 Voorstel van wet van het lid Lodders tot wijziging van de Pensioenwet, de Wet verplichte beroepspensioenregeling en de Wet op de loonbelasting

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst

Informatiebijeenkomst Informatiebijeenkomst Pensioenfonds PGB 1 Uw pensioen bij PGB in 2016 Informatiebijeenkomst Pensioenfonds PGB 3 - september 2015 2016 De sprekers van Pensioenfonds PGB Jochem Dijckmeester (bestuurslid

Nadere informatie

Wat is het probleem? 2

Wat is het probleem? 2 Wat is het probleem? 2 Wat is het probleem? 3 Wat is het probleem? 4 Pension Fund 'PFZW' Pension Fund 'ABP' Backward Moving Average Backward Moving Average (Compound Interest) (Compound Interest) Year

Nadere informatie

Veranderende rol van de Actuaris in veranderende Pensioensector Debat met Prof. Dr. Theo Kocken & Prof. Dr. Jan vd Poel 28 feb 2014

Veranderende rol van de Actuaris in veranderende Pensioensector Debat met Prof. Dr. Theo Kocken & Prof. Dr. Jan vd Poel 28 feb 2014 Veranderende rol van de Actuaris in veranderende Pensioensector Debat met Prof. Dr. Theo Kocken & Prof. Dr. Jan vd Poel 28 feb 2014 Een paar ervaringen met actuarissen 2 Actuarissen UK, Het grote falen

Nadere informatie

Algemene Ledenvergadering Vereniging (VeLP) 17 februari 2011

Algemene Ledenvergadering Vereniging (VeLP) 17 februari 2011 Algemene Ledenvergadering Vereniging (VeLP) 17 februari 2011 Agenda Welkom Notulen vergadering 2 november Performance SPLB Het pensioengebouw en juridisch advies Financiën Communicatie en LinkedIn groep

Nadere informatie

Verkenning persoonlijk pensioenvermogen met collectieve risicodeling

Verkenning persoonlijk pensioenvermogen met collectieve risicodeling Reactie SER-rapport Verkenning persoonlijk pensioenvermogen met collectieve risicodeling In mei van dit jaar is het rapport Verkenning persoonlijk pensioenvermogen met collectieve risicodeling verschenen.

Nadere informatie

Verslag Mandema Update mei 2014

Verslag Mandema Update mei 2014 Verslag Mandema Update mei 2014 Terwijl de leden van de Eerste Kamer zich op 20 mei jl. bogen over de Wet verlaging maximumopbouw- en premiepercentages pensioen, kregen onze relaties te horen wat de consequenties

Nadere informatie

Update. Special: Zwitserleven Pensioen Seminar 2012.

Update. Special: Zwitserleven Pensioen Seminar 2012. Update. goede bedoelingen, die echter in het grote geheel niet altijd bijdragen aan de belangen van de consument. Ook de pensioenwereld is een bolwerk van dehumanisering. praten. Je mag eigenlijk niet

Nadere informatie

Iedere burger zijn eigen pensioenrekening

Iedere burger zijn eigen pensioenrekening Pensioenmanifest Iedere burger zijn eigen pensioenrekening Vorige maand is aan staatssecretaris Klijnsma, de Star en de Tweede Kamer een Pensioenmanifest aangeboden waarin onder andere gepleit wordt voor

Nadere informatie

Tentamen Pensioenactuariaat 1, 18-1-2007

Tentamen Pensioenactuariaat 1, 18-1-2007 Tentamen Pensioenactuariaat 1, 18-1-2007 Op dit tentamen kun je 100 punten halen : 25 pt Opgave A, óf je eindcijfer van de opdrachten tijdens het collegeblok. Het maimum van de twee scores is geldig, dus

Nadere informatie

Pensioen vanaf morgen.

Pensioen vanaf morgen. Pensioen vanaf morgen. Over partijen en stellingen die (n)ooit bewaarheid worden Vereniging voor pensioenrecht Utrecht, 12 september 2012 Mr. C.P.R.M. Dekker Inhoudsopgave Wat achtergrondinformatie Uw

Nadere informatie

Berekeningen geven inzicht in effecten risico s op variabele pensioenuitkering. Agnes Joseph & Miriam Loois

Berekeningen geven inzicht in effecten risico s op variabele pensioenuitkering. Agnes Joseph & Miriam Loois Berekeningen geven inzicht in effecten risico s op variabele pensioenuitkering Agnes Joseph & Miriam Loois Sociale partners en besturen staan nu voor keuzes De Wet Verbeterde Premieregelingen maakt doorbeleggen

Nadere informatie

Deelnemersbijeenkomst

Deelnemersbijeenkomst Deelnemersbijeenkomst Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland 5 juli 2016 1 Agenda Opening 2015 Financiën: Dekkingsgraad en financiële situatie Henk Herstelplan Henk Beleggingsbeleid Bert Risico s

Nadere informatie

Risicoverdeling en ambitieniveau in bestaande pensioencontracten

Risicoverdeling en ambitieniveau in bestaande pensioencontracten Risicoverdeling en ambitieniveau in bestaande pensioencontracten artikel Inleiding Reeds geruime tijd wordt een maatschappelijke discussie gevoerd over de toekomst van het Nederlandse pensioenstelsel.

Nadere informatie

Verzekeringen. Werkgever en personeel. Persoonlijk Pensioen Plan (collectief) voor werknemers. April 2007

Verzekeringen. Werkgever en personeel. Persoonlijk Pensioen Plan (collectief) voor werknemers. April 2007 Verzekeringen April 2007 Werkgever en personeel Persoonlijk Pensioen Plan (collectief) voor werknemers Werkgever en personeel Verzekeringen 2007 Persoonlijk Pensioen Plan voor werknemers Wat is pensioen?

Nadere informatie