Sociale innovatie in het MKB

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Sociale innovatie in het MKB"

Transcriptie

1

2 Sociale innovatie in het MKB Een onderzoek naar de invloed van sociale innovatie op de betrokkenheid van medewerkers en de kwaliteit van arbeid in het MKB. Onderwijsinstelling Avans Hogeschool Academie voor Algemeen en Financieel Management (AAFM) Opleiding Human Resource Management (HRM) Hogeschoollaan CR Breda Tel (076) Afstudeerdocent 1 Afstudeerdocent 2 Mevrouw M.E. Khemissi; docent hoger beroepsonderwijs De heer H.T. van Blitterswijk; docent hoger beroepsonderwijs Auteurs Mevrouw W.J.E. Koolen Mevrouw A.A.H. Meeuwissen Opdrachtgever Avans Hogeschool Dr. W.A.M. de Lange; lector HRM Hogeschoollaan CR Breda Tel (076) Plaats Breda Publicatiedatum December 2012

3 Voorwoord Dit onderzoeksrapport hebben wij geschreven in het kader van het afstuderen aan de opleiding HRM van Avans Hogeschool te Breda. Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van dr. Willem de Lange, lector HRM aan Avans Hogeschool. Het rapport bevat een onderzoek naar de bijdrage van sociale innovatie aan de kwaliteit van arbeid en de betrokkenheid van medewerkers in MKB bedrijven. Aanleiding voor het schrijven van dit rapport was de subsidieregeling Sociale Innovatie Advies. Deze regeling bestond van januari 2009 tot en met december 2011 en is in het leven geroepen voor MKB ondernemers in Zuid-Nederland. Het MKB kon zich in deze periode met ondersteuning van de subsidie laten adviseren over sociale innovatie. In totaal hebben 113 MKB ondernemers uit Brabant, Limburg en Zeeland een subsidieaanvraag ingediend. Om een advies te geven over de binnengekomen subsidieaanvragen is de klankbordgroep Sociale Innovatie in het leven geroepen. Onze opdrachtgever, dr. Willem de Lange, vervulde een rol bij het beoordelen van de subsidieaanvragen en nam deel aan deze klankbordgroep. Vanuit hier is de vraag ontstaan naar een onderzoek in het kader van de regeling Sociale Innovatie Advies. De subsidieregeling is inmiddels gesloten. Om inzicht te krijgen in hoe sociale innovatie zich manifesteert binnen de deelnemende bedrijven, heeft PSW een evaluatie uitgevoerd. Hierin werd gesteld dat verder onderzoek naar de bijdrage van sociale innovatie aan de kwaliteit van arbeid vanuit het perspectief van werknemers interessant zou zijn. Vanuit deze vraag mede met de vraag vanuit het lectoraat is de afstudeeropdracht overeengekomen. Met veel plezier hebben we het onderzoek uitgevoerd en verschillende bedrijven bezocht in Noord- Brabant, Limburg en Zeeland. Graag willen we Willem de Lange bedanken voor het verstrekken van de opdracht, zijn vertrouwen in het eindresultaat, zijn deskundige begeleiding tijdens het afstuderen, het delen van zijn kennis en ervaring en zijn feedback op de gemaakte stukken. Daarnaast willen wij PSW bedanken in het bijzonder Marie-Thérèse Rooijackers en Chris D havé voor het verstrekken van informatie, het beschikbaar stellen van middelen en de geïnvesteerde tijd. Verder bedanken wij onze afstudeerdocenten, Marise Khemissi en Herman van Blitterswijk, voor de begeleiding en feedback die wij hebben ontvangen tijdens het schrijven van dit rapport. Gedurende het veldonderzoek hebben we verschillende bedrijven bezocht in Noord-Brabant, Limburg en Zeeland, te weten Banketbakkerij Merba B.V., Walk Aandrijftechniek, Mercuur Smart Logistics, Frigé, Bomacon B.V., Artec Interim B.V., Lonka N.V., Full Management Support, Jetstone en Metaalwerken Bergen op Zoom. Iedereen die wij hier hebben gesproken bedanken we voor hun medewerking en openheid in het delen van de ervaringen. Ten slotte bedanken we alle andere betrokkenen die een bijdrage hebben geleverd aan de totstandkoming van het dit onderzoeksrapport. Breda, december 2012 Wendy Koolen Anne Meeuwissen

4 Samenvatting Dit afstudeerrapport bevat conclusies en aanbevelingen aan het Lectoraat HRM van Avans Hogeschool over de wijze waarop een organisatie sociale innovatie door kan voeren, zodanig dat het leidt tot verbetering van de kwaliteit van arbeid en betrokkenheid van medewerkers. De opdracht heeft betrekking op de subsidieregeling Sociale Innovatie Advies van het Operationeel Programma Zuid-Nederland (OP-Zuid). In januari 2009 is deze regeling in het leven geroepen voor advies ter bevordering van sociale innovatie bij MKB ondernemingen in Zuid-Nederland. De subsidieregeling is per 31 december 2011 gesloten, waarna PSW een groot deel van de projecten heeft geëvalueerd. In haar eindevaluatie stelt PSW dat verder onderzoek naar de bijdrage van sociale innovatie aan de kwaliteit van arbeid vanuit het perspectief van de medewerker interessant zou zijn. De probleemstelling die hieruit volgt en centraal staat in het onderzoek luidt als volgt: Naar aanleiding van de regeling Sociale Innovatie Advies inzicht verkrijgen in de bijdrage van sociale innovatie aan verbetering van de kwaliteit van arbeid en de betrokkenheid van medewerkers bij de bedrijven die subsidie hebben ontvangen. Uit deze probleemstelling, volgt de centrale vraag: In hoeverre levert sociale innovatie een bijdrage aan verbetering van de kwaliteit van arbeid en de betrokkenheid van medewerkers in MKB bedrijven? Sociale innovatie wordt in het rapport geformuleerd als het ontwikkelen van nieuwe managementvaardigheden (dynamisch managen), het hanteren van innovatieve organisatieprincipes (flexibel organiseren) en het realiseren van hoogwaardige arbeidsvormen (slimmer werken en talentontplooiing) om het concurrentievermogen en de productiviteit te verbeteren. Binnen dit afstudeerrapport staan naast sociale innovatie de begrippen kwaliteit van arbeid en betrokkenheid centraal. Kwaliteit van arbeid betekent vervulling van alle voorwaarden waardoor een medewerker zich goed voelt, zowel in het werk, de werkomgeving als in de organisatie. De kwaliteit van arbeid wordt onderverdeeld in vier A s; de arbeidsinhoud, de arbeidsomstandigheden, de arbeidsvoorwaarden en de arbeidsverhoudingen. De mate waarin en de wijze waarop medewerkers en diens vertegenwoordigers inbreng hebben in het beleid van de onderneming, is van belang voor verbetering van de kwaliteit van arbeid. Bij de betrokkenheid van medewerkers is de inspraak eveneens een belangrijk aspect. De aspecten arbeidsverhoudingen en betrokkenheid hangen nauw met elkaar samen. Om ervoor te zorgen dat medewerkers zich betrokken voelen bij de organisatie, het eigen werk en het werk van anderen, zijn met name twee aspecten van belang: vertrouwen in medewerkers en het toekennen van regelcapaciteit. Het onderzoek bestond uit twee onderdelen, te weten een secundaire analyse en een veldonderzoek. Het onderzoek resulteert in conclusies over de bijdrage van sociale innovatie aan de kwaliteit van arbeid en de betrokkenheid van medewerkers in MKB bedrijven. Uit de secundaire analyse en het veldonderzoek blijkt dat sociale innovatie leidt tot een verbetering van de kwaliteit van arbeid en de betrokkenheid van medewerkers. Bij de kwaliteit van arbeid is in de arbeidsinhoud onder andere een verbetering opgetreden in de taken en verantwoordelijkheden van medewerkers, de variatie binnen het werk, de vrijheid en regelcapaciteit en de zeggenschap van medewerkers bij de inrichting van de eigen werkplek. In de arbeidsomstandigheden zijn eveneens verbeteringen opgetreden. Deze komen tot uiting in de ervaren werkdruk, rust en stabiliteit binnen de organisatie, het ziekteverzuim en de fysieke belasting. De arbeidsvoorwaarden verbeteren doordat de mogelijkheid tot opleiding en ontwikkeling wordt vergroot, medewerkers meer doorgroeimogelijkheden krijgen en meer rekening wordt gehouden met persoonlijke wensen.

5 Op het gebied van de arbeidsverhoudingen is met name de medezeggenschap van medewerkers verbeterd. Deze medezeggenschap komt tot uiting in de mate waarin medewerkers betrokken worden bij de invulling van het werk, de inrichting van de werkplekken en de visie en strategie van de organisatie. Daarnaast zijn er verbeteringen te zien in de betrokkenheid van medewerkers. De verbeteringen treden onder andere op in de samenwerking, communicatie, structuur en de wijze van leidinggeven. Om sociale innovatie op een succesvolle wijze te implementeren, dient een organisatie aandacht te besteden aan een aantal factoren: - de inhoud van het werk; - de inrichting van de werkplek; - voorwaarden en regelingen rondom het werk; - medezeggenschap; - leiderschap en structuur; - communicatie en samenwerking.

6 Inhoudsopgave Inleiding... 8 Aanleiding... 8 Sociale innovatie... 8 Centrale vraag Opbouw rapport Projectopdracht Regeling Sociale Innovatie Advies Probleemstelling Centrale vraag Probleemdefiniëring Opdrachtomschrijving Opdrachtgever Betrokken partijen PSW Stimulus Programmamanagement Syntens Klankbordgroep Sociale Innovatie Rol van betrokken partijen Theoretisch kader Sociale innovatie Ontwikkeling sociale innovatie Afbakening Kwaliteit van arbeid Definitie kwaliteit van arbeid De vier A s Betrokkenheid Conclusie Onderzoeksverantwoording Onderzoeksmodel Uitvoering onderzoek Onderzoekspopulatie Kenmerken MKB bedrijven Onderzoekspopulatie Secundaire analyse Analyse rapport Samen de lat hoger leggen Secundaire analyse Kwaliteit van arbeid Breda december 2012 Anne Meeuwissen Wendy Koolen 6 P a g i n a

7 5.2.2 Betrokkenheid Conclusie Veldonderzoek Analyse Kwaliteit van arbeid Betrokkenheid Conclusie Borging Analyse veldonderzoek Secundaire analyse Conclusie Conclusie en aanbevelingen Conclusie Aanbevelingen Bronvermelding Breda december 2012 Anne Meeuwissen Wendy Koolen 7 P a g i n a

8 Inleiding Dit afstudeerrapport bevat een onderzoek naar de bijdrage van sociale innovatie in het MKB. Het onderzoek is gericht op de bijdrage van sociale innovatie aan de verbetering van de kwaliteit van arbeid en de betrokkenheid van medewerkers. In dit hoofdstuk wordt de aanleiding voor het onderzoek beschreven. Daarnaast wordt een korte inleiding op het begrip sociale innovatie gegeven het wat en waarom aan de hand van een Ishikawa diagram. Tevens wordt de centrale vraag en de opbouw van het rapport weergegeve n. Aanleiding De afstudeeropdracht in dit rapport heeft betrekking op de subsidieregeling Sociale Innovatie Advies 1 van het Operationeel Programma Zuid-Nederland (OP-Zuid) 2. In januari 2009 is deze regeling in het leven geroepen voor MKB ondernemers in Noord-Brabant, Limburg en Zeeland. Vanaf de invoering van de regeling tot en met 31 december 2011 hebben 113 MKB ondernemers uit Zuid-Nederland een aanvraag ingediend bij OP-Zuid voor een veranderingsproject op het gebied van sociale innovatie. Met de hierboven beschreven subsidieregeling kon het MKB externe deskundigheid (adviseur) inhuren. Deze externe adviseurs introduceerden innovaties op het terrein van personeel of organisatie en hielpen de ondernemer met de implementatie hiervan (Sociale Innovatie Brabant, PSW, 2009). De subsidiabele thema s waren: - slimmer werken: organisatie van werkprocessen en flexibilisering; - talentontplooiing en employability; - participerende aansturing (zelfsturende teams, dynamisch managen). In samenwerking met de externe adviseur dienden de MKB bedrijven een subsidieaanvraag in. Deze aanvragen werden ontvangen door Stimulus Programmamanagement 3. Na ontvangst werden de aanvragen juridisch getoetst. Vervolgens maakte PSW 4 een inhoudelijke samenvatting van de aanvragen, toetste deze op de drie subsidiabele thema s, waarna de Klankbordgroep Sociale Innovatie 5 dit ontving. De rol van de klankbordgroep was het geven van advies over de binnengekomen subsidieaanvragen. Van de 113 projectaanvragen zijn er uiteindelijk 70 goedgekeurd. Na goedkeuring werden de subsidies verstrekt door Stimulus. De uitvoering van de projecten bij de MKB bedrijven werd ondersteund door PSW en Syntens 6. Tabel 1 in paragraaf 2.5 geeft een overzicht weer van de activiteiten en rollen van de betrokken partijen. Sociale innovatie Het begrip sociale innovatie kent vele definities. PSW omschrijft sociale innovatie als een innovatie gericht op vernieuwing van de arbeidsorganisatie en arbeidsvoorwaarden. Het doel is het verbeteren van de productiviteit en kwaliteit bij bedrijven én het beter benutten van de talenten van medewerkers. In de verschillende definities van sociale innovatie, komen begrippen als leiderschap, werkplezier, betrokkenheid, duurzame inzetbaarheid, slimmer werken en zeggenschap steeds naar voren. PSW stelt dat de rol van medewerkers bij sociale innovatie cruciaal is. Bedrijven maken gebruik van de betrokkenheid van medewerkers en investeren in hun kennis. Op deze manier kunnen bestaande 1 Het sociale innovatieadvies is een subsidie voor advies ter bevordering van sociale innovatie bij MKB ondernemingen gevestigd in Zuid-Nederland (paragraaf 1.1). 2 Het Operationeel Programma Zuid-Nederland (OP-Zuid) is een gezamenlijk subsidieprogramma van de provincies Limburg, Noord- Brabant en Zeeland voor activiteiten die medegefinancierd worden uit het Europees Fonds voor Regionale ontwikkeling (EFRO). Zie paragraaf Stimulus is een administratieve organisatie, opgezet door de provincie Noord-Brabant om het programmabeheer voor OP-Zuid uit te voeren (paragraaf 2.2). 4 PSW is een expertisecentrum op het terrein van de arbeidsmarkt. PSW ondersteunt haar opdrachtgevers in het activeren, het laten participeren en het ontwikkelen van mensen (paragraaf 2.1). Met betrekking tot het onderzoek is de rol van PSW onder andere het uitvoeren van de innovatieregeling (paragraaf 2.5). 5 Zie paragraaf 2.4 voor meer informatie over de klankbordgroep. 6 Stichting Syntens stimuleert ondernemingen zich duurzaam te vernieuwen en bevordert hiermee welvaart en welzijn in Nederland (paragraaf 2.3). Breda december 2012 Anne Meeuwissen Wendy Koolen 8 P a g i n a

9 patronen en structuren in organisaties vernieuwd of doorbroken worden. Dit resulteert in een verbetering van het bedrijfsrendement en meer werkplezier (Rooijackers & D'havé, 2012). Er bestaan verschillende redenen voor bedrijven om te starten met sociale innovatie. Dit wordt schematisch weergegeven door middel van het Ishikawa Diagram in Figuur 1. De figuur en de toelichting zijn gebaseerd op het rapport Samen de lat hoger leggen (Rooijackers & D'havé, 2012) en het artikel Sociale innovatie: historie en toekomstperspectief (Pot, 2012). Figuur 1 - Ishikawa diagram Uit bovenstaand figuur blijkt dat vier verschillende gebieden ten grondslag liggen aan de keuze van een bedrijf om aan de slag te gaan met sociale innovatie, namelijk: - medewerkers en arbeidsmarkt; - omgevingsuitdagingen; - winst en succes van de innovatie; - beleid op het gebied van organisatie en personeel. PSW stelt dat bedrijven wel aan de slag moeten gaan met sociale innovatie, om uitdagingen van deze tijd het hoofd te bieden. Op het gebied van medewerkers en arbeidsmarkt bestaan twee belangrijke redenen om een sociale innovatie traject te starten. Tekorten aan vakspecialisten (met name in de techniek) en demografische veranderingen (vergrijzings- en ontgroeningsproblematiek), vragen om een nieuwe aanpak. Bedrijven hebben te maken met een complexe en dynamische omgeving, de markt vraagt steeds meer maatwerk en flexibiliteit en er is sprake van internationale concurrentie. Deze omgevingsuitdagingen hebben hun weerslag op de organisatie, waardoor de noodzaak ontstaat om hier op in te spelen. Een andere belangrijke reden om te starten met sociale innovatie is de winst die het oplevert. Uit onderzoek van de Erasmus Universiteit (Volberda, van den Bosch, Jansen, Szczygielska, & Roza, 2007) blijkt dat sociale innovatie 75 procent van het uiteindelijke innovatiesucces bepaalt. Slechts 25 procent Breda december 2012 Anne Meeuwissen Wendy Koolen 9 P a g i n a

10 van het innovatiesucces wordt bepaald door technologische innovatie. Tevens blijkt uit dit onderzoek dat sociaal innovatieve bedrijven een hogere productiviteit en een hoger innovatievermogen hebben, waardoor zij betere bedrijfsprestaties kunnen realiseren. Daarnaast hebben sociaal innovatieve bedrijven meer tevreden medewerkers en een hogere omzet- en winstgroei. Ten slotte bestaat een aantal oorzaken op het gebied van organisatie- en personeelsbeleid die het aantrekkelijk maken voor een bedrijf om te starten met sociale innovatie. Bedrijven zetten sociale innovatie in om de competenties van de medewerkers beter te benutten en om de arbeidsproductiviteit te verhogen. Daarnaast is de laatste jaren steeds meer nadruk komen te liggen op vernieuwing van de arbeidsrelatie; de relatie tussen medewerker en baas. Ook is er steeds meer aandacht voor een goede balans tussen werk privé. Alle hierboven beschreven oorzaken vormen mogelijke redenen voor een bedrijf om aan de slag te gaan met sociale innovatie. Centrale vraag De centrale vraag vormt de basis van het afstudeerrapport. Deze vraag is gebaseerd op de probleemstelling die is besproken tijdens het intakegesprek met het Lectoraat HRM en PSW. De totstandkoming van de centrale vraag wordt toegelicht in hoofdstuk 1. De centrale vraag luidt: In hoeverre levert sociale innovatie een bijdrage aan verbetering van de kwaliteit van arbeid en de betrokkenheid van medewerkers in MKB bedrijven? Opbouw rapport In hoofdstuk 1 wordt ingegaan op de projectopdracht. Hierin komen de regeling Sociale Innovatie Advies, de probleemstelling, de centrale vraag, de probleemdefiniëring, de opdrachtomschrijving en de opdrachtgever aan bod. In het volgende hoofdstuk (hoofdstuk 2) worden de bij de subsidieregeling betrokken partijen toegelicht en wordt beschreven wat hun rol was binnen de regeling. Hoofdstuk 3 vormt het theoretisch kader waarin de onderwerpen sociale innovatie, kwaliteit van arbeid en betrokkenheid aan bod komen. In hoofdstuk 4 wordt het onderzoek verantwoord. Het onderzoek, de kenmerken van de MKB bedrijven en de onderzoekspopulatie worden toegelicht. Vervolgens worden in hoofdstuk 5 (secundaire analyse) de eerste bevindingen van het onderzoek geanalyseerd. Hoofdstuk 6 volgt hierop, hierin komt het veldonderzoek aan bod. In hoofdstuk 7 wordt het onderdeel borging behandeld. Tot slot worden in het laatste hoofdstuk conclusies en aanbevelingen gedaan met betrekking tot het afstudeerrapport. Breda december 2012 Anne Meeuwissen Wendy Koolen 10 P a g i n a

11 1 Projectopdracht In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de projectopdracht. De regeling sociale innovatieadvies wordt verduidelijkt en de probleemstelling, centrale vraag, probleemdefiniëring en opdrachtomschrijving komen aan bod. Tot slot wordt de opdrachtgever kort toegelicht. 1.1 Regeling Sociale Innovatie Advies Zoals vermeld in de inleiding, heeft deze afstudeeropdracht betrekking op de subsidieregeling Sociale Innovatie Advies. Deze regeling is onderdeel van het Operationeel Programma Zuid-Nederland (OP-Zuid). OP-Zuid is een gezamenlijk subsidieprogramma van de provincies Limburg, Noord-Brabant en Zeeland, samen met de steden Breda, Tilburg, s-hertogenbosch, Eindhoven, Helmond, Venlo, Sittard-Geleen, Heerlen en Maastricht voor activiteiten die medegefinancierd worden uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) 7. De voornaamste doelstellingen van OP-Zuid zijn de bevordering van het concurrerend vermogen, een duurzame economische groei en een versterking van de werkgelegenheid in Zuid-Nederland. Het OP-Zuid programma onderscheidt drie prioriteiten om haar doelstellingen te realiseren. Hierbinnen is het mogelijk om subsidieaanvragen in te dienen. - Prioriteit 1: Kenniseconomie, ondernemerschap en innovatie (inclusief MKB subsidies) - Prioriteit 2: Attractieve regio s - Prioriteit 3: Stedelijke dimensie Op deze afstudeeropdracht is prioriteit 1 van het OP-Zuid programma van toepassing, de andere twee prioriteiten worden daarom niet verder toegelicht. Prioriteit 1 richt zich op het versterken van de innovatiekracht van de Zuid-Nederlandse economie en het verder versterken en uitbreiden van de positie van Zuid-Nederland als toptechnologische regio. Binnen deze prioriteit ligt veel aandacht bij onderzoek & ontwikkeling (R&D), creativiteit en ondernemerschap. Binnen prioriteit 1 zijn vier subsidieregelingen ontwikkeld voor het MKB bedrijfsleven. Het doel is om het voor bedrijven eenvoudiger te maken subsidie aan te vragen binnen het OP-Zuid programma. Het gaat om de volgende subsidies: - Innovatiemedewerker - Innovatieprojecten - Innovatie Advies - Sociale Innovatie Advies De laatste regeling, sociale innovatie advies, staat centraal in deze afstudeeropdracht. De overige drie subsidies worden om deze reden niet nader toegelicht in dit rapport. Het sociale innovatie advies is een subsidie voor advies ter bevordering van sociale innovatie bij MKB ondernemingen gevestigd in Zuid- Nederland. Om voor de subsidie in aanmerking te komen, moet de onderneming minimaal voldoen aan een van de volgende vereisten: 1. Het sociale innovatieadvies is gericht op de organisatie van werkprocessen en flexibilisering. 2. Het sociale innovatieadvies is gericht op talentontplooiing, employability en loopbaanbeleid. 3. Het sociale innovatieadvies is gericht op participerende aansturing. Bovenstaande vereisten vormen de pijlers van de sociale innovatie projecten (OP-Zuid). 7 Het EFRO is een Europees structuurfonds waarmee het cohesiebeleid van de Europese Unie wordt gerealiseerd. Het EFRO heeft als doelstelling een bijdrage te leveren aan de versterking van de economische en sociale cohesie door de ongelijkheid tussen de Europese regio s te verkleinen. Breda december 2012 Anne Meeuwissen Wendy Koolen 11 P a g i n a

12 1.2 Probleemstelling De subsidieregeling Sociale Innovatie Advies is per 31 december 2011 gesloten. Om inzicht te krijgen in wat sociale innovatie voor de MKB bedrijven heeft opgeleverd, welke bijdrage medewerkers hierin hebben gehad en hoe sociale innovatie verder gepromoot kan worden in het MKB, heeft PSW een evaluatie uitgevoerd. Van de 70 goedgekeurde projecten, heeft PSW er ruim 40 geëvalueerd. 23 bedrijven hiervan zijn bezocht door PSW, de overige bedrijven zijn schriftelijk geëvalueerd. In de eindevaluatie laat PSW zien hoe sociale innovatie zich manifesteert binnen de deelnemende bedrijven, wat de verschillende activiteiten opgeleverd hebben en welke succesfactoren te benoemen zijn. Daarnaast besteedt PSW aandacht aan het belang van het subsidie instrument en worden aanbevelingen gedaan voor sociale partners, brancheen ondernemingsverenigingen, kennisinstellingen en overheden. In het evaluatierapport wordt aangegeven dat vervolgonderzoek gewenst is. Hierin wordt vermeld: Verder onderzoek naar de bijdrage van sociale innovatie aan de kwaliteit van arbeid vanuit het perspectief van de werknemer zou interessant zijn (Rooijackers & D'havé, 2012). Naar aanleiding hiervan wordt dit onderzoeksrapport geschreven. De probleemstelling die hieruit voortvloeit, luidt: Naar aanleiding van de regeling Sociale Innovatie Advies inzicht verkrijgen in de bijdrage van sociale innovatie aan verbetering van de kwaliteit van arbeid en de betrokkenheid van medewerkers bij de bedrijven die subsidie hebben ontvangen. 1.3 Centrale vraag Uit de hierboven beschreven probleemstelling, volgt de centrale vraag: In hoeverre levert sociale innovatie een bijdrage aan verbetering van de kwaliteit van arbeid en de betrokkenheid van medewerkers in MKB bedrijven? De centrale vraag wordt beantwoord aan de hand van de volgende deelvragen: - Wat is sociale innovatie? - Wat houdt de kwaliteit van arbeid in en welke criteria zijn hieraan verbonden? - Wat wordt verstaan onder de betrokkenheid van medewerkers en waardoor wordt deze beïnvloed? - Waarom is de betrokkenheid van medewerkers van belang? - Wat hebben de sociale innovatie projecten van de gesubsidieerde MKB bedrijven ingehouden? - Hebben de projecten geleid tot een verbetering van de kwaliteit van arbeid en de betrokkenheid van medewerkers? - Op welke wijze zijn de resultaten geborgd? De deelvragen worden beantwoord in de verschillende hoofdstukken van het rapport. Door beantwoording van deze deelvragen, wordt in het laatste hoofdstuk (conclusie en aanbevelingen) een antwoord gegeven op de centrale vraag. 1.4 Probleemdefiniëring Om het onderzoek inzichtelijk te maken, is de centrale vraag uiteengezet in drie onderzoeksdoelstellingen. In Figuur 2 worden de probleemstelling, centrale vraag en de onderzoeksdoelstellingen in verhouding tot de deelvragen schematisch weergegeven. Dit alles leidt tot de conclusies en aanbevelingen van het afstudeerrapport. Breda december 2012 Anne Meeuwissen Wendy Koolen 12 P a g i n a

13 Naar aanleiding van de regeling Sociale Innovatie Advies inzicht verkrijgen in de bijdrage van sociale innovatie aan verbetering van de kwaliteit van arbeid en de betrokkenheid van medewerkers bij de bedrijven die subsidie hebben ontvangen. In hoeverre levert sociale innovatie een bijdrage aan verbetering van de kwaliteit van arbeid en de betrokkenheid van medewerkers in MKB bedrijven? Onderzoeksdoelstelling 1 In kaart brengen wat sociale innovatie, de kwaliteit van arbeid en de betrokkenheid van medewerkers inhoudt. Onderzoeksdoelstelling 2 De inhoud van de sociale innovatie projecten inventariseren. Onderzoeksdoelstelling 3 Onderzoek doen naar de gevolgen van sociale innovatie kwaliteit van arbeid en de betrokkenheid van medewerkers. Deelvragen - Wat is sociale innovatie? - Wat houdt de kwaliteit van arbeid in en welke criteria zijn hieraan verbonden? - Wat wordt verstaan onder de betrokkenheid van medewerkers en waardoor wordt deze beïnvloed? - Waarom is de betrokkenheid van medewerkers van belang? Deelvragen - Wat hebben de sociale innovatie projecten van de gesubsidieerde MKB bedrijven ingehouden? Deelvragen - Hebben de projecten geleid tot een verbetering van de kwaliteit van arbeid en de betrokkenheid van medewerkers? - Op welke wijze zijn de resultaten geborgd? Figuur 2 - Probleemdefiniëring 1.5 Opdrachtomschrijving De opdracht in dit rapport is tot stand gekomen in samenspraak met het lectoraat HRM en PSW. Vanuit het lectoraat is de vraag naar het onderzoek in het kader van de subsidieregeling ontstaan. PSW vulde dit aan met het verzoek om het onderwerp kwaliteit van arbeid hierin mee te nemen. De opdracht betreft een onderzoek naar sociale innovatie en bestaat uit twee delen: een secundaire analyse en een veldonderzoek. Aan het eind van de subsidie regeling dienden de deelnemende MKB bedrijven een eindevaluatie in te vullen. Op het moment dat dit afstudeerrapport tot stand kwam, hadden in totaal 52 0bedrijven deze evaluatie ingevuld. Op het moment dat PSW haar evaluatie uitvoerde, waren nog niet alle projecten afgerond. Hierdoor is het verschil in aantal meegenomen evaluaties te verklaren. Het eerste deel van het onderzoek bestaat uit een secundaire analyse van deze evaluaties. Ook het evaluatierapport van PSW is hierin meegenomen. Breda december 2012 Anne Meeuwissen Wendy Koolen 13 P a g i n a

14 Het tweede deel van het onderzoek betrof een veldonderzoek. Het veldonderzoek vond plaats bij een tiental MKB bedrijven die een subsidie hebben ontvangen met betrekking tot het invoeren van sociale innovatie. In de beide delen van het onderzoek staan de kwaliteit van arbeid en de betrokkenheid van medewerkers centraal. Daarnaast is de borging van het resultaat meegenomen in het onderzoek. Meer informatie over de aanpak van het onderzoek is te vinden in paragraaf 4.2 waarin de uitvoering van het onderzoek beschreven wordt. Deze opdracht resulteert in aanbevelingen aan het Lectoraat HRM van Avans Hogeschool over de wijze waarop een organisatie sociale innovatie door kan voeren, zodanig dat het leidt tot verbetering van de kwaliteit van arbeid en betrokkenheid van medewerkers. Hiernaast ontvangt ook PSW de aanbevelingen. Gezien de geringe omvang van het onderzoek is het van belang de generaliseerbaarheid van de bevindingen in ogenschouw te nemen. 1.6 Opdrachtgever De afstudeeropdracht is uitgevoerd in opdracht van het lectoraat HRM van Avans Hogeschool. Het vakgebied HRM is volop in beweging. Hierdoor worden hoge eisen gesteld aan de HRM er van nu. In het onderwijs moet daar goed op worden ingespeeld. Het lectoraat HRM streeft de volgende doelstellingen na (de Lange, 2010): - Kennisdisseminatie en netwerkvorming: het uitdragen van Avans als kenniscentrum op het terrein van HRM voor de relevante omgeving van de hogeschool en het uitbreiden en onderhouden van een netwerk met deze omgeving. - Kennisontwikkeling: met name door toegepast onderzoek op het gebied van HRM voor het beroepenveld. - Professionalisering en competentieontwikkeling van docenten: onderdelen van deze doelstelling zijn de ontwikkeling van onderzoek vaardigheden en het begeleiden van docenten bij promotieonderzoek. - Onderwijsontwikkeling: het leveren van een bijdrage aan de opleidingen HRM van Avans. Dr. Willem de Lange is als lector HRM verbonden aan de Academie voor Algemeen en Financieel Management te Breda en de Academie voor Management en Bestuur in s-hertogenbosch. Daarnaast is hij werkzaam als zelfstandig onderzoeker, adviseur en publicist op het terrein van HRM. In dit project vervult dr. de Lange de rol van zowel opdrachtgever als bedrijfsbegeleider. Breda december 2012 Anne Meeuwissen Wendy Koolen 14 P a g i n a

15 2 Betrokken partijen Uit de inleiding blijkt dat verschillende partijen betrokken zijn bij de regeling sociale innovatie advies en daarmee indirect ook met de afstudeeropdracht. Naast de opdrachtgever (paragraaf 1.6) zijn verschillende partijen betrokken bij de opdracht, te weten: PSW, Stimulus Programmamanagement, Stichting Syntens en de klankbordgroep Sociale Innovatie. In dit hoofdstuk komen deze partijen aan bod en ieders rol in de subsidieregeling en de uitvoering daarvan. 2.1 PSW PSW is een expertisecentrum op het terrein van de arbeidsmarkt. In de vorm van advies, projectmanagement, training en onderzoek brengt PSW haar kennis op de markt. Opdrachtgevers zijn met name gemeenten, provincies, onderwijsorganisaties, SW-bedrijven, Justitie en ondernemers. PSW ondersteunt als onafhankelijk partner haar opdrachtgevers in het activeren, het laten participeren en het ontwikkelen van mensen. De organisatie is actief op een breed terrein van arbeidsmarkt en sociale zekerheid. Om deze reden zijn de activiteiten van de organisatie onderverdeeld in thema s, waaronder sociale innovatie en HRM. Per thema heeft de organisatie specialisten die de ontwikkelingen voortdurend scherp volgen. Waar nodig werken de specialisten samen in projectteams. PSW vindt dat iedere burger talent heeft en van daaruit zijn of haar kans moet krijgen op arbeidsparticipatie. De missie van PSW luidt dan ook: iedereen aan het werk krijgen en aan het werk houden. Tevens vindt de organisatie dat iedere burger het verdient in de gelegenheid gesteld te worden om talenten te ontwikkelen. In een maatschappij waarin talentontwikkeling steeds meer de verantwoordelijkheid wordt van de burger zelf in interactie met de werkgevers, wil PSW deze talentontwikkeling ondersteunen voor die mensen en bedrijven waarvoor het niet vanzelfsprekend is dat zij hier op eigen kracht in slagen (PSW, 2010). 2.2 Stimulus Programmamanagement Stimulus is een administratieve organisatie, opgezet door de provincie Noord-Brabant, om het programmabeheer voor OP-Zuid uit te voeren. Daarmee is de organisatie verantwoordelijk voor het verstrekken van informatie over het programma, het organiseren van de evaluatie en het financiële en administratieve beheer van het programma (European Commission, 2012). 2.3 Syntens Syntens is een stichting zonder winstoogmerk en is op 1 januari 1998 opgericht op initiatief van het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie. Syntens stimuleert ondernemingen om zich duurzaam te vernieuwen en bevordert hiermee welvaart en welzijn in Nederland. De stichting houdt zich bezig met voorlichtings- en activeringsactiviteiten gericht op innovatie binnen het MKB. De doelgroep bestaat daarmee uit MKB bedrijven die willen en kunnen innoveren. Syntens maakt ondernemers bewust van de mogelijkheden die er zijn om te innoveren en helpt om daarin concreet stappen te zetten die leiden tot resultaat voor de onderneming (Syntens). 2.4 Klankbordgroep Sociale Innovatie De klankbordgroep sociale innovatie is in het leven geroepen om advies te geven over de binnengekomen subsidieaanvragen. De klankbordgroep bestond uit vertegenwoordigers van overheidsorganisaties, onderwijsinstellingen, werknemersorganisaties, werkgeversorganisaties en het bedrijfsleven. 2.5 Rol van betrokken partijen De hierboven beschreven partijen hadden allen een rol in de regeling Sociale Innovatie Advies. Tabel 1 geeft de activiteiten en rollen weer van de betrokken partijen ten aanzien van de subsidieregeling. Breda december 2012 Anne Meeuwissen Wendy Koolen 15 P a g i n a

Prof.dr. Henk W. Volberda Rotterdam School of Management, Erasmus University Wetenschappelijk directeur INSCOPE

Prof.dr. Henk W. Volberda Rotterdam School of Management, Erasmus University Wetenschappelijk directeur INSCOPE Prof.dr. Henk W. Volberda Rotterdam School of Management, Erasmus University Wetenschappelijk directeur INSCOPE Bevindingen Erasmus Innovatiemonitor Zorg Eindhoven, 5 oktober 2012 TOP INSTITUTE INSCOPE

Nadere informatie

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Erasmus Concurrentie en Innovatie Monitor 2009 Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Rotterdam, 6 oktober 2009 INSCOPE: Research for Innovation heeft in opdracht

Nadere informatie

Nameting Scan Mijn Bedrijf 2.0 2011-2012

Nameting Scan Mijn Bedrijf 2.0 2011-2012 Sociale innovatie De volgende vragen gaan over sociale innovatie en innovatief ondernemingsbeleid. Sociale Innovatie is een vernieuwing of een verbetering in de arbeidsorganisatie en in de arbeidsrelaties

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Nederlandse bedrijven laten kansen liggen om te innoveren en concurrentiekracht te versterken

Nederlandse bedrijven laten kansen liggen om te innoveren en concurrentiekracht te versterken Erasmus Concurrentie en Innovatie Monitor 2010-2011 Nederlandse bedrijven laten kansen liggen om te innoveren en concurrentiekracht te versterken Rotterdam, 9 maart 2011 - INSCOPE: Research for Innovation

Nadere informatie

Amsterdamse haven en innovatie

Amsterdamse haven en innovatie Amsterdamse haven en innovatie 26 september 2011, Hoge School van Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Oostelijke handelskade (huidige situatie) Oostelijke handelskade (oude

Nadere informatie

innovatiebevordering RIS3 MKB OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland overheden living labs koolstofarme economie cross-overs design

innovatiebevordering RIS3 MKB OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland overheden living labs koolstofarme economie cross-overs design OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland BIObased logistiek maintenance hightech systems agrofood overheden RIS3 innovatiebevordering duurzaamheid schone energie welzijn samenwerking gezondheid

Nadere informatie

HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS. Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics

HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS. Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics 1 Inleiding Veel organisaties hebben de afgelopen jaren geïnvesteerd in

Nadere informatie

Flexibel werken en organiseren

Flexibel werken en organiseren Flexibel werken en organiseren Flexibel werken en organiseren Inhoud Inhoud Inleiding De kracht van flexibiliteit Differentiatie in ontwikkeling en doorstroom gebaseerd op organisatieverschillen Aspecten

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Hoe komen we tot deze inzichten? In de vorige eeuw stonden bureaucratische organisatieprincipes centraal bij het inrichten van organisaties.

Hoe komen we tot deze inzichten? In de vorige eeuw stonden bureaucratische organisatieprincipes centraal bij het inrichten van organisaties. 1.1 Inleiding Waarom zouden we ons druk maken over sociale innovatie of wat anderen slimmer werken of slim managen noemen? Innovatie leidt tot beduidend hogere resultaten. Dit tonen Henk Volberda, Frans

Nadere informatie

Docent als innovator. Symposium: Innovaties in het onderwijs? Help, mijn team wil wel! 13 november 2012, Breda PSW Danny Willems senior adviseur

Docent als innovator. Symposium: Innovaties in het onderwijs? Help, mijn team wil wel! 13 november 2012, Breda PSW Danny Willems senior adviseur Docent als innovator Symposium: Innovaties in het onderwijs? Help, mijn team wil wel! 13 november 2012, Breda PSW Danny Willems senior adviseur Een korte introductie PSW Een expertisecentrum op het terrein

Nadere informatie

Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland

Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland 2 Europees stimuleringsprogramma versterkt positie Oost-Nederland Let s GO Gelderland en Overijssel toonaangevend in innovatie Oost-Nederland is een

Nadere informatie

ONDERZOEKSRAPPORT TOPSECTOREN

ONDERZOEKSRAPPORT TOPSECTOREN ONDERZOEKSRAPPORT TOPSECTOREN Sociale innovatie doorslaggevend voor succes topsectoren: Topsectorenbeleid te eenzijdig gericht op technologische innovatie De markt dwingt bedrijven steeds sneller te innoveren

Nadere informatie

E V E R B I N D I N G, N I E

E V E R B I N D I N G, N I E innovatie Syntens N I E U W E V E R B I N D I N G, N I E U W E B U S I N E S S Het veld waarin bedrijven opereren is voortdurend in beweging. Om een bedrijf gezond en succesvol te houden, is het belangrijk

Nadere informatie

2 Sociale innovatie en slimmer werken: definities

2 Sociale innovatie en slimmer werken: definities 2 Sociale innovatie en slimmer werken: definities Dit hoofdstuk is gewijd aan de centrale begrippen van dit document. Dit gebeurt door achtereenvolgens sociale innovatie (par. 2.1) en slimmer werken (par.

Nadere informatie

Het turbulente zorglandschap. Eigen antwoorden en creatieve oplossingen door sociale innovatie

Het turbulente zorglandschap. Eigen antwoorden en creatieve oplossingen door sociale innovatie Het turbulente zorglandschap Eigen antwoorden en creatieve oplossingen door sociale innovatie Harrie Leutscher: Raad van bestuur en ondernemingsraad zullen in dit turbulente zorglandschap de moed moeten

Nadere informatie

Slimmer managen en organiseren kan productiviteit en innovatie in zorg verbeteren

Slimmer managen en organiseren kan productiviteit en innovatie in zorg verbeteren Slimmer managen en organiseren kan productiviteit en innovatie in zorg verbeteren 5 oktober 2012 - Op verzoek van ActiZ meet INSCOPE Research for Innovation de innovativiteit van Nederlandse zorgorganisaties.

Nadere informatie

6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN

6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN 6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN INLEIDING Het Nieuwe Werken is in de afgelopen jaren op vele plekken geïntroduceerd om slimmer om te gaan met de beschikbare middelen binnen organisaties

Nadere informatie

Organisatie principes

Organisatie principes Organisatie principes Een overzicht van organisatie principes die als richtsnoer dienen bij het vormgeven van flexibele, innovatieve organisaties. Deze principes zijn gebaseerd op de Moderne Sociotechniek.

Nadere informatie

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI)

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het zelfbeoordelingsformulier Het doel van deze evaluatie is om u te helpen bij het bepalen van de belangrijkste aandachtsvelden van uw leidinggevende

Nadere informatie

Slimmer werken met mensen

Slimmer werken met mensen Slimmer werken met mensen Paul Breman Mijn Bedrijf 2.0 wordt mede gefinancierd met steun van het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling van de Europese Commissie, de Provincie Utrecht en de Gemeente

Nadere informatie

Toelichting Subsidieregeling Operationeel Programma Zuid-Nederland

Toelichting Subsidieregeling Operationeel Programma Zuid-Nederland Toelichting Subsidieregeling Operationeel Programma Zuid-Nederland Algemene toelichting Algemeen In 2006 is het Operationeel Programma voor Zuid-Nederland Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling 2007-2013

Nadere informatie

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Inhoud Inleiding 3 Stap 1 De noodzaak vaststellen 4 Stap 2 De business case 5 Stap 3 Probleemverdieping 6 Stap 4 Actieplan 8 Stap 5

Nadere informatie

Projectopdracht PAR in oprichting in het Pilotjaar 2015

Projectopdracht PAR in oprichting in het Pilotjaar 2015 Projectopdracht PAR in oprichting in het Pilotjaar 2015 Waarom een PAR in Zinzia? De visie en strategie van Zinzia bieden een duidelijke koers aan de organisatie. Vanaf 2013 heeft - met het kompas Ziel

Nadere informatie

concurrentiefactor arbeid Arbeid Werkt! Logistic Labour Survey 2014 NDL, TLN, Tempo-Team Agenda

concurrentiefactor arbeid Arbeid Werkt! Logistic Labour Survey 2014 NDL, TLN, Tempo-Team Agenda Logistiek Nederland en de concurrentiefactor arbeid Arbeid Werkt! Logistic Labour Survey 2014 NDL, TLN, Tempo-Team Agenda Waarom dit onderzoek? Logistieke arbeidsmarkt Arbeid als concurrentiefactor Slim

Nadere informatie

NCSI huisstijl instructies

NCSI huisstijl instructies 2010 3 Inhoudsopgave Over het NCSI 3 Definitie sociale innovatie 4 Gebruik en plaatsing NCSI logo 6 Gebruik en plaatsing NCSI logo, Engelse versie 8 Huisstijlkleuren 10 Vormgeving/opmaak 12 Typografie

Nadere informatie

Sociale innovatie. Integraal op weg naar topprestaties in teams en organisaties

Sociale innovatie. Integraal op weg naar topprestaties in teams en organisaties Sociale innovatie Integraal op weg naar topprestaties in teams en organisaties DATUM 1 maart 2014 CONTACT Steef de Vries MCC M 06 46 05 55 57 www.copertunity.nl info@copertunity.nl 2 1. Wat is sociale

Nadere informatie

Conclusies veldonderzoek. Het creëren van een talentvriendelijke werkomgeving

Conclusies veldonderzoek. Het creëren van een talentvriendelijke werkomgeving Conclusies veldonderzoek Het creëren van een talentvriendelijke werkomgeving Antwoord op deelvraag 1 Met welke factoren moet rekening worden gehouden bij het creëren van een talentvriendelijke werkomgeving?

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

Passie voor Techniek in goede banen leiden van opleiden naar duurzaam aantrekkelijk

Passie voor Techniek in goede banen leiden van opleiden naar duurzaam aantrekkelijk Passie voor Techniek in goede banen leiden van opleiden naar duurzaam aantrekkelijk Misja Bakx Directeur Matchcare Agenda 1. Arbeidsmarkt ontwikkelingen en veranderingen 2. Trends in de rol van onderwijs,

Nadere informatie

Leergang: aan de slag met sociale innovatie!

Leergang: aan de slag met sociale innovatie! Leergang: aan de slag met sociale innovatie! De VVT-sector staat voor grote uitdagingen, zowel zorginhoudelijk als op het gebied van de productiviteit. We zullen de zaken anders moeten organiseren, bijvoorbeeld

Nadere informatie

sociale innovatie in de creatieve industrie onderzoek Beeld: Netwerk6

sociale innovatie in de creatieve industrie onderzoek Beeld: Netwerk6 sociale innovatie in de creatieve industrie onderzoek Beeld: Netwerk6 samenvatting beschrijving en conclusies van het onderzoek inhoud samenvatting 2 tekst & uitleg 4 resultaten - onderwerpen van sociale

Nadere informatie

Openhartig Managen volgens de. Montalto methode

Openhartig Managen volgens de. Montalto methode Openhartig Managen volgens de Montalto methode Managen van verbinding Leiders en managers kunnen veel meer bereiken dan ze voor mogelijk houden. Veel potentieel van medewerkers blijft onbenut, omdat hun

Nadere informatie

Waarde en winst door te winnen met cijfers en letters. Ingrid Walry

Waarde en winst door te winnen met cijfers en letters. Ingrid Walry Waarde en winst door te winnen met cijfers en letters Ingrid Walry reputatie retentievermogen klantenwaarde Innoveer in relatiekwaliteit met uw volledige omgeving r r erer- y klantenpartnerschap productleiderschap

Nadere informatie

Aan de slag met duurzame inzetbaarheid 3 november 2015

Aan de slag met duurzame inzetbaarheid 3 november 2015 Duurzame inzetbaarheid uitgangspunt personeelsbeleid Het voorstel is duurzame inzetbaarheid centraal te stellen in het personeelsbeleid om medewerkers van alle levensfasen optimaal inzetbaar te houden

Nadere informatie

Managementondersteuning in de 21ste eeuw. Marianne Sturman, oprichter van Moneypenny

Managementondersteuning in de 21ste eeuw. Marianne Sturman, oprichter van Moneypenny Managementondersteuning in de 21ste eeuw Marianne Sturman, oprichter van Moneypenny Agenda Kennismaking Het Nieuwe Werken volgens Moneypenny De impact van Het Nieuwe Werken op de managementondersteuner

Nadere informatie

Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang. Sandra Terwolbeck, Amstelveen 8 oktober 2008

Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang. Sandra Terwolbeck, Amstelveen 8 oktober 2008 Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang Sandra Terwolbeck, Amstelveen 8 oktober 2008 Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang Huidige uitdagingen voor organisaties Veranderd werknemersperspectief

Nadere informatie

crisishulpverlening bedrijfsmaatschappelijk werk verzuim aanpak re-integratie teambalans het nieuwe leidinggeven trainingen

crisishulpverlening bedrijfsmaatschappelijk werk verzuim aanpak re-integratie teambalans het nieuwe leidinggeven trainingen crisishulpverlening bedrijfsmaatschappelijk werk verzuim aanpak re-integratie teambalans het nieuwe leidinggeven trainingen Zinthese Plus is een bureau gespecialiseerd in het gedrag van mensen in hun werkomgeving.

Nadere informatie

HPC-O. Human Performance Contextscan Organisatierapportage Datum: Opdrachtgever: Auteur:

HPC-O. Human Performance Contextscan Organisatierapportage <Naam onderwijsinstelling> Datum: Opdrachtgever: Auteur: HPC-O 1 HPC-O Human Performance Contextscan Organisatierapportage Datum: Opdrachtgever: Auteur: 24 april 2008 drs M.G. Wildschut HPC-O

Nadere informatie

Key success actors. De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen. Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management

Key success actors. De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen. Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management Key success actors De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management 1 Key success actors De rol van middenmanagement bij strategische

Nadere informatie

Afspraak met de medewerker van morgen EEN TOEKOMSTBESTENDIG HR- BELEID VOOR DE VLAAMSE OVERHEID

Afspraak met de medewerker van morgen EEN TOEKOMSTBESTENDIG HR- BELEID VOOR DE VLAAMSE OVERHEID Afspraak met de medewerker van morgen EEN TOEKOMSTBESTENDIG HR- BELEID VOOR DE VLAAMSE OVERHEID Werknemer in de toekomst? Welke werkgever moeten we zijn om: Het nodige talent aan te trekken & te houden

Nadere informatie

Leef Slimmer. Werk Slimmer.

Leef Slimmer. Werk Slimmer. Leef Slimmer. Werk Slimmer. Vitaliteit, focus en meer energie. Een visie op duurzame inzetbaarheid van werknemers Whitepaper 2015 Het Belang van Duurzaamheid Duurzame inzetbaarheid van werknemers is een

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken. Marie-Noelle De Clercq Consultant People Management

Het Nieuwe Werken. Marie-Noelle De Clercq Consultant People Management Het Nieuwe Werken Marie-Noelle De Clercq Consultant People Management INHOUD VOORDRACHT 1. HET NIEUWE WERKEN 2. ZES TOEGEVOEGDE WAARDEN 2 =6 BA TEN 3. VRAGEN 2 Het nieuwe werken Evolutie, op alle vlak?

Nadere informatie

Duurzame inzetbaarheid in de HR praktijk Onderzoeksrapport 2012

Duurzame inzetbaarheid in de HR praktijk Onderzoeksrapport 2012 Duurzame inzetbaarheid in de HR praktijk Onderzoeksrapport 2012 Zicht krijgen op duurzame inzetbaarheid en direct aan de slag met handvatten voor HR-professionals INHOUDSOPGAVE 1. Duurzame inzetbaarheid

Nadere informatie

Iedereen sterk. Zo stimuleer je innovatief gedrag en eigenaarschap van medewerkers

Iedereen sterk. Zo stimuleer je innovatief gedrag en eigenaarschap van medewerkers Iedereen sterk Zo stimuleer je innovatief gedrag en eigenaarschap van medewerkers JANUARI 2016 Veranderen moet veranderen Verandering is in veel gevallen een top-down proces. Bestuur en management signaleren

Nadere informatie

Overheid Onderwijs Onderneming Onderzoek Omgeving

Overheid Onderwijs Onderneming Onderzoek Omgeving 19-12-2013 Toekomstig gebrek aan voldoende en goed gekwalificeerd technisch personeel 1 2 In de beroepspraktijk van nu en in de toekomst is er grote behoefte aan technische, zelflerende, professionele

Nadere informatie

Ziekenhuisorganisatie Nieuwe Stijl

Ziekenhuisorganisatie Nieuwe Stijl Ziekenhuisorganisatie Nieuwe Stijl Ziekenhuizen bevinden zich in roerige tijden. De uitdaging voor ziekenhuizen is hoe op langere termijn kwalitatief hoogwaardige en doelmatige zorg te kunnen blijven bieden

Nadere informatie

Leiderschap in Turbulente Tijden

Leiderschap in Turbulente Tijden De Mindset van de Business Leader Leiderschap in Turbulente Tijden Onderzoek onder 175 strategische leiders Maart 2012 Inleiding.. 3 Respondenten 4 De toekomst 5 De managementagenda 7 Leiderschap en Ondernemerschap

Nadere informatie

Innovatie HR. Innovatie. Modewoord of toverstaf InspiHRe 19 oktober 2015

Innovatie HR. Innovatie. Modewoord of toverstaf InspiHRe 19 oktober 2015 Innovatie HR Modewoord of toverstaf InspiHRe 19 oktober 2015 1 Innovatie Wat is innovatie? Product Proces Instrumenten Conventies In onze wereld veelal de term Sociale innovatie: d.i. is vernieuwing van

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen

Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen Het Nieuwe Werken (HNW) is een van de meest populaire trends op het gebied van organisatieontwikkeling van de laatste jaren; meer dan een kwart

Nadere informatie

Bantopa Terreinverkenning

Bantopa Terreinverkenning Bantopa Terreinverkenning Het verwerven en uitwerken van gezamenlijke inzichten Samenwerken als Kerncompetentie De complexiteit van producten, processen en services dwingen organisaties tot samenwerking

Nadere informatie

HNW 3.0 SLIMMER MANAGEN, ORGANISEREN EN WERKEN PROF. DR. HENK W. VOLBERDA. 2013 CONGRES Over Het Nieuwe Werken 19 november 2013

HNW 3.0 SLIMMER MANAGEN, ORGANISEREN EN WERKEN PROF. DR. HENK W. VOLBERDA. 2013 CONGRES Over Het Nieuwe Werken 19 november 2013 HNW 3.0 SLIMMER MANAGEN, ORGANISEREN EN WERKEN PROF. DR. HENK W. VOLBERDA ROTTERDAM SCHOOL OF MANAGEMENT, ERASMUS UNIVERSITEIT 2013 CONGRES Over Het Nieuwe Werken 19 november 2013 Influence Index M

Nadere informatie

Een leven lang leren in de techniek

Een leven lang leren in de techniek Hiteq Kennis van nu, kennis voor later Denk 10 of 20 jaar verder. Hoe ziet de technische sector er dan uit in de context van onderwijs, arbeidsmarkt, technologie en maatschappij? Hiteq selecteert en ontsluit

Nadere informatie

Leiderschapsontwikkeling: inspiratie en resultaat

Leiderschapsontwikkeling: inspiratie en resultaat OPEN YOUR EYES Leiderschapsontwikkeling: inspiratie en resultaat Leiderschap ontwikkeling vanuit de kern Leiderschap is van grote invloed op de resultaten van de organisatie. Hoe kunnen we onze ambities

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken 111

Het Nieuwe Werken 111 Het Nieuwe Werken 111 Inleiding Het Nieuwe Werken De laatste jaren heeft Het Nieuwe Werken zich sterk ontwikkeld en veel bekendheid gekregen. Maatschappelijke ontwikkelingen als files, de balans tussen

Nadere informatie

3. Organisatie. Flexibele en betrouwbare contracten 4. Werknemer Levenslang leren

3. Organisatie. Flexibele en betrouwbare contracten 4. Werknemer Levenslang leren Flexicurity: het beste uit twee werelden Dr. Charissa Freese BZW Moerdijk, 6 december 2012 Flexicurity: Flexibiliteit en Zekerheid Beleidsmaatregelen die gericht zijn op flexibiliteit van de arbeidsmarkt

Nadere informatie

SAMENVATTING EVALUATIE PROGRAMMA SCHAKEL!

SAMENVATTING EVALUATIE PROGRAMMA SCHAKEL! SAMENVATTING EVALUATIE PROGRAMMA SCHAKEL! Aanleiding Het Vervangingsfonds voert regelmatig grootschalige projecten of programma s uit om een extra impuls te geven aan de aanpak van het ziekteverzuim in

Nadere informatie

Nieuwe arbeidsrelaties: een uitnodiging tot dialoog!

Nieuwe arbeidsrelaties: een uitnodiging tot dialoog! Whitepaper Nieuwe arbeidsrelaties: een uitnodiging tot dialoog! Inleiding Op dit moment is nog 9 van de 10 werkenden in Nederland werknemer. Het aandeel zelfstandigen groeit echter gestaag. Er zijn zelfs

Nadere informatie

M200616. De winstpotentie van personeelsbeleid in het MKB

M200616. De winstpotentie van personeelsbeleid in het MKB M200616 De winstpotentie van personeelsbeleid in het MKB dr. J.M.P. de Kok drs. J.M.J. Telussa Zoetermeer, december 2006 Prestatieverhogend HRM-systeem MKB-bedrijven met een zogeheten 'prestatieverhogend

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten INFORMATIE OVER HET INNOVATIEF ACTIEPROGRAMMA GRONINGEN

Nadere informatie

doorpakken en bestendigen Stimuleringsregeling Professionele ruimte arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo

doorpakken en bestendigen Stimuleringsregeling Professionele ruimte arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo doorpakken en bestendigen Stimuleringsregeling Professionele ruimte arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo Zestor is opgericht door sociale partners in het hbo: inleiding Werkgevers- en werknemersorganisaties

Nadere informatie

Management rapportage De Waarde van Ondernemerschap

Management rapportage De Waarde van Ondernemerschap Management rapportage De Waarde van Ondernemerschap Resultaten onderzoek bij bedrijven (MKB) Hoe ondernemend en innovatief is uw organisatie? Woord vooraf Hoe ondernemend en innovatief is uw organisatie?

Nadere informatie

Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij

Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij 2004-98 Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij Voorgestelde behandeling: - Statencommissie Bestuur, Financiën

Nadere informatie

SOCIALE INNOVATIE. in de creatieve industrie. Onderzoek bij 908 bedrijven in de creatieve industrie. Mei 2012

SOCIALE INNOVATIE. in de creatieve industrie. Onderzoek bij 908 bedrijven in de creatieve industrie. Mei 2012 SOCIALE INNOVATIE in de creatieve industrie Onderzoek bij 908 bedrijven in de creatieve industrie Mei 2012 Colofon Opdrachtgever: A&O fonds Grafimedia (KVGO, NDP Nieuwsmedia, FNV Kiem, CNV Media) Uitvoering:

Nadere informatie

A.P.A. Martens 2011513 Waalwijk 2011

A.P.A. Martens 2011513 Waalwijk 2011 [AFSTUDEREN BIJ BEDRIJF] Afstudeerrapportage Avans Communicatie Multimedia Design A.P.A. Martens Waalwijk 2011 Inhoudsopgave Voorwoord 3 Inleiding 4 Beschrijving organisatie Gevolgde werkwijze Samenvatting

Nadere informatie

Architecture Governance

Architecture Governance Architecture Governance Plan van aanpak Auteur: Docent: Stijn Hoppenbrouwers Plaats, datum: Nijmegen, 14 november 2003 Versie: 1.0 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. PROBLEEMSTELLING EN DOELSTELLING...

Nadere informatie

Beschrijving aanvraagprocedure/aanvraagformulier

Beschrijving aanvraagprocedure/aanvraagformulier Beschrijving aanvraagprocedure/aanvraagformulier Voor de behandeling van subsidieaanvragen voor projecten en activiteiten, werken wij met een vaste procedure. U kunt subsidie voor een bepaald project of

Nadere informatie

Goed werkgeverschap loont. Rob Gründemann (kenniscentrum sociale innovatie) Themabijeenkomst Management FMR, 31 januari 2008

Goed werkgeverschap loont. Rob Gründemann (kenniscentrum sociale innovatie) Themabijeenkomst Management FMR, 31 januari 2008 Goed werkgeverschap loont Rob Gründemann (kenniscentrum sociale innovatie) Themabijeenkomst Management FMR, 31 januari 2008 Leeftijdsopbouw HBO, overheid en totaal in 2005 40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5%

Nadere informatie

DISRUPTIEVE TECHNOLOGIE. Hoe bedrijven hun businessmodel innoveren. Prof. dr. Henk W. Volberda Rotterdam School of Management Erasmus University

DISRUPTIEVE TECHNOLOGIE. Hoe bedrijven hun businessmodel innoveren. Prof. dr. Henk W. Volberda Rotterdam School of Management Erasmus University Strategie Summit Industrie 5 maart 2015 DISRUPTIEVE http://www.youtube.com/watch?v=- TasuCE64kk&feature=youtu.be&t=1m54s TECHNOLOGIE Hoe bedrijven hun businessmodel innoveren Prof. dr. Henk W. Volberda

Nadere informatie

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN biedt mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt meer kansen door het optimaal benutten van talenten,

Nadere informatie

De motor van de lerende organisatie

De motor van de lerende organisatie De motor van de lerende organisatie Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 23199 21 december 2011 Regeling van de Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie van 13 december 2011, nr.

Nadere informatie

"HR van Vandaag naar Morgen. Ernst Roemer Senior Adviseur FWG Peter Andriessen Onderzoeker R&D FWG Bas van Leeuwen Programmamanager Driessen HRM

HR van Vandaag naar Morgen. Ernst Roemer Senior Adviseur FWG Peter Andriessen Onderzoeker R&D FWG Bas van Leeuwen Programmamanager Driessen HRM "HR van Vandaag naar Morgen Ernst Roemer Senior Adviseur FWG Peter Andriessen Onderzoeker R&D FWG Bas van Leeuwen Programmamanager Driessen HRM Programma Hoofdthema s van de HR manager De verbinding tussen

Nadere informatie

HET ANTWOORD OP UW VRAGEN

HET ANTWOORD OP UW VRAGEN HET ANTWOORD OP UW VRAGEN Een netwerk van hoog opgeleide, ervaren zelfstandig FM-professionals. Wij zijn gepassioneerd bezig met ons vakgebied, zijn actueel en bieden onze opdrachtgevers daarmee het beste

Nadere informatie

De visie en doelen van de ondernemingsraad.

De visie en doelen van de ondernemingsraad. De visie en doelen van de ondernemingsraad. Juni 2013 1 1. Inleiding Blz. 3 2. Visie van de ondernemingsraad. Blz. 3 3. Hoofddoelen Blz. 4 4. Visie op Medezeggenschap Blz. 4 5. Aandachtsgebieden & Speerpunten

Nadere informatie

Resultaten Onderzoek September 2014

Resultaten Onderzoek September 2014 Resultaten Onderzoek Initiatiefnemer: Kennispartners: September 2014 Resultaten van onderzoek naar veranderkunde in de logistiek Samenvatting Logistiek.nl heeft samen met BLMC en VAViA onderzoek gedaan

Nadere informatie

2a. Individueel jaargesprek Format medewerker

2a. Individueel jaargesprek Format medewerker 2a. Individueel jaargesprek Format medewerker 1 Introductie Vraagt u zich ook wel eens af doe ik in mijn werk de dingen waar ik goed in ben en waar ik plezier in heb, heb ik een goede werk/privé balans

Nadere informatie

beter leren, fijner werken, sneller groeien Performance Management workshop HR Live congres 28-10-2014 The Courseware Company Welkom!

beter leren, fijner werken, sneller groeien Performance Management workshop HR Live congres 28-10-2014 The Courseware Company Welkom! beter leren, fijner werken, sneller groeien Performance Management workshop HR Live congres 28-10-2014 The Courseware Company Welkom! Agenda Introductie Performance Management Stellingen Afsluiting Luciano

Nadere informatie

ERASMUS INNOVATIEMONITOR ZORG

ERASMUS INNOVATIEMONITOR ZORG 2012 ERASMUS INNOVATIEMONITOR ZORG - 2012 - IN OPDRACHT VAN ACTIZ ORGANISATIE VAN ZORGONDERNEMERS Inhoudsopgave Achtergrond... 3 Aanleiding... 3 Afbakening sociale innovatie... 4 Onderzoeksopzet en respondenten...

Nadere informatie

Online onderzoek Uw werknemers

Online onderzoek Uw werknemers Toelichting Online onderzoek In dit bestand vindt u een inspirerende voorbeeldvragenlijst voor een werknemertevredenheid onderzoek! De vragenlijst is bedoeld als hulpmiddel bij het opstellen van uw eigen

Nadere informatie

stimuleringsregeling leiderschapsontwikkeling arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo

stimuleringsregeling leiderschapsontwikkeling arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo stimuleringsregeling leiderschapsontwikkeling arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo Zestor is opgericht door sociale partners in het hbo: initiatief van sociale partners De sociale partners in het hbo hebben

Nadere informatie

Sociale innovatie: bouwen op de kracht van je omgeving

Sociale innovatie: bouwen op de kracht van je omgeving ERAC Infopaper April 2014 Sociale innovatie: bouwen op de kracht van je omgeving Marie-Thérèse Rooijackers (PSW) en Frank Boss (ERAC) Inleiding Technologische ontwikkeling alléén biedt niet voldoende voorwaarde

Nadere informatie

GEMEENTE UDEN VITAAL REGIE OP EIGEN OPLEIDING, ONTWIKKELING & TALENTGEBRUIK

GEMEENTE UDEN VITAAL REGIE OP EIGEN OPLEIDING, ONTWIKKELING & TALENTGEBRUIK GEMETE UD VITAAL Samen in beweging Onderdeel REGIE OP EIG OPLEIDING, ONTWIKKELING & TALTGEBRUIK Duurzaam opleidingsbeleid gemeente Uden 2013 2016 versie 2 (vastgesteld 04-02-2014) 1 Gemeente Uden Vitaal

Nadere informatie

De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN

De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN M.11i.0419 De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN versie 02 M.11i.0419 Naam notitie/procedure/afspraak Visie op professionaliseren Eigenaar/portefeuillehouder Theo Bekker

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

VISIE OP HUMAN RESOURCE MANAGEMENT

VISIE OP HUMAN RESOURCE MANAGEMENT VISIE OP HUMAN RESOURCE MANAGEMENT Inleiding LSG-Rentray is een organisatie met 6 jeugdzorglocaties (6 RVE n), 3 poliklinieken (RVE Traverse) en 3 onderwijslocaties (RVE Onderwijs). Als hoofdprincipe voor

Nadere informatie

De Brandweermedewerker over nu Hoe de huidige situatie (organisatie, management en HRM) wordt beleefd door de medewerkers

De Brandweermedewerker over nu Hoe de huidige situatie (organisatie, management en HRM) wordt beleefd door de medewerkers De Brandweermedewerker over nu Hoe de huidige situatie (organisatie, management en HRM) wordt beleefd door de medewerkers Inleiding De NVBR is in 2010 gestart met het ontwikkelen van een Visie op HRM en

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

LOOPBAANTRAINING ZWITSERS KWALITEITSMODEL VOOR LOOPBAANORIËNTATIE EN -BEGELEIDING

LOOPBAANTRAINING ZWITSERS KWALITEITSMODEL VOOR LOOPBAANORIËNTATIE EN -BEGELEIDING LOOPBAANTRAINING ZWITSERS KWALITEITSMODEL VOOR LOOPBAANORIËNTATIE EN -BEGELEIDING ZELFMANAGEMENT VAN COMPETENTIES WAAR LIGGEN UW KWALITEITEN? WAT MAAKT U UNIEK? EN WELKE KANT WILT U DAARMEE OP? WAT IS

Nadere informatie

arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo het beeld van het hbo als werkgever onder hoogopgeleide professionals Samenvatting imago-onderzoek

arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo het beeld van het hbo als werkgever onder hoogopgeleide professionals Samenvatting imago-onderzoek arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo het beeld van het hbo als werkgever onder hoogopgeleide professionals Samenvatting imago-onderzoek Zestor is opgericht door sociale partners in het hbo: onderzoeksvraag

Nadere informatie

Meer concurrentie en een betere re-integratie via social return. Petra Oden Lector Juridische Aspecten van de Arbeidsmarkt Kenniscentrum Arbeid

Meer concurrentie en een betere re-integratie via social return. Petra Oden Lector Juridische Aspecten van de Arbeidsmarkt Kenniscentrum Arbeid Meer concurrentie en een betere re-integratie via social return Lector Juridische Aspecten van de Arbeidsmarkt Kenniscentrum Arbeid 28 juni 2012 Inleiding 1. Praktijkgericht onderzoek 2. Sociaal in het

Nadere informatie

DUURZAAM DUURZAAM INZETBAAR PERSONEEL DOOR IN- EN EXTERNE FLEXIBILITEIT: De overheid betaalt 50% mee! De overheid betaalt 50% mee!

DUURZAAM DUURZAAM INZETBAAR PERSONEEL DOOR IN- EN EXTERNE FLEXIBILITEIT: De overheid betaalt 50% mee! De overheid betaalt 50% mee! GA VOOR DUURZAAM DUURZAAM INZETBAAR PERSONEEL DOOR IN- EN EXTERNE FLEXIBILITEIT: 1 Duurzame inzetbaarheid door in- en externe flexibiliteit: de overheid betaalt 50% mee! De overheid zet in op zo lang mogelijk

Nadere informatie

Van werkdruk naar werkplezier

Van werkdruk naar werkplezier Van werkdruk naar werkplezier Het Programma Onze visie Werkdruk leidt tot minder werkplezier, wrijving in de samenwerking en op termijn mogelijk verzuim door stressklachten. Als medewerkers echter uitgedaagd

Nadere informatie

DEXIS Arbeid, en waar dat toe leidt. www.dexisarbeid.nl

DEXIS Arbeid, en waar dat toe leidt. www.dexisarbeid.nl DEXIS Arbeid, en waar dat toe leidt Stel dat iedere medewerker het naar zijn of haar zin heeft op het werk, het gevoel heeft zijn of haar talenten te kunnen inzetten, de sfeer in het team klopt, collega

Nadere informatie

1.2 Waartoe dient het bedrijfsmaatschappelijk werk? 20 1.2.1 Visie 20 1.2.2 Doelstelling 21

1.2 Waartoe dient het bedrijfsmaatschappelijk werk? 20 1.2.1 Visie 20 1.2.2 Doelstelling 21 Inhoud voorwoord 11 Doel en opzet 13 1 Identiteit van het hedendaagse bedrijfsmaatschappelijk werk 16 1.1 Essentiële kenmerken 16 1.1.1 Een differentiatie van het beroep maatschappelijk werk 16 1.1.2 Gericht

Nadere informatie

Een brede kijk op onderwijskwaliteit Samenvatting

Een brede kijk op onderwijskwaliteit Samenvatting Een brede kijk op onderwijskwaliteit E e n o n d e r z o e k n a a r p e r c e p t i e s o p o n d e r w i j s k w a l i t e i t b i n n e n S t i c h t i n g U N 1 E K Samenvatting Hester Hill-Veen, Erasmus

Nadere informatie

Vastgesteld november 2013. Visie op Leren

Vastgesteld november 2013. Visie op Leren Vastgesteld november 2013. Visie op Leren Inhoudsopgave SAMENVATTING... 3 1. INLEIDING... 4 1.1 Aanleiding... 4 1.2 Doel... 4 2. VISIE OP LEREN EN ONTWIKKELEN... 6 2.1 De relatie tussen leeractiviteiten

Nadere informatie