Het gat in de hand: over dotatieverstrekkers en shopaholics.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Het gat in de hand: over dotatieverstrekkers en shopaholics."

Transcriptie

1 1 Het gat in de hand: over dotatieverstrekkers en shopaholics. Heeft al dat staatshervormen Vlaanderen nu een beter begrotingsbeleid opgeleverd? Door Osceola (april 2014) Het stof van de stemming van de zesde staatshervorming in december vorig jaar, en van de hervorming van de begeleidende Bijzondere Financieringswet was nauwelijks gaan liggen, of economieprofessor-met-rocksterallures-in-vlaanderen Paul De Grauwe gaf een opgemerkt antwoord op een variant van de vraag in de titel hierboven. Hij stelde namelijk de vraag of het vele staatshervormen Vlaanderen ook meer welvaart had opgebracht. Op basis van wat berekeningen op een servjetje na een avondje tafelen kwam hij tot het besluit dat dit niet het geval was. En hij publiceerde dit nogal vluchtige onderzoek naar de correlatie van staatshervorming en (godbetert) groeiverschil tussen Vlaanderen en Wallonië in het slothoofdstuk van een programmaboekje van Open VLD (Een beter België Een federale toekomst voor ons land). Veel minder weerklank kreeg een doorwrocht studiewerk van Geert Jennes van het onderzoekscentrum Vives van de KULeuven, dat de verwante maar zinvollere vraag stelde of al dat staatshervormen ook het Belgische begrotingsbeleid heeft verbeterd. Deze studie is te vinden op briefing-fiscal-federalism-in-belgium-6.pdf Het antwoord van Vives op deze vraag is pessimistisch. Op basis van een vergelijking van de wetenschappelijke literatuur over begrotingsfederalisme in andere landen met de toestand in België vreest Vives dat de Belgische rondjes staatshervorming de totale Belgische overheidsuitgaven, en daardoor ook het gezamenlijke Belgische begrotingstekort niet verminderd hebben, en misschien zelfs verder opgedreven hebben, in tegenstelling tot wat sommigen hoopten. Om dat te begrijpen vertrekt Vives van de vaststelling dat de literatuur over begrotingsfederalisme veel meer belang hecht aan de ontvangstenzijde van begrotingsdecentralisatie dan aan de uitgavenzijde ervan. Laat nu kenmerkend zijn voor de ontvangstenzijde van het Belgische begrotingsfederalisme dat het is gebouwd op dotaties. Met de staatshervorming van 1989 en de grote uitgavenpakketten die toen naar de Gewesten en Gemeenschappen (G&G) werden overgeheveld, ging België bij de selecte groep van gedecentraliseerde landen behoren, maar dat was alleen aan de uitgavenkant. Zoals al te vaak in België: ceci n était pas une décentralisation. Aan de ontvangstenzijde van de G&G is het volgens Vives immers altijd huilen met de pet op geweest. Dotaties maakten in 2013 nog altijd ongeveer 80% van de ontvangsten van de Belgische G&G uit, en ze zullen vanaf het in werking treden van de zesde staatshervorming dit jaar ongeveer 68% van deze ontvangsten blijven uitmaken. De zogenaamde dotatie-afhankelijkheid tussen de Belgische federale overheid en zijn deelstaten is één van de grootste van de Westerse wereld. Vives vindt het jammer dat het overwicht van dotaties in de financiering van de G&G het publieke en politieke debat inzake begrotingsfederalisme in België sterk vertekent in de richting van voor buitenlanders vaak kinderachtig aandoende verdelingsvragen. Welke G&G krijgt

2 2 meer/minder? Welke overheid is over-/ondergefinancierd, de federale overheid of de G&G? Zij hebben meer en wij hebben minder, dat is niet eerlijk Maar met de empirische literatuur inzake begrotingsfederalisme in de hand stelt Vives vast dat het Belgische dotatiefederalisme voor Vlaanderen en voor België in het algemeen veel meer en veel grotere nadelen heeft dan alleen maar negatieve verdelingseffecten. De zogenaamde dotatie-afhankelijkheid tussen de Belgische federale overheid en zijn deelstaten is één van de grootste van de Westerse wereld. Vliegenpapier effect en opgeblazen uitgaven Een eerste belangrijk nadeel is het zogenaamde flypaper effect. Vives contrasteert de hoge dotatieafhankelijkheid in België met de theorie van het begrotingsfederalisme, volgens dewelke lagere overheden hun uitgaven in hoofdzaak met eigen belastingen zouden moeten financieren, en slechts in bijzaak met dotaties. Immers, zo zegt deze theorie, dotatiefinanciering verbreekt de band tussen de belastingbetaler, de kiezer en de gebruiker van publieke goederen, terwijl eigen belastingheffing deze drie hoedanigheden in één burger doet samenvallen. Het soort debatten in het Vlaamse parlement dat ons wordt voorgeschoteld door Villa Politica (en recenter ook als parodie op de parodie- door het schitterende Tegen de sterren op) zijn een illustratie van het doorknippen van deze band. Het gekissebis in het Vlaamse parlement gaat altijd over waaraan het geld uitgeven?, nooit over waar het geld vandaan halen?. Die hete aardappel wordt maar wat graag naar het federale niveau doorgeschoven. Al het lekkers dat de Vlaamse overheid als een Wilde Weldoener over de Vlaamse burger uitstrooit zijn als sigaren die hem worden aangeboden worden uit zijn eigen kist. Hoogstens met vertraging beseft de burger dat hij het natuurlijk is die de sjieke West-Vlaamse rotondes van Crevits, de peperdure zonnepanelen van Freya, de viersterren-bushokjes van Lieten, de maneges van Kris Peeters, de Brazilië-reisjes van toekomstig B&B-uitbater Pascal Smet, en de vreselijke Oosterweelverbinding van De Wever betaalt. Met vertraging en ook te laat, want de bestellingen zijn dan allang geplaatst en de factuur is zelfs al op komst. Gratis bestaat niet beseft de burger pas als het kwaad al is geschied, precies omdat hij nooit ofte nimmer een dikke belastingbrief met een klauwende Vlaamse Leeuw ondertekend met uw stoute kapoen Kris Peeters in zijn brievenbus heeft gekregen. Het Vlaamse burgemeestersparlement is als de dood voor het moeten versturen van zo n brief, zo kan men zich voorstellen. In de literatuur over begrotingsfederalisme wordt deze door dotatiefinanciering georganiseerde tijdelijke verblinding het flypaper effect genoemd. Zoals een vlieg aan een ouderwetse vliegenvanger blijft plakken, zo blijven dotaties aan de handen van de ontvangende politici kleven. Money sticks where it hits weten de Amerikanen (en dus kiezen zij al sinds hun founding fathers voluit voor belastingautonomie). De Belgische burger daarentegen krijgt nooit zicht op de werkelijke omvang van de dotaties, en dus geven de politici ze ras als professionele shopaholics uit. Kris Peeters is een

3 3 echte kapoen die in de zak van Zwarte Piet thuishoort, maar de burger stelt hem zich in het stemhokje steevast voor als een Goede Sint. Eén keer in zijn geschiedenis, één keer, heeft de Vlaamse regering de eerlijkheid gehad een stuk van de dotaties die het krijgt van het federale niveau terug te geven aan de burger, in de vorm van een Vlaamse belastingvermindering recht op zijn loonstrookje. Dat was de zogenaamde jobkorting van Dirk Van Mechelen, de enige échte Minister van Financiën die Vlaanderen ooit heeft gehad. Voor één keer did the money not stick where it hit, want jobkorting was een verwarrende benaming voor zonder veel poespas doorgeven aan de Vlaming van een stuk van zijn teveel betaalde belastingen aan het Belgische dotatiefederalisme. (Nu, dat stukje doorgeven was ook niet zo moeilijk, in een tijd waarin de dotaties met bakken uit de hemel vielen.) Maar wat was de eerste besparingsmaatregel van de regering Peeters II bij haar aantreden in 2009? Juist, Van Mechelens jobkorting prompt weer afvoeren, zodat niet de Vlaamse regering maar de burger moest besparen. Het afschaffen van de jobkorting werd trouwens gretig gesteund door de op Vlaams niveau toch o zo vaak traditionele N-VA. Want ook de N-VA dacht dat de politiek beter wist hoe de euro s van de Vlaming te besteden dan de Vlaming zelf. De N-VA werd le nouveau CVP, een partij met twee gezichten die op federaal vlak in het hol van de vijand consequent voor meer belastingautonomie pleit, maar zodra ze weer veilig thuis is, in de Vlaamse regering al sinds 2004 mee de dotatieverslaafde uithangt ( eigen regering eerst ). Federaal de mageren, maar op Vlaams vlak de vetten (vrij naar Brueghel). Soft budget effect en opgeblazen tekorten Maar een dotatie kan nog een ander fenomeen met zich meebrengen dan opgeblazen uitgaven: opgeblazen tekorten. De grote dotatie-afhankelijkheid van de G&G in België maakt dat het begrotingsbeleid van de G&G al sinds het ontstaan van de Bijzondere Financieringswet in 1989 gericht is op het gedrag van de federale overheid. Het is een afhankelijkheid die je zou kunnen vergelijken met de open hand waarmee sommige adolescenten in het huis van hun ouders rondlopen, terwijl ze even goed hun uitgaansleventjes zouden kunnen betalen met een bijbaantje aan de kassa van een supermarkt. Dergelijke afwezigheid van een eigen begrotingsbeleid van de G&G in België is voor Vives een argument om België ook na zes staatshervormingen nog altijd als een pseudo-federatie te beschouwen. Bepaalde Belgische overheden hebben sinds 1989 namelijk periodes van verslechtering van hun begrotingssaldo s afgewisseld met brutale aankondigingen dat ze dat saldo niet zouden verbeteren zolang hun dotaties niet zouden worden verhoogd. Met de internationale empirische literatuur over het effect van een zachte begroting in het achterhoofd geprent, koestert Vives het grijze vermoeden dat voorbije hogere begrotingstekorten van individuele Belgische overheden sinds 1989 wel eens tactisch zouden kunnen geweest zijn. Met andere woorden, ze zouden kunnen zijn opgelopen door de G&G in de verwachting daardoor extra dotaties uit te lokken van de federale overheid. Een nee heb je, een ja kan je krijgen denkt de adolescent, en ze trekt nog eens een zo zielig mogelijk snoetje terwijl ze naar haar moeder stapt. Terwijl het flypaper effect erop neerkomt

4 4 dat dotatiefinanciering de deelstaatoverheden toestaat verstoppertje te spelen met hun eigen kiezers, komt het soft budget effect erop neer dat de deelstaatoverheden verstoppertje kunnen spelen met hun dotatieverstrekker (de federale overheid). In België werden sinds de hervorming van 1989 extra dotaties beslist voor de Gemeenschappen in 1993 na stakingen in het Franstalige onderwijs die Ecolo groot hebben gemaakt en in 2001 de zogenaamde Lambermont-hervorming. Deze laatste hervorming werd in feite al in 1999 beklonken, naar verluidt na een paar nachtelijke onderhandelingen onder een dichte rook van sigaren. Er werd smeergeld aan het opnieuw amechtige Franstalige onderwijs uitgedeeld in ruil voor het premierschap van Guy Verhofstadt. Kers op de taart was de herfinanciering van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest in 2013 ( correcte financiering protesteert de Vlaamse institutionele meerderheid in koor met de Franstaligen). Het Brussels Gewest had het vorige decennium de belastingvruchten van zijn vastgoed- boom die als appels in haar schoot vielen, prompt weer langs ramen en deuren naar buiten gesmeten. Toen het vastgoedfeestje voorbij was de kater komt altijd later uitte VLD-minister van Financiën van het Brussels Gewest Jean-Luc Vanraes perfect getimed in het midden van de beruchte 541 regeringloze dagen schaamteloos het dreigement dat alleen extra dotaties in staat zouden zijn het gapende gat in zijn begroting te dichten. En zie, hoewel iedereen zag dat keizer-bedelaar Brussel naakt was, werd zijn bede prompt verhoord. Wat interessant is aan de Vives-studie is dat ze ook de herfinanciering van de federale overheid door middel van de zesde staatshervorming door de bril van het soft budget effect bekijkt. Ook de federale overheid zou immers haar begrotingstekorten opgelopen sinds de toetreding van België tot de Euro vanuit tactisch oogpunt opgestapeld kunnen hebben, maar dan met het oog op een vermindering van haar dotaties aan de G&G. VLD was nog niet zo lang aan de macht gekomen via de peperdure Lambermont-hervorming, of hun éminences grises Herman Decroo, Luc Coene, Patrick Dewael begonnen al in het midden van het vorige decennium van de daken te schreeuwen dat de federale badkuip leegloopt. Maar wacht eens even? Als dat al zo was, dan hadden zij toch mee de stop eruit getrokken? Boeven die zichzelf komen aangeven zijn altijd grappig. Aan de pubers kent men hun ouders, en buigzame dotatieverstrekkers maken shopaholics van hun dotatie-ontvangers. Et voilà, een globale vermindering van de federale dotaties aan de G&G zij na lang federaal zeuren beslist geworden in ( This must be Belgium : pas als de G&G-patiënt grondig verslaafd is, haalt men hem van het infuus.) Om de vergrijzing te kunnen betalen, orakelt CD&V-voorzitter Beke, terwijl de OESO van ex-cd&v-er Leterme België al jaren aan een stuk op de strafbank zet wegens hardnekkig jonge gepensioneerden en even hardnekkig oplopende sociale uitgaven. Ook voor dergelijk schuldig verzuim bestaat een geijkte term in de literatuur over het begrotingsfederalisme: moral hazard. In goed Nederlands: het risico op immoreel gedrag. In België is Sinterklaas in staat van dementie: wie stout is krijgt lekkers, wie braaf is de roe.

5 5 Vives drukt zich voorzichtig uit als het vreest dat de opeenvolgende dotatieverhogingen als antwoord op opgelopen begrotingstekorten van de G&G hebben geleid tot een verslechtering van het globale Belgische begrotingssaldo. Paradoxaal genoeg zal ook de dotatievermindering van 2013 in het voordeel van de federale overheid tot diezelfde verslechtering leiden. Vives verwijst opnieuw naar de empirische literatuur inzake begrotingsfederalisme, die voor verschillende landen, onder meer Duitsland, Spanje en Zweden, een vicieuze cirkel heeft aangetoond. Deze bestaat erin dat een nieuwe dotatie uitgelokt door de verkrijger ervan (en ook een dotatievermindering uitgelokt door de verstrekker ervan) in een context van een zachte begroting op zijn beurt juist nog de context van een zachte begroting versterkt. Begrotingstekorten die erin slagen extra dotaties te genereren, leiden tot nieuwe begrotingstekorten. Zachte begrotingen maken stinkende wonden. Een adolescent die erin geslaagd is haar moeder te doen geloven dat ze zakgeld tekort heeft, trekt euforisch op shoppingrooftocht na eerst een gat in haar hand te hebben gemaakt, want er is goede hoop dat dit gat ook de volgende keer gevuld zal worden. Het geheugen van dementerende ouders is kort. Het eeuwig cynische en verwende zoontje Sheridan uit de klassieker Keeping up appearances belt zijn eeuwig naïeve moeder vanuit de grote stad maar om één reden. Aan de pubers kent men hun ouders, en buigzame dotatieverstrekkers maken shopaholics van hun dotatie-ontvangers. Common pool problem Tenminste aan Vlaamse kant was een van de motivaties voor begrotingsdecentralisatie in België eerder dan het brengen van meer economische groei, het dada van De Grauwe het oplossen van een veel prangender probleem: het Belgische common pool problem om opnieuw een term uit het begrotingsfederalisme te gebruiken. Unitair begrotingsbeleid kwam in België al te vaak neer op het betere ellebogenwerk in een Sovjet-supermarkt kort na openingstijd: first come, first served. Of om een meer actuele beeldspraak te gebruiken: op een ontbijtbuffet in een Egyptisch vakantieresort vol Russen: hoe sneller je je bord leeg hebt, hoe groter je kans op een refill. Om al te scheve verdelingseffecten hiervan te vermijden koos men voor een Belgische oplossing: iedereen een refill, bord leeg of niet. Een van de redenen dat we België in de 21 ste eeuw begrotingsmatig nog altijd zinvol kunnen vergelijken met die andere begrotingsramp genaamd Italië is de wafelijzermentaliteit van het unitaire begrotingsbeleid van de jaren 60 en 70. Om maar één voorbeeld te geven: we weten dat in een stadje als Antwerpen een metro totale onzin is, maar als wij hem niet bouwen, bouwen de Walen er twee. Welnu, met de keuze om de decentralisatie van België te financieren met dotaties en niet met belastingautonomie kwam het common pool problem terug van nooit weggeweest. Het veelkoppige monster duikt deze keer op in de vorm van boterzachte begrotingen van individuele Belgische overheden. En je raadt het niet: met het common pool problem is ook het Belgische wafelijzer terug van nooit weggeweest. Immers, als de Franse Gemeenschap als usual suspect weer eens een herfinanciering vroeg, dan kreeg die die natuurlijk pas als de Vlaamse Gemeenschap ook mocht aanschuiven. Dotatiefinanciering als permanente concretisering van het Belgische motto de lat

6 6 keer op keer zo laag leggen dat zelfs de allerzwakste erover kan (ooit mooi verwoord door een toen nog beloftevol West-Vlaams politicus uit de huidige institutionele meerderheid). In écht gedecentraliseerde landen zoals de VS, Canada en Zwitserland is een hoge belastingautonomie voor de deelstaten meteen een waarschuwende vinger van de federale overheid, zeggende dat ze geen klachtenloket heeft. Van keer op keer over zo n lage lat springen werd ook de Vlaamse overheid zo dik als de vetten van Brueghel. Op den duur wist de Vlaamse overheid met al dat Sint-Michiels- en Lambermontgeld niet meer welke cheques of kunstenaarssubsidies nog meer uit te vinden. En ze had al zoveel ambtenaren bij aangenomen (met vijftig dagen verlof per jaar want chequejes uitdelen is stresserend). Geen wonder dat Oosterweel al een tweede Antwerpse metro-debacle waiting to happen is nog voor de eerste spade is gestoken. Al gaan de uitgaven van de G&G nog zo snel, de extra dotaties betalen ze wel. Qué? Vlaams Lambermont-geld teruggeven aan de burger opperde iemand voorzichtig vanop de achterste rij? Nee hoor, àlles werd uitgegeven (behalve de jobkorting, die werd teruggegeven.) Als Bert Anciaux had gekund, hij had zelfs de liefde gesubsidieerd. Linkse vrienden van me maken zich in de kroeg graag vrolijk over het imago van dure irrelevantie van de Vlaamse overheid: de chequejes die we zelf doen, doen we beter, haha. Maar de Vlaamse overheid kan het niet beter doen, omdat ze het niet zelf doet: namelijk eerst met de pet rondgaan bij zijn burgers ter financiering van het beleid dat ze van plan is. Als gevolg daarvan is haar uitgavengedrag dat van een gemiddelde Latijns-Europese overheid Echter, de zesde staatshervorming is in die zin opmerkelijk dat in het Belgische wafelijzer deze keer geen plaats bleek voor een Vlaamse wafel, enkel voor een Brusselse met slagroom en een federale. Het voordeel van het recentste Belgische (mis)baksel is dat we nu al kunnen merken dat l exception bruxelloise (sommige Belgen zijn gelijker dan andere) niet alleen toenemende wrevel oogst in Vlaanderen maar ook in Wallonië. Vives vergelijkt dit alles met de toestand in écht gedecentraliseerde landen, zoals de VS, Canada en Zwitserland. Daar is een hoge belastingautonomie voor de deelstaten meteen een waarschuwende vinger van de federale overheid, zeggende dat ze geen klachtenloket heeft. In de literatuur heet zulks een credible no-bailout commitment. Dat de deelstaten de autonomie hebben om zelf belangrijke belastingen te heffen vertelt hen tegelijkertijd dat de kans op periodieke dotatieverhogingen vanwege de federale overheid bijzonder klein is. New York, get lost riep president Ford anno 1975 in zijn telefoon toen de burgemeester van de toen slechtst bestuurde stad van de VS naar Washington belde voor spoedhulp. Ieder veegt voor eigen deur maakt in écht gedecentraliseerde landen het gezamenlijke begrotingstekort bijna irrelevant, te meer omdat het als het ware vanzelf verdwijnt. Voor de ouderen onder ons: Guy Mathot zaliger krijgt gelijk in landen waarin hij het nooit had verwacht. In pseudo-federaties als België daarentegen titelen de kranten om de haverklap over het neverending schaduwgevecht tegen de zevenkoppige draak van het gezamenlijke begrotingstekort (zes G&G + één federale overheid): als je één van haar koppen afhakt, groeit er als vanzelf (Mathot

7 7 parafraserend) een andere aan. (Daarna gaat het dan in de krant over weer eens een spelletje zwartepieten tussen al die Belgische overheden over wie hoeveel van zijn tekort moet wegwerken.) Béatrice Vallaeys, Libération-journaliste, 28 november 2007: Als de Belgen België willen behouden, waarom kiezen ze dan niet voor een echt federalisme, op zijn Zwitsers? Ik weet dat de Franstaligen het er moeilijk mee hebben, maar alleen zo kan België blijven bestaan. Na pagina s noeste analyse van de Belgische geschiedenis van begrotingsdecentralisatie zet Vives de landing in. Maar de lezer hoeft niet te hopen dat die even zacht is als de Belgische begrotingen. In België zal belastingautonomie Swiss style of Canadian style een mooie droom blijven. Immers, wie maakt in feite die aanhoudende keuze voor het Belgische systeem van dotatieverslaving? Vives wijst de natuurlijke tegenstanders van belastingautonomie met de vinger. Een eerste is de Belgische federale overheid, die haar belastingmacht niet uit handen wil geven. (Al was het maar omdat die federale overheid drommels goed weet dat het wel eens game over zou kunnen zijn zodra ze die staatkundige steunpilaar zou lossen.) Een tweede tegenstander zijn uiteraard de Franstalige G&G met hun zwakkere belastinggrondslag. Zij vinden in het federale niveau een objectieve bondgenoot om Vlaanderen echt federalisme te blijven ontzeggen. (Hallo Kris Peeters, PS niet aanwezig in Vlaanderen?) Hoe ernstig de dotatieverslaving ook is, zij blijft in België hopeloos. Een Belgisch begrotingsfederalisme gebaseerd op belastingautonomie mag dan wel nodig zijn, het lijkt desalniettemin onmogelijk.

40 jaar Vlaams parlement

40 jaar Vlaams parlement Hugo Vanderstraeten 40 kaarsjes eenheidsstaat of een unitaire staat: één land met één parlement en één regering. De wetten van dat parlement golden voor alle Belgen. In de loop van de 20ste eeuw hadden

Nadere informatie

Eindelijk... de regering!

Eindelijk... de regering! Hugo Vanderstraeten Wereldrecord! Eindelijk! Na 1 jaar en 176 dagen heeft ons land een nieuwe federale regering met Elio Di Rupo als eerste minister. Hij wordt de eerste Franstalige premier sinds 1970.

Nadere informatie

Akkoord BHV. De kieskring BHV wordt gesplitst in een kieskring Brussel-Hoofdstad en een kieskring Vlaams Brabant (Halle- Vilvoorde + Leuven).

Akkoord BHV. De kieskring BHV wordt gesplitst in een kieskring Brussel-Hoofdstad en een kieskring Vlaams Brabant (Halle- Vilvoorde + Leuven). Akkoord BHV Wat staat er in het akkoord? In grote lijnen: 1) BHV wordt zuiver gesplitst De kieskring BHV wordt gesplitst in een kieskring Brussel-Hoofdstad en een kieskring Vlaams Brabant (Halle- Vilvoorde

Nadere informatie

Themanummer Beschouwingen bij de hervorming van de Bijzondere Financieringswet

Themanummer Beschouwingen bij de hervorming van de Bijzondere Financieringswet Themanummer Beschouwingen bij de hervorming van de Bijzondere Financieringswet Federale Overheidsdienst Financiën - België Documentatieblad 73e jaargang, nr. 2, 2e kwartaal 2013 Inleiding bij het themanummer

Nadere informatie

Verkiezingen 2010! Wat is BHV? Vervroegde verkiezingen op 13 juni 2010. Auteur: Hugo Vanderstraeten. minderheid in de rand rond Brussel.

Verkiezingen 2010! Wat is BHV? Vervroegde verkiezingen op 13 juni 2010. Auteur: Hugo Vanderstraeten. minderheid in de rand rond Brussel. Auteur: Hugo Vanderstraeten Vervroegde verkiezingen op 13 juni 2010 Op maandag 26 april 2010 bood premier Yves Leterme het ontslag van de federale regering aan aan Koning Albert II. De regering viel over

Nadere informatie

Goeiemiddag in Gent, stad in volle groene verandering!

Goeiemiddag in Gent, stad in volle groene verandering! Beste vrienden, Goeiemiddag in Gent, stad in volle groene verandering! Vooreerst, en vanuit de grond van mijn hart: Bedankt! Bedankt om al weken keihard campagne te voeren. Bedankt voor jullie tijd, energie,

Nadere informatie

De zesde staatshervorming en de

De zesde staatshervorming en de ITINERA INSTITUTE Samenvatting De zesde staatshervorming en de financiering van de deelstaten in België 2012/01 13 11 2012 MENSEN WELVAART BESCHERMING Huidige principes van de financieringswet Op dit moment

Nadere informatie

VISIE COVERVERHAAL NIEUWE STUDIE SCHUIFT 16 MILJARD NAAR VOREN

VISIE COVERVERHAAL NIEUWE STUDIE SCHUIFT 16 MILJARD NAAR VOREN NIEUWE STUDIE SCHUIFT 16 MILJARD NAAR VOREN De klassieke Vlaams-Waalse geldstromen zijn met ongeveer 6 miljard euro per jaar al zeer hoog. Tellen we er ook de transfers via de rentelasten op overheidsschuld

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

Splitsing kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde in Vraag en Antwoord

Splitsing kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde in Vraag en Antwoord Splitsing kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde in Vraag en Antwoord Inleiding Een zuivere splitsing van de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde De splitsing van de kieskring BHV is ruim 50 jaar de eis van de

Nadere informatie

Nieuw rapport Europese Commissie: onze pensioenen zijn wél betaalbaar

Nieuw rapport Europese Commissie: onze pensioenen zijn wél betaalbaar Nieuw rapport Europese Commissie: onze pensioenen zijn wél betaalbaar Studiedienst PVDA Kim De Witte 1 Meer actieven in verhouding tot niet-actieven tot 2040... 2 1.1 Demografische versus economische afhankelijkheidsratio...

Nadere informatie

de nieuwe 2 0 1 5 SENAAT

de nieuwe 2 0 1 5 SENAAT 2015 de nieuwe SENAAT 2 De Senaat is hervormd. De zesde staatshervorming is een nieuwe stap in de federalisering van België. De gevolgen voor de Senaat zijn ingrijpend. Ontdek in deze folder de nieuwe

Nadere informatie

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Als je iets verkeerd doet, verdien je straf. Ja toch? Dat is eerlijk. Er is niemand die nooit iets

Nadere informatie

De hervorming van de BFW: een beoordeling van zijn gevolgen voor het Belgische begrotingsfederalisme Geert Jennes. geert.jennes@econ.kuleuven.

De hervorming van de BFW: een beoordeling van zijn gevolgen voor het Belgische begrotingsfederalisme Geert Jennes. geert.jennes@econ.kuleuven. Naamsestraat 61 - bus 3550 B-3000 Leuven - BELGIUM Tel : 32-16-326661 vives@econ.kuleuven.be VIVES Briefings juli 2013 licht gewijzigde versie De hervorming van de BFW: een beoordeling van zijn gevolgen

Nadere informatie

Geert JENNES. VIVES, KU Leuven (**) Federale Overheidsdienst Financiën - België Documentatieblad 73e jaargang, nr. 2, 2e kwartaal 2013

Geert JENNES. VIVES, KU Leuven (**) Federale Overheidsdienst Financiën - België Documentatieblad 73e jaargang, nr. 2, 2e kwartaal 2013 Federale Overheidsdienst Financiën - België Documentatieblad 73e jaargang, nr. 2, 2e kwartaal 2013 Effect van de hervorming van de Bijzondere Financieringswet op de publieke transferten tussen de Belgische

Nadere informatie

A-2015-033-ESR. Minister Gosuin. Aanvrager. Aanvraag ontvangen op 18 mei 2015. Aanvraag behandeld door

A-2015-033-ESR. Minister Gosuin. Aanvrager. Aanvraag ontvangen op 18 mei 2015. Aanvraag behandeld door ADVIES Voorontwerp van besluit van de Brusselse Hoofdstedelijke Regering tot wijziging van het koninklijk besluit van 7 juni 2007 betreffende het opleidingsfonds dienstencheques 16 juni 2015 Economische

Nadere informatie

GOUVERNEMENTS DE COMMUNAUTE ET DE REGION GEMEENSCHAPS- EN GEWESTREGERINGEN GEMEINSCHAFTS- UND REGIONALREGIERUNGEN

GOUVERNEMENTS DE COMMUNAUTE ET DE REGION GEMEENSCHAPS- EN GEWESTREGERINGEN GEMEINSCHAFTS- UND REGIONALREGIERUNGEN 68032 MONITEUR BELGE 16.10.2009 BELGISCH STAATSBLAD GOUVERNEMENTS DE COMMUNAUTE ET DE REGION GEMEENSCHAPS- EN GEWESTREGERINGEN GEMEINSCHAFTS- UND REGIONALREGIERUNGEN VLAAMSE GEMEENSCHAP COMMUNAUTE FLAMANDE

Nadere informatie

Nieuwsmonitor 6 in de media

Nieuwsmonitor 6 in de media Nieuwsmonitor 6 in de media Juni 2011 Nieuws - Europa kent geen watchdog ANTWERPEN/BRUSSEL - Het Europese beleidsniveau krijgt in de Vlaamse TV-journaals gemiddeld een half uur aandacht per maand. Dat

Nadere informatie

SELECTIE VAN TEKSTEN, INCLUSIEF DE OORSPRONKELIJKE TEKST

SELECTIE VAN TEKSTEN, INCLUSIEF DE OORSPRONKELIJKE TEKST SELECTIE VAN TEKSTEN, INCLUSIEF DE OORSPRONKELIJKE TEKST NU: OUD: Sinterklaasje, kom maar binnen Sinterklaasje, kom maar binnen met je Piet, want we zingen allemaal blij een lied. Misschien heeft u wel

Nadere informatie

Het. Boekenliefje. Helen Docherty & Thomas Docherty. Clavis

Het. Boekenliefje. Helen Docherty & Thomas Docherty. Clavis Het Boekenliefje Helen Docherty & Thomas Docherty Clavis Het Boekenliefje Helen Docherty & Thomas Docherty 3 Precies op dat moment kwam een klein wezentje het dorp binnengevlogen. Het werd langzaam donker

Nadere informatie

VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE JONGERENPARLEMENT INTEGRAAL VERSLAG

VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE JONGERENPARLEMENT INTEGRAAL VERSLAG VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE JONGERENPARLEMENT Zitting 2007-2008 Extra nummer INTEGRAAL VERSLAG Vergadering van woensdag 20 februari 2008 OCHTENDVERGADERING VGC 2 - De vergadering wordt geopend om 10u15

Nadere informatie

Introductie tot het Vlaams-Brussels landschap m.b.t. opleiding en werk. www.tracebrussel.be

Introductie tot het Vlaams-Brussels landschap m.b.t. opleiding en werk. www.tracebrussel.be Introductie tot het Vlaams-Brussels landschap m.b.t. opleiding en werk. www.tracebrussel.be België, een federale staat bestaande uit 3 gewesten. Vlaanderen België Wallonië België = 3 gewesten, nl. Vlaanderen

Nadere informatie

Fiscale aspecten van woningkredieten na de zesde staatshervorming. Luc De Greef

Fiscale aspecten van woningkredieten na de zesde staatshervorming. Luc De Greef Fiscale aspecten van woningkredieten na de zesde staatshervorming Luc De Greef 1. Algemeen Bijzondere financieringswet van 6 januari 2014 (B.S. 31.1.2014) kader waarbinnen de 3 gewesten en de federale

Nadere informatie

Veelgestelde vragen Brochure Vlaanderen betaalt de Belgische factuur juni 2013

Veelgestelde vragen Brochure Vlaanderen betaalt de Belgische factuur juni 2013 1. Wat zijn transfers? Er zijn twee soorten transfers: expliciete en impliciete. Een expliciete transfer is een vooraf bepaald bedrag via een wettelijk en gecontroleerd mechanisme. In België is dit bijvoorbeeld

Nadere informatie

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.8 - Mei-Juni 2009-25-

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.8 - Mei-Juni 2009-25- Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.8 - Mei-Juni 2009-25- VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN KRIS PEETERS MINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN INSTITUTIONELE HERVORMINGEN,

Nadere informatie

De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt

De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt Kusttoerisme West-Vlaanderen Werkt 3, 28 De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt Foto: Evelien Christiaens Rik De Keyser bestuurder-directeur en hoofd afdeling toerisme, WES Evelien Christiaens

Nadere informatie

Pannenkoeken met stroop

Pannenkoeken met stroop Pannenkoeken met stroop Al een maand lang zegt Yvonne alleen maar nee. Heb je je best gedaan op school? Nee. Was het leuk? Nee. Heb je nog met iemand gespeeld? Nee. Heb je lekker gegeten? Nee. Heb je goed

Nadere informatie

Gelet op de bijzondere wet van 12 januari 1989 betreffende de Brusselse Instellingen, inzonderheid op de artikelen 42 en 63;

Gelet op de bijzondere wet van 12 januari 1989 betreffende de Brusselse Instellingen, inzonderheid op de artikelen 42 en 63; Samenwerkingsakkoord tussen de staat, de gemeenschappen, de gemeenschappelijke gemeenschapscommissie en de gewesten tot oprichting van een algemene gegevensbank Gelet op de bijzondere wet van 8 augustus

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

Overheidsschuld < 60% van het bruto binnenlands product (BBP) Overheidstekort (zogenaamde vorderingensaldo) < 3% van het BBP

Overheidsschuld < 60% van het bruto binnenlands product (BBP) Overheidstekort (zogenaamde vorderingensaldo) < 3% van het BBP ESR 95 EN DE LOKALE BESTUREN Directiecomité VVSG 28.9.2009 DC 2009_128 1. Stabiliteitspact en ESR 95 Om toe te treden tot de eurozone op 1.1.1999 moesten de landen voldoen aan een aantal economische criteria.

Nadere informatie

Waarom worden er duizenden kinderen (en volwassenen) per jaar gebeten door een hond die ze niet kennen?

Waarom worden er duizenden kinderen (en volwassenen) per jaar gebeten door een hond die ze niet kennen? Waarom worden er duizenden kinderen (en volwassenen) per jaar gebeten door een hond die ze niet kennen? Ik kan je verklappen dat er 3 redenen zijn. Vandaag vertel ik je over de eerste, de belangrijkste

Nadere informatie

CALRE. Conferentie van de Europese Regionale Wetgevende Assemblees Verklarende noot

CALRE. Conferentie van de Europese Regionale Wetgevende Assemblees Verklarende noot CALRE Conferentie van de Europese Regionale Wetgevende Assemblees Verklarende noot De CALRE verenigt vierenzeventig voorzitters van de Europese Regionale Wetgevende Assemblees: de parlementen van de Spaanse

Nadere informatie

Overheveling bevoegdheden 6 e staatshervorming

Overheveling bevoegdheden 6 e staatshervorming PERSMEDEDELING VAN HET KABINET VAN DE MINISTER- PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN ECONOMIE, BUITENLANDS BELEID, LANDBOUW EN PLATTELANDSBELEID Maandag 30 juni 2014 Overheveling bevoegdheden

Nadere informatie

De financiële gevolgen voor de politieke partijen na de hervorming van de Senaat. Jef Smulders & Bart Maddens

De financiële gevolgen voor de politieke partijen na de hervorming van de Senaat. Jef Smulders & Bart Maddens De financiële gevolgen voor de politieke partijen na de hervorming van de Senaat Jef Smulders & Bart Maddens KU Leuven Instituut voor de Overheid Faculteit Sociale Wetenschappen Tel: 0032 16 32 32 70 Parkstraat

Nadere informatie

ADVIES 191 GROENBOEK STAATSHERVORMING 28 NOVEMBER 2013

ADVIES 191 GROENBOEK STAATSHERVORMING 28 NOVEMBER 2013 ADVI ES191 GROENBOEK STAATSHERVORMI NG 28NOVEMBER2013 ADVIES 191 GROENBOEK STAATSHERVORMING 28 NOVEMBER 2013 GROENBOEK STAATSHERVORMING 2/7 INHOUD SAMENVATTING EXECUTIVE SUMMARY INLEIDING SITUERING ADVIES

Nadere informatie

VLAAMS PARLEMENT HANDELINGEN COMMISSIEVERGADERING COMMISSIE VOOR BINNENLANDSE AANGELEGENHEDEN, HUISVESTING EN STEDELIJK BELEID

VLAAMS PARLEMENT HANDELINGEN COMMISSIEVERGADERING COMMISSIE VOOR BINNENLANDSE AANGELEGENHEDEN, HUISVESTING EN STEDELIJK BELEID C284 BIN30 VLAAMS PARLEMENT Zitting 2002-2003 10 juli 2003 HANDELINGEN COMMISSIEVERGADERING COMMISSIE VOOR BINNENLANDSE AANGELEGENHEDEN, HUISVESTING EN STEDELIJK BELEID Vraag om uitleg van de heer Bart

Nadere informatie

Kinderarmoede, de erosie van de kinderbijslagen en de staatshervorming

Kinderarmoede, de erosie van de kinderbijslagen en de staatshervorming Kinderarmoede, de erosie van de kinderbijslagen en de staatshervorming Bea Cantillon, Universiteit Antwerpen, Centrum voor Sociaal Beleid Herman Deleeck De evolutie van de kinderarmoede Functies en belang

Nadere informatie

TYPES INSTRUMENTEN OVERZICHT

TYPES INSTRUMENTEN OVERZICHT TYPES INSTRUMENTEN OVERZICHT Aanbeveling... 2 Advies... 2 Algemeen commentaar... 2 Beleidsdocument... 3 Besluit... 3 Decreet... 3 Europees besluit... 3 Grondwet... 3 Koninklijk besluit... 3 Mededeling...

Nadere informatie

Er zit meer in onze gezinnen

Er zit meer in onze gezinnen Er zit meer in onze gezinnen 1. Werk en gezin beter combineren Naar 120.000 plaatsen in de kinderopvang. Open Vld wil het aantal plaatsen in de kinderopvang in de komende legislatuur optrekken tot 120.000.

Nadere informatie

GAAT ER OP UIT. Balder

GAAT ER OP UIT. Balder Balder GAAT ER OP UIT H et was die ene nacht van het jaar dat de tijd stil lijkt te staan voor het merendeel van de mensen, maar voor EEN persoon ging die nog altijd veel te snel. Er was nooit genoeg tijd

Nadere informatie

De gezinswoning voor 99,6 % legateren aan de langstlevende?

De gezinswoning voor 99,6 % legateren aan de langstlevende? De gezinswoning voor 99,6 % legateren aan de langstlevende? De laatste tijd komen steeds vaker testamenten voor waarbij de ene echtgenoot aan de andere 99,6 % van de gezinswoning in volle eigendom legateert

Nadere informatie

berekening en tarieven

berekening en tarieven Page 1 of 6 Leven - Schenken en Erven Schenkingsrechten in Vlaanderen: tarieven Net zoals bij successies worden de heffingen op schenkingen, de belastbare basis en de eventuele vrijstellingen door elk

Nadere informatie

SARiV Advies 2012/29 SAR WGG Advies. 31 oktober 2012

SARiV Advies 2012/29 SAR WGG Advies. 31 oktober 2012 Briefadvies over de Akkoorden tussen België en Frankrijk en Nederland voor de ontwikkeling van samenwerking en wederzijdse administratieve bijstand op het gebied van de sociale zekerheid SARiV Advies 2012/29

Nadere informatie

Beste vrienden, Een nieuw land

Beste vrienden, Een nieuw land Beste vrienden, Welkom in Pairi Daiza. We zijn met meer dan 7.000. Daarmee vormen we vandaag voor één dag een klein Vlaams dorp in Wallonië. Onze vrienden van de PS moeten zich geen zorgen maken: we zijn

Nadere informatie

A R R E S T. samengesteld uit voorzitter A. Alen en de rechters-verslaggevers E. Derycke en P. Nihoul, bijgestaan door de griffier F.

A R R E S T. samengesteld uit voorzitter A. Alen en de rechters-verslaggevers E. Derycke en P. Nihoul, bijgestaan door de griffier F. Rolnummer 5970 Arrest nr. 157/2014 van 23 oktober 2014 A R R E S T In zake : het beroep tot gedeeltelijke vernietiging van de bijzondere wet van 6 januari 2014 met betrekking tot de Zesde Staatshervorming,

Nadere informatie

P E R S B E R I C H T. De jaarlijkse conjunctuurnota van DEXIA noteert een recordgroei van de investeringen met 6,6%

P E R S B E R I C H T. De jaarlijkse conjunctuurnota van DEXIA noteert een recordgroei van de investeringen met 6,6% P E R S B E R I C H T Dexia N.V., Rogierplein 11, B-1210 Brussel / 1, Passerelle des Reflets, Paris-La Défense 2, F-92919 La Défense Cedex Rekeningnr. : 068-2113620-17 - RPR Brussel BTW BE 0458.548.296.

Nadere informatie

Moedige overheden. Stille kampioenen = ondernemingen. Gewone helden = burgers

Moedige overheden. Stille kampioenen = ondernemingen. Gewone helden = burgers Moedige overheden Stille kampioenen = ondernemingen Gewone helden = burgers Vaststellingen Onze welvaart kalft af Welvaartscreatie Arbeidsparticipatie Werktijd Productiviteit BBP Capita 15-65 Bevolking

Nadere informatie

Groep 2: De symbolen van België. Bron 2.1. De naam België/Belgique: (uit: Dossier De Belgische Revolutie, 1, De Standaard, p. 2)

Groep 2: De symbolen van België. Bron 2.1. De naam België/Belgique: (uit: Dossier De Belgische Revolutie, 1, De Standaard, p. 2) Bron 2.1. De naam België/Belgique: (uit: Dossier De Belgische Revolutie, 1, De Standaard, p. 2) Vragen: a) Naar welk stukje geschiedenis verwijst de naam België? b) Is de keuze voor deze naam juist? Bron

Nadere informatie

ONTWERP VAN DECREET. houdende de verlaging van het tarief van het verkooprecht voor beroepspersonen. Stuk 1823 (2007-2008) Nr. 1.

ONTWERP VAN DECREET. houdende de verlaging van het tarief van het verkooprecht voor beroepspersonen. Stuk 1823 (2007-2008) Nr. 1. Stuk 1823 (2007-2008) Nr. 1 Zitting 2007-2008 11 september 2008 ONTWERP VAN DECREET houdende de verlaging van het tarief van het verkooprecht voor beroepspersonen 4602 FIN Stuk 1823 (2007-2008) Nr. 1 2

Nadere informatie

Macro-economische uitdagingen ten gevolge van de vergrijzing

Macro-economische uitdagingen ten gevolge van de vergrijzing Macro-economische uitdagingen ten gevolge van de vergrijzing Gert Peersman Universiteit Gent Seminarie VGD Accountants 3 november 2014 Dé grootste uitdaging voor de regering Alsmaar stijgende Noordzeespiegel

Nadere informatie

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Door: F. De Smyter en P. Holvoet 1. Geef een correcte omschrijving van de volgende economische begrippen: a) Globalisering:.

Nadere informatie

Appeltje en Eitje Een postpakket uit Spanje

Appeltje en Eitje Een postpakket uit Spanje Appeltje en Eitje Een postpakket uit Spanje Voor kinderen van 3 tot 8 jaar Geschreven door Elisabeth Roodenburg Er zijn nog meer verhalen van Elisabeth Roodenburg Copyright: Elisabeth Roodenburg Vermaat

Nadere informatie

Prediker 3 en 2 Petrus 3, 8 en 9-31 december Oudejaarsavond 2011 Wehl

Prediker 3 en 2 Petrus 3, 8 en 9-31 december Oudejaarsavond 2011 Wehl Prediker 3 en 2 Petrus 3, 8 en 9-31 december Oudejaarsavond 2011 Wehl Thema: Onze tijd Gods tijd. Lieve Gemeente Het jaar 2011,, nog een paar uur, dan is het voorbij en wordt het bijgeschreven in de jaarboeken,

Nadere informatie

ONTWERP VAN DECREET. houdende wijziging van diverse bepalingen inzake financiën en begroting als gevolg van het bestuurlijk beleid

ONTWERP VAN DECREET. houdende wijziging van diverse bepalingen inzake financiën en begroting als gevolg van het bestuurlijk beleid Stuk 825 (2005-2006) Nr. 1 Zitting 2005-2006 28 april 2006 ONTWERP VAN DECREET houdende wijziging van diverse bepalingen inzake financiën en begroting als gevolg van het bestuurlijk beleid 1879 FIN Stuk

Nadere informatie

Cijfers en wegwijzers Armoede in Vlaanderen en Brussel. ChanceArt 10 december 2009

Cijfers en wegwijzers Armoede in Vlaanderen en Brussel. ChanceArt 10 december 2009 Cijfers en wegwijzers Armoede in Vlaanderen en Brussel ChanceArt 10 december 2009 Inhoud 1. De naakte cijfers 2. Decenniumdoelstellingen 3. Armoedebarometers 4. Armoede en cultuurparticipatie 5. Pleidooi

Nadere informatie

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen.

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen. Tussen welke twee landen is de Eerste Wereldoorlog begonnen? 1. Engeland en Frankrijk 2. Duitsland en Frankrijk 3. Duitsland en Engeland Nederland blijft neutraal. Wat betekent dat? 1. Nederland kiest

Nadere informatie

PROTOCOL HOUDENDE DE CONCLUSIES VAN DE ONDERHANDELINGEN VAN 19 JANUARI 2009 DIE GEVOERD WERDEN IN HET SECTORCOMITE VIII

PROTOCOL HOUDENDE DE CONCLUSIES VAN DE ONDERHANDELINGEN VAN 19 JANUARI 2009 DIE GEVOERD WERDEN IN HET SECTORCOMITE VIII Agentschap voor overheidspersoneel SECTORCOMITE XVIII VLAAMSE GEMEENSCHAP EN VLAAMS GEWEST protocol nr. 269.882 PROTOCOL HOUDENDE DE CONCLUSIES VAN DE ONDERHANDELINGEN VAN 19 JANUARI 2009 DIE GEVOERD WERDEN

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2004-II

Eindexamen economie 1 vwo 2004-II Opgave 1 Stoppen met roken!? In een land betalen rokers bij de aanschaf van tabaksproducten een flink bedrag aan indirecte belasting (tabaksbelasting)*. Dat vinden veel mensen terecht omdat de overheid

Nadere informatie

Gewesten en gemeenschappen

Gewesten en gemeenschappen Staten en kiesstelsels België België is, anders dan Nederland, een federatie. Juist ook omdat België een land is met verschillende taalgebieden, is de structuur van deze staat veel ingewikkelder dan die

Nadere informatie

De theorie voor leesvaardigheid in de vorm van een stappenplan

De theorie voor leesvaardigheid in de vorm van een stappenplan De theorie voor leesvaardigheid in de vorm van een stappenplan 1. Globaal lezen a. Lees eerst altijd een tekst globaal. Dus: titel, inleiding, tussenkopjes, slot en bron. b. Denk na over het onderwerp,

Nadere informatie

Offerte ivm de Politieke Doorlichting

Offerte ivm de Politieke Doorlichting Brussel, 27 november 2014. Offerte ivm de Politieke Doorlichting Vertrekkende vanuit een politieke stelling, stelt Wijburgers een inventaris op van alle politieke actoren die een standpunt (voor of tegen)

Nadere informatie

Speech Dag van de Lokale Politiek: sterke lokale mandatarissen voor een sterke lokale politiek

Speech Dag van de Lokale Politiek: sterke lokale mandatarissen voor een sterke lokale politiek Speech Dag van de Lokale Politiek: sterke lokale mandatarissen voor een sterke lokale politiek Beste groene vrienden, Bedankt om hier vandaag in grote getale te zijn. Jullie aanwezigheid is het beste bewijs

Nadere informatie

VLAAMS PARLEMENT HANDELINGEN COMMISSIEVERGADERING COMMISSIE VOOR BUITENLANDSE EN EUROPESE AANGELEGENHEDEN

VLAAMS PARLEMENT HANDELINGEN COMMISSIEVERGADERING COMMISSIE VOOR BUITENLANDSE EN EUROPESE AANGELEGENHEDEN C107 BUI7 VLAAMS PARLEMENT Zitting 2002-2003 21 januari 2003 HANDELINGEN COMMISSIEVERGADERING COMMISSIE VOOR BUITENLANDSE EN EUROPESE AANGELEGENHEDEN Vraag om uitleg van de heer Jan Loones tot mevrouw

Nadere informatie

Toespraak Freya Saeys, actualiteitsdebat VP 13.05.2015

Toespraak Freya Saeys, actualiteitsdebat VP 13.05.2015 Toespraak Freya Saeys, actualiteitsdebat VP 13.05.2015 Collega s, Voorzitter, Armoede is moeilijk te bestrijden. Ook de collega s van de oppositie zullen dat moeten toegeven. Zo is mevrouw Lieten 5 jaar

Nadere informatie

Het is een grote eer om u hier in het Errera Huis, de officiële. residentie van de Vlaamse Regering, te mogen verwelkomen. Dit

Het is een grote eer om u hier in het Errera Huis, de officiële. residentie van de Vlaamse Regering, te mogen verwelkomen. Dit Donderdag 2 februari 2012 Welkomstwoord JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Ontmoeting Chinese minister van Cultuur Cai Wu - Errera, Brussel Zeer geachte collega, minister

Nadere informatie

1. Hoeveel van de projecten die werden goedgekeurd werden inmiddels uitgevoerd?

1. Hoeveel van de projecten die werden goedgekeurd werden inmiddels uitgevoerd? SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 67 van JORIS POSCHET datum: 23 oktober 2015 aan PHILIPPE MUYTERS VLAAMS MINISTER VAN WERK, ECONOMIE, INNOVATIE EN SPORT Bovenlokale sportinfrastructuur - Evaluatie Het wegwerken

Nadere informatie

1 140 miljard euro bij

1 140 miljard euro bij PRIVATE S.A. Page: 1+2 3 Circulation: 330835 92b4f4 1390 De Nieuwe Gazet No. of publications: 2 ECB drukt 1 140 miljard euro bij Met die som in 50 euro biljetten kan je de negen bollen van het Atomium

Nadere informatie

1. Kan de minister meedelen aan hoeveel ouders uit Brussel deze folder is uitgedeeld?

1. Kan de minister meedelen aan hoeveel ouders uit Brussel deze folder is uitgedeeld? Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.3 - December 2009-491- VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PASCAL SMET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL Vraag nr. 55 van 27

Nadere informatie

Bette Westera met illustraties van Barbara de Wolf

Bette Westera met illustraties van Barbara de Wolf Sinterklaas is in het land en Mees heeft een heleboel vragen: Hoe oud is Sinterklaas? Waarom zijn de Pieten niet meer allemaal zwart? Is het paard waarop Sinterklaas rijdt niet gewoon Bingo van de manege?

Nadere informatie

Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit

Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit In 2012 bereikte het tienerouderschapscijfer in Vlaanderen een historisch laagterecord van 6 bevallingen per 1000 tieners (15-19 jaar). Ook in

Nadere informatie

De droom. De sneeuw dwarrelt in de ruimte.

De droom. De sneeuw dwarrelt in de ruimte. De droom Hassan droomt dat het sneeuwt. De sneeuw dwarrelt in het donker. Hij valt niet naar beneden, want er is geen beneden. En er is geen boven. Hij valt niet van de hemel naar de aarde, want er is

Nadere informatie

Adders onder het gras bij een gesplitste aankoop

Adders onder het gras bij een gesplitste aankoop Adders onder het gras bij een gesplitste aankoop De zgn. gesplitste aankoop van een onroerend goed door ouders en kinderen is een efficiënte manier om later veel successierechten te besparen. Nu de fiscus

Nadere informatie

Van-A-3 Verkiezingen

Van-A-3 Verkiezingen Van-A-3 Verkiezingen Didactische suggesties Doelen Dit Actua-magazine verschijnt naar aanleiding van de Europese en Vlaamse verkiezingen op 07 juni 2009. De leerlingen kunnen individueel de Van-A-3 krant

Nadere informatie

Studiedag over pensioenen 09.06.2015

Studiedag over pensioenen 09.06.2015 Dames en heren, Studiedag over pensioenen 09.06.2015 Vooreerst dank ik u voor de uitnodiging op deze studiedag. U hebt mij uitgenodigd om te spreken over een fundamentele kwestie: «Met welke uitdagingen

Nadere informatie

Vlaamse begroting. Saskia Mahieu SBO van 8 juli 2015

Vlaamse begroting. Saskia Mahieu SBO van 8 juli 2015 Vlaamse begroting Saskia Mahieu SBO van 8 juli 2015 1 Vlaamse Begroting 1. Mijlpalen Vlaamse Begroting 2. Stuurgroep Copil 3. Cijfermateriaal: afspraken 2 Mijlpalen Vlaamse Begroting Ter inleiding De begroting

Nadere informatie

Lotte is er erg blij mee. Ik wilde altijd al een huisdier voor mezelf, zegt ze tegen opa. En nu heb ik er opeens een heleboel.

Lotte is er erg blij mee. Ik wilde altijd al een huisdier voor mezelf, zegt ze tegen opa. En nu heb ik er opeens een heleboel. Lotte heeft Luizen Buiten is het koud. Er vallen dikke druppels uit de bomen en de wind blaast hard door de straat. Lotte loopt hand in hand met opa Generaal over het schoolplein. Ze moest eerder van school

Nadere informatie

ADVIES DIENST REGULERING

ADVIES DIENST REGULERING DIENST REGULERING ADVIES DR-20060228-42 betreffende Het voorstel van uitbreiding van het nachttarief tot het weekend voor netgebruikers die zijn aangesloten op het laagspanningsnet vanaf 1 januari 2007

Nadere informatie

Vraag nr. 904 van 28 juni 2013 van LODE VEREECK

Vraag nr. 904 van 28 juni 2013 van LODE VEREECK VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PHILIPPE MUYTERS VLAAMS MINISTER VAN FINANCIËN, BEGROTING, WERK, RUIMTELIJKE ORDENING EN SPORT Vraag nr. 904 van 28 juni 2013 van LODE VEREECK Opleidingscheques Stand

Nadere informatie

FAQ - TAX REFORM. 1. Hoe weet men of de drempel van de 20.020 aan roerende inkomsten overschreden wordt?

FAQ - TAX REFORM. 1. Hoe weet men of de drempel van de 20.020 aan roerende inkomsten overschreden wordt? FAQ - TAX REFORM 1. Hoe weet men of de drempel van de 20.020 aan roerende inkomsten overschreden wordt? Hiervoor moet men in twee stappen te werk gaan. In eerste instantie moeten de intresten op «staatsbons

Nadere informatie

Sint Nicolaas op school. Wel meester, hoe gaat het met Mina en Ko? Ja waarde Sint Niklaas, dat is maar zozo

Sint Nicolaas op school. Wel meester, hoe gaat het met Mina en Ko? Ja waarde Sint Niklaas, dat is maar zozo Sint Nicolaas op school Wel meester, hoe gaat het met Mina en Ko? Ja waarde Sint Niklaas, dat is maar zozo Verdienen ze een prijsje of zijn ze t niet waard? Zij zijn als de anderen, wel roerig van aard.

Nadere informatie

FEDERALISME HISTORISCH ONDERZOEK

FEDERALISME HISTORISCH ONDERZOEK FEDERALISME HISTORISCH ONDERZOEK 1. EEN WOORDJE UITLEG Tijdens het bezoek aan de Democratiefabriek, hebben jullie kunnen vaststellen dat bepaalde elementen essentieel zijn om tot een democratie te komen.

Nadere informatie

Zie ginds komt de stoomboot

Zie ginds komt de stoomboot Zie ginds komt de stoomboot Zie ginds komt de stoomboot, uit Spanje weer aan. Hij brengt ons Sint Nicolaas, ik zie hem al staan. Hoe huppelt zijn paardje, het dek op en neer. Hoe waaien de wimpels al heen

Nadere informatie

Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll

Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll Weer een dag dat ik vroeg moet op staan, de ellende weer begint. De dagen worden steeds langer en vermoeiender. De dingen waaraan ik gedacht heb om het

Nadere informatie

De gelijkenis van de verloren zoon.

De gelijkenis van de verloren zoon. De gelijkenis van de verloren zoon. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen te leren.

Nadere informatie

De evolutie van het ledenaantal van de politieke partijen in Vlaanderen, 1980-2009

De evolutie van het ledenaantal van de politieke partijen in Vlaanderen, 1980-2009 KATHOLIEKE UNIVERSITEIT LEUVEN 1425 De evolutie van het ledenaantal van de politieke partijen in Vlaanderen, 1980-2009 Ellen Quintelier en Marc Hooghe Centrum voor Politicologie KU Leuven September 2010

Nadere informatie

Perequatie van de overheidspensioenen

Perequatie van de overheidspensioenen 1/6 Perequatie van de overheidspensioenen 1. Ter herinnering: Wat is perequatie? Het huidige ingevoerde systeem dateert van de wet van 9 juli 1969 tot wijziging en aanvulling van de wetgeving betreffende

Nadere informatie

Ministerie van Financiën

Ministerie van Financiën Ministerie van Financiën > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 Korte Voorhout 7 2500 EA s-gravenhage 2511 CW Den Haag Postbus

Nadere informatie

De onverbrekelijke band tussen Brussel en Vlaanderen en de te voeren politieke strategie in dit verband (Deel II).

De onverbrekelijke band tussen Brussel en Vlaanderen en de te voeren politieke strategie in dit verband (Deel II). De onverbrekelijke band tussen Brussel en Vlaanderen en de te voeren politieke strategie in dit verband (Deel II). (Deel II van de toespraak van Johan Van den Driessche n.a.v. het Feest van de Vlaamse

Nadere informatie

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen En zei: vandaag word mevr. Catharina 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Geven. Ja maar wat zei Tom. Umm wacht ik Weet het zei Cato een herinnering.

Nadere informatie

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht.

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht. 1. Joris Hé Roos, fiets eens niet zo hard. Roos schrikt op en kijkt naast zich. Recht in het vrolijke gezicht van Joris. Joris zit in haar klas. Ben je voor mij op de vlucht?, vraagt hij. Wat een onzin.

Nadere informatie

Preek verlamde man door het dak. Lieve Gemeente,

Preek verlamde man door het dak. Lieve Gemeente, Lieve Gemeente, Waar woont God? Waar is God thuis? Die vraag hebben we hier wel eens besproken n.a.v. ons mooie kerkgebouw. Een mooi huis van God is hier gebouwd. Maar zoals de eerste predikant van deze

Nadere informatie

Kikker in de kou. geschreven door Max Velthuijs

Kikker in de kou. geschreven door Max Velthuijs Kikker in de kou geschreven door Max Velthuijs Op een ochtend, toen Kikker wakker werd, merkte hij meteen dat er iets veranderd was in de wereld. Hij sprong uit bed en liep naar het raam. Tot zijn verwondering

Nadere informatie

HULDE MINISTER VAN STAAT LEO TINDEMANS HEIST-OP-DEN-BERG 30.04.2014

HULDE MINISTER VAN STAAT LEO TINDEMANS HEIST-OP-DEN-BERG 30.04.2014 HULDE MINISTER VAN STAAT LEO TINDEMANS HEIST-OP-DEN-BERG 30.04.2014 Mevrouw de Voorzitster, Mijnheer de Voorzitter, Geachte Parlementsleden en Goede Vrienden, Marianne en de andere kandidaten bereiden

Nadere informatie

3 Is dit een jongen of een meisje? 7 Is dit een vork of een mes?

3 Is dit een jongen of een meisje? 7 Is dit een vork of een mes? A1 Woordenlijst boek jongen mes stoel glas kind pen tafel hand kopje plant telefoon hoed lamp potlood theepot hoofd land ring vinger huis man sigaar vork jas meisje sigaret vrouw OEFENING 1 Is dit een

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Advies. Over het voorontwerp van decreet tot invoering van een verhoogd abattement bij hypotheekvestiging op de enige woning

Advies. Over het voorontwerp van decreet tot invoering van een verhoogd abattement bij hypotheekvestiging op de enige woning Brussel, 9 juli 2008 070908 Advies decreet hypotheekvestiging Advies Over het voorontwerp van decreet tot invoering van een verhoogd abattement bij hypotheekvestiging op de enige woning 1. Toelichting

Nadere informatie

Het verhaal van Europa

Het verhaal van Europa Het verhaal van Europa 2010 Uitgeverij Manteau / Standaard Uitgeverij en Rob Heirbaut & Hendrik Vos Standaard Uitgeverij nv, Mechelsesteenweg 203, B-2018 Antwerpen www.manteau.be info@manteau.be Deze reeks

Nadere informatie

ABDIJKERK 4 DECEMBER 2011

ABDIJKERK 4 DECEMBER 2011 OPEN PODIUM ABDIJKERK 4 DECEMBER 2011 Sinterklaasliederen zingen met Gregor Bak Medewerkenden: Gregor Bak Zwarte Piet Alle stoute kinderen Alle lieve kinderen Alle stoute ouderen Alle lieve ouderen Zie

Nadere informatie

VLAAMS PARLEMENT ONTWERP VAN DECREET

VLAAMS PARLEMENT ONTWERP VAN DECREET Stuk 19-B (2001-2002) Nr. 1 VLAAMS PARLEMENT Zitting 2001-2002 25 april 2002 ONTWERP VAN DECREET houdende eerste aanpassing van de algemene uitgavenbegroting van de Vlaamse Gemeenschap voor het begrotingsjaar

Nadere informatie

Pasen met peuters en kleuters. Jojo is weg

Pasen met peuters en kleuters. Jojo is weg Pasen met peuters en kleuters Beertje Jojo is weg Thema Maria is verdrietig, haar beste Vriend is er niet meer. Wat is Maria blij als ze Jezus weer ziet. Hij is opgestaan uit de dood! Wat heb je nodig?

Nadere informatie