Handboek ondernemingsplan. Bijlagen OPSTELLEN & REALISEREN STARTEN & STUREN. Dr. ir. Aldert Dreimüller en Ing. Wouter Dreimüller MA

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Handboek ondernemingsplan. Bijlagen OPSTELLEN & REALISEREN STARTEN & STUREN. Dr. ir. Aldert Dreimüller en Ing. Wouter Dreimüller MA"

Transcriptie

1 Handboek ondernemingsplan OPSTELLEN & REALISEREN STARTEN & STUREN Bijlagen Dr. ir. Aldert Dreimüller en Ing. Wouter Dreimüller MA 1

2 Meer informatie over deze en andere uitgaven kunt u verkrijgen bij: Sdu Klantenservice Postbus ea Den Haag Tel.: (070) roag, Maastricht Academic Service is een imprint van Sdu Uitgevers bv. Zetwerk: Villa Y, Den Haag Bijlagen bij: Handboek ondernemingsplan isbn nur 163 / 801 Alle rechten voorbehouden. Alle auteursrechten en databankrechten ten aanzien van deze uitgave worden uitdrukkelijk voorbehouden. Deze rechten berusten bij Sdu Uitgevers bv. Behoudens de in of krachtens de Auteurswet gestelde uitzonderingen, mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van reprografische verveelvoudigingen uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16 h Auteurswet, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan de Stichting Reprorecht (Postbus 3051, 2130 KB Hoofddorp, Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet) dient men zich te wenden tot de Stichting PRO (Stichting Publicatie- en Reproductierechten Organisatie, Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp, Voor het overnemen van een gedeelte van deze uitgave ten behoeve van commerciële doeleinden dient men zich te wenden tot de uitgever. Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, kan voor de afwezigheid van eventuele (druk)fouten en onvolledigheden niet worden ingestaan en aanvaarden de auteur(s), redacteur(en) en uitgever deswege geen aansprakelijkheid voor de gevolgen van eventueel voorkomende fouten en onvolledigheden. All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording or otherwise, without the publisher s prior consent. While every effort has been made to ensure the reliability of the information presented in this publication, Sdu Uitgevers neither guarantees the accuracy of the data contained herein nor accepts responsibility for errors or omissions or their consequences.

3 Inhoudsopgave 6 Opgave: Herinner de toekomst 5 7 De vier W s van de missie 7 8 Kengetallen/benchmarking 8 9 SWOT-analyse op organisatieniveau Het risicoprofiel Concurrentieanalyse Actie-doel-kaartjes Sjabloon voor de draagconstructie van de strategie Bouwsteen-schema Inhoudsopgave van de strategienota Afsprakenlijst Ondernemingsplan Format: Operationeel beleid (maximaal 3A4) Kaartjes voor succesfactoren Sjabloon voor het raamwerk Kaartjes voor prestatie indicatoren Sjabloon voor het model van de onderneming Definitie/doelstellingen formulier BSC Standaardrapportageformulier BSC Agenda medewerkersvergadering balanced scorecard Balanced scorecard overzichtsrapportage Inhoudsopgave van de notitie balanced scorecard Marktsegmentatie Productenpalet Positionering Product-markt uitbreiding Marketingmix Nazorg Productieketen Technologie Inventarisatie hard- en software Inventarisatie ontwikkelingsfase ICT Voorraadbeheer Analyse inkoop Checklist besparingsmogelijkheden bij inkoop Huisvesting Productontwikkelingsplan Jaarplan MVO- en Duurzaamheidsbeleid Milieuaanpak duurzame bedrijfsvoering en productie Interne milieuzorg Wetgeving 52 3

4 Handboek Ondernemingsplan 46 Verzekeren Investeringsbegroting Financieringsbegroting Exploitatiebegroting Liquiditeitsbegroting Financiering en treasury Overlegstructuur Vragen intern beheerssysteem Documenten Human Resource Management (HRM) Kennisbeleid Externe en interne informatie Het (her)ontwerpen van de bedrijfsprocessen Positief leiderschap Inhoudsopgave van het ondernemingsplan Format: projectplan (maximaal 3A4) Alle stappen op een rij 78 De auteurs 84 Literatuur 85 4

5 Bijlagen 6 Opgave: herinner de toekomst Niets is zo snel gedateerd als een voorspelling van de toekomst. Je kent die voorspellingen wel en ook de sciencefictionachtige beelden die daarbij horen. Zoals de beroemde raket van Jules Verne, of andere voorstellingen waarin de toekomst wordt verbeeld met dubbeldekkers tussen hoge gebouwen (en mensen gekleed naar de mode van die tijd, compleet met hoge hoeden). Nu wekken dergelijke illustraties vooral de lachlust op. Toen was het een oprechte poging om een mogelijke toekomst te schetsen. Toch vervullen zulke toekomstbeelden een belangrijke rol in onze planningspraktijk. We moeten dan wel bedenken dat geen enkel toekomstbeeld met een horizon van meer dan vijf jaar werkelijkheid kan worden. Onze toekomst is en blijft ongewis en elke poging om de toekomst te voorspellen is bij voorbaat kansloos. Een enkelvoudige ontwikkeling kan nog, zoals de voorspelling dat elke drie jaar de capaciteit van onze computers verdubbelt. Het voorspellen van de wijze waarop verschillende trends op elkaar inwerken is echter onbegonnen werk. Het voorspellen van de toekomst heeft iets te maken met herinneren. Omdat we alleen dat deel van de toekomst kunnen verbeelden wat ons herinnert aan wat er nu al is. Dat toekomstbeeld is van groot belang voor het handelen van een persoon. Op grond van een verwachte toekomst neemt iemand immers zijn maatregelen. Dat geldt niet alleen voor het individu, maar ook voor een groep of een organisatie. Een organisatie denkt ook na over de toekomst, heeft een doel en treft maatregelen om dat doel te kunnen bereiken. Het is van groot belang dat directie en medewerkers hetzelfde doel nastreven, zo niet, dan zal ieder op zijn eigen wijze de route naar zijn toekomstbeeld gaan bepalen. En dat is niet doelmatig, omdat populair gezegd de neuzen dan niet dezelfde kant op staan. Het maken van een ondernemingsplan begint daarom met het op elkaar afstemmen en het met elkaar delen van toekomstbeelden. Omdat de wereld de laatste tijd nogal snel verandert, is het verstandig dat eens per jaar of per twee jaar te herhalen. Een toekomstbeeld ook wel een toekomstvisie genoemd is niet iets bijzonders. Het is niet ingefluisterd door een verschijning in de nacht die verteld heeft wat er staat te gebeuren. Iedereen heeft een meer of minder expliciet beeld van de toekomst. Duidelijk is dat een juist toekomstbeeld het fundament vormt van een strategie van een bedrijf. Een juist toekomstbeeld verschaft een beslissende voorsprong of tijdig inzicht. Shell is daarvan een goed voorbeeld. Zij verbeelden de toekomst door verschillende mogelijke scenario s te beschrijven en de consequenties ervan door te nemen. Zo heeft Shell de oliecrisis in de zeventiger jaren niet zozeer voorspeld maar wel voorzien. De mogelijkheid van een oliecrisis werd geopperd en al fantaserend werd bedacht wat Shell zou kunnen en moeten doen om die crisis op te vangen. Toen de oliecrisis daadwerkelijk een feit was, kon Shell alerter reageren dan haar concurrenten. Shell had de oliecrisis niet voorspeld, maar was er wel op bedacht! Van belang is de vraag hoever we in de toekomst moeten kijken bij het opstellen van mogelijke scenario s. We kunnen het vergelijken met het kijken naar de horizon. Tot de horizon is alles redelijk zichtbaar. Vertellen wat we tot dat punt zien is echter geen toekomstvisie of scenario. De lijnen doortrekken tot achter de horizon en de ontwikkelingen verklaren en onderbouwen dat lijkt er al meer op. Het formuleren ervan is een te organiseren proces van bewustwording. De basis vormt de kennis en ervaring van de mensen die werkzaam zijn in de onderneming. Zij dienen hun inzicht met elkaar te communiceren en met elkaar vast te stellen wat het meest reële toekomstbeeld zal zijn. Die toekomstbeelden worden vastgelegd, zodat ze kunnen worden geëvalueerd en bijgesteld. Daarbij kan het beste worden begonnen vanuit afstandelijke vrij statische gebieden om vervolgens in te zoemen op de voor de sector belangrijke thema s: het primaire proces: markt maken het ondersteunende proces: maatschappij middelen 5

6 Handboek Ondernemingsplan Opgave voor de projectteamleden Om de discussie binnen het projectteam belast met het samenstellen van de strategie, en ondernemingsplan te kunnen starten, is enig voorwerk nodig. Aan elk lid van het projectteam wordt gevraagd om achter de horizon te kijken en te vertellen en waar mogelijk te beargumenteren wat wordt gezien én relevant wordt geacht voor de organisatie. Het is nog niet van belang hoe daarop moet worden gereageerd. Sterker: het is verboden om daar op in te gaan. Hoe concurrenten mogelijk reageren is wel interessant, maar niet de eigen organisatie. Ook aanbevelingen of suggesties met het eigen bedrijf als onderwerp zijn niet toegestaan. Bij de voorspelling van de toekomst kan de volgende checklist worden gebruikt. Opgave: bedenk en onderbouw voor jezelf een mogelijke en reëel te verwachten toekomst. Die omschrijving kan niet goed of fout zijn. Hij is altijd waar omdat het de toekomst is die je verwacht. Pak pen en papier en noteer in maximaal een kwartier je gedachten in steekwoorden ter voorbereiding van de discussie die het projectteam zal hebben. Gebruik de checklist toekomstvisie. Voorwaarde is dat het toekomstbeeld met aspecten van de eigen onderneming verband houdt. Het is de bedoeling dat enkel de toekomst wordt beschreven. Consequenties voor de eigen onderneming mogen worden genoemd, de gewenste reactie daarop niet. Gebruiksaanwijzing checklist toekomstvisie: Vul in de volgende checklist eerst met steekwoorden de trends in die je voorziet. Per perspectief worden zes suggesties gedaan. Niet elke suggestie hoeft te worden behandeld, de opsomming is niet compleet en heeft vooral als doel om de gedachten te prikkelen. Vervolgens probeer je voor jezelf verbanden te zien tussen de verschillende trends. Bijvoorbeeld, bij Markt zie je de opkomst van internetwinkels, bij Maken de groeiende milieuproblematiek, bij Maatschappij de tendens tot individualisme en bij Middelen de trend om meer thuis te werken. Alle vier de trends hebben met elkaar te maken en beïnvloeden elkaar en hebben zo belangrijke invloed op de ontwikkeling in de bedrijfstak waarin de onderneming werkzaam is. Perspectief Markt Klanten (doelgroepenontwikkeling) Producten (geleverde waarde) Nieuwe producten en concurrentie Marketing en de 4 P s Maken Productie en technologie Logistiek en locatie Energie, milieu en grondstoffen Innovatie en productontwikkeling Maatschappij Demografie en vergrijzing Mvo en duurzaamheid Overheid en wetgeving Branchespecifieke maatschappelijke trends Middelen Economie en werkgelegenheid Financiën, rente en inflatie Arbeid, kennis en kwaliteit Organisatie en bedrijfscultuur Toekomstvisie 6

7 Bijlagen 7 De vier W s van de missie Er is eigenlijk maar één voorwaarde waar een goede missie aan moet voldoen: de missie dient kernachtig kort te zijn geformuleerd. Hij moet makkelijk worden onthouden. Er is een beperkt aantal regels waarop moet worden gelet bij het formuleren en opstellen van een missie: De missie is het logische vervolg op de toekomstvisie. De missie definieert: het productieproces (wijze); de klant of de markt (wie); het product (wat); het werkgebied (waar). De missie is een abstracte en kwalitatieve omschrijving, financiële cijfers ontbreken. Gebruik Individueel of in twee à drie groepen wordt het navolgende schema ingevuld en besproken. Na vaststelling van de missie kan het schema een plaats krijgen in de nota s. Ook nu verdient het aanbeveling om het schema van een korte schriftelijke toelichting te voorzien, zodat schema en tekst beknopt (maximaal een half A4) inzicht verschaffen in de redenering die ten grondslag ligt aan de formulering van de missie. Aspect Markt/klant Wie? Missie definitie Product Wat? Plaats Waar? Formule Wijze? 7

8 Handboek Ondernemingsplan 8 Kengetallen/benchmarking Kengetallen/benchmarking: Markt Klanten Bedrijf jaar x Bedrijf jaar x-1 Branche jaar x Branche jaar x-1 Doelgroep 1 Doelgroep 2 Doelgroep 3 Doelgroep 4 Klanten Bedrijf jaar x Bedrijf jaar x-1 Branche jaar x Branche jaar x-1 Product 1 Product 2 Product 3 Product 4 Kengetallen/benchmarking: Maken Technologie Bedrijf jaar x Bedrijf jaar x-1 Branche jaar x Branche jaar x-1 Proces Bedrijf jaar x Bedrijf jaar x-1 Branche jaar x Branche jaar x-1 Kengetallen/benchmarking: Maatschappij Wetgeving Bedrijf jaar x Bedrijf jaar x-1 Branche jaar x Branche jaar x-1 Maatschappelijk ondernemen Bedrijf jaar x Bedrijf jaar x-1 Branche jaar x Branche jaar x-1 8

9 Bijlagen Kengetallen/benchmarking: Middelen Mensen Bedrijf jaar x Bedrijf jaar x-1 Branche jaar x Branche jaar x-1 Voltijdformatie Ziekteverzuim Fulltime/parttime Organisatie Bedrijf jaar x Bedrijf jaar x-1 Branche jaar x Branche jaar x-1 Personeelskosten Huisvestingskosten Algemene kosten Financiën Bedrijf jaar x Bedrijf jaar x-1 Branche jaar x Branche jaar x-1 Eigen vermogen Voorzieningen Kortlopende schulden Langlopende schulden Vaste activa Vlottende activa Administratie Bedrijf jaar x Bedrijf jaar x-1 Branche jaar x Branche jaar x-1 Jaarresultaat Cashflow Omzetsnelheid Liquiditeit Solvabiliteit Rentabiliteit 9

10 Handboek Ondernemingsplan 9 SWOT-analyse op organisatieniveau Kernproblematiek Om inzicht te krijgen in de belangrijkste zaken per perspectief is hierna een structuur aangereikt waarbinnen het vrij eenvoudig is om de kern van een problematiek te vangen. Gebruik Het is de bedoeling dat per perspectief de belangrijkste zaken die het management bezighouden worden behandeld (zie overzicht). Geef aan wie welk onderdeel van een perspectief vooraf analyseert. Perspectief Markt Klanten (doelgroepenontwikkeling) Producten (geleverde waarde) Nieuwe producten en concurrentie Marketing en de 4 P s Naam projectteamlid Maken Productie en technologie Logistiek en locatie Energie, milieu en grondstoffen Innovatie en productontwikkeling Maatschappij Demografie en vergrijzing Mvo en duurzaamheid Overheid en wetgeving Specifieke maatschappelijke trends Middelen Economie en werkgelegenheid Financiën, rente en inflatie Arbeid, kennis en kwaliteit Organisatie en bedrijfscultuur De analyse wordt vastgelegd in maximaal één A4 tje tekst. Dat kan zo kort, omdat het geschreven wordt voor de andere teamleden, die immers ook goed op de hoogte zijn van wat er gaande is in de onderneming. Het gaat er alleen om de kern vast te leggen. NB Het doel van het opschrijven is om de opsteller te helpen een goede redenering op te bouwen. Door de redenering op te schrijven zien we sneller de denkfouten in de redenering. Daarom is het ook verstandig om zinnen te gebruiken en het gebruik van bullets te minimaliseren. De analyse van een geselecteerd onderwerp bestaat uit korte omschrijving van de kenmerken. De volgende stap is om daar de kansen en bedreigingen uit de toekomstvisie bij te halen (of deze aan te vullen) en vervolgens de sterke en zwakke punten van de organisatie aan te geven. Het zal duidelijk zijn dat die punten met elkaar verband moeten houden. Ze vormen de basis van voorstellen voor acties op de korte en lange termijn. Bespreking van die voorstellen mondt uit in voorlopige besluiten aangaande de noodzakelijke acties. 10 Vervolgens wordt het A4 tje in het navolgende schema samengevat. Het verdient aanbeveling om die samenvattingen door iemand anders te laten maken dan de opsteller van het A4 tje (bijvoorbeeld de projectsecretaris). Zo wordt snel duidelijk of de redenering zwakke plekken bevat en het overzicht zorgt ervoor dat tijdens de tweede bijeenkomst sneller over het onderwerp kan worden gesproken.

11 Bijlagen SWOT-analyse Deelaspect:. Kenmerken Interne zwaktes Externe bedreigingen Acties korte termijn Interne sterktes Externe kansen Acties lange termijn NB Het is niet noodzakelijk alle vakken in te vullen. Alleen de belangrijkste en de meest relevant geachte punten worden benoemd. Het spreekwoord in de beperking toont zich de meester gaat in deze zeker op. Zo wordt voorkomen dat men door het opperen van vele bomen het bos niet meer kan zien. 11

12 Handboek Ondernemingsplan 10 Het risicoprofiel Voor het bepalen van de strategie is inzicht nodig in de risico s die de onderneming op diverse terreinen loopt. Het is tenslotte belangrijk te weten hoe ver de financiële polsstok reikt. Het is van belang om te bepalen welk gedeelte van het vermogen minimaal noodzakelijk is voor de huidige activiteiten en welk gedeelte beschikbaar is voor nieuw beleid. Risicoanalyse is derhalve een serieus onderwerp. Tijdens het opstellen van eenondernemingsplan kunnen we daar echter niet heel lang bij stilstaan. Maar een globaal beeld kan wel worden verkregen door systematisch weer langs de weg van de vier perspectieven met de teamleden de verschillende risicofactoren te bespreken. We doen dit als volgt: 1 De eerste stap is dat per perspectief de vijf belangrijkste risicofactoren worden genoemd. Vul deze in het schema in. 2 Omdat risicofactoren onderling verschillen wordt in het schema aan elke risicofactor een wegingsfactor toegekend. In totaal zijn honderd punten te verdelen over twintig factoren. 3 Ten slotte wordt per risicofactor het risiconiveau bepaald (laag, gemiddeld of hoog) en de bijbehorende score vermenigvuldigd met de wegingsfactor. Bepalen risicoprofiel Perspectief Risiconiveau Wegingsfactor Totaal Laag Gemiddeld Hoog Markt Maken Maatschappij Middelen Gemiddeld risicoprofiel 100 Tijdens de discussie worden de argumenten bijgehouden en een van de teamleden maakt per perspectief een korte schriftelijke toelichting op de belangrijkste risicofactoren. De discussie zorgt ervoor dat de teamleden een gelijk idee gaan hebben over de risico s die het bedrijf loopt. Bovendien geeft het een indicatie voor het vermogen dat niet direct nodig is voor de normale bedrijfsuitoefening. 12

13 Bijlagen Het zal duidelijk zijn dat de analyse tal van subjectieve overwegingen in zich bergt. De uitkomst moet dan ook met voorzichtigheid worden gehanteerd. Maar het belang van de benadering is dat er een uitkomst is, die kan worden besproken en beoordeeld. Bovendien is de wijze van bepalen voor iedereen zichtbaar. Ieder kan zijn eigen weging toepassen en tot een eigen oordeel komen. De ervaring leert dat zo n soort benadering leidt tot uitkomsten die door anderen worden begrepen en onderkent. Risicoprofiel en solvabiliteit Uitgangspunt voor het bepalen van het risicoprofiel is dat het voor de continuïteit benodigde vermogen afhangt van de eigen situatie en dat die voor iedere onderneming anders is. Voor een onderneming die grote risico s loopt, ligt het minimaal benodigde vermogen anders, dan voor een onderneming met weinig risico s en die die risico s bovendien goed heeft gespreid. Het invullen en bespreken van het schema resulteert in een risicoprofiel dat ligt tussen de 100 en de 300. De stelling is dat iedere onderneming voor ieder punt een solvabiliteit nodig heeft van 0,2% en dat het solvabiliteitspercentage dan ligt tussen de 20% en de 60%. Uitgangspunt is dat iedere onderneming een minimale solvabiliteit nodig heeft van 20%, ook als de risico s vrijwel nihil zijn. Ook aan deze veronderstellingen liggen subjectieve overwegingen ten grondslag. Waarom bijvoorbeeld 0,2% per punt en niet 0,19% of 0,21%? Het resultaat Het doel van de risicoanalyse is om globaal de benodigde solvabiliteit vast te stellen. Vervolgens wordt deze solvabiliteit vergeleken met de werkelijke en kunnen er conclusies uit worden getrokken. Een conclusie kan zijn om bepaalde risico s te verkleinen of de financiële positie te versterken. Maar de conclusie kan ook zijn dat de positie sterk genoeg is en dat er sprake is van een te hoge solvabiliteit en dat er financiële ruimte vrijkomt, waarmee iets kan worden gedaan. NB1 De marge van 100 tot 300 is afhankelijk van de kenmerken in de sector of branche. Vooraf afstemmen van deze marge met de accountant is noodzakelijk. NB2 De samenvatting van de risicoanalyse is bruikbaar voor bespreking met de raad van toezicht na afstemming met de accountant. 13

14 Handboek Ondernemingsplan 11 Concurrentieanalyse Concurrenten zijn lastig. Niet alleen omdat ze de omzetmogelijkheden beperken, maar vooral omdat zij door hun aanbod, productkenmerken en de kwaliteit van de dienstverlening voor een deel dicteren wat kan en niet kan. Het is daarom belangrijk de concurrenten, hun producten, hun dienstverlening en de ontwikkeling daarvan te kennen. Het is leerzaam en biedt de informatie die nodig is om te bepalen waar mogelijkheden liggen voor de eigen onderneming. Ook voor het ontwikkelen van nieuwe producten buiten de gebruikelijke taakvelden van de onderneming is analyse van concurrenten noodzakelijk. Gebruik Ter voorbereiding van de discussie kan het onderstaande schema door een van de leden worden ingevuld. In het eerste deel is de invalshoek het product en van daaruit worden de concurrenten benoemd. In het tweede deel wordt ingezoomd op de concurrent en van daaruit wordt de situatie nader in beeld gebracht. Na discussie kunnen de conclusies in het schema worden aangegeven en van een korte schriftelijke toelichting worden voorzien (maximaal één A4). Concurrentieanalyse 1 Product Kenmerk Concurrent Omzet totaal Opmerkingen Concurrentieanalyse 2 Concurrent Kenmerk Belang Omzet Opmerkingen 14

15 Bijlagen 12 Actie-doel-kaartjes Activiteit: Activiteit: Doel: Doel: Activiteit: Activiteit: Doel: Doel: Activiteit: Activiteit: Doel: Doel: 15

16 Handboek Ondernemingsplan 13 Sjabloon voor de draagconstructie van de strategie 16

17 Bijlagen 14 Bouwsteenschema De atomen per bouwsteen van de strategie Bouwsteen Activiteit Doel Naam bouwsteen 1 max. 20 woorden max. 20 woorden Naam bouwsteen 2 max. 20 woorden max. 20 woorden Naam bouwsteen 3 max. 20 woorden max. 20 woorden Naam bouwsteen 4 max. 20 woorden max. 20 woorden Naam bouwsteen 5 max. 20 woorden max. 20 woorden Naam bouwsteen 6 max. 20 woorden max. 20 woorden Naam bouwsteen 8 max. 20 woorden max. 20 woorden Naam bouwsteen 9 max. 20 woorden max. 20 woorden 17

18 Handboek Ondernemingsplan 15 Opbouw strategienota Inhoudsopgave van de strategienota A4 Nr. Titel Toelichting 1/2 Titelblad Titel en de samenstelling van het projectteam. 1/2 Inhoudsopgave Eventueel op de titelpagina. 1 1 Voorwoord Het verdient aanbeveling om voor elke doelgroep een aparte notitie te schrijven, die speciaal is gericht op specifieke boodschap voor die ene doelgroep. 1 2 Visie 1 3 Missie 4 Analyse 1 Benchmarking 1 Analyse markt De klanten en de producten. 1 Analyse maken De fabricage en de logistiek. 1 Analyse maatschappij De wet- en regelgeving, milieu en energie. 1 Analyse middelen Financieel en administratief en de mensen en organisatie. 1 Risicoanalyse 1 Concurrentieanalyse 1 5 Samenvatting analyse 1 6 De strategie in beeld 1 7 Lijst met afspraken X Bijlagen 18

19 Bijlagen 16 Afsprakenlijst ondernemingsplan Afspraken plannen van aanpak Omschrijving plan van aanpak Door Voor PvA PvA PvA PvA PvA PvA PvA PvA PvA PvA PvA PvA PvA PvA PvA PvA PvA PvA PvA 19

20 Handboek Ondernemingsplan 17 Format: operationeel beleid De bedoeling is om voor elk specifiek onderdeel van het operationele beleid te achterhalen of een verbetering gewenst of noodzakelijk is. De voor het onderwerp verantwoordelijke manager stelt zich die vraag. Het is uiteraard ook heel goed mogelijk dat hij van oordeel is dat het niet of nog niet nodig is om in actie te komen. Tijdens de bespreking van het onderwerp zijn de andere leden van het projectteam in de gelegenheid van mening te verschillen met de verantwoordelijke manager. Na discussie bepaalt het projectteam of er iets moet veranderen, wat dan moet worden bereikt, wie daarvoor een plan van aanpak maakt en voor wanneer dat klaar moet zijn. 1 Relevante onderwerpen van de vier perspectieven Omschrijf in maximaal twintig woorden van de onderwerpen van het operationeel beleid wat op dit moment van belang/relevant is. Beantwoord de vraag of het aspect goed of voldoende is en dus of verandering of aanpassing gewenst of noodzakelijk vereist is. Omschrijf in twintig woorden het gewenste doel waarvoor een plan van aanpak (PvA) moet worden opgesteld. Geef aan wie dat PvA moet schrijven. Bepaal voor wanneer het PvA gereed moet zijn (datum directie/mt-vergadering). De omvang mag maximaal drie A4 tjes zijn. Markt Maken Maatschappij Middelen Marketingstrategie Productieproces Mvo Financieel beleid Marktsegmentatie Technologie Duurzaamheid Intern beheerssysteem Productenpallet Automatiseren/ICT Milieubeleid Budgetteren Positionering (Interne) logistiek Wetgeving Hrm Portfoliobeleid Voorraadbeleid/inkoop Subsidies Structuur/cultuur Marketingmix Huisvesting/locatie Verzekeringen Kennismanagement Marktactieplan Innovatie Communicatie Kwaliteitsbeleid Het format De verantwoordelijk manager heeft, eventueel na beraad binnen de afdeling, vastgesteld wat op dit moment van wezenlijk belang is op het gebied van het onderwerp. Bij de omschrijving daarvan (stap 1) is het niet nodig daar uitgebreid op in te gaan. We gaan ervan uit dat de leden van het projectteam goed op de hoogte zijn van het eigen bedrijf en wat er zoal speelt. Zeker als er geen grote manco s worden voorzien kan worden volstaan met een summiere aanduiding van het thema. Anders ligt het als wordt geconstateerd dat het smeult of brandt. Een goede onderbouwing (stap 2) van het waarom van de gewenste verandering of aanpassing is dan op zijn plaats. Aansluitend kan dan het doel van de gewenste verandering of aanpassing worden omschreven (stap 3). Het geheel wordt gecompleteerd met een voorstel wie op welke termijn een plan van aanpak opstelt (stap 4). In dat plan van aanpak kan dan nader op het probleem worden ingegaan en voorstellen worden gedaan, waarbij de consequenties in beeld zijn gebracht (o.a. in termen van tijd en geld). Op deze manier wordt de inhoudelijke discussie niet gevoerd in het kader van het opstellen van een ondernemingsplan, maar buiten het proces geplaatst naar een moment dat beter geschikt is om afgewogen over de inhoudelijke aspecten met elkaar te spreken. Deze aanpak bevordert een soepele doorgang van het proces van opstellen van een ondernemingsplan en bevordert een gedegen en verantwoorde discussie op inhoudelijk niveau (zie ook format productontwikkeling) Uitgangspunt is dat de verantwoordelijk manager goed op de hoogte is van het onderwerp. Blijkt dat er manco s zijn in bijvoorbeeld de benodigde informatie (niet direct voorhanden), dan is het niet de bedoeling dat die informatie direct wordt verzameld. Dat kost te veel tijd. De analyse blijft beperkt tot die constatering en er wordt een voorstel gedaan wie op welke termijn de informatie verzamelt.

21 Bijlagen Standaardformulier: operationeel beleid Huidig beleid Wat is er goed? Wat moet veranderen? Wat gaan we doen? (PvA; zie bijlage 58) Wie gaat het doen? Wanneer is het PvA gereed? 21

22 Handboek Ondernemingsplan 18 Kaartjes voor succesfactoren Bouwsteen: Succesfactor: Bouwsteen: Succesfactor: Definitie: Definitie: Doelstelling: Doelstelling: Bouwsteen: Succesfactor: Bouwsteen: Succesfactor: Definitie: Definitie: Doelstelling: Doelstelling: Bouwsteen: Succesfactor: Bouwsteen: Succesfactor: Definitie: Definitie: Doelstelling: Doelstelling: 22

23 Bijlagen 19 Sjabloon voor het raamwerk 23

24 24 Handboek Ondernemingsplan 20 Kaartjes voor prestatie-indicatoren Succesfactor: Prestatie-indicator: Definitie: Doelstelling: Meetbaar: Eenvoudig: Tijd: Expliciet: Relevant: Succesfactor: Prestatie-indicator: Definitie: Doelstelling: Meetbaar: Eenvoudig: Tijd: Expliciet: Relevant: Succesfactor: Prestatie-indicator: Definitie: Doelstelling: Meetbaar: Eenvoudig: Tijd: Expliciet: Relevant: Succesfactor: Prestatie-indicator: Definitie: Doelstelling: Meetbaar: Eenvoudig: Tijd: Expliciet: Relevant: Succesfactor: Prestatie-indicator: Definitie: Doelstelling: Meetbaar: Eenvoudig: Tijd: Expliciet: Relevant: Succesfactor: Prestatie-indicator: Definitie: Doelstelling: Meetbaar: Eenvoudig: Tijd: Expliciet: Relevant:

25 Bijlagen 21 Sjabloon voor het model van de onderneming 25

26 Handboek Ondernemingsplan 22 Definitie/doelstellingen formulier balanced scorecard Bouwsteen: Definitie: Doelstelling: Succesfactor: Definitie: Doelstelling: Naam PI Nr Aard PI Definitie Norm Meter π Motor Bouwsteen: Definitie: Doelstelling: Succesfactor: Definitie: Doelstelling: Naam PI Nr Aard PI Definitie Norm Meter π Motor Bouwsteen: Definitie: Doelstelling: Succesfactor: Definitie: Doelstelling: Naam PI Nr Aard PI Definitie Norm Meter π Motor 26

27 Bijlagen 23 Standaardrapportageformulier balanced scorecard 27

28 Handboek Ondernemingsplan 24 Agenda medewerkersvergadering balanced scorecard Agenda startbijeenkomst balanced scorecard (max. 3 uur) Minuten Door Onderwerp 5 directeur Aanleiding voor en doelstelling van de balanced scorecard 10 directeur Strategie en succesfactoren 15 projectteam Spelregels en gebruiksaanwijzing 15 projectteam Resultaatmeters en prestatiemotoren 20 allen Discussie 20 pauze 5 directeur Het schaalmodel van de onderneming 10 allen Discussie 45 medewerkers Reacties in groepen op SF s en PI s 30 allen Presentatie en discussie 5 directeur Planning vervolgactiviteiten Afsluiting met versnaperingen 28

29 Bijlagen 25 Balanced scorecard overzichtsrapportage Balanced scorecard: rapportage maand..., jaar PI # Naam PI Wie Actie Mnd-1 Mnd Norm Trend Organisatie 8 18 Medewerkers Klanten

30 Handboek Ondernemingsplan 26 Inhoudsopgave van de notitie balanced scorecard Inhoudsopgave van de notitie balanced scorecard A4 Nr. Titel Toelichting 1/2 Titelblad Titel en de samenstelling van het projectteam. 1/2 Inhoudsopgave Eventueel op de titelpagina. 0 Voorwoord Het verdient aanbeveling om voor elke doelgroep een aparte notitie te schrijven die speciaal is gericht op het overbrengen van de specifieke boodschap voor die ene doelgroep. 1 Strategie en balanced scorecard Strategie in woord en beeld Een korte samenvatting van (de draagconstructie van) de strategienota. 1.2 Doel van de balanced scorecard Beschrijving van het doel dat het projectteam met de implementatie van de balanced scorecard nastreeft. 4 2 Balanced scorecard Omschrijving van de draagconstructie compleet met een definitie van de bouwstenen en een omschrijving van de doelstelling. 2.1 Succesfactoren en raamwerk Omschrijving het raamwerk compleet met een definitie van de succesfactoren en een omschrijving van de doelstelling. 2.2 Prestatie-indicatoren, normen en rapporten Omschrijving van het model compleet met een definitie van de resultaatmeters en de prestatiemotoren, de normen en de frequentie van de gewenste rapportages. 1 3 Organisatie en productie Afspraken over het produceren van de periodieke balancedscorecardrapportage. 1 4 Lijst met afspraken X Bijlagen Voor elke prestatie-indicator is een standaardformulier ingevuld. 30

Website ondernemingsplan 26-03-2002 14:16 Pagina 1. Bijlagen

Website ondernemingsplan 26-03-2002 14:16 Pagina 1. Bijlagen Website ondernemingsplan 26-03-2002 14:16 Pagina 1 Bijlagen Website ondernemingsplan 26-03-2002 14:16 Pagina 2 Website ondernemingsplan 26-03-2002 14:16 Pagina 3 Bijlagen 3 Bijlage 1: Porter en het primaire

Nadere informatie

RESULTAATGERELATEERDE

RESULTAATGERELATEERDE erde OVER NO CURE NO PAY RESULTAATGERELATEERDE BELONING Resultaatgerelateerde beloning Over no cure no pay OVER NO CURE NO PAY RESULT AATGERELATEERDE BELONING RESULTAATGERELATEERDE BELONING 02 Resultaatgerelateerde

Nadere informatie

De basis van het Boekhouden

De basis van het Boekhouden De basis van het Boekhouden Werkboek Niveau 3 BKB/elementair boekhouden Hans Dijkink de basis van het boekhouden Niveau 3 BKB/elementair boekhouden Werkboek Hans Dijkink Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten

Nadere informatie

Boekhouden geboekstaafd

Boekhouden geboekstaafd Boekhouden geboekstaafd Drs. H. Fuchs S.J.M. van Vlimmeren OPGAVEN Zevende druk Boekhouden geboekstaafd 2 Opgaven Boekhouden geboekstaafd 2 Opgaven Drs. H. Fuchs S. J. M. van Vlimmeren Zevende druk Noordhoff

Nadere informatie

Bedrijfsadministratie

Bedrijfsadministratie Bedrijfsadministratie Opgaven Niveau 5 MBA Peter Kuppen Frans van Luit Bedrijfsadministratie MBA Niveau 5 Opgaven Opgaven Bedrijfsadminstratie MBA Niveau 5 P. Kuppen F. van Luit Eerste druk Noordhoff

Nadere informatie

Elementaire praktijk van de Kostencalculatie Werkboek

Elementaire praktijk van de Kostencalculatie Werkboek Elementaire praktijk van de Kostencalculatie Werkboek Niveau 4 P Mariëlle de Kock elementaire praktijk van de kostencalculatie Niveau 4 (P) Werkboek Mariëlle de Kock Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten

Nadere informatie

2013 Sdu Uitgevers, Den Haag Academic Service is een imprint van Sdu Uitgevers bv. Artikelnummer 26583SH

2013 Sdu Uitgevers, Den Haag Academic Service is een imprint van Sdu Uitgevers bv. Artikelnummer 26583SH Studiehulp bij Meer informatie over deze en andere uitgaven kunt u verkrijgen bij: Sdu Klantenservice Postbus 20014 2500 EA Den Haag tel.: (070) 378 98 80 www.sdu.nl/service 2013 Sdu Uitgevers, Den Haag

Nadere informatie

Boekhouden geboekstaafd

Boekhouden geboekstaafd Boekhouden geboekstaafd Drs. H. Fuchs S.J.M. van Vlimmeren OPGAVEN Achtste druk Boekhouden geboekstaafd 2 Opgaven Boekhouden geboekstaafd 2 Opgaven Drs. H. Fuchs S. J. M. van Vlimmeren Achtste druk Noordhoff

Nadere informatie

Jaarrekening. Henk Fuchs OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk

Jaarrekening. Henk Fuchs OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk Jaarrekening Henk Fuchs OPGAVEN- EN WERKBOEK Tweede druk Jaarrekening Opgaven- en werkboek Jaarrekening Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Tweede druk Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Opmaak binnenwerk:

Nadere informatie

Inleiding Administratieve Organisatie. Opgavenboek

Inleiding Administratieve Organisatie. Opgavenboek Inleiding Administratieve Organisatie Opgavenboek Inleiding Administratieve Organisatie Opgavenboek drs. J.P.M. van der Hoeven Vierde druk Stenfert Kroese, Groningen/Houten Wolters-Noordhoff bv voert

Nadere informatie

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort UITWERKINGEN. Tweede druk

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort UITWERKINGEN. Tweede druk Fiscale Jaarrekening Henk Fuchs Yvonne van de Voort UITWERKINGEN Tweede druk Fiscale jaarrekening Uitwerkingen opgaven Fiscale jaarrekening Uitwerkingen opgaven Henk Fuchs Yvonne van de Voort Tweede

Nadere informatie

fiscale geschriften Goed koopmansgebruik Editie 2012 prof. dr. a.o. lubbers inkomstenbelasting

fiscale geschriften Goed koopmansgebruik Editie 2012 prof. dr. a.o. lubbers inkomstenbelasting 19 fiscale geschriften Goed koopmansgebruik Editie 2012 prof. dr. a.o. lubbers inkomstenbelasting Goed koopmansgebruik prof.dr. A.O. Lubbers Editie 2012 Sdu Uitgevers Den Haag, 2012 Meer informatie over

Nadere informatie

Basisstudie in het boekhouden

Basisstudie in het boekhouden OPGAVEN Basisstudie in het boekhouden M.H.A.F. van Summeren, P. Kuppen, E. Rijswijk Zevende druk Basisstudie in het boekhouden Opgavenboek Opgavenboek Basisstudie in het boekhouden M.H.A.F. van Summeren

Nadere informatie

ARBOMANAGEMENT EN DUURZAAM WERKEN

ARBOMANAGEMENT EN DUURZAAM WERKEN ARBOMANAGEMENT EN DUURZAAM WERKEN 43 ARBO informatie Ongevallenonderzoek De eerste stap in het leren van ongevallen Auteurs: dr. W.J.T. van Alphen, Stichting Post Hoger Onderwijs Veiligheidskunde (PHOV)

Nadere informatie

Jaarrekening. Henk Fuchs UITWERKINGEN OPGAVEN. Tweede druk

Jaarrekening. Henk Fuchs UITWERKINGEN OPGAVEN. Tweede druk Jaarrekening Henk Fuchs UITWERKINGEN OPGAVEN Tweede druk Jaarrekening Uitwerkingen opgaven Jaarrekening Uitwerkingen opgaven Henk Fuchs Tweede druk Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Opmaak binnenwerk:

Nadere informatie

Boekhouden geboekstaafd

Boekhouden geboekstaafd Boekhouden geboekstaafd Drs. H. Fuchs S.J.M. van Vlimmeren UITWERKINGEN Achtste druk Boekhouden geboekstaafd 2 Uitwerkingen Boekhouden geboekstaafd 2 Uitwerkingen Drs. H. Fuchs S. J. M. van Vlimmeren

Nadere informatie

12 merken, 13 ongelukken

12 merken, 13 ongelukken 12 merken, 13 ongelukken Karel Jan Alsem & Robbert Klein Koerkamp Eerste druk Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Ontwerp omslag: G2K Designers, Groningen/Amsterdam Aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

Belastingwetgeving 2015

Belastingwetgeving 2015 Belastingwetgeving 2015 Opgaven Niveau 5 MBA Peter Dekker RA Ludie van Slobbe RA Uitgeverij Educatief Belastingwetgeving Opgaven Niveau 5 MBA Peter Dekker RA Ludie van Slobbe RA Eerste druk Uitgeverij

Nadere informatie

opgaven- en werkboek GECONSOLIDEERDE JAARREKENING Henk Fuchs 1e druk

opgaven- en werkboek GECONSOLIDEERDE JAARREKENING Henk Fuchs 1e druk opgaven- en werkboek Henk Fuchs GECONSOLIDEERDE JAARREKENING 1e druk Geconsolideerde jaarrekening Opgaven- en werkboek Geconsolideerde jaarrekening Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Eerste druk Noordhoff

Nadere informatie

Basiskennis Calculatie

Basiskennis Calculatie Basiskennis Calculatie Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren UITWERKINGEN Derde druk Basiskennis Calculatie Uitwerkingen Basiskennis Calculatie Uitwerkingen Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren Derde druk Noordhoff

Nadere informatie

Belastingrecht voor het ho 2012

Belastingrecht voor het ho 2012 Belastingrecht voor het ho 2012 Uitwerkingen opgaven Deel 9 Formeel belastingrecht Henk Guiljam Noordhoff Uitgevers Groningen Belastingrecht voor het ho 2012 Uitwerkingen Noordhoff Uitgevers Groningen

Nadere informatie

Projecthandleiding marketingcommunicatieplan

Projecthandleiding marketingcommunicatieplan Basisboek marketingcommunicatie Projecthandleiding marketingcommunicatieplan Esther de Berg (red.) Elyn Doornenbal Werner Kleiss Gabriëlle Kuiper Rutger Mackenbach bussum 2011 1/8 Deze hoort bij Basisboek

Nadere informatie

GECONSOLIDEERDE JAARREKENING

GECONSOLIDEERDE JAARREKENING uitwerkingen Henk Fuchs GECONSOLIDEERDE JAARREKENING 1e druk Geconsolideerde jaarrekening Uitwerkingen opgaven Geconsolideerde jaarrekening Uitwerkingen opgaven Henk Fuchs Eerste druk Noordhoff Uitgevers

Nadere informatie

DE INVLOED VAN HET INTERNET OP DE NEDERLANDSE EXPORT HOE HOUDEN WIJ ONZE VOORSPRONG VAST?

DE INVLOED VAN HET INTERNET OP DE NEDERLANDSE EXPORT HOE HOUDEN WIJ ONZE VOORSPRONG VAST? DE INVLOED VAN HET INTERNET OP DE NEDERLANDSE EXPORT HOE HOUDEN WIJ ONZE VOORSPRONG VAST? COLOFON Voor lezingen en meer informatie over deze uitgave benadert u de auteur: Geert J. Nijkamp Apartado de Correos

Nadere informatie

Belastingrecht voor het ho 2014

Belastingrecht voor het ho 2014 Belastingrecht voor het ho 2014 Uitwerkingen opgaven Deel 1 Inleiding belastingrecht Bart Kosters Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Belastingrecht voor het ho 2014 Uitwerkingen Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten

Nadere informatie

Belastingrecht MBA 2014

Belastingrecht MBA 2014 Belastingrecht MBA 2014 Uitwerkingen opgaven Deel 6 Formeel belastingrecht Henk Guiljam Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Belastingrecht MBA 2014 Uitwerkingen Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten 1

Nadere informatie

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk Fiscale Jaarrekening Henk Fuchs Yvonne van de Voort OPGAVEN- EN WERKBOEK Tweede druk Fiscale jaarrekening Opgaven- en werkboek Fiscale jaarrekening Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Yvonne van de Voort

Nadere informatie

Qredits. Ondernemingsplan (in geval van startend bedrijf)

Qredits. Ondernemingsplan (in geval van startend bedrijf) Qredits Microkrediet in Nederland Ondernemingsplan (in geval van startend bedrijf) 1/12 Inhoudsopgave 1. De ondernemer 3 1.1. Persoonlijke gegevens 3 1.2. Persoonlijke motieven 4 1.3. Persoonlijke kwaliteiten

Nadere informatie

Periodeafsluiting. Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk

Periodeafsluiting. Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk Periodeafsluiting Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren OPGAVEN- EN WERKBOEK Tweede druk Periodeafsluiting Opgaven- en werkboek Periodeafsluiting Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren Tweede

Nadere informatie

Belastingrecht voor het ho 2014

Belastingrecht voor het ho 2014 Belastingrecht voor het ho 2014 Uitwerkingen opgaven Deel 7 Erfbelasting en schenkbelasting Henk Guiljam Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Belastingrecht voor het ho 2014 Uitwerkingen Noordhoff Uitgevers

Nadere informatie

Hoofdstuk 31. Ondernemingsplan. Persoonlijk plan Marketingplan Financieel plan Organisatieplan

Hoofdstuk 31. Ondernemingsplan. Persoonlijk plan Marketingplan Financieel plan Organisatieplan www.jooplengkeek.nl Ondernemingsplan Persoonlijk plan Marketingplan Financieel plan Organisatieplan Persoonlijk plan Persoonsgegevens Motivatie om ondernemer te worden Sterke punten & zwakke punten 1 Ondernemingsplan

Nadere informatie

De essentie van administratieve organisatie. Stappenplan offerte. Wim Fennis Jan-Pieter Schilderinck. u i t g e v e r ij coutinho.

De essentie van administratieve organisatie. Stappenplan offerte. Wim Fennis Jan-Pieter Schilderinck. u i t g e v e r ij coutinho. De essentie van administratieve organisatie Stappenplan offerte Wim Fennis Jan-Pieter Schilderinck u i t g e v e r ij coutinho c bussum 2012 Dit stappenplan hoort bij De essentie van administratieve organisatie

Nadere informatie

Basiskennis Boekhouden

Basiskennis Boekhouden Basiskennis Boekhouden Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren UITWERKINGEN Derde druk Basiskennis Boekhouden Uitwerkingen Basiskennis Boekhouden Uitwerkingen Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren Derde druk Noordhoff

Nadere informatie

FYSIEKE BELASTING EN PSA

FYSIEKE BELASTING EN PSA FYSIEKE BELASTING EN PSA 08 ARBO informatie Zittend en staand werken Richtlijnen voor een goede inrichting van de werkplek Arbo-Informatie De reeks Arbo-Informatie bestaat uit 60 thematische praktijkboeken.

Nadere informatie

TA3290 Life-Cycle Modeling and Economic Evaluation 2009-2010

TA3290 Life-Cycle Modeling and Economic Evaluation 2009-2010 TA3290 Life-Cycle Modeling and Economic Evaluation 2009-2010 CiTG, minor Mining and Resource Engineering Economie college 1: Grip op Geldstromen Dr.ir. Gerard P.J. Dijkema Energy & Industry Group December

Nadere informatie

Ondernemersplan. Bedrijfsnaam

Ondernemersplan. Bedrijfsnaam Ondernemersplan Bedrijfsnaam 1. De ondernemer 1.1 Persoonlijke gegevens Naam : Adres : Postcode : Woonplaats : Telefoonnummer : E-mailadres : Geboortedatum : Geboorteplaats : Nationaliteit : Burgerservicenummer

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Mijnondernemingsplan.rtf Pagina 2 van 20Mijnondernemingsplan.rtf Pagina 2 van 20

Inhoudsopgave. Mijnondernemingsplan.rtf Pagina 2 van 20Mijnondernemingsplan.rtf Pagina 2 van 20 Ondernemingsplan Inhoudsopgave 1. Ondernemer... 4 1.1. Persoonlijke gegevens... 4 1.1.1. Persoonlijke gegevens... 4 1.1.2. Opleiding... 4 1.1.3. Arbeidssituatie... 4 1.2. Medeondernemer... 4 1.2.1. Medeondernemer(s)...

Nadere informatie

U heeft zojuist een voorbeeld ondernemingsplan gedownload vanuit MKB Bankadvies. Wij wensen u veel succes. Vragen?...info@mkbbankadvies.

U heeft zojuist een voorbeeld ondernemingsplan gedownload vanuit MKB Bankadvies. Wij wensen u veel succes. Vragen?...info@mkbbankadvies. U heeft zojuist een voorbeeld ondernemingsplan gedownload vanuit MKB Bankadvies. Wij wensen u veel succes. Vragen?...info@mkbbankadvies.nl Samenvatting Het woord samenvatting zegt hier natuurlijk eigenlijk

Nadere informatie

Junior company 2. Ondernemingsplan

Junior company 2. Ondernemingsplan Voortgezet onderwijs Junior company 2. Ondernemingsplan Stichting Stichting Jong Jong Ondernemen: Ondernemen: Postbus Postbus 93002 93002 2509 2509 AA AA Den Den Haag Haag Bezuidenhoutseweg Bezuidenhoutseweg1212

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

Basiscursus 2 Nederlands voor buitenlanders. Tekstboek. DM-Basiscursus2-tekstboek_05.indd 1 07-09-15 12:34

Basiscursus 2 Nederlands voor buitenlanders. Tekstboek. DM-Basiscursus2-tekstboek_05.indd 1 07-09-15 12:34 Basiscursus 2 Nederlands voor buitenlanders Tekstboek DM-Basiscursus2-tekstboek_05.indd 1 07-09-15 12:34 Basiscursus 2 Nederlands voor buitenlanders P.J. Meijer A.G. Sciarone Tekstboek Herziene editie

Nadere informatie

SYLLABUS SECURITY AWARENESS WORKSHOP Personeel

SYLLABUS SECURITY AWARENESS WORKSHOP Personeel 3/10/2012 TRIO SMC SYLLABUS SECURITY AWARENESS WORKSHOP Personeel Pagina 1 van 9 Verantwoording 2012 Uniformboard te Vianen en 2012 Trio SMC te Almere. Copyright 2012 voor de cursusinhoud Trio SMC te Almere

Nadere informatie

Belg in de boardroom

Belg in de boardroom Belg in de boardroom Belgen weten meer, Nederlanders weten beter Gerd De Smyter BELG IN DE BOARDROOM De Belgische aanpak voor ambitieuze managers GERD DE SMYTER Meer informatie over deze en andere uitgaven

Nadere informatie

Marketing voor ondernemers

Marketing voor ondernemers Marketing voor ondernemers Managers en ondernemers zien zich geconfronteerd met talrijke ontwikkelingen, die zich in een nog steeds versnellend tempo voltrekken. Door decentralisatie en afslanking van

Nadere informatie

Module 4 Inzicht in cijfers

Module 4 Inzicht in cijfers Geleerd in vorige presentaties Module 4 Inzicht in cijfers 1. Balans in detail 2. Kengetallen Les 4. Vergelijk je resultaten op 4 manieren + maak goede investeringsbeslissingen Les 4 Vergelijk je resultaten

Nadere informatie

Checklist. Startende Ondernemer

Checklist. Startende Ondernemer Checklist Startende Ondernemer De voorbereiding: 1. Bepaal de vijf W s: 1. Wat zijn de producten/diensten die worden aangeboden? 2. Waarom wordt dit bedrijf succesvol? 3. Wat wordt de doelgroep? 4. Welke

Nadere informatie

Financiën voor Starters

Financiën voor Starters Financiën voor Starters 22 mei 2013 René Overtoom, Teamleider YourBusiness Banking Marcel de Ruiter, Specialist YourBusiness Banking starters 2 Ondernemingsplan De Ondernemer (ervaring, branchekennis,

Nadere informatie

Fiscale en civiele gevolgen

Fiscale en civiele gevolgen Fiscale Praktijkreeks Echtscheiding Fiscale en civiele gevolgen drs. R.M. Kavelaars-Niekoop FM mr. A.N. Labohm tweede druk Fiscale Praktijkreeks Echtscheiding Fiscale en juridische gevolgen Tweede druk

Nadere informatie

OENOE WOENOE NOE WOENOE

OENOE WOENOE NOE WOENOE NOE WOENOE ENOE WOENOE OENOE WOENOE NOE WOENOE WOENOE WOE WOENOE WOENO WOENOE WO WOENOE IN WOENO DE OR Wel over eens, niet over eens Een luchtige inleiding in OR-land A. Maat Samensteller(s) en uitgever

Nadere informatie

NIEUWE SJABLONEN VOOR KLEOS GEBRUIKERSINSTRUCTIE

NIEUWE SJABLONEN VOOR KLEOS GEBRUIKERSINSTRUCTIE NIEUWE SJABLONEN VOOR KLEOS GEBRUIKERSINSTRUCTIE Kleos Postbus 23 7400 GA Deventer T: 0570 67 35 55 F: 0172 46 69 98 E: software@kluwer.nl I: kleos.kluwer.nl/ Hoewel bij deze uitgave de uiterste zorg is

Nadere informatie

Leven met ongewenste kinderloosheid

Leven met ongewenste kinderloosheid nadia garnefski vivian kraaij maya schroevers Leven met ongewenste kinderloosheid Boom Hulpboek amsterdam mmxiii 2013 N. Garnefski, V. Kraaij & M. J. Schroevers p / a Uitgeverij Boom, Amsterdam Behoudens

Nadere informatie

Boekhouden geboekstaafd

Boekhouden geboekstaafd 1 Boekhouden geboekstaafd Drs. H. Fuchs S.J.M. van Vlimmeren UITWERKINGEN Twaalfde druk Boekhouden geboekstaafd 1 Uitwerkingen Boekhouden geboekstaafd 1 Uitwerkingen Drs. H. Fuchs S. J. M. van Vlimmeren

Nadere informatie

De aansprakelijkheidsverzekering

De aansprakelijkheidsverzekering De aansprakelijkheidsverzekering Dit boek is het achtste deel van een boekenreeks van Uitgeverij Paris: de ACIS-serie. ACIS staat voor het UvA Amsterdam Centre for Insurance Studies. Dit multidisciplinaire

Nadere informatie

Module 4 Inzicht in cijfers

Module 4 Inzicht in cijfers Geleerd in vorige presentaties Module 4 Inzicht in cijfers Les 3. Begrijp de balans en stuur op kengetallen 1. Winst- en verliesrekening 2. Balans 3. Kasstroomoverzicht 4. Winst en belasting Les 3 Maak

Nadere informatie

Co-makership rond Leven Lang Leren in het hbo. Dr. Harm van Lieshout (redactie)

Co-makership rond Leven Lang Leren in het hbo. Dr. Harm van Lieshout (redactie) Co-makership rond Leven Lang Leren in het hbo Dr. Harm van Lieshout (redactie) Co-makership rond Leven Lang Leren in het hbo Januari 2012 Hanzehogeschool Groningen Colofon Titel Co-makership rond Leven

Nadere informatie

De Kern van Veranderen

De Kern van Veranderen De Kern van Veranderen #DKVV De kern van veranderen marco de witte en jan jonker Alle rechten voorbehouden: niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand,

Nadere informatie

De kunst van cultuurmarketing. Discussievragen en stellingen

De kunst van cultuurmarketing. Discussievragen en stellingen De kunst van cultuurmarketing Discussievragen en stellingen Ruurd Mulder Tweede, herziene druk u i t g e v e r ij coutinho c bussum 2013 Deze discussievragen en stellingen horen bij De kunst van cultuurmarketing

Nadere informatie

Juridische handreiking relatie BIM-protocol en de DNR 2011 (voor adviseurs en opdrachtgevers) prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis

Juridische handreiking relatie BIM-protocol en de DNR 2011 (voor adviseurs en opdrachtgevers) prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis Juridische handreiking relatie BIM-protocol en de DNR 2011 (voor adviseurs en opdrachtgevers) prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis s-gravenhage, 2015 Omslagfoto Het voorbereiden van renovatiewerkzaamheden

Nadere informatie

FYSIEKE BELASTING EN PSA

FYSIEKE BELASTING EN PSA FYSIEKE BELASTING EN PSA 29 ARBO informatie Fysieke belasting Richtlijnen om fysieke overbelasting tijdens het werk te voorkomen Arbo-Informatie De reeks Arbo-Informatie bestaat uit 60 thematische praktijkboeken.

Nadere informatie

Financieel Management

Financieel Management Financieel Management Liquide en Solvabel Voldoende werkkapitaal Voldoende eigen vermogen 2 1 Kasstromen Operationele cashflow Investeringscashflow Financieringscashflow 3 Liquiditeit Mate waarin schulden

Nadere informatie

Basisvaardigheden rekenen voor de pabo

Basisvaardigheden rekenen voor de pabo Basisvaardigheden rekenen voor de pabo Basisvaardigheden rekenen voor de pabo Ed de Moor Willem Uittenbogaard Sieb Kemme eindredactie Noordhoff Uitgevers Groningen Houten Eventuele op- en aanmerkingen

Nadere informatie

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRANDVEILIGHEID Goed- en afkeurcriteria bouwkundige brandveiligheid

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRANDVEILIGHEID Goed- en afkeurcriteria bouwkundige brandveiligheid INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRANDVEILIGHEID bouwkundige brandveiligheid Versie : 1.0 Publicatiedatum : 1 augustus 2014 Ingangsdatum : 1 augustus 2014 VOORWOORD Pagina 2/6 De Vereniging van Inspectie-instellingen

Nadere informatie

Arbo. Begrijpelijke werk- en veiligheidsinstructies. Informatie. r ic htlijn voor de arbocatalogus. Corrien Blom en Inge Leenders, BureauTaal

Arbo. Begrijpelijke werk- en veiligheidsinstructies. Informatie. r ic htlijn voor de arbocatalogus. Corrien Blom en Inge Leenders, BureauTaal r ic htlijn voor de arbocatalogus Arbo Informatie Begrijpelijke werk- en veiligheidsinstructies In de Arbowet staat dat werkgevers moeten zorgen voor goede werk- en veiligheidsinstructies. Dat hoort bij

Nadere informatie

TOELATINGSTOETS M&O. Datum 14-1-2016

TOELATINGSTOETS M&O. Datum 14-1-2016 TOELATINGSTOETS M&O VUL IN: Datum 14-1-2016 Naam en voorletters. Adres. Postcode. Woonplaats. Geboortedatum / / Plaats Land. Telefoonnummer. E-mail. Gekozen opleiding. OPMERKINGEN: Tijdsduur: 90 minuten

Nadere informatie

Extra les: Verzekeringen

Extra les: Verzekeringen Zwart op wit Praktische schrijfvaardigheid voor volwassenen Extra les: Verzekeringen Dorothé Pietersma u i t g e v e r ij coutinho c bussum 2009 Deze extra les over verzekeringen hoort bij Zwart op wit.

Nadere informatie

SYLLABUS CURRICULUM VITAE & DIPLOMA WORKSHOP

SYLLABUS CURRICULUM VITAE & DIPLOMA WORKSHOP 12/10/2012 TRIO SMC SYLLABUS CURRICULUM VITAE & DIPLOMA WORKSHOP Pagina 1 van 10 Verantwoording 2012 Uniformboard te Vianen en 2012 Trio SMC te Almere. Copyright 2012 voor de cursusinhoud Trio SMC te Almere

Nadere informatie

De bestuursleden van Stichting Goed Bezig Midscheeps 3 9733 A Groningen. Financieel verslag 2012. Dossiernummer: 800070.0

De bestuursleden van Stichting Goed Bezig Midscheeps 3 9733 A Groningen. Financieel verslag 2012. Dossiernummer: 800070.0 De bestuursleden van Stichting Goed Bezig Midscheeps 3 9733 A Groningen Financieel verslag 2012 Dossiernummer: 800070.0 Kenmerk: H. Veen Datum: 26 april 2013 Inhoudsopgave 1. Rapport 3 1.1 Opdracht 4 1.2

Nadere informatie

Arbeidsmiddelen en machineveiligheid

Arbeidsmiddelen en machineveiligheid Arbeidsmiddelen en machineveiligheid 11 ARBO informatie Machineveiligheid Afschermingen en beveiligingen ARBO-INFORMATIE De reeks Arbo-Informatie bestaat uit 60 thematische praktijkboeken. Elk deel biedt

Nadere informatie

MKBTR TOPFIT SESSIE HET VERHAAL VAN DE JAARCIJFERS 17 MAART 2016

MKBTR TOPFIT SESSIE HET VERHAAL VAN DE JAARCIJFERS 17 MAART 2016 MKBTR TOPFIT SESSIE HET VERHAAL VAN DE JAARCIJFERS 17 MAART 2016 Wat gaan we doen? Wat zijn je verwachtingen? Stukje theorie Oefencasus Afronding Handel en boekhouding Zo lang er handel wordt gedreven

Nadere informatie

Bedrijfsplan mkb. hoe maak je een Verbeterplan..? visie/doelen. analyse. speerpunten. actieplannen

Bedrijfsplan mkb. hoe maak je een Verbeterplan..? visie/doelen. analyse. speerpunten. actieplannen Bedrijfsplan mkb hoe maak je een Verbeterplan..? visie/doelen analyse speerpunten actieplannen inleiding Binnen veel mkb-ondernemingen worden beschikbare middelen lang niet altijd even efficiënt en verstandig

Nadere informatie

Kansen Monitor. Hier komt de naam van uw bedrijf. en hier de foto of logo van uw bedrijf

Kansen Monitor. Hier komt de naam van uw bedrijf. en hier de foto of logo van uw bedrijf Kansen Monitor Hier komt de naam van uw bedrijf en hier de foto of logo van uw bedrijf Het copyright van dit document berust bij De Keizer Kennismakelaar s Graveland NL All rights reserved. Neither the

Nadere informatie

HOTEL HALLO. , Amsterdam. Werkboek. Nederlandse woordenschat voor anderstalige kinderen Kim Koelewijn

HOTEL HALLO. , Amsterdam. Werkboek. Nederlandse woordenschat voor anderstalige kinderen Kim Koelewijn HOTEL HALLO Werkboek Nederlandse woordenschat voor anderstalige kinderen Kim Koelewijn, Amsterdam 2014, Uitgeverij Boom, Amsterdam, Kim Koelewijn Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde

Nadere informatie

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRAND- VEILIGHEID Specifieke normen en verwijzingen

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRAND- VEILIGHEID Specifieke normen en verwijzingen INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRAND- VEILIGHEID Specifieke normen en verwijzingen Publicatiedatum : 1 augustus 2014 Ingangsdatum : 1 augustus 2014 VOORWOORD Pagina 2/5 De Vereniging van Inspectie-instellingen

Nadere informatie

Financieel management

Financieel management Financieel management Tweede herziene druk Kees van Alphen Inhoud 1 inleiding 1 2 het verhaal achter de cijfers 3 2.1 Het besturen van een organisatie: ondernemingsmodel 3 Checklist 6 3 sturen op winst,

Nadere informatie

Vragen en opdrachten

Vragen en opdrachten Conferencemanagement Congres- en vergaderorganisatie in theorie en praktijk Vragen en opdrachten John E. Moreu u i t g e v e r ij c o u t i n h o c bussum 2010 Deze vragen en opdrachten horen bij de derde,

Nadere informatie

WIJZIGINGSBLAD A2. Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 1.0. Publicatiedatum : 1 april 2012

WIJZIGINGSBLAD A2. Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 1.0. Publicatiedatum : 1 april 2012 WIJZIGINGSBLAD A2 Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A2 Publicatiedatum : 1 april 2012 Ingangsdatum : 1 april 2012 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING VOORWOORD A2:2012/BMI 2002 Pagina 2/5 Dit wijzigingsblad

Nadere informatie

WIJZIGINGSBLAD A2. BORG 2005 versie 2 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 2.2. Publicatiedatum : 31 maart 2010. Ingangsdatum : 1 april 2010

WIJZIGINGSBLAD A2. BORG 2005 versie 2 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 2.2. Publicatiedatum : 31 maart 2010. Ingangsdatum : 1 april 2010 WIJZIGINGSBLAD A2 Nationale Beoordelingsrichtlijn BORG 2005 versie 2 Procescertificaat voor het ontwerp, de installatie en het onderhoud van inbraakbeveiliging BORG 2005 versie 2 / A2 Publicatiedatum :

Nadere informatie

Basiskennis Calculatie

Basiskennis Calculatie Basiskennis Calculatie Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren OPGAVEN Derde druk Basiskennis Calculatie Opgaven Basiskennis Calculatie Opgaven Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren Derde druk Noordhoff Uitgevers

Nadere informatie

Meten en. Scoren. Vergroot je impact als communicatieprofessional. Adwin Peeks en Eelke Alkema

Meten en. Scoren. Vergroot je impact als communicatieprofessional. Adwin Peeks en Eelke Alkema Scoren Meten en Vergroot je impact als communicatieprofessional Adwin Peeks en Eelke Alkema Meer informatie over deze en andere uitgaven kunt u verkrijgen bij: BIM Media B.V. Postbus 16262 2500 BG Den

Nadere informatie

Training. Zakelijk communiceren

Training. Zakelijk communiceren Training Zakelijk communiceren Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteur: Nienke Koopman Inhoudelijke redactie: Floortje Vissers Titel: Factor-E Welzijn

Nadere informatie

Woord vooraf. Zoetermeer, augustus 2005

Woord vooraf. Zoetermeer, augustus 2005 i Woord vooraf Op basis van het aantal in omloop gebrachte varianten in fittersboekjes kan verondersteld worden, dat aan dergelijke boekjes een grote behoefte bestaat. Een aantal bij de VOMI, Branchevereniging

Nadere informatie

Leerboek verpleegkunde maatschappij en gezondheid

Leerboek verpleegkunde maatschappij en gezondheid Leerboek verpleegkunde maatschappij en gezondheid Verpleegkundig redeneren en CanMEDS-rollen in de eerste lijn Henk Rosendal Reed Business Education, Amsterdam Reed Business, Amsterdam 2015 Omslagontwerp

Nadere informatie

Economie en handel. Assistent logistiek. Deel 6 van 6 Inventariseert de voorraad/magazijninventaris

Economie en handel. Assistent logistiek. Deel 6 van 6 Inventariseert de voorraad/magazijninventaris Economie en handel Assistent logistiek Deel 6 van 6 Inventariseert de voorraad/magazijninventaris Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteur: Tessel Mulder,

Nadere informatie

BRANCHERAPPORTAGE. REDERIJEN AMSTERDAM 2009 2010 2011 jaarbasis jaarbasis jaarbasis EXPLOITATIECIJFERS

BRANCHERAPPORTAGE. REDERIJEN AMSTERDAM 2009 2010 2011 jaarbasis jaarbasis jaarbasis EXPLOITATIECIJFERS ontwikkeling aantal passagiers 3.300.000 3.200.000 3.100.000 3.000.000 2.900.000 2.800.000 2.700.000 2.600.000 2007 2008 2009 2010 2011 ontwikkeling werkgelegenheid 2011 1.013 396 2010 941 372 2009 882

Nadere informatie

Stijn Sieckelinck Sanne van Buuren & Halim El Madkouri (redactie) Hoe burgers zelf de gezagscrisis aanpakken

Stijn Sieckelinck Sanne van Buuren & Halim El Madkouri (redactie) Hoe burgers zelf de gezagscrisis aanpakken Stijn Sieckelinck Sanne van Buuren & Halim El Madkouri (redactie) Hoe burgers zelf de gezagscrisis aanpakken 288 Analyse > De praktijk Ik heb geen enkel belang Kenmerken van een brugfiguur volgens Ilonka

Nadere informatie

Deze examenopgaven bestaan uit 7 pagina s, inclusief het voorblad. Controleer of alle pagina s aanwezig zijn.

Deze examenopgaven bestaan uit 7 pagina s, inclusief het voorblad. Controleer of alle pagina s aanwezig zijn. Basiskennis Ondernemerschap Voorbeeldexamen Belangrijke informatie Deze examenopgaven bestaan uit 7 pagina s, inclusief het voorblad. Controleer of alle pagina s aanwezig zijn. Dit voorbeeldexamen bestaat

Nadere informatie

Oefentekst voor het Staatsexamen

Oefentekst voor het Staatsexamen Oefentekst voor het Staatsexamen Staatsexamen NT2, programma I, onderdeel lezen bij Hoofdstuk 12 van Taaltalent NT2-leergang voor midden- en hoogopgeleide anderstaligen Katja Verbruggen Henny Taks Eefke

Nadere informatie

Werken met Elobase Horeca

Werken met Elobase Horeca mbo Ondernemer Horeca Niveau 4 Werken met Elobase Horeca Catalogus 2011 Wegwijzer 2010 Handleiding Elobase Horeca Handige leerstofoverzichten Catalogus met projecten 01-04-10 09:44 Leerstofoverzicht ONDERNEMER

Nadere informatie

Extra les: Internetbankieren

Extra les: Internetbankieren Zwart op wit Praktische schrijfvaardigheid voor volwassenen Extra les: Internetbankieren Dorothé Pietersma u i t g e v e r ij coutinho c bussum 2009 Deze extra les over internetbankieren hoort bij Zwart

Nadere informatie

Windows Live Mail downloaden en een e-mailadres instellen

Windows Live Mail downloaden en een e-mailadres instellen Wegwijs in Windows 7 Wegwijs in internet Windows Live Mail downloaden en een e-mailadres instellen Hannie van Osnabrugge u i t g e v e r ij coutinho c bussum 2011 Deze handleiding Windows Live Mail downloaden

Nadere informatie

Hoe groot is het marktaandeel van onderneming B? Vul een geheel getal in (zonder decimalen).

Hoe groot is het marktaandeel van onderneming B? Vul een geheel getal in (zonder decimalen). Basiskennis Ondernemerschap Correctiemodel Vraag 1 Toetsterm 1.1 - Beheersingsniveau: B - Aantal punten: 1 In Alkmaar wordt elke vrijdag een kaasmarkt gehouden. De kazen worden aangeleverd door de producenten

Nadere informatie

De hybride vraag van de opdrachtgever

De hybride vraag van de opdrachtgever De hybride vraag van de opdrachtgever Een onderzoek naar flexibele verdeling van ontwerptaken en -aansprakelijkheid in de relatie opdrachtgever-opdrachtnemer prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis ing. W.A.I.

Nadere informatie

9.1 Verwacht resultaat Exploitatie-begroting 2016 2017 2018 Omzet showroom en overig 132.962,86 199.444,29 299.166,44

9.1 Verwacht resultaat Exploitatie-begroting 2016 2017 2018 Omzet showroom en overig 132.962,86 199.444,29 299.166,44 9 Financieel In deze financiële paragraaf is gestart met het uitgangspunt dat de totale voorraad voor 90% wordt verkocht tegen vastgestelde prijzen. Overige kosten zoals vervoerskosten worden hierin buiten

Nadere informatie

Microsoft Security Essentials downloaden

Microsoft Security Essentials downloaden Wegwijs in internet Thuis in Windows Vista Thuis in Windows 7 Microsoft Security Essentials downloaden Hannie van Osnabrugge u i t g e v e r ij coutinho c bussum 2011 Deze handleiding Microsoft Security

Nadere informatie

Ted Knoester. Contractmanagement in de praktijk

Ted Knoester. Contractmanagement in de praktijk Ted Knoester Contractmanagement in de praktijk Ted Knoester Contractmanagement in de praktijk Derde druk ISBN 978-90-368-0384-7 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media 2013 Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Overzicht financieel plan

Overzicht financieel plan Overzicht financieel plan Privé ontrekking (maandelijks) 1.000 BTW tarief 0,21 % Inkoop kosten 0,18 % Bedrijfskosten (maandelijks) 120 Promotiekosten (maandelijks) 100 Transportkosten (maandelijks) 100

Nadere informatie

Jan van der Wel, Zorgondernemer, Bestuurslid RGFHMR, Bedrijfskunde. Van bedreigingen naar kansen in de innoverende fysiotherapiepraktijk

Jan van der Wel, Zorgondernemer, Bestuurslid RGFHMR, Bedrijfskunde. Van bedreigingen naar kansen in de innoverende fysiotherapiepraktijk Jan van der Wel, Zorgondernemer, Bestuurslid RGFHMR, Bedrijfskunde Van bedreigingen naar kansen in de innoverende fysiotherapiepraktijk Externe Analyse Interne Analyse Kansen en Bedreigingen Strategische

Nadere informatie