Towards a national ICT infrastructure for research Naar een nationale ICT-infrastructuur voor onderzoek

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Towards a national ICT infrastructure for research Naar een nationale ICT-infrastructuur voor onderzoek"

Transcriptie

1 Towards a national ICT infrastructure for research Naar een nationale ICT-infrastructuur voor onderzoek SARA Jaarverslag Annual 2011 Report

2

3 2011 SARA Jaarverslag Annual Report

4

5 Contents / Inhoud Cases 1 Working together to develop a more effective 4 ICT research infrastructure / Samenwerken aan een betere onderzoeksinfrastructuur Amandus Lundqvist on the cooperation between SURF, SARA and Vancis / Amandus Lundqvist over de samenwerking tussen SURF, SARA en Vancis 10 2 High Performance Computing 14 3 Big Data 22 4 E-Science & Cloud Services 28 5 Visualization / Visualisatie 36 6 Network Innovation & Support 44 7 Sustainability 52 Organization Chart / Organogram 56 Selection of publications / Selectie van publicaties 58 Wim Nieuwpoort Award 2011 goes to / gaat naar Prof. Dr. Hans de Raedt 18 Faster diagnosis for stroke patients / Sneller naar een diagnose bij een beroerte 20 LOFAR 26 Intelligent search engines / Slimme zoekmachines 32 InfraWatch: keeping the Hollandse Brug in good condition / de gezondheid van de Hollandse Brug 34 Mantle dynamics: exploring the depths of the earth / Manteldynamica: een kijkje in de diepe aarde 40 DynaNets 42 Dynamic lightpaths facilitate DNA research / Dynamische lichtpaden vergemakkelijken DNA-onderzoek 48 Neuro Image Analysis 50

6 Working together to develop a more effective ICT research infrastructure / Samenwerken aan een betere ICT-infrastructuur voor onderzoek 1 Collaboration has been the common thread throughout all SARA's activities in Our festive 40 th anniversary also marked a celebration of increasingly intensive cooperation within the Dutch research community in the area of High Performance Computing and e-science support. The relocation to our new home base at Science Park 140, consolidates the alliance between the European Grid Infrastructure (EGI), the Netherlands escience Center (NLeSC), Vancis and SARA. Dr. Peter Michielse has been serving as SARA's new Deputy Director since November He will be jointly responsible for the further development of the organization's policy and strategies. Finally, SARA's intensive collaboration with Stichting SURF has helped the organization realize structural embedment of its various ICT services for the education and research segment.

7 Samenwerking is de rode draad in de activiteiten van SARA in Ons feestelijke 40-jarige jubileum was tevens een viering van de steeds intensievere samenwerking binnen de Nederlandse onderzoeksgemeenschap op het gebied van High Performance Computing en e-science support. De verhuizing naar onze nieuwe basis op Science Park 140 markeert de samenwerking tussen European Grid Infrastructure (EGI), het Netherlands escience Center (NLeSC), Vancis en SARA. Sinds november 2011 is dr. ir. Peter Michielse bij SARA werkzaam als adjunct-directeur. Hij zal mede verantwoordelijk zijn voor de verdere uitwerking van beleid en strategie. Tot slot maakt de intensieve samenwerking tussen de stichting SURF en de stichting SARA het mogelijk om een structurele bedding te geven aan alle ICT-diensten voor het onderwijs- en onderzoekssegment. Anniversary 40 years of SARA equals 40 years of dedication to developing a high-quality HPC infrastructure for the Dutch research community. The anniversary was celebrated at the end of 2011 at the Amsterdam Hermitage with a special event which was attended by 200 people. In the morning, SARA held a symposium featuring several prominent researchers. These special guests provided examples of the various ways in which Dutch HPC research infrastructure is contributing to new scientific insights. The symposium was followed by a festive celebration, with contributions from speakers from various sectors of the Dutch and international research and business communities. Jubileum 40 jaar SARA betekent 40 jaar werken aan een hoogwaardige HPCinfrastructuur voor de Nederlandse onderzoeksgemeenschap. Het jubileum werd eind 2011 gevierd in de Amsterdamse Hermitage met 200 aanwezigen. In de ochtend organiseerde SARA een symposium met een aantal prominente wetenschappers. Zij maakten duidelijk hoe de Nederlandse HPC-onderzoeksinfrastructuur bijdraagt aan de totstandkoming van nieuwe wetenschappelijke inzichten. Het symposium werd gevolgd door een feestelijke viering met bijdragen van sprekers uit verschillende sectoren van onderzoek en bedrijfsleven uit binnen- en buitenland. 5 The anniversary was more than a celebration of SARA's success. Forty years of cooperation has helped build a tightly-knit community. This includes both founding fathers such as the University of Amsterdam and VU University Amsterdam and funding partners such as the Netherlands Organisation for Scientific Research (NWO) and SURF. The many researchers who make use of SARA's services also feel closely involved with the organization. In that sense, the anniversary marked a celebration for the entire Dutch research community. New building Cooperation is also key to the new building commissioned by SARA in early 2011: the Matrix building at Science Park 140. SARA purchased the building in 2010, to serve as an office building for SARA and Vancis staff. SARA welcomed two new tenants over the course of 2011: EGI, the European Grid organization and the Netherlands escience Center (NLeSC). Bringing these organizations together in a single building bundles extensive knowledge and experience in the area of infrastructure and support in a single location. SARA has been collaborating with EGI for some time now. The two organizations' close physical proximity has served to strengthen this cooperation. SARA also works in close collaboration with the NLeSC, an organization established in Het jubileum was meer dan een feestje van SARA. Veertig jaar samenwerking heeft een hechte gemeenschap tot stand gebracht. Dat geldt voor founding fathers zoals de Universiteit van Amsterdam en de Vrije Universiteit, dat geldt ook voor funding partners zoals NWO en SURF. Ook de vele wetenschappers die gebruik maken van de diensten van SARA, voelen zich nauw bij de organisatie betrokken. In die zin is het jubileum een feest voor de gehele Nederlandse onderzoeksgemeenschap. Nieuw gebouw Samenwerking is ook het overkoepelende thema van het nieuwe gebouw dat SARA begin 2011 heeft betrokken: het Matrix-gebouw op Science Park 140. SARA heeft dit gebouw in 2010 als kantoorpand voor de eigen medewerkers van SARA en Vancis gekocht. In 2011 heeft SARA twee andere huurders verwelkomd: EGI, de Europese Grid-organisatie en het Nederlandse e-science center (NLeSC). Door de huisvesting van deze organisaties in één gebouw, wordt heel veel kennis en ervaring op het gebied van infrastructuur en support gebundeld. Met EGI werkt SARA al geruime tijd samen, een samenwerking die nu eenvoudiger wordt door de fysieke nabijheid. Ook met het in 2011 opgerichte NLeSC werkt SARA nauw samen.

8 6 SURF and SARA Plans for more intensive collaboration between SURF and SARA have been in the making for quite some time now. SURF is the parent organization responsible for facilitating cooperation between all academic and higher professional education institutions in the Netherlands. SURF coordinates the ICT infrastructure for the Education and Research segment. It would thus be a logical step for SARA to be included in this with its nation-wide activities. Plans to this end took concrete shape in 2011, following the realization of structural funding for the necessary ICT research infrastructure. This funding is based on a recommendation by ICTRegie specifying the structural financial means to be allocated to the new organization for its HPC infrastructure. These means have all been approved and allocated, with the exception of funding for the PRACE super node (a highly powerful European supercomputer). The boards of SURF and SARA have since set up a steering group charged with realizing their intended collaboration. If the integration effort goes according to plan, SARA will become a separate operating company under the name SURFsara administered by Stichting SURF. Technology transfer Various scenarios for more intensive cooperation were discussed during the second half of These discussions also focused on the position of Vancis, SARA's subsidiary. For example, Vancis provides the data center for all SARA's services: SURF relies on this data center to ensure the continuity of SARA's services. Vancis' technology transfer platform is also a key factor in the decision to closely involve the organization in plans for the future. This platform can help SURF to market its solutions to a broader audience, including the education and research sector. SURF en SARA Al geruime tijd zijn er plannen voor een intensieve samenwerking tussen de stichtingen SURF en SARA. SURF is de samenwerkingsorganisatie van alle academische en hbo-instellingen in Nederland. SURF zorgt voor de coördinatie van de ICT-infrastructuur voor het segment Onderwijs en Onderzoek (O&O). In dat kader is het logisch dat SARA met haar nationale activiteiten daaronder valt. In 2011 zijn die plannen in een stroomversnelling geraakt, onder meer doordat een basis is gelegd voor structurele financiering van de ICTinfrastructuur voor onderzoek. Die financiering is gebaseerd op het advies van ICTRegie, waarin de middelen gespecificeerd zijn die structureel beschikbaar worden gesteld aan de nieuwe organisatie voor de HPC-infrastructuur. Die middelen zijn goedgekeurd en gealloceerd, met uitzondering van de middelen die nodig waren voor realisatie van de PRACE-supernode (een zeer krachtige Europese supercomputer). Inmiddels hebben de besturen van de stichtingen SURF en SARA een stuurgroep ingesteld die deze voornemens tot samenwerking tussen SURF en SARA moet realiseren. Als de integratie doorgaat, zal SARA een aparte werkmaatschappij genaamd SURFsara worden onder Stichting SURF. Technology transfer In de tweede helft van 2011 zijn verschillende scenario's voor samenwerking besproken. Daarbij is ook de positie van Vancis, de dochter van de stichting SARA aan de orde gekomen. Zo levert Vancis het datacenter voor alle diensten van SARA: voor SURF is het dan ook heel belangrijk dat de continuïteit van dat datacenter voor SARAdiensten gegarandeerd is. Een andere reden om Vancis nadrukkelijk in de plannen te betrekken, is het technology transfer platform van Vancis. Oplossingen die bij SURF ontwikkeld worden, kunnen via die technology transfer een bredere markt bereiken, ook binnen de onderwijs- en onderzoekssector.

9 Science Park 140 As regards the clients serviced by SURF and SARA, the new collaboration will create a single point of contact for all universities, institutions and researchers (SURF) that can provide assistance on any questions relating to ICT infrastructure. The newly acquired structural financing will facilitate long-term planning. Collaboration between SARA, SURFnet, SURFdiensten, NLeSC and Vancis will stimulate innovation and facilitate the development of new services. The collaboration will also ensure that the existing ICT infrastructure is used as efficiently and effectively as possible. By joining forces, the partners will also be able to contribute more effectively to technology transfer in service of both researchers and the market and knowledge economy. Priority sectors This knowledge economy is central to the Dutch government's new priority sectors policy ('topsectoren'). The Netherlands is seeking to improve its competitive position by building on the strengths of nine designated priority sectors, ranging from agrofoods to the creative industry. Each sector is striving to build alliances within the trifecta of entrepreneurship (the business sector), research (universities) and government (the facilitating partner). ICT is of key interest across the board in all priority sectors. The priority sectors policy offers interesting perspectives for SARA. For example, SARA has spent the past few years developing the HPC Cloud. Our cloud services can be further enriched with specific applications for the priority sectors. The emphasis will be on applying simulation and modeling to improve product quality, and the analysis of Big Data. SARA has prepared a white paper outlining a global plan for the application of HPC in each priority sector. Working in collaboration with SURF, SARA has also submitted a proposal for the development of a stimulation program to the Ministry of Economic Affairs, Agriculture & Innovation. We expect the priority sectors policy to become one of the government's key target areas in 2012 and Voor de klanten van SURF en SARA betekent de samenwerking dat alle universiteiten, instellingen en wetenschappers straks één loket hebben (SURF) voor alle vragen die te maken hebben met de ICT-infrastructuur. Dankzij de structurele financiering wordt langetermijnplanning gemakkelijker. Samenwerking tussen SARA, SURFnet, SURFdiensten, NLeSC en Vancis zorgt voor meer innovatie en maakt het eenvoudiger om nieuwe diensten te ontwikkelen. De samenwerking zorgt er bovendien voor dat de bestaande ICT-infrastructuur zo efficiënt en effectief mogelijk gebruikt wordt. Gezamenlijk kunnen de samenwerkingspartners ook beter bijdragen aan technology transfer, zowel voor wetenschap als voor de markt en de kenniseconomie. Topsectoren Die kenniseconomie staat centraal in het nieuwe topsectorenbeleid van de Nederlandse overheid. Nederland wil zijn concurrentiepositie verbeteren door uit te gaan van de kracht van negen topsectoren, van agrofood tot creatieve industrie. In elke sector streeft men naar samenwerking binnen de driehoek van ondernemen (het bedrijfsleven), onderzoek (de universiteiten) en overheid (de faciliterende partner). ICT is aangemerkt als horizontaal belang voor alle topsectoren. Voor SARA biedt het topsectorenbeleid interessante aanknopingspunten. Zo heeft SARA in de afgelopen jaren de HPC Cloud ontwikkeld. Onze clouddiensten kunnen verrijkt worden met specifieke applicaties voor de topsectoren, waarbij het vooral gaat om simulatie en modellering voor het verbeteren van de kwaliteit van producten, en om de analyse van Big Data. Inmiddels heeft SARA een white paper gemaakt met een globaal plan voor de inzet van HPC in elke topsector. Daarnaast heeft SARA samen met SURF een voorstel bij het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie ingediend voor het opzetten van een stimuleringsprogramma. We verwachten dat het topsectorenbeleid in 2012 en 2013 een belangrijk speerpunt gaat worden. 7

10 40 th anniversary / 40-jarig jubileum 8 Morning Program Symposium 10:00 Opening Professor Emeritus Henk van der Vorst Chair Welcome Dr. Ir. Anwar Osseyran, Managing Director of SARA/Vancis 10:10 Dr. Arno Knobbe, Leiden Institute for Advanced Computer Science (LIACS) Modeling complex physical systems: a data-intensive approach 10:30 Dr. Frank J. Seinstra, VU University Amsterdam Welcome to the Jungle 10:50 Prof. Dr. Danielle Posthuma, VU University Amsterdam Genes, Diseases and Lisa - how an advanced ICT research infrastructure contributes to our health 11:10 Pitches for the Wim Nieuwpoort Award 2011 Prof. Dr. De Raedt, University of Groningen Massively Parallel Quantum Dynamics Simulation Dr. Verstappen, University of Groningen Numerical Simulation of turbulent Channel Flow Prof. Dr. Pallante, University of Groningen Particle Physics on Supercomputers Prof. Dr. Dijkstra (represented by Ir. Michael Kliphuis), Utrecht University Stability of the Atlantic Meridional Overturning Circulation (SAMOC) Dr. Harting (represented by Florian Janoschek), Eindhoven University of Technology, Hybrid Lattice Boltzmann and Molecular Dynamics for Soft Matter and Microfluidics 11:40 Keynote Dr. Marc Teerlink MBA/MBI, Global Strategist IBM Center of Competence IBM's Watson - Deep Insight is more than just playing a game of Jeopardy! 12:25 Lunch

11 Afternoon Program Celebration 9 13:30 Opening Professor Emeritus Henk van der Vorst Chair Welcome Dr. Ir. Anwar Osseyran, Managing Director of SARA/Vancis 13:40 Ke y n o t e Larry Smarr Ph.D., Director of the California Institute for Telecommunications and Information Technology (Calit2) 21 st Century e-knowledge Requires a High Performance e-infrastructure 14:30 Drs. Ir. Aloys Kregting MBA, Chief Information Officer Royal DSM NV High Performance Information 14:50 Prof. Dr. Emile Aarts, Vice President Philips Research Beyond Simulation New e-science Perspectives on Industrial Innovation 15:15 Panel discussion High Performance Computing for the Topsectoren led by Henk van der Vorst Panel members: Dr. Sijbolt Noorda, Chairman of SARA Ing. Amandus Lundqvist, Chairman of SURF Prof. Dr. Jos Engelen, President of the Governing Board of NWO 15:40 Granting of the Wim Nieuwpoort Award 15:50 40 years Scientific Computing (movie) 16:00 Music entertainment by the Flageolettes and Carmen Gomes Inc. Guided tour at the Museum of the Hermitage Amsterdam, offered by IBM.

12 The integration of ICT and research improves competitiveness Amandus Lundqvist on the cooperation between SURF, SARA and Vancis Integratie van ICT en onderzoek zorgt voor economische slagkracht Amandus Lundqvist over de samenwerking tussen SURF, SARA en Vancis 10 Amandus Lundqvist has been chairman of the SURF foundation since 1 May Previous employers include IBM, where he served as General Director from 1992 to He served as chairman of the Executive Board at Eindhoven University of Technology from 2002 to 1 May We asked Lundqvist to share his views on the concrete plans for cooperation between SURF, SARA and Vancis. Amandus Lundqvist is sinds 1 mei 2010 voorzitter van de stichting SURF. Voor die tijd was hij onder meer werkzaam bij IBM, waar hij van 1992 tot 2001 de functie vervulde van Algemeen Directeur. Van 2002 tot 1 mei 2010 was hij voorzitter van het college van bestuur van de TU Eindhoven. Wij vroegen hem zijn visie over de vergevorderde plannen tot samenwerking tussen SURF, SARA en Vancis.

13 Ing. Amandus Lundqvist Stichting SURF and Stichting SARA have developed concrete plans for a more streamlined collaboration. Could you outline the background to this decision? The plans date back to the report by the Van Velzen Committee from This report revolved around the following key question: how can we develop a world-class ICT infrastructure for the Dutch research community? The report was followed up by a recommendation by ICTRegie, which set out plans to incorporate all national ICT facilities for Dutch researchers in the SURF organization. Although the government adopted this recommendation, it took some time to find the necessary financial means. The plans for further collaboration gained new impetus over the course of 2010 and The focus then shifted towards the significance of ICT and research in terms of the Netherlands' competitive position. The necessary financial means were finally allocated in late What form will this cooperation take in practice, and which plans and scenarios are currently being explored? The collaboration will be further developed in close consultation between SURF and SARA. We also spoke with the original founders of SARA, the University of Amsterdam and VU University Amsterdam. We set up a project team consisting of representatives of both organizations. The formal decision-making procedure is set to take place in However, we do agree on the most important aspect: SARA's activities should be incorporated into the SURF family. Involving Vancis in the process would seem a logical step, although we do feel the organization should become an independent company operating under SURF's supervision with a special status. We are currently working to further develop this scenario. Vancis and SARA have extremely close ties. Although the two organizations are separate entities, they are clearly interdependent, if only because Vancis is responsible for managing the datacenter that houses SARA's infrastructure. Although this dependence does carry a certain degree of risk, it also offers great potential in terms of technology transfer. De Stichtingen SURF en SARA hebben vergevorderde plannen om strakker te gaan samenwerken. Wat zijn daar de achtergronden van? Die plannen gaan terug tot het rapport van de commissie Van Velzen uit Centraal daarin stond de vraag: hoe kom je tot een wereldklasse ICT-infrastructuur voor de onderzoekswereld in Nederland? Dat heeft een vervolg gekregen in het advies van ICTRegie, waarin de aanbeveling werd gedaan alle nationale ICT-voorzieningen voor Nederlandse onderzoekers onder te brengen in de SURForganisatie. De regering heeft dat advies overgenomen, maar het heeft enige tijd geduurd voordat daar de bijbehorende middelen bij gevonden werden. In de loop van 2010 en 2011 zijn de plannen tot samenwerking in een stroomversnelling geraakt. Daarbij is de focus komen te liggen op het belang dat de combinatie van ICT en onderzoek heeft voor de concurrentiekracht van Nederland. Uiteindelijk zijn de middelen eind 2011 daadwerkelijk toegekend. Op welke manier gaat die samenwerking gestalte krijgen en welke plannen en scenario's worden op dit moment onderzocht? De samenwerking krijgt vorm in goed overleg tussen de stichting SURF en de stichting SARA. We hebben ook gesproken met de oorspronkelijke oprichters van de stichting SARA, de Universiteit van Amsterdam en de Vrije Universiteit. We hebben een projectteam ingesteld met vertegenwoordigers van de beide stichtingen. In 2012 moet de formele besluitvorming plaatsvinden. Maar op hoofdlijnen zijn we het eens: de activiteiten van SARA moeten een plaats krijgen binnen de SURF-familie. Als we dat doen, is het verstandig om Vancis mee te nemen in het proces, maar dan als zelfstandig bedrijf onder SURF met een aparte status. Dat scenario gaan we nu verder uitwerken. De relatie tussen Vancis en SARA is zeer hecht. Het zijn weliswaar twee aparte entiteiten, maar met een heel duidelijke afhankelijkheid, alleen al omdat Vancis het datacenter beheert waar de infrastructuur van SARA is gehuisvest. Die afhankelijkheid is een risico, maar biedt ook veel kansen voor technologie transfer. 11

14 12 Vancis' success can be traced back to two factors: firstly, it maintains close ties with both the Amsterdam Internet Exchange (AMS-IX) and the Research and Education sector on the other. Secondly, Vancis exchanges knowledge with SARA in the area of advanced ICT infrastructures. How will this intended collaboration affect Dutch universities, universities of applied sciences and research institutes? The planned collaboration will be entirely beneficial to Dutch universities and universities of applied sciences. For the first time, we will be in a position to create a competitive ICT infrastructure that comprises both the network and all other SARA facilities. If we then add intensive cooperation in the area of e-science support, you've got a state-of-the-art center. Do you expect the new collaboration to yield new types of services? Absolutely. In fact, that was even one of the prerequisites formulated by the Ministry of Economic Affairs, Agriculture & Innovation, one of our main sponsors. The Ministry is trying to create a more competitive small and medium-sized business sector. As we know from experiences in the US, High Performance Computing, modeling and research can be applied to benefit the sector. It doesn't matter whether you manufacture golf clubs or tires: High Performance Computing can help you make your company more knowledge-intensive, innovate the production process and improve competitiveness. By joining forces, the trifecta of research, government and business can lend an extra dimension to this process. Vancis could play a role in this regard, using the facilities offered by SARA. SURF is dedicated to the principle of sustainability. ICT requires a great deal of energy and has a major carbon footprint. Will SURF be stimulating the education sector to reduce its energy consumption? I believe we should certainly be taking on that challenge. Green ICT isn't something you can simply opt into, like green energy. Green ICT is an element of corporate social responsibility, and it needs to Dat Vancis zo succesvol is, heeft twee oorzaken: ten eerste de nauwe relatie met enerzijds de Amsterdam Internet Exchange (AMS-IX) en anderzijds de wereld van O&O, onderzoek en onderwijs. Een tweede oorzaak is de uitwisseling van kennis op het gebied van geavanceerde ICT-infrastructuren met SARA. Wat betekent die geplande samenwerking voor de Nederlandse universiteiten, hogescholen en onderzoeksinstellingen? Voor de Nederlandse universiteiten en hogescholen heeft de samenwerking alleen maar voordelen. We kunnen dan echt gaan praten over een competitieve ICT-infrastructuur, die niet alleen het netwerk omvat, maar ook alle andere faciliteiten van SARA. Voeg daaraan toe de intensieve samenwerking op het gebied van e-science support, en je hebt een state-of-the-art centrum. Verwacht u dat de samenwerking ook nieuwe vormen van dienstverlening gaat opleveren? Ja, dat is zelfs een voorwaarde van het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I), een van de subsidiënten. EL&I zoekt naar wegen om het MKB competitiever te maken. In de VS is gebleken dat je het MKB op een hoger plan kunt brengen met behulp van High Performance Computing, modellering en onderzoek. Of je nu golfclubs produceert of banden, High Performance Computing kan je helpen om je bedrijf kennisintensiever te maken, je productieproces te vernieuwen en slagkracht te geven. In de driehoek onderzoek, overheid en ondernemen kunnen we hier een extra dimensie aan geven. Vancis zou daar een rol in kunnen spelen, met gebruikmaking van de faciliteiten van SARA. Duurzaamheid staat hoog in het vaandel bij SURF. ICT is een grote energieverbruiker en veroorzaakt veel CO2-uitstoot. Gaat SURF de educatieve sector bewegen het energieverbruik te verminderen? Ik vind dat we onszelf die opdracht moeten geven. Groene ICT is geen aanbieding zoals groene stroom, waarvoor je wel of niet kunt kiezen. Groene ICT is een onderdeel van maatschappelijk verantwoord ondernemen, dat moet een onderdeel van ons DNA worden. We willen ICT op de best mogelijke en meest duurzame

15 become part of our organizational DNA. We want to provide ICT services as effectively and sustainably as we possibly can. SURF recently organized two seminars on the subject. SARA plays a leading role in this process. What could be better than combining the two? The Dutch government's priority sectors policy is designed to stimulate the knowledge economy. You are effectively the figurehead for the High Tech priority sector. Which role is SURF set to play in this regard? Our collaboration with SARA and Vancis offers interesting perspectives in terms of the government's priority sectors policy. In addition to my role as a figurehead for the High Tech sector, I also act as an ICT ambassador based on the notion that ICT is a precondition for all priority sectors. For this reason, we have developed a separate ICT Roadmap. The emphasis is on identifying developments and innovations that can be applied in multiple priority sectors. Examples of such developments include the issue of cyber security, and the processing of extremely large datasets. SARA and Vancis can both contribute in their own way to the development of High Performance Computing for the priority sectors. The Roadmap defines a number of these important themes. We will be establishing a Priority Sectors Consortium for Knowledge and Innovation specializing in ICT. SURF will have the opportunity to participate in this initiative. manier aanbieden. Bij SURF hebben we daar onlangs nog seminars over gehouden. SARA speelt daar een voortrekkersrol in. Wat is er mooier dan die twee te combineren? Nederland wil met het topsectorenbeleid de kenniseconomie stimuleren. U bent het boegbeeld van de topsector High Tech. Welke rol gaat SURF hierin spelen? De samenwerking met SARA en Vancis biedt interessante mogelijkheden voor het topsectorenbeleid van de overheid. Naast mijn functie als boegbeeld voor de High Tech-sector ben ik ook ambassadeur op het gebied van ICT, met het idee dat ICT een voorwaarde voor alle topsectoren vormt. We hebben daarom een aparte ICT Roadmap ontwikkeld. Het gaat er dan om ontwikkelingen en innovaties te signaleren, die van toepassing kunnen zijn binnen meerdere topsectoren. Een voorbeeld van zo'n ontwikkeling is cybersecurity, een andere is hoe je om moet gaan met zeer grote dataverzamelingen. Bij High Performance Computing voor de topsectoren kunnen SARA en Vancis ieder hun eigen inbreng hebben. Binnen die Roadmap hebben we een aantal van dergelijke thema's geïdentificeerd. We zullen daarover een Topconsortium kennis en innovatie gaan vormen, specifiek voor ICT. Daar kan SURF in participeren. 13

16 High Performance Computing 2 High Performance Computing (HPC) has been an essential tool for a broad range of scientific disciplines for decades now. However, supercomputers are no longer the exclusive domain of computer scientists, physicists and mathematicians. This development was clearly reflected at SARA's 40 th anniversary celebration, an event attended by some 200 invitees from the Dutch research community.

17 High Performance Computing (HPC) is al decennia lang een onmisbaar gereedschap voor een breed scala aan wetenschappen. De tijden zijn echter voorbij dat alleen informatici, astronomen, natuurkundigen en wiskundigen gebruik maakten van de supercomputer. Dat bleek overduidelijk tijdens het 40-jarige jubileum van SARA, waarbij zo'n 200 genodigden van de Nederlandse onderzoeksgemeenschap aanwezig waren. Wim Nieuwpoort Award The anniversary celebrations also included the presentation of the Wim Nieuwpoort Award, a prize established in 2010 in order to promote the use of Dutch supercomputer systems for large-scale computing. The award was presented to Professor Hans de Raedt for his proposal entitled Massively Parallel Quantum Dynamics Simulator (see page 18). The award consists of a 5,000 cash prize and the opportunity to present the winning proposal at SC12, the international conference on Supercomputing and Communications to be held in the United States in November Huygens User Day Like last year, SARA organized another edition of the annual Huygens User Day in October, an event that caters to a clear need within the HPC community. The event provides an opportunity for novice and experienced users alike to exchange experiences and benefit from the knowledge of SARA's Huygens team. Amongst other issues, experts will discuss systems architecture, software optimization, OpenMP and debugging. New supercomputer The technology used in supercomputers is developing at a rapid pace. When the national supercomputer Huygens was originally commissioned in 2008, SARA was at the vanguard of the HPC sector. Amongst other applications, Huygens is used in studies on clean energy, climate change, water management, noise pollution reduction and the improvement of medical treatments. With demand for large-scale computing capacity growing by the day, the current system's capacity has now become inadequate. The system's lifespan is also nearing its end. Replacement of the national Huygens supercomputer is thus an urgent priority for the Dutch scientific and business community. Huygens has dropped from the international top 500 since Preparations for the replacement of our national supercomputer began in earnest over the course of By mid-2011, a large number of end users had been interviewed extensively in order to identify their wishes and requirements. Following consultations with end users and research into user applications, an application benchmark Wim Nieuwpoort Award Tijdens dit jubileum is bovendien de Wim Nieuwpoort Award uitgereikt, een prijs die in 2010 is ingesteld om grootschalig rekenen op de supercomputersystemen in Nederland te bevorderen. De prijs werd toegekend aan prof. dr. Hans de Raedt voor zijn inzending Massively Parallel Quantum Dynamics Simulator (zie pagina 19). De prijs bestaat uit een geldbedrag van 5.000,- en de mogelijkheid het voorstel te presenteren op SC12, de internationale conferentie op het gebied van Supercomputing en Communications in november 2012 in de Verenigde Staten. Gebruikersdag Huygens Net als in het afgelopen jaar organiseerde SARA in oktober opnieuw de jaarlijkse Huygens gebruikersdag. Dit evenement sluit aan bij een duidelijke behoefte binnen de HPC-gemeenschap. Beginners en gevorderden kunnen op deze dag ervaringen uitwisselen en profiteren van de kennis van het Huygens-team van SARA. Daarbij komen onder werpen aan de orde als systeemarchitectuur, optimalisatie van software, OpenMP, debugging en nog veel meer. Nieuwe supercomputer De technologie waarvan supercomputers gebruik maken, ontwikkelt zich snel. Toen de nationale supercomputer Huygens in 2008 in gebruik werd genomen, bevond SARA zich met deze machine in de voorhoede op HPC-gebied. Huygens wordt onder meer ingezet bij onderzoek op het gebied van schone energie, klimaatverandering, watermanagement, beperken van geluidshinder en verbeteren van medische behandelingen. Omdat de vraag naar grootschalige rekencapaciteit voor onderzoek voortdurend toeneemt, is de capaciteit van het huidige systeem niet langer toereikend. Bovendien komt het einde van de levensduur van het systeem in zicht. De vervanging van de nationale supercomputer Huygens is daarmee urgent en noodzakelijk, zowel voor wetenschap als bedrijfsleven in Nederland. Sinds 2011 staat Huygens niet meer in de internationale top-500. De voorbereidingen voor de vervanging van de nationale supercomputer zijn in 2011 in volle omvang gestart. Medio 2011 is een groot aantal eindgebruikers uitvoerig geïnterviewd en zijn hun eisen en wensen in kaart gebracht. Op basis van consultatie van eindgebruikers 15

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012 Advanced Instrumentation Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet 10 Oktober 2012 Agenda Wat is Advanced Instrumentation? Hoe past Advanced Instrumentation in de keten van fundamenteel onderzoek

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

SURFnet User Survey 2006

SURFnet User Survey 2006 SURFnet User Survey 2006 Walter van Dijk Madrid, 21 September 2006 Agenda A few facts General picture resulting from the survey Consequences for the service portfolio Consequences for the yearly innovation

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Dutch Research Council: women in scientific careers

Dutch Research Council: women in scientific careers Dutch Research Council: women in scientific careers Dr. Wilma van Donselaar Paris 2005 What is NWO? NWO is the Dutch Research Council and consists of 8 councils: Humanities, Social Sciences, Medical Sciences,

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl ARTIST Assessment and Review Tool for Innovation Systems of Technologies Koen Schoots, Michiel Hekkenberg, Bert Daniëls, Ton van Dril Agentschap NL: Joost Koch, Dick Both Petten 24 September 2012 www.ecn.nl

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability The role of mobility in higher education for future employability Jim Allen Overview Results of REFLEX/HEGESCO surveys, supplemented by Dutch HBO-Monitor Study migration Mobility during and after HE Effects

Nadere informatie

Competencies atlas. Self service instrument to support jobsearch. Naam auteur 19-9-2008

Competencies atlas. Self service instrument to support jobsearch. Naam auteur 19-9-2008 Competencies atlas Self service instrument to support jobsearch Naam auteur 19-9-2008 Definitie competency The aggregate of knowledge, skills, qualities and personal characteristics needed to successfully

Nadere informatie

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47 pagina 1 van 5 Kunt u deze nieuwsbrief niet goed lezen? Bekijk dan de online versie Nieuwsbrief NRGD Editie 11 Newsletter NRGD Edition 11 17 MAART 2010 Het register is nu opengesteld! Het Nederlands Register

Nadere informatie

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Manon krabbenborg, Sandra Boersma, Marielle Beijersbergen & Judith Wolf s.boersma@elg.umcn.nl Homeless youth in the Netherlands Latest estimate:

Nadere informatie

Talentmanagement in tijden van crisis

Talentmanagement in tijden van crisis Talentmanagement in tijden van crisis Drs. Bas Puts Page 1 Copyright Siemens 2009. All rights reserved Mission: Achieving the perfect fit Organisatie Finance Sales Customer Engineering Project management

Nadere informatie

Innovatie instrument en financierings mogelijkheden

Innovatie instrument en financierings mogelijkheden HealthGrain Holland, Den Haag 5 juli 2011 Innovatie instrument en financierings mogelijkheden Frans van den Berg, Innovatiemakelaar Food & Nutrition Delta Food & Nutrition Delta? FND is deel van het Innovatieprogramma

Nadere informatie

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Date 7-12-2011 1 Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Prof. Dr. Inge Hutter Demographer, anthropologist Coordinator Healthy Ageing Alpha Gamma RUG Dean Faculty Spatial Sciences Date 7-12-2011

Nadere informatie

Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad.

Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad. DATUM: 22-09-2009 (You will find the English version below) Beste allen, Welkom in het nieuwe academische jaar! We hopen dat iedereen een goede zomerperiode heeft gehad. NIEUWSBRIEF No. 1 Dit is de eerste

Nadere informatie

Rolf Driesen, 15de Overheidscongres, 21 Oktober 2014

Rolf Driesen, 15de Overheidscongres, 21 Oktober 2014 If you have a client logo or other co-branding to include, this should go here. It should never be larger than the Deloitte logo. Waarom kiezen voor een shared services center? Succesfactoren en valkuilen

Nadere informatie

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Frans Mofers Nederland cursusmateriaal & CAA's alle cursusmateriaal vrij downloadbaar als PDF betalen voor volgen cursus cursussite

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder?

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Paul Louis Iske Professor Open Innovation & Business Venturing, Maastricht University De wereld wordt steeds complexer Dit vraagt om

Nadere informatie

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 Instructie Met als doel het studiecurriculum te verbeteren of verduidelijken heeft de faculteit FEB besloten tot aanpassingen in enkele programma s die nu van

Nadere informatie

WELKOM BIJ SURF MBO TREEDT TOE TOT SURF

WELKOM BIJ SURF MBO TREEDT TOE TOT SURF WELKOM BIJ SURF MBO TREEDT TOE TOT SURF Paul Rullmann, vz SURF Barneveld, 18 september 2014 Grensverleggende ICT-innovaties In SURF werken hoger onderwijsen onderzoeksinstellingen samen aan de verbetering

Nadere informatie

Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management

Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management Project : GigaPort3 Project Year : 2010 Project Manager : Albert Hankel Author(s) : Eefje van der Harst Completion Date : 24-06-2010 Version : 1.0

Nadere informatie

Business Architectuur vanuit de Business

Business Architectuur vanuit de Business Business Architectuur vanuit de Business CGI GROUP INC. All rights reserved Jaap Schekkerman _experience the commitment TM Organization Facilities Processes Business & Informatie Architectuur, kun je vanuit

Nadere informatie

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant #polis14 Northeast-Brabant: a region in the Province of Noord-Brabant Innovative Poly SUMP 20 Municipalities Province Rijkswaterstaat Several companies Schools

Nadere informatie

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management

Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Management Policy Aspects of Storm Surge Warning Systems Ir. Herman Dijk Ministry of Transport, Public Works and Water Contents Water in the Netherlands What kind of information and models do we need? Flood System

Nadere informatie

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM 5 maart 2014 De Beukenhof Terweeweg 2-4 2341 CR Oegstgeest 071-517 31 88 Security Intelligence Bijeenkomst Corporate IAM On the Internet,

Nadere informatie

Concept development. Haga Hospital. 17 september 2015

Concept development. Haga Hospital. 17 september 2015 Concept development Haga Hospital 17 september 2015 Marije Talstra 2015 Healthcare consultant at fluent 2003-2015 Healthcare consultant at Twynstra Gudde TUDelft, real estate & housing, urban planning

Nadere informatie

PICA Patient flow Improvement center Amsterdam

PICA Patient flow Improvement center Amsterdam Operations research bij strategische capaciteitsbeslissingen in de zorg Ger Koole 26 mei 2008 Wat is Operations research? operations research (O.R.) is the discipline of applying advanced analytical methods

Nadere informatie

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN Mieke Audenaert 2010-2011 1 HISTORY The HRM department or manager was born

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

STICHTING LIGHTREC NEDERLAND MANAGER LIGHTREC

STICHTING LIGHTREC NEDERLAND MANAGER LIGHTREC STICHTING LIGHTREC NEDERLAND MANAGER LIGHTREC LIGHTREC Energiezuinige lampen zijn goed voor het milieu, maar mogen niet worden afgedankt bij het gewone huisvuil. De materialen uit energiezuinige verlichting

Nadere informatie

Virtual Enterprise Centralized Desktop

Virtual Enterprise Centralized Desktop Virtual Enterprise Centralized Desktop Het gebruik van virtuele desktops en de licensering daarvan Bastiaan de Wilde, Solution Specialist Microsoft Nederland Aanleiding Steeds meer gebruik van Virtuele

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet. Expert at a distance Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.nl Working together for education

Nadere informatie

Innovatie. prof.dr.ir. Han Gerrits. Vrije Universiteit Amsterdam Innovation Factory INNOVATION FACTORY

Innovatie. prof.dr.ir. Han Gerrits. Vrije Universiteit Amsterdam Innovation Factory INNOVATION FACTORY Innovatie prof.dr.ir. Han Gerrits Vrije Universiteit Amsterdam Innovation Factory Inhoud Wat is innovatie? Waarom is innovatie zo moeilijk? Innovatie in Banking Hoe kan een organisatie innovatiever worden?

Nadere informatie

De Levende Gevel. Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst

De Levende Gevel. Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst De Levende Gevel Een richting voor innovatie en de ontwikkeling van de toekomst A letter from nature Dear., Our life knows no boundaries, we live together. You live in me and I live in you! I not only

Nadere informatie

Future Driven Value Creation 02-12-2013

Future Driven Value Creation 02-12-2013 Future Driven Value Creation 02-12-2013 Programma 16:30 Introductie en toelichting op het thema 17.15 Vraagstelling en individueel bezinnen 17:45 Break en broodjes 18:15 Break out sessies (2 groepen) en

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

Working with Authorities

Working with Authorities Working with Authorities Finding the balance in the force field of MUSTs, SHOULDs, CANs, SHOULD-NEVERs, CANNOTs Jacques Schuurman SURFnet-CERT Amsterdam, 24 February 2006 Hoogwaardig internet voor hoger

Nadere informatie

Special Interest Group RESEARCH SUPPORT

Special Interest Group RESEARCH SUPPORT Special Interest Group RESEARCH SUPPORT Samenwerken, Open Access en Data voor onderzoek 23 maart 2015 Henk van den Hoogen Voorzitter SIG RS SIG Research Support Staat voor: - inzicht geven/delen (ICT-)

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

Business as an engine for change.

Business as an engine for change. Business as an engine for change. In the end, the success of our efforts will be measured against how we answered what we have found to be the fundamental question: how do we love all the children, of

Nadere informatie

Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst. Presentator: Remko Geveke

Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst. Presentator: Remko Geveke Voorkom pijnlijke verrassingen Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst Presentator: Remko Geveke Start webinar: 08:30 uur Agenda Nieuwe Controleaanpak Belastingdienst Verticaal Toezicht vs. Horizontaal Toezicht

Nadere informatie

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development BiZZdesign Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools Research & Development 1 Profile CV Joost Niehof Name Grade Nationality Residence Role Joost

Nadere informatie

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW)

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) 14 november 2014 2 PROGRAMMA ESFRI Roadmap, wat is het en waar doen we het voor? Roadmap 2016 Verschillen met vorige Schets

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

Hoe ontwikkel je een regionale economy?

Hoe ontwikkel je een regionale economy? 1 Hoe ontwikkel je een regionale economy? Model van 5 elementen Excellent Science World leading and accessible positions in sciences People make the difference Attracting world class scientists and talented

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment project Awasi Kenya Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment*van* kinderen*in*kenia De#afgelopen#drie#jaren# hebben#we#met#steun#van#de# Rotaryclub##Rhenen: Veenendaal#een#

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7 Media en creativiteit Winter jaar vier Werkcollege 7 Kwartaaloverzicht winter Les 1 Les 2 Les 3 Les 4 Les 5 Les 6 Les 7 Les 8 Opbouw scriptie Keuze onderwerp Onderzoeksvraag en deelvragen Bespreken onderzoeksvragen

Nadere informatie

E-Services Economy. prof. dr. Jos van Hillegersberg j.vanhillegersberg@utwente.nl

E-Services Economy. prof. dr. Jos van Hillegersberg j.vanhillegersberg@utwente.nl E-Services Economy prof. dr. Jos van Hillegersberg j.vanhillegersberg@utwente.nl Hoogleraar Ontwerp en Implementatie van Informatiesystemen Management & Governance Universiteit Twente 1 Inhoud Algemene

Nadere informatie

Extreem veilig Het product Our product Voordeel Advantage Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock

Extreem veilig Het product Our product Voordeel Advantage Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Extreem veilig Het product Alle koppeling zijn speciaal ontworpen en vervaardigd uit hoogwaardig RVS 316L en uitgevoerd met hoogwaardige pakkingen. Op alle koppelingen zorgt het gepatenteerde veiligheid

Nadere informatie

Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations

Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations Examenreglement Opleidingen/ Examination Regulations Wilde Wijze Vrouw, Klara Adalena August 2015 For English translation of our Examination rules, please scroll down. Please note that the Dutch version

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *0535502859* DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2010 No Additional

Nadere informatie

Introduction to KM. Kampala CIKM Workshop 2013 Joost Lieshout

Introduction to KM. Kampala CIKM Workshop 2013 Joost Lieshout Introduction to KM Kampala CIKM Workshop 2013 Joost Lieshout Good to know Introductions Your CIKM experience Outline CIKM Sessions Tuesday Introduction to KM & Groupwork Introduction to (CI)KM Strategy

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

European frameworks for VET

European frameworks for VET European frameworks for VET VLOR Brussels, 4 June 2014 Carlo Scatoli Vocational Training and Adult Learning 2002 The Copenhagen Declaration 30 November 2002 Strengthen the European dimension Improve transparency,

Nadere informatie

Leading in Learning -> studiesucces. Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012

Leading in Learning -> studiesucces. Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012 Leading in Learning -> studiesucces Ellen Bastiaens Programmamanager Leading in Learning 13 juni 2012 Implementatie van matchingsinstrument Matching na de poort wordt aan de poort Vooropleiding Bachelor

Nadere informatie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie 11 december 2014 Het project EUregio Life Cycle Costing (EULC2) is mede mogelijk gemaakt door bijdragen van

Nadere informatie

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages 22/03/2013 Housing market in crisis House prices down Number of transactions

Nadere informatie

Best? New practice industry-university cooperation. Chemelot InSciTe. www.chemelot-inscite.com

Best? New practice industry-university cooperation. Chemelot InSciTe. www.chemelot-inscite.com Best? New practice industry-university cooperation Chemelot InSciTe www.chemelot-inscite.com Aanleiding / Externe ontwikkelingen Wetenschappelijke competitie neemt toe; universiteit moet zich op sterktes

Nadere informatie

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 25 november 2008 Nederlandse samenvatting door TIER op 5 juli 2011 Onderwijsondersteunende

Nadere informatie

HPC CLOUD INTRODUCTIE. Jan Bot, SURFsara 5 augustus 2015

HPC CLOUD INTRODUCTIE. Jan Bot, SURFsara 5 augustus 2015 HPC CLOUD INTRODUCTIE Jan Bot, SURFsara 5 augustus 2015 Iets over jullie Doel van vandaag Introductie van het nieuwe HPC Cloud Kweken van een gezamelijk vocabulaire [S4R] Gelegenheid tot netwerken De hands-on

Nadere informatie

Identity & Access Management & Cloud Computing

Identity & Access Management & Cloud Computing Identity & Access Management & Cloud Computing Emanuël van der Hulst Edwin Sturrus KPMG IT Advisory 11 juni 2015 Cloud Architect Alliance Introductie Emanuël van der Hulst RE CRISC KPMG IT Advisory Information

Nadere informatie

Enterprise Portfolio Management

Enterprise Portfolio Management Enterprise Portfolio Management Strategische besluitvorming vanuit integraal overzicht op alle portfolio s 22 Mei 2014 Jan-Willem Boere Vind goud in uw organisatie met Enterprise Portfolio Management 2

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Wat is Interaction Design?

Wat is Interaction Design? Wat is Interaction Design? Wat is interaction design? Designing interactive products to support the way people communicate and interact in their everyday and working lives. Preece, Sharp and Rogers (2015)

Nadere informatie

Effectief Toezicht ervaringen van een commissaris

Effectief Toezicht ervaringen van een commissaris Effectief Toezicht ervaringen van een commissaris Margot Scheltema September 2014 22-9-2014 Scheltema - VITP 1 Wanneer is toezicht effectief? (1) Samenstelling RvT Profielschets Competenties; verschil

Nadere informatie

Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL

Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL Introduction to IBM Cognos Express = BA 4 ALL Wilma Fokker, IBM account manager BA Ton Rijkers, Business Project Manager EMI Music IBM Cognos Express Think big. Smart small. Easy to install pre-configured

Nadere informatie

SharePoint intranet bij Barco Beter (samen)werken en communiceren

SharePoint intranet bij Barco Beter (samen)werken en communiceren SharePoint intranet bij Barco Beter (samen)werken en communiceren Els De Paepe Hans Vandenberghe 1 OVER BARCO 90+ 3,250 +1 billion Presence in more than 90 countries Employees Sales for 4 consecutive years

Nadere informatie

1. INFORMATICUS SOFTWAREONTWIKKELING (MARBIO-EDU-01)

1. INFORMATICUS SOFTWAREONTWIKKELING (MARBIO-EDU-01) Onderzoeksgroep Mariene Biologie Universiteit Gent werft aan (english version from page 4 onwards): 1. INFORMATICUS SOFTWAREONTWIKKELING (MARBIO-EDU-01) Uiterste inschrijvingsdatum: Sep 29, 2013 16:00

Nadere informatie

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013

Update Empowermentproject Awasi Kenia september 2013 Update Empowermentproject Kenia september 2013 Het Empowerment-project in Kenia van de Rotaryclub Rhenen-Veendaal begint aan de derde fase: een derde en laatste bezoek, met een Empowerment workshop voor

Nadere informatie

PROGRAMMA NETWERKDAG 21 JANUARI 2005 EN LEARNING ENCOUNTER. PrimaVera Research Program UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM

PROGRAMMA NETWERKDAG 21 JANUARI 2005 EN LEARNING ENCOUNTER. PrimaVera Research Program UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM PROGRAMMA NETWERKDAG EN LEARNING ENCOUNTER 21 JANUARI 2005 AMSTERDAM PrimaVera Research Program UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM INLEIDING Op deze dag beogen wij een ieder met elkaar in contact te brengen, die

Nadere informatie

To e-cf or not to e-cf? Jose de Leeuwe-Wisniewski 6 maart 2014

To e-cf or not to e-cf? Jose de Leeuwe-Wisniewski 6 maart 2014 To e-cf or not to e-cf? Jose de Leeuwe-Wisniewski 6 maart 2014 Programma e-cf Korte introductie e-cf Nut en noodzaak Stand van zaken in Europa In Nederland e-cf in de praktijk Ronde tafel discussie Het

Nadere informatie

Memo Academic Skills; the basis for better writers

Memo Academic Skills; the basis for better writers Memo Academic Skills; the basis for better writers With the rise of broader bachelor degrees and the University College, Dutch universities are paying more attention to essays and other written assignments.

Nadere informatie

Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar

Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar Titel, samenvatting en biografie Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar Samenvatting: Nieuwe projecten nemen toe in complexiteit: afhankelijkheden tussen software componenten,

Nadere informatie

HEGRID EIT ICT LABS HEGRID 2013-2014 TNO. Hybrid Energy GRID Management. TNO, Siemens, KIT, Deutsche Telekom, UT, TU/e, VTT, CWI

HEGRID EIT ICT LABS HEGRID 2013-2014 TNO. Hybrid Energy GRID Management. TNO, Siemens, KIT, Deutsche Telekom, UT, TU/e, VTT, CWI HEGRID Hybrid Energy GRID Management EIT ICT LABS HEGRID 2013-2014 TNO TNO, Siemens, KIT, Deutsche Telekom, UT, TU/e, VTT, CWI 1 Doel en verwachte resultaten Doel: realiseren van een Open HybridEnergy

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *7261263430* DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2011 No Additional

Nadere informatie

Omnichannel klantcommunicatie. Roberto Nagel M-EDP Solutions Manager Document Dialog

Omnichannel klantcommunicatie. Roberto Nagel M-EDP Solutions Manager Document Dialog Omnichannel klantcommunicatie Roberto Nagel M-EDP Solutions Manager Document Dialog Inhoud Wat is omnichannel? Hoe kom je er? Wat betekent dit voor de documentprofessional? Omnichannel retail Winkel website

Nadere informatie

ENlIGhTEN YOUR RESEARch 3 de winnaars

ENlIGhTEN YOUR RESEARch 3 de winnaars Enlighten Your Research3 de winnaars Take your e-infrastructure to the next level Met gepaste trots presenteren we de winnaars van Enlighten Your Research 3. Het thema van de wedstrijd was Take your e-infrastructure

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

IDENTITEIT IN DE METHODE?

IDENTITEIT IN DE METHODE? 74 IDENTITEIT IN DE METHODE? ONDERZOEK DOOR EEN LERAAR IN OPLEIDING Bram de Muynck en Esther Langerak 75 Van lectoraten wordt gevraagd om ook studenten te betrekken bij onderzoek. Dit gebeurt bij het lectoraat

Nadere informatie

Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis

Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis Contact opleiding: Marc Spiller (marc.spiller@wur.nl) Integrale

Nadere informatie

HIRLAM Plans for academic research models. Tilly Driesenaar Scientific secretary HIRLAM

HIRLAM Plans for academic research models. Tilly Driesenaar Scientific secretary HIRLAM HIRLAM Plans for academic research models Tilly Driesenaar Scientific secretary HIRLAM Contents Introduction sci-sec tasks Introduction HARMONIE HARMONIE for Universities Sci-sec HIRLAM tasks HIRLAM.org

Nadere informatie

The role of local municipalities and labor market regions in adult education: monitoring quality

The role of local municipalities and labor market regions in adult education: monitoring quality Deze dia-indeling is zo gemaakt dat zelf een afbeelding kan worden geplaatst. Klik met de rechtermuisknop in de achtergrond en kies Achtergrond opmaken. Klik op Opvulling met figuur of bitmappatroon en

Nadere informatie

2013 Introduction HOI 2.0 George Bohlander

2013 Introduction HOI 2.0 George Bohlander 2013 Introduction HOI 2.0 George Bohlander HOI 2.0 introduction Importance HOI currency Future print = HOI 2.0 HOI 2.0 Print: Décomplexation/more simple Digital: New set-up Core values HOI Accountability

Nadere informatie

Fortifications of Antwerp

Fortifications of Antwerp Fortifications of Antwerp Policy on a regional level Wim Lux Head of Department Spatial Planning and Mobility Province of Antwerp - Belgium Fort 1 Wijnegem Demolished 1959 Redoubt Puurs Local recreation

Nadere informatie

Klantbeleving als service strategie

Klantbeleving als service strategie Middagseminar Klantbeleving als service strategie 20 juni 2013, Utrecht Wat we al wisten over klantbeleving 1. Klanten denken op een irrationele, niet-lineaire manier; 2. Klanten kunnen hun denken en gedrag

Nadere informatie

LED LIGHTING FOR COLD STORAGE

LED LIGHTING FOR COLD STORAGE LED LIGHTING FOR COLD STORAGE Madrid, October 16 Maarten de Graaf Didyouknowthat? It takes 0.65KWh of air conditioning energy to cool down every 1 kwh of lighting heat. Didyouknowthat? Meaning that youernergybillforlightingis

Nadere informatie

Melding Loonbelasting en premies Aanmelding werkgever. Registration for loonbelasting en premies Registration as an employer

Melding Loonbelasting en premies Aanmelding werkgever. Registration for loonbelasting en premies Registration as an employer Melding Loonbelasting en premies Aanmelding werkgever Registration for loonbelasting en premies Registration as an employer Over dit formulier About this form Waarom dit formulier? Dit formulier is bestemd

Nadere informatie

Profile visitors NRC Q

Profile visitors NRC Q NRC Media presents About NRC Q A unique concept Business news platform for ambitious people on the go Short, sharp articles with professional infographics Daily newsletter at 5.30am News updates via WhatsApp

Nadere informatie