THEMA: CHIRURG EN WETENSCHAP

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "THEMA: CHIRURG EN WETENSCHAP"

Transcriptie

1 THEMA: CHIRURG EN WETENSCHAP "Nr. 1 ben je niet alleen" Cover NTvH Magazine nr juli 2013.indd :24

2

3 In dit nummer: [04] Van de hoofdredactie [05] Nieuws [07] Ingezonden Chirurgie voor chronische appendicitis en ACNES wel degelijk bewezen zinvol [08] Kwaliteit Parallelle uitvragen van zorgverzekeraars: hoe komen we er van af! THEMA: Chirurg en wetenschap [10] Nederland wereldwijd koploper in kwaliteit van chirurgische RCTs [12] Ranking the stars [14] De lijst die zeker niet klopt: De Heelkunde H-index Top 100 [16] Simpel gezegd: we staan aan de top interview met Cock van de Velde [17] De meest invloedrijke, Nederlandse, chirurgische publicatie aller tijden [18] Wees enthousiast en werk gewoon hard interview met Dirk Gouma [19] De beste publicaties naar aanleiding van presentaties op de Chirurgendagen [20] De TME-studie heeft als katalysator gewerkt voor het ontstaan van de differentiatie tot colorectaal chirurg interview met Klaas Havenga, Harm Rutten en Hans de Wilt [22] De Klinische Les in het NTvG heeft op mij als jonge student veel indruk gemaakt interview met Jan van Lanschot [23] De wetenschappelijke chirurg zal evolueren tot chirurgisch wetenschapper interview met Go van Dam [25] Toptalent in kankeronderzoek interview met Jurriaan Tuynman en Sjoerd Lagarde [27] How I do it: het opzetten van een multicenter-gerandomiseerde trial interview met Nicoline van Leersum en Vincent van Weel H-index Top-100 Kliniek Specialisme H-score Aantal publicaties LUMC Leiden ge-onco AMC Amsterdam ge-onco IGR Villejuif Frankrijk, Erasmus MC ge-onco AvL/NKI Amsterdam ge-onco AvL/NKI Amsterdam ge-onco UMC Groningen ge-onco Erasmus MC Rotterdam ge-onco VUmc Amsterdam ge-onco VUmc Amsterdam ge-onco AMC Amsterdam ge-onco [29] Snijden zonder grenzen The making of a thyroid surgeon [32] Van de VAGH De opleiding tot chirurg onder de loep [33] Congresverslag SSO Washington 2013 [35] Proefschrift PET-CT na neoadjuvante chemoradiatie brengt bij 8% van de patiënten een intervalmetastase aan het licht [37] Casus Proctitis cystica profunda: een goedaardige aandoening die (te) makkelijk Wie won de Chirurgencup? [06] Wie staat er bovenaan op de lijst die zeker niet klopt? [14] Bij wie werd dit instrumentarium gebruikt? [42] wordt aangezien voor een mucineus rectumcarcinoom [39] Casus Het Hypothenar Hammer Syndroom [42] Historie La Grande Operation de Louis XIV [44] Column Promoveren in Nederland: wél even afzien, maar goed voor eeuwige roem! [45] Broer en zus Lieuwe en Jetske van der Lem [46] Personalia [47] Overleden en Colofon nederlands tijdschrift voor heelkunde - jaargang 22 - nummer 4 - juli

4 Van de hoofdredactie Evidence based politics Gisteren haalde ik een splinternieuwe Porsche Panamera S E-Hybrid in, een zwarte. Geen mooie auto, een beetje een salonfähig compromis ook, hybride. Maar niet goedkoop, euro kaal, dus rijdend dicht tegen de Balkenende-norm aan. Verrek! Toen ik naar rechts keek zag ik een bekend brilletje, steile haartjes. Jan-Peter! En vanochtend las ik dat de zorgverzekeraars over ,4 miljard euro winst hebben gemaakt. Lijkt me veel en wat gaan ze daar dan mee doen? Geld dat volgens mij door premies van verzekerden is opgebracht om uit te geven aan zorg. Gaan ze dat sparen voor als het nog meer crisis wordt dan het nu al niet is? Kortom, in wat voor wereld leven wij, waar Balkenende in een auto rijdt die bijna zijn eigen norm overschrijdt en verzekeraars half New York moeten opkopen om het door ons gespaarde geld nog ergens kwijt te kunnen? Geert Kazemier, voorzitter hoofdredactie NTvH en bestuurslid PR & Communicatie En dan zouden we het in de zorg allemaal niet goed doen. Zo niet-goed zelfs dat de Nationale Ombudsman Alex Brenninkmeijer het recent nodig vond om in een interview met een kwaliteitskrant een pleidooi te houden voor: Een groot onafhankelijk onderzoek naar de misstanden in de zorg, omdat hij het zorgwekkend vond dat er eigenlijk geen goede mechanismen zijn om ziekenhuizen en zorginstellingen die niet goed functioneren te corrigeren. Gek genoeg is Nederland tegelijkertijd voor de derde keer op rij het Europese land met de beste gezondheidszorg volgens de Health Consumer Powerhouse. Natuurlijk is het de rol van de ombudsman om kritisch te kijken naar alles wat er beter kan in Nederland, maar zaait hij eigenlijk met zijn uitspraken niet alleen maar onrust onder de Nederlandse burgers? Onder 16 miljoen potentiële patiënten? Ik bedacht me dat het eigenlijk gek is dat je in de politiek, in de geldwereld en zelfs als ombudsman maar dingen kunt roepen die helemaal niet onderzocht zijn. Dat is in de zorg gelukkig al heel wat jaren anders. De tijd dat de professor riep dat het zo moest omdat het zo moest en anders niet, ligt ver achter ons. En toen ik het artikel van Marc Besselink las, dat verderop in ons blad staat, en me realiseerde dat chirurgen in Nederland het niet alleen in de zorg, maar ook in het medisch onderzoek uitstekend doen in de wereld - het beste zelfs, als je het relateert aan het aantal inwoners - toen dwaalden mijn gedachten af. Hoe anders zou die gekke wereld eruit zien als ze bestuurd werd door mensen die evidence based te werk gingen zoals wij al vele jaren in ons vak heel gewoon vinden? Dan zou minister Schippers dus het antwoord op elke Kamervraag kunnen beginnen met: Overigens is het goed ons te realiseren dat de zorg in Nederland uitstekend is. Dan zouden er richtlijnen bestaan waar je je aan moet houden als je een dure trein bestelt. Zou je opgeleid moeten zijn om minister te mogen zijn. Gecertificeerd. Licenced to spill. Misschien niet zo n gek idee, evidence based politics. Toet toet, Jan Peter wil er langs op weg naar klanten van zijn huidige club Ernst & Young die actief is op het snijvlak van de publieke en de private sector. Dat heb ik nou altijd als mijn gedachten wegdwalen, dan ga ik langzamer rijden. 4 nederlands tijdschrift voor voor heelkunde - - jaargang nummer 2-4 maart - juli 2013

5 Nieuws Legpenningen voor Gouma en Go Sollicitatie Opleiding Heelkunde geopend Het Bestuur van de Nederlandse Vereniging voor Heelkunde (NVvH) roept sollicitanten op voor het volgen van de Opleiding Heelkunde, aan te vangen in de eerste helft van Van gegadigden wordt verwacht dat zij op het moment van insturen van de sollicitatieformulieren, het artsexamen met gunstig gevolg hebben afgelegd. Op de afgelopen Chirurgendagen kreeg professor Dirk Gouma (links) de prestigieuze gouden legpenning van de Nederlandse Vereniging voor Heelkunde uitgereikt door Rob Tollenaar (rechts) voor zijn uitzonderlijke wetenschappelijke verdiensten in het belang van ontwikkeling van de Nederlandse Heelkunde. Vanaf 2 juli 2013 is op de website van de NVvH de benodigde informatie te vinden over de sollicitatieprocedure en over het aantal beschikbare opleidingsplaatsen per regio. Vanaf deze website kunt u formulieren en een toelichting downloaden. Uiterlijk op 8 augustus 2013 dient het Bureau in het bezit te zijn van het ingevulde registratieformulier en dienen de Regionale Opleiding Commissies (ROC s) in het bezit te zijn van de volledig ingevulde sollicitatieformulieren. De genoemde formulieren dienen te allen tijde PER POST te worden gezonden aan het Bureau van de NVvH, respectievelijk de betreffende ROC s. dr. Peter Go kreeg de zilveren legpenning van de NVvH, onder meer vanwege het feit dat hij al sinds 2000 voorzitter is van de Commissie Richtlijnen. Onder zijn voorzitterschap zijn er nu ongeveer 110 richtlijnen ontwikkeld. Hiervan zijn er 73 definitief en 37 in ontwikkeling, of deze worden herzien. Adres: Bureau NVvH, t.a.v. mw. M. Balfoort-Griffioen. Postbus 20061, 3502 LB Utrecht De adressen van de ROC s kunt u vinden op de website. U kunt vanaf nu inzenden voor de Schoemakerprijzen 2013 De Schoemakerprijzen 2013 zullen tijdens de Najaarsvergadering 2013 worden uitgereikt. U kunt hiervoor inzenden indien u lid bent van de NVvH en uw proefschrift of publicatie in 2012 is verschenen. Inzendingen voor deelname dienen in ZESVOUD te worden gestuurd aan het Bureau van de NVvH. De sluitingsdatum voor inzending is 1 september De prijzen zijn: 1. beste proefschrift: beste publicatie: e beste publicatie: 450. Bij onvoldoende inzendingen (minder dan 5) worden de dissertaties en/ of publicaties bij de inzendingen van het daaropvolgende jaar gevoegd. D. Burger, secretaris NVvH nederlands tijdschrift voor heelkunde - jaargang 22 - nummer 4 - juli

6 Nieuws Hoe Regio IV, Rotterdam, dit jaar de cup won Op 15 juni 2013 was het weer zover, onder een stralend zonnetje streden acht regio s als hongerige wolven met chirurgisch fanatisme om de felbegeerde cup. Nadat de cup drie jaar achtereen aan de Zuidas belandde, moest Jaap Bonjer de cup dit jaar afstaan aan regio Rotterdam. De VU eindigde zelf dit jaar op de derde plaats. Op de tweede plaats eindigde de organiserende Regio V, Utrecht, dat een fantastische dag verzorgde. Zorgen over fusies, kwaliteit van zorg en banen voor jonge klaren werden deze dag even helemaal vergeten; verbroedering en chirurgische gezelligheid voerden de boventoon. Althans dat gold voor de meesten; twee sporters belandden, helaas, via de naastgelegen spoedeisende hulp van het UMC Utrecht op de operatiekamer, om zich door collega s van wat schroeven in hun enkels te laten voorzien. Het voetbal werd nog wel gewonnen door de VU, maar het hockey ging naar Rotterdam na een zinderende Opleiders en AIOS naar de top shoot-out-serie tegen het AMC. Bij de duatlon was Utrecht met een grote voorsprong de snelste. De tenniscompetitie leverde de winnende promovendus Ben Emmink van regio Utrecht een cheque van 500 euro van Gildeprint op, vanwege zijn naderende promotie. Tijdens het laatste - en voor ons nog altijd meest favoriete - onderdeel touwtrekken werd Leiden gediskwalificeerd en verwierf daarmee de dit jaar in het leven geroepen Lance Armstrong trofee voor grootste valspeler. Of het hierdoor alsnog bereiken van de touwtrekfinale voor Rotterdam de doorslag in het klassement heeft gegeven, zullen we nooit weten, maar in ieder gegeven, zullen we nooit weten, maar in ieder geval, na beraad van de jury en zelfs na hoog overleg met voorzitters van bepaalde raden van besturen of een bepaald iemand wel echt per 1 juni als professor was aangesteld, bleek er maar één regio de beste dit jaar: Rotterdam! De dag werd uiteindelijk afgesloten met een heerlijke barbecue en als vanouds een avondje drinken en dansen. Volgend jaar zal de chirurgencup worden georganiseerd door regio III, Leiden. Nog een jaar om ons te verheugen op zon, zee en strand en een nieuwe winnaar. Jarmila van der Bilt, Meander Medisch Centrum Amersfoort Jakob Kist en Menno Vriens, Universitair Medisch Centrum Utrecht Meer foto s zijn te bekijken via Organiserend Utrecht Rotterdam trekt aan het langste eind en wint de Cup! 6 nederlands tijdschrift voor heelkunde - jaargang 22 - nummer 4 - juli 2013

7 Ingezonden Chirurgie voor chronische appendicitis en ACNES wel degelijk bewezen zinvol Geachte redactie, De lijst van placebo-operaties in de recente bijdrage de vijfde man op de maan van collega Van de Laar (NTvH jrg 22 nummer 2, pag 42-43, maart 2013) vraagt om meer nuancering. Over het afbinden van de arteria mammaria voor het bestrijden van retrosternale pijn als een typisch voorbeeld van zinloze chirurgie bestaat geen discussie meer. Ook onderschrijven wij dat het arthroscopisch spoelen van een door arthrose aangedaan kniegewricht geen zin heeft. Echter, een overtuiging mag niet worden bepaald door level 5 (onderbuiks-) gevoelens, maar door het kritisch bestuderen van hoog-niveau chirurgisch wetenschappelijk onderzoek. Het lijkt erop dat de schrijver juist dat achterwege heeft gelaten. Hij gooit alles wat met chirurgie en placeboingrepen te maken heeft op één (vuilnis)hoop. Daardoor wordt zijn prettig leesbaar geschreven stuk tendentieus en fout-suggestief, met name door de opmerking achter de opsomming van diverse placebo-gecontroleerde studies: Deze ingrepen hebben gemeen dat ze vooral goed werken als ze nieuw zijn. Dat wordt self serving bias genoemd. Op basis van level-1 argumenten blijkt chirurgie voor chronische appendicitis en ook voor anterior cutaneous nerve entrapment syndrome (ACNES) wel degelijk bewezen zinvol. Welke harde bewijzen voor deze stelling zijn op dit moment voorhanden? Het krachtigste instrument om de mogelijke effectiviteit van een invasieve handeling aan te tonen, is het vergelijken van een echte operatie met een sham -ingreep, bij voorkeur in een dubbelblind gerandomiseerde setting. Dat wil zeggen, noch de controlerende arts noch de geopereerde patiënt weet welke ingreep is uitgevoerd. In het geval van chronische appendicitis zouden geselecteerde patiënten met chronische rechteronderbuikspijn kunnen worden gerandomiseerd voor een laparoscopische verwijdering van de appendix (experimentele groep) dan wel uitsluitend inspectie van de buikholte met het in situ laten van de appendix (controle groep). Pijnscores in de maanden na de ingreep evalueren dan het effect van de ingreep. Exact deze aanpak heeft geleid tot het bewijs dat het zinvol kan zijn om deze ingreep uit te voeren. 1 Het bewijs voor de effectiviteit van een voorste neurectomie bij ACNES in een gerandomiseerde gecontroleerde setting met een experimentele en sham-groep is recent eveneens onomstotelijk aangetoond en verschijnt in het 2013 mei-maandnummer in het meest prestigieuze chirurgische tijdschrift (Annals of Surgery). 2 Als het doel van het artikel van collega Van de Laar was, om ons op een ludieke wijze duidelijk te maken dat we niet klakkeloos bij de eerste berichten van een nieuwe operatietechniek massaal onze steven moeten wenden, is hij hierin geslaagd. Ook ons nog eens te wijzen op het placebo-effect van chirurgie is nuttig (20%, vaak tijdelijk). 2 Echter, in de selectie van zijn (in de betere chirurgische literatuur aangetroffen) argumenten is hij tekort geschoten. Helaas ontstaat daardoor bij de lezers van ons Tijdschrift mogelijk een foutief beeld over het nut van diverse ingrepen bij specifieke indicaties en wordt aan betrokken patiënten met dergelijke aandoeningen geen recht gedaan. Wij hopen dan ook dat de lezers de moeite nemen om de betrokken literatuur kritisch te bestuderen om zich zelf een oordeel te vormen over de conclusies ervan met de daarbij behorende bewijskracht. Marc Scheltinga, Rudi Roumen. SolviMáx, Center of Excellence for Abdominal Wall and Groin Pain Syndromes, Dept Surgery, Máxima Medical Center, Eindhoven/ Veldhoven. Literatuur 1. Roumen R, Groenendijk R, Sloots P, Duthoi K, Scheltinga M, Bruyninckx C. Randomized doubleblind controlled trial evaluating elective laparoscopic appendectomy for chronic right lower abdominal quadrant pain. British Journal of Surgery, Vol 95, pp , Boelens O, Assen T, Houterman S, Scheltinga M, Roumen R. A double blind randomized controlled trial on surgery for chronic abdominal pain due to anterior cutaneous nerve entrapment syndrome. Annals Surgery, Vol 257, pp 845-9, Reactie Arnold van de Laar Geachte Redactie, Regelmatig krijg ik reacties op mijn historische column in uw tijdschrift; complimenten, ideeën, aanvullingen of commentaar. Daarvoor wil ik de lezers van de afgelopen jaren van harte bedanken. Bij geen enkel stuk waren die reacties echter zo vurig als op mijn bijdrage, over astronaut Alan Shepard en zijn placebo-operatie. Meerdere collega's attendeerden mij op een verkeerd geciteerde bijbeltekst. Die zou niet Psalm 114 zijn, maar nummer 116, om precies te zijn vers 9. En nu dus deze brief met superlatieven van collega's Scheltinga en Roumen uit Veldhoven. Zij wijzen mij er op dat er weldegelijk level-i evidence bestaat voor de werking van de neurectomie bij ACNES en noemen dit bewijs "onomstotelijk". De geschiedenis van de heelkunde leert ons wat bescheidener te zijn; zelden bleek bewijs onomstotelijk. De level of evidence geeft zelfs niet alleen de kwaliteit van het bewijs aan, maar ook de graad van falsifieerbaarheid. Hoe hoger het level, hoe eenduidiger weerlegbaar. Juist niet onomstotelijk dus. Het bewijs voor de effectiviteit van de chronische appendectomie en de ACNES-neurectomie is gebaseerd op één RCT elk, van respectievelijk 40 en 44 patiënten. De resultaten van de genoemde studie in de Annals of Surgery zijn echter wel onomstotelijk goed en tonen een duidelijk significant verschil in pijnbeleving na zes weken tussen 22 patiënten na neurectomie en 22 na een nepoperatie. Jammer dat deze operatie volgens Rudi Roumen in de Volkskrant van 1 mei jl. in ons land alleen door hem en zijn collega's in Veldhoven wordt uitgevoerd, anders nederlands tijdschrift voor heelkunde - jaargang 22 - nummer 4 - juli

8 Kwaliteit Vervolg pagina 7 zouden we een grote multicenter trial kunnen opzetten om deze veelbelovende resultaten te falsifieren. Ik schaarde de bedoelde operatie bij een lijstje ingrepen die, zoals ik schreef, "geasso cieerd zijn met placebo chirurgie". Was dit dus inderdaad onjuist? De auteurs vonden bij hun dubbelblind placebo gecontroleerde trial ook verbetering van pijn bij 4 van de 22 patiënten na de nepoperatie en de pijn verbeterde niet bij 6 van de 22 na neurectomie. Men vond dus door de operatie onverklaarbare effecten bij in totaal bijna een kwart van de deelnemers! De auteurs schrijven dat deze effecten "may be attributed to a placebo phenomenon" en ook in de Volkskrant geeft Roumen toe: "Het placebo-effect speelt dus mogelijk soms een beetje mee." Volgens het ACNES-artikel in de Annals werd door de onderzoekers aan de vier patienten die dankzij de nepoperatie van hun klachten af waren, na afloop van de RCT toch een neurectomie voorgesteld. Waarom? Ze waren toch al van hun klacht af? Roumen en Scheltinga hadden daarmee geen beter voorbeeld van "self-serving bias" kunnen geven. Overigens, ten tijde van het "placebozingen" (13e eeuw ongeveer) waren de Psalmen nog ingedeeld volgens de Septuagint en viel het bedoelde Psalmvers wel degelijk nog onder nummer 114. Arnold van de Laar, Slotervaartziekenhuis Amsterdam Parallelle uitvragen van zorgverzekeraars: hoe komen we er van af! We worden er al jaren mee geconfronteerd: instanties die ons ziekenhuis vragen om gegevens over de geleverde kwaliteit van zorg. Aanvankelijk leidde dit slechts tot de zogenaamde oliebollenlijstjes in het AD en de Elsevier. De uitvragen worden echter steeds uitgebreider en de consequenties serieuzer: de zorgverzekeraar gebruikt de gegevens om te bepalen wat voor contract u krijgt of, in het uiterste geval, dat u helemaal geen contract wordt aangeboden. Tot irritatie van velen is er sprake van een wildgroei van indicatoren en lijkt er een rat race gaande onder zorgverzekeraars: wie heeft de mooiste en vooral grootste lijst van kwaliteitsindicatoren? Van afstemming lijkt geen sprake, want dezelfde vraag wordt door elke zorgverzekeraar op een andere manier gesteld. Een terechte en veel gehoorde vraag van de leden: wat doet het NVvH bestuur hier aan? Door: Michel Wouters, secretaris kwaliteit dagelijks bestuur NVvH Kwaliteitsindicatoren Eerst even de achtergrond. In 2003 begon de Inspectie voor de Gezondheidszorg met het uitvragen van prestatie-indicatoren, met het doel het toezicht op de zorg te vereenvoudigen. Immers, verplichte aanlevering van deze indicatoren zou IGZ in staat stellen ziekenhuizen te identificeren die ondermaatse zorg verlenen. Kort daarna begon VWS het Zichtbare Zorg programma, dat binnen enkele jaren 80 procent van de zorg transparant moest maken. Alle veldpartijen, zoals zorgverzekeraars, patiëntenverenigingen, ziekenhuizen en medisch specialisten werkten hierin samen. Dat zou inkoop-informatie voor de zorgverzekeraars en keuze-informatie voor patiënten op moeten leveren. Recent heeft de Algemene Rekenkamer onderzocht wat dit project, dat 31 miljoen euro heeft gekost, heeft opgeleverd. De meeste indicatoren bleken niet goed bruikbaar en er zijn nauwelijks uitkomstindicatoren ontwikkeld. Daarom heeft VWS besloten de doorontwikkeling van indicatoren in het Zichtbare Zorg programma te stoppen en de uitvraag van kwaliteitsinformatie voortaan aan het veld over te laten. De consequenties daarvan zijn duidelijk, er is geen enkele coördinatie meer en elke zorgverzekeraar en patiëntenvereniging stelt zijn eigen lijstje op. 8 nederlands tijdschrift voor heelkunde - jaargang 22 - nummer 4 - juli 2013

9 Betrouwbaarheid Binnen onze beroepsgroep was er weinig vertrouwen in de indicatoren van Zichtbare Zorg, waarmee vaak appels met peren werden vergeleken. Chirurgen hebben altijd voorop gelopen in hun kwaliteitsbeleid en de NVvH was dan ook de eerste wetenschappelijke vereniging die serieus werk maakte van een eigen systeem van kwaliteitsmeting, de clinical audits. Binnen de audits bepalen wij zelf welke aspecten van het zorgproces van belang zijn en hoe de kwaliteit gemeten moet worden. Het door de DICA ontwikkelde feedback-systeem is in eerste instantie bedoeld om de zorg te verbeteren, maar het levert ook indicatoren op, waarmee verschillen in kwaliteit van zorg inzichtelijk gemaakt kunnen worden. Bovendien wordt er gecorrigeerd voor casemix en toevalsvariatie. Het is dan ook niet vreemd dat de zorgverzekeraars geïnteresseerd zijn in de kwaliteitsindicatoren die binnen de clinical audits ontwikkeld zijn en die op ziekenhuisniveau gemeten worden. Er is niet beter! door data-medewerkers die een aantal statussen in zullen zien, om de in de audit geregistreerde gegevens te controleren. Het bestuur hanteert hierbij het high trust, high penalty principe. We gaan er van uit dat iedere collega te goedertrouw is bij het invullen c.q. accorderen van de auditgegevens en dat discrepanties soms voor kunnen komen. Maar indien daadwerkelijk manipulatie van de gegevens wordt aangetoond, moeten de consequenties groot zijn. Parallelle uitvraag Als chirurgen ontvangen wij veel waardering voor het streven om zelf kwaliteit te meten, te verbeteren en transparant te maken, ook van zorgverzekeraars. Bij de opstart en het onderhouden van de clinical audits wordt er dan ook goed samengewerkt met Zorgverzekeraars Nederland (ZN). Met deze branche-organisatie is er door de DICA een duidelijke afspraak gemaakt: wanneer de betrokken beroepsverenigingen de bereidheid tonen om indicatoren uit de audits transparant te de gewenste zorgverzekeraar door te leveren. Dit gebeurt echter alleen als het ziekenhuis hiervoor toestemming heeft gegeven. Voet bij stuk De praktijk blijkt echter weerbarstig. Enkele zorgverzekeraars trekken toch hun eigen plan en soms vraag je je af hoe er binnen deze bedrijven en hun brancheorganisatie gecommuniceerd wordt. Vlak na 16 mei ontving het bestuur al weer vragen van leden over parallelle uitvragen van zorgverzekeraars, die bij hun ziekenhuisdirectie terecht waren gekomen en doorgepassed werden naar de chirurgische staf. De vraag Achmea wil aantallen colorectale operaties per chirurg weten, wat vindt het bestuur daar van? ontvingen wij per mail. Het bestuur kan individuele ziekenhuizen niet verbieden om gegevens aan te leveren. Toch willen wij voet bij stuk houden en u vragen hetzelfde te doen. In voorkomende gevallen neemt de voorzitter van de vereniging contact op met de directie van de zorgverzekeraar om hen op de bestaande Transparantie Vanuit de maatschappij is er een aanhoudende vraag naar transparantie, niet alleen in de Zorg, maar in alle sectoren van de samenleving. Die vraag gaat niet meer weg. Het besluit van de NVvH in de Algemene Ledenvergadering van november j.l. om ziekenhuis-specifieke resultaten uit de audits openbaar te maken, is vooruitstrevend. We hanteren daarbij een getrapt transparantiemodel, waarbij in het eerste jaar alleen deelname aan de audit een externe indicator is, in het tweede jaar een aantal procesindicatoren openbaar gemaakt wordt en vanaf het derde jaar ook de uitkomsten van zorg, zoals complicaties en mortaliteit transparant zullen zijn. Voor die laatste stap is afgesproken dat er eerst dataverificatie plaats moet vinden, waarmee de DICA na de zomer zal starten. Uw ziekenhuis wordt dan bezocht "TOCH WILLEN WIJ VOET BIJ STUK HOUDEN EN U VRAGEN HETZELFDE TE DOEN" maken, zien de zorgverzekeraars af van zogenoemde parallelle uitvragen. Er is afgesproken dat er jaarlijks een moment is waarop vertegenwoordigers van de NVvH, de individuele audits, de vier grote zorgverzekeraars en de betrokken patiëntenverenigingen bijeen komen om afspraken te maken over externe indicatoren. De commissie Uitkomst van Zorg participeert in deze indicatorendag - die dit jaar op 16 mei plaats vond - en stelt naar aanleiding van dit overleg namens de NVvH de externe indicatoren vast. Voor de aanlevering van deze indicatoren heeft DICA een zorgmatrix ingericht, een webmodule die het voor ziekenhuizen heel eenvoudig maakt hun indicatorresultaten aan afspraken te wijzen. De DICA communiceert dat gegevens van indicatoren, die niet in de zorgmatrix zijn opgenomen, niet betrouwbaar genoeg zijn om naar buiten te gaan. Maar nog beter is het als wij collectief afzien van het aanleveren van gegevens die vallen buiten de lijst van externe indicatoren, zoals afgesproken in het indicatoren-overleg. Alleen door gezamenlijk optreden is de wildgroei van indicatoren te stoppen: wij doen dan ook een beroep op u allen! De lijst van externe indicatoren over 2012, zoals afgesproken door de NVvH in het indicatorenoverleg van 16 mei 2013 is te vinden op nederlands tijdschrift voor heelkunde - jaargang 22 - nummer 4 - juli

10 THEMA: chirurg en wtenschap Nederland wereldwijd koploper in kwaliteit van chirurgische RCTs Gerandomiseerde gecontroleerde trials (RCTs) vormen het meest valide instrument om interventies met elkaar te vergelijken. 1 Uiteraard moeten deze RCTs van hoge kwaliteit zijn om een betrouwbaar antwoord te kunnen geven. 2 Er zijn meerdere publicaties die suggereren dat chirurgische RCTs moeilijk uit te voeren en dus zeldzaam en van matige methodologische kwaliteit zijn. 3-7 Deze problemen zijn de wereldwijde chirurgische gemeenschap in het verleden op felle kritiek van Richard Horton, editor van The Lancet, komen te staan. 8 Nederland lijkt echter een uitzondering op deze klaarblijkelijke regel te zijn.* Door: Marc G Besselink en Usama Ahmed Ali, AMC Amsterdam Er is in Nederland een rijke en succesvolle chirurgische traditie om gezamenlijk RCTs te verrichten. Deze traditie, samen met het Nederlandse systeem van voltijds klinische promovendi, maakt dat er in het buitenland met enige jaloezie naar onze hoge chirurgische wetenschappelijke productie wordt gekeken. Wij hebben in deze studie geprobeerd om wereldwijde trends in het volume en kwaliteit van chirurgische trials, en de Nederlandse rol hierin, in kaart te brengen. Hoewel dit niet de eerste keer is dat een dergelijke studie is uitgevoerd, verrichten eerdere studies analyses op basis van een klein aantal (top-) tijdschriften. Op deze manier kon echter per definitie geen volledig beeld verkregen worden. Methoden In deze studie hebben wij, onderzoekers, chirurgen en epidemioloog uit het AMC Amsterdam, UMC Utrecht, UMC St. Radboud en de University of Washington, een systematische review verricht met behulp van de Cochrane zoekstrategie voor RCTs van alle chirurgische trials gepubliceerd in twee volledige jaren in PubMed (1999 en 2009). Chirurgische trials werden gedefinieerd als een RCT over een chirurgisch onderwerp, of waarvan de laatste auteur een chirurg was. Trials werden vervolgens beoordeeld op risico op bias, en gerangschikt op land en regio van herkomst. Primaire uitkomstmaat was een laag-risicoop-bias trial. Dit predicaat werd verleend als een trial aan vier voorwaarden voldeed, namelijk adequate randomisatie, adequate allocation concealment, intention-to-treat analyse en adequaat omgaan met uitvallers. Er werden top-10 lijsten samengesteld op basis van absoluut en relatief (RCTs per 10 miljoen inwoners) volume van chirurgische trials en op basis van methodologische kwaliteit (percentage laag-risico-op-bias trials). Algemene karakteristieken De review leverde initieel respectievelijk en PubMed publicaties op waarvan uiteindelijk 300 chirurgische RCTs in 1999 en 450 in 2009 voldeden aan de in- en exclusiecriteria. In beide jaren waren slechts 9% van de chirurgische trials uitgevoerd in meerdere landen en slechts 40% van Marc Besselink alle trials multicentrisch. Voor Nederlandse trials waren deze percentages twee keer zo hoog, met 23% trials uitgevoerd in meerdere landen en 78% multicentrisch. In beide jaren waren ca. de helft van alle chirurgische trials afkomstig van de gastrointestinale chirurgie, 15% van de vaatchirurgie en 5% van de traumachirurgie. In 2009 werd 2% van alle chirurgische trials gepubliceerd in een top-10 algemeen medisch tijdschrift en 18% in een top-10 chirurgisch tijdschrift. De mediane studiegrootte van de trials was 78 patiënten. Het aantal studies waarvoor geen externe financiering (bv door industrie) beschikbaar was, nam significant toe van 20% naar 39% in Volume chirurgische trials Het volume chirurgische trials steeg met 50% tussen 1999 en In 1999 werden 13 Nederlandse RCTs gepubliceerd, versus 18 in Hiermee was Nederland qua absoluut volume respectievelijk 8 e en 9 e (1999 vs. 2009) wereldwijd en qua relatief volume 4 e en 2 e (1999 vs. 2009). De Verenigde Staten publiceerde in beide jaren de meeste trials (65 vs. 52) terwijl China in 2009 op de 2 e plaats eindigde met 40 trials. Het relatieve volume chirurgische trials in 1999 en 2009 was het hoogst in respectievelijk Denemarken (24 RCTs/10 miljoen inwoners) en Finland (19 RCTs/10 miljoen inwoners). Het volume chirurgische trials steeg in deze jaren in Europa (+27%), Azie/Oceanië (+160%; met name China) 10 nederlands tijdschrift voor heelkunde - jaargang 22 - nummer 4 - juli 2013

11 en Afrika/Zuid-Amerika (+416%), maar daalde met 23% in Noord-Amerika. Methodologische kwaliteit Wereldwijd nam het percentage laag-risicoop-bias trials toe van 6% naar 14% tussen 1999 en In 2009 kreeg 50% van de Nederlandse trials dit predicaat. De Nederlandse trials scoorden tussen de 72% en 94% voor ieder van de vier componenten van de definitie van laag-risico-op-bias trials. Hiermee was Nederland de onbetwiste koploper; met het Verenigd Koninkrijk op de tweede plek met 33% laag-risico-op-bias trials. Finland, koploper voor wat betreft relatief volume chirurgische trials in 2009, had 0% laag-risico-op-bias trials en het land met de snelste stijging in volume van chirurgische RCTs was China, met 2.5%. Tussen 1999 en 2009 steeg de kwaliteit van chirurgische RCTs in Europa en Noord- Amerika maar bleef de kwaliteit laag in de overige regio s. Samenvattend Deze systematische review laat zien dat het uitstekend gesteld is met zowel het (relatieve) volume als de methodologische kwaliteit van Nederlandse chirurgische trials. Samengenomen mogen we Nederland (in 2009) oprecht wereldkampioen chirurgische trials noemen. Ook Europa doet het goed. Europa is het enige continent waar er zowel vooruitgang werd geboekt in het (absolute) volume als in de kwaliteit van chirurgische trials. Hoewel er in opkomende economieën als China een sterke stijging is van het aantal chirurgische trials, blijft de kwaliteit van deze trials erg matig. Wij mogen als klein land trots zijn op deze prestaties. Naast de eerder genoemde Usama Ahmed Ali rijke traditie van samenwerking binnen chirurgische gerandomiseerde trials heeft de opkomst van de vele studiegroepen (bv. binnen de gastrointestinale chirurgie: Pancreatitis Werkgroep Nederland - pancreatitis.nl; Dutch Pancreatic Cancer Group - pancreaskanker.nl; Werkgroep Leverchirurgie werkgroep-leverchirurgie.nl; Diverticulitis Werkgroep Nederland diverticulitis.nl) deze traditie verder versterkt. Hoe kunnen wij in Nederland onze voorsprong behouden? Of, misschien een meer relevante vraag: Hoe kunnen wij ons steentje bijdragen aan het verder verbeteren van de kwaliteit van chirurgische trials wereldwijd? Deze twee vragen brengen een interessante discussie met zich mee, die bijvoorbeeld binnen de Pancreatitis Werkgroep Nederland al meermalen gevoerd is. Houdt onze voorsprong het beste stand door de huidige strategie van de veelal (ca. 75%) volledig Nederlandse chirurgische trials te continueren? Deze strategie zal ongetwijfeld eindig zijn, bijvoorbeeld op het moment dat landen als China hebben geleerd trials met laag-risico-op-bias uit te voeren 9-11 Of moeten we de Nederlandse chirurgische trial gaan exporteren naar het buitenland door vaker betrouwbare internationale partners actief te betrekken bij Nederlandse trials? Hoewel er zeer succesvolle Nederlandse gecoördineerde internationale trials zijn geweest, blijkt het echter in de praktijk vaak lastig om geschikte internationale partners te vinden. Maar weinig internationale centra blijken te beschikken over bekwaam en continue beschikbaar researchpersoneel zoals in Nederland vaak wel aanwezig is. Met de verdere professionalisering (bv trialbureaus) zal dit probleem ongetwijfeld afnemen, maar dan zullen de kosten wel toenemen. Juist voor de investigator-initiated studies, wat onze chirurgische trials doorgaans zijn, vormt een gebrek aan financiële ondersteuning het grootste gevaar voor de toekomst. De Nederlandse subsidiegevers financieren doorgaans geen internationale trials en hebben tevens steeds minder subsidiegeld ter beschikking. Afnemende mogelijkheden voor externe financiering is overigens geen uitsluitend Nederlands probleem, zoals ook deze studie liet zien. Wij zullen daarom waarschijnlijk in toenemende mate de weg naar Europa moeten vinden om onze (inter-) nationale chirurgische trials te kunnen financieren. Gezien het hoge volume en de uitstekende kwaliteit van onze chirurgische trials, liggen hier echter duidelijke kansen. Wij hopen met onze studie een bijdrage te hebben geleverd aan verdere positieve beeldvorming rondom de chirurgie en chirurgisch wetenschappelijk onderzoek in Nederland. De hier beschreven bevindingen kunnen worden gebruikt in discussies over het uitbreiden van subsidiegelden voor klinisch (chirurgisch) wetenschappelijk onderzoek in zowel Nederland als Europa. Literatuur 1. Moher D, Jones A, Lepage L. Use of the CONSORT statement and quality of reports of randomized trials: a comparative before-and-after evaluation. JAMA 2001; 285: Moher D, Altman DG, Schulz KF, et al. Opportunities and challenges for improving the quality of reporting clinical research: CONSORT and beyond. CMAJ. 2004;171: McCulloch P, Taylor I, Sasako M et al. Randomised trials in surgery: problems and possible solutions.bmj 2002; 324: Farrokhyar F, Karanicolas PJ, Thoma A et al. Randomized controlled trials of surgical interventions. Ann Surg 2010; 251: Cook JA. The challenges faced in the design, conduct and analysis of surgical randomised controlled trials. Trials 2009; 10:9. 6. Smith R. Publishing surgery. Lancet 2000; 355: Wente MN, Seiler CM, Uhl W et al. Perspectives of evidence-based surgery. Dig Surg 2003; 20: Horton R. Surgical research or comic opera: questions, but few answers. Lancet 1996; 347: Wu T, Li Y, Bian Z et al. Randomized trials published in some Chinese journals: how many are randomized? Trials 2009; 10: Wang G, Mao B, Xiong ZY et al. The quality of reporting of randomized controlled trials of traditional Chinese medicine: a survey of 13 randomly selected journals from mainland China. Clin Ther 2007;29: Xu L, Li J, Zhang M et al. Chinese authors do need CONSORT: reporting quality assessment for five leading Chinese medical journals. Contemp Clin Trials 2008; 29: * Dit is een bewerking van een artikel in: Ann Surg 2013: Published ahead of print. Trends in worldwide volume and methodological quality of surgical randomized controlled trials. Ahmed Ali, Usama MD, MSc; van der Sluis, Pieter C. MD; Issa, Yama MD; Habaga, Ibrahim Abou MD; Gooszen, Hein G. MD, PhD; Flum, David R. MD; Algra, Ale MD, PhD; Besselink, Marc G. MD, PhD nederlands tijdschrift voor heelkunde - jaargang 22 - nummer 4 - juli

12 Chirurg en wetenschap coverstory Ranking the stars In een maatschappij waar accountability en transparantie niet meer weg te denken zijn, is ook de wetenschap op zoek naar zijn eigen prestatie-indicatoren. En stiekem willen we natuurlijk allemaal de beste zijn. Tijd dus voor onze eerste rankings! We onderzochten de H-index van academisch, chirurgisch Nederland, vroegen u naar Neerlands meest invloedrijke chirurgische publicatie aller tijden en bekeken de beste publicaties naar aanleiding van presentaties op de Chirurgendagen. Door: Gijs Patijn, Vincent Meyer en Geert Kazemier Wie heeft de hoogste H? De H-index werd in 2005 geïntroduceerd door de natuurkundige Jorge Hirsch uit San Diego 1, en is sindsdien een begrip in de academische wereld. De index vertaalt zowel de omvang (het aantal artikelen) als de impact (het aantal citaties) van het oeuvre van een wetenschapper in een eenvoudig getal. Een simpel, maar briljant idee. Het geeft een beter oordeel dan simpelweg de impact van bladen op te tellen, waarin men publiceert, zoals tot recent nog de norm was. De H-index is een manier om wetenschappers uit hetzelfde vakgebied met elkaar te vergelijken, een meetlat om te gebruiken bij de toewijzing van bijvoorbeeld beurzen, benoemingen, en faculteiten monitoren zo de output van hun stafleden. Of gewoon om lekker te vergelijken, ranglijst-fetisjisten kunnen zich hiermee helemaal uitleven. Hoe bereken je de H-index? Dat kan online via een aantal databases: Web of Science (van ISI), Scopus (Elsevier) of Google Scholar. 2, 3, 4 Voor de eerste twee is een abonnement nodig, dat de ziekenhuisbibliotheek meestal wel bezit. De Google-variant is gratis. Je vult de naam en voorletters in van de auteur, en de H-index rolt eruit. Bijvoorbeeld: Als je 30 papers hebt geschreven en 12 daarvan worden minstens 12 keer geciteerd, heb je een H-index van 12. Maar als je 200 papers schrijft die niemand vervolgens citeert, heb je een H-index van 0. De haken en ogen Op zich geeft de H-index een aardige indicatie van iemands impact, maar op ieder systeem is uiteraard wel wat af te dingen. Leeftijd speelt bijvoorbeeld een belangrijke rol. Hoe langer actief in de wetenschap, hoe meer citaties. De H-index kan uit de aard van het concept dus alleen maar toenemen. Eens geciteerd, altijd geciteerd. In dat licht zou je kunnen kijken naar hoe recent de top-10 van iemands best geciteerde publicaties is. Dat geeft een beeld van hoe actueel de auteur nog is. Wetenschappers met een hoge H-waarde, maar vooral veel citaties uit de 80-er en 90-er jaren, werken kennelijk niet meer aan de leading edge. Hiervoor kan gecorrigeerd worden, bijvoorbeeld een selectie van publicaties van alleen de laatste 10 jaar. Aan de andere kant is het vaak zo dat de echte waarde van een wetenschappelijke ontdekking pas na vele jaren duidelijk wordt, wat pleit voor de langere tijdsperiode. Daarnaast is er het meelift -effect: coauteurs die wel de credits krijgen, maar nauwelijks hebben bijgedragen aan een artikel. Dat speelt vooral bij artikelen over grote epidemiologische onderzoeken, grote genetische onderzoeken en meta-analyses, maar ook wel in grote afdelingen met afspraken over co-auteurschap. Er zijn tools in ontwikkeling om hiervoor te kunnen corrigeren. Verder moet er ook rekening worden gehouden met de factor zelfcitaties, want die tellen gewoon mee en kunnen het getal opkrikken. In het Web of Science-programma kan daar op gecorrigeerd worden. Om je H-index op te 12 nederlands tijdschrift voor heelkunde - jaargang 22 - nummer 4 - juli 2013

13 pimpen zijn er sites met titels als how to incease you H-index in 5 simple steps. Het systeem is bovendien niet altijd even betrouwbaar. Het ligt er namelijk maar net aan welke database je gebruikt: Web of Science kijkt terug tot begin vorige eeuw, terwijl Scopus pas begint te tellen in tijdschriften vanaf Beide diensten gebruiken bovendien hun eigen selectie uit de naar schatting 6000 wetenschappelijke tijdschriften die er zijn. Maar bij alle aanbieders zitten de health science publicaties er vrijwel geheel erin. Beroemde buitenlandse chirurgen H-index Aantal publicaties MF Brennan, MSKCC, NY JL Cameron, John Hopkins Baltimore H Bismuth, Parijs MW Buchler, Heidelberg ME DeBakey, Houston KD Lillemoe, Massachusetts General SD Wexner, Cleveland Clinic RJ Heald, Basingstoke UK RM Zollinger, Ohio State University JL Marescaux, Strassbourg Tot slot is het een index waarmee er alleen binnen het eigen vakgebied betrouwbaar vergeleken kan worden. Er is namelijk een groot verschil in publicatiecultuur tussen vakgebieden. De sociale wetenschappen is van oudsher een cultuur van boeken in plaats van artikelen schrijven. En die worden in de berekening van de H-factor niet meegenomen. Vakgebieden verschillen ook wat betreft het volume aan beschikbare journals en platforms, hoewel dat concept in het digitale tijdperk met de komst van open access publishing snel zal verdwijnen 5. Welke Nederlandse chirurg heeft de hoogste H-score? Welke chirurg heeft de meeste wetenschappelijke impact? Voor alle academisch werkende chirurgen in Nederland werd de H-index berekend met behulp van de Web of Science database. Tevens werden de chirurgen werkzaam in de categorale kinder- en oncologische ziekenhuizen geïncludeerd, evenals de in perifere ziekenhuizen werkende hoogleraren (n=6). gezien hebben, dan horen we dit graag. We hebben erg ons best gedaan (met dank aan Vincent Meyer, coassistent), maar het zal wellicht niet helemaal precies kloppen. Dit zou zeker kunnen gelden voor chirurgennamen met voor- of tussenvoegsels als van, van der, tot, te, de, ten, dubbele namen, niet meer gebruikte meisjesnamen, of veel voorkomende namen. Er zijn zelfs chirurgen met sterk publicerende dubbelgangers met vrijwel identieke voorletters zoals Harry van Goor (Nijmegen) en Peter Brink (Maastricht). Soms was het dus een hele puzzel, waarbij verder geselecteerd moest worden op research area etc. Het zou helpen als iedereen altijd met dezelfde set voorletters zou publiceren. Of zoals Cees de Jong uit Maastricht, die altijd Dejong gebruikt. Gezien de benodigde tijd om deze klus nauwkeurig te doen, hebben we de periferie (behalve dus de hoogleraren) niet meegenomen in deze survey. Mochten we hierdoor serieuze topspelers over het hoofd In de tabel op de volgende bladzijden kunt u zien wie er in de top 100 staan. De hoogste H-index heeft professor Cock van de Velde, maar ook "overall" doen we het in Nederland heel erg goed... Literatuur 1. Hirsch et a. JAMA 2005; 2. Web of Science link: 3. Scopus: https://www.scopus.com/customer/authenticate/loginfull.url 4. Google Scholar: 5. Special issue, Nature, 495, 425 (28 maart 2013). 6. van Rossum et al. British Journal of Surgery 2007; 94: Annals of Surgery 2012; 255 (3): nederlands tijdschrift voor heelkunde - jaargang 22 - nummer 4 - juli

14 De lijst die zeker niet klopt De Heelkunde H-index Top-100 Ranking Naam Kliniek Specialisme H-score Aantal publicaties 1 Prof. dr. C.J.H. van de Velde LUMC Leiden ge-onco Prof. dr. D.J. Gouma AMC Amsterdam ge-onco Prof. dr. A.M.M. Eggermont IGR Villejuif Frankrijk, Erasmus MC ge-onco Prof. dr. E.J.TH. Rutgers AvL/NKI Amsterdam ge-onco dr. O.E. Nieweg AvL/NKI Amsterdam ge-onco Prof. dr. H.J. Hoekstra UMC Groningen ge-onco Prof. dr. J.J.B. van Lanschot Erasmus MC Rotterdam ge-onco Prof. dr. M.A. Cuesta VUmc Amsterdam ge-onco Prof.dr. H.J. Bonjer VUmc Amsterdam ge-onco Prof. dr. T.M. van Gulik AMC Amsterdam ge-onco Prof. dr. T. Wiggers UMC Groningen ge-onco dr. AN van Geel Erasmus MC Rotterdam ge-onco Prof. dr. R.A.E.M. Tollenaar LUMC Leiden ge-onco Prof. dr. M.J.H.M. Jacobs MUMC Maastricht vaat Prof. dr. P.A.M. van Leeuwen VUmc Amsterdam exp.chirurgie Prof. dr. J.D. Blankensteijn VUmc Amsterdam vaat Prof. dr. J. Kievit LUMC Leiden ge-onco-kwaliteit Prof. dr. J.W.M. Greve Atrium Medisch Centrum, loc. Heerlen ge-onco Prof. dr. J.N.M. IJzermans Erasmus MC Rotterdam ge-onco Prof. dr. F.L. Moll UMC Utrecht vaat Prof. dr. C.H.C. Dejong MUMC Maastricht ge-onco Prof.dr. H. van Goor UMC St Radboud Nijmegen ge-onco Prof. dr. C.G.M.I. Baeten MUMC Maastricht ge-onco Prof. dr. H.G. Gooszen Radboud Universiteit Nijmegen ge-onco Prof. dr. RJ Ploeg Oxford University, Univ Groningen* ge-onco Prof. dr. T.J.M. Ruers AvL/NKI Amsterdam ge-onco Prof.dr. R.J. Porte UMC Groningen ge-onco Prof. dr. J.Th.M. Plukker UMC Groningen ge-onco Prof. dr. W.A. Bemelman AMC Amsterdam ge-onco dr. JHM Tordoir MUMC Maastricht vaat Prof.dr. C.H.J. van Eijck Erasmus MC Rotterdam ge-onco Prof. dr. M.A. Boermeester AMC Amsterdam ge-onco dr. R Balm AMC Amsterdam vaat Prof.dr. O.R.C. Busch AMC Amsterdam ge-onco Prof. dr. J.A. Rauwerda VUmc Amsterdam vaat dr. WR Schouten Erasmus MC Rotterdam ge-onco Prof. dr. D.A. Legemate AMC Amsterdam vaat Prof. dr. I.H.M. Borel Rinkes UMC Utrecht ge-onco Prof.dr. J.H.W. de Wilt UMC St Radboud Nijmegen ge-onco Prof.dr. G. Kazemier VUmc Amsterdam ge-onco dr. J Ringers LUMC Leiden ge-onco Prof.dr. C.J.A.M. Zeebregts UMC Groningen vaat Prof. dr. H.J.M. Verhagen Erasmus MC Rotterdam vaat Prof. dr. E. Heineman UMC Groningen ge-onco Prof.dr. G.W.H. Schurink MUMC Maastricht vaat dr. C Verhoef Erasmus MC Rotterdam ge-onco Prof. dr. J.F. Hamming LUMC Leiden vaat Prof. dr. R. van Hillegersberg UMC Utrecht ge-onco Prof. dr. J.F. Lange Erasmus MC Rotterdam ge-onco Prof. dr. D.C. van der Zee Wilhelmina Kinderziekenhuis Utrecht kinder dr. KP De Jong UMC Groningen ge-onco dr. HM Klomp AvL/NKI Amsterdam ge-onco dr. JJAM van den Dungen UMC Groningen vaat Prof. dr. I.A.M.J. Broeders Meander Medisch Centrum, lok. Amersfoort ge-onco nederlands tijdschrift voor heelkunde - jaargang 22 - nummer 4 - juli 2013

15 55 dr. BPL Wijnhoven Erasmus MC Rotterdam ge-onco Prof.dr. A.B. van Vugt Medisch Spectrum Twente trauma dr. F van Coevorden AvL/NKI Amsterdam ge-onco dr. RM Dam MUMC Maastricht ge-onco dr. MJW Koelemaij AMC Amsterdam vaat dr. JJ Bonenkamp UMC St Radboud Nijmegen ge-onco Prof.dr. J.A. Roukema St. Elisabeth Ziekenhuis ge-onco Prof. dr. W. Wisselink VUmc Amsterdam vaat dr. PMJG Peeters UMC Groningen ge-onco dr. MA Paul VUmc Amsterdam long dr. PJ Tanis AMC Amsterdam ge-onco Prof.dr. L.P.S. Stassen MUMC Maastricht ge-onco dr. JW van Sandick AvL/NKI Amsterdam ge-onco Prof. dr. J.H.G. Klinkenbijl AMC Amsterdam ge-onco dr. HSA Oldenburg AvL/NKI Amsterdam ge-onco dr. SWM Olde Damink MUMC Maastricht ge-onco dr. MGH Besselink AMC Amsterdam ge-onco dr. MI van Berge- AMC Amsterdam ge-onco Henegouwen 73 dr. ND Bouvy MUMC Maastricht ge-onco dr. VJ Verwaal AvL/NKI Amsterdam ge-onco dr. IFJ Tielliu UMC Groningen vaat dr. RKJ Simmermacher UMC Utrecht trauma Prof. dr. H.A. Heij Kinderchirurgisch Centrum kinder Amsterdam, AMC/VU 78 Prof. dr. L.W.E. Heurn MUMC Maastricht kinder dr. AFM Schaapherder LUMC Leiden ge-onco Prof. dr. LWE van Heurn MUMC Maastricht kinder-tx Prof. dr. J.M. van Baalen LUMC Leiden vaat dr. FMJF Dor Erasmus MC Rotterdam tx Prof. dr. C.J.H.M. van Laarhoven UMC St Radboud Nijmegen ge-onco dr. GL Beets MUMC Maastricht ge-onco dr. MHA Bemelmans MUMC Maastricht ge-onco dr. GJ Liefers LUMC Leiden ge-onco dr. JA van Herwaarden UMC Utrecht vaat Prof.dr. C.H.A. Wittens MUMC Maastricht vaat dr. M Idu AMC Amsterdam vaat-tx dr. WJHJ Meijerink VUmc Amsterdam ge-onco dr. PH Breedveld MUMC Maastricht trauma Prof. dr. L.P.H. Leenen UMC Utrecht trauma Prof.dr. R.M.H. Wijnen Erasmus Medisch Centrum, Sophia kinder dr. DL van der Peet VUmc Amsterdam ge-onco Prof.dr. I.B. Schipper LUMC Leiden trauma dr. HH Hartgrink LUMC Leiden ge-onco dr. AE Braat LUMC Leiden ge-onco-tx dr. KCJM Peeters LUMC Leiden ge-onco dr. AL Vahrmeijer LUMC Leiden ge-onco dr. CJ Buskens AMC Amsterdam ge-onco Prof.dr. J.P.E.N. Pierie Medisch Centrum Leeuwarden ge-onco Prof. dr. J.C. Goslings AMC Amsterdam trauma Prof. dr. P.R.G. Brink MUMC trauma Prof.dr. M.H.W.A. Wijnen Kinderchirurgisch Centrum kinder 9 28 Amsterdam, AMC/VU 105 Prof.dr. M.H.J. Verhofstad Erasmus MC Rotterdam trauma Prof.dr. R.S. Breederveld Rode Kruis Ziekenhuis Beverwijk brandwonden 8 38 H-index van alle academisch werkende chirurgen, inclusief chirurgen werkzaam in de categorale kinder- en oncologische ziekenhuizen, evenals de in perifere ziekenhuizen werkende hoogleraren (n=6). nederlands tijdschrift voor heelkunde - jaargang 22 - nummer 4 - juli

16 Simpel gezegd: wij staan aan de top Prof. dr. Cock van de Velde bezet in twee rankings de nummer-1-positie: hij staat met een impactfactor 68 bovenaan in de H-index en de leden kozen de TME-studie (zie volgende pagina) als Neerlands meest invloedrijke chirurgische publicatie aller tijden. Door: Victor Kammeijer Bent u trots op uw hoge notering? En vindt u het terecht dat uw publicatie op 1 staat? Natuurlijk ben ik heel erg blij met de toppositie in de H-index, maar nummer 1 sta je niet alleen. De New England Journal publicatie 2001 is wat mij betreft terecht als winnaar gekozen, daar dit een landelijke studie was waar chirurgisch Nederland massaal aan deelgenomen heeft. Deze studie was beleidsbepalend (radiotherapie kortdurend voor TME-chirurgie), heeft de prognose van de Nederlandse endeldarmkankerpatiënt met 10% doen toenemen en het recidiefpercentage tenminste gehalveerd. Voor chirurgisch Nederland en voor de Nederlandse kankerpatiënt is het een groot succes, wat blijvend bleek met een enorme organisatie er omheen en kwaliteitscontrole voor het eerst, dus best wel trots. Op nr. 1 sta je nogmaals niet alleen, dit is een inspanning geweest van velen, waarbij chirurgische kwaliteitscontrole een cruciaal onderdeel was. De studie heeft daarbij de structuur van zorg voor de endeldarmkankerpatiënt enorm gewijzigd. Van 43 naar 27% abdominoperineale resecties, betere preoperatieve bespreking van de patiënt en stagering en vooral betere interactie met de andere disciplines, zoals pathologie en radiotherapie. Dat was in feite de aanzet tot de Dutch Surgical Colorectal Audit en een belangrijke studie van de Dutch Colorectal Cancer Group. zoverre uniek dat hier patiënten aan deelnamen, de studie zijn oorsprong in Nederland had met een Nederlandse patiënten, derhalve een blijk van waartoe de Nederlandse oncologische gemeenschap in staat is. Welke publicatie zou er wat u betreft ook of zelfs meer terecht op 1 mogen? De Lancet Oncology publicatie over de Nederlandse D1-D2-studie was werkelijk de eerste kwaliteitsgecontroleerde studie in de wereld over de uitgebreidheid van lymfklierchirurgie bij maagkanker na eerdere publicaties in de Lancet in en de New England Journal in 99 4, waarbij ook deze studie voor de wereld beleidsbepalend is geweest en het bewijs heeft geleverd dat uitgebreide lymfklierchirurgie een betere prognose geeft. Wat vindt u van het peil van de chirurgische wetenschap in Nederland? Dat is voortreffelijk. In de Annals of Surgery bleek dat de vijfjaars citatie van chirurgisch oncologische publicaties het hoogst was in Nederland, op de tweede plaats de Verenigde Staten en op de derde plaats Zweden, simpel gezegd: wij staan aan de top. Dit komt door de goede samenwerking en kennelijk ook door de saamhorigheid en structuur in Nederland. Staat de groeiende marktwerking van de universiteiten écht zuivere wetenschap niet in de weg? Groeiende marktwerkingen staat niets in de weg en er zijn uit diverse universiteiten goede initiatieven genomen die navolging hebben gehad. Uw publicatie is uit 2001, is er de afgelopen 12 jaar echt niet iets nóg beters verschenen? Wat zegt dat? De publicatie is uit 2001, maar er zijn regelmatig updates geweest met nieuwe inzichten zoals Lancet Oncology met als eerste auteur Willem van Gijn. 1 En de publicatie op het gebied van borstkanker in de Lancet was ook in Prof. dr. Cock van de Velde 16 nederlands tijdschrift voor heelkunde - jaargang 22 - nummer 4 - juli 2013

17 Hebt u weleens onderzoek gedaan waar niks noemenswaardigs uitkwam, dat daardoor en door het 'hypegebrek' niet werd geaccepteerd door een wetenschappelijk blad, terwijl het wel een goed onderzoek was? Eerder genoemde zogenaamde TEAMstudie uit Nederland was niet direct practice changing, maar is wel in de Lancet gepubliceerd, doordat heel Nederland hier aan deelgenomen heeft. Omdat de leden uw publicatie als winnaar hebben uitgeroepen, stellen wij een omgekeerde beloning aan onze leden voor: uw eerstvolgende publicatie stuurt u naar ons blad, dat u als oud-hoofdredacteur toch na aan het hart moet liggen! Voor welk revolutionair onderzoek kunnen wij een plek reserveren? Revolutionair is image guided surgery, ook via moleculaire imaging, waarvoor net een ERC Advance Grant is toegekend van 2½ miljoen euro om bij borst- en endeldarmkanker beter te zien wat er met het gezwel onder invloed van preoperatieve behandeling gebeurt en dit ook peroperatief te kunnen monitoren met fluorescerende zich aan de tumor bindende stoffen. Ook dit is een enorme multidisciplinaire groepsinspanning, waarover wij als groep gaarne een publicatie in het NTvH zullen insturen. Literatuur 1. van Gijn W, Marijnen CA, Nagtegaal ID, Kranenbarg EM, Putter H, Wiggers T, Rutten HJ, Påhlman L, Glimelius B, van de Velde CJH; for the Dutch Colorectal Cancer Group. Preoperative radiotherapy combined with total mesorectal excision for resectable rectal cancer: 12-year follow-up of the multicentre randomised controlled TME trial. Lancet Oncol 2011;12(6): Songun I, Putter H, Kranenbarg EM, Sasako M, van de Velde CJH. Surgical treatment of gastric cancer: 15-year follow-up results of the randomised nationwide Dutch D1D2 trial. Lancet Oncol 2010;11(5): Bonenkamp J.J., Songun I., Hermans J., Sasako M., Welvaart K., Plukker J.T.M., Van Elk P., Obertop H., Gouma D.J., Taat C.W., Van Lanschot J., Meyer S., De Graaf P.W., Von Meyenfeldt M.F., Tilanus H., Van de Velde C.J.H. Randomised Comparison of Morbidity after D1 and D2 Dissection for Gastric Cancer in 996 Dutch Patients. The Lancet, 1995; 345: Bonenkamp JJ, Hermans J, Sasako M, van de Velde CJH for the Dutch Gastric Cancer Group. Extended lymph-node dissection for gastric cancer trial. New Engl J Med 1999;340(12): De meest invloedrijke Nederlandse chirurgische publicatie aller tijden Allemaal leuk en aardig die impact-indexen en aantallen citaties; het allerbelangrijkste is natuurlijk wat de leden vinden. Via een hypermoderne membersourcingsactie vroegen we u uw favoriet in te sturen. En dat hebben we geweten! Uit de vele inzendingen hebben wij een keurige top-5 hebben samengesteld, met als nipte winnaar... Ranking Artikel Preoperative Radiotherapy Combined with Total Mesorectal Excision for Resectable Rectal Cancer. Ellen Kapiteijn, M.D., Corrie A.M. Marijnen, M.D., Iris D. Nagtegaal, M.D., Hein Putter, Ph.D., Willem H. Steup, M.D., Ph.D., Theo Wiggers, M.D., Ph.D., Harm J.T. Rutten, M.D., Ph.D., Lars Pahlman, M.D., Ph.D., Bengt Glimelius, M.D., Ph.D., J. Han J.M. van Krieken, M.D., Ph.D., Jan W.H. Leer, M.D., Ph.D., and Cornelis J.H. van de Velde, M.D., Ph.D. for the Dutch Colorectal Cancer Group. N Engl J Med 2001; 345: A randomized trial comparing conventional and endovascular repair of abdominal aortic aneurysms. Prinssen M, Verhoeven EL, Buth J, Cuypers PW, van Sambeek MR, Balm R, Buskens E, Grobbee DE, Blankensteijn JD; Dutch Randomized Endovascular Aneurysm Management (DREAM)Trial Group. N Engl J Med. Preoperative chemoradiotherapy for esophageal or junctional cancer. van Hagen P, Hulshof MC, van Lanschot JJ, Steyerberg EW, van Berge Henegouwen MI, Wijnhoven BP, Richel DJ, Nieuwenhuijzen GA, Hospers GA, Bonenkamp JJ, Cuesta MA, Blaisse RJ, Busch OR, ten Kate FJ, Creemers GJ, Punt CJ, Plukker JT, Verheul HM, Spillenaar Bilgen EJ, van Dekken H, van der Sangen MJ, Rozema T, Biermann K, Beukema JC, Piet AH, van Rij CM, Reinders JG, Tilanus HW, van der Gaast A; CROSS Group. N Engl J Med May 31;366(22): doi: /NEJMoa Randomised controlled trial of single-dose antibiotic prophylaxis in surgical treatment of closed fractures: the Dutch Trauma Trial. Boxma H, Broekhuizen T, Patka P, Oosting H. Lancet Apr 27;347(9009): Efficacy of oral anticoagulants compared with aspirin after infrainguinal bypass surgery (The Dutch Bypass Oral anticoagulants or Aspirin study): a randomised trial Dutch Bypass Oral anticoagulants or Aspirin (BOA) Study Group. nederlands tijdschrift voor heelkunde - jaargang 22 - nummer 4 - juli

18 Wees enthousiast en werk gewoon hard Prof dr. Dirk Gouma heeft de op een na hoogste H-factor van alle chirurgen in Nederland. Hij vindt het natuurlijk leuk, maar relativeert tegelijkertijd: Een hoge H-index is ook vooral iets van leeftijd: hij wordt vanzelf per jaar hoger. Door: Geert Kazemier Professor Gouma, u hebt de op een na hoogste H-factor van alle chirurgen in Nederland. Wist u dat? Nee, ik wist wel dat mijn H-index 64 is en dat dit relatief hoog is. Tijdens de jaargesprekken met alle stafleden in het AMC is de H-index een van de parameters voor onderzoeksoutput en door die gesprekken weet ik dat die bij de meerderheid van onze stafchirurgen ongeveer 30 is. Ik heb geen idee hoe die score in andere centra is. Het is niet iets dat je in de dagelijkse patiëntenzorg en onderzoek bezighoudt. Overigens is het wel handig te realiseren dat de H-index ook enorme beperkingen heeft en niet altijd iets zegt over de kwaliteit van het onderzoek cq de onderzoeker. Ik heb enerzijds een spannend, nieuw experimenteel onderzoek gedaan met weinig citaties (iets wat beslissend is voor de index) en anderzijds scoren sommige internationale concensus statements, bijvoorbeeld de definitie van Gastric Delayed Empyting na Whippleoperaties, wel zeer hoog, maar die kunnen nauwelijks onderzoek genoemd worden. Daarbij scoren publicaties in de NEJM en Lancet altijd hoog. Hoe is het zo gekomen dat u zo succesvol bent in het doen van wetenschappelijk onderzoek? Een hoge H-index is ook vooral iets van leeftijd: hij wordt vanzelf per jaar hoger. Oud worden (64) helpt dus enorm. De basis voor succesvol onderzoek - wat dat ook moge zijn - is voor mij vooral het enthousiasme voor het vak, de vraagstellingen die daaruit voortkomen en behoefte deze vragen via klinisch of experimenteel onderzoek op te lossen. Dat begint vaak dus niet met "science", maar gewoon met een (retrospectieve) analyse waarom bepaalde behandelingen wel of niet tot goede resultaten leiden. Dit heb ik bijvoorbeeld met percutane galwegdrainage gedaan en dan volgen vanzelf nieuwe vragen. Dat leidt tot vervolgonderzoek, zoals RCTs of experimenteel onderzoek. Als dat onderzoek eenmaal op gang is, zijn het vooral de nieuwe onderzoekers die iedere keer weer iets toevoegen. Kortom, kritische jonge onderzoekers zijn cruciaal voor een goede onderzoekslijn. Wat zijn de drie grootste succesfactoren? Enthousiasme en gemotiveerd zijn voor een bepaald onderzoek, een bepaalde vraagstelling en dan vooral hard werken. Van evident belang is een omgeving waar veel onderzoek gedaan wordt, zoals in het AMC chirurgie op G4 zijn ongeveer 40 onderzoekers, die elkaar begeleiden en motiveren. Daarnaast is het verstandig te participeren in een rijdende trein, dus in een onderzoeksgebied dat reeds gestart is. Bijvoorbeeld door nu deel te Prof. dr. Dirk Gouma nemen aan een HPB-onderzoek in het AMC bij Van Gulik of bijvoorbeeld in een onderzoek in de Pancreatitis Werkgroep, maar dan wel kritisch ten opzichte van de ervaren omgeving. Is het onderzoeksklimaat in Nederland goed in vergelijking met de rest van de wereld? Het onderzoeksklimaat is hier uitstekend voor klinisch onderzoek en multicenter RCTs. De Pancreatitis Werkgroep Nederland is een uitstekend voorbeeld en andere deelgebieden volgen. Nederland is zo klein dat we elkaar nodig hebben. Er is daarbij een goede sfeer voor samenwerking binnen de NVvH ontstaan. Iedereen ziet de meerwaarde en dat leidt tot goede resultaten, zie het stuk van Marc Besselink waarin de Nederlandse 18 nederlands tijdschrift voor heelkunde - jaargang 22 - nummer 4 - juli 2013

19 output geanalyseerd is. Een ander belangrijk voordeel is dat wij in Nederland RCTs kunnen verrichten waarbij een chirurgische interventie vergeleken wordt met bijvoorbeeld een endoscopische behandeling, dus door een andere discipline zoals de drainage bij de chronische-pancreatitis-trial of de achalasie-trial (beide in de NEJM terecht gekomen trouwens). Naar mijn idee is echter het onderzoeksklimaat voor experimenteel of basaal chirurgisch onderzoek minder goed dan bijvoorbeeld in de VS, omdat wij te weinig laboratoria hebben en misschien ook financieel te weinig mogelijkheden, althans als ik het vergelijk met wat in het verleden voor mij mogelijk was in Houston. Wat is naar uw idee de meest invloedrijke Nederlandse chirurgische studie? Hangt er vanaf wat je met invloedrijk bedoelt. Voor de verbetering van de kwaliteit van de rectumchirurgie in heel Nederland is de TME-studie (NEJM) van cruciaal belang gebleken. De probiotica-trial in de Lancet is belangrijk geweest voor de gevolgen van de uitvoering van onderzoek. En tot slot is de SURPASS-trial in de NEJM en dus de introductie van een checklist in alle ziekenhuizen in Nederland, belangrijk geweest voor het dagelijks werk. Staat het onderzoeksklimaat onder druk door de huidige financiële situatie in Nederland? Ja, er is een lage kans op succes bij het NWO: deze was ongeveer 8% en het wordt niet beter. Er zijn daarnaast op dit moment geen mogelijkheden via het ziekenhuisbudget. De focus moet nu op Europese aanvragen via Brussel. Wat zijn uw geheime tips voor jonge onderzoekers op weg naar de top? Solliciteer bij een goede onderzoeksgroep, stap in de lopende trein. Eenvoudige tip: wees enthousiast en werk gewoon hard. Communiceer veel met andere onderzoekers en je begeleider, maar blijf ook kritisch naar je begeleider vanwege mogelijke bias. Lees ook nieuw (experimenteel) onderzoek uit andere gebieden en extrapoleer dat naar je eigen onderzoek. Lees vooral ook het "methods"-gedeelte, want dat wordt vaak overgeslagen. Gebruik congressen voor overleg met andere groepen en "meet the editor"-sessies. Lees het boek "promoveren doe je zo" of volg een cursus statistiek en epidemiologie. De beste publicaties naar aanleiding van presentaties op de Chirurgendagen Onderzoeksabstracts worden veelvuldig ingezonden voor presentatie op de jaarlijkse Chirurgendagen of het Najaarscongres van de vereniging. Een aanzienlijk deel hiervan verschijnt uiteindelijk als volledige publicatie 1. Wij identificeerden de abstracts die uiteindelijk resulteerden in een publicatie in tijdschriften met de hoogste impact. V.E. de Meijer, S.P. Knops, J. van Dongen, B.M. Eyck, W.J. Vles. Afdeling Heelkunde, Ikazia Ziekenhuis, Rotterdam. Er werd een database samengesteld van alle ingezonden abstracts van het Najaarscongres 2007 tot en met de Chirurgendagen van Op 3 juni 2013 werd in de PubMed Central (US National Library of Medicine, National Institutes of health) database gezocht op auteursnaam en abstracttitel ten einde eventuele corresponderende manuscripten te identificeren. De vijfjaars Impact Factor (2011, ISI Web of Knowledge SM Journal Citation Reports ) van de tijdschriften werd opgezocht en de top-artikelen werden geïdentificeerd. Vervolgens werd eveneens op 3 juni 2013 per top-artikel het aantal citaties sinds publicatiedatum opgezocht in de ISI Web of Knowledge SM databases (Web of Science, BIOSIS Citation Index, Chinese Science Citation Database en Data Citation Index). Van de in totaal 2174 ingezonden abstracts werden er uiteindelijk 761 gevonden als publicatie via PubMed Central (58%). De acht beste artikelen werden gepubliceerd in New England Journal of Medicine (vijfjaars Impact Factor ), Lancet (vijfjaars Impact Factor ) en JAMA (vijfjaars Impact Factor ) (Tabel 1, zie pagina 20). Het betrof hierbij vijf gerandomiseerd gecontroleerde studies, één systematische review en meta-analyse, één post-hoc analyse van een eerder gepubliceerde, gerandomiseerde, gecontroleerde studie en één prospectieve, niet-gerandomiseerde interventiestudie. Alle studies kwamen uit de academie. Het aantal citaties per jaar varieerde tussen de 11 en 69 keer. Concluderend werd er een top-8 samengesteld van beste chirurgische publicaties van Nederlandse bodem resulterend uit presentatie op de Chirurgendagen of het Najaarscongres Deze artikelen werden gemiddeld 40 keer per jaar geciteerd. Omdat Impact Factor en aantal citaties slechts surrogaatmarkers voor kwaliteit zijn, blijft het aan de lezer om te bepalen welke studie het meest invloedrijk is. Literatuur 1. De Meijer VE, Knops SP, Van Dongen J, Eyck BM, Vles WJ. Het lot van abstracts ingezonden voor presentatie op de chirurgendagen. Abstract, gepresenteerd tijdens de Chirurgendagen 2013, Veldhoven, 30 mei nederlands tijdschrift voor heelkunde - jaargang 22 - nummer 4 - juli

20 Congres Eerste auteur Affiliatie Titel Tijdschrift Referentie Citaties (Totaal) Citaties (per jaar) CD-2008 Besselink MG UMCU Probiotic prophylaxis in predicted severe acute pancreatitis: a randomised, doubleblind, placebo-controlled trial ND-2008 Met R AMC Diagnostic performance of computed tomography angiography in peripheral arterial disease: a systematic review and meta-analysis CD-2009 Moers C UMCG Machine perfusion or cold storage in deceased-donor kidney transplantation CD-2010 van UMCU A step-up approach or open necrosectomy Santvoort for necrotizing pancreatitis HC CD-2010 De Bruin JL VUMC Long-term outcome of open or endovascular repair of abdominal aortic aneurysm CD-2010 De Vries EN AMC Effect of a comprehensive surgical safety system on patient outcomes CD-2012 Van Hagen P EMC Preoperative chemoradiotherapy for esophageal or junctional cancer CD-2012 Van de Water W LUMC Association between age at diagnosis and disease-specific mortality among postmenopausal women with hormone receptor-positive breast cancer Lancet 2008;371:(9613): JAMA 2009:301(4): N Engl J 2009;360(1): Med N Engl J 2010;362(16): Med N Engl J 2010;362(20): Med N Engl J 2010;363(20): Med N Engl J 2012;366(22): Med JAMA 2012;307(6): Tabel 1: Beste chirurgische publicaties resulterend uit presentatie op de Chirurgendagen (CD = Chirurgendagen; ND = Najaarsdag.) De TME-studie heeft als een katalysator gewerkt voor het ontstaan van de differentiatie tot colorectaal chirurg Nederland heeft een internationale naam opgebouwd als land waar goede studies gerealiseerd kunnen worden. Veel chirurgen zijn het er wel over eens dat de TME-studie hier een van de eerste voorbeelden van was. Een gesprek met Klaas Havenga, Harm Rutten en Hans de Wilt over een trial die eigenlijk over de kwaliteit van de chirurgie en het belang van lange termijnresultaten ging. Door: Koen Talsma Volgens Klaas Havenga, chirurg in het UMC Groningen, was de TME (total mesorectal excision) studie de eerste trial die Nederland echt op de kaart heeft gezet als chirurgisch trial-land : Er wordt wereldwijd geen praatje gehouden over het rectumcarcinoom zonder dat deze studie geciteerd wordt. De hele wereld is hier jaloers op, alleen in Zweden lukt het ongeveer om multicenter trials van dergelijke omvang op te zetten. Door het invoeren van de TME na 1994 is in Nederland het 20 nederlands tijdschrift voor heelkunde - jaargang 22 - nummer 4 - juli 2013

Japans-Nederlandse wetenschappelijke publicaties. Paul op den Brouw, 3 juli 2014, meer informatie: www.ianetwerk.nl

Japans-Nederlandse wetenschappelijke publicaties. Paul op den Brouw, 3 juli 2014, meer informatie: www.ianetwerk.nl Japans-Nederlandse wetenschappelijke publicaties Paul op den Brouw, 3 juli 2014, meer informatie: www.ianetwerk.nl Samenvatting Elf Japanse top-onderzoeksuniversiteiten spraken tijdens zijn bezoek aan

Nadere informatie

Onderzoeksresultaten transparantie en openbaarheid

Onderzoeksresultaten transparantie en openbaarheid Onderzoeksresultaten transparantie en openbaarheid Peter W de Leeuw Afd. Interne Geneeskunde, azm, Maastricht en Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde Uitgangspunten Rapportage van resultaten van (biomedisch)

Nadere informatie

Evidence zoeken @ WWW

Evidence zoeken @ WWW Evidence zoeken @ WWW Dirk Ubbink Evidence Based Surgery 2011 Informatie Jaarlijks: >20.000 tijdschriften en boeken MEDLINE: >6.700 tijdschriften Jaarlijks 2 miljoen artikelen gepubliceerd 5500 publicaties

Nadere informatie

Citatie analyse Walaeus Bibliotheek (LUMC) 2014

Citatie analyse Walaeus Bibliotheek (LUMC) 2014 Citatie analyse Walaeus Bibliotheek (LUMC) 2014 Dit is de algemene introductie citatie analyse, bedoeld voor onderzoekers en academici die interesse hebben in het publiceren van een (wetenschappelijk)

Nadere informatie

Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review. Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2

Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review. Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2 Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2 Toelichting bij de criteria voor het beoordelen van de kwaliteit van een

Nadere informatie

Radiofrequente ablatie van lokaal doorgegroeide alvleesklierkanker

Radiofrequente ablatie van lokaal doorgegroeide alvleesklierkanker Radiofrequente ablatie van lokaal doorgegroeide alvleesklierkanker lokale verbranding van de alvleeskliertumor Doel Het doel van de studie is te onderzoeken of radiofrequente ablatie (RFA) gevolgd door

Nadere informatie

5.4 Gastro-intestinaal

5.4 Gastro-intestinaal 5.4 Gastro-intestinaal 5.4.1 Indicator: Deelname aan de Dutch UpperGI Cancer Audit (DUCA) De mortaliteit en morbiditeit van de chirurgische behandeling van slokdarmkanker heeft de laatste jaren veel aandacht

Nadere informatie

Ontwikkelen van een Cochrane Systematic Review over interventies

Ontwikkelen van een Cochrane Systematic Review over interventies Ontwikkelen van een Cochrane Systematic Review over interventies 22 en 23 Maart 2016 Bestemd voor personen die in het kader van de Cochrane Collaboration een systematische review over interventies gaan

Nadere informatie

(Neo)adjuvante chemotherapie bij het rectumcarcinoom. Prof.dr. Kees Punt afd. Medische Oncologie AMC Amsterdam

(Neo)adjuvante chemotherapie bij het rectumcarcinoom. Prof.dr. Kees Punt afd. Medische Oncologie AMC Amsterdam (Neo)adjuvante chemotherapie bij het rectumcarcinoom Prof.dr. Kees Punt afd. Medische Oncologie AMC Amsterdam Adjuvante chemotherapie bij rectumcarcinoom in Nederland Geloof Gewoonte Evidence-based medicine

Nadere informatie

Q&A Kwaliteitsvenster - Communicatie

Q&A Kwaliteitsvenster - Communicatie Q&A Kwaliteitsvenster - Communicatie Q Wat is het Kwaliteitsvenster? A Het Kwaliteitsvenster geeft patiënten op een heldere en eenduidige manier inzicht in de ziekenhuisbrede kwaliteit van zorg. Aan de

Nadere informatie

Systematic Reviews Dr. Hester Vermeulen

Systematic Reviews Dr. Hester Vermeulen Systematic Reviews Dr. Hester Vermeulen Amsterdam School of Health Professionals / HvA Amsterdam Kwaliteit en Proces Innovatie / AMC Amsterdam Goede zorg Effectief Doelmatig Veilig Tijdig Toegankelijk

Nadere informatie

DICA in het kort. DSCA-Congres 2011 goed bezocht. Actueel #01 2011. Page 1 / 5

DICA in het kort. DSCA-Congres 2011 goed bezocht. Actueel #01 2011. Page 1 / 5 Actueel #01 2011 DICA is een betrouwbaar meetsysteem dat inzicht geeft in de kwaliteit van zorg en verbeterpunten aanwijst. Deze nieuwsbrief informeert u over ontwikkelingen op dit gebied. Op dit moment

Nadere informatie

Op weg naar perfectie: Hoe om te gaan met de informatie? Theo Wiggers Amsterdam, 25 juni 2013

Op weg naar perfectie: Hoe om te gaan met de informatie? Theo Wiggers Amsterdam, 25 juni 2013 Op weg naar perfectie: Hoe om te gaan met de informatie? Theo Wiggers Amsterdam, 25 juni 2013 Perfectie Verschil in kwaliteit onvoldoende klinische data voor vergelijken uitkomsten Perfectie = klassieke

Nadere informatie

Normering Chirurgische Behandelingen

Normering Chirurgische Behandelingen Normering Chirurgische Behandelingen Versie 1.0 Januari 2011 I. Inleiding De Nederlandse Vereniging voor Heelkunde (NVvH) is de beroepsvereniging van chirurgen in Nederland. In de NVvH participeren zeven

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord prof. dr. P.H. Dejonckere bij de eerste druk 10. Woord vooraf bij de tweede, geheel herziene druk 12

Inhoud. Voorwoord prof. dr. P.H. Dejonckere bij de eerste druk 10. Woord vooraf bij de tweede, geheel herziene druk 12 Inhoud Voorwoord prof. dr. P.H. Dejonckere bij de eerste druk 10 Woord vooraf bij de tweede, geheel herziene druk 12 1 Inleiding 14 1.1 Wat is evidence-based handelen? 14 1.2 Evidentie in de logopedie

Nadere informatie

2009 over de Universit Feiten en cijfers air Medische Centra

2009 over de Universit Feiten en cijfers air Medische Centra In één oogopslag Feiten en cijfers over de Universitair Medische Centra 2009 Bronvermelding: voor deze uitgave zijn de meest recente gegevens gebruikt van Prismant, Price Waterhouse Coopers, VSNU en NFU.

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 30 juni 2011 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 30 juni 2011 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EH Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Bij gebrek aan bewijs

Bij gebrek aan bewijs Bij gebrek aan bewijs kennis is macht! internet in de spreekkamer P.A. Flach Bedrijfsarts Arbo- en milieudienst RuG 09-10-2006 1 3 onderdelen 1. Wat is EBM 2. Zoeken in PubMed 3. Beoordelen van de resultaten

Nadere informatie

Kritische reflectie over alternatieve geneeswijzen voor rugpijn

Kritische reflectie over alternatieve geneeswijzen voor rugpijn Kritische reflectie over alternatieve geneeswijzen voor rugpijn N. Fraeyman Maart 2012 1 Scope van de presentatie 1. Afbakening van het onderwerp 2. Alternatieve therapieën en rugpijn 3. Bestuderen van

Nadere informatie

Sciatica MED Trial resultaten na 1 jaar

Sciatica MED Trial resultaten na 1 jaar Sciatica MED Trial resultaten na 1 jaar Micro endoscopische operatie (buisjesmethode) voor lage rughernia minder effectief U doet mee aan de Sciatica MED Trial, het doelmatigheidsonderzoek naar de behandeling

Nadere informatie

Dutch Upper GI Cancer Audit (DUCA)

Dutch Upper GI Cancer Audit (DUCA) Dutch Upper GI Cancer Audit (DUCA) Beschrijving Dit overzicht toont de kwaliteitsindicatoren welke per 1 april 2014 ontsloten zullen worden in het kader van het getrapte transparantiemodel van DICA. De

Nadere informatie

Dutch Surgical Colorectal Audit (DSCA)

Dutch Surgical Colorectal Audit (DSCA) Dutch Surgical Colorectal Audit (DSCA) Beschrijving Dit overzicht toont de kwaliteitsindicatoren welke per 1 april 2014 ontsloten zullen worden in het kader van het getrapte transparantiemodel van DICA.

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING In het eerste gedeelte van dit proefschrift worden verschillende coagulatie instrumenten tijdens laparoscopische ingrepen geëvalueerd ter voorkoming van bloedingen en gerelateerde

Nadere informatie

Welke behandeling voor obese type 2 patiënten? Gewoon insuline?

Welke behandeling voor obese type 2 patiënten? Gewoon insuline? Welke behandeling voor obese type 2 patiënten? Gewoon insuline? Joost Hoekstra, internist, AMC Potentiële belangenverstrengeling Klinische Diabetologie AMC ontvangt sponsoring van cq doet projecten met

Nadere informatie

Concentreren moet, maar mag niet

Concentreren moet, maar mag niet Concentreren moet, maar mag niet M. Hogervorst Chirurg Gelre Ziekenhuizen disclosure Spreker is intensief betrokken geweest bij de mislukte fusie poging in stedendriehoek Gelderland en slaapt er nog regelmatig

Nadere informatie

Echogeleide chirurgie voor mammacarcinoom

Echogeleide chirurgie voor mammacarcinoom Echogeleide chirurgie voor mammacarcinoom Een prospectief gerandomiseerd onderzoek N.M.A. Krekel M.H. Haloua M.P. van den Tol S. Meijer Chirurgische oncologie VU Universitair Medisch Centrum Incidentie

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF Dutch Surgical Colorectal Audit

NIEUWSBRIEF Dutch Surgical Colorectal Audit NIEUWSBRIEF Dutch Surgical Colorectal Audit In deze editie: Een spannend kwartaal! Een spannend kwartaal Nieuw op de DSCA-website Naar de eerste DSCAjaarrapportage Methodologische adviesraad geïnstalleerd

Nadere informatie

Betreft: procedure selectie en erkenning expertise centra voor zeldzame ziekten Nederland

Betreft: procedure selectie en erkenning expertise centra voor zeldzame ziekten Nederland Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Minister E.I. Schippers Postbus 20350 2500 EJ Den Haag Aan de Nederlandse Federatie van Universitaire Medische Centra (NFU) T.a.v. de heer mr. J. Landman

Nadere informatie

NABON Breast Cancer Audit (NBCA)

NABON Breast Cancer Audit (NBCA) NABON Breast Cancer Audit (NBCA) Beschrijving Dit overzicht toont de kwaliteitsindicatoren welke per 1 april 2014 ontsloten zullen worden in het kader van het getrapte transparantiemodel van DICA. De ontsluiting

Nadere informatie

Evidence Based Practice in de alledaagse praktijk. Definitie EBP 16-4-2015

Evidence Based Practice in de alledaagse praktijk. Definitie EBP 16-4-2015 Evidence Based Practice in de alledaagse praktijk Lies Braam, verpleegkundig specialist neurologie 26 maart 2015 V &VN neurocongres Definitie EBP Bij EBP gaat het om klinische beslissingen op basis van

Nadere informatie

Inventarisatie opbouw en toetsing master jaar 3

Inventarisatie opbouw en toetsing master jaar 3 Inventarisatie opbouw en toetsing master jaar 3 Inleiding In het laatste jaar van de opleiding staan de semi-arts stage/oudste co-schap en de wetenschappelijke stage op het programma. Tijdens de semi-arts

Nadere informatie

Informatie betreffende wetenschappelijk onderzoek getiteld:

Informatie betreffende wetenschappelijk onderzoek getiteld: Informatie betreffende wetenschappelijk onderzoek getiteld: Kunststof matje versus geen matje voor navelbreuken: een dubbel blind, prospectief gerandomiseerd onderzoek Engelse titel: Mesh versus suture

Nadere informatie

N I E U W S B R I E F Dutch Surgical Colorectal Audit

N I E U W S B R I E F Dutch Surgical Colorectal Audit N I E U W S B R I E F Dutch Surgical Colorectal Audit In deze editie: Laatste nieuws DSCA congres Mijn DSCA voortaan wekelijks geactualiseerd Mijn DSCA levert percentage heroperaties Nodig de opblaas-darm

Nadere informatie

Factsheet Indicatoren Melanoom (DMTR) DMTR 2015 [2015.4.ZIN besluit verwerkt; 05-11- 2015]

Factsheet Indicatoren Melanoom (DMTR) DMTR 2015 [2015.4.ZIN besluit verwerkt; 05-11- 2015] Factsheet Indicatoren Melanoom (DMTR) DMTR [.4.ZIN besluit verwerkt; 0511] Beschrijving Indicatoren Registratie gestart: Medio 2013 Naar aanleiding van eerder gemaakte afspraken vindt de behandeling van

Nadere informatie

Evidence Based Care coaching Ann Van den Bruel Academic Clinical Lecturer, University of Oxford

Evidence Based Care coaching Ann Van den Bruel Academic Clinical Lecturer, University of Oxford Evidence Based Care coaching Ann Van den Bruel Academic Clinical Lecturer, University of Oxford Evidence Based Medicine 1 Evidence Based Medicine Levels of Evidence for Eminence-based medicine Level I:

Nadere informatie

Verschillendedesigns beantwoorden verschillende vragen

Verschillendedesigns beantwoorden verschillende vragen Verschillendedesigns beantwoorden verschillende vragen Zelf echo s uitvoeren bij IVF Hoe betrouwbaar zijn de beelden? Hoe vaak worden vrouwen zwanger? Hoe voelende koppelszicherbij? Watkosthet? 1 Hoe betrouwbaar

Nadere informatie

Wat zijn feiten en cijfers rond geneesmiddelenonderzoek?

Wat zijn feiten en cijfers rond geneesmiddelenonderzoek? Deze kaart geeft een overzicht van beschikbare feiten en geneesmiddelenonderzoek. De kaart is tot stand gekomen op basis van literatuuronderzoek, interviews en denksessies met deskundigen. Met dank aan

Nadere informatie

Uitkomst van zorg registraties;

Uitkomst van zorg registraties; C O N G R E S Dutch Surgical Colorectal Audit 2 010 2e aankondiging: Uitkomst van zorg registraties; transparantie, keuzes en kwaliteit van zorg 27 & 28 april 2010 St. Olofskapel NH Barbizon Palace Hotel

Nadere informatie

evaluating the effectiveness of an e- learning based clinically integrated basic EBM course Sjors Coppus Ben Willem Mol

evaluating the effectiveness of an e- learning based clinically integrated basic EBM course Sjors Coppus Ben Willem Mol A cluster randomised controlled trial evaluating the effectiveness of an e- learning based clinically integrated basic EBM course Namens de EU-EBM EBM Unity Sjors Coppus Ben Willem Mol Vaardigheidstest

Nadere informatie

Factsheet NABON Breast Cancer Audit (NBCA)

Factsheet NABON Breast Cancer Audit (NBCA) Factsheet NABON Breast Cancer Audit () [1.0.; 15-09-] Registratie gestart: 2011 Als algemene voorwaarde voor het meenemen van een patiënt in de berekening van de kwaliteitsindicatoren is gesteld dat ten

Nadere informatie

Remgeldeffecten van het verplichte eigen risico in de zvw

Remgeldeffecten van het verplichte eigen risico in de zvw Remgeldeffecten van het verplichte eigen risico in de zvw Rudy Douven en Hein Mannaerts Ingezonden brief naar aanleiding van Is de Zorgverzekeringswet een succes? In TPEdigitaal 4(1) pp. 1-24 Wynand van

Nadere informatie

CoRPS. 'Cancer survivorship' onderzoek in Zuid Oost Nederland: van epidemiologische bevindingen naar interventies

CoRPS. 'Cancer survivorship' onderzoek in Zuid Oost Nederland: van epidemiologische bevindingen naar interventies 'Cancer survivorship' onderzoek in Zuid Oost Nederland: van epidemiologische bevindingen naar interventies Center of Research on Psychology in Somatic diseases Lonneke van de Poll Franse, Integraal Kankercentrum

Nadere informatie

Waarom is een nieuw tijdschrift nodig?

Waarom is een nieuw tijdschrift nodig? Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. De gegevens naar buiten brengen - een nieuw online wetenschappelijk

Nadere informatie

Belangen spreker. Kwaliteitsregistratie: het werkt! 1-11-2013. Marc van Tilburg chirurg 30 oktober 2013

Belangen spreker. Kwaliteitsregistratie: het werkt! 1-11-2013. Marc van Tilburg chirurg 30 oktober 2013 --23 Kwaliteitsregistratie: het werkt! Marc van Tilburg chirurg 3 oktober 23 Belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Geen Voor bijeenkomst

Nadere informatie

Hoofdstuk 1. Inleiding.

Hoofdstuk 1. Inleiding. 159 Hoofdstuk 1. Inleiding. Huisartsen beschouwen palliatieve zorg, hoewel het maar een klein deel van hun werk is, als een belangrijke taak. Veel ongeneeslijk zieke patiënten zijn het grootse deel van

Nadere informatie

Samenvatting Beleidsplan Kwaliteit 2015-2017

Samenvatting Beleidsplan Kwaliteit 2015-2017 Samenvatting Beleidsplan Kwaliteit 2015-2017 Inleiding De Nederlandse Vereniging voor Urologie (NVU) heeft als doel kwaliteitsverbetering te bewerkstelligen bij iedere uroloog ten gunste van iedere patiënt.

Nadere informatie

Selectief contracteren? Prima, maar beperk mijn keuzevrijheid niet! Verzekerden en verzekeraars over selectief contracteerbeleid

Selectief contracteren? Prima, maar beperk mijn keuzevrijheid niet! Verzekerden en verzekeraars over selectief contracteerbeleid Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Romy Bes, Anne Brabers, Margreet Reitsma-van Rooijen en Judith de Jong. Selectief contracteren? Prima, maar beperk mijn

Nadere informatie

Figuur overgenomen uit Value Based Healthcare prijsinschrijvingsdocumentatie van The Decision institute die hier ook opleidingen voor aanbieden.

Figuur overgenomen uit Value Based Healthcare prijsinschrijvingsdocumentatie van The Decision institute die hier ook opleidingen voor aanbieden. De waardebepaling van nieuwe producten en services in de zorg Het beantwoorden van de vraag of nieuwe producten en services in de zorg daadwerkelijk meerwaarde brengen is niet gemakkelijk. Er is een levendige

Nadere informatie

Aanvraag gegevens bij de DSCA (dd.08-11-2012)

Aanvraag gegevens bij de DSCA (dd.08-11-2012) Aanvraag gegevens bij de DSCA (dd.08-11-2012) Gegevens Aanvragers: Drs. Verena N.N.Kornmann (Heelkunde; St.Antoniusziekenhuis, Nieuwegein) Dr. Anke B. Smits (Heelkunde; St.Antoniusziekenhuis, Nieuwegein)

Nadere informatie

Survivor ship care Zorg na de diagnose en behandeling van kanker Ellen Passchier, RN MSc.

Survivor ship care Zorg na de diagnose en behandeling van kanker Ellen Passchier, RN MSc. Survivor ship care Zorg na de diagnose en behandeling van kanker Ellen Passchier, RN MSc. INhoud Toename overleving meer patienten leven langer met kanker Effecten en behoeften na kankerbehandeling? Survivorship

Nadere informatie

Literatuuronderzoek. Hoe lang mag een waaknaald blijven zitten?

Literatuuronderzoek. Hoe lang mag een waaknaald blijven zitten? HOGESCHOOL VAN AMSTERDAM Literatuuronderzoek Hoe lang mag een waaknaald blijven zitten? Michelle Entius 500635128 LV13-3IKZ1 Stagebegeleiders: Anetha van Waveren Samantha Carrot Literatuuronderzoek Inhoudsopgave

Nadere informatie

hoofd- halsaandoeningen in de beste chirurgische handen

hoofd- halsaandoeningen in de beste chirurgische handen hoofd- halsaandoeningen in de beste chirurgische handen Kwaliteit in de behandeling van aandoeningen in het hoofd-halsgebied (n.a.v. de Hoofd-Hals enquête gehouden onder de Nederlandse chirurgen 2005)

Nadere informatie

Factsheet Indicatoren CVA (CVAB) 2016

Factsheet Indicatoren CVA (CVAB) 2016 Factsheet en CVA (CVAB) 2016 Registratie gestart: 2014 In- en exclusiecriteria Definities: - CVA (Beroerte): intracerebrale bloeding of herseninfarct. - Intracerebrale bloeding: spontane bloeding in het

Nadere informatie

Rob Heerdink Universitair Hoofddocent Klinische Farmacoepidemiologie Universiteit Utrecht

Rob Heerdink Universitair Hoofddocent Klinische Farmacoepidemiologie Universiteit Utrecht Hoe vertaal ik resultaten uit de medische literatuur en richtlijnen naar de dagelijkse praktijk? Interpretatie van resultaten van geneesmiddelenonderzoek Rob Heerdink Universitair Hoofddocent Klinische

Nadere informatie

Cognitive self-therapy A contribution to long-term treatment of depression and anxiety

Cognitive self-therapy A contribution to long-term treatment of depression and anxiety Cognitive self-therapy A contribution to long-term treatment of depression and anxiety Uitgave in de RGOc-reeks, nummer 12 Copyright 2006 Peter C.A.M. den Boer, Groningen Cognitive self-therapy. A contribution

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 22 maart 2011 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 22 maart 2011 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 2050 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 40 79 11 F 070 40 78

Nadere informatie

NABON Breast Cancer Audit (NBCA)

NABON Breast Cancer Audit (NBCA) NABON Breast Cancer Audit (NBCA) Beschrijving Dit overzicht toont de kwaliteitsindicatoren welke per 1 april 2014 ontsloten zullen worden in het kader van het getrapte transparantiemodel van DICA. De ontsluiting

Nadere informatie

Behandeling van het acute herseninfarct

Behandeling van het acute herseninfarct Behandeling van het acute herseninfarct VPL symposium 14-03-2014 Puck Fransen, onderzoeker neurologie, Erasmus MC Inhoud Achtergrond (epidemiologie/etiologie) Behandeling endovasculaire behandeling Huidige

Nadere informatie

Leidraad beoordelingen behandelingen tot verzekerde pakket door Kenniscentrum GGZ van Zorgverzekeraars Nederland

Leidraad beoordelingen behandelingen tot verzekerde pakket door Kenniscentrum GGZ van Zorgverzekeraars Nederland Leidraad beoordelingen behandelingen tot verzekerde pakket door Kenniscentrum GGZ van Zorgverzekeraars Nederland Mei 2014 Aanleiding Het CVZ beschrijft in het Rapport geneeskundige GGZ deel 2 de begrenzing

Nadere informatie

KWALITEITSINDICATOREN VOOR ONCOLOGIE: INVASIEVE BORSTKANKER (2007-2008)

KWALITEITSINDICATOREN VOOR ONCOLOGIE: INVASIEVE BORSTKANKER (2007-2008) KWALITEITSINDICATOREN VOOR ONCOLOGIE: INVASIEVE BORSTKANKER (2007-2008) Algemene informatie In dit rapport vindt U de resultaten van de kwaliteitsindicatoren voor borstkankertumoren van AZNikolaas. Hierbij

Nadere informatie

Europese toppositie voor Management onderzoek van Erasmus Universiteit Rotterdam

Europese toppositie voor Management onderzoek van Erasmus Universiteit Rotterdam Persbericht Europese toppositie voor Management onderzoek van Erasmus Universiteit Rotterdam Belang van managementonderzoek In een onlangs verschenen rapport*) van de Rijksuniversiteit Leiden is de kwaliteit

Nadere informatie

Geachte heer, mevrouw,

Geachte heer, mevrouw, DIRECT trial Behandeling van persisterende klachten en recidieven bij diverticulitis: Operatief versus Conservatief. EEN GERANDOMISEERDE MULTICENTRISCHE KLINISCHE TRIAL Geachte heer, mevrouw, Uw behandelend

Nadere informatie

Factsheet Indicatoren Bariatrische chirurgie (DATO)

Factsheet Indicatoren Bariatrische chirurgie (DATO) Factsheet en Bariatrische chirurgie (DATO) DATO 2014 [2.0.; 10102014] Registratie gestart: 1 januari 2014 Type Uitvraag over Bron Nr. indicator (jaar) 1 Aantal primaire bariatrische ingrepen per ziekenhuislocatie.

Nadere informatie

Kenniscentrum patiëntenlogistiek VUmc-VU

Kenniscentrum patiëntenlogistiek VUmc-VU Kenniscentrum patiëntenlogistiek VUmc-VU Prof. Dr. Ger Koole Hoogleraar Optimalisatie van Bedrijfsprocessen VU, Faculteit der Exacte Wetenschappen Wat is er al gebeurd: een terugblik (1) Deelname VUmc

Nadere informatie

chirurgische behandeling van kanker

chirurgische behandeling van kanker chirurgische behandeling van kanker p1 chirurgische behandeling van kanker p2 geen how I do it p3 wet van de afnemende meeropbrengst 2009 p4 chirurgische oncologie trends laatste 100 jaar meer is beter

Nadere informatie

Huisarts of hometrainer?

Huisarts of hometrainer? Huisarts of hometrainer? In het literatuuroverzicht werden zes studies opgenomen. Vier studies onderzochten het effect van training op ziekteverzuim, drie daarvan bestudeerden tevens de effecten op klachten

Nadere informatie

Samenvatting. Effectiviteit van ergotherapie: stand van zaken

Samenvatting. Effectiviteit van ergotherapie: stand van zaken Samenvatting Effectiviteit van ergotherapie: stand van zaken Ergotherapie is een paramedisch beroep dat gericht is op het verbeteren van het zelfstandig functioneren door het individu in de voor die persoon

Nadere informatie

Vlaams Indicatorenproject VIP²: Kwaliteitsindicatoren Borstkanker

Vlaams Indicatorenproject VIP²: Kwaliteitsindicatoren Borstkanker Vlaams Indicatorenproject VIP²: Kwaliteitsindicatoren Borstkanker INDICATOR B1 Proportie van patiënten gediagnosticeerd met invasieve borstkanker bij wie een systeembehandeling voorafgegaan werd door ER/PR-

Nadere informatie

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Congres Focus op Onderzoek, 22 juni 2015 Gerda de Kuijper, AVG/senior senior onderzoeker CVBP/UMCG Dederieke Festen AVG/senior onderzoeker

Nadere informatie

Voorzitter. Spreker. Spreker. Dr. Robert Pierik Chirurg Isala klinieken. Prof. Rob Tollenaar Voorzitter DICA

Voorzitter. Spreker. Spreker. Dr. Robert Pierik Chirurg Isala klinieken. Prof. Rob Tollenaar Voorzitter DICA Voorzitter Spreker Spreker Dr. Robert Pierik Chirurg Isala klinieken Prof. Rob Tollenaar Voorzitter DICA Wouter van Dijk Consultant Performation Projectleider POC Waar staan we en waar gaan we naar toe?

Nadere informatie

Clinical Trials in Nederland: op weg naar topkwaliteit DCTF Congres 3 oktober 2012 Lunteren. M.P.W. Lamberti, BA Algemeen Directeur

Clinical Trials in Nederland: op weg naar topkwaliteit DCTF Congres 3 oktober 2012 Lunteren. M.P.W. Lamberti, BA Algemeen Directeur Clinical Trials in Nederland: op weg naar topkwaliteit DCTF Congres 3 oktober 2012 Lunteren M.P.W. Lamberti, BA Algemeen Directeur Maastricht UMC-Holding MUMC-Holding CTCM BPCM MI Groningen Utrecht Nijmegen

Nadere informatie

Kwaliteit vanuit financieel perspectief: beperkingen en kansen. Prof. Rob Tollenaar (DICA) Johannes Govaert (DICA) Wouter van Dijk (X-IS)

Kwaliteit vanuit financieel perspectief: beperkingen en kansen. Prof. Rob Tollenaar (DICA) Johannes Govaert (DICA) Wouter van Dijk (X-IS) Kwaliteit vanuit financieel perspectief: beperkingen en kansen Prof. Rob Tollenaar (DICA) Johannes Govaert (DICA) Wouter van Dijk (X-IS) 13:45 14:15 14:35 Johannes Govaert Dutch Value Based Healthcare

Nadere informatie

Geachte heer, mevrouw,

Geachte heer, mevrouw, DIRECT trial Behandeling van persisterende klachten en recidieven bij diverticulitis: Operatief versus Conservatief. EEN GERANDOMISEERDE MULTICENTRISCHE KLINISCHE TRIAL Geachte heer, mevrouw, Uw behandelend

Nadere informatie

De interventiebundels POWI en Lijnsepsis: toe aan verandering?

De interventiebundels POWI en Lijnsepsis: toe aan verandering? De interventiebundels POWI en Lijnsepsis: toe aan verandering? Jan Wille, coördinator infectiepreventie Titia Hopmans, senior adviseur PREZIES RIVM, Centrum voor Infectieziektebestrijding 1 Patiëntveiligheid

Nadere informatie

Zoeken naar evidence

Zoeken naar evidence Zoeken naar evidence Faridi van Etten-Jamaludin Clinical librarian Medische Bibliotheek AMC 2 december 2008 Evidence Based Practice? Bij EBP worden klinische beslissingen genomen op basis van het best

Nadere informatie

Evidence piramide. Gecontroleerde studies. Welk studie type? 19/02/2013. 3 me ta.eu. Niet dezelfde piramide voor elke vraag. me ta.eu. me ta.

Evidence piramide. Gecontroleerde studies. Welk studie type? 19/02/2013. 3 me ta.eu. Niet dezelfde piramide voor elke vraag. me ta.eu. me ta. Niet dezelfde piramide voor elke vraag Evidence piramide Gecontroleerde studies Welk studie type? 3 1 Effect van roken op longkaner Richard Doll 1951: prospectieve studie 2/3 mannelijke Britse artsen Goede

Nadere informatie

Recente ontwikkelingen in de ethische normen voor medisch-wetenschappelijk onderzoek

Recente ontwikkelingen in de ethische normen voor medisch-wetenschappelijk onderzoek Recente ontwikkelingen in de ethische normen voor medisch-wetenschappelijk onderzoek Prof dr JJM van Delden Julius Centrum, UMC Utrecht j.j.m.vandelden@umcutrecht.nl Inleiding Medisch-wetenschappelijk

Nadere informatie

E-health & App s in de huisartsenpraktijk

E-health & App s in de huisartsenpraktijk Wetenschap van E-health & App s in de huisartsenpraktijk 24-09-2015 Marissa Scherptong-Engbers Waarnemend huisarts & (oud)aiotho NIET gesponsord E-health: De mogelijkheden voor zorgverleners en patiënten

Nadere informatie

MULTIDISCIPLINAIRE RICHTLIJN WERK EN ERNSTIGE PSYCHISCHE AANDOENINGEN. Versie 0.0

MULTIDISCIPLINAIRE RICHTLIJN WERK EN ERNSTIGE PSYCHISCHE AANDOENINGEN. Versie 0.0 MULTIDISCIPLINAIRE RICHTLIJN WERK EN ERNSTIGE PSYCHISCHE AANDOENINGEN Versie 0.0 Datum Goedkeuring 21-04-2011 Methodiek Evidence based Verantwoording Trimbos-instituut Inhoudsopgave Multidisciplinaire

Nadere informatie

Chemotherapie en stolling

Chemotherapie en stolling Chemotherapie en stolling Therapie, preventie en risicofactoren Karen Geboes UZ Gent 4 december 2015 Avastin en longembolen: hoe behandelen en Avastin al dan niet verder? Chemotherapie en stolling: Therapie,

Nadere informatie

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Congres Focus op Onderzoek, 22 juni 2015 Gerda de Kuijper, AVG/senior senior onderzoeker CVBP/UMCG Dederieke Festen AVG/senior onderzoeker

Nadere informatie

Minimaal in Máxima. Gerrit Slooter et al.

Minimaal in Máxima. Gerrit Slooter et al. Minimaal in Máxima Gerrit Slooter et al. Minimaal in Máxima Waarom laparoscopie Klassiek 21 e eeuw Waarom laparoscopie M. Crohn Vrouw 23 jaar galblaas Verkrijgbaar sinds 1990 Laparoscopie in de chirurgie

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21706 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21706 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/21706 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Overberg, Regina Ingrid Title: Breast cancer stories on the internet : improving

Nadere informatie

Geachte heer/mevrouw,

Geachte heer/mevrouw, Titel onderzoek: Kosteneffectiviteit van vroege chirurgie versus fysiotherapie met optionele verlate meniscectomie in oudere patiënten. Een gerandomiseerde multicenter studie. Geachte heer/mevrouw, Via

Nadere informatie

Dutch Lung Surgery Audit (DLSA)

Dutch Lung Surgery Audit (DLSA) Dutch Lung Surgery Audit (DLSA) Beschrijving Dit overzicht toont de kwaliteitsindicatoren welke per 1 april 2014 ontsloten zullen worden in het kader van het getrapte transparantiemodel van DICA. De ontsluiting

Nadere informatie

Cover Page. Author: Dikken, Johannes Leen Title: Gastric cancer : staging, treatment, and surgical quality assurance Issue Date: 2012-09-26

Cover Page. Author: Dikken, Johannes Leen Title: Gastric cancer : staging, treatment, and surgical quality assurance Issue Date: 2012-09-26 Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19858 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Dikken, Johannes Leen Title: Gastric cancer : staging, treatment, and surgical

Nadere informatie

Hardell: mobiel bellen en hersentumoren aan de belzijde

Hardell: mobiel bellen en hersentumoren aan de belzijde Hardell: mobiel bellen en hersentumoren aan de belzijde Kennisbericht over een publicatie in een wetenschappelijk tijdschrift: Hardell L, Carlberg M, Söderqvist F, Hansson Mild K, Meta-analysis of long-term

Nadere informatie

KWALITEITSINDICATOREN VOOR ONCOLOGIE: INVASIEVE BORSTKANKER ( )

KWALITEITSINDICATOREN VOOR ONCOLOGIE: INVASIEVE BORSTKANKER ( ) KWALITEITSINDICATOREN VOOR ONCOLOGIE: INVASIEVE BORSTKANKER (2007-2008) Algemene informatie In dit rapport vindt U de resultaten van de kwaliteitsindicatoren voor borstkankertumoren van AZNikolaas. Hierbij

Nadere informatie

IN BALANS BLIJVEN ALS ONCOLOGIE PATIENT - Plaats van yoga -

IN BALANS BLIJVEN ALS ONCOLOGIE PATIENT - Plaats van yoga - IN BALANS BLIJVEN ALS ONCOLOGIE PATIENT - Plaats van yoga - Oncologie multidisciplinair Van verwijzing tot nazorg De komende 20 minuten Voorstellen Doel Oncologie MCA Samen traject doorlopen van een patiente

Nadere informatie

Snelle mutatiescreening bij borstkanker. Dr. Margreet Ausems Afdeling Medische Genetica UMC Utrecht

Snelle mutatiescreening bij borstkanker. Dr. Margreet Ausems Afdeling Medische Genetica UMC Utrecht Snelle mutatiescreening bij borstkanker Dr. Margreet Ausems Afdeling Medische Genetica UMC Utrecht Erfelijke borstkanker Tenminste 5% van de patiënten met mammacarcinoom Dominante overerving Oorzaak:

Nadere informatie

Jaarverslag 2008-2009

Jaarverslag 2008-2009 Jaarverslag 2008-2009 Maarssen, augustus 2010 Inhoudsopgave 1. Voorwoord... 3 2. Algemeen... 5 3. Gerealiseerde doelstellingen gedurende het boekjaar... 6 4. Toekomstplannen... 7 2 1. Voorwoord Stichting

Nadere informatie

Chronische pijn als uitdaging: hedendaagse neurowetenschappelijke inzichten binnen de multidisciplinaire praktijk

Chronische pijn als uitdaging: hedendaagse neurowetenschappelijke inzichten binnen de multidisciplinaire praktijk TRANSCARE-pijn www.transcare.nl Transcare-pijn en de internationale onderzoeksgroep Pain in Motion organiseren een Symposium Chronische pijn als uitdaging: hedendaagse neurowetenschappelijke inzichten

Nadere informatie

Informatie betreffende wetenschappelijk onderzoek getiteld:

Informatie betreffende wetenschappelijk onderzoek getiteld: Informatie betreffende wetenschappelijk onderzoek getiteld: Kunststof matje versus geen matje voor navelbreuken: een dubbel blind, prospectief gerandomiseerd onderzoek Engelse titel: Mesh versus suture

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 29 mei 2012 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 29 mei 2012 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Kwaliteit meetbaar maken en verantwoorden

Kwaliteit meetbaar maken en verantwoorden Kwaliteit meetbaar maken en verantwoorden Inspectie voor de Gezondheidszorg drs. Jenneke van Veen Algemene leden vergadering VGN 27 juni 2006 Hoofdinspecteur Verpleging en chronische zorg www.igz.nl WAT

Nadere informatie