Zwanger van kraamzorg in Brussel

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Zwanger van kraamzorg in Brussel"

Transcriptie

1 Zwanger van kraamzorg in Brussel Een onderzoek naar noden en opportuniteiten Anne Dedry Januari 2005 Zwarte Zustersstraat 16, 3000 Leuven 016/

2 Woord vooraf Het Expertisecentrum Kraamzorg De Bakermat heeft zich het voorbije jaar gebogen over de regio Brussel om de noden aan kraamzorg aan huis af te tasten. Van oudsher is Brussel een regio die op vele vlakken in zorg afwijkt van de Vlaamse provincies. Zowel het ziekenhuislandschap, als de eerstelijn en de welzijnszorg zijn anders in aanbod, in overlegstructuren, in inplanting, in penetratiegraad, in vragersprofiel e.d.m. Het is bovendien een hele opdracht om de Vlamingen in Brussel te bereiken met een coherent aanbod; de huisartsen, Kind & Gezin, de Brusselse Welzijnsraad e.a. kunnen er van meespreken. Zo ook het kraamcentrum De Bakermat dat 10 jaar geleden een kraamzorgaanbod met kraamverzorgenden en vroedvrouwen probeerde ingebed te krijgen in de Brusselse regio, maar daar om allerhande redenen niet in slaagde. Is er nood aan kraamzorg aan huis in Brussel? Daarover gaat dit onderzoek. Dit onderzoeksrapport bestaat uit vijf delen. Een eerste deel bundelt de resultaten van een dubbele bevraging van een hondertal pasbevallen vrouwen tijdens het materniteitsverblijf en thuis. De concrete noden worden in een ruim kader bevraagd en geplaatst. Een tweede deel geeft de resultaten van een bevraging weer van alle Brusselse materniteiten, waarin verblijfsduur, ontslagbeleid, verschillen met Vlaanderen en hinderpalen voor een beleid met kortverblijf aan bod komen. Een derde deel focust op de nood aan kraamzorg aan huis waarbij resultaten uit de twee enquêtes aangevuld worden met socio-demografische gegevens, maatschappelijke tendenzen, vergelijkingen met andere landen en met Vlaams-Brabant, en werkpunten die de respondenten zelf aangeven. Deel vier geeft een overzicht van het huidige aanbod aan kraamzorg in Brussel met simulaties over het mogelijk potentieel aan cliënteel. Deel vijf sluit het onderzoek af met conclusies, nog gevolgd door enkele beleidsaanbevelingen. De bijlagen, w.o. de vragenlijsten en de sociale kaart, zijn afzonderlijk gebundeld. Moge dit onderzoek bijdragen tot een volwaardig aanbod van thuiskraamzorg in Brussel. Anne Dedry Afgevaardigd bestuurder vzw De Bakermat Met dank aan : Nele Beenaerts, Karel Bergmans, Ria Coel, Elke Notebaert, Rita Pauwels, Leen Smits, Veerle Van Boxstaele, Liesbeth Van Kelst, Frie Van Langendonck, Ann Verlinden, Lies Versavel, Violette Vervloet, Annick Wuyckens Redactie : Anne Dedry Vzw De Bakermat, Expertisecentrum Kraamzorg

3 INHOUD Deel I : Resultaten bevraging pasbevallen moeders in Brussel Inleiding 1. Globale foto 2. De bevalling 3. De baby 4. De fysieke en gemoedstoestand 5. De kraambedperiode 6. De noden thuis Deel II : Resultaten bevraging Brusselse ziekenhuizen materniteiten Inleiding 1. Verblijfsduur in de materniteit 2. De respondenten aan het woord over de verblijfsduur en ontslagbeleid 3. Brussel in vergelijking met Vlaamse provincies 4. Brussel in vergelijking met Leuven in beleid kortverblijf Deel III : Nood aan kraamzorg aan huis in Brussel Inleiding 1. Maatschappelijke evoluties 2. Socio-demografische gegevens 3. Bevestigende cijfers De Bakermat Vlaams-Brabant 4. Mening respondenten enquête 5. Werkpunten in Brussel af te leiden uit de enquêtes Deel IV : Potentieel en aanbod aan kraamzorg in Brussel Inleiding 1. Het aanbod 2. Het potentieel Deel V : Conclusies 1. De Brusselse moeders 2. De materniteiten 3. De nood in cijfers en meningen 4. Aanbod en potentieel 5. Beleidsaanbevelingen Vzw De Bakermat, Expertisecentrum Kraamzorg

4 DEEL I : RESULTATEN BEVRAGING PASBEVALLEN VROUWEN IN BRUSSEL INLEIDING In dit eerste deel van het onderzoeksrapport, geven wij de mening weer van een 100-tal pasbevallen vrouwen in Brusselse materniteiten. Naast een beschrijving van een korte typologie van de respondenten, het verloop van hun bevalling en de voeding van de baby, peilen we vooral naar : 1. De fysieke en gemoedstoestand van de vrouw. 2. De verblijfsduur in de materniteit en de opvang thuis. 3. De ondersteuning die de pasbevallen vrouwen kregen van hun professioneel en hun informeel netwerk. 4. De noden eens men thuis is. 5. De verbeterpunten voor de toekomst. Vzw De Bakermat, Expertisecentrum Kraamzorg

5 1. GLOBALE FOTO Er werden 108 pas bevallen vrouwen in het kraambed bevraagd in drie Brusselse materniteiten. De drie bereidwillige materniteiten waren St-Jan, St-Elisabeth en St-Luc 1. Enkel vroedvrouwen van het expertisecentrum, die door een sociologe met onderzoekservaring gecoacht werden, bezochten enkele keren per week in afspraak met de hoofdvroedvrouw de materniteiten en enquêteerden alle parturiënten die op dat ogenblik ter beschikking waren. Dit gebeurde in de maanden november en december Elke moeder werd binnen de 14 dagen na thuiskomst telefonisch opnieuw bevraagd door middel van een tweede (aangekondigd) deel van de enquête. We vonden 97 vrouwen beschikbaar (thuis) om ons een tweede keer te woord te staan. De 108 (respectievelijk 97) respondenten zijn een toevallig staal van de kraamvrouwen bevallen in een Brusselse materniteit op een toevallig gekozen moment in het jaar 2004 en verspreid over drie verschillende materniteiten. Twee ervan zijn kleine ziekenhuizen met rond de bevallingen per jaar, en één is middelgroot met ca bevallingen. Eén materniteit ligt in het centrum van Brussel en twee in de rand, ten Oosten en ten Zuiden van de hoofdstad. Ook de typologie van de kraamvrouwen verschilt : In het eerste ziekenhuis zijn 80 % van de kraamvrouwen allochtonen van de derde generatie en trekt men eerder de gewone middenklasse aan. De voertaal is Frans. In het tweede ziekenhuis zijn één derde van de parturiënten buitenlanders, maar vooral uit de hogere klasse. Er is opvallend weinig pathologie rond vroeggeboortes wegens doorverwijzingsbeleid naar universitaire ziekenhuizen. Er zijn veel Engelstalige parturiënten. In het derde ziekenhuis is ook één derde allochtoon, maar hier met een overwicht van Marokkaanse en Turkse origine. Qua sociale klasse is de bevallen populatie zeer gemengd. Er worden heel wat hoog-risico zwangerschappen behandeld. De voertaal is Frans. We kunnen m.a.w. stellen dat we met deze mix aan materniteiten op vlak van medische, sociale en culturele aspecten, een gevarieerd en toevallig staal van de Brusselse kraamvrouwen hebben bereikt. Vier vijfde van de enquêtes verliep in het Frans, amper één vijfde in het Nederlands. Eén derde van de respondenten was een niet-belg. Van de 36 niet-belgen, was er 33 % van Marokkaanse en 17 % van Turkse origine. De andere 50 % was gespreid over maar liefst 15 andere afkomsten, gaande van Frans, Italiaans, Spaans en Pools tot Japans, Russisch, Peruaans en Guinees. Van alle bevraagde vrouwen was er drie vierde (N = 82) woonachtig in het Brussels Hoofdstedelijk gewest 2 (met een concentratie in Brussel Stad, Schaarbeek en Ukkel) en één vierde (N = 26) in de rand 3. Slechts één vrouw kwam van ver buiten de regio, namelijk Charleroi. 1 Bij een aantal materniteiten moest een toelating verkregen worden van de Ethische Commissie of van de directie. Aangezien dit weken tot maanden kon in beslag nemen, hebben we deze toelating niet afgewacht. We verzamelden immers voldoende kandidaten in de drie vrijwillige materniteiten. 2 De 82 vrouwen, woonachtig in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, wonen in Brussel Stad, Laken, Neder-OverHeembeek, Schaarbeek, Ukkel, St.-Lambrechts-Woluwe, St.-Jans-Molenbeek, Koekelberg, Evere, Oudergem, Watermaal-Bosvoorde, Etterbeek, Elsene, St.-Gillis, Anderlecht, Ganshoren. 3 Verspreid over gemeenten in Vlaams- en Waals-Brabant. Vzw De Bakermat, Expertisecentrum Kraamzorg

6 2. DE BEVALLING Grafiek 1 : Hoeveel dagen geleden bent u bevallen? 45 Aantal in % l 40 39,81% ,70% 25 21,30% ,41% 1,85% 0,93% Dagen Op het moment van de bevraging waren de meeste vrouwen drie dagen bevallen. 90 % van de bevraagde jonge moeders was twee tot vier dagen bevallen op het moment van de enquête. Grafiek 2 : Van een hoeveelste kind bent u bevallen? Aantal in % 40,74% 38,89% ,67% ,93% 1,85% 0,93% Aantal kinderen Vzw De Bakermat, Expertisecentrum Kraamzorg

7 Het betrof voornamelijk vrouwen die bevielen van een eerste of een tweede kind. In deze enquête zitten 60 % meerbarenden wat hoger is dan de Vlaamse cijfers uit het SPE-rapport (53 %) 4. Wellicht te danken aan de vele niet-belgen onder de respondenten. Iedereen was bevallen van een éénling (er worden momenteel gemiddeld 2 % meerlingen geboren per jaar 5 ). Grafiek 3 : Hoe bent u bevallen? 90 Aantal in % 80 85,19% ,63% 9,26% 0,93% Natuurlijk Zuignap Verlostang Keizersnede Meer dan 90 % beviel op natuurlijke wijze waarvan 5 % de hulp van een zuignap of verlostang nodig had. Ruim 9 % beviel met een keizersnede. Beide cijfers zijn lager dan het Vlaamse gemiddelde: in 2003 bevielen 18 % van de vrouwen in Vlaanderen die zwanger waren van een éénling met een keizersnede. En bij 10 % werd de forceps of vacuümextractie toegepast 6. Wij hebben geen verklaring voor dit opvallend verschil. Ruim 80 % heeft de bevalling ervaren als vlot verlopen en een kleine 20 % vond dat het een moeilijke bevalling was. Van de vrouwen die met keizersnede bevielen, vond de helft dit een moeilijke bevalling. Bij de gewone bevallingen werd uiteraard het nodig hebben van de zuignap of verlostang als moeilijk ervaren. Toch zijn er ook nog één op tien van de vrouwen die gewoon natuurlijk bevallen zijn, die het verloop als moeilijk ervaren. 4 CAMMU e.a., Studiecentrum voor Perinatale Epidemiologie, Verder SPE-rapport genoemd. Verzameling van gegevens over de perinatale activiteiten in Vlaanderen via 72 materniteiten in het Vlaamse Gewest, inclusief AZ VUB. 5 SPE-rapport SPE-rapport 2003 Vzw De Bakermat, Expertisecentrum Kraamzorg

8 3. DE BABY Complicaties In het algemeen, los van de bevalling, zijn de meeste baby s ok. Toch zijn er 17 % van de baby s waarbij complicaties te noteren vallen. De baby s met complicaties komen iets vaker voor zowel bij vrouwen die bevielen met keizersnede als bij hen die de bevalling als moeilijk verlopen bestempelden, maar de aantallen (van de deelcategorieën) zijn te klein om er representatieve conclusies uit te trekken. De complicaties zijn van mineure aard : het gaat voornamelijk om gele baby s. De ernstige complicaties zijn gelukkig beperkt tot telkens een enkeling (prematuur of dysmatuur, schisis, te lage glycemie, gebroken sleutelbeen, ademhalingsprobleem, gewicht.) Voeding Maar liefst 88 % krijgt uitsluitend borstvoeding op het moment van de eerste bevraging. Dit is heel wat hoger dan de cijfers van het Vlaamse Gewest waar in % van de baby s enkel borstvoeding als startvoeding kreeg. Voor Vlaams-Brabant was dit cijfer 67 % en voor kinderen van niet-belgische moeders 77 % 7. Het is allicht aan het hoge aantal allochtone moeders in deze enquête te danken dat dit percentage zo hoog ligt. Meer dan één derde van de moeders (N = 48) vermeldt moeilijkheden bij de voeding. Het zijn allemaal mama s die borstvoeding geven. Ze gaven gemiddeld 1,2 problemen aan, m.a.w. er is meestal sprake van één hoofdprobleem. Grafiek 4 : Problemen met de voeding, in volgorde van belangrijkheid, in % (N = 48) Aantal in % kloven 2 - drinkt moeilijk 3 - pijnlijke tepels 4 - afkolven 5 - stuwing 6 - aanleggen moeilijk 7 - melkproduktie traag op gang Het Kind in Vlaanderen, 2003, Kind & Gezin Vzw De Bakermat, Expertisecentrum Kraamzorg

9 Pijnlijke tepels (N = 8) en kloven (N = 14) scoren het hoogst, samen met baby s die als moeilijke drinkers worden ervaren (N = 12). Moeilijkheden bij het aanleggen, afkolven, last van stuwing en een melkproductie die traag op gang komt, zijn minder voorkomende problemen (maximaal 2 tot 6 keer aangekruist). 4. DE FYSIEKE EN GEMOEDSTOESTAND We vonden het belangrijk om van de pasbevallen vrouwen zelf te weten hoe ze zich op fysiek en emotioneel vlak voelen kort na de bevalling en ruim één week later. Deze vragen stelden we dan ook opnieuw telefonisch na thuiskomst, om zo de verschillen te kunnen ontdekken en de mogelijke noden aan ondersteuning thuis te kunnen detecteren. In de tweede ronde vonden we nog 90 % van de 108 kraamvrouwen thuis en bereid om een kort interview toe te staan. Grafiek 5 : Lichamelijke toestand in de materniteit en thuis, in %. (N 1 =108 en N 2 =97) ,20% 65,74% N 1 = 108 N 2 = N 1 N 2 12,04% 6,19% 20,37% 18,56% Uitgerust Beetje moe Erg moe Uitgeput 2,06% 1,85% Vzw De Bakermat, Expertisecentrum Kraamzorg

10 Grafiek 6 : Mentale toestand in de materniteit en thuis, in %. (N 1 =108 en N 2 =97) N 2 86,60% 80,56% 70 N N1 = 108 N2 = ,56% 2,06% 9,26% 8,25% 2,06% 3,70% 0,93% 1,03% Gelukkige mama Beetje onwenning Beetje onzeker Beetje depri Nog-niet-mama Er zijn weinig verschillen in fysieke en gemoedstoestand tussen de twee momenten van meting. Bij het fysieke gevoel scoort uitgerust lager en een beetje moe hoger eens men thuis is. Maar deze hogere graad van vermoeidheid zet zich (nog) niet door naar een ernstige vorm (de categorie erg moe of uitgeput ). Uiteraard zijn deze vrouwen op het tweede meetmoment nog maar 14 dagen tevoren bevallen. Uit recent onderzoek blijkt dat de echte zware vermoeidheid zich meer manifesteert rond 1 jaar na de bevalling 8. Deze lichtjes verhoogde vermoeidheid wordt alvast gecompenseerd door een stabielere gemoedstoestand. Meer vrouwen voelen zich thuis een gelukkige mama en iets minder vrouwen voelen zich onwennig, of een nog-niet-mama. Een beetje onzeker en depri loopt gelijk. Deze trend wordt bevestigd in de vergelijking van de lijst van ongemakken. Deze zijn duidelijk hoger kort na de bevalling. 8 Persbericht Kind & Gezin, 1 Oktober 2004, uit onderzoek Moeders van baby s zijn moe en zoeken geen hulp voor langetermijnklachten na de bevalling, Artevelde hogeschool, Gent. Vzw De Bakermat, Expertisecentrum Kraamzorg

11 Tabel 1: Aantal vrouwen dat een ongemak aankruiste, in % Ik heb last van Op de materniteit (1-5 dagen bevallen) (per item op 100) Thuis (10-20 dagen na bevalling) (per item op 100) Pijnlijke knip Stuwing Constipatie Speen Heimwee 50 5 Tekort aan slaap Onverklaarbare huilbuien Een huilbaby Aantal Alle ongemakken bij de mama dalen behalve het gebrek aan slaap en de eigen huilbuien. Ook het wenen van de baby blijft een (logisch) ongemak. 5. DE KRAAMBEDPERIODE Verblijfsduur in de materniteit Op de vraag hoe lang men van plan was om in de materniteit te blijven, heeft 70 % geantwoord vier dagen, 18 % vijf dagen en 6 % nog langer. Slechts 5 % wil maar drie dagen blijven. Een grote meerderheid (drie vierde) laat zich hierbij leiden door wat de gynaecoloog (70 %) of de pediater (5 %) als standaardverblijf beslist heeft. Eén vierde zegt zelf voor deze duur gekozen te hebben. De vrije kiezers komen in verhouding het meest voor bij het kort verblijf van drie dagen enerzijds en het langer verblijf dan vijf dagen anderzijds. Ook hier zijn de subaantallen te klein om er relevante commentaren bij te geven. Wat wel markant is, is dat niemand van de 108 bevraagden koos voor een echt kort verblijf (0-2 dagen). Dit komt overeen met de bevinding uit de enquêtering van de materniteiten waar deze groep ook als zeer uitzonderlijk wordt gezien. Zie verder in deel 2. In de antwoorden op deze vraag zien we het beleid van deze drie materniteiten rond verblijfsduur wel degelijk bevestigd via de cijfers van deel 2. Daar wordt immers duidelijk gesteld dat de normale verblijfsduur bij een bevalling zonder complicaties in St. Jan, St. Elisabeth en St. Luc (hier enkel voor primiparae) op vier dagen geprikt wordt. Dit verklaart de 70 % vrouwen die van plan zijn vier dagen te blijven, in grote meerderheid op aangeven van de arts (lees ziekenhuis). Eveneens zijn dit ziekenhuizen waar er geen stimuleringsbeleid is voor de echt korte verblijven (zie deel 2). Vzw De Bakermat, Expertisecentrum Kraamzorg

12 Ook op het tweede meetmoment, als men al thuis is en de verblijfsduur op de materniteit kan evalueren, vond de meerderheid dat de verblijfsduur goed was. 9 % meende dat ze beter korter waren gebleven op de materniteit, maar evenzeer 6 % oordeelt dat een lang verblijf beter ware geweest. De redenen om eerder korter te blijven zijn : thuis beter kunnen rusten, bij de andere kinderen zijn en uit de ziekenhuissfeer zijn. De redenen om langer te blijven zijn : voedings- of gewichtsproblemen bij de baby, onzekerheid bij borstvoeding, complicaties (pijnlijke knip, gebroken sleutelbeen baby, sectio, ). Opvang in de materniteit en thuis Het feit dat de meeste vrouwen zich fysiek maar vooral mentaal goed voelen (cfr. supra) juist na de bevalling in de materniteit en juist na de bevalling thuis heeft met een degelijk vangnet te maken. De kraamvrouwen voelen zich ondanks heel wat onzekerheid, zeer goed ondersteund door hun informeel en formeel netwerk. Onderstaande cijfers verduidelijken dit. Tabel 2 : Momentopname van gevoelsomschrijving, in % Ik voel mij vandaag Tijdens verblijf materniteit Enquête moment 1 (per item op 100) Thuis Enquête moment 2 (per item op 100) 1. onzeker in mijn nieuwe rol als moeder eenzaam in mijn nieuwe rol als moeder klaar om thuis zelfstandig de zorg voor mijn baby op mij te nemen Tabel 3 : Gevoel van ondersteuning door informeel en formeel vangnet, in % Ik voel mij vandaag 1. ondersteund door het personeel van de materniteit 2. ondersteund door de verpleegkundige van Kind & Gezin Tijdens verblijf materniteit Enquête moment 1 (per item op 100) Thuis Enquête moment 2 (per item op 100) 98 / / ondersteund door mijn huisarts / ondersteund door mijn partner ondersteund door mijn familie Vzw De Bakermat, Expertisecentrum Kraamzorg

13 Ofschoon toch een behoorlijk aantal mama s zich onzeker voelt in haar nieuwe rol als mama, en dit zowel tijdens het verblijf op de materniteit als tijdens de eerste dagen thuis (1 op 5), voelt quasi iedereen zich klaar om de nieuwe rol zelfstandig op te nemen (respectievelijk 88 % en 96 %). Op de materniteiten is dit zeker mede te danken aan de professionele ondersteuning van het personeel dat zeer hoog scoort bij het ondersteuningsstatement. Maar even belangrijk is zich ondersteund weten door de partner en familie en dit zowel tijdens het verblijf op de materniteit als thuis (scores tussen 94 % en 100 %). Het professionele netwerk thuis wordt als minder ondersteunend ervaren. Dit kan uiteraard met het moment van de bevraging te maken hebben : bij heel wat respondenten zal er nog geen verpleegkundige van Kind & Gezin of huisarts thuis langs geweest zijn op het moment van de bevraging. We hebben bij geen enkel statement naar een motivering gevraagd; we kunnen hier dus ook geen verdere conclusies aan verbinden. Wetend dat vrouwen minder ervaringsdeskundig zijn omdat ze gemiddeld slechts één keer meer bevallen in hun leven ; wetend dat het verblijf op de materniteit drastisch inkort ; en dus overtuigd van het belang van een goede professionele ondersteuning van pasbevallen moeders op de materniteit ; vertaalden we deze ondersteuning in meer concrete items. Tabel 4 : Evaluatie van de concrete voorbereiding, in % Ik word in de materniteit goed voorbereid om (per item op 100) ja 1. mijn rol als moeder thuis op te nemen alleen een babybadje te geven mijn baby te verluieren de navelverzorging correct te doen 90 Ik heb tips en advies gekregen rond (per item op 100) ja 5. verzorging van de baby in het algemeen flesvoeding borstvoeding veilig slapen van de baby rust voor mezelf 44 Deze ondersteuning is uitmuntend bij alle verzorgingsaspecten. Ook de begeleiding rond borstvoeding en flesvoeding zit goed (de percentages komen overeen met het aantal vrouwen dat respectievelijk zegt borst- of flesvoeding te geven). Adviezen rond veilig slapen van de baby scoort als enige item lager, maar dit is verklaarbaar door het feit dat deze informatie meestal pas bij ontslag gegeven wordt. Vzw De Bakermat, Expertisecentrum Kraamzorg

14 Het is duidelijk dat de meeste professionele aandacht naar de baby gaat : tips voor de mama om voldoende te rusten, kunnen beter. Deze positieve balans wordt nog versterkt door bevestigende uitspraken bij de tweede momentopname. Op de vraag of vrouwen zich achteraf bekeken in de materniteit goed voorbereid vonden op hun thuiskomst, antwoordt 90 % bevestigend. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de pasbevallen vrouwen met niet veel fundamentele vragen meer worstelen. Toch een klein overzicht. Tabel 5 : Onbeantwoorde vragen thuis, in % Ik heb nog heel wat vragen bij (per item op 100) 1. verzorging van mezelf babyverzorging borstvoeding anticonceptie vrijen na de bevalling andere 5 De vragen waarmee men zit, hebben gedeeltelijk met zichzelf te maken, maar vooral met de baby. Onder andere zitten vragen over vermoeidheid, migraine en vrij algemene vragen over de baby. Ofschoon de materniteiten uitmuntend scoren bij de begeleiding van de baby, blijven kraamvrouwen (nieuwe?) vragen hebben rond de verzorging van hun baby (27 %) en vooral rond de borstvoeding (36 %!!). 6. DE NODEN THUIS We vroegen aan alle vrouwen of ze bij thuiskomst extra hulp voorzien hadden, van wie, hoe vaak en of die hulp aan de verwachtingen voldeed. Opvallend is hier het grote verschil in appèl op de mantelzorgers en de professionals. Tabel 6 : Extra hulp voorzien na thuiskomst, in % Ik heb thuis extra hulp voorzien door (per item op 100) 1. mijn man mijn moeder familie/vrienden/buren een vroedvrouw 6 5. een (kraam)verzorgende van een thuiszorgdienst 2 6. hulp in het huishouden 9 Vzw De Bakermat, Expertisecentrum Kraamzorg

15 Het ruimere vaderschapsverlof wordt gretig aangehaald voor een extra tijd met de partner in huis, terwijl de moeders, schoonmoeders, zussen en buren ingeschakeld worden voor opvang van de andere kinderen en hulp in het huishouden. Eén op twee kraamvrouwen rekent op deze hulp van moeders, familie, vrienden en buren en acht op tien kraamvrouwen schakelt ook hun partner in om een handje te helpen. Waar gemiddeld één kraamvrouw op tien nog één keer per week van poetshulp gebruik maakt, komen vroedvrouwen en kraamverzorgsters er nauwelijks aan te pas. Dit is niet verwonderlijk wanneer we de antwoorden op de gekregen informatie tijdens de zwangerschap bundelen. Amper 6 % van de respondenten werd tijdens hun zwangerschap geïnformeerd (meestal door hun gynaecoloog) over de mogelijkheid om na de bevalling thuis medische nazorg te krijgen. Hetzelfde cijfer geldt voor de informatie rond een (kraam)verzorgende aan huis en ook de mogelijkheid van huishoudelijke hulp bij erkende thuiszorgdiensten werd maar bij 5 % vermeld. Andere informanten waren : het personeel van de materniteit, vrienden en collega s en in een enkel geval de mutualiteit. Jammer genoeg komt deze informatie veelal na de bevalling bij de mogelijks geïnteresseerde vrouwen terecht. Dit is rijkelijk laat! De verwachte informatiekanalen zoals de gynaecoloog, de huisarts, Kind & Gezin, internet, brochure, TV of radio komen er niet tot nauwelijks aan te pas. Anderzijds is het niet zo dat onze respondenten totaal geen weet hebben van het bestaan van alternatieve mogelijkheden : 37 % weet dat er thuiszorgdiensten bestaan die kraamzorg verlenen na de bevalling en 32 % weet ook dat er vroedvrouwen zijn die aan huis komen voor medische nazorg. Brusselse vrouwen worden duidelijk niet aangemoedigd of op z n minst objectief geïnformeerd over de diverse mogelijkheden rond thuiskraamzorg. Er zijn zeker aanwijzingen dat er een onvoldoende aanbod is of het aanbod en de vraag mekaar niet vinden in Brussel. Immers, een kleine helft van de respondenten (43 %) antwoordt aan het slot van het interview negatief op de uitspraak : Moest ik geweten hebben wat ik nu weet, ik zou het herdoen zoals nu. Van degenen die bepaalde dingen anders zouden doen, zouden er : 30 % wensen dat de verpleegkundige van Kind & Gezin sneller (niet vaker) zou langskomen 42 % een vroedvrouw aan huis laten komen 36 % meer huishoudelijke hulp voorzien 10 % kraamhulp voorzien 11 % de extra hulp van de familie beter plannen 8 % de extra hulp van de partner beter plannen. Vzw De Bakermat, Expertisecentrum Kraamzorg

16 Nog eens 11 % liet de enquêteurs buiten de voorziene hulpcategorieën noteren: iemand kunnen contacteren ivm vragen over borstvoeding / professionele hulpverlener kunnen bereiken indien nodig (N = 4) vroeger naar huis komen (N = 3) zich beter informeren over mogelijkheden rond kraamzorg, vroedvrouw aan huis, (N = 4) zich beter informeren over Kind & Gezin (N = 1) zich beter organiseren thuis (N = 2) meer rusten thuis na de bevalling (N = 2) langer op de materniteit blijven (N = 2) thuisbevalling overwegen (N = 1) gezinshulp vóór de bevalling nemen (N = 1) vlugger stoppen met werken tijdens zwangerschap (N = 3) De meeste vrouwen zagen een combinatie van extra s om het een volgende keer beter of anders te doen. Tot slot, een bont allegaartje met tips en verbeterpunten Alle respondenten kregen op het einde van de twee momentopnames de mogelijkheid om ons verdere tips te geven of belangrijke bedenkingen te laten meenemen. Deze bonte verzameling is als volgt samen te vatten : meer hulp thuis nodig hulp thuis beter bekend maken de vele vragen die thuis nog rijzen, krijgen geen snel antwoord zoals in het ziekenhuis nood aan begeleiding bij borstvoeding thuis hulp nodig om te kunnen rusten thuis organisatie thuis : hoe leren? langer op de materniteit kunnen blijven sneller naar huis kunnen gaan info geven over kraamzorg thuis en/of hulp in het huishouden is nodig tijdens de zwangerschap, erna is te laat. Het vaakst kwamen spontane bedenkingen voor over het ontbreken van tijdige informatie rond kraamzorg aan huis. Uiteraard gaf de vragenlijst met de duiding aan de respondenten hiertoe aanleiding. Vzw De Bakermat, Expertisecentrum Kraamzorg

17 DEEL II : RESULTATEN BEVRAGING BRUSSELSE ZIEKENHUIZEN MATERNITEITEN INLEIDING In dit deel verwerken wij een onderdeel van de bevraging van alle Brusselse materniteiten m.b.t. de verblijfsduur en ontslagbeleid rond bevallingen. Wij geven ook heel wat officiële cijfers rond verblijfsduur in Brussel en plaatsen deze naast andere relevante registraties. De vragenlijst werd mede gestoffeerd door bezorgdheden, geformuleerd vanuit het Brusselse Overleg Thuiszorg. Het BOT wil zicht krijgen op vraag en aanbod rond bevallen en kraamzorg in Brussel en rond het gevoerde beleid van Brusselse materniteiten in verband met bevallen met kort ziekenhuisverblijf. We ontwierpen hiertoe een vragenlijst die na proefenquêtes grondig werd bijgestuurd. Naast de noodzaak om ze ook in het Frans op te stellen, bleken ook gangbare definities over verkort of gewoon verblijf, begrip van thuiszorgdiensten en dergelijke meer erg verschillend met Vlaanderen. Er werd gepeild naar : 1. de gangbare verblijfsduur in elke materniteit 2. het aandeel bevallen vrouwen per verblijfscategorie 3. de nood aan aansluitende thuiszorg 4. de lacunes in zorg 5. het beleid rond kort verblijf 6. de samenwerkingsafspraken met eerstelijnswerkers en de procedures hierrond. (de items 3 tot 6 komen in deel 3 aan bod) De enquête werd bij de 14 materniteiten telefonisch afgenomen met de hoofdvroedvrouw of haar adjunct van de materniteit of verloskwartier in de periode juni-augustus In 9 materniteiten verliep de enquête in het Frans op vraag van de respondent. De (hoofd)vroedvrouw kon niet op alle vragen met concrete cijfers antwoorden (heel wat aspecten die wij bevragen worden niet geregistreerd of liggen niet ter inzage van de vroedvrouw), maar er was een algemene bereidwilligheid om constructief mee te werken. Vzw De Bakermat, Expertisecentrum Kraamzorg

18 1. VERBLIJFSDUUR IN DE MATERNITEIT Aantal bevallingen en ligdagen in de Brusselse materniteiten We geven eerst officiële cijfers van de FOD Volksgezondheid van 2003, om dan naar de antwoorden uit de enquête te kijken.. De getallen in de linkerkolom in tabel 7, 8 en 9 zijn de nummers die de FOD Volksgezondheid heeft toegekend ter anonimisering van de gegevens. Ze hebben verder geen betekenis. Wij rangschikten de materniteiten van groot naar klein. Tabel 7 : Aantal bevallingen volgens verblijfsduur in Brusselse materniteiten (2003) in absolute cijfers Materniteit 0-2 nachten 3 nachten 4 nachten 5 nachten 6-8 nachten 8+ nachten Totaal bevallingen Totaal Tabel 8 : Aantal bevallingen volgens verblijfsduur in Brusselse materniteiten (2003) in percentages Materniteit 0-2 nachten 3 nachten 4 nachten 5 nachten 6-8 nachten 8+ nachten Totaal bevallingen Totaal Vzw De Bakermat, Expertisecentrum Kraamzorg

19 Tabel 9 : Gemiddelde verblijfsduur per Brusselse materniteit Materniteiten N bevallingen Gemiddelde Totaal Wij kregen cijfers over 10 materniteiten of fusies van materniteiten. Wegens anonimisering van de gegevens, hebben alleen globale totalen en tendenzen een waardevolle vergelijkende betekenis. Er is een variatie van 1000 tot 2500 bevallingen per Brusselse materniteit met een gemiddelde ligduur van 5,2 tot 6,3. Aantal bevallingen en ligdagen volgens respondenten in enquête Het aantal bevallingen in 2003 varieert volgens de respondenten van 900 tot op jaarbasis. Niet elke bevraagde kon een exact cijfer geven (cfr. de afgeronde getallen). De bevraging beperkt zich tot de gewone bevallingen. Het zijn bovendien grove schattingen. Er zijn dan ook heel wat verschillen tussen de schattingen van de respondenten en de officiële registratie bij de Federale Overheidsdienst van Volksgezondheidszorg. Aangezien we de cijfers van VGZ enkel geanonimiseerd konden krijgen, gebruiken wij ze ter aanvulling van de resultaten uit de enquête daar waar ze een globale meerwaarde toevoegen of relevante vergelijkingen mogelijk maken. De verschillen zijn trouwens verklaarbaar ( zie verder). Vzw De Bakermat, Expertisecentrum Kraamzorg

20 Tabel 10 : Situering materniteiten en aantal geschatte bevallingen (enquête) 9 MATERNITEIT GEMEENTE N GESCHATTE BEVALLINGEN 2003 Edith Cavell 1180 Ukkel +/ Frans TAAL (ENQUÊTE) St Pieter 1000 Brussel 2466 Nederlands Iris-Zuid 1050 Elsene +/ Frans VUB 1090 Jette 1568 Nederlands Brugmann 1020 Laken +/ Frans St Luc 1200 St. Lambrechts-Woluwe 1472 Frans Erasmus 1070 Anderlecht 1246 Frans St Jan 1000 Brussel 1119 Nederlands St Anna 1070 Anderlecht +/ Frans St Etienne 1210 St. Joost-Ten-Node 1348 Frans St Elisabeth 1180 Ukkel 935 Nederlands St Michiel 1040 Etterbeek 1030 Nederlands Hôpital fr RE 1182 St. Agatha Berchem 800 Frans César De Paepe 1000 Brussel 802 Frans Tabel 11 : Aandeel geschatte bevallingen in percentages volgens verblijfsduur in Brusselse materniteiten (enquête) Materniteiten 0-2 dagen 3-4 dagen 5-6 dagen Edith Cavell St Pieter Iris-Zuid VUB Brugmann St Luc Erasmus St Jan St Anna St Etienne St Elisabeth St Michiel Hôpital fr RE César De Paepe De 6 onderste ziekenhuizen zijn telkens fusies of samenwerkingsverbanden van 2 materniteiten, aangegeven door de stippellijn. Vzw De Bakermat, Expertisecentrum Kraamzorg

Suggesties, aanbevelingen en opmerkingen zijn dan ook van harte welkom.

Suggesties, aanbevelingen en opmerkingen zijn dan ook van harte welkom. Inleiding Evenals voorgaande jaren hebben we ook van 2011 een overzicht gemaakt van al onze activiteiten en dit gebundeld onder de naam 'jaarverslag'. Visie Vroedvrouwenpraktijk Zwanger in Brussel wil

Nadere informatie

JAARVERSLAG 2008. Rue Verrept Dekeyserstraat 39 1080 Brussel - Bruxelles KATLIJN VANDE PERRE ELKE VAN DEN BERGH MARGRIET PLUYMAEKERS

JAARVERSLAG 2008. Rue Verrept Dekeyserstraat 39 1080 Brussel - Bruxelles KATLIJN VANDE PERRE ELKE VAN DEN BERGH MARGRIET PLUYMAEKERS JAARVERSLAG 2008 Rue Verrept Dekeyserstraat 39 1080 Brussel - Bruxelles KATLIJN VANDE PERRE ELKE VAN DEN BERGH MARGRIET PLUYMAEKERS INLEIDING De titel jaarverslag is eigenlijk een iets te groot woord voor

Nadere informatie

Geniet in alle rust van je baby.

Geniet in alle rust van je baby. Geniet in alle rust van je baby. Volle Maan. De dienst kraamzorg van Familiehulp. Kraamzorg Volle Maan. Extra thuiszorg voor jou en je baby. Ben je in blijde verwachting? Of ben je net de trotse ouder

Nadere informatie

Suggesties, aanbevelingen en opmerkingen zijn dan ook van harte welkom.

Suggesties, aanbevelingen en opmerkingen zijn dan ook van harte welkom. Inleiding Evenals voorgaande jaren hebben we ook van 2010 een overzicht gemaakt van al onze activiteiten en dit gebundeld onder de naam 'jaarverslag'. Visie Vroedvrouwenpraktijk Zwanger in Brussel wil

Nadere informatie

PROJECT ZOET ZWANGER DIABETESSYMPOSIUM 18 NOV 2013

PROJECT ZOET ZWANGER DIABETESSYMPOSIUM 18 NOV 2013 PROJECT ZOET ZWANGER DIABETESSYMPOSIUM 18 NOV 2013 INHOUDSTAFEL Achtergrondinformatie Project Zoet Zwanger: situering Resultaten project Zoet Zwanger Samenwerking 1 ste en 2 de lijn Aantal registraties

Nadere informatie

Hotels en gelijkgestelde inrichtingen

Hotels en gelijkgestelde inrichtingen Hotels en gelijkgestelde inrichtingen Hotels en gelijkgestelde inrichtingen HET AANBOD IN 2006 Aantal inrichtingen Gemiddelde grootte Dagcapaciteit Bezettingsgraden 2006 1.900 64 121.662 34,8% Januari

Nadere informatie

1.1 Aantal levend geborenen dat bij geboorte woont in het Vlaamse Gewest sinds 2001

1.1 Aantal levend geborenen dat bij geboorte woont in het Vlaamse Gewest sinds 2001 Bijlage bij het persbericht dd. 08/06/15: 1 Vrouwen krijgen hun kinderen in toenemende mate na hun dertigste verjaardag 1. Het geboortecijfer volgens Kind en Gezin 67 875 geboorten in 2014, daling van

Nadere informatie

Prof Gunnar Naulaers

Prof Gunnar Naulaers Prof Gunnar Naulaers Ziekenhuis gestraft als jonge moeder te lang blijft Kate Middleton Asks Mother To Help With Princess Charlotte Instead Of Second Nanny Wordt de materniteit te veel als hotel gezien?

Nadere informatie

Inleiding Visie Veranderingen in 2015 Verantwoording

Inleiding Visie Veranderingen in 2015 Verantwoording Jaarverslag 2015 Inleiding Het jaarverslag van 2015 is een overzicht van de activiteiten van Zwanger in Brussel. Dit jaar is het eerste jaar dat we volledig zijn overgeschakeld naar het elektronisch dossier

Nadere informatie

Postpartumzorg bij kort ziekenhuisverblijf WIE DOET WAT?

Postpartumzorg bij kort ziekenhuisverblijf WIE DOET WAT? Postpartumzorg bij kort ziekenhuisverblijf WIE DOET WAT? Vele Zorgpartners Vroedvrouw in het ziekenhuis Gynaecoloog - Pediater Kind & Gezin Kraamhulp Vroedvrouw in de eerste lijn Huisarts Patiënt staat

Nadere informatie

Infobrochure. 1. 9 maanden rond. Infomomenten over zwangerschap en geboorte. mensen zorgen voor mensen

Infobrochure. 1. 9 maanden rond. Infomomenten over zwangerschap en geboorte. mensen zorgen voor mensen Infobrochure 1. 9 maanden rond Infomomenten over zwangerschap en geboorte mensen zorgen voor mensen 2 Jij en je partner groeien naar de geboorte van je baby toe en willen je kindje de best mogelijke start

Nadere informatie

Bevallen met verkort ziekenhuisverblijf. Siska Van Damme & Leen Claes UZ Leuven NKP vergadering op

Bevallen met verkort ziekenhuisverblijf. Siska Van Damme & Leen Claes UZ Leuven NKP vergadering op Bevallen met verkort ziekenhuisverblijf. Siska Van Damme & Leen Claes UZ Leuven NKP vergadering op 8-12-2016 Achtergrond Concrete opdracht pilootproject (juli 2015) Doel : Budgetten efficiënter inzetten

Nadere informatie

4.2. Evaluatie van de respons op de postenquêtes. In dit deel gaan we in op de respons op instellingsniveau en op respondentenniveau.

4.2. Evaluatie van de respons op de postenquêtes. In dit deel gaan we in op de respons op instellingsniveau en op respondentenniveau. 4.2. Evaluatie van de respons op de postenquêtes 4.2.1. Algemeen In dit deel gaan we in op de respons op instellingsniveau en op respondentenniveau. Instellingsniveau (vragenlijst coördinator) provincie,

Nadere informatie

Bios2 Thema in de kijker Personeel in de bibliotheek

Bios2 Thema in de kijker Personeel in de bibliotheek Bios2 Thema in de kijker Personeel in de bibliotheek Bios2 thema reeks Oktober 2014 Het agentschap Sociaal-Cultureel Werk voor Jeugd en Volwassenen verzamelt via de rapporteringstool Bios2 al geruime tijd

Nadere informatie

Onderzoek over het spreken van het Frans door de inwoners van Vlaanderen

Onderzoek over het spreken van het Frans door de inwoners van Vlaanderen Onderzoek over het spreken van het Frans door de inwoners van Vlaanderen Onderzoek uitgevoerd voor de vzw: Association pour la Promotion de la Francophonie en Flandre September 2009 Dedicated Research

Nadere informatie

Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit

Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit Vlaanderen kende in 2012 laagste aantal tienermoeders ooit In 2012 bereikte het tienerouderschapscijfer in Vlaanderen een historisch laagterecord van 6 bevallingen per 1000 tieners (15-19 jaar). Ook in

Nadere informatie

Kansarme moeders en de eerste voedingskeuze voor hun kind. Rudy De Cock, Hannie Serlet en Sofie Mestdagh

Kansarme moeders en de eerste voedingskeuze voor hun kind. Rudy De Cock, Hannie Serlet en Sofie Mestdagh Kansarme moeders en de eerste voedingskeuze voor hun kind Rudy De Cock, Hannie Serlet en Sofie Mestdagh Opbouw workshop Schets van het project Aanleiding Doelgroep Doelstellingen Fasen Fase 1: vooronderzoek

Nadere informatie

Werkbelevingsonderzoek 2013

Werkbelevingsonderzoek 2013 Werkbelevingsonderzoek 2013 voorbeeldrapport Den Haag, 17 september 2014 Ipso Facto beleidsonderzoek Raamweg 21, Postbus 82042, 2508EA Den Haag. Telefoon 070-3260456. Reg.K.v.K. Den Haag: 546.221.31. BTW-nummer:

Nadere informatie

1 jaar Zoet Zwanger: Vlaanderen in actie tegen diabetes

1 jaar Zoet Zwanger: Vlaanderen in actie tegen diabetes Kabinet Jo Vandeurzen Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin 11 oktober 2010 1 jaar Zoet Zwanger: Vlaanderen in actie tegen diabetes Het project Zoet Zwanger moet vrouwen die zwangerschapsdiabetes

Nadere informatie

info voor de ouders man, vrouw en kind Naar huis... Ontslagbrochure kunstvoeding

info voor de ouders man, vrouw en kind Naar huis... Ontslagbrochure kunstvoeding info voor de ouders man, vrouw en kind Naar huis... Ontslagbrochure kunstvoeding Inhoud 01 Inleiding... 04 02 Hoe maak ik thuis de flesjes hygiënisch en veilig klaar?... 04 03 Hoeveel maak ik klaar?...

Nadere informatie

Persconferentie van de ministers Vanhengel en Cerexhe. Brusselse babyboom: de recentste gegevens over de gezondheid van pasgeborenen

Persconferentie van de ministers Vanhengel en Cerexhe. Brusselse babyboom: de recentste gegevens over de gezondheid van pasgeborenen Persconferentie van de ministers Vanhengel en Cerexhe Brusselse babyboom: de recentste gegevens over de gezondheid van pasgeborenen Vrijdag 1 februari om 12u30 Elisabeth ziekenhuis PERSDOSSIER Op vraag

Nadere informatie

Welkom op materniteit. Infobrochure SAP 4276

Welkom op materniteit. Infobrochure SAP 4276 Welkom op materniteit Infobrochure SAP 4276 2 Geachte Binnenkort verblijft u op de dienst materniteit in het Az Damiaan Oostende. Dit is voor u een belangrijke gebeurtenis. De materniteit bevindt zich

Nadere informatie

UMC Kraamzorg. De zorgverzekering voor universitair medische centra

UMC Kraamzorg. De zorgverzekering voor universitair medische centra UMC Kraamzorg De zorgverzekering voor universitair medische centra De zorgverzekering voor universitair medische centra 3 Bij een speciale gebeurtenis hoort speciale zorg UMC Zorgverzekering feliciteert

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in april 2015

De arbeidsmarkt in april 2015 De arbeidsmarkt in april 2015 Datum: 12 mei 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen & stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche april 2015 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1. dat Antwerpen

Nadere informatie

STUDIE Faillissementen mei 2016

STUDIE Faillissementen mei 2016 STUDIE Faillissementen mei 2016 Maand mei: faillissementen stijgen +4,1%. Stijging vooral binnen de horeca Cumul 2016: -12,3% Overname en gebruik van dit onderzoek wordt aangemoedigd bronvermelding Graydon

Nadere informatie

Peiling van de patiëntentevredenheid op Materniteit. Ziekenhuis X

Peiling van de patiëntentevredenheid op Materniteit. Ziekenhuis X Titelpagina Peiling van de patiëntentevredenheid op Materniteit Ziekenhuis X Dit is een demo rapport waarin naast de executive summary slechts één zorgaspect in de diepte wordt uitgewerkt met name: de

Nadere informatie

Demografische evoluties in het BHG Uitdagingen voor de basisvoorzieningen voor gezinnen met jonge kinderen

Demografische evoluties in het BHG Uitdagingen voor de basisvoorzieningen voor gezinnen met jonge kinderen Demografische evoluties in het BHG Uitdagingen voor de basisvoorzieningen voor gezinnen met jonge kinderen Commissie voor Brussel en de Vlaamse Rand, 18 maart 2015 Prof. Michel Vandenbroeck Vakgroep Sociale

Nadere informatie

30 jaar De Bakermat, 20 jaar vroedvrouwenpraktijk, 10 jaar expertisecentrum kraamzorg viering 15 maart 2013

30 jaar De Bakermat, 20 jaar vroedvrouwenpraktijk, 10 jaar expertisecentrum kraamzorg viering 15 maart 2013 30 jaar De Bakermat, 20 jaar vroedvrouwenpraktijk, 10 jaar expertisecentrum kraamzorg viering 15 maart 2013 Geachte leden van de Raad van Bestuur en medewerkers van De Bakermat, Geachte rector Mark Waer,

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in mei 2015

De arbeidsmarkt in mei 2015 De arbeidsmarkt in mei 2015 Datum: 11 juni 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen en Stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche mei 2015 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1. dat Antwerpen

Nadere informatie

Neonatologie. Infoboekje. Neonatologie. 051/425 262 Sint-Andriesziekenhuis vzw Krommewalstraat 11 8700 Tielt 051/425 111

Neonatologie. Infoboekje. Neonatologie. 051/425 262 Sint-Andriesziekenhuis vzw Krommewalstraat 11 8700 Tielt 051/425 111 Neonatologie Infoboekje Neonatologie 051/425 262 Sint-Andriesziekenhuis vzw Krommewalstraat 11 8700 Tielt 051/425 111 www.sintandriestielt.be materniteit@sintandriestielt.be 12 Februari 2013 2 11 Voorwoord

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in maart 2015

De arbeidsmarkt in maart 2015 De arbeidsmarkt in maart 2015 Datum: 9 april 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen & stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche maart 2015 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1. dat Antwerpen

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in februari 2015

De arbeidsmarkt in februari 2015 De arbeidsmarkt in februari 2015 Datum: 24 maart 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen & stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche februari 2015 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1.

Nadere informatie

Definitieve resultaten eindejaarscontroles

Definitieve resultaten eindejaarscontroles Definitieve resultaten eindejaarscontroles Persbericht 14 januari 211 2 Na zes weken sensibilisering en alcoholcontroles op de weg maken Staatssecretaris voor Mobiliteit Etienne Schouppe en het Belgisch

Nadere informatie

Verloskunde. Bevallen in het Scheper Ziekenhuis

Verloskunde. Bevallen in het Scheper Ziekenhuis Verloskunde Bevallen in het Scheper Ziekenhuis 1 2 Bevallen in het Scheper Ziekenhuis In deze folder wordt informatie gegeven over de gang van zaken rond een bevalling in het Scheper Ziekenhuis. Deze dient

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in augustus 2015

De arbeidsmarkt in augustus 2015 De arbeidsmarkt in augustus 2015 Datum: 8 september 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen en Stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche augustus 2015 In deze arbeidsmarktfiche zien we

Nadere informatie

De Sociale plattegrond

De Sociale plattegrond De Sociale plattegrond Sector: Begeleiding jonge kinderen Spreker: Krista De Vos (Kind en Gezin) Kind en Gezin Kleine kinderen, wij maken er werk van! 1 Voorgeschiedenis 1919: Nationaal Werk voor het Kinderwelzijn

Nadere informatie

6.7.1.1. Inleiding. Bespreking 5.3.7.1.2. pagina 1

6.7.1.1. Inleiding. Bespreking 5.3.7.1.2. pagina 1 6.7.1.1. Inleiding Algemeen wordt erkend dat de prenatale consultaties een fundamentele rol spelen inzake de gezondheid van de moeder en het toekomstige kind, maar de rol van respectievelijk de huisarts,

Nadere informatie

Thuis herstellen na een bevalling. Verpleegafdeling Oost 43

Thuis herstellen na een bevalling. Verpleegafdeling Oost 43 Thuis herstellen na een bevalling Verpleegafdeling Oost 43 Onlangs bent u bevallen in het ziekenhuis, deze folder informeert u over de herstelperiode na de bevalling. U vindt hierin adviezen en leefregels

Nadere informatie

Bevalling en kraamzorg,

Bevalling en kraamzorg, 2014 Bevalling en kraamzorg, goed geregeld bij Zorgzaam Zorgeloos verzekerd Verloskundige hulp Allereerst wil Zorgzaam u van harte feliciteren met uw zwangerschap. In deze brochure leest u wat u in de

Nadere informatie

18 december 2013. 1 van 10. Op vakantie na een niertransplantatie; NP online enquête

18 december 2013. 1 van 10. Op vakantie na een niertransplantatie; NP online enquête Op vakantie na een niertransplantatie; NP online enquête Nierpatiënten Perspectief online is een internetpanel voor mensen met een nierziekte*, naasten van nierpatiënten en nierdonoren. Zij kunnen via

Nadere informatie

THEMA I.2. Aantal ligdagen in klassieke hospitalisatie

THEMA I.2. Aantal ligdagen in klassieke hospitalisatie THEMA I.2. Aantal ligdagen in klassieke hospitalisatie Selectiecriteria Onderstaande selectie omvat alle klassieke ziekenhuisverblijven (definitie cfr.: Inleiding 2.2.) die voldoen aan de algemene selectiecriteria

Nadere informatie

Enquete Zwangerschaps verlof bij meerling zwangerschap

Enquete Zwangerschaps verlof bij meerling zwangerschap Enquete Zwangerschaps verlof bij meerling zwangerschap Een enquete onder de leden van de NVOM September 2011 Enquete response NVOM aantal leden 7000 NVOM bereik met Email uitnodiging 3500 Totaal respons

Nadere informatie

koppel geboorte Familie bemiddeling huwelijk uit elkaar gaan scheiding wettelijk samenwonen opvang voor kinderen zwangerschap

koppel geboorte Familie bemiddeling huwelijk uit elkaar gaan scheiding wettelijk samenwonen opvang voor kinderen zwangerschap uit elkaar gaan huwelijk geboorte wettelijk samenwonen bemiddeling opvang voor kinderen koppel zwangerschap scheiding Familie We wonen samen maar willen niet trouwen. Kan dat? Ja. In België leven vele

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in november 2015

De arbeidsmarkt in november 2015 De arbeidsmarkt in november 2015 Datum: 7 december 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen en Stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche november 2015 In deze arbeidsmarktfiche zien we

Nadere informatie

Registreer op www.healthcareacademy.eu Presentaties, illustraties & video s downloaden Inschrijvingen Transmurale organisatie van de zorg rond bevallen met (ver)kort ziekenhuisverblijf Marie-France Vandenberghe,

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in januari 2016

De arbeidsmarkt in januari 2016 De arbeidsmarkt in januari 2016 Datum: 12 februari 2016 Van: Stad Antwerpen Ondernemen en Stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche januari 2016 In deze arbeidsmarktfiche zien we

Nadere informatie

STUDIE Faillissementen 3 oktober Stijgende faillissementscijfers in september

STUDIE Faillissementen 3 oktober Stijgende faillissementscijfers in september STUDIE Faillissementen 3 oktober 2016 Stijgende faillissementscijfers in september 1 september 2016 2 Overname en gebruik van dit onderzoek wordt aangemoedigd bronvermelding Graydon Belgium. Deze brochure

Nadere informatie

Vragenlijsten diepte-interviews

Vragenlijsten diepte-interviews Interview guides Vragenlijsten diepte-interviews Prepartum interview Inleiding Hoe gaat het met u en met uw zwangerschap 1. Zwangerschap en voorbereiding op de bevalling Hoe is uw gezondheid (fysiek, mentaal)

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in juni 2015

De arbeidsmarkt in juni 2015 De arbeidsmarkt in juni 2015 Datum: 15 juli 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen en Stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche juni 2015 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1. dat Antwerpen

Nadere informatie

STUDIE Faillissementen 1 december Maand november sluit af met stijging van 3,69% In Brussel een stijging van 25,17%.

STUDIE Faillissementen 1 december Maand november sluit af met stijging van 3,69% In Brussel een stijging van 25,17%. STUDIE Faillissementen 1 december 2016 Maand november sluit af met stijging van 3,69% In Brussel een stijging van 25,17%. 1 september 2016 2 Overname en gebruik van dit onderzoek wordt aangemoedigd bronvermelding

Nadere informatie

Ontslagbrochure borstvoeding

Ontslagbrochure borstvoeding man, vrouw en kind info voor de ouders Naar huis... Ontslagbrochure borstvoeding UZ Gent, Materniteit Borstvoeding 1 Het borstvoedingsbeleid in het UZ Gent 1.1 De 10 vuistregels Op onze materniteit wordt

Nadere informatie

AZ Sint-Lucas, een hart voor borstvoeding

AZ Sint-Lucas, een hart voor borstvoeding AZ Sint-Lucas, een hart voor borstvoeding Betrouwbare zorg betekent voor een babyvriendelijk ziekenhuis dat 1. het een beleid heeft over zuigelingenvoeding volgens de internationale borstvoedingsrichtlijnen

Nadere informatie

Maatschap Gynaecologie. Poliklinisch bevallen in het Diaconessenhuis Leiden

Maatschap Gynaecologie. Poliklinisch bevallen in het Diaconessenhuis Leiden Maatschap Gynaecologie in het Diaconessenhuis Leiden Algemeen Deze folder geeft u informatie over poliklinisch bevallen in het Diaconessenhuis. houdt in dat u, vanaf het moment van binnenkomst in het ziekenhuis,

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in februari 2016

De arbeidsmarkt in februari 2016 De arbeidsmarkt in februari 2016 Datum: 16 maart 2016 Van: Stad Antwerpen Ondernemen en Stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche februari 2016 In deze arbeidsmarktfiche zien we dat

Nadere informatie

ONTHAALBROCHURE VAN HET VERLOSKWARTIER

ONTHAALBROCHURE VAN HET VERLOSKWARTIER VERLOSKUNDE ONTHAALBROCHURE VAN HET VERLOSKWARTIER hoofdgeneesheer: prof. dr. W. Foulon dr. M. Laubach dr. M. Breugelmans dr. A. Vorsselmans dr. G. Faron Hoofdvroedvrouw: Lieve Devalckeneer Het team van

Nadere informatie

Rapportage cliëntervaringsonderzoek CQI Kraamzorg. Kraamzorg JoNa BV

Rapportage cliëntervaringsonderzoek CQI Kraamzorg. Kraamzorg JoNa BV Rapportage cliëntervaringsonderzoek CQI Kraamzorg Kraamzorg JoNa BV Uitgevoerd door Kraamzorg Prestatie Monitor (Qualizorg B.V.) Periode: Van 01 01 2013 t/m 31 12 2013 Geaccrediteerd door : Inleiding In

Nadere informatie

DEEL 1: Mobiliteit en Verkeersveiligheid in Vlaanderen. Universiteit Hasselt Bachelor- en master Verkeerskunde

DEEL 1: Mobiliteit en Verkeersveiligheid in Vlaanderen. Universiteit Hasselt Bachelor- en master Verkeerskunde DEEL 1: Mobiliteit en Verkeersveiligheid in Vlaanderen Universiteit Hasselt Bachelor- en master Verkeerskunde www.uhasselt.be/verkeerskunde Algemene situatie Wereldwijd: ± 1 milj. verkeersdoden/jaar 11

Nadere informatie

Op 31 december 2012 telde het arrondissement Turnhout inwoners. Hiermee vertegenwoordigen we 7% van de Vlaamse inwoners.

Op 31 december 2012 telde het arrondissement Turnhout inwoners. Hiermee vertegenwoordigen we 7% van de Vlaamse inwoners. Streekpact 2013-2018 Cijferanalyse Publicatiedatum: 30 september 2013 Contactpersoon: Kim Nevelsteen Demografie Samenvatting Inwonersaantal: 442.508 (2012) 90% van de inwoners heeft de Belgische nationaliteit.

Nadere informatie

info voor de ouders man, vrouw en kind Naar huis... Ontslagbrochure borstvoeding

info voor de ouders man, vrouw en kind Naar huis... Ontslagbrochure borstvoeding info voor de ouders man, vrouw en kind Naar huis... Ontslagbrochure 01. Borstvoedingsbeleid in het UZ Gent De 10 vuistregels Op onze materniteit wordt begeleid aan de hand van de 10 vuistregels voor het

Nadere informatie

Afdelingsgebonden informatie Verpleegafdeling VED2 / afdeling Verloskunde

Afdelingsgebonden informatie Verpleegafdeling VED2 / afdeling Verloskunde Afdelingsgebonden informatie / afdeling Verloskunde Welkom Welkom op de afdeling Verloskunde (VED2) van het academisch ziekenhuis Maastricht (azm). Deze informatie is specifi ek voor deze verpleegafdeling.

Nadere informatie

Vraag nr. 351 van 26 februari 2013 van PAUL DELVA

Vraag nr. 351 van 26 februari 2013 van PAUL DELVA VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN PASCAL SMET VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS, JEUGD, GELIJKE KANSEN EN BRUSSEL Vraag nr. 351 van 26 februari 2013 van PAUL DELVA Nederlandstalig onderwijs Brussel Capaciteit

Nadere informatie

IWT KLANTENTEVREDENHEIDSONDERZOEK 2013 Executive summary redactie door IWT. Uitgevoerd door: GfK Belgium Opgesteld voor:

IWT KLANTENTEVREDENHEIDSONDERZOEK 2013 Executive summary redactie door IWT. Uitgevoerd door: GfK Belgium Opgesteld voor: IWT KLANTENTEVREDENHEIDSONDERZOEK 2013 Executive summary redactie door IWT Uitgevoerd door: GfK Belgium Opgesteld voor: 1 Onderzoeksopzet Om bij de verdere ontwikkeling van zijn werking beter rekening

Nadere informatie

Hulpprogramma voor het stoppen met roken voor zwangere vrouwen en hun partner

Hulpprogramma voor het stoppen met roken voor zwangere vrouwen en hun partner Hulpprogramma voor het stoppen met roken voor zwangere vrouwen en hun partner Fares asbl Service Prévention Tabac Vlaams Vereniging voor respiratoire gezondheidszorg en Tuberculosebestrijding Rue de la

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in juli 2014

De arbeidsmarkt in juli 2014 De arbeidsmarkt in juli 2014 Datum: 13 augustus 2014 Van: Stad Antwerpen Ondernemen & stadsmarketing Werk en Economie Betreft: Arbeidsmarktfiche juli 2014 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1. dat Antwerpen

Nadere informatie

VERLOSSINGEN Art. 9 pag. 1 officieuze coördinatie. 1. Inspuitingen : Inspuiting V Prenatale zorgen:"

VERLOSSINGEN Art. 9 pag. 1 officieuze coördinatie. 1. Inspuitingen : Inspuiting V Prenatale zorgen: VERLOSSINGEN Art. 9 pag. 1 "K.B. 20.8.1996" (in werking 1.7.1996) + "K.B. 10.6.1998" (in werking 1.7.1998) "HOOFDSTUK IV. - VERLOSSINGEN Art. 9. Worden als verloskundige verstrekkingen aangezien : a) wanneer

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in maart 2016

De arbeidsmarkt in maart 2016 De arbeidsmarkt in maart 2016 Datum: 11 april 2016 Van: Stad Antwerpen Ondernemen en Stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche maart 2016 In deze arbeidsmarktfiche zien we dat 1.

Nadere informatie

BasisFiche Keizersneden... 3. Beschrijving en Achtergrond van de Indicator... 3. Definitie... 3. Relatie tot Kwaliteit... 3. Technische Fiche...

BasisFiche Keizersneden... 3. Beschrijving en Achtergrond van de Indicator... 3. Definitie... 3. Relatie tot Kwaliteit... 3. Technische Fiche... Keizersneden Logo Quality Indicators Project Moeder & Kind TABEL 1 INFORMATIE Naam Keizersneden Domein Moeder & Kind Identificatie M&K004 Auteur Geert Van de Water Datum 4/10/2013 Versie 1 Status Publicatie

Nadere informatie

PERSONEEL IN VLAAMSE ZIEKENHUIZEN

PERSONEEL IN VLAAMSE ZIEKENHUIZEN / Archief cijfers PERSONEEL IN VLAAMSE ZIEKENHUIZEN Vlaams Gewest 2013 / 5.01.2016 5.01.2016 Personeel in Vlaamse Ziekenhuizen 1/20 GEPUBLICEERD OP: http://www.zorg-en-gezondheid.be/cijfers op januari

Nadere informatie

K.B In werking B.S

K.B In werking B.S Artikel 9 VERLOSSINGEN K.B. 9.11.2015 In werking 1.2.2016 B.S. 9.12.2015 Wijzigen Invoegen Verwijderen c) wanneer daarvoor de bekwaming van geneesheer-specialist voor gynecologie en verloskunde (DG) vereist

Nadere informatie

HOOFDSTUK IV. - VERLOSSINGEN

HOOFDSTUK IV. - VERLOSSINGEN Deze versie treedt in voege vanaf 01/02/2016 (blz. 14) HOOFDSTUK IV. - VERLOSSINGEN Art. 9. Worden als verloskundige verstrekkingen aangezien : a) wanneer daarvoor de bekwaming van vroedvrouw vereist is

Nadere informatie

Wetenschap in het Paleis. Rapport

Wetenschap in het Paleis. Rapport Wetenschap in het Paleis Rapport 2008 1 Inleiding Van 25 juli tot 7 september was het Koninklijk Paleis geopend voor het publiek. Bezoekers konden onder het thema Wetenschap in het Paleis twee tentoonstellingen

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in oktober 2016

De arbeidsmarkt in oktober 2016 De arbeidsmarkt in oktober 2016 Datum: 9 november 2016 Van: Stad Antwerpen Ondernemen en Stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche oktober 2016 In deze arbeidsmarktfiche zien we dat

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in augustus 2016

De arbeidsmarkt in augustus 2016 De arbeidsmarkt in augustus 2016 Datum: 8 september 2016 Van: Stad Antwerpen Ondernemen en Stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche augustus 2016 In deze arbeidsmarktfiche zien we

Nadere informatie

Alles voor jou en je kindje Ons ruime aanbod aan gratis diensten

Alles voor jou en je kindje Ons ruime aanbod aan gratis diensten Alles voor jou en je kindje Ons ruime aanbod aan gratis diensten GRATIS Tijdens je zwangerschap en de eerste belangrijke levensjaren van je kind heb je waarschijnlijk veel vragen. En dan kan je rekenen

Nadere informatie

Culturele diversiteit en interculturele bemiddeling in de ziekenhuizen. Zohra Chbaral 1

Culturele diversiteit en interculturele bemiddeling in de ziekenhuizen. Zohra Chbaral 1 Culturele diversiteit en interculturele bemiddeling in de ziekenhuizen Zohra Chbaral 1 Vooreerst bedanken we de interculturele bemiddelaars, de coördinatoren interculturele bemiddeling die ons de gegevens

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in april 2016

De arbeidsmarkt in april 2016 De arbeidsmarkt in april 2016 Datum: 10 mei 2016 Van: Stad Antwerpen Ondernemen en Stadsmarketing Business en innovatie Betreft: Arbeidsmarktfiche april 2016 In deze arbeidsmarktfiche zien we dat 1. Antwerpen

Nadere informatie

Bevallen na een eerdere keizersnede

Bevallen na een eerdere keizersnede GYNAECOLOGIE Bevallen na een eerdere keizersnede Deze folder is bedoeld voor zwangere vrouwen die eerder via een keizersnede bevallen zijn. Voor uw huidige zwangerschap zal samen met uw gynaecoloog een

Nadere informatie

Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013. 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013

Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013. 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013 Toerisme in cijfers Tourism in figures 2013 XL 03 aantal overnachtingen naar verblijfsmotief 2013 number of overnight stays by motive of stay 2013 Ju i 2014 2 AANTAL OVERNACHTINGEN NAAR VERBLIJFSMOTIEF,

Nadere informatie

De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt

De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt Kusttoerisme West-Vlaanderen Werkt 3, 28 De positie van de Vlaamse kust op de Belgische reismarkt Foto: Evelien Christiaens Rik De Keyser bestuurder-directeur en hoofd afdeling toerisme, WES Evelien Christiaens

Nadere informatie

Geslacht, leeftijdsklasse en dichtheid 2014 Nationaliteit 2013

Geslacht, leeftijdsklasse en dichtheid 2014 Nationaliteit 2013 De Brusselse arbeidsmarkt: statistische gegevens - Kenmerken van de gemeenten van het Brussels Gewest December 2015 F. Kenmerken van de gemeenten van het Brussels Gewest Dit bestand verstrekt verschillende

Nadere informatie

het allerbeste plekje op de hele wereld!

het allerbeste plekje op de hele wereld! het allerbeste plekje op de hele wereld! voor gebruik binnenshuis tijdens de kraamperiode, zowel thuis als in het ziekenhuis onbezorgd uitrusten en zelfs in slaap vallen met je baby veilig op je buik huid-op-huid

Nadere informatie

Profiel van de asielzoekers in opvang op 31 december 2015

Profiel van de asielzoekers in opvang op 31 december 2015 Monitoring asielinstroom Profiel van de asielzoekers in opvang op 31 december 2015 Nota in het kader van de coördinatieopdracht monitoring asielinstroom van het Agentschap Integratie en Inburgering Publicatiedatum:

Nadere informatie

Mogelijkheden en uitdagingen voor de thuisverpleging in ambulante chirurgie. Mia De Caluwe Wit- Gele kruis Oost- Vlaanderen

Mogelijkheden en uitdagingen voor de thuisverpleging in ambulante chirurgie. Mia De Caluwe Wit- Gele kruis Oost- Vlaanderen Mogelijkheden en uitdagingen voor de thuisverpleging in ambulante chirurgie Mia De Caluwe Wit- Gele kruis Oost- Vlaanderen Huidige rol in de ambulante chirurgie Ophtalmologie Postoperatieve oogzorg gedurende

Nadere informatie

CIJFERS BELGIË OVERNIGHT STAYS

CIJFERS BELGIË OVERNIGHT STAYS OVERNACHTINGEN 2015-2016 - 9 maanden VOORLOPIGE CIJFERS BELGIË OVERNIGHT STAYS 2015-2016 - 9 months PRELIMINARY FIGURES BELGIUM België 15 668 923 15 878 478 +209 555 +1,3% Belgium Nederland 4 071 014 3

Nadere informatie

NOVEMBER 2014 BAROMETER

NOVEMBER 2014 BAROMETER NOVEMBER 2014 BAROMETER In deze nieuwe editie van de barometer staan we stil bij de Census 2011 die afgelopen maand werd gepubliceerd door Statistics Belgium, onderdeel van de FOD Economie. We vertalen

Nadere informatie

Good Practice aanbevelingen

Good Practice aanbevelingen Kort ziekenhuisverblijf min.48 u Goed alternatief! Na ongecompliceerde bevalling Gezonde moeder Gezonde aterme neonaat VOORWAARDEN! Kort ziekenhuisverblijf Goede zorg = veilige zorg voor moeder en kind

Nadere informatie

Het staal en deze vragenlijst zullen volgens afspraak, later bij u thuis opgehaald worden.

Het staal en deze vragenlijst zullen volgens afspraak, later bij u thuis opgehaald worden. Toestemmingsformulier tot deelname aan het onderzoek naar persistente organische stoffen (POPs) in moedermelk gecoördineerd door de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO) Studie uitgevoerd in samenwerking

Nadere informatie

THEMA IV.1. Tuberculose

THEMA IV.1. Tuberculose THEMA IV.1. Tuberculose Specifieke selectiecriteria Voor deze selectie van tuberculose-verblijven worden alle ziekenhuisverblijven weerhouden die beantwoorden aan de algemene selectiecriteria (cfr. Inleiding

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in oktober 2013

De arbeidsmarkt in oktober 2013 De arbeidsmarkt in oktober 2013 Datum: 8 november 2013 Van: Stad Antwerpen Actieve stad Werk en Economie Betreft: Arbeidsmarktfiche oktober 2013 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1. dat Antwerpen eind

Nadere informatie

Gelre Kraamzorg. Liefdevol begin. Je kunt er voor kiezen om je kind geboren te laten worden:

Gelre Kraamzorg. Liefdevol begin. Je kunt er voor kiezen om je kind geboren te laten worden: Gelre Kraamzorg Liefdevol begin De kraamverzorgenden van Gelre Kraamzorg bieden persoonlijke en professionele zorg zodat jij en je gezin tijdens de kraamtijd onbezorgd kunnen genieten van een liefdevol

Nadere informatie

Tevredenheid bij bezoekers van infokantoren

Tevredenheid bij bezoekers van infokantoren Tevredenheid bij bezoekers van infokantoren Regionale infokantoren algemene resultaten Onderzoek uitgevoerd door Guidea in samenwerking met Toerisme Vlaanderen 1 Doelstellingen en Methodologie 3 1 Achtergrond

Nadere informatie

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.8 - Mei 2008-179-

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.8 - Mei 2008-179- Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.8 - Mei 2008-179- VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN FRANK VANDENBROUCKE VICEMINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN WERK, ONDERWIJS

Nadere informatie

Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin

Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin ruime zin in België, Duitsland, Frankrijk en Nederland in 2014 Directie Statistieken, Begroting en Studies stat@rva.be Inhoudstafel: 1

Nadere informatie

Constructie van de variabele Etnische afkomst

Constructie van de variabele Etnische afkomst Constructie van de variabele Etnische afkomst Ter inleiding geven we eerst een aantal door verschillende organisaties gehanteerde definities van een allochtoon. Daarna leggen we voor het SiBO-onderzoek

Nadere informatie

Openingstijden Stadswinkels 2008

Openingstijden Stadswinkels 2008 Openingstijden Stadswinkels 2008 Openingstijden Stadswinkels 2008 René van Duin & Maaike Dujardin Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) december 2008 In opdracht van Publiekszaken afdeling Beleid

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in december 2014

De arbeidsmarkt in december 2014 De arbeidsmarkt in december 2014 Datum: 14 januari 2015 Van: Stad Antwerpen Ondernemen & stadsmarketing Werk en Economie Betreft: Arbeidsmarktfiche december 2014 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1. dat

Nadere informatie

De honden en katten van de Belgen

De honden en katten van de Belgen ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK EN ECONOMISCHE INFORMATIE PERSBERICHT 31 juli 2007 De honden en katten van de Belgen Highlights Ons land telde in 2004 1.064.000 honden en 1.954.000 katten; In vergelijking

Nadere informatie

VERLOSKUNDE ONTHAALBROCHURE. hoofdgeneesheer: prof. dr. W. Foulon

VERLOSKUNDE ONTHAALBROCHURE. hoofdgeneesheer: prof. dr. W. Foulon ONTHAALBROCHURE VERLOSKUNDE hoofdgeneesheer: prof. dr. W. Foulon dr. M. Laubach dr. M. Breugelmans dr. A. Vorsselmans dr. G. Faron dr. K. Van Berkel Hoofdvroedvrouw: Lieve Devalckeneer Wanneer moet u binnenkomen?

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in augustus 2013

De arbeidsmarkt in augustus 2013 De arbeidsmarkt in augustus 2013 Datum: 5 september 2013 Van: Stad Antwerpen Actieve stad Werk en Economie Betreft: Arbeidsmarktfiche augustus 2012 In deze arbeidsmarktfiche zien we 1. dat Antwerpen eind

Nadere informatie

Bevalling en kraamzorg. Bevalling en kraamzorg, goed geregeld bij de SZVK

Bevalling en kraamzorg. Bevalling en kraamzorg, goed geregeld bij de SZVK Bevalling en kraamzorg, goed geregeld bij de SZVK 2 Verloskundige hulp Allereerst wil de SZVK u van harte feliciteren met uw zwangerschap. In deze brochure leest u wat u in de komende tijd moet regelen

Nadere informatie