Zonnestroom op maat voor huishoudens

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Zonnestroom op maat voor huishoudens"

Transcriptie

1 Zonnestroom op maat voor huishoudens Stap voor stap stroom van de zon De zon als energiebron De zon is een onuitputtelijke bron van warmte en elektriciteit, dus van energie. Zelfs in Nederland ontvangen we daaruit meer dan vijftig maal zo veel energie als ons gezamenlijk jaarlijks energiegebruik uit gas, elektriciteit en benzine. Deze energiebron is op twee manieren te gebruiken: als passieve en actieve zonneenergie. In de eerste vorm benutten we zonnewarmte direct. Een voorbeeld hiervan is zonnewarmte die binnenkomt door grote ramen op het zuiden, waardoor de verwarming minder hoog hoeft te staan. Bij actieve zonne-energie wordt zonne-energie in warm water of elektriciteit omgezet. Dit kan met een zonnecollector (zonneboiler) waarin de zon water verwarmt, en met een PVsysteem dat zonlicht omzet in elektriciteit. zonlicht Deze laatste vorm staat centraal in dit informatieblad. De informatie is toegespitst op (toekomstige) bezitters van ééngezinskoopwoningen die aanschaf of gebruik van een PV-systeem overwegen. Het gaat daarbij om systemen die aan het openbare elektriciteitsnet leveren. Ook is de informatie bruikbaar om een goed beeld te krijgen van PV-systemen voor huurwoningen, meergezinswoningen en flats. Hierbij moeten bewoners rekening houden met bijvoorbeeld de toestemming van een verhuurder. Wie de zon inschakelt om met een PV-systeem elektriciteit te produceren, bespaart op het gebruik van fossiele brandstoffen zoals aardgas en steenkool. Daardoor

2 komen er minder schadelijke stoffen in de atmosfeer, waaronder het broeikasgas CO 2. Niet alleen het milieu vaart er wel bij, maar ook u. U gebruikt immers minder elektriciteit uit het elektriciteitsnet en bespaart daardoor op uw energierekening. Wat is een PV-systeem? De letters PV staan voor het Engelse photovoltaic, in het Nederlands: fotovoltaïsch. Zo heet ook het principe waarmee zonnecellen werken: fotovoltaïsche omzetting. Met een zonnecel wordt licht ( phos ) in elektriciteit ( volta ) omgezet. Gekoppelde zonnecellen vormen samen een zonnepaneel. Panelen met zonnecellen leveren gelijkspanning van 12 of 24 volt. Het PV-systeem bevat buiten de zonnepanelen ook andere onderdelen zoals omvormers (inverters), regelapparatuur, kabels en een draagconstructie. Een inverter zet de gelijkspanning uit een zonnepaneel om in 230 volt wisselspanning. Deze spanning is dan direct te gebruiken voor de elektrische apparaten in huis. Netgekoppeld De wisselspanning van netgekoppelde PVsystemen wordt, zoals de naam al zegt, direct aan het elektriciteitsnet gekoppeld. Deze systemen staan tegenover autonome PV-systemen (zie ook kader) die niet aan het net leveren, maar de opgewekte stroom meestal in accu s opslaan. Wie meer elektriciteit gebruikt dan het netgekoppeld PV-systeem levert, haalt de Autonome PV-systemen Autonome PV-systemen worden in Nederland doorgaans alleen ingezet op plekken waar geen elektriciteitsvoorziening aanwezig is, zoals praatpalen, lichtboeien, waterpompen en caravans. Omdat we in dit informatieblad alleen netgekoppelde behandelen, laten we ze buiten beschouwing. elektriciteit gewoon uit het net. Op momenten dat een huishouden geen of weinig elektriciteit gebruikt, gaat de overtollige elektriciteit uit het PV-systeem het net in. Het PV-systeem werkt dan als een mini-elektriciteitscentrale. Als de zonnestroomproductie hoger is dan het elektriciteitsverbruik op dat moment, lopen de meeste elektriciteitsmeters terug. Zo wordt de teruggeleverde elektriciteit automatisch in de energierekening verwerkt. Typen zonnecellen Celtype Monokristallijn silicium panelen Multikristallijn silicium panelen Amorf silicium panelen Afkorting mono-si multi-si amorf-si (dunne film) Materiaal star star flexibel Productieproces zagen siliciumplakken: kostbaar en traag gieten: goedkoper en eenvoudiger dan mono Marktaandeel 85% 15% Rendement 13 à 16% 12 à 15% 4 à 7% opdampen: weinig silicium en simpel proces Kleur Donkerblauw / antraciet blauw zwart / bruin / goud Er zijn drie verschillende typen zonnecellen die elk van een verschillend soort silicium gemaakt zijn: monokristallijn, multikristallijn en amorf silicium. In de

3 bovenstaande tabel staan de drie verschillende typen gerangschikt, waarvan multikristallijn momenteel het meest gebruikt wordt. Naast silicium kunnen ook andere materialen gebruikt worden, maar deze worden nog niet of nauwelijks toegepast. Uitvoering en inpassing Plaatsingsmogelijkheden Daken van woningen zijn over het algemeen uitermate geschikt om zonnepanelen op te plaatsen. Dat kan op een schuin pannendak van een eengezinswoning of op platte daken van flats, bungalows, garages of dakkapellen. Ook zijn balkons, gevels, serres en zonwering van woningen geschikt om zonnepanelen te plaatsen. Door plaatsing van zonnepanelen kan het aanzicht van een huis veranderen. Soms zijn bouwkundige aanpassingen nodig. Deze aspecten worden hieronder toegelicht. Platte daken zijn bij uitstek geschikt om zonnepanelen te plaatsen. Speciaal ontwikkelde plat-dak consoles maken het mogelijk de zonnepanelen eenvoudig in de ideale positie richting van de zon te plaatsen. De console kan los op het dak staan als u hem verzwaart met stoeptegels of grind. Dit maakt hem stormvast. Het dak moet wel bestand zijn tegen het gewicht van de verzwaarde constructie. Over het algemeen kan een plat dak het gewicht van enkele panelen gemakkelijk dragen. Als meer consoles te dicht bij elkaar staan vermindert de opbrengst, doordat de consoles in elkaars schaduw staan. Dit kan vermeden worden door ongeveer 1 meter ruimte tussen twee consoles te houden. Zonnepanelen op platte daken veranderen het aanzicht van de woning meestal niet, doordat ze vanaf de straat vrijwel onzichtbaar zijn. Bij schuine daken wordt de combinatie van zonnepanelen en pannendaken enigszins bemoeilijkt door de ongelijkwaardigheid van beide materialen. Panelen en dakpannen verschillen immers zowel in grootte als in uitstraling. Er zijn echter verschillende constructiemogelijkheden om de panelen waterdicht te laten aansluiten op de aangrenzende dakpannen. Over het algemeen is dit maatwerk en vereist het installeren meer werk dan voor platte daken of nieuwbouw. Als u zonnepanelen op een schuin dak wilt plaatsen, kunt u kiezen voor twee oplossingen: (1) integratie van panelen in de pannenlaag of (2) een los frame dat op de dakpannen wordt bevestigd. Voor nieuwbouw kan in een vroeg stadium rekening gehouden worden het zon-georiënteerd bouwen en met het afstemmen van

4 zonnepanelen en dakpannen. Er vindt steeds meer integratie plaats tussen zonnepanelen, dakpannen en bevestigingstechnieken. Gevels van woningen zijn in principe geschikt voor het plaatsen van zonnepanelen en bieden een grote mate van vormvrijheid. Gezien het relatief geringe bruikbare geveloppervlak, het lagere rendement en het risico van beschaduwing ligt deze oplossing echter niet voor de hand. Als PV als gevelbekleding wordt toegepast, gebeurt dit vaak op esthetische gronden. Schuine oriëntatie op de zon is wel mogelijk op de gevel met bevestigingsbeugels die de zonnepanelen schuin op de zon richten. Doordat serres en zonweringen op de zon gericht zijn, worden ze tegenwoordig steeds vaker gebruikt om zonnepanelen in te verwerken. Omdat bij serres de glazen gevels voldoende licht laten toetreden, kan het serredak geheel uit (al dan niet transparante) zonnepanelen bestaan. Hetzelfde geldt voor zonweringen met daarin PV-panelen. Het ontwerp zal qua constructie niet afwijken van een bouwkundige buitenzonwering, zoals een overstek. Kleuren en maten De meeste zonnepanelen hebben een zwarte, blauwe of bruine kleur. Maar er zijn ook andere kleuren mogelijk. Daarvoor moet wel een anti-reflectiecoating aangebracht worden, die helaas de opbrengst en de kosten nadelig beïnvloedt. Naast verschillende kleuren zijn tegenwoordig ook (semi-)transparante cellen leverbaar. Tevens zijn de zonnepanelen in vele Wattpiek Het vermogen dat een zonnepaneel levert, is behalve van het oppervlakte ook afhankelijk van de hoeveelheid licht. Om toch een heldere uitspraak te kunnen doen over het vermogen wordt gerekend met het piekvermogen van een zonnepaneel. Dit is het maximale elektrisch vermogen dat een zonnepaneel kan leveren. Het wordt uitgedrukt in Wattpiek [Wp]. Het meest gangbare zonnepaneel heeft een piekvermogen van 100 Wp. Jaarlijks levert zo n paneel ongeveer 80 kwh aan elektriciteit. maten te verkrijgen, afhankelijk van de producent. Veelgebruikt zijn de panelen met de standaardmaten van 1,3 bij 0,7 meter met een oppervlak van bijna 1 m 2 en een vermogen van ongeveer 100 Wattpiek (zie kader). Ook bestaan er panelen die steeds meer op standaard dakpannen lijken waardoor de integreerbaarheid en handelbaarheid toeneemt. Hoewel deze oplossing vaak duurder is, komen geïntegreerde zonnepanelen in het algemeen architectonisch beter tot hun recht. Plaatsing van panelen Er is veel mogelijk met PV. Maar bij elke toepassing gelden er factoren die de opbrengst beïnvloeden of beperkingen opleggen. Bij plaatsing moet u rekening houden met (1) oriëntatie, (2) beschaduwing, (3) aanzicht en uitstraling van de woning, en (4) ventilatie. Elk van deze punten komt hieronder kort aan bod. De oriëntatie (hellingshoek en locatie) van het paneel bepaalt voor een groot gedeelte de opbrengst van een PV-systeem. De opbrengst van een zonnepaneel is afhankelijk van de hellingshoek van het paneel en de richting waarin het paneel staat. Zoals in de figuur aangegeven wordt is de opbrengst optimaal wanneer het paneel een hellingshoek heeft van 36 en gericht is op het zuiden. Kleine afwijkingen ten opzichte van deze ideale positie (100%), leiden slechts tot geringe afname van de opbrengst. Bij panelen die richting het noorden worden geplaatst daalt de opbrengst snel onder de 70% ten opzichte van de ideale situatie.

5 Ook het voorkomen van schaduw 85%. op een zonnepaneel is van belang. Beschaduwing beïnvloedt namelijk het rendement van een PV-systeem negatief. Bovendien leidt schaduw 36o op in serie geschakelde panelen tot warmte-ophoping in het beschaduwde paneel, waardoor de levensduur afneemt. De schaduw kan veroorzaakt worden door onder andere gebouwen, bomen, schoorstenen, dakdoorvoeren en dakkapellen. Meestal verandert het aanzicht en uitstraling van een woning als er zonnepanelen op worden geplaatst. Een combinatie van maatvoering, vlakverdeling en kleurstelling bepaalt uiteindelijk hoe zonnepanelen bij de woning passen. Overwegingen bij plaatsing zijn onder meer: - Hoe groter het oppervlak, des te dominanter de aanblik van de PV-panelen op het dak zal zijn en hoe meer lichtreflectie voor de omgeving ontstaat; - Hoe meer er van de panelen van de straat af te zien is, des te meer gevolgen ze hebben voor de aanblik van de woning. Plat-dak constructies zijn vaak niet te zien vanaf straatniveau. - Bij een PV-systeem bepaalt de vlakverdeling van de zonnepanelen of deze passen bij het ontwerp, de bestaande woning en/of bouwkundige situatie in de omgeving. Deze kan horizontaal, verticaal of verspringend zijn. Een veel gebruikte vuistregel voor het positief beïnvloeden van panelen op een woning is dat de panelen in dezelfde lijn moeten liggen met andere op het dak aanwezige objecten, zoals een dakraam. Verder wordt aanbevolen dat tussen de panelen en de dakrand minimaal twee rijen dakpannen aanwezig moeten zijn. Zonnepanelen hebben ventilatie nodig. Wanneer de zonnepanelen te warm worden, loopt het rendement terug. Er moet ventilatie kunnen plaatsvinden achter het paneel. Zo kan ook de condens, die ontstaat door temperatuurverschillen tussen de voor- en achterzijde van het paneel, afgevoerd worden. Plaats voor bekabeling Aan de onderzijde van de zonnepanelen bevindt zich bekabeling die zonnepaneel, omvormer en elektriciteitsnet koppelt. Hoe meer geplaatste zonnepanelen, hoe groter de diameter van de (bundel) kabels. Voor een compleet PV-systeem van tien tot vijftien panelen is de diameter van de bundel ongeveer 50 mm. De kabels komen samen in een kabelgoot. Afhankelijk van het type dak wordt de kabelgoot in of aan de woning geplaatst. Meestal worden de kabels door het dak gevoerd. Om lekkages te voorkomen moet aandacht besteed worden aan een waterdichte dakdoorvoer. De kabelgoot moet goed bereikbaar blijven voor inspectie en/of reparatie. De elektrische bekabeling moet daarentegen juist onbereikbaar zijn voor knaagdieren, vogels en insecten. Omvormers Omvormers, die de gelijkspanning uit de panelen in 230 volt wisselspanning omzetten, worden in het algemeen geplaatst in een meterkast, in een aparte omvormerruimte of achter op de zonnepanelen (bij AC-modules, zie kader). Er zijn in principe twee plaatsingsmogelijkheden voor omvormers:

6 1. De gelijkspanning van de afzonderlijke zonnepanelen kan via aparte kabels naar één centrale omvormer geleid worden, die in de meterkast of in een aparte ruimte zit. Voordelen hiervan zijn het onderhoudsgemak en de relatief lage kosten. Een nadeel is het transportverlies dat optreedt door de lange gelijkspanningskabels met een lage spanning. 2. Bij de zogenaamde AC-modules zitten de omvormers achter op het paneel. Hierdoor is het transportverlies van de gelijkspanning nagenoeg nul en zijn er minder kosten gemoeid voor bekabeling en installatie is gemakkelijker. Een nadeel is de moeilijke bereikbaarheid bij eenmaal geïnstalleerde panelen. Dit is lastig bij vervanging van omvormers, die vaak minder lang meegaan als de zonnepanelen. AC-modules (zie foto-voorbeeld) Een AC-module ofwel wisselspanningspaneel is een zonnepaneel waar de omvormer al achterop gemonteerd is. Aan elke AC-module zit 6 meter snoer en stekker die zo in het stopcontact te steken is. Als de stekker eenmaal in een willekeurig stopcontact zit, levert het zonnepaneel stroom. Kant-en-klare ACmodules zijn een eenvoudige manier om panelen op een woning te plaatsen (vuistregel max. 6 panelen). Bij meer panelen is het gebruik van een centrale omvormer te adviseren. Monteren kan op een schuin pannendak, plat dak of gevel. Bij opstelling op een schuin pannendak kan het snoer door de dakpannen gevoerd worden. Plaatsing op een plat dak is mogelijk in een speciale plat-dak console die met ballast verzwaard wordt. Bij gevel- of plat dak-montage kan het snoer door een (dak)raam of ventilatierooster gevoerd worden. Een handige vuistregel hierbij is dat bij één tot zes panelen veelal AC-modules gebruikt worden en bij meer dan zes panelen worden centrale omvormers gebruikt. Bij installatie van PV-systemen met meer dan vijf panelen (500 Wattpiek), is een speciale elektriciteitsgroep in de meterkast nodig. Voor exacte normen kunt u terecht bij het energiebedrijf. Verder is van belang dat de ruimte waarin de omvormer geplaatst is, zoals in een aparte ruimte als achter het paneel, goed geventileerd wordt. De temperatuur van de omvormer kan namelijk flink oplopen, omdat tien procent van het vermogen in warmte wordt omgezet. Regelgeving Formeel is voor plaatsing van zonnepanelen een bouwvergunning nodig. In veel gemeenten wordt echter plaatsing zonder vergunning toegestaan. Bij de eerstkomende herziening van de Woningwet (ingaande op 1 januari 2002) zal de vergunningsplicht naar verwachting vervallen. Neem dus het zekere voor het onzekere en informeer naar de plaatselijke richtlijnen bij uw gemeente. Wat zijn de kosten en baten? Kopen PV-systemen zijn nog relatief kostbaar. Investeringskosten voor totale netgekoppelde PV-systemen zijn ongeveer ƒ 18,- per Wp, exclusief BTW.

7 Stel dat u zelf in tien procent van uw stroomverbruik wilt voorzien. Bij het gemiddelde verbruik per huishouden (3200 kwh/jaar) zijn dan vier panelen nodig. Inclusief inverter, bekabeling en installatie komt dat neer op ongeveer ƒ 8.000,-, exclusief BTW. Uiteraard vallen de kosten lager uit indien u zelf installeert. Een kaal paneel kost circa ƒ 1600,-. Bij deze kosten zijn de subsidies van de overheid en de energiebedrijven nog niet verrekend. Momenteel geeft de overheid ƒ 7,50 subsidie per opgesteld Wpvermogen; sommige energiebedrijven doen daar nog een schepje bovenop. Zie ook het hoofdstuk Financiële stimuleringsregelingen. Leasen Leasen van PV-systemen is de laatste tijd in opkomst. Niet voor niets. Hierbij is een optimaal gebruik van fiscale stimuleringsregelingen mogelijk en waardoor deze ook voor particulieren bruikbaar zijn. Dit komt de prijs uiteraard ten goede. U kunt een PV-systeem van bijvoorbeeld een energiebedrijf of een leasemaatschappij leasen. Na afloop van het leasecontract kunt u het PV-systeem tegen een vergoeding overnemen. Mensen die zonnepanelen leasen zijn echter niet direct eigenaar van de panelen. Gedurende de leaseperiode is de leasemaatschappij eigenaar. Vormen van lease Lease kent twee basisvormen: operationele lease en financiële lease. Of er sprake is van operationele dan wel financiële lease is afhankelijk van de verdeling van het economische risico. Wie economisch eigenaar is, hangt af van deze verdeling. Bij operationele lease kan het product na contractafloop tegen een vergoeding overgenomen worden, bij financiële lease staat hier geen vergoeding tegenover. Als er sprake is van operationele lease is de leasemaatschappij (lessor) de economische eigenaar, bij financiële lease is dat de klant (lessee). Installatiekosten De installatiekosten zijn ongeveer 500 gulden. Deze prijs is gebaseerd op een normaal PV-systeem en een goed toegankelijk schuin dak. Bij grote PV-systemen en moeilijk te bereiken daken kunnen de installatiekosten aanmerkelijk hoger uitvallen. Op een plat dak zijn de installatiekosten meestal lager, maar dan zijn weer zogenaamde plat-dak consoles nodig voor optimale benutting van zoninstraling. Baten De elektriciteitsmeter draait langzamer met zonnepanelen. En op momenten dat het zonnestroomaanbod groter is dan de vraag van een huishouden, draait de meter zelfs terug. Wie een klein aantal zonnepanelen aanschaft, ziet overigens zijn meter niet zo snel teruglopen. Elektronische meters lopen niet terug. In dat geval moet een extra teruglevermeter geïnstalleerd worden. U kunt daarvoor contact opnemen met het energiebedrijf. Hoeveel langzamer loopt de meter? Dat is - zoals eerder besproken - afhankelijk van het aantal en de oriëntatie van de zonnepanelen. Bij een optimale oriëntatie zal een PV-systeem van vier panelen jaarlijks zo n 320 kwh aan elektriciteit produceren. Die behoeft dus niet meer te worden ingekocht van het energiebedrijf. Het voordeel in geld is te berekenen door de jaarlijkse elektriciteitsopbrengst van het PV-systeem te vermenigvuldigen met de elektriciteitsprijs per kwh. Die prijs is momenteel ongeveer 40 cent per kwh (standaard tarief). De baten per jaar van vier zonnepanelen zijn dus: 320 kwh x 40 cent = ƒ 128,-.

8 De baten per jaar vallen hoger uit als u gebruik maakt van dag/nacht-tarieven. Op het moment dat het PV-systeem elektriciteit levert geldt het hoger dagtarief. Financiële stimuleringsregelingen Er zijn verschillende financiële stimuleringsregelingen voor PV-systemen. Wat ze inhouden en wie ze verstrekken staat hieronder. Overheid: Energiepremie 2001 Per 1 januari 2001 is de Regeling Energiepremie 2001 van kracht. Via deze regeling worden maatregelen op het gebied van energiebesparing en duurzame energie in woningen gesubsidieerd, waaronder de aanschaf van PV-panelen. De hoogte van de subsidie is afhankelijk van het opgesteld vermogen van de panelen: per Wp wordt ƒ 7,50 subsidie verstrekt. Bij een netgekoppeld systeem bestaande uit vier panelen komt dat neer op circa ƒ 3000,-. U mag de panelen zelf installeren, tot een totaal vermogen van 500 Wp. Omdat vanaf dit vermogen een speciale elektriciteitsgroep in de meterkast nodig is, dient een installateur te worden ingeschakeld. De Energiepremie geldt voor zowel netgekoppelde als autonome systemen, zolang de zonnestroom maar in een woning wordt gebruikt. Ook woonschepen en woonwagens met een vaste lig- of standplaats worden als woning beschouwd. Eigenaren, verenigingen van eigenaren, huurders en verhuurders komen alle in aanmerking voor de Energiepremie. De Energiepremie is weliswaar een overheidssubsidie (eigenlijk een terugsluizen van de verhoogde energiebelasting), maar wordt uitgekeerd door de energiebedrijven. De uitkering kunt u pas na aanschaf bij uw energiebedrijf aanvragen. De energiebedrijven, maar ook installatiebedrijven hebben hier de benodigde formulieren voor. Op de website van het Informatiecentrum Duurzame Energie (www.duurzameenergie.nl) staat een actuele lijst van PV-systemen die in aanmerking komen voor de Energiepremie. Overheid: groene hypotheek Particulieren die een milieuvriendelijke nieuwe woning kopen of een bestaande woning renoveren kunnen deze deels financieren met een groene hypotheek. Hiervan ligt de rente één à twee procent lager dan normale hypotheekrente. Deze regeling geldt voor woningen van maximaal ƒ ,- waarbij de groene hypotheek ten hoogste ƒ ,- mag zijn. Alleen groenbanken verstrekken deze hypotheken. Er gelden wel duidelijke eisen: de toegepaste milieu- en energiemaatregelen moeten verder gaan dan het Bouwbesluit. Naast een aantal basismaatregelen moeten er maatregelen toegepast worden uit de Maatlat Duurzaam Bouwen. Op deze lijst staan milieu- en energiemaatregelen met elk een puntenscore. Voor een groene hypotheek zijn voor nieuwbouw minimaal 150 punten nodig, en voor renovatie 125. Er staan op de lijst ook PV-systemen. Deze leveren 9 punten op. Om aan de vereiste 150 of 125 te komen zullen dus ook veel andere opties uitgevoerd moeten worden. Energiebedrijven: PV-subsidie via EPA Particulieren kunnen een Energieprestatie Advies (EPA) laten uitvoeren door zogeheten EPA-adviseurs. De energiebedrijven geven vervolgens een bonus van

9 25 procent voor de Energiepremie, wanneer de maatregelen als gevolg van een EPA worden aangeschaft. Dit geldt ook voor PV-systemen. Indien u, naar aanleiding van een EPA, een PV-systeem van vier panelen aanschaft, ontvangt u zoals gezegd een Energiepremie van circa ƒ 3.000,-. Hierbovenop komt dan een EPA-bonus van ƒ 750,-. Informatie over het EPA en EPA-adviseurs kunt u verkrijgen bij de EPA Helpdesk van MilieuCentraal, telefoon (30 ct/m), Energiebedrijven: PV-acties Bovendien geven sommige energiebedrijven een eigen subsidie, bovenop de Energiepremie. Deze subsidies kunnen oplopen tot enkele honderden guldens. Informeer daarom ook hiernaar bij uw energiebedrijf. Gemeentelijke acties Verder zijn er enkele gemeenten in Nederland die subsidies geven in het kader van speciale acties. Het is daarom raadzaam om vóór de aanschaf van het PVsysteem hiernaar te informeren bij uw gemeente. U moet sowieso contact opnemen met de gemeente in verband met de bouwvergunning. Rekenschema In onderstaand rekenschema staan de belangrijkste elementen voor de berekening van kosten en baten van een PV-systeem. Er wordt ervan uitgegaan dat tien procent van de elektriciteitsbehoefte wordt gedekt door zonnepanelen. PV-systeem rekenschema Tabel 1 Gezinsfactor Tabel 2 Apparatenfactor aantal personen gezinsfactor aantal elektrische kwh/jaar in huishouden apparaten in huis 1 0,58 veel ,94 gemiddeld ,15 weinig ,30 5 1,46 6/6+ 1,49 Rekenschema Aantal personen 2 Gezinsfactor (Tab 1) Apparatenfactor (Tab 2) Elektriciteitsgebruik 0,94 x [kwh] = [kwh/jr] Opbrengst/paneel Opbrengst en vermogen 10 % Zonnestroom 329 [kwh/jr] 4 panelen á 80 4 panelen á 100 [kwh] [Wp] [kwh] [Wp] Kostprijs Subsidies Totaalprijs Kosten PV-systeem [fl] [fl] = [fl] Elektriciteitsopbrengst Prijs per kwh Baten per jaar Baten per jaar 320 [kwh/jr] x 0,40 [fl] = 128 [fl/jr]

10 Hoeveel dit uiteindelijk moet zijn, is afhankelijk van de grootte van het huishouden en het aantal elektrische apparaten in huis. Het PV-systeem bestaat uit vier panelen op basis van multikristallijn zonnecellen. Elk paneel heeft een vermogen van 100 Wp en een jaarlijkse opbrengst van 80 kwh bij een optimale oriëntatie. Gezinsfactor De gezinsfactor is afhankelijk van het aantal personen in een huishouden. Het elektriciteitsverbruik loopt niet lineair op met het aantal, doordat bij een groter huishouden elektrische apparaten meer gezamenlijk gebruikt worden, zoals radio en televisie. Apparatenfactor Het elektriciteitsgebruik hangt ook af van het aantal elektrische apparaten in huis. Het is hoog als er veel aanwezig zijn, zoals een wasdroger, vaatwasser, waterbed, elektrische verwarming of zonnebank. Het elektriciteitsgebruik is laag wanneer er alleen apparaten zoals lampen, koelkast en één radio en televisie zijn. Dit zijn indicaties om een schatting te maken van het eigenlijke gebruik. Kostprijs Hier wordt uitgegaan van een eenvoudige set van vier panelen en een omvormer. In dit voorbeeld mag men het systeem zelf installeren, met behoud van de subsidie. Indien het systeem door een installateur wordt geplaatst, kost het circa ƒ 9.500,- inclusief BTW. Subsidies 1. Energiepremie van ƒ 7,50 per Wp vermogen 2. EPA bonus van 25 procent van de Energiepremie. Andere mogelijke subsidies van energiebedrijven of gemeenten zijn niet meegerekend. Stappenplan Na het lezen van de bovenstaande teksten heeft u meer kennis gekregen over fotovoltaïsche zonne-energie. Mocht u nu besluiten om een PV-systeem aan te schaffen, dan kunt u het beste het stappenplan op de laatste pagina doorlopen. Hierin zijn de meest belangrijke besliscriteria opgenomen, zoals de geschiktheid van het huis, nieuw- of bestaande bouw, type woning en subsidies. Veel gestelde vragen Tot slot beantwoorden we hieronder nog een aantal veel gestelde vragen. Als de zon niet schijnt, heb ik dan stroom? Ja. Ten eerste werken PV-systemen ook op diffuus licht. Dat betekent dat de zon niet per se hoeft te schijnen. Een heiige of lichtbewolkte dag levert dus ook zonnestroom op, hoewel de opbrengst dan minder is. Ten tweede blijft u na installatie van een PV-systeem aangesloten op het elektriciteitsnet. Als het PV-systeem minder elektriciteit levert dan u gebruikt, levert het elektriciteitsnet bij. Is voor het produceren van zonnepanelen niet erg veel energie nodig en wat is de levensduur van zo n paneel? Nee. In ongeveer zes jaar heeft het PV-systeem net zoveel energie geleverd als nodig was bij de productie. De opbrengst is vanaf het zesde

11 jaar dus pure energie- en milieuwinst. Een zonnepaneel heeft een gemiddelde levensduur van ruim twintig jaar, maar kan langer meegaan. De omvormer gaat iets minder lang mee, ongeveer tien jaar, maar die kan eenvoudig worden vervangen. Loopt de elektriciteitsmeter werkelijk terug? Zodra u zonnestroom produceert, betrekt u minder stroom van het net. De meter gaat dan dus langzamer draaien. Op de momenten dat uw PV-systeem meer elektriciteit produceert dan dat u verbruikt, loopt de meter terug: u levert dan stroom aan het net. Alleen de nieuwste, elektronische, meters zijn zo gemaakt dat ze niet terug kunnen lopen. In dat geval is een tweede elektriciteitsmeter nodig om te registreren hoeveel elektriciteit u aan het net levert. Bij een klein aantal zonnepanelen loopt de meter niet zo snel terug. In huis gebruiken vrijwel altijd een paar apparaten elektriciteit, bijvoorbeeld een koelkast, wekker of een videorecorder. Zulke sluipverbruikers gebruiken ruim 250 kwh per jaar. Zijn mijn panelen (met het huis) mee verzekerd? Het is raadzaam contact op te nemen met uw verzekeringsagent om te informeren of uw panelen apart verzekerd moeten worden of dat ze bij de opstalverzekering verzekerd kunnen worden. Meer informatie? Neem voor meer informatie over zonnestroom of andere vormen van duurzame energie contact op met Informatiecentrum Duurzame Energie. Overige informatie over zonnestroom: Elektriciteit uit zonlicht (algemeen informatieblad) PV-systemen op maat voor architecten Adreslijst leveranciers netgekoppelde systemen Adreslijst leveranciers autonome systemen Adreslijst exporterende leveranciers Maatlat Duurzaam Bouwen Lijst met Groen -banken Financieringswijzer Duurzame Energie 2001 (ƒ 25,-) Verder zijn er nog informatiebladen over: Aardwarmte Bio-energie Duurzame energie Energieopslag Groene elektriciteit Warmtepompen Waterkracht Windenergie Zonneboilers PDE September Tekst: PDE. Foto's: Hans Pattist. Dit informatieblad is met de grootste zorg samengesteld. Aan de inhoud kunnen echter geen rechten worden ontleend. PV010/ /tb

12 Stappenplan PV-systeem Huis geschikt voor een PV-systeem? (zie uitleg in tekstkader 1) Tekstkader 1 Is uw woning geschikt? (1) Het zonnepaneel moet kunnen worden opgesteld richting het zuiden. (2) Daarnaast mogen er eigenlijk geen schaduwplekken op het dak over het zonnepaneel heen kunnen vallen. (3) Er moet voldoende vrije ruimte zijn om zonnepanelen te kunnen plaatsen. ja nee Type PV-systeem: Keuze maken tussen de verschillende typen zonnecellen en de configuratie van het PV-systeem. Belangrijke aspecten zijn de opbrengst, omvormer, afmetingen zonnepanelen, prijs en toepasbaarheid op uw dak. plaatsing niet rendabel/mogelijk Plaatsing in: bestaande bouw nieuwbouw Soort woning: ééngezinswoning flatgebouw ééngezinswoning flatgebouw Type woning: Koopwoning Huurwoning Koopwoning Huurwoning Verhuurder akkoord? Verhuurder niet akkoord? Leasen Zelf laten installeren Verhuurder regelt installatie Plaatsing niet mogelijk Informeer bij uw energiebedrijf: subsidiemogelijkheden en aansluiting op het net via omvormer of aparte groepen. Informeer bij uw gemeente: subsidiemogelijkheden. Bij een groen -bank (zie lijst groen -banken) kunt u eventueel een groene hypotheek aanvragen. Neem contact op met een ervaren en erkende installateur van PV-systemen en vraag offertes aan. De leverancier heeft meestal vaste installatiebedrijven waar ze mee samenwerken. Bij kleine systemen of AC-modules kunt u overwegen de installatie van het PV-systeem zelf uit te voeren. Vraag na installatie de Energiepremie aan via uw energiebedrijf. Neem contact op met het energiebedrijf of leasemaatschappij waarbij u PV-systemen kunt leasen. Neem contact op met projectontwikkelaar of architect en bespreek de mogelijkheden. Neem contact op met de Vereniging Van Eigenaren (VVE) en bespreek de mogelijkheden.

Zonne-energie gratis en schoon

Zonne-energie gratis en schoon Zonne-energie gratis en schoon Samen gaan we voor duurzaam Genieten van de zon. Buiten in de tuin, in het park of op het strand. De zon geeft ons gratis energie. We kunnen de zon ook op een andere manier

Nadere informatie

De zon als energiebron

De zon als energiebron De zon als energiebron Voor bedrijven nog aantrekkelijker! Panelen die elektra opwekken worden ook wel zonnepanelen of PV (in Engels photo voltaic) panelen genoemd. De panelen worden aangesloten op één

Nadere informatie

De zon als energiebron!

De zon als energiebron! De zon als energiebron! Zelf elektriciteit opwekken met de zon? Door middel van (diverse) subsidie(s) is het zéér rendabel! Met zonnepanelen verlaagt u uw energiekosten. Deze besparing wordt alleen maar

Nadere informatie

Installatiebedrijf Walraven & Zn. Tel.: 0172-611626 info@walravenenzn.nl Zuidzijde 11 Fax.: 0172-616458 www.walravenenzn.nl 2411 RP Bodegraven

Installatiebedrijf Walraven & Zn. Tel.: 0172-611626 info@walravenenzn.nl Zuidzijde 11 Fax.: 0172-616458 www.walravenenzn.nl 2411 RP Bodegraven Installatiebedrijf Walraven & Zn. Tel.: 0172-611626 info@walravenenzn.nl Zuidzijde 11 Fax.: 0172-616458 www.walravenenzn.nl 2411 RP Bodegraven PV-systemen Groene energie is de laatste jaren aanzienlijk

Nadere informatie

Duurzaam Soesterkwartier

Duurzaam Soesterkwartier Duurzaam Soesterkwartier Inhoudsopgave: Zonne-energie overzicht dia 1) Zonnepaneel installatie 2) Opstelling zonnepanelen 3) Opbrengst installatie 4) Opbrengst voor eigen gebruik 5) Panelen onderhouden

Nadere informatie

ZONNE - PANELEN INFORMATIE. Bouwbedrijf Bruggink BV Molenweg 11 7055AW Heelweg 0315-242929

ZONNE - PANELEN INFORMATIE. Bouwbedrijf Bruggink BV Molenweg 11 7055AW Heelweg 0315-242929 ZONNE - PANELEN INFORMATIE Bouwbedrijf Bruggink BV Molenweg 11 7055AW Heelweg 0315-242929 www.bruggink-bv.nl Oktober 2012 ZONNE - PANELEN 1. Algemene informatie Inhoud 2. Landelijke subsidieregeling, afkomstig

Nadere informatie

ZONNE ENERGIE. Woensdag 4 maart 2015 Oude Leije GERKE DRAAISTRA

ZONNE ENERGIE. Woensdag 4 maart 2015 Oude Leije GERKE DRAAISTRA ZONNE ENERGIE Woensdag 4 maart 2015 Oude Leije GERKE DRAAISTRA Onderwerpen introductie zonne energie in Nederland uitleg werking zonnestroom installaties plaatsing op verschillende daken financiële aspecten

Nadere informatie

Informatiebrochure. Besparen met zonnepanelen. Quality solar solutions

Informatiebrochure. Besparen met zonnepanelen. Quality solar solutions Informatiebrochure Besparen met zonnepanelen Quality solar solutions Er is steeds meer vraag naar zonnepanelen. Zonnepanelen hebben veel voordelen. Een zonnepanelen-installatie levert duurzame elektrische

Nadere informatie

De toekomst is zeker. met Nefit Zonnestroom. Begrippenlijst

De toekomst is zeker. met Nefit Zonnestroom. Begrippenlijst N e f i t h o u d t N e d e r l a n d w a r m De toekomst is zeker met Nefit Zonnestroom Begrippenlijst Autonoom systeem (standalone) - op zichzelf staand systeem bestaand uit zonnepanelen, regelunit en

Nadere informatie

Energiegroep COOL Zonnepanelen mei 2014

Energiegroep COOL Zonnepanelen mei 2014 Energiegroep COOL Zonnepanelen mei 2014 www. cool-leusden.nl twitter: http://twitter.com/coolleusden PROGRAMMA Welkom - door Ago Salverda (voorzitter CML Leusden) Informatie Zonnepanelen - door Marian

Nadere informatie

I. Vragen en antwoorden over zonnepanelen 1 :

I. Vragen en antwoorden over zonnepanelen 1 : I. Vragen en antwoorden over zonnepanelen 1 : 1. Hoe werken zonnepanelen? 2. Hoe groot is een zonnepaneel, en kan ik kiezen uit verschillende uitvoeringen? 3. Is mijn dak geschikt voor zonnepanelen? 4.

Nadere informatie

Wilko Kistemaker & Martin van de Goor i.s.m. A.J. Loots BV Nick Verstappen Informatiesessie Zonnepanelen & Zonneboilers 19 augustus 2013

Wilko Kistemaker & Martin van de Goor i.s.m. A.J. Loots BV Nick Verstappen Informatiesessie Zonnepanelen & Zonneboilers 19 augustus 2013 Welkom Wilko Kistemaker & Martin van de Goor i.s.m. A.J. Loots BV Nick Verstappen Informatiesessie Zonnepanelen & Zonneboilers 19 augustus 2013 19:30 20:30 20:45 21:45 Agenda Informatieavond Zonnepanelen

Nadere informatie

Zonnepanelen interessant voor huurders

Zonnepanelen interessant voor huurders Regelingen en voorzieningen CODE 4.1.6.95 Zonnepanelen interessant voor huurders Bronnen Woonbond.nl, Zonnepanelen interessant voor huurders, d.d. 1.2.2016 Woonbond.nl, Brochure zonnepanelen voor huurders,

Nadere informatie

Wat moet de CV installateur met PV PV heeft de toekomst. Door: Richard Ogink

Wat moet de CV installateur met PV PV heeft de toekomst. Door: Richard Ogink Wat moet de CV installateur met PV PV heeft de toekomst Door: Richard Ogink Wat moet de CV installateur met PV Indeling presentatie 1. Zon als duurzame energiebron 2. Wetgeving 3. PV in de praktijk 4.

Nadere informatie

Informatiebrochure. Besparen met zonnepanelen. Quality solar solutions

Informatiebrochure. Besparen met zonnepanelen. Quality solar solutions Informatiebrochure Besparen met zonnepanelen Quality solar solutions Er is steeds meer vraag naar zonnepanelen. Zonnepanelen hebben veel voordelen. Een zonnepaneleninstallatie levert duurzame elektrische

Nadere informatie

De zon als energiebron voor bedrijven

De zon als energiebron voor bedrijven De zon als energiebron voor bedrijven Panelen die elektra opwekken worden ook wel zonnepanelen of PV genoemd (Engels: Photo Voltaic). De panelen worden aangesloten op één of meerdere stroomomvormers (inverters)

Nadere informatie

Nefit Zonnestroom. Nefit houdt Nederland warm. CentroSolar PV-systemen

Nefit Zonnestroom. Nefit houdt Nederland warm. CentroSolar PV-systemen Nefit Zonnestroom Nefit houdt Nederland warm CentroSolar PV-systemen Een stroom gratis zonne-energie Elektriciteit van eigen huis De zon is de meest duurzame energiebron. In Nederland levert de zon meer

Nadere informatie

De zon als energiebron voor bedrijven

De zon als energiebron voor bedrijven De zon als energiebron voor bedrijven Panelen die elektra opwekken worden ook wel zonnepanelen of PV genoemd (Engels: Photo Voltaic). De panelen worden aangesloten op één of meerdere stroomomvormers (inverters)

Nadere informatie

De zon als energiebron voor bedrijven

De zon als energiebron voor bedrijven De zon als energiebron voor bedrijven Panelen die elektra opwekken worden ook wel zonnepanelen of PV (Engels: Photo Voltaic) genoemd. De panelen worden aangesloten op één of meerdere stroomomvormers (inverters)

Nadere informatie

Brochure Zoek de zon op april 2012

Brochure Zoek de zon op april 2012 Brochure april 2012 Hieronder vindt u informatie over zonnepanelen in het algemeen, en waar nodig toegespitst op het project.... Op de laatste pagina staat precies welke stappen u doorloopt als u meedoet

Nadere informatie

Informatieavond Zonnepanelen. Hans Pulles in samenwerking met: Wilko Kistemaker (Groen Zonnig) Pieter Biewenga (NewSolar)

Informatieavond Zonnepanelen. Hans Pulles in samenwerking met: Wilko Kistemaker (Groen Zonnig) Pieter Biewenga (NewSolar) Informatieavond Zonnepanelen Hans Pulles in samenwerking met: Wilko Kistemaker (Groen Zonnig) Pieter Biewenga (NewSolar) 16 mei 2013 Agenda Informatieavond 19:30 Welkom Aanleiding Energiepunt Wonen (Gem.

Nadere informatie

Zonnepanelen. Riethoven 15/10/2012 G. Theuws en Jan Hoeks. Giuseppe.Theuws@theuws.biz gtheuws2@csc.com Weebosch 84 5571NH Bergeijk

Zonnepanelen. Riethoven 15/10/2012 G. Theuws en Jan Hoeks. Giuseppe.Theuws@theuws.biz gtheuws2@csc.com Weebosch 84 5571NH Bergeijk Zonnepanelen Riethoven 15/10/2012 G. Theuws en Jan Hoeks Giuseppe.Theuws@theuws.biz gtheuws2@csc.com Weebosch 84 5571NH Bergeijk Agenda Waarom? Werking Wat heb je nodig? Wat kost energie? Wat levert het

Nadere informatie

Zonneboilers op maat voor huishoudens

Zonneboilers op maat voor huishoudens koud tapwater Zonneboilers op maat voor huishoudens Stap voor stap warm water van de zon De zon als warmtebron De zon is een onuitputtelijke bron van energie. Zonlicht is er in overvloed. Zelfs in Nederland

Nadere informatie

Bosch Solar Optimaal profiteren van zonne-energie

Bosch Solar Optimaal profiteren van zonne-energie Bosch Solar Optimaal profiteren van zonne-energie 2 Bosch Solar Bosch: dat klinkt bekend én vertrouwd! Geen wonder, want miljoenen mensen over de hele wereld gebruiken de producten van Bosch. Dag in, dag

Nadere informatie

Algemene informatie zonnepanelen

Algemene informatie zonnepanelen Algemene informatie zonnepanelen 20 augustus 2012 www.bureauheijmerink.nl tel. 0343-514002 1 Inhoudsopgave Algemene informatie over zonnepanelen... 3 Algemene werking... 3 Grootte en vermogen... 3 Levensduur,

Nadere informatie

zelf duurzaam & rendabel energie opwekken met zonnepanelen van Stetech

zelf duurzaam & rendabel energie opwekken met zonnepanelen van Stetech zelf duurzaam & rendabel energie opwekken met zonnepanelen van Stetech informatiebrochure pv-systemen Stetech BV - Nijverheidsweg 27-9482WB - Tynaarlo - T.0592-541597 - F.0592-542433 - info@stetech.com

Nadere informatie

Agenda Informatieavond Zonnepanelen

Agenda Informatieavond Zonnepanelen Informatieavond Hans Pulles in samenwerking met: Wilko Kistemaker (Groen Zonnig) Pieter Biewenga (NewSolar) 16 mei 2013 19:30 21:45 Agenda Informatieavond Welkom Aanleiding Energiepunt Wonen (Gem. Utrecht)

Nadere informatie

De zon als warmtebron. Hoe werkt een zonneboiler?

De zon als warmtebron. Hoe werkt een zonneboiler? koud tapwater 0900-9892 Zonneboilers Algemene informatie over actieve thermische zonne-energie De zon als warmtebron De zon is een onuitputtelijke bron van energie Zonne-energie omgezet in warmte is de

Nadere informatie

ENERGIEPLEIN GROESBEEK HAND-OUT ZONNEPANELEN JUNI 2015

ENERGIEPLEIN GROESBEEK HAND-OUT ZONNEPANELEN JUNI 2015 ENERGIEPLEIN GROESBEEK HAND-OUT ZONNEPANELEN JUNI 2015 TECHNIEK Wat is een zonnepaneel? Een zonnepaneel zet daglicht om in elektriciteit. De opbrengst hiervan is het hoogst op zonnige dagen, maar ook op

Nadere informatie

Harderwijk in de zon

Harderwijk in de zon Harderwijk in de zon Informatieavond zonne-energie Veluwe Duurzaam samen met Gemeente Harderwijk 17 juni 2014 ir. A.D. Hekstra Handicom Solar solar@handicom.nl 0341-412629 Vanavond Zonnestraling -> warmte

Nadere informatie

DUW Parkstad. De uitstoot van broeikasgassen zorgt voor klimaatverandering!

DUW Parkstad. De uitstoot van broeikasgassen zorgt voor klimaatverandering! DUW Parkstad De uitstoot van broeikasgassen zorgt voor klimaatverandering! DUW Parkstad Woningen stoten veel broeikasgassen uit. Nieuwbouw moet vanaf 2020 energieneutraal zijn. Maar hoe maken we bestaande

Nadere informatie

Zon in de Kop! Wees slim en investeer in zonnepanelen. Zon in de Kop

Zon in de Kop! Wees slim en investeer in zonnepanelen. Zon in de Kop Zon in de Kop Wees slim en investeer in zonnepanelen Zon in de Kop! Zon in de Kop is een samenwerkingsverband van de gemeenten met HVC, Ontwikkelingsbedrijf NHN, Millennium Comité Schagen en de Noordhollandse

Nadere informatie

Zonnestroom Achter de Hoven. 15 oktober, Achter de Hoven Jadranka Cace, aanjager zonnestroom

Zonnestroom Achter de Hoven. 15 oktober, Achter de Hoven Jadranka Cace, aanjager zonnestroom Zonnestroom Achter de Hoven 15 oktober, Achter de Hoven Jadranka Cace, aanjager zonnestroom Zonnestroom systeem: Zonnepanelen Draagconstructie Omvormer Kabels en leidingen Beveiliging Meting J. Cace, 26

Nadere informatie

Infogids zonnepanelen

Infogids zonnepanelen Infogids zonnepanelen Inhoudstabel Wat zijn zonnepanelen?... 1 De werking van zonnepanelen... 2 Waarmee moet u rekening houden?... 2 De kostprijs van zonnepanelen... 3 Financiële steun bij aankoop zonnepanelen...

Nadere informatie

Universal & Console ICOSUN ICOSUN. Zonne-energie systemen. Garantie op hoog rendement. Licht in gewicht. Duurzaam. Zekere installatie

Universal & Console ICOSUN ICOSUN. Zonne-energie systemen. Garantie op hoog rendement. Licht in gewicht. Duurzaam. Zekere installatie ICOSUN ICOSUN Universal & Console Garantie op hoog rendement Licht in gewicht Duurzaam Zekere installatie Voor vrijwel alle daken Zonne-energie systemen ICOSUN Universal De hoeveelheid energie die de aarde

Nadere informatie

Informatieavond Zonnepanelen. Wilko Kistemaker, Peter de Vries, Luc de Vries in samenwerking met: Jacob Smit en Koos Verbart.

Informatieavond Zonnepanelen. Wilko Kistemaker, Peter de Vries, Luc de Vries in samenwerking met: Jacob Smit en Koos Verbart. Informatieavond Zonnepanelen Wilko Kistemaker, Peter de Vries, Luc de Vries in samenwerking met: Jacob Smit en Koos Verbart 3 oktober 2013 Welkom & aanleiding 19:30 Groen Zonnig Hoorn Zonnepanelen: wat

Nadere informatie

Zonnestroom in Enspijk

Zonnestroom in Enspijk Zonnestroom in Enspijk Waarom zonnestroom? Wat is zonnestroom? Wat levert zonnestroom op? Hoe begin ik er aan? De zon straalt in 1 uur evenveel energie op aarde als het jaarlijkse wereldwijde energieverbruik

Nadere informatie

Nefit Zonnestroom. N e f i t h o u d t N e d e r l a n d w a r m. CentroSolar PV-systemen

Nefit Zonnestroom. N e f i t h o u d t N e d e r l a n d w a r m. CentroSolar PV-systemen Nefit Zonnestroom N e f i t h o u d t N e d e r l a n d w a r m CentroSolar PV-systemen Een stroom gratis zonne- Elektriciteit van eigen huis De zon is de meest duurzame energiebron. In Nederland levert

Nadere informatie

www.pletteinstallaties.nl Bosch Solar zonne-energie

www.pletteinstallaties.nl Bosch Solar zonne-energie 1 Bosch Solar zonne-energie 2 Bosch: dat klinkt bekend én vertrouwd! Geen wonder, want miljoenen mensen over de hele wereld gebruiken de producten van Bosch. Dag in, dag uit. Huishoudelijke apparaten,

Nadere informatie

ECO Oostermoer in oprichting

ECO Oostermoer in oprichting Samen sterk voor een leefbaar en duurzaam platteland ECO Oostermoer in oprichting Nieuwsbrief 18 juni 2012 Voor u ligt de eerste nieuwsbrief van ECO Oostermoer, waarin wij u nader informeren over de stand

Nadere informatie

Bevestiging en uiterlijk van de panelen

Bevestiging en uiterlijk van de panelen Brochure Zoek de zon op Hieronder vindt u informatie over zonnepanelen in het algemeen, en waar nodig toegespitst op het project... Zoek de zon op. Op de laatste pagina staat precies welke stappen u doorloopt

Nadere informatie

Bespaartips. 1 persoon 2317 2 personen 3424 3 personen 4092 4 personen 4604 5 personen 5292 6 personen 5430

Bespaartips. 1 persoon 2317 2 personen 3424 3 personen 4092 4 personen 4604 5 personen 5292 6 personen 5430 Zonnepanelen Agenda Bespaartips Wat zijn de materialen in zonnepanelen Wattpiek Dakoriëntatie Uitgangspunten aanschaf zonnepanelen Teruglevering (salderen) Wanneer betaal je niet teveel Wat betaal je als

Nadere informatie

Informatieavond Zonnepanelen. Wilko Kistemaker in samenwerking met: Johan Overvest / NewSolar

Informatieavond Zonnepanelen. Wilko Kistemaker in samenwerking met: Johan Overvest / NewSolar Informatieavond Zonnepanelen Wilko Kistemaker in samenwerking met: Johan Overvest / NewSolar 24 september2013 Agenda Informatieavond Zonnepanelen en -boilers 19:30 Welkom & aanleiding Groen Zonnig Nieuwegein

Nadere informatie

Groene energie maakt het mooie weer!

Groene energie maakt het mooie weer! zonne-energie systemen Groene energie maakt het mooie weer! 2 Monier en jij: een duurzame relatie De zon is overal. Ze geeft ons licht en warmte. Gratis propere energie! In tegenstelling tot de klassieke

Nadere informatie

Nefit Zonnestroom. Nefit houdt Nederland warm. CentroSolar PV-systemen

Nefit Zonnestroom. Nefit houdt Nederland warm. CentroSolar PV-systemen Nefit Zonnestroom Nefit houdt Nederland warm CentroSolar PV-systemen Een stroom gratis zonne- Elektriciteit van eigen huis De zon is de meest duurzame energiebron. In Nederland levert de zon meer dan vijftig

Nadere informatie

Waarom zonnestroom? 21 maart 2013 1

Waarom zonnestroom? 21 maart 2013 1 Waarom zonnestroom? De zon is ruim voorradig. Je eigen stroom duurzaam zelf opwekken. Verwachte levensduur panelen ca. 30 jaar. Minder afhankelijk van de grote maatschappijen Minder invloed van wat ver

Nadere informatie

WELKOM. woensdag 27 november 2013 Henk van Campenhout

WELKOM. woensdag 27 november 2013 Henk van Campenhout WELKOM woensdag 27 november 2013 Henk van Campenhout 1 Bespaar op uw lasten, spaar het milieu 2 Wie zijn wij? Doel: Het terugdringen van energie uit fossiele brandstoffen naar nul. EGM Energy Guard & Manufacturing

Nadere informatie

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Verplicht aandeel hernieuwbare energie in nieuwbouw Vanaf 1 januari 2014 moet elke nieuwe woning, kantoor

Nadere informatie

Warmwater collectorsystemen

Warmwater collectorsystemen Warmwater collectorsystemen Warmwater collectorsystemen. Warmwater collectorsystemen zijn vloeistof gevulde installaties waar vloeistof door de buizen in de collector stroomt. Om de buizen in de collector,

Nadere informatie

6 wetenswaardigheden over zonnepanelen.

6 wetenswaardigheden over zonnepanelen. . Heeft u maandelijks een aderlating op uw rekening door het energiebedrijf? Wilt u ook actief uw steentje bijdragen aan een beter milieu? De afgelopen jaren is de energierekening tot recordhoogte gestegen.

Nadere informatie

Zonne-energie goedkoper dan reguliere stroom? Daar worden we opgewekt van! de zonne-energiesystemen van Centrosolar

Zonne-energie goedkoper dan reguliere stroom? Daar worden we opgewekt van! de zonne-energiesystemen van Centrosolar Zonne-energie goedkoper dan reguliere stroom? Daar worden we opgewekt van! de zonne-energiesystemen van Centrosolar Gratis energie van de zon Word uw eigen elektriciteitsleverancier De energie van de zon

Nadere informatie

De zon als warmtebron

De zon als warmtebron Alles wat u wilt weten over Zonneboilers De zon als warmtebron Op maat voor: Huishoudens De zon is een onuitputtelijke bron van energie. Zonlicht is er in overvloed. Zelfs in Nederland is er genoeg zonlicht

Nadere informatie

Korte handleiding zonnepanelen

Korte handleiding zonnepanelen Korte handleiding zonnepanelen Gefeliciteerd met de zonnepanelen die u via huurt Bouwinvest via Waterweg op Wonen. uw dak In heeft onderstaande liggen. In afbeelding onderstaande ziet afbeelding u schematisch

Nadere informatie

Het plaatsen van zonnepanelen op een woning

Het plaatsen van zonnepanelen op een woning es Het plaatsen van zonnepanelen op een woning Zijn alle woningen geschikt voor zonnepanelen? Bijna alle woningen zijn geschikt, er is slechts een klein aantal voorwaarden. Er moet voldoende stevig en

Nadere informatie

ZONNEPANELEN PROJECT. RADIJSSTRAAT 2 t/m 82 te Groningen

ZONNEPANELEN PROJECT. RADIJSSTRAAT 2 t/m 82 te Groningen ZONNEPANELEN PROJECT RADIJSSTRAAT 2 t/m 82 te Groningen Waarom dit project? De ambitie van de gemeente Groningen is om in 2035 energieneutraal te zijn. De Gemeente Groningen ondersteund dit project met

Nadere informatie

FOTOVOLTAISCHE ZONNE-ENERGIE BIJ BEDRIJVEN INFOBROCHURE

FOTOVOLTAISCHE ZONNE-ENERGIE BIJ BEDRIJVEN INFOBROCHURE FOTOVOLTAISCHE ZONNE-ENERGIE BIJ BEDRIJVEN INFOBROCHURE Waarom gebruik maken van zonne-energie? Fotovoltaïsche systemen produceren een vorm van duurzame energie door zonlicht in één stap om te zetten in

Nadere informatie

Eric Jansseune EH 2. O Erkend lid van VIBE vzw ONNECELLEN: p. 1. zonnecellen: stroom uit de zon - VIBE vzw - oktober 2002

Eric Jansseune EH 2. O Erkend lid van VIBE vzw ONNECELLEN: p. 1. zonnecellen: stroom uit de zon - VIBE vzw - oktober 2002 Eric Jansseune EH 2 O Erkend lid van VIBE vzw ZONNECELLEN ONNECELLEN: STROOM UIT DE ZON p. 1 1. INLEIDING Nog niet lang geleden werd elektriciteit uit zonlicht alleen maar in de ruimtevaart toegepast.

Nadere informatie

WELKOM. Woensdag 10 december 2014. Presentatie: Leo van der Grinten en Jaap van de Sande Verkoopadviseur: Ralf Leunissen

WELKOM. Woensdag 10 december 2014. Presentatie: Leo van der Grinten en Jaap van de Sande Verkoopadviseur: Ralf Leunissen WELKOM Woensdag 10 december 2014 Presentatie: Leo van der Grinten en Jaap van de Sande Verkoopadviseur: Ralf Leunissen 1 Pebble Green Systems 2 KLNE Europe 3 Thuisvester 4 Oomen 5 Van Poppel 6 Agenda Wie

Nadere informatie

Vermindert structureel uw water- en energieverbruik! Brochure zonnepanelen

Vermindert structureel uw water- en energieverbruik! Brochure zonnepanelen Brochure zonnepanelen Hoe werkt een solar-systeem De basis van een solar systeem is een zonnecel bouwsteen die onder invloed van licht direct elektriciteit levert. Polykristallijne silicium Bij het stolproces

Nadere informatie

Informatieavond Zonnepanelen. 3 juli 2013

Informatieavond Zonnepanelen. 3 juli 2013 Informatieavond Zonnepanelen Wilko Kistemaker Peter Molenaar Arnoud Kevenaar 3 juli 2013 Agenda 19:30 Aanvang Aanleiding & Mogelijkheden Groen Zonnig Oldenzaal Zonnepanelen: wat nodig? Van Maatwerkbezoek

Nadere informatie

ZONOPPU ZONNEPANELENACTIE. Informatiebrochure over de zonnepanelenactie voor leden van de OPPU. Gegarandeerde kwaliteit De beste prijs Snel geleverd

ZONOPPU ZONNEPANELENACTIE. Informatiebrochure over de zonnepanelenactie voor leden van de OPPU. Gegarandeerde kwaliteit De beste prijs Snel geleverd ZONOPPU ZONNEPANELENACTIE 2014 Informatiebrochure over de zonnepanelenactie voor leden van de OPPU Gegarandeerde kwaliteit De beste prijs Snel geleverd 2 Zonnepanelenactie voor leden van de OPPU Schoon,

Nadere informatie

Belangrijke vragen over zonnepanelen

Belangrijke vragen over zonnepanelen Persoonlijk advies? Bent u benieuwd naar de mogelijkheden voor uw situatie? Neem geheel vrijblijvend contact op via mail: info@sygosolar.nl, of bel 0183-565308. Belangrijke vragen over zonnepanelen Met

Nadere informatie

ZONNESTROOM VOOR VVE S

ZONNESTROOM VOOR VVE S ZONNESTROOM VOOR VVE S Info van de gemeente Den Haag, februari 2013 Begrippen Checklist voor adviezen, offertes en berekeningen 1 BEGRIPPEN - PV-systemen Elementen / onderdelen Een zonne-elektriciteitssysteem

Nadere informatie

Flexibele & Rendabele Zonne-energie

Flexibele & Rendabele Zonne-energie Flexibele & Rendabele Zonne-energie Voor Verenigingen van Eigenaren Herman is een product van LENS Inleiding Zonne-energie is duurzaam én winstgevend. Wij geloven in een wereld waar mensen hier samen de

Nadere informatie

Veel Gestelde Vragen Project Zon Thuis voor Huurders Complex 105 en 141 Versie 28 januari 2015 / JKO pagina 1 van 5

Veel Gestelde Vragen Project Zon Thuis voor Huurders Complex 105 en 141 Versie 28 januari 2015 / JKO pagina 1 van 5 Versie 28 januari 2015 / JKO pagina 1 van 5 Waarom doet SWZ dit aanbod? Om de woonlasten voor onze huurders te beperken willen wij zonne-energie voor onze huurders beschikbaar maken. Kosten voor het gebruik

Nadere informatie

Veelgestelde vragen complex 105 en 141 pagina 1 van 5

Veelgestelde vragen complex 105 en 141 pagina 1 van 5 pagina 1 van 5 Waarom doet SWZ dit aanbod? Energielasten bepalen voor een groot deel uw woonlasten. Wij doen dit aanbod voor het plaatsen van zonnepanelen om uw woonlasten te beperken. Door het plaatsen

Nadere informatie

Informatiebrief bewoners

Informatiebrief bewoners Informatiebrief bewoners Zonne-energie voor iedereen Geld verdienen met gratis zonlicht. Dat is nu mogelijk via een groepsaankoop die uw gemeente steunt in samenwerking met vertrouwde installatiebedrijven

Nadere informatie

YOUR PERSONAL POWERSTATION. Zonne-energie goedkoper dan reguliere stroom? Daar worden we opgewekt van! VAN CENTROSOLAR

YOUR PERSONAL POWERSTATION. Zonne-energie goedkoper dan reguliere stroom? Daar worden we opgewekt van! VAN CENTROSOLAR Zonne-energie goedkoper dan reguliere stroom? Daar worden we opgewekt van! de zonneenergiesystemen VAN CENTROSOLAR Ga vandaag nog het dak op met Centrosolar en bespaar fors met Your Personal Powerstation.

Nadere informatie

Zonne-energiesystemen. Een compleet zonne-energiepakket, klaar voor installatie

Zonne-energiesystemen. Een compleet zonne-energiepakket, klaar voor installatie Zonne-energiesystemen Een compleet zonne-energiepakket, klaar voor installatie UBBINK ZONNE-ENERGIESYSTEMEN Gebruik de energie van de zon! Zonne-energie is een vorm van duurzame energie. De zon is overal

Nadere informatie

Een compleet zonne-energie pakket, klaar voor installatie

Een compleet zonne-energie pakket, klaar voor installatie Ubbink ZONNE-ENERGIE SYSTEmen Een compleet zonne-energie pakket, klaar voor installatie xxx/xxx/xxx Ubbink zonne-energie systemen Een compleet zonne-energie pakket, klaar voor installatie Gebruik de energie

Nadere informatie

aurostepplus zonneboiler Duurzaam warmwatercomfort

aurostepplus zonneboiler Duurzaam warmwatercomfort aurostepplus zonneboiler Duurzaam warmwatercomfort aurostepplus Meer comfort terwijl u energie bespaart Duurzaam douchen en baden dat kan met de aurostepplus zonneboiler. De aurostepplus van Vaillant zorgt

Nadere informatie

www.zonnepanelensolar.nl Uw optimale zonnepanelen- systeem

www.zonnepanelensolar.nl Uw optimale zonnepanelen- systeem Uw optimale zonnepanelen- systeem Op internet zijn veel adviesmodules te vinden die een oppervlakkig advies geven op basis van alleen uw dakafmetingen. Dat werkt snel, alleen worden belangrijke aandachtspunten

Nadere informatie

Antwoorden op veel gestelde vragen versie 14 mei 2014

Antwoorden op veel gestelde vragen versie 14 mei 2014 Antwoorden op veel gestelde vragen versie 14 mei 2014 1 Antwoorden op veel gestelde vragen Inhoudsopgave 1 Waarom zonnepanelen en wat is zonne-energie?... 3 1.1 Waarom bieden woningcorporaties zonnepanelen

Nadere informatie

Energie besparen in uw huis

Energie besparen in uw huis > www.vrom.nl Energie besparen in uw huis Met energiepremie en EPA-advies Energie besparen in uw huis Een comfortabel huis en toch een lagere energierekening? Dat kan prima als u energiebesparende maatregelen

Nadere informatie

Alles over. zonnestroom systemen AABOSOLAR. Achtseweg-Noord 12C 5651 GG Eindhoven T 024 6782475 F 040 2570055. Info@aabosolar.nl www.aabosolar.

Alles over. zonnestroom systemen AABOSOLAR. Achtseweg-Noord 12C 5651 GG Eindhoven T 024 6782475 F 040 2570055. Info@aabosolar.nl www.aabosolar. Alles over zonnestroom systemen AABOSOLAR Achtseweg-Noord 12C 5651 GG Eindhoven T 024 6782475 F 040 2570055 Info@aabosolar.nl www.aabosolar.nl Hoe werkt een zonnestroominstallatie? De kern van een zonnestroominstallatie

Nadere informatie

Zonne-energie goedkoper dan reguliere stroom? Daar worden we opgewekt van! DE ZONNE-ENERGIESYSTEMEN VAN CENTROSOLAR

Zonne-energie goedkoper dan reguliere stroom? Daar worden we opgewekt van! DE ZONNE-ENERGIESYSTEMEN VAN CENTROSOLAR Zonne-energie goedkoper dan reguliere stroom? Daar worden we opgewekt van! DE ZONNE-ENERGIESYSTEMEN VAN CENTROSOLAR GRATIS ENERGIE VAN DE ZON Word uw eigen elektriciteitsleverancier De energie van de zon

Nadere informatie

5-3-2015 WERKGROEP TECHNIEK EN AANBESTEDING 03-03-2015. Zie de leidraad op www.zondeventer.nl

5-3-2015 WERKGROEP TECHNIEK EN AANBESTEDING 03-03-2015. Zie de leidraad op www.zondeventer.nl WERKGROEP TECHNIEK EN AANBESTEDING 03-03-2015 Zie de leidraad op www.zondeventer.nl Waarom zonne-energie Wat is zonne-energie Kengetallen Opbrengst zonne-energie Stappenplan Componenten Plaatsing Turnkey

Nadere informatie

Zonne-energiesystemen. Een compleet zonne-energiepakket, klaar voor installatie

Zonne-energiesystemen. Een compleet zonne-energiepakket, klaar voor installatie Zonne-energiesystemen Een compleet zonne-energiepakket, klaar voor installatie Ubbink zonne-energiesystemen Gebruik de energie van de zon! Zonne-energie is een vorm van duurzame energie. De zon is overal

Nadere informatie

SOLESIA ZONNEDAKEN. Vind uw ideale zonnedakoplossing. de Solesia calculator. Landen - TECHN!K Architectuur & Energie (Merksem)

SOLESIA ZONNEDAKEN. Vind uw ideale zonnedakoplossing. de Solesia calculator. Landen - TECHN!K Architectuur & Energie (Merksem) SOLESIA ZONNEDAKEN Landen - TECHN!K Architectuur & Energie (Merksem) Vind uw ideale zonnedakoplossing via de Solesia calculator SOLESIA BOUWEN MET ZICHT OP EEN ZONNIGE TOEKOMST Wanze Arch. Emile Verhaegen

Nadere informatie

Informatieavond Zon op ons dak VVE JULIANAPARK 22 JANUARI 2013

Informatieavond Zon op ons dak VVE JULIANAPARK 22 JANUARI 2013 Informatieavond Zon op ons dak VVE JULIANAPARK 22 JANUARI 2013 Wie zijn werkgroep dak Christina Rozendaal Bert Bakker Ruud Verschoof Alex van den Boogaard Informatieavond 'Zon op ons dak' versie 5 2 Agenda

Nadere informatie

Duurzame opwekking met zonnepanelen Workshop Metaalunie

Duurzame opwekking met zonnepanelen Workshop Metaalunie Duurzame opwekking met zonnepanelen Workshop Metaalunie Kelvinbaan 40, Postbus 1461 3430 BL NIEUWEGEIN tel: +31 (0)30 693 00 55 fax: +31 (0)30 693 00 57 info@metaaladvies.nl www.metaaladvies.nl Welkom

Nadere informatie

Energietechniek Techniko Hoofdstraat 35 9454 PK Ekehaar Tel. 0592-389343 info@techniko.nl www.techniko.nl

Energietechniek Techniko Hoofdstraat 35 9454 PK Ekehaar Tel. 0592-389343 info@techniko.nl www.techniko.nl PV-panelen particulier Energietechniek Techniko Hoofdstraat 35 9454 PK Ekehaar Tel. 0592-389343 info@techniko.nl www.techniko.nl De zon als energiebron voor particulieren PV panelen (oftewel photo voltage

Nadere informatie

Veel gestelde vragen Over zonnepanelen

Veel gestelde vragen Over zonnepanelen Veel gestelde vragen In de projecten waarin we zonnepanelen plaatsen, krijgen wij verschillende vragen. In deze lijst met veel gestelde vragen hebben we de belangrijkste vragen met de bijbehorende antwoorden

Nadere informatie

Technische Kennis Dag 2014. Zonne-energie Henk Meijer

Technische Kennis Dag 2014. Zonne-energie Henk Meijer Technische Kennis Dag 2014 Zonne-energie Henk Meijer Zonne-energie Wat gaan we behandelen? Energie van de zon Indirect gebruik zonne-energie Direct gebruik zonne-energie Zonnepanelen en collectoren Passieve

Nadere informatie

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam Context Klimaatprobleem Er is sprake van een wereldwijd klimaatprobleem, waarbij de temperatuur over de afgelopen decennia structureel is opgelopen. Deze trend wordt veroorzaakt door de uitstoot van broeikasgas,

Nadere informatie

Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op?

Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op? Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op? Door: Ronald Franken en Maarten Corpeleijn (r.franken@atrive.nl / m.corpeleijn@atrive.nl) 3 september 2013 Ten geleide Met het nieuwe energie-akkoord

Nadere informatie

Aanleiding. Aantal zonnepanelen voor wereldwijde energiebehoefte. 144.400 km2. Burgers sleutel tot succes energiewende

Aanleiding. Aantal zonnepanelen voor wereldwijde energiebehoefte. 144.400 km2. Burgers sleutel tot succes energiewende Aanleiding Wilko Kistemaker & Martin van de Goor i.s.m. A.J. Loots BV Nick Verstappen Informatiesessie Zonnepanelen & Zonneboilers 21 mei 2013 Aantal zonnepanelen voor wereldwijde energiebehoefte 144.400

Nadere informatie

Fotovoltaïsche energie

Fotovoltaïsche energie Tekst voor zonnepanelen: Fotovoltaïsche energie Technologie In een zonnecel wordt licht rechtstreeks omgezet in elektriciteit. Een zonnecel bestaat uit een dun plaatje met aan de bovenzijde een negatieve

Nadere informatie

Nefit Zonnestroom. Nefit houdt Nederland warm. Nefit PV-systemen

Nefit Zonnestroom. Nefit houdt Nederland warm. Nefit PV-systemen Nefit Zonnestroom Nefit houdt Nederland warm Nefit PV-systemen Gratis energie van de zon Lagere energierekening, grotere onafhankelijkheid De zon is de meest duurzame energiebron. In Nederland is het potentieel

Nadere informatie

Zonnepanelen op uw woning veel gestelde vragen

Zonnepanelen op uw woning veel gestelde vragen Zonnepanelen op uw woning veel gestelde vragen Inhoud 1 Waarom zonnepanelen en wat is zonne-energie?... 4 1.1 Waarom biedt Mijande Wonen zonnepanelen aan?... 4 1.2 Kom ik in aanmerking voor zonnepanelen?...

Nadere informatie

www.ikwordgroen.nl 045-5690525 info@ikwordgroen.nl Alleen de beste kwaliteit voor een eerlijke prijs 1

www.ikwordgroen.nl 045-5690525 info@ikwordgroen.nl Alleen de beste kwaliteit voor een eerlijke prijs 1 045-5690525 info@ikwordgroen.nl Alleen de beste kwaliteit voor een eerlijke prijs 1 Energie opwekken met kwalitatief hoogwaardige zonnepanelen voor een duurzamere toekomst Inhoudsopgave Wie zijn wij? 3

Nadere informatie

Het ontwerpen van PV-installaties (zonnestroomsystemen) Jacco Putman

Het ontwerpen van PV-installaties (zonnestroomsystemen) Jacco Putman Het ontwerpen van PV-installaties (zonnestroomsystemen) Jacco Putman Topics - Korte intro - Het ontwerpen Artist's rendering of Orange's solar concept tent - Keuze van panelen en omvormers - Wat betekent

Nadere informatie

Zonne-energie in 6 stappen

Zonne-energie in 6 stappen Zonne-energie in 6 stappen Bart van den Bosch 10 / 9 / 2014 U bent enthousiast over het idee om zelf zonneenergie op te wekken. En u overweegt om zonnepanelen aan te schaffen voor uw woning. Zeer waarschijnlijk

Nadere informatie

Veelgestelde vragen & antwoorden. 020-80 80 854 info@sungevity.nl

Veelgestelde vragen & antwoorden. 020-80 80 854 info@sungevity.nl Veelgestelde vragen & antwoorden. 020-80 80 854 info@sungevity.nl Ontdek de voordelen van de zon. Onafhankelijk Verzekerd van het gebruik van schone stroom die u zelf opwekt. Besparen Bespaar op uw energierekening

Nadere informatie

Zonnestroom installatie in Overasselt

Zonnestroom installatie in Overasselt Zonnestroom installatie in Overasselt Overzicht Voor wie is het interessant? Toelichting Zonnecellen Principewerking zonnecellen Verschillende PV technieken Autonome- of net gekoppelde systemen Systemen

Nadere informatie

Presentatie zonnepanelen KIVI Niria

Presentatie zonnepanelen KIVI Niria Presentatie zonnepanelen KIVI Niria Zonneflex gelooft dat er actief mee moet worden geholpen om de energievoorziening in Nederland en de wereld te vergroenen. Alle mensen verdienen een groene, schone bron

Nadere informatie