STOER, SPORTIEF, STERK EN GEDREVEN INTERVIEW MET HELMONDSE HOCKEYER BOB DE VOOGD. hun racewagens tijdens de Dutch Technology Week

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "STOER, SPORTIEF, STERK EN GEDREVEN INTERVIEW MET HELMONDSE HOCKEYER BOB DE VOOGD. hun racewagens tijdens de Dutch Technology Week"

Transcriptie

1 APRIL / JUNI 2013 ONTDEK SLIMME MOBILITEIT STOER, SPORTIEF, STERK EN GEDREVEN INTERVIEW MET HELMONDSE HOCKEYER BOB DE VOOGD Studententeams tonen hun racewagens tijdens de Dutch Technology Week Middelbare scholieren over slimme mobiliteit

2 02_BE DRIVEN_WELKOM! PORTRET_BE DRIVEN_03 Voorwoord Helmond en automotive worden steeds vaker in één adem genoemd. En niet alleen meer door bedrijven en overheidsinstellingen, maar ook door de inwoners van onze stad. Een ontwikkeling om trots op te zijn. Want: er wordt in Helmond al jaren keihard gewerkt om een automotivestad van naam en faam te worden. Inhoud 04 PORTRET 03 Ad van Melis PROJECT IN BEELD Helmond zet deuren wagenwijd open tijdens Dutch Technology Week 05 Geert de Graef: Helemaal blij met Chevrolet Volt INTERVIEW 06 Bob de Voogd COLUMN Carlo van de Weijer blikt vooruit INTERNATIONAAL 09 TASS International ONDERWIJS Maak kennis met de toekomstige automotive professionals Fontys studenten besturen hun elektrische auto met tablet Studententeam bouwt sexy hybride raceauto Nieuw Fontys Project op de campus 13 Studenten TU/E werken aan nieuwe elektrische raceauto Studenten bouwen gezinsauto op zonne-energie voor internationale race HELMOND S TROTS 14 Functioneel design: een veilige tram KIDS 15 Hoe cool is slimme mobiliteit? Je ziet in Helmond geen fabrieken waar auto s van de lopende band rollen. Dat is ook niet de insteek. Wij willen ons als automotivestad profileren op het gebied van kennis, research en development. Een bedrijf als Benteler Engineering en een onderzoeksinstelling als TNO spelen daar een grote rol in. Zij vormen de basis van AutomotiveCampusNL. Inmiddels zijn er zo n 35 bedrijven, onderwijsinstellingen en onderzoekscentra gevestigd die hun vertrouwen in ons hebben uitgesproken. Kortom: steeds meer automotive gerelateerde organisaties weten Helmond als automotivestad te vinden. Maar met gedreven bedrijven en organisaties en betrokken onderwijsinstellingen zijn we er nog niet. Als gemeente vinden wij het namelijk belangrijk dat ook de Helmonders op de hoogte zijn van de ontwikkelingen in onze stad. We mogen namelijk trots zijn op wat er hier allemaal ontwikkeld wordt. Het zou zomaar kunnen dat de oplossing van het fileprobleem straks uit Helmond komt. Maar ook naar het reduceren van uitstoot, het verbeteren van de verkeersveiligheid en het communiceren tussen auto s wordt in onze stad onderzoek gedaan. We willen de komende tijd nog meer aandacht schenken aan de band tussen Helmonders en hun campus. De campus moet dan ook een meer open uitstraling krijgen. Het moet niet enkel een plek zijn voor bedrijven, de deuren moeten ook open staan voor bezoekers. Het lijkt me fantastisch als Helmonders in de toekomst de ontwikkelingen op automotivegebied kunnen bewonderen, bijvoorbeeld met behulp van een simulator. Zo zien Helmonders nóg meer dat automotive in Helmond leeft. Het uitdragen van Helmond als automotivestad is niet alleen een taak van de gemeente, de campus of bedrijven. Maar ook van de inwoners van de stad. Ik wil alle Helmonders dan ook vragen hun trots voor hun stad nóg meer uit te dragen. Het is echt bijzonder wat hier gebeurt. Dat mogen we best wat meer laten zien. Yvonne van Mierlo Wethouder Economische Zaken, Gemeente Helmond C o lo fo n Initiatief 40Watt en TextVast Redactie Daniel de Klein (Gemeente Helmond) Inez van Poppel (Gemeente Helmond) Peter Gloudi (Fontys Hogescholen) Ontwerp, concept en vormgeving 40Watt Reclame Simone van Wijk SIM.ONE Grafisch Ontwerp Angela Jansen Angela Ontwerpt Coördinatie Simon Coolen 40Watt Tekst Koen Chatrou en Romy van der Sande TextVast Fotografie (tenzij anders vermeld) Nick Bookelaar 040Fotografie Social Media Bas Schepers Advertentieacquisitie Bo Bakker 40Watt Druk Wegener Nieuwsdruk, Apeldoorn Verspreiding 40Watt Media Be Driven is mede mogelijk gemaakt door Fontys Hogescholen DRIVEN Helmond City of Smart Mobility Provincie Noord Brabant Ad is Driven Van oldtimer tot elektrische blikvanger Helmond telt veel gedreven mensen. Medewerkers met een passie voor auto s, ondernemers met een bijzondere toekomstvisie en inwoners met een apart voertuig. In het tweede deel van deze rubriek: Ad van Melis van installatiebedrijf Heesmans. Dit bedrijf is bewust bezig met maatschappelijk verantwoord ondernemen (mvo) en schafte in dat kader een elektrische Renault Kangoo aan. HEESMANS IS MAATSCHAPPELIJK VERANTWOORD EN MILIEUBEWUST? Zeker! Dat merk je al als je ons gebouw binnen stapt, de lampen gaan pas aan bij beweging. Daardoor gaan hier s avonds werkelijk alle lampen uit. Daarnaast verwarmen we ons gebouw met behulp van een warmtepomp en als de zon schijnt worden automatisch de zonneschermen geactiveerd. Op het dak van ons pand aan de Brandevoortse Dreef liggen zonnepanelen. EEN ELEKTRISCHE BESTELBUS SLUIT GOED AAN BIJ JULLIE VISIE? Als installatiebedrijf willen we graag aan onze klanten laten zien wat mogelijk is, maar daarnaast vind ik het ook gewoon belangrijk om op een verantwoorde manier te ondernemen. We hebben wel even getwijfeld, want de aanschafwaarde van een elektrisch model is fors hoger. Er was twee jaar geleden nog geen sprake van subsidie, dus we hebben zelf een investering moeten doen. Toch vonden we het de moeite waard. EN: TEVREDEN? We merken dat klanten het waarderen dat we elektrisch rijden en voor onze medewerkers is dit ook een heel tastbaar voorbeeld van duurzaam en verantwoord ondernemen. Toch zijn er ook nog wel nadelen. Vooral de actieradius van maximaal honderd kilometer vormt een nadeel. Ook gaan de accu s nog niet zo heel lang mee, maar gelukkig is daarvoor een goede leaseconstructie ontwikkeld. We hebben veel klanten in de buurt, maar je moet toch goed plannen. Want je kunt geen nee verkopen aan een klant, vanwege een lege accu. WIE MAKEN ER GEBRUIK VAN DE KANGOO? Onze medewerker in Deurne heeft thuis een oplaadpunt, daarnaast kan de auto hier opgeladen worden. We gebruiken de auto voor onze servicedienst. Bij grotere projecten maken we vaak gebruik van een aanhangwagen, dan is dit geen optie. Onze medewerkers hebben uitleg gekregen hoe ze het beste zuinig kunnen rijden. Dat houdt in de auto uit laten rollen en niet te snel optrekken bijvoorbeeld. TIPS VOOR ANDERE ONDERNEMERS? Een elektrische auto is uitermate geschikt als je geringe afstanden rijdt. Ik denk dat maatschappelijk verantwoord ondernemen in de toekomst steeds zwaarder gaat wegen. Consumenten en instellingen gaan niet alleen voor het goedkoopste product, maar kijken ook naar andere factoren. DIT SMAAKT NAAR MEER? Het is nu crisis, dat merken wij ook, dus op dit moment zal ik niet zo snel investeren in nog meer elektrische auto s. Maar er komen steeds meer variaties op de markt, bijvoorbeeld hybride wagens met een mooie uitstraling die geschikt zijn voor onze projectleiders. Dus wie weet wat de toekomst brengt!

3 PROJECT IN BEELD_BE DRIVEN_05 04_BE DRIVEN_PROJECT IN BEELD Geert de Graef: HELMOND ZET DEUREN WAGENWIJD OPEN TIJDENS DUTCH TECHNOLOGY WEEK Helemaal blij met Chevrolet Volt Het is een auto waar je als bedrijf indruk mee maakt. Maar dat is niet de reden dat Geert de Graef van ShopImport uit Helmond de Chevrolet Volt aanschafte. Hij koos voor een elektrische bedrijfswagen omdat dat boekhoudkundig heel wat voordelen biedt. Als één van de eersten in Helmond vroeg ShopImport via Gemeente Helmond subsidie aan. Geert de Graef (rechts) en compagnon Bob Siefkes bij de Chrevrolet Volt. EN... HOE BEVALT IE? Heel goed! De auto rijdt heerlijk, is muisstil en er zitten heel veel extra s op. Ik kon ook kiezen voor een elektrische uitvoering van Opel. Maar voor dezelfde prijs had ik bij Chevrolet een uitgebreid extra pakket. Ik heb er geen moment spijt van mijn keuze gehad. HOTSPOTDAG OP 1 JUNI AutomotiveCampusNl zet in samenwerking met Gemeente Helmond op zaterdag 1 juni de deuren wagenwijd open. AutomotiveCampusNL toont dat Helmond voorop loopt op automotive gebied. Neem een kijkje bij Fontys/MboAutomotiveCentre, TNO of Benteler Engineering. Bewonder de nieuwste DAF-truck en ervaar hoe het is om elektrisch te rijden. Ook Food Tech Park Brainport is opengesteld, zij laten onder meer zien wat er op het gebied van food-technology leeft. Die eerste zaterdag in juni draagt de titel High Tech Ontdekkingsroute. Technologie is eigenlijk één grote ontdekkingstocht, legt Van Poppel uit. De zoektocht naar nieuwe technieken die ons bijvoorbeeld zuinig, veilig en filevrij verkeer opleveren. Een hele avontuurlijke tak van sport. ELEKTRISCH RIJDEN... EEN BEWUSTE KEUZE? Zeer zeker! De buurman van mijn compagnon heeft een elektrische auto, en zo ontstond het idee. Je hebt minder uitstoot én het scheelt in de kosten. WAS HET GEMAKKELIJK OM DE AUTO AAN TE SCHAFFEN? Wat me opviel, is dat garages de auto niet zo graag verkopen. Ik heb begrepen dat ze er weinig tot geen winstmarge op krijgen. De verkoper kon me ook weinig vertellen over de boekhoudtechnische voordelen en subsidie kwam al helemaal niet aan de orde. Dat vond ik wel jammer, ik denk dat dat wel beter kan en moet. WAT ZIJN DE VOORDELEN? Je kunt dus subsidie aanvragen. Daarnaast zijn er nog diverse voordelen. Zo heb je een belastingvoordeel, kun je de auto in vijf jaar willekeurig afschrijven en betaal je geen wegenbelasting. De auto heeft nul procent bijtelling. Het grote voordeel is dat er geen extra kosten zijn als je de auto privé rijdt. Beelden van de Dutch Technology Week 2012 Bedrijven zetten hun deuren wagenwijd open tijdens de Dutch Technology Week van 31 mei tot en met 7 juni. Tijdens deze tweede editie is te zien hoe leuk en spannend het is om mee te werken aan uitvindingen die de wereld veranderen. De regio Brainport levert geweldige prestaties op high tech gebied en daar is de industrie trots op. Een week vol events waarin je kunt zien en beleven dat technologie uitdagend, fun en kansrijk is om in te werken, te studeren, te ondernemen en te investeren. Helmond, city of smart mobility mag natuurlijk niet ontbreken tijdens deze week. Daarom zet onder meer AutomotiveCampusNL zijn deuren open. Techniek. Er kleeft nog altijd een negatief imago aan. Vieze handen, een mannenberoep, ingewikkeld of saai. En die vooroordelen willen we graag uit de wereld helpen, vertelt Inez van Poppel van Gemeente Helmond. We willen laten zien dat techniek juist heel avontuurlijk is. Innoveren, nieuwe dingen uitvinden, uittesten, vernieuwen: dat is juist het leukste wat er is. Werken aan het verkeer van morgen is hartstikke nuttig, maar vooral ook heel leuk. Want over een paar jaar worden deze technieken werkelijkheid. Om daar een bijdrage aan te leveren hoef je helemaal geen vieze handen te krijgen. DAT SMAAKT NAAR MEER? Zeker, mijn compagnon Bob Siefkes overweegt nu ook om deze wagen aan te schaffen! have e-feeling MEET YOUR PRO OP 7 JUNI Leerlingen enthousiasmeren voor automotive gebeurt op vrijdag 7 juni vanaf uur. Dan krijgen jongeren vanaf 16 jaar van havo, vwo en mbo de kans om tegen een ex-formule 3 coureur te racen. Daarnaast kunnen de scholieren met eigen ogen zien wat studententeams in de regio allemaal bedenken, ontwikkelen en maken. Ook laten bedrijven zien waar ze mee bezig zijn en welke toekomstmogelijkheden er voor deze leerlingen in de regio zijn. Inspirerend voor alle jongeren die verder willen kijken. Op dezelfde tijd zullen ook op de campus decanen uit het hele land kennis maken met de mogelijkheden die automotive hun leerlingen biedt. Kortom, de vrijdag staat helemaal in het teken van onderwijs. Ook wordt een automotivetour georganiseerd met bliksembezoeken aan twee bedrijven (DAF en TNO). Zo krijgen decanen goed inzicht in de high tech-omgeving van automotive in de regio Helmond. Hier kunnen leerlingen studeren en stage lopen, vertelt Manon Nijs van de AutmotiveCampusNL. HOE VERLIEP DE SUBSIDIEAANVRAAG? Ik wist dat er in Amsterdam en Almere de mogelijkheid was tot subsidieaanvraag. Volgens mij is Helmond hier in de regio de enige gemeente die dit doet. Dat geeft wel aan dat slimme mobiliteit bij de gemeente Helmond hoog op de agenda staat. Ook voor een oplaadpunt is subsidie aan te vragen, Helmond loopt echt voorop. Voor mij was dat niet nodig, ik woon vlakbij kantoor en heb in mijn garage een oplaadpunt aan laten brengen. Binnen twee uur is de accu vol, ideaal. Ik was de eerste die voor deze auto subsidie aanvroeg, dus er waren nog wel wat onduidelijkheden. Maar al met al is het goed verlopen. E-Guapo E-Cono E-Paso Sportief design en een degelijke elektrische installatie. Onderhoudsvrije Nexus 7 versnellingsnaaf en rollerbrakes. Het kan nog sportiever voor wie dat wil. AUTOTECH OP 6 JUNI In een twee uur durend programma kunnen leerlingen van groep 7 en 8 op donderdag 6 juni een aantal activiteiten doen in het kader van automotive en techniek op AutomotiveCampusNL in Helmond. Geen lange uitleg, maar vooral veel beleving. Buiten automotive techniek kan ook gedacht worden aan het bewerken van kunststoffen en metaal, ict- en rekenactiviteiten en chemische proefjes. De bedoeling is dat de leerlingen door deze doe-activiteiten geïnspireerd raken en zich ervan bewust worden dat techniek uitdagend, spannend en intrigerend is. ENTHOUSIAST Van Poppel hoopt dat Helmonders net zo enthousiast worden over automotive als zijzelf. Ik ben heel trots op wat we in Helmond allemaal hebben en ik hoop dat Helmonders net zo enthousiast worden over technologie. Techniek staat voor: creativiteit, denkkracht en vakmanschap. Hopelijk motiveren we ook jongeren om te kiezen voor techniek. Want: saai, vies of alleen voor mannen? In tegendeel! Techniek is avontuurlijk, vernieuwend en vooral heel leuk!. Het besef groeit in de wereld dat het milieu en onze gezondheid gekoesterd moeten worden. Mihatra neemt haar verantwoordelijkheid en gelooft dat het stimuleren van elektrische fietsen gunstige effecten heeft op gezondheid en milieu. Elektrisch fietsen is fietsen waarbij u zelf meetrapt, in beweging blijft en daarbij ondersteund wordt door een elektrische motor. De ondersteuning maakt voor ons het verschil. Ontdek het ontspannen fietsen en ervaar het heerlijke gevoel van de wind mee hebben. Wij zullen vaker en langer op de elektrische fiets gaan zitten, dagelijks meer bewegen en het zou kunnen helpen om een gezond gewicht te houden of te krijgen. Meer elektrische fietsen betekent minder autoritten en hierdoor afname van uitlaatgassen en minder verkeerslawaai. Beleef het nieuwe fietsplezier met een Mihatra E-bike uitgerust met betrouwbare accu en simpele bediening. Het houdt het fietsen leuk, ook bij lange afstanden, tegenwind en in heuvelachtig landschap. Rubino, Nuenen (www.rubino.nl) Ongelofelijk: zo n geweldige fiets, tegen zo n scherpe prijs Bikes en Services, Aarle Rixtel (www.bikesenservices.nl) Een oerdegelijke fiets, die niet kapot te krijgen is Gramser Sports, Eindhoven (www.gramsersports.nl) Enorm goede accu s waar je kilometers mee vooruit kunt!

4 06_BE DRIVEN_INTERVIEW INTERVIEW_BE DRIVEN_07 Bekijk de making of: Bob de Voogd is een wervelwind. Op het veld en in het echte leven. Een enthousiaste Helmonder die graag vooruit wil. Hij staat op het veld bekend om zijn snelheid, om de vele meters die hij maakt. Op vijfjarige leeftijd hanteerde hij voor het eerst de afgezaagde hockeystick van zijn vader en werd hij lid van een hockeyclub in Helmond. Inmiddels pronkt de zilveren medaille die het Nederlandse team behaalde tijdens de Olympische Spelen in Londen in zijn appartement. Nee, Bob de Voogd kiest niet voor Eindhoven of Amsterdam, maar blijft zijn Helmond trouw. V er li es De Voogd weet wat hij wil, en dat wist hij al op jonge leeftijd. Ik ben heel gedreven en ambitieus en ik kon het dan ook niet uitstaan als andere spelers op het veld die instelling niet deelden. Iemand die tijdens de rust vraagt: Hoeveel staat het eigenlijk? Daar kan ik niet bij. Lachend: Ik kan ook absoluut niet tegen mijn verlies. Een echte sportman is hij. Voetbal ging hem ook goed af, maar bij hockey ligt zijn hart. Misschien wel omdat hij als klein mannetje altijd al naar zijn vader ging kijken. De sportgenen zitten in de familie. Mijn vader speelde in het eerste van HUAC. O ly m p i s c h e d ro o m Tesla SNEL, GEDREVEN EN VOL PASSIE I n t erv i ew m et H o c k ey er B o b d e Vo o g d Ze gaan beiden voor het beste. Ze maken zonder problemen heel wat (kilo)meters. De één op de weg, de ander op het hockeyveld. De Helmondse hockeyer Bob de Voogd steelt voor even de show met een Tesla. Een elektrische topauto. En.. hoe kan het ook anders, in oranje uitvoering. De winnaar van Olympisch zilver: Mijn hockeysticks passen precies in de achterbak, ideaal. De Tesla is een elektrische auto die kilometers vreet en snelheid maakt. De overeenkomsten met Bob de Voogd zijn dus meteen duidelijk. En het oranje exemplaar (very orange) sluit al helemaal aan bij deze Olympische Speler. Tesla werd in 2003 in Amerika opgericht. Sinds 2006 is de Tesla verkrijgbaar en wereldwijd rijden er nu zo n exemplaren rond. Het is een sportieve auto, waar het ultieme rijgevoel tot leven komt. Zo is er geen stuurbekrachtiging. De Tesla wordt handgemaakt in Engeland en bestaat grotendeels uit het lichte materiaal Carbon Fiber. De Tesla Roadster kan met een volle accu 340 kilometer rijden en heeft een topsnelheid van 212 kilometer per uur. De Voogd: Mijn droomauto was altijd een Porsche, maar dit komt toch ook wel heel dicht in de buurt. Daarbij vind ik dat ik best voorop mag lopen als het gaat om een milieuvriendelijke auto, als rolmodel is dat ook mijn taak. Dus wie weet, wordt deze droom ook ooit werkelijkheid. De carrière van Bob de Voogd nam een vlucht toen hij bij Den Bosch ging hockeyen. Daar hadden ze een hele goede jeugdselectie. Ik mocht het eerste jaar al regelmatig meedoen met de Heren 1, maar toen was het echt hopen op speelminuten. Het tweede jaar stond ik in de basis, op 17-jarige leeftijd. Ik speelde toen nog vaak als spits, nu ben ik middenvelder. Na drie seizoenen zette De Voogd de stap naar zijn droomclub: Oranje Zwart in Eindhoven. Maar daarmee was de droom nog niet af. Het eerste tripje met het Nederlands elftal ondernam hij in Australië én India waren de reisbestemmingen. Natuurlijk denk je stiekem aan de Olympische Spelen. Maar ik vond het al geweldig dat ik bij het EK in 2011 mocht zijn. Op 2 juli 2012 hoorde ik dat ik mee naar Londen mocht. Een dag die ik nooit zal vergeten. Ik zat in een volgauto bij de Tour de France en toen ik over de finishstreep reed, kreeg ik het telefoontje. Dat was zo n bizarre situatie. De Olympische Spelen zijn hét ultieme doel, daar doe je het als topsporter voor. Po s i t i ev e flow De hockeyheren gingen er in Londen met een zilveren plak vandoor. We zijn bijna een maand in Londen geweest, het was zo n bijzondere sfeer. We verbleven op een Engels landgoed, zodat we ons echt op ons doel konden focussen. Echt trainen was niet meer aan de orde, we hebben als team vooral veel gepraat. Ik ben heel tevreden over mijn eigen spel, ik heb twee goals gemaakt. Maar wat vooral indruk op me maakte was de sfeer in het team, de flow, het positivisme. De Spelen geven zo veel energie, het is echt het ultieme. Ro lm o d el Inmiddels weten veel mensen wie Bob de Voogd is. Ziet hij zichzelf als een rolmodel? Lachend: Niet direct, maar ik vind wel dat je het goede voorbeeld moet geven. Ik merk dat het bijvoorbeeld bij de hockeyclub in Helmond wel heel erg leeft. De jeugd wil een handtekening en er is een oefenveldje naar me vernoemd. Ik moet me bewust zijn van de rol die ik heb als (Helmondse) topsporter. Op de Spelen was hij samen met Paralympische speler Amy Siemons van Helmonds grondgebied. We moeten er trots op zijn dat we dit gepresteerd hebben. Ik wil ook graag iets voor Helmond betekenen, want ik voel me hier helemaal op mijn plek. En erg i ez u i n i g Eén van de manieren waarop je een rolmodel kan zijn, is de manier waarop je omgaat met het milieu. De Voogd rijdt al heel bewust een Volkswagen Polo Blue Motion, een energiezuinig exemplaar. De Tesla die hij vandaag mag testen, kan zeker zijn waardering krijgen. Dit is een geweldige auto en het is ontzettend gaaf dat ik hier een keer in mag rijden. Jammer genoeg beschikken hockeyers niet over hetzelfde salaris als profvoetballers, anders zou ik het wel weten.

5 08_BE DRIVEN_COLUMN INTERNATIONAAL_BE DRIVEN_09 Nu bezig met de verkeerssituatie van 2020 DRIVEN GOES SOCIAL Driven is actief op vele fronten: en dus ook op het gebied van Social Media. Maak een zakelijke connectie via LinkedIn, houd de nieuwtjes op het gebied van slimme mobiliteit in de gaten via Twitter of vind de mooiste foto s en leukste events via Facebook. SCAN DE QR-CODE OF GA NAAR: DRIVENBYHELMOND.NL De toekomst van Carlo van de Weijer DE SIMPELE WEG Hebt u een eigen auto? En hoe laat u zich over 20 jaar vervoeren? Wat is het beste, snelste of goedkoopste: de trein, bus of de auto? Een 0 kijkje in de toekomst. Carlo van de Weijer, Vice-president Traffic Solutions TomTom Auto s maken ongelukken, vervuilen en veroorzaken files. Maar door gebruik van steeds slimmere technieken worden steeds meer van deze problemen opgelost door de auto zelf. En nu beginnen ze die slimheid ook nog met elkaar te delen: Cooperative Mobility. Een technologie waarin de regio Helmond op wereldniveau meespeelt. Er bestaat een interessante discussie wat deze trend betekent voor de wegen en het straatmeubilair. Moeten die ook slimmer worden? Of kunnen ze de slimheid en innovatie meer aan de voertuigen overlaten en juist simpeler worden uitgevoerd? Ik raak zelf meer en meer overtuigd van het laatste. De intelligentie in het voertuig neemt steeds meer functies over. Dure en horizonvervuilende portalen die waarschuwen voor opkomende file, variable message signs die steeds tevergeefser proberen het verkeer te routeren: het zal op den duur uit het straatbeeld verdwijnen. Maar ook een groot deel van de wegwijzers en verkeersborden worden overbodig en zelfs de toegevoegde waarde van lantaarnpalen en vangrails zal steeds minder zijn. Het offensief tot versimpeling mag voor mij verdergaan. Zo min mogelijk verschil in snelheidslimieten bijvoorbeeld, en liefst helemaal geen variatie over de dag. De toegevoegde waarde van variabele snelheidslimieten wordt door de voortschrijdende automotivetechniek steeds beperkter en op een gegeven moment (misschien nu al) is het de complexheid niet meer waard. Ervan uitgaande dat de infrastructuur op den duur versimpelt, moet men gezien de lange horzion van infrastructuurprojecten oppassen met projecten die de infrastructuur complexer maken. Ik zou bijvoorveeld graag een keer uitgelegd krijgen waarom de A270 stukje bij beetje wordt verkort tot een grotendeels N270 door de aanleg van gelijkvloerse kruisingen. Een ander voorbeeld van verkeerd gekozen complexiteit lijkt mij de Eindhovens ringweg. Daar is gekozen voor splitsing van lokaal en transit verkeer. Voor zover ik kan overzien vooral om redenen die grotendeels hun oorsprong vinden in de tijd dat er nog geen navigatiesystemen met rijstrookindicatie, lane guidance, filestaartwaarschuwing en andere nieuwe in-car technieken waren. Dus zitten we met gevaarlijke lastminute beslissingen op de complexe splitspunten, extra kilometers van verkeerd rijdende auto s, en frustrerende beelden van doorrijdend verkeer op de onbereikbare rijbaan naast je terwijl je zelf in de file staat. Met het bespaarde geld van twee keer zes banen aan elke kant had een deel van de afvoerende snelwegen waarschijnlijk wel van drie banen kunnen worden voorzien. Het is geen verwijt. Helaas was de kennis van nu niet beschikbaar bij de ontwerpbeslissing. Reden temeer om kennis van de toekomst die we gelukkig wel hebben in deze regio, zoveel mogelijk te gebruiken. Het is een goede zaak dat de wegbeheerders nu veel samenwerken met de bedrijven en instellingen op AutomotiveCampusNL, dus zal de noodzakelijke gang naar de simpele weg vast en zeker snel gevonden worden. Helmonders zijn niet zo n borstkloppers. Doe maar normaal, dan doe je al gek genoeg. Toch hebben de inwoners van de stad volop reden om trots te zijn. Want Helmond heeft internationaal naam gemaakt als place to be voor de automotivesector. Terwijl een Amsterdammer nog wel eens op de kaart moet kijken waar Helmond ligt, weten ze in Parijs, Detroit en Shanghai onze stad zonder enige moeite aan te wijzen. In Helmond, daar gebeurt het. Eén van de bedrijven die Helmond internationaal op de kaart heeft gezet is TASS International. Het bedrijf, dat is ontstaan uit TNO Bedrijven BV (de commerciële tak van TNO), ondersteunt de automotive industrie met de ontwikkeling van methodieken die leiden tot het veiliger, groener en slimmer maken van voertuigen. Directeur Jan van den Oetelaar legt uit: Kennisinstellingen zoals TNO zijn continu bezig met het bedenken van innovatieve oplossingen om auto s veiliger, groener en slimmer te maken. TASS International gaat met die concepten aan de slag en vertaalt ze vervolgens naar een concreet product of systeem dat ook daadwerkelijk de performance van een voertuig kan verbeteren. Hij geeft een voorbeeld. Auto s worden steeds vaker uitgerust met sensoren. Die moeten de verkeerssituatie veiliger maken. Zo n sensor zorgt er bijvoorbeeld voor dat je auto altijd tussen de witte wegstrepen blijft rijden. Dreig je van de baan te raken, dan neemt de auto het van je over. Een prachtige ontwikkeling, maar wat als de witte strepen niet zichtbaar zijn door sneeuw of tijdelijk zijn vervangen door gele? TASS International gaat met zo n concept aan de slag en zorgt ervoor dat het systeem over pakweg vijf jaar ingebouwd kan worden in een auto. Maar hoe gaat dat dan in zijn werk? Door het gebruik van onze slimme simulatiesoftware, kunnen wij elke verkeerssituatie nabootsen. Denk aan een file of een ongeluk. Ook de omgeving kunnen we inrichten. Overstekende kinderen, slecht weer, files etcetera. Met de software kunnen we vervolgens kijken hoe een auto reageert op een bepaalde situatie. Ook op situaties die je in het echt bijna nooit tegenkomt. Zo kunnen we alles uitsluiten. Uiteindelijk testen we de voertuigen in de laatste fase van de ontwikkeling om te controleren of de simulatieuitslagen ook kloppen. HELMOND VORMT HET HART VAN TASS INTERNATIONAL TASS International is gevestigd op AutomotiveCampusNL. Verder telt het bedrijf twaalf vestigingen over heel de wereld, van Australië tot Brazilië en van India tot Turkije. Maar Helmond vormt wel het hart van onze organisatie, aldus directeur Jan van den Oetelaar. TASS International is actief in twaalf landen en heeft meer dan tweehonderd medewerkers. Foto s: TASS International Wil je zien wat TASS International nog meer doet? Scan de QR-code en bekijk het filmpje.

6 GREEN CAR SOLUTION Een geweldige oplossing. Goed voor werkgevers en werknemers. MAAK KENNIS MET DE TOEKOMSTIGE AUTOMOTIVE PROFESSIONALS ONDERWIJS_BE DRIVEN_11 Wat is automotive? Het is moeilijk om daar een eenvoudige omschrijving van te geven. Het meest eenvoudige is het om te zeggen dat alles automotive is, totdat de auto uit de fabriek komt. Het gaat dan om ICT, werktuigbouwkunde, engineering, veiligheid, design, elektro, aerodynamica, enzovoorts. Het is dan ook niet verwonderlijk dat veel bedrijven zich bezig houden met werken in en voor de automotive-industrie. En het aantal bedrijven dat actief is in de automotive-industrie, neemt alleen maar toe. In vier artikelen maak je kennis met de toekomstige professionals in automotive. Studenten die bijna allemaal hun studie een tijdje aan de kant zetten om nieuwe auto s te maken, of uitvindingen te doen die auto s nog sneller, zuiniger of veiliger maken. Vier teams ontwerpen, ontwikkelen en maken nieuwe voertuigen die onze toekomst gaan veranderen. Het ene team werkt aan een elektrische cabrio, het tweede team aan een gezinsauto op zonne-energie, een elektrische race-auto wordt gemaakt door het derde team en het vierde team ontwikkelt nieuwe mogelijkheden voor racewagens. De overeenkomst tussen deze teams: ze leren dat samenwerken en kennis delen bijdraagt aan een nóg beter eindproduct. Een tweede overeenkomst: Het zijn stuk voor stuk enthousiaste jonge mensen die actief zijn in de regio en in of rondom AutomotiveCampusNL in Helmond. Nieuwsgierig? Iedereen kan tijdens de Dutch Technology Week (DTW) op 1 juni kennis maken met de toekomst van automotive in de regio. Ben je 16 jaar of ouder en studeer je aan de havo, het vwo of het mbo? Dan ben je ook welkom op vrijdag 7 juni. Je maakt dan kennis met deze teams op de AutomotiveCampusNL. Meld je aan via de QR-code of onderstaande link: Werknemers die een privéauto rijden, krijgen de kans tegen een laag bedrag een gloednieuwe, superzuinige auto te leasen. Voor werkgevers is dit een fraaie uitbreiding van het arbeidsvoorwaardenpakket. Bovendien kunnen zij de totale CO2-uitstoot van hun organisatie aanzienlijk verminderen. Green Car Solution is een product van WagenPlan Centraal Beheer Achmea, een joint venture tussen Centraal Beheer Achmea en Athlon Car Lease. Fontys studenten besturen hun elektrische auto met tablet Kennis delen Het is nu het tweede jaar dat we als Fontys Automotive meedoen met deze wedstrijd. Bij de wedstrijd gaat het onder meer om snelheid, efficiëntie en ontwerp. Daarnaast krijg je punten voor de mate van samenwerken met anderen, aldus Arkün. Hij geeft toe dat het in het begin vreemd was om de nieuwe ontwikkelingen met andere teams te delen. Je denkt al snel dat je iets prijs geeft. Maar alle teams kiezen toch voor een andere invalshoek. Je kunt je eigen wagen beter maken met behulp van de uitvindingen van anderen. Samenwerken met bedrijfsleven Het project is niet te realiseren zonder sameing met bedrijven. Het gaat niet alleen om sponsoring, maar ook om het ontwikkelen van onderdelen, zoals bijvoorbeeld de bekleding. Volgens Nevzat merk je dat het een voordeel is om in een echte automotive-regio te zitten. Omdat Fontys ook op de AutomotiveCampusNL te vinden is, zijn er voldoende mogelijkheden om te overleggen met bedrijven. De redelijke kleine schaal van de opleiding zorgt ervoor dat we korte lijnen hebben met de docenten en het lectoraat op de campus. Hoe werkt het? Met Green Car Solution stelt u uw werknemers in de gelegenheid voordelig een zuinige auto te leasen. Green Car Solution is een totaalconcept, de kosten zijn inclusief: privékilometers per jaar, meer of minder kilometers is mogelijk in overleg; wegenbelasting; rente en aflossing; autoverzekering bij Centraal Beheer Achmea; brandstofvoorschot; verrekening op basis van de werkelijke kosten; vervangend vervoer; reparatie, onderhoud en banden. Gemiddeld betaalt een werkgever zo n 100,- aan reiskosten per werknemer. Die kosten vervallen als u Green Car Solution bij uw organisatie introduceert. De reiskostenvergoeding kan dan worden besteed aan de leaseauto. Het restant van het leasetarief komt voor rekening van werknemer. Voordelen Green Car Solution kent veel voordelen. Wij zetten er een aantal voor u op een rij: verkleining van de CO2-uitstoot van alle medewerkers; voor elke werknemer een schone leaseauto tegen lage kosten; lage administratieve lasten voor de werkgever; besparing op reiskosten; besparing op de inzet van huurauto s; Wij kiezen er bewust voor onze klanten niets extra s te laten betalen voor het compenseren van de CO2- uitstoot en nemen daarbij zelf verantwoordelijkheid. WagenPlan compenseert dus volledig de CO2-uitstoot van uw Green Car Solution. Meer weten? Wilt u meer weten over Green Car Solution, autolease of alles omtrent mobiliteitsadvies? U kunt dan Even Apeldoorn bellen. Het telefoonnummer is (055) Je eigen elektrische sportwagen bouwen. Dat is de uitdaging die Siemens deelnemers meegeeft voor de wedstrijd ESCBO (Electric Sports Car Build Off). Negen studenten van Fontys Hogeschool Automotive gaan deze uitdaging aan. Ze sturen hun trots aan met een android-tablet. Gemakkelijk parkeren met je tablet en daarna op een terras met die tablet je huiswerk maken. Ideaal, vertelt teamleider Nevzat Arkün. Naast Fontys zijn er nog drie hogescholen en drie bedrijven, die deelnemen aan de wedstrijd. De teams moeten een elektrische sportwagen bouwen, gebruikmakend van het chassis van een Eend (2cv) en de ombouw van een Burton. De eerste elektrische Burton is overigens ontwikkeld door Benteler. Unieke accubak Het enthousiasme om samen aan een dergelijke auto te werken, blijkt aanstekelijk. Als we bedrijven uitleggen waar we mee bezig zijn, krijgen we veel gedaan. Zo hebben we een unieke accubak gekregen van Frencken Staal in ruil voor tachtig stroopwafels. Presentatie DTW De nieuwe Burton van Fontys moet op 15 juni klaar zijn, maar het Fontysteam doet er alles aan om hem al tijdens de DTW te presenteren. Het resultaat is herkenbaar als een Burton. Maar we hebben gezien de eisen en het beschikbare budget toch zaken anders gedaan. De auto heeft een differentieel, dus geen versnellingsbak en een andere elektromotor dan die van Siemens, aldus Nevzat. Duidelijk is in ieder geval dat de studenten van dit soort projecten niet alleen veel leren, maar ook dat in de praktijk samenwerking tot betere resultaten leidt. Op 28 maart was de eerste test voor de wedstrijd en hierin is het Fontysteam als eerste geëindigd van de zeven deelnemers. We staan er goed voor.

7 12_BE DRIVEN_ONDERWIJS VEILIGER RIJDEN VOOR OUDEREN ONDERWIJS_BE DRIVEN_13 Studententeam bouwt sexy hybride raceauto Het baanrecord van de Núrburgring in Duitsland aanvallen. In 2016 met een prototype meedoen aan de 24 uur van Le Mans. De ambities van het studententeam van de TU/e liegen er niet om. Ze bouwen een racewagen die formule 1-waardig is en laten daarmee zien hoe vernieuwend de Brainportregio is op het gebied van automotive. Een auto die milieuvriendelijker én sneller is dan gangbare modellen, dat is het doel. Tien afstudeerders zijn met deze opdracht het bedrijf InMotion begonnen. We ontwikkelen een groene raceauto, zegt Albert Maas. Hij is lid van InMotion. Ik heb een hbo-opleiding afgerond en heb daar de Formule Bio ontwikkeld en gebouwd, een formuleraceauto op biobrandstof. Na twee jaar studeren aan de TU/e wilde ik méér. Samen met automotiveprofessor Maarten Steinbuch kwamen we op het idee om alle nieuwe technologie die in regio Brainport ontwikkeld wordt, te bundelen in één raceauto. Een soort meesterstuk voor de regio. Op deze manier kunnen we het onderzoek naar automotive in de regio naar een hoger plan tillen. Nieuwe mogelijkheden Binnen de TU/e werd een team gevormd van studenten die in drie jaar tijd de racewagen wilden bouwen. Er wordt geen rekening gehouden met allerlei raceregels, omdat die zorgen voor te veel beperkingen. Terwijl het juist de bedoeling is om out of the box te denken. Het moet een racewagen worden die met de helft van de energie mee kan draaien in de top. Laten zien dat een hybride raceauto die minder energie verbruikt toch enorm sexy kan zijn: dat is de kick, verwoordt Maas de doelstellingen. Al gauw bleek uit onderzoek dat de doelstellingen gehaald kunnen worden. Verder bleek dat we tijdens de ontwikkeling allerlei nieuwe technologieën hebben gecombineerd, waardoor nu een aantal patenten wordt aangevraagd. Onze manier van werken, biedt kansen om nieuwe bedrijven op te starten. We zijn dan ook op zoek naar jonge ondernemers die met ons een aantal van deze technologieën verder willen ontwikkelen. Zo krijg je de beste spin-offs voor de regio, wat ook nog eens werkgelegenheid oplevert. InMotion op drie gebieden actief Het startende bedrijf InMotion is nu al bezig met de ontwikkeling van nieuwe initiatieven. De samenwerking met andere ondernemers levert bedrijvigheid op. Naast het ontwikkelen van de groene raceauto zijn er ook ideeën over het vergroenen van de bestaande grijze vloot. Daarmee bedoel ik dat bestaande auto s door een aantal slimme aanpassingen, waaronder bijvoorbeeld een betere aerodynamica, zuiniger gaan rijden en dus milieuvriendelijker worden. Ook heeft InMotion ideeën ontwikkeld om de software in een auto aanzienlijk te optimaliseren. In een moderne auto worden er zo n 100 miljoen regels programmeercode gebruikt. Dat wordt voornamelijk veroorzaakt door de verschillende leveranciers van bepaalde onderdelen. Bij een moderne straaljager zijn er dankzij de goede integratie slechts 10 miljoen regels code nodig. Genoeg mogelijkheden voor verbetering dus. Werkwijze InMotion werkt op een nieuwe, maar heldere manier. Ze ontwikkelt zogenaamde Living Labs waar ideeën uitgewerkt worden door multidisciplinaire teams. Vervolgens worden er jonge ondernemers gekoppeld aan deze ideeën om producten op de markt te gaan brengen. Korte onderlinge lijnen en kleine innovatieve bedrijven: dat levert een goed start op. Zo wordt ook het project met de racewagen aangepakt. Talloze bedrijven werken mee en hebben uiteindelijk ook profijt van de nieuwe ontwikkelingen die in een echte wagen getest worden. Ik denk dat we geschiedenis gaan schrijven voor de Brainportregio met deze racewagen, stelt Maas. Daarnaast ontstaat er een hele nieuwe bedrijfstak. We zijn nog lang niet uitgedacht en er komen nog andere ontwerpen op het gebied van mobiliteit en duurzaamheid aan. NIEUW FONTYS PROJECT OP DE CAMPUS: Hoe rijd je als oudere of minder valide persoon op een veilige manier, óók als de verkeerssituatie erg druk of juist rustig is? Oplettendheid, het verwerken van prikkels en meerdere taken tegelijk uitvoeren: zaken die het autorijden lastig kunnen maken. In het tweejarige project Smart mobility voor oudere en minder valide bestuurders wordt naar oplossingen op maat gezocht. Ten eerste wordt de werklast van de bestuurder getoetst met lichaamssensoren. Als tweede wordt een slim parkeersysteem ontwikkeld. Met dit systeem kan met een app een parkeerplaats gereserveerd worden, bijvoorbeeld bij een ziekenhuis. Tot slot wordt de verkeerssituatie in kaart gebracht door middel van omgevingssensoren. Dit moet een systeem opleveren dat de situatie verkent en zelfstandig actie onderneemt. Smart Mobility is een project dat wordt uitgevoerd door het lectoraat van Fontys Automotive control samen met een aantal MKB bedrijven. Studenten TU/E werken aan nieuwe elektrische raceauto Zestig studenten uit verschillende studierichtingen van de TU/e werken tijdens en naast hun studie aan de bouw van een nieuwe elektrische raceauto. Hun wapen tijdens de studentenrace door heel Europa, die na de zomervakantie gehouden wordt. De universiteit doet al tien jaar mee met een raceteam en dit jaar presenteert ze haar negende, nieuwe, elektrische raceauto: de URE08. De competitie in Europa wordt ieder jaar zwaarder, want de teams, technieken en materialen ontwikkelen zich razendsnel. Je moet als team een nieuwe auto presenteren, maar je mag natuurlijk gebruik maken van de al eerder ontwikkelde modellen. Aan het woord is Laura van Heijst, één van de zes leden van het managementteam en verantwoordelijk voor de operationele zaken. Ze is de enige vrouw in het team. Dit jaar hebben we ons met name gericht op het lichter maken van de racewagen en het aanpassen van de batterijen. Dat zijn nu nieuwe celchemie batterijen. We hebben het gewicht teruggebracht van 246 kilogram naar 177 kilogram. Zo hebben we het stalen achterframe vervangen door een carbon fiber full monocoue. ONTWIKKELINGEN DOORGEVEN Van Heijst heeft een jaar van haar studie moeten opofferen om aan deze raceauto te kunnen werken. Daar heb ik geen spijt van. Het is een proces wat ik niet zou willen missen. Ik leer nu dingen, die ik bij mijn bouwkundestudie nooit geleerd had. Het managementteam neemt een jaar studieverlof, de andere ruim vijftig studenten werken in hun vrije tijd aan de raceauto. Ieder jaar verlaten zo n twintig studenten het team en komen er weer twintig bij. Zo geven we het stokje én de innovaties op een verantwoorde manier door. SAMENWERKING Samenwerking? Een must, volgens de studenten. We werken niet alleen samen met hbo-studenten van Fontys of ACE (Automotive Center of Expertise) op de campus van Helmond, maar ook met bedrijven die nieuwe ontwikkelingen willen testen. Zo hebben we nu samen met Apollo (het voormalige Vredestein) nieuwe banden van 10 inch ontwikkeld die net zo sterk zijn als de gebruikelijke 15 inch variant. Ik denk overigens dat ook in de Formule 1 races innovatie op het gebied van banden een grotere rol gaat spelen. KENNISUITWISSELING Het blijkt ieder jaar voor het team weer een opgave om de financiering rond te krijgen, maar volgens Laura worden nieuwe ontwikkelingen door het bedrijfsleven met open armen ontvangen. Door kennis uit te wisselen en door het testen van prototypes kunnen we veel kosten omzeilen. Ook overleggen we veel met andere studententeams, voornamelijk het team van de TU Delft, Duitse studententeams en een team uit Leuven. Je wordt er uiteindelijk allemaal beter van. En we zijn in de eerste plaats studenten. REGELS EN RACING De racewagens moeten aan allerlei regels voldoen die veelal met de veiligheid te maken hebben en de sterkte van de wagen. We krijgen van de organisatie een eisenpakket van ongeveer 150 pagina s met allerlei regels waar we aan moeten voldoen, willen we mee kunnen doen. Als de wagen klaar is, wordt die ook beoordeeld op ontwerp, nieuwe ontwikkelingen, wat hij kost en wat het verbruik is. Verder moeten we met de wagen op het circuit van Hockenheim 22 kilometer racen en laten zien wat de accelaratie is over 75 meter. Ook moeten we een bochtig circuit afleggen om te kijken hoe de wegligging is, enzovoort. Natuurlijk hou je bij het ontwerp en bij het bouwen van de wagen met deze onderdelen rekening. En dat maakt automotive nou zo leuk. Kijkje nemen? Dat kan! De racewagen wordt tijdens voor het eerst op de AutomotiveCampusNL getoond tijdens (of vlak voor) de Dutch Technology Week. Studenten bouwen gezinsauto op zonne-energie voor internationale race Waar denk je aan bij een wedstrijd voor auto s die rijden op zonne-energie? Strak vormgegeven raceauto s? Aan 25 studenten van de TU/e de uitdaging om dit keer een snelle gezinsauto te ontwikkelen. In oktober wordt de World Solar Challenge gereden. Het enthousiasme van de studenten werkt aanstekelijk. In de ruimtes die de TU/e ter beschikking heeft gesteld, wordt druk gewerkt, overlegd en gediscussieerd. Aan de wand bouwtekeningen, maar ook klokken die gelijk zijn gesteld met de tijden in Australië. Een auto maken die mijn oma ook kan besturen, dat is onze uitdaging, aldus Lex Hoefsloot, de teammanager van Solar Team Eindhoven. We moeten een auto maken die de 3000 kilometer van Darwin naar Adelaide (Australië) kan afleggen én geschikt is voor meerdere personen. De scholieren doen mee aan een speciale categorie die is toegevoegd aan de wereldrace. Voor zover bekend doen er tien teams van over de hele wereld mee in deze klasse. We willen iets ontwikkelen wat direct in de praktijk toepasbaar is. Enthousiast team De 25 studenten moeten de auto helemaal van het begin af aan ontwikkelen, ontwerpen en bouwen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat het studenten zijn uit verschillende studierichtingen. Ze werken in hun vrije tijd aan de auto. Ik studeer werktuigbouwkunde. Alle studenten hebben hun studie een tijdje stilgelegd om aan dit unieke project te kunnen werken. We ervaren dat je hier vaak meer van leert, dan van je studie. Samenwerking, projectmanagement, sponsoring, public relations, teambuilding en logistiek. Zaken die tijdens je studie niet altijd aan bod komen, maar: heel leerzaam. Elektrisch rijden in versnelling De auto rijdt voor 50 procent op batterijen en voor 50 procent op zonne-energie. Het grote voordeel is nu dat deze gezinsauto tot 800 kilometer kan rijden. En dat is een veel groter bereik dan dat van de huidige elektrische gezinsauto s. Hierdoor wordt volgens mij elektrisch rijden nog aantrekkelijker, aldus de enthousiaste teamleider. Verder moet het echt een gezinsauto worden. Vier personen moeten er gemakkelijk in kunnen zitten. Ze moeten ook zonder problemen in en uit kunnen stappen. We letten op dit soort details, omdat de praktische toepasbaarheid ook onderdeel uitmaakt van de race in Australië. Ook het energieverbruik zal onderdeel uitmaken van de beoordeling. Maar de kick blijft om dadelijk die 3000 kilometer af te leggen. Automotive-regio Lex Hoefsloot geeft aan dat een dergelijk omvangrijk project alleen kan slagen in een innovatieve topregio. We hebben alle benodigde industrie op het gebied van automotive en mechatronica binnen handbereik. We werken dan ook volop samen met het bedrijfsleven. Ook weten we de AutomotiveCampusNL te vinden. Natuurlijk worden we uitstekend gesteund door de TU/e, maar het grootste deel moeten we uit sponsoring halen. Het bedrijfsleven levert vaak kennis en onderdelen. Daarvoor in de plaats krijgen ze zicht op nieuwe ontwikkelingen. Dat is samenwerken. Een win-win situatie waar iedereen de vruchten van plukt. Zo n open houding is typerend voor deze regio. Zelf meedoen met de race Ook meedoen aan de race? Dat kan. De race is voor iedereen toegankelijk. Je naam verbinden aan een gezinsauto kan op diverse manieren. Zo kun je op de internetsite van dit Solar Team kilometers kopen. Tijdens die kilometers rijdt de wagen dan namens de sponsor. Meer informatie over deze mogelijkheid is te vinden op: Meer informatie over het project:

8 14_BE DRIVEN_HELMOND S TROTS KIDS_BE DRIVEN_15 Made in Helmond Het Helmonds bedrijfsleven zorgt ervoor dat Helmond zich met recht automotivestad mag noemen. In deze rubriek zoomen we in op (een product van) zo n bedrijf waarop de stad trots mag, kan en móet zijn. Hoe 'cool' is slimme mobiliteit? Wat vinden jongeren van elektrische auto s? En hoe denken ze over het verkeer van morgen? Eén ding is zeker, de Twizy zorgt voor roering op het schoolplein. De scholieren van het Dr.-Knippenbergcollege beantwoorden vragen over slimme mobiliteit. Deze school heeft al zes jaar het predicaat Technasium. Dit is een formule voor beter bèta-onderwijs voor havo en vwo. Gerard Bosmans, coördinator van het Technasium: Leerlingen moeten bij het Technasium denken én doen, samenwerken én inleven. Zo hebben we het vak Onderzoek en Ontwerp (O&O). Er is veel aandacht voor Mobiliteit en Ruimte en de link met bedrijven op de AutomotiveCampusNL ligt dus voor de hand. Zo hebben de leerligen al gewerkt aan de slimme inbouw van accu s, met behoud van bergruimte. LARS VAN LIESHOUT JORDY VAN LEEUWEN 14 jaar, havo 3 Leraar Engels of bestuurder IS EEN ELEKTRISCHE AUTO WEL COOL? Ik vind een elektrische auto wel cool omdat die besparend is en groen. Maar, qua uiterlijk mag er nog wel wat gebeuren! HAJAR YAGKOUBI 13 jaar, vwo+ Weet ik nog niet DENK JE WEL EENS NA OVER HET MILIEU? Ik ben er niet heel bewust mee bezig, maar ik pak bijvoorbeeld wel vaak de fiets. Ik verbruik geen onnodige energie. LEROY PIELOOR 16 jaar, vwo 5 Ik ga bouwkunde studeren EEN ELEKTRISCHE SCOO- TER, IETS VOOR JOU? Nee, maar dat heeft niets met het elektrische aspect te maken. Ik rijd geen scooter vanwege de veiligheid, vooral mijn ouders zien het niet zitten. 16 jaar, vwo 5 Programmeur WELKE GADGET VOOR AUTO/ FIETS/SCOOTER MOET ER ABSOLUUT NOG UITGEVON- DEN WORDEN? Het lijkt mij wel wat als auto s kunnen vliegen, dan vlieg je zo over de file heen. En het lijkt me ook leuker dan autorijden. BRAM PRINSEN 14 jaar, vwo 3 Weet ik nog niet WAT HEEFT JE VOORKEUR: TREIN, AUTO, FIETS OF SCOOTER? Mijn voorkeur gaat uit naar een auto, dan kun je vertrekken wanneer je dat zelf wil. En een fiets vind ik in de winter veel te koud. In de Twizy zit je wel beschut, dus dat lijkt me ook wel wat. Functioneel design: een veilige tram Design geeft een product schwung, iets extra s. Vaak is een sterk design dé reden waarom mensen juist dat product willen kopen. Maar dat is niet de enige functie van design. Dat weten ze bij het Helmondse GBO. Deze productdesigners hebben een nieuw front voor een bestaande tram ontworpen. Het op de Automotive Campus gevestigde Benteler Engineering kwam met het idee, GBO zorgde voor de vertaling in een designschets. Het resultaat? De overlevingskansen van een voetganger of fietser na een aanrijding zijn stukken groter dan voorheen. De nieuwe neus is zonder grote aanpassingen op een bestaande tram te monteren. Het geheim? De neus is een flexibele buffer die de energie van een aanrijding absorbeert. Klinkt ingewikkeld? Het komt erop neer dat de harde onderdelen afgeschermd worden en dat wordt voorkomen dat het slachtoffer onder de tram terecht komt. Functioneel design dus. En, laten we eerlijk zijn: het oog wil én krijgt in dit geval ook wat! RENS VAN VEGGEL 14 jaar, havo 2 Auto-ontwerper WAT IS VOLGENS JOU DE OPLOSSING VOOR HET FILE- PROBLEEM? Ik denk niet dat de oplossing een vliegende auto is, want dan krijg je het probleem in de lucht. Waarom nog rijden, als je ook kunt vliegen? Ik denk dat het fileprobleem nooit helemaal opgelost wordt, maar het lijkt me al goed als we allemaal in kleinere auto s rijden. TIMO VAN LIEROP 14 jaar, havo 2 Iets met techniek WERKEN IN DE TECHNIEK: DROOMBAAN OF SAAI? Droombaan! Het lijkt me juist saai om een kantoorbaan te hebben. Ik hoop nieuw dingen uit te vinden en te maken. FLEUR VEREIJKEN 14 jaar, havo 2 Weet ik nog niet HOE ZIET HET VERKEER ER VOLGENS JOU OVER TIEN JAAR UIT? Ik denk dat veel auto s op zonne-energie rijden. Hoewel, door de crisis duurt dat misschien nog wat langer. Maar elektrisch rijden is dan zeker heel normaal geworden. TIM RAAIJMAKERS 14 jaar, havo 2 Iets met techniek of sport MIJN IDEALE AUTO IS. Een Aston Martin. Die auto zag er erg vet uit in de James Bond film, dus dat lijkt me wel wat. ROBIN VAN AERLE 13 jaar, havo 2 Weet ik nog niet TIJDENS HET REIZEN LUIS- TER IK ALTIJD NAAR Muziek haha, vooral muziek uit de Top 40. Onze Franse docent heeft ons een heel leuk nummer laten horen, dat is nu mijn favoriet.

9

Green Car Solution. Group Facility Services en mvo september 2008 pagina 1 van 5 1 van 8. Green Car Solution Centraal Beheer Achmea & WagenPlan

Green Car Solution. Group Facility Services en mvo september 2008 pagina 1 van 5 1 van 8. Green Car Solution Centraal Beheer Achmea & WagenPlan Green Car Solution S c h o o n e n v o o r d e l i g l e a s e n Group Facility Services en mvo september 2008 pagina 1 van 5 1 van 8 Green Car Solution S c h o o n e n v o o r d e l i g l e a s e n Green

Nadere informatie

Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE

Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE Ruimte voor de maatschappij van morgen De maatschappij van morgen is fundamenteel anders dan die van gisteren. De wereld wordt kleiner door

Nadere informatie

WagenPlan Partner in duurzame mobiliteit

WagenPlan Partner in duurzame mobiliteit partner in duurzame mobiliteit WagenPlan Partner in duurzame mobiliteit Kosten- en milieubewust leasen. Met volledige compensatie van CO2-uitstoot. Efficiënt wagenparkbeheer en aantrekkelijke oplossingen

Nadere informatie

Een goede leaseauto hoeft niet perse gloednieuw te zijn!

Een goede leaseauto hoeft niet perse gloednieuw te zijn! Een goede leaseauto hoeft niet perse gloednieuw te zijn! Een scherp tarief, of kortere looptijd. Waarom zou u dat niet doen? Met Occasion Lease kunnen u en uw medewerkers snel, veilig, betrouwbaar én voordelig

Nadere informatie

Mobiliteit & duurzaamheid Leaserijder wordt steeds duurzamer. www.alphabet.com

Mobiliteit & duurzaamheid Leaserijder wordt steeds duurzamer. www.alphabet.com Mobiliteit & duurzaamheid Leaserijder wordt steeds duurzamer www.alphabet.com Duurzame mobiliteit. Onderzoek naar gedrag en keuzes van leaserijders op gebied van duurzaamheid. Leaserijders steeds milieubewuster.

Nadere informatie

Geen uitstoot meer. Wubbo Ockels gaat elektrisch. Werknemers opgelet! 1500 euro om jezelf te ontwikkelen

Geen uitstoot meer. Wubbo Ockels gaat elektrisch. Werknemers opgelet! 1500 euro om jezelf te ontwikkelen Alles wat je moet weten over metaalbewerking najaar 2007 www.metaaljournaal.nl WIN DEZE BEACHCRUISER Geen uitstoot meer Wubbo Ockels gaat elektrisch Werknemers opgelet! 1500 euro om jezelf te ontwikkelen

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A INLEIDING Ik heb vandaag een cadeautje meegenomen. Niet voor jullie, maar voor mijzelf. Het cadeautje staat voor de verrassingen

Nadere informatie

Wie? www.localcarlease.nl. www.localcarlease.nl. 0337 A4 sets Local Car Lease.indd 1 03-04-13 09:56

Wie? www.localcarlease.nl. www.localcarlease.nl. 0337 A4 sets Local Car Lease.indd 1 03-04-13 09:56 Wie? 0337 A4 sets Local Car Lease.indd 1 03-04-13 09:56 Wie? Local Car Lease is een merkonafhankelijke en niet bankgebonden autoleasemaatschappij. Er is gekozen voor een samenwerking met Business Lease

Nadere informatie

Spookfiles A58 is één van de projecten binnen het programma Beter Benutten van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu.

Spookfiles A58 is één van de projecten binnen het programma Beter Benutten van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Factsheet Algemene informatie Wat is het project Spookfiles A58? In de hele wereld wordt gewerkt aan manieren om het verkeer sneller, veiliger, comfortabeler en duurzamer maken. Nederland loopt voorop

Nadere informatie

Een gebouw inrichten. Lesbrief over inrichting en afwerking. Project Topstages www.ontdektechniek.nu

Een gebouw inrichten. Lesbrief over inrichting en afwerking. Project Topstages www.ontdektechniek.nu Een gebouw inrichten Lesbrief over inrichting en afwerking Project Topstages www.ontdektechniek.nu Deel A: Voorbereiding Inleiding Het Mondial College krijgt binnenkort een nieuw gebouw. In dit gebouw

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koningin en voorzitter RvT Energy Valley Max van den Berg, inspiratiemiddag Enexis, Dwingeloo, 7 september 2012

Speech van commissaris van de koningin en voorzitter RvT Energy Valley Max van den Berg, inspiratiemiddag Enexis, Dwingeloo, 7 september 2012 Speech van commissaris van de koningin en voorzitter RvT Energy Valley Max van den Berg, inspiratiemiddag Enexis, Dwingeloo, 7 september 2012 Dames en heren, [Inleiding] Mensen die op inspiratie wachten

Nadere informatie

Verlag van de reis naar Amerika (EVS26 en Detroit) Verslag reis naar Amerika, Electrical Vehicle Symposium (EVS26) en Detroit

Verlag van de reis naar Amerika (EVS26 en Detroit) Verslag reis naar Amerika, Electrical Vehicle Symposium (EVS26) en Detroit Verslag reis naar Amerika, Electrical Vehicle Symposium (EVS26) en Detroit Deel 2, 6, 7 en 8 mei 2012 Roeland Hogt, Zondagavonnd 11 uur Net terug van een avond aan de kust van Santa Monica kan ik nog wel

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

PUBLIEKSRAPPORT ONDERZOEK POWERPLAYER

PUBLIEKSRAPPORT ONDERZOEK POWERPLAYER Rotterdammers besparen ruim 6% op hun totale energierekening door slimme meter en actief bekijken van hun verbruik via een display Slimme Meter In 2020 moeten netbeheerders zoals Stedin bij minimaal 80%

Nadere informatie

Duurzame op bedrijventerreinen: Naar een gebiedsgerichte aanpak

Duurzame op bedrijventerreinen: Naar een gebiedsgerichte aanpak Duurzame op bedrijventerreinen: Naar een gebiedsgerichte aanpak KIvI Jaarcongres Sustainable Mobility,6 november 2013 Pieter Tanja Leefbaarheid en gezondheid in stad en regio verkeersveiligheid geluidoverlast

Nadere informatie

Rapportage. Evaluatie onderzoek Het succes van de stimuleringsregeling E-bike

Rapportage. Evaluatie onderzoek Het succes van de stimuleringsregeling E-bike Rapportage Evaluatie onderzoek Het succes van de stimuleringsregeling E-bike In opdracht van: Stadsregio Arnhem Nijmegen Datum: 11 februari 2013 Projectnummer: 2012171 Auteurs: Ronald Steenhoek & Marieke

Nadere informatie

verkeer veilige veiligheid verbindingen BIJLAGE 6: TAG CLOUDS MOBILITEIT staat stad stiptheid stress tijd tram trein treinen uur veilig

verkeer veilige veiligheid verbindingen BIJLAGE 6: TAG CLOUDS MOBILITEIT staat stad stiptheid stress tijd tram trein treinen uur veilig flexibiliteit genoeg geraken gezondheid goed goede goedkoop grote BIJLAGE 6: TAG CLOUDS MOBILITEIT Grafische voorstelling open antwoorden andere belangrijke zaken bij verplaatsingen aankomen aansluiting

Nadere informatie

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES ONDERWIJSMAGAZIJN VOOR LOB VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo VRAGEN BIJ ONTDEK COMPETENTIES JE PASSIE MOTIEVEN INLEIDING In LOB-trainingen en tijdens gesprekken met

Nadere informatie

interview HENK VAN RAAN

interview HENK VAN RAAN interview HENK VAN RAAN 60 CIO MAGAZINE Door Kim Loohuis Ó Fotografie Mark van den Brink HENK VAN RAAN, CHIEF INNOVATION OFFICER AMSTERDAM ARENA VOORBEELD VOOR smart Cities De Amsterdam Arena was bij de

Nadere informatie

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen SMART CITY UTRECHT Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen Brigitte Hulscher Program Manager Smart Cities, Marketing & Innovation Utrecht Jong en hoog opgeleid 334.862 inwoners, 20 % < 17, 18% 18-26,

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Racen als The Kick Inside

Racen als The Kick Inside Racen als The Kick Inside Stuk voor stuk hadden we dezelfde ervaring, Hans Burg, Marco van den Brandhof en Ron en Tom Verheijen: in onze jeugd hadden we wel eens een bezoek gebracht aan een race-circuit,

Nadere informatie

Energieke gedachten voor studenten (door Bas Rijks)

Energieke gedachten voor studenten (door Bas Rijks) Energieke gedachten voor studenten (door Bas Rijks) De energieke gedachten is een leuke titel voor dit gedeelte van deze nieuwsbrief. In dit gedeelte schrijven verschillende mensen namelijk hoe ze tegen

Nadere informatie

Effecten van Mobility Mixx voor de BV Nederland

Effecten van Mobility Mixx voor de BV Nederland Effecten van Mobility Mixx voor de BV Nederland Indicatie van het potentieel van Mobility Mixx wanneer toegepast op het gehele Nederlandse bedrijfsleven Notitie Delft, november 2010 Opgesteld door: A.

Nadere informatie

Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017

Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017 Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017 Het is belangrijk dat kinderen al jong kennis maken met bedrijven en beroepen. Roefelen maakt dat mogelijk. De in 2011 opgerichte

Nadere informatie

Mechatronica van de flaps

Mechatronica van de flaps INMOTION - AUTOMOTIVE TECHNOLOGY Mechatronica van de flaps Ontwikkeling van een langeafstandsraceauto M.A.N.J. van Vught 11-12-2013 Dit document bevat de stages die wij als Inmotion nog open hebben in

Nadere informatie

Nieuwsbrief 7. Kooijman Racing. ONK Supersport 600. Inhoud:

Nieuwsbrief 7. Kooijman Racing. ONK Supersport 600. Inhoud: Kooijman Racing ONK Supersport 600 Nieuwsbrief 7 Inhoud: - Verslag GAMMA Racing Days - Kooijman Racing start niet in Spa-Francorchamps - ALS-dag in Assen 22 september - Caravan Verhuur Karsten helpt mee

Nadere informatie

WELKE RENAULT U OOK LEAST: DE LAGE BIJTELLING MAAKT HET PLAATJE COMPLEET

WELKE RENAULT U OOK LEAST: DE LAGE BIJTELLING MAAKT HET PLAATJE COMPLEET WELKE RENAULT U OOK LEAST: DE LAGE BIJTELLING MAAKT HET PLAATJE COMPLEET Bent u een zakelijke rijder? Dan is het leasen van een Renault zéér interessant. Zowel zakelijk als privé! Elke Renault is zeer

Nadere informatie

e-support e-support van Univé waarschuwt bij een crash automatisch de alarmcentrale Spaart tijd. Spaart levens.

e-support e-support van Univé waarschuwt bij een crash automatisch de alarmcentrale Spaart tijd. Spaart levens. e-support van Univé waarschuwt bij een crash automatisch de alarmcentrale Spaart tijd. Spaart levens. 1 van Univé. Omdat uw veiligheid bij ons voorop staat e-support Bij Univé staat uw veiligheid voorop.

Nadere informatie

antwoorden rondom zakelijke mobiliteit

antwoorden rondom zakelijke mobiliteit Van leaseauto naar zakelijk vervoer op maat 4 antwoorden rondom zakelijke mobiliteit Als werkgever bent u genoodzaakt uw wagenpark kritisch onder de loep te nemen. Er komen minder opdrachten binnen en

Nadere informatie

Een gevaarlijke vriend

Een gevaarlijke vriend MARIAN HOEFNAGEL Een gevaarlijke vriend Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 1 Een mooie auto De bel gaat; het is vijf over drie. De school gaat uit. Kamal doet zijn boeken in zijn rugtas en loopt naar de

Nadere informatie

Het slimme mobiliteitsconcept. Anders reizen, beter werken

Het slimme mobiliteitsconcept. Anders reizen, beter werken Het slimme mobiliteitsconcept Anders reizen, beter werken Eén integrale oplossing Heeft uw bedrijf een overvolle parkeerplaats? Verwerkt u nog jaarlijks honderden declaraties voor het gebruik van de trein

Nadere informatie

Duurzame systemen. Comfortabel genieten, maximale energiebesparing. Het goede gevoel, het juiste te doen. 01-10 - 2015

Duurzame systemen. Comfortabel genieten, maximale energiebesparing. Het goede gevoel, het juiste te doen. 01-10 - 2015 Duurzame systemen Comfortabel genieten, maximale energiebesparing 01-10 - 2015 Het goede gevoel, het juiste te doen. Onbezorgde luxe, duurzaam leven! Energiezuinig dankzij bodem-, lucht- en zonnewarmte

Nadere informatie

Motorblok tekenen/ontwerpen

Motorblok tekenen/ontwerpen INMOTION - AUTOMOTIVE TECHNOLOGY Motorblok tekenen/ontwerpen Ontwikkeling van een langeafstandsraceauto M.A.N.J. van Vught 11-12-2013 Dit document bevat de stages die wij als Inmotion nog open hebben in

Nadere informatie

MAAK WERK VAN JOUW TALENT

MAAK WERK VAN JOUW TALENT MAAK WERK VAN JOUW TALENT Schatgraven heeft altijd iets spannends. Zeker als je weet dat je iets gaat vinden. Wat komt er tevoorschijn? De komende jaren ga jij schatgraven. Als het kan op onze school.

Nadere informatie

Bij. research. Gemaakt door: Flore Wassenberg A3c Stage gelopen bij Ron en Janne.

Bij. research. Gemaakt door: Flore Wassenberg A3c Stage gelopen bij Ron en Janne. Bij research Gemaakt door: Flore Wassenberg A3c Stage gelopen bij Ron en Janne. Opdracht 1 Stagelogboek De eerste dag heb ik bij Ron Steijvers stage gelopen en die is project leider ontwikkelaar, vooral

Nadere informatie

Atos en Cassidy Silbernagel winnaars Design for Additive Manufacturing Challenge 2016

Atos en Cassidy Silbernagel winnaars Design for Additive Manufacturing Challenge 2016 Persbericht Atos en Cassidy Silbernagel winnaars Design for Additive Manufacturing Challenge 2016 Additive World Awards uitgereikt tijdens 4 de Additive World Conference Op woensdag 23 maart heeft Jury

Nadere informatie

ALLE DAGEN DUURZAAM OP WEG NAAR EEN CIRCULAIRE ECONOMIE. Eric Schoones

ALLE DAGEN DUURZAAM OP WEG NAAR EEN CIRCULAIRE ECONOMIE. Eric Schoones ALLE DAGEN DUURZAAM OP WEG NAAR EEN CIRCULAIRE ECONOMIE Eric Schoones 150 Mondial Aad de Wit Verhuizingen elektrisch verhuizen Verhuizer in transitie Mondial Aad de Wit Verhuizingen elektrisch verhuizen

Nadere informatie

EEN LEERZAAM AVONTUUR! Leren maar ook plezier maken. Onderwijs op jouw niveau. Extra mogelijkheden voor bètatechniek en sport MAVO HAVO VWO

EEN LEERZAAM AVONTUUR! Leren maar ook plezier maken. Onderwijs op jouw niveau. Extra mogelijkheden voor bètatechniek en sport MAVO HAVO VWO 2015 2016 Leren maar ook plezier maken. Onderwijs op jouw niveau. Extra mogelijkheden voor bètatechniek en sport EEN LEERZAAM AVONTUUR! Klap deze folder uit en scan hem met de Layar app! MAVO HAVO VWO

Nadere informatie

Cijfers Elektrisch Vervoer

Cijfers Elektrisch Vervoer Cijfers Elektrisch Vervoer (t/m 31 mei 2013) Dit overzicht geeft een indruk van de ontwikkeling van elektrisch vervoer in Nederland. Het wordt maandelijks samengesteld door Agentschap NL, in opdracht van

Nadere informatie

Samen voor de slimste mobiliteit in de Brainport regio. Bram Hendrix (SRE) Maarten van Oosterhout (SRE) - Eindhoven, 6 november 2013 -

Samen voor de slimste mobiliteit in de Brainport regio. Bram Hendrix (SRE) Maarten van Oosterhout (SRE) - Eindhoven, 6 november 2013 - Samen voor de slimste mobiliteit in de Brainport regio Bram Hendrix (SRE) Maarten van Oosterhout (SRE) - Eindhoven, 6 november 2013 - Slim laden Samen voor de slimste mobiliteit in de Brainport regio elektrisch

Nadere informatie

Elektrisch rijden is de toekomst

Elektrisch rijden is de toekomst Elektrisch rijden is de toekomst Duurzaam onderweg in Rotterdam www.rotterdam.nl/elektrischrijden Elektrisch rijden neemt een vlucht. Er rijden steeds meer elektrische voertuigen rond. Een positieve ontwikkeling

Nadere informatie

De Grote Verkeerstoets - 2014 07/08/2014. 1. Ja. 2. Neen, want ik mag hier niet links afslaan. 3. Neen, want ik heb mijn arm niet uitgestoken.

De Grote Verkeerstoets - 2014 07/08/2014. 1. Ja. 2. Neen, want ik mag hier niet links afslaan. 3. Neen, want ik heb mijn arm niet uitgestoken. 100082: Welk voorwerp houd je hier boven je hoofd? 1. Een rood voorwerp. 2. Een map. 3. Een voetbal. 100081: Je slaat af naar links. Gebeurt dat hier helemaal veilig? 1. Ja. 2. Neen, want ik mag hier niet

Nadere informatie

Jong zijn zonder zorgen. Dit is Leon. www.s-p-a.be. tijdenveranderen.be. PNA-9985 PRODUCTIE EN MEDIA verkiezingen 2014_148x105_16pag_VERSIE SPA.

Jong zijn zonder zorgen. Dit is Leon. www.s-p-a.be. tijdenveranderen.be. PNA-9985 PRODUCTIE EN MEDIA verkiezingen 2014_148x105_16pag_VERSIE SPA. Jong zijn zonder zorgen. Dit is Leon. tijdenveranderen.be www.s-p-a.be PNA-9985 PRODUCTIE EN MEDIA verkiezingen 2014_148x105_16pag_VERSIE SPA.indd 1 24/02/14 11 NA-9985 PRODUCTIE EN MEDIA verkiezingen

Nadere informatie

Volgend schooljaar naar het voortgezet onderwijs... Spannend! Welke school wordt het? Wil je er een

Volgend schooljaar naar het voortgezet onderwijs... Spannend! Welke school wordt het? Wil je er een vakcollege techniek vakcollege zorg en welzijn vakcollege economie en ondernemen vakcollege media, vormgeving en ICT mavo mavo + havo vwo gymnasium vwo + entreprenasium technasium Volgend schooljaar naar

Nadere informatie

Huizen. Extra bergzolder. Perfect afgewerkt. Dakterras op het zuiden. Drie Slaapkamers. Ligging nabij snelwegen. Leenderweg 292 A, 5644 AE Eindhoven

Huizen. Extra bergzolder. Perfect afgewerkt. Dakterras op het zuiden. Drie Slaapkamers. Ligging nabij snelwegen. Leenderweg 292 A, 5644 AE Eindhoven Huizen vanhendriks Leenderweg 292 A, 5644 AE Eindhoven Perfect afgewerkt Dakterras op het zuiden Drie Slaapkamers Extra bergzolder Ligging nabij snelwegen H51 H51 Kenmerken Soort Kamers Woonoppervlakte

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

Juridische medewerker

Juridische medewerker 28-11-2013 Sectorwerkstuk Juridische medewerker Temel, Elif HET ASSINK LYCEUM Inhoudsopgave Inhoud Inhoudsopgave... 1 Inleiding... 2 Hoeveel procent van de opleiding bestaat uit stage?... 6 o Begeleiding...

Nadere informatie

Open Forest droom - hoe begonnen we? Open Forest geschiedenis - waar komen we vandaan?

Open Forest droom - hoe begonnen we? Open Forest geschiedenis - waar komen we vandaan? Het verhaal van Open Forest De droom - hoe begonnen we 3 Geschiedenis - waar komen we vandaan 3 Identiteit - waar staan we voor 4 Medewerkers - wie maken het 4 Organisatie - waar werken we 5 Diensten -

Nadere informatie

HALLO ALLEMAAL LIKE BPF SCHILDERS OP FACEBOOK WAT DE DEKKINGSGRAAD ONS VERTELT 2. WAT IS ER VERANDERD IN 2016? Wijzigingen pensioenregeling 4

HALLO ALLEMAAL LIKE BPF SCHILDERS OP FACEBOOK WAT DE DEKKINGSGRAAD ONS VERTELT 2. WAT IS ER VERANDERD IN 2016? Wijzigingen pensioenregeling 4 Pensioen voor pensioengerechtigdenblad maart 2016 WAT DE DEKKINGSGRAAD ONS VERTELT 2 Online klantenpanel GEZOCHT: MENSEN MET EEN MENING! 3 WAT IS ER VERANDERD IN 2016? Wijzigingen pensioenregeling 4 BELEGGEN

Nadere informatie

Aanspreekpunt voor studenten Informatica van Avans Hogeschool voor stage en afstuderen.

Aanspreekpunt voor studenten Informatica van Avans Hogeschool voor stage en afstuderen. Aanspreekpunt voor studenten Informatica van Avans Hogeschool voor stage en afstuderen. Innovatie & inspiratieprogramma + werkplek @ Jamfabriek (code A02) Heeft u een idee, project of opdracht, neem dan

Nadere informatie

Welcome. the future. Future Center Wageningen

Welcome. the future. Future Center Wageningen Welcome to the future Future Center Wageningen Welcome to the Future Op een historische plek in Nederland, het voormalig stadion De Wageningse Berg, wordt gewerkt aan een uniek concept. Een concept dat

Nadere informatie

Tel het belastingvoordeel op en rijd een Prius Plug-in Hybrid vanaf 8.735,-! TOT 5 JAAR 0% BIJTELLING GEEN WEGENBELASTING ZEER LAAG VERBRUIK

Tel het belastingvoordeel op en rijd een Prius Plug-in Hybrid vanaf 8.735,-! TOT 5 JAAR 0% BIJTELLING GEEN WEGENBELASTING ZEER LAAG VERBRUIK Tel het belastingvoordeel op en rijd een Prius Plug-in Hybrid vanaf 8.735,-! TOT 5 JAAR 0% BIJTELLING GEEN WEGENBELASTING ZEER LAAG VERBRUIK Tel het belastingvoordeel op en rijd een Prius Plug-in Hybrid

Nadere informatie

Kies voor meer! kies voor meer

Kies voor meer! kies voor meer kies voor meer Kies voor meer! Je staat op het punt om een heel belangrijke beslissing te nemen: je kiest de school waar je de komende jaren naartoe gaat. Spannend! Want je wilt natuurlijk naar een plek

Nadere informatie

Van de redactie. Namens de redactie Jacqueline van der Maten

Van de redactie. Namens de redactie Jacqueline van der Maten Van de redactie Wat wonen we toch in een prachtige wijk! Ja, zult u zeggen, dat weten we wel. Maar je kijkt toch anders naar je wijk wanneer een buitenstaander, die hier nooit eerder geweest is, dat zegt.

Nadere informatie

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8 Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. GROEP 7-8 Hé. Hallo! Wat ontzettend leuk dat je naar mij kijkt. Ja, je ziet het goed. Ik ben een pet. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet.

Nadere informatie

Stadsfietsen trappen te zwaar

Stadsfietsen trappen te zwaar Stadsfietsen trappen te zwaar Veel fietsers in de stad komen nauwelijks vooruit. Ze ploeteren voort op een slecht rijdende fiets. En ook gloednieuwe fietsen trappen direct uit de winkel trappen soms al

Nadere informatie

lease s p e c i a l Unieke lease-mogelijkheid voor medewerkers van OSG Singelland

lease s p e c i a l Unieke lease-mogelijkheid voor medewerkers van OSG Singelland Oer de nieuwsbrief voor medewerkers van ingels openbare scholengemeenschap Unieke -mogelijkheid voor medewerkers van OSG Singelland In het onderwijs heb je zelden vanuit je functie het recht op een auto.

Nadere informatie

pms 187 f.c. 100 m + 100 g + 20n zwart DONKERVOORT EVENTS MOGELIJKHEDEN IN 2016

pms 187 f.c. 100 m + 100 g + 20n zwart DONKERVOORT EVENTS MOGELIJKHEDEN IN 2016 pms 187 f.c. 100 m + 100 g + 20n zwart DONKERVOORT EVENTS MOGELIJKHEDEN IN 2016 DONKERVOORT EVENTS 2016 EEN OVERZICHT VAN ONZE MOGELIJKHEDEN Donkervoort Factory Experience Lelystad (NL) Factory Tour Productintro

Nadere informatie

01-2014 Brochure ALD ELECTRIC PART OF ALD NEWMOBILITY

01-2014 Brochure ALD ELECTRIC PART OF ALD NEWMOBILITY 01-2014 Brochure ALD ELECTRIC PART OF ALD NEWMOBILITY 1 Brochure ALD electric INLEIDING Ons ALD electric aanbod is bijzonder volledig, met zowel oplaadbare hybrides (plug-in), elektrische auto s met verlengde

Nadere informatie

De bouw Conceptueel bouwen. Klinkt ingewikkeld,

De bouw Conceptueel bouwen. Klinkt ingewikkeld, De bouw Conceptueel bouwen. Klinkt ingewikkeld, heeft wel de toekomst. Over vijf jaar zal één op de vijf bouwwerken in Nederland volgens een concept gebouwd worden. Wat is dat en wat betekent het voor

Nadere informatie

De ANWB Lichtbrigade Fietsverlichtingsactie

De ANWB Lichtbrigade Fietsverlichtingsactie De ANWB Lichtbrigade Fietsverlichtingsactie Leerkracht instructie middelbare school Algemeen Achtergrond De ANWB is een vereniging die nauw betrokken is bij de maatschappij en zet zich in voor mobiliteit,

Nadere informatie

De opkomst van all-electric woningen

De opkomst van all-electric woningen De opkomst van all-electric woningen Institute for Business Research Jan Peters Directeur Asset Management Enexis Inhoud Beeld van de toekomst Veranderend energieverbruik bij huishoudens Impact op toekomstige

Nadere informatie

Ondernemersprijs Voorne-Putten 2015

Ondernemersprijs Voorne-Putten 2015 Ondernemersprijs Voorne-Putten 2015 Ondernemersprijs Voorne-Putten 2015 Een initiatief van Stichting Voorne-Putten inqbate. Voorne-Putten heeft te maken met vergrijzing en bevolkingskrimp. De beste manier

Nadere informatie

Slim samenwerken aan Smart Technology

Slim samenwerken aan Smart Technology Slim samenwerken aan Smart Technology Het CIV Smart Technology (CIV is een afkorting van Centrum voor Innovatief Vakmanschap) is een dynamisch samenwerkingsverband tussen ondernemingen, overheden en het

Nadere informatie

WAT WIL de BIJLAGENRAPPORT. en WAT WIL de Werkgever? nationaal zakenauto onderzoek. nationaal zakenauto onderzoek 2013

WAT WIL de BIJLAGENRAPPORT. en WAT WIL de Werkgever? nationaal zakenauto onderzoek. nationaal zakenauto onderzoek 2013 nationaal zakenauto onderzoek 2013 WAT WIL de zakelijke rijder? en WAT WIL de Werkgever? BIJLAGENRAPPORT nationaal zakenauto onderzoek 2013 NZO 2013 Basisanalyses Berijders Onderwerpen: 1. De Zakenauto

Nadere informatie

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Werkblad 1, mbo Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Inleiding De wereldbevolking groeit al jaren vrij stevig. En de wereldwijde behoefte aan energie groeit mee: we kúnnen simpelweg niet meer zonder

Nadere informatie

Nico bleef altijd rustig, legde dingen goed en duidelijk uit en nam de tijd, net zolang tot je het begreep.

Nico bleef altijd rustig, legde dingen goed en duidelijk uit en nam de tijd, net zolang tot je het begreep. Review van Denice: Beste Nico, Voordat ik bij Nico kwam lessen, zat ik bij een andere rijschool. Bij deze rijschool lukte het maar niet om verbetering te krijgen in mijn rijden. Dit was frustrerend en

Nadere informatie

World Food Center uit de startblokken!

World Food Center uit de startblokken! World Food Center uit de startblokken! De plannen voor de realisatie van het World Food Center (WFC) zijn in een ver gevorderd stadium. Het WFC wordt een iconisch experience center waar de Nederlandse

Nadere informatie

AUTOLEASE & BIJTELLING 2016

AUTOLEASE & BIJTELLING 2016 ALD WHITEPAPER AUTOLEASE & BIJTELLING 2016 VOORWOORD MATTHIEU VAN TELLINGEN Beste wagenparkverantwoordelijke, HR-, Finance- of andere professional, Mogelijk heeft u er al over gelezen of misschien bent

Nadere informatie

Vraag 1. Antwoord 1. Vraag 2 en 3

Vraag 1. Antwoord 1. Vraag 2 en 3 Vraag 1 Klopt het dat de Mitsubishi Outlander PHEV in aanmerking komt voor 0% BPM (belasting op personenauto s en motorrijwielen), de subsidieregelingen KIA (kleinschaligheidsinvesteringsaftrek), MIA (milieuinvesteringsaftrek)

Nadere informatie

Lean and Green Personal Mobility

Lean and Green Personal Mobility Lean and Green Personal Mobility Connekt heeft in samenwerking met het ministerie van Infrastructuur en Milieu het programma Lean and Green ontwikkeld voor duurzame mobiliteit. Sinds de introductie in

Nadere informatie

Spelletjesboekje. voor groot en klein SUPERHELD- Het hele jaar superveilig naar school

Spelletjesboekje. voor groot en klein SUPERHELD- Het hele jaar superveilig naar school Spelletjesboekje voor groot en klein SUPERHELD- Het hele jaar superveilig naar school Inhoud Spelletjes 6-7 jaar Kleur en ontdek de Superhelden-op-de-weg Maak de puzzel af Wie is er Superveilig op weg?

Nadere informatie

Stagedag Christiaan Huygens College, Eindhoven Natuurwetenschappelijk onderzoek 1, dd. 8 april 2008

Stagedag Christiaan Huygens College, Eindhoven Natuurwetenschappelijk onderzoek 1, dd. 8 april 2008 Stagedag Christiaan Huygens College, Eindhoven Natuurwetenschappelijk onderzoek 1, dd. 8 april 2008 Plan: Bij het Christiaan Huygens College mogen 4-VWO leerlingen een aantal dagen meelopen bij een bedrijf

Nadere informatie

Een spreekbeurt over ADO Den Haag

Een spreekbeurt over ADO Den Haag Een spreekbeurt over ADO Den Haag Wij ontvangen veel berichten van kinderen die graag een spreekbeurt over ADO Den Haag willen houden. Zij weten alleen niet waar of hoe ze moeten beginnen. Wij helpen je

Nadere informatie

DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 HAVO

DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 HAVO DEEL 1 DE NATIONALE WETENSCHAPSAGENDA VOOR SCHOLIEREN - DEEL 1 In Nederland wordt veel wetenschappelijk onderzoek gedaan. Maar wie bepaalt wat er onderzocht wordt? In het voorjaar van 2015 hebben Nederlanders

Nadere informatie

Reflectie Verslag. 25 januari. Game Developement Informatica Hogeschool v. Amsterdam

Reflectie Verslag. 25 januari. Game Developement Informatica Hogeschool v. Amsterdam Reflectie Verslag 25 januari 2013 Het reflectie verslag met nabeschouwing en beoordelingen over de stage van Simon Karman bij het bedrijf Sticky Studios. Game Developement Informatica Hogeschool v. Amsterdam

Nadere informatie

Uw keuken en interieur Alles naar wens, een ultieme beleving

Uw keuken en interieur Alles naar wens, een ultieme beleving DEKKERS-FRANSEN Uw keuken en interieur Alles naar wens, een ultieme beleving Het juiste gevoel De keuken is vaak het hart van een woonhuis. Een belangrijke plek in uw leefomgeving. Daar wilt u zich thuis

Nadere informatie

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier.

Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van een Douanier. Hé. Hallo! Wat ontzettend leuk dat je naar mij kijkt. Ja, je ziet het goed. Ik ben een pet. Nee, ik ben niet pet. Ik ben EEN pet. De Pet van

Nadere informatie

Jouw toekomst start op Eijkhagen.

Jouw toekomst start op Eijkhagen. Jouw toekomst start op Eijkhagen. Charlemagne College Eijkhagen is een school voor voortgezet onderwijs in Landgraaf. Je kunt bij ons naar het vwo, het tweetalig vwo, de havo of het vmbo-tl. Ons motto

Nadere informatie

Fietsen Scoort. www.fietsenscoort.nl

Fietsen Scoort. www.fietsenscoort.nl Fietsen Scoort www.fietsenscoort.nl Fietsen Scoort Fietsen Scoort is een landelijke campagne die het fietsen naar het werk stimuleert. Fietsen naar het werk heeft veel voordelen. Fietsen draagt bij aan

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Leuven, 2014. Plan of approach Overeenkomst tussen: Umicore Solar Team & EE4 Solar Car Team "Crash Party"

Leuven, 2014. Plan of approach Overeenkomst tussen: Umicore Solar Team & EE4 Solar Car Team Crash Party Leuven, 2014 Plan of approach Overeenkomst tussen: Umicore Solar Team & EE4 Solar Car Team "Crash Party" Voorwoord Dit document bevat het plan of approach voor het ontwerpen van een zonnewagen. In het

Nadere informatie

EEN TWEEWIELER VAN DE ZAAK

EEN TWEEWIELER VAN DE ZAAK EEN TWEEWIELER VAN DE ZAAK Full operational lease via sqoot Wilt u uw medewerkers een scooter, motor, elektrische fiets of een gewone fiets ter beschikking stellen? Via sqoot regelt u het leasen van tweewielers.

Nadere informatie

Minder emissies, betere bereikbaarheid. Afscheid Frans v.d. Steen, 26 juni 2014 Huib van Essen, manager Verkeer, CE Delft

Minder emissies, betere bereikbaarheid. Afscheid Frans v.d. Steen, 26 juni 2014 Huib van Essen, manager Verkeer, CE Delft Minder emissies, betere bereikbaarheid Afscheid Frans v.d. Steen, 26 juni 2014 Huib van Essen, manager Verkeer, CE Delft CE Delft Onafhankelijk, not-for-profit consultancy, opgericht in 1978 Ca. 40 medewerkers

Nadere informatie

DE HOOGBEGAAFDHEIDS SNELWEG

DE HOOGBEGAAFDHEIDS SNELWEG DE HOOGBEGAAFDHEIDS SNELWEG Hoogbegaafden zijn snelle denkers. Ze leggen snel verbanden waardoor ze vaak snel en ver vooruit kunnen kijken. Ze verwerken grote hoeveelheden informatie in één keer, regelmatig

Nadere informatie

MKB Den Haag gaat fietsen. Resultaten e-bike pilot

MKB Den Haag gaat fietsen. Resultaten e-bike pilot MKB Den Haag gaat fietsen Resultaten e-bike pilot Meer MKB bedrijven met een fietsvriendelijk beleid De Fietsersbond wil graag aan de slag met het MKB en fietsstimulering. Naast meer fietsen, is vergroten

Nadere informatie

it s electric! e-powered mobility by ece

it s electric! e-powered mobility by ece it s electric! e-powered mobility by ece Dramatische CO 2 reductie Lotus Elise VW Golf Een snelle, sportieve wagen. Van 0 naar 100 in 4,7 seconde? Het kan elektrisch! Specificaties Lotus Elise-ece: ca.

Nadere informatie

Energizing the city: Almere energy axis

Energizing the city: Almere energy axis Inhoud Energizing the city: Almere energy axis... 3 Van Noord/West naar Zuid/Ooost... 4 Energie die stroomt door de as... 5 Focus on knowledge & education... 6 Focus on innovation & experiments... 7 Focus

Nadere informatie

StadsDashboard. Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld. Merle Blok 12 mei 2015

StadsDashboard. Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld. Merle Blok 12 mei 2015 StadsDashboard Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld Merle Blok 12 mei 2015 Missie TNO verbindt mensen en kennis om innovaties te creëren die de concurrentiekracht van bedrijven en het welzijn

Nadere informatie

Onderzoek naar elektrisch rijden

Onderzoek naar elektrisch rijden RAPPORTAGE Amsterdam, 03-11-2011 Onderzoek naar elektrisch rijden Hoofdrapportage Onderzoekstatistieken Verstuurde e-mails 972 Afgeronde vragenlijsten 510 Waarvan met open link 0 Laatste deelname 3 nov.

Nadere informatie

VOORSTELLING. Het is in deze geest en met deze wil dat het Verbond van Belgische Ondernemingen

VOORSTELLING. Het is in deze geest en met deze wil dat het Verbond van Belgische Ondernemingen VOORSTELLING VAN HET CHARTER " "EV EVOLUTION TO ELECTRICAL VEHICLES" ( EV. TO E.V. ). ) INLEIDING Het vervoer over de weg is momenteel een bron van vervuiling wegens uitstoot in de lucht en geluidshinder.

Nadere informatie

Wie wat waar... SPA FRANCOR-

Wie wat waar... SPA FRANCOR- RACING EVENTS TRACKDAYS RACING COURSES SPONSOR EVENTS Wie wat waar... Wie zijn we? PGmotorsport komt voort uit de activiteiten van Paul Geeris Porsche Service en verzorgt in deze vorm alle aspecten rondom

Nadere informatie

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Erasmus Concurrentie en Innovatie Monitor 2009 Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Rotterdam, 6 oktober 2009 INSCOPE: Research for Innovation heeft in opdracht

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Stages. Het zoeken van een stageplaats Stappenplan

Inhoudsopgave. Stages. Het zoeken van een stageplaats Stappenplan Stageverslag klas 9 Parcival College 2013 Inhoudsopgave Stages Het zoeken van een stageplaats Stappenplan Tijdens je stage Doel van de stage Stageprogramma Voorbereiding en afsluiting Waar moet je op letten

Nadere informatie

Fietsen scoort voor een beter klimaat. www.fietsenscoort.nl

Fietsen scoort voor een beter klimaat. www.fietsenscoort.nl Fietsen scoort voor een beter klimaat www.fietsenscoort.nl Fietsen Scoort voor een beter klimaat Fietsen Scoort voor een beter klimaat is een landelijke campagne die het fietsen naar het werk stimuleert.

Nadere informatie

Nieuwe Kadekwartier Arnhem TE KOOP. Nieuwe Kadekwartier Arnhem

Nieuwe Kadekwartier Arnhem TE KOOP. Nieuwe Kadekwartier Arnhem Nieuwe Kadekwartier Arnhem TE KOOP Nieuwe Kadekwartier Arnhem ALGEMEEN Nieuwe Kadekwartier Een nieuwe woonwijk in wording! Links en rechts van de recent vernieuwde Westervoortsedijk verrijst de komende

Nadere informatie