Nederlands tijdschrift voor

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nederlands tijdschrift voor"

Transcriptie

1 36e jaargang Nederlands tijdschrift voor R e v a l i d a t i e g e n e e s k u n d e ö TOP-artikel, de keuze van prof. dr. J.H.B. Geertzen ö Interview met Luc van der Woude ö Richtlijn Lymeziekte ö Richtlijn SAPS ö Schotten uit de CVA revalidatie ö Onderwijs revalidatiegeneeskunde in bachelor geneeskunde

2 Second opinion Op een bepaald moment was mijn geduld op en heb ik een second opinion aangevraagd. Ik heb er geen seconde spijt van gehad. Henk Schouten heeft jarenlang als accountmanager in de grafische sector gewerkt. Zijn favoriete bezigheid is schilderen vanuit zijn eigen Atelier Mirakel. Henk kwam naar De Hoogstraat Orthopedietechniek omdat zijn vorige behandelaars geen oplossing meer zagen voor de problemen met de prothesekoker. Bij De Hoogstraat werd op korte termijn een passende oplossing gerealiseerd. Henk loopt daar nu met gemak vele kilometers mee, zonder pijnklachten De kracht van de aanpassing

3 Index Van de secretaris: Ontwikkeling Behandelmodules 146 Publicatie Psychosociale revalidatie en begeleiding van mensen met een dwarslaesie 147 Het meten van kwaliteit van leven bij mensen met afasie 152 Een nieuwe oefenprothese (BOP) voor patiënten met een transfemorale amputatie 157 Bijblijven of Achterlopen Vragenlijst 161 TOP-artikel Geïnformeerde besluitvorming in CRPS-I en amputatie 162 Interview Acht vragen aan prof. dr. L.H.V. (Luc) van der Woude 168 Proefschrift Véronique Moulaert - Life after survival of a cardiac arrest. The brain is the heart of the matter 172 Innovatie Revalidatie Schotten uit de CVA-revalidatie 175 Actueel Richtlijn Lymeziekte 178 Richtlijn SAPS 180 Resultaten Inventarisatie Onderzoek 183 Medisch onderwijs en opleiding Onderwijs revalidatiegeneeskunde in bachelor geneeskunde 188 Bijblijven of Achterlopen Antwoorden 190 In Memoriam Evert Wieman ( ) 191 Het Nederlands Tijdschrift voor Revalidatiegeneeskunde (NTR) The Netherlands journal of Physical and Rehabilitation Medicine Het NTR is een mededelingen- en informatieperiodiek van de Nederlandse Vereniging van Revalidatieartsen (VRA). De redactie wordt gevormd door Drs. Annemiek Backx Dr. Hans Bussmann Hans Groen Dr. Lily Heijnen Drs. Esther Jacobs Dr. Clemens Rommers Dr. Ron Meijer Prof. dr. Rob Smeets Prof. dr. Anne Visser-Meily Hoofdredacteur Dr. Casper van Koppenhagen Eindredacteur Heidi Wals colofon Redactieadres Redactiesecretariaat t.a.v. Heidi Wals Nederlandse Vereniging voor Revalidatieartsen (VRA) Postbus GR Utrecht Tel: (030) Uitgever, advertenties en abonnementen dchg medische communicatie Hendrik Figeeweg 3G BJ Haarlem Tel. (023) Opmaak dchg medische communicatie, Haarlem Bij de voorplaat Dutch Congress of Rehabilitation Medicine In dit nummer van het NTR vindt u de aankondiging van het VRA najaarscongres 2014, vanaf dit jaar genaamd DCRM (Dutch Congress of Rehabilitation Medicine). Het congresthema is: Changing Horizons. Voor de invulling van dit thema denkt de Wetenschappelijk Commissie van de VRA aan bijvoorbeeld: revalideren vanuit een andere setting, e-health en het zorglandschap over 10 jaar. Dit jaar zal op iedere cover van het NTR een verband worden gelegd met het thema van dit congres. De vereniging is hard bezig om haar visie, de stip op de horizon, in kaart te brengen. De revalidatiegeneeskunde ontwikkelt zich in rap tempo. Soms langs voorspelbare wegen, maar steeds vaker worden nieuwe paden ingeslagen als uitkomsten van samenwerking met andere (beroeps)groepen. The sky is the limit! Abonnement Standaard 100,- per jaar Buitenland 160,- per jaar Schriftelijke opzegging ten minste 4 weken voor het eind van de termijn. Het NTR verschijnt zesmaal per jaar. Inzending kopij Per met attachments. Complete tekst met eventuele afbeeldingen of tabellen in de tekst aanleveren. Teksten in Word (niet in pdf). Daarnaast tevens figuren, foto s of andere afbeeldingen, ook los van de tekst aanleveren als jpg of tiff. Richtlijnen voor auteurs Deze richtlijnen zijn te downloaden op Verschijning Februari, april, juni, augustus, oktober en december. Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen zonder toestemming van de uitgever of de hoofdredacteur. De uitgever is niet aansprakelijk voor de inhoud van deze uitgave. 36e jaargang nummer 4 ISSN

4 Van de secretaris Ontwikkeling Behandelmodules Vanaf februari 2014 zijn wij met vele betrokken collega revalidatieartsen aan het werk in het project Behandelmodules en Bekostiging. Dit is een groots project, waarbij we gezamenlijk met RN als doel hebben om te komen tot behandelmodules die gebruikt kunnen worden voor bekostiging van de revalidatiezorg. Vorig jaar is voor de bekostiging van de medisch specialistische revalidatie een nieuwe productstructuur ingevoerd in de vorm van spoor 2b, gecombineerd met de invoering van de zorgvraagindex. Het was de bedoeling deze productstructuur verder door te ontwikkelen. Echter, in overleg met de NZa is eind vorig jaar gekozen voor een andere aanpak, namelijk om op basis van de beschrijving van kenmerkende zorg activiteiten een nieuwe productstructuur (en daarmee bekostiging) te gaan ontwikkelen. Voor ons als revalidatieartsen is dit de kans om vanuit de inhoud een goede basis voor de bekostigingsstructuur neer te zetten. Het programma voor het beschrijven van de behandelmodules is begin van dit jaar gestart. De planning is dat half november alle modules klaar zijn. Een behandelmodule is een eenheid van activiteiten gedurende de behandeling die door één of meerdere behandelaren worden uitgevoerd ten behoeve van een specifiek behandeldoel. Verschillende behandelmodules vormen samen de behandeling. De eerste werkgroep die van start is gegaan, is de werkgroep Raamwerk en Generieke modules. Deze werkgroep heeft het gewenste moduleraamwerk beschreven. Met dit raamwerk zijn de diagnose gebonden werkgroepen vervolgens aan de slag gegaan. Daarnaast zorgt deze werkgroep nog voor een beschrijving van de algemene onderdelen van de revalidatie, de zogenaamde generieke modules. Naast deze generieke modules zijn er de specifieke, diagnosegebonden modules. Er is gekozen om de beschrijving van de behandelmodules op te splitsen in vier tranches, waarin de verschillende diagnose gebonden werkgroepen en managers van revalidatieinstellingen, met ondersteuning vanuit de bureaus van VRA en RN, aan de slag gaan. Onder tranche 1, Neurologie vallen de werkgroepen niet-aangeboren hersenletsel (WCN en WTH), Parkinson en aanverwante Bewegingsstoornissen (WPB) en Multiple Sclerose (WMS) en Neuromusculaire aandoeningen (WNMA). Binnen tranche 2, Pijn, oncologie en orgaanrevalidatie gaan twee werkgroepen aan de slag: Pijnrevalidatie Nederland (WPN) en Oncologische Revalidatie (WOR). De WOR draagt ook zorg voor de moduleontwikkeling voor orgaanrevalidatie, hierbij ondersteund door specialisten uit het veld. De werkgroepen WAP, WAP-A, WTR en NVDG beschrijven de behandelmodules binnen tranche 3, Amputatie, trauma en dwarslaesie. Tranche 4, kinderrevalidatie, maakt gebruik van de uitkomsten van tranche 1 t/m 3 en zal aanvullend de kinderspecifieke behandelmodules beschrijven. Tranche 1, 2 en 4 zijn al bezig. Tranche 3 gaat in september van start. Het VRA bestuur is onder de indruk van het vele werk dat dit jaar door de geaccrediteerde werkgroepen wordt verricht om de behandelmodules te definiëren. De getoonde inzet voor dit belangrijke project wordt enorm gewaardeerd. Ook de ondersteuning door managers van revalidatie-instellingen toont de betrokkenheid vanuit de sector. Vanuit bestuurlijk oogpunt is dit tevens een mooi project. Revalidatie Nederland en de VRA werken hierin intensief samen, zowel het bestuur als beide bureaus. Om iedereen goed te kunnen informeren over de behandelmodules, qua inhoud en de invoering van de modulestructuur per 2015, zullen naast de te verschijnen nieuwsbrieven, verschillende bijeenkomsten worden georganiseerd. U wordt hierover via de VRAnieuwsbrief geïnformeerd. Ik hoop u allen tijdens het VRA-congres te ontmoeten! Luikje van der Dussen, secretaris VRA-bestuur Voorzitter Stuurgroep Behandelmodules & Bekostiging 146

5 Publicatie Ervaringen, wensen en behoeften - een kwalitatief onderzoek op basis van focusgroepen. Psychosociale revalidatie en begeleiding van mensen met een dwarslaesie A.T. Onderwater, C.M.C. van Leeuwen, M.W.M. Post Een dwarslaesie leidt veelal tot ernstige blijvende motorische stoornissen en tot secundaire stoornissen zoals incontinentie, spasticiteit, luchtweginfecties en depressie. 1 Ruim één derde van de mensen met een dwarslaesie ervaart vijf jaar na ontslag uit de klinische revalidatie nog milde tot ernstige mentale gezondheidsproblemen. 2 Deze bevinding komt overeen met resultaten uit internationaal onderzoek. 3 In de klinische revalidatie van mensen met een dwarslaesie ligt desondanks het accent vooral op de fysieke revalidatie. Bij psychosociale revalidatie gaat het om het ondersteunen van de persoon met een dwarslaesie en de familie, ofwel de diagnostiek, behandeling en begeleiding van mentale en sociale problematiek. Hieronder vallen naast aspecten als stemming en cognitie bijvoorbeeld ook het gevoel van eigenwaarde, toekomstperspectief, gezin en functioneren in de maatschappij. In de recente Zorgstandaard Dwarslaesie hebben Dwarslaesie Organisatie Nederland en professionals uit de dwarslaesierevalidatie aangegeven na te willen gaan hoe de psychosociale begeleiding van mensen met een dwarslaesie verbeterd kan worden, zodat optimale steun gegeven kan worden aan het fysiek en psychisch herstel na een dwarslaesie. 4 Het is echter nog onduidelijk wat de specifieke wensen en behoeften van mensen met een dwarslaesie in Nederland ten aanzien van de psychosociale revalidatie zijn. Om deze reden hebben wij een inventariserend kwalitatief onderzoek onder mensen met een dwarslaesie uitgevoerd. Kwalitatief onderzoek kan een waardevolle bijdrage leveren aan inzicht in factoren die het mentale herstel na een dwarslaesie beïnvloeden en hoe revalidatiezorg daar het best op in kan spelen. 5 Het doel van dit onderzoek was het in kaart brengen van ervaringen, wensen en behoeften van mensen met een dwarslaesie op het gebied van de psychosociale revalidatiezorg. Astrid T. Onderwater, psycholoog, De Hoogstraat Revalidatie, Utrecht Christel M.C. van Leeuwen, psycholoog, De Hoogstraat Revalidatie, Utrecht Marcel W.M. Post, psycholoog, De Hoogstraat Revalidatie en Universitair Medisch Centrum Utrecht Methoden Design Het onderzoek bestond uit drie focusgroepen met mensen met een dwarslaesie. Wij kozen voor deze methode vanwege de verwachte interactie tijdens de groepsgesprekken waarbij deelnemers ervaringen delen en vergelijken, waardoor het onderwerp breed kan worden belicht. Deelnemers Inclusiecriterium was: sinds twee tot vijf jaar een dwarslaesie hebben. Exclusiecriteria waren: onvoldoende beheersing van de Nederlandse taal, dwarslaesie ontstaan ten gevolge van een maligniteit of ernstige comorbiditeit, zoals hersenletsel of ernstige psychiatrische problematiek. Procedure Revalidatieartsen van Revalidatiecentrum Rijndam, De Hoogstraat Revalidatie en De Sint Maartenskliniek selecteerden en benaderden potentiële deelnemers schriftelijk, waarna een onderzoeker (AO) de geïnteresseerden telefonisch benaderde en informatie gaf over het doel en de inhoud van het onderzoek. Alle deelnemers gaven informed consent. De onderzoekers zijn niet betrokken geweest bij de behandeling van de deelnemers. Instrumenten De onderzoekers (AO en CvL) begeleidden de focusgroepen aan de hand van een aantal gespreksonderwerpen. De deelnemers werd gevraagd om met elkaar in gesprek te gaan en ervaringen op het gebied van psychosociale revalidatie met elkaar uit te wisselen en aansluitend met elkaar te spreken over wensen en behoeften ten aanzien van psychosociale begeleiding. De gespreksleiders zorgden ervoor dat alle deelnemers en onderwerpen aan bod kwamen, maar gingen 147

6 Publicatie niet met deelnemers in discussie. Tijdens de tweede en derde focusgroep werden uitspraken uit eerdere gesprekken geverifieerd. De gemiddelde duur van de focusgroepen was twee uur. Analyse Er zijn geluidsopnamen gemaakt van de gesprekken met toestemming van de deelnemers. Deze zijn letterlijk uitgewerkt en de uitwerkingen zijn geanonimiseerd en geanalyseerd met behulp van MAXqda10, 6 volgens richtlijnen voor kwalitatief onderzoek. 7 De onderzoekers codeerden de data onafhankelijk van elkaar en bediscussieerden deze daarna totdat overeenstemming werd bereikt. Vervolgens identificeerden zij gezamenlijk de belangrijkste thema s en codeerden tenslotte de tekstfragmenten nogmaals aan de hand van de geïdentificeerde thema s. Resultaten Deelnemers In totaal namen 20 mensen deel aan de drie focusgroepen (tabel 1). De meerderheid van de deelnemers typeerde zichzelf als positief ingesteld. Sommige deelnemers gaven aan de situatie niet of moeilijk te kunnen aanvaarden en het lastig te vinden om positief te zijn. aandacht is voor het psychosociale aspect van de revalidatie en dat begeleiding geboden wordt: Dat is een stukje in de revalidatie, dat is gewoon minstens zo belangrijk als het fysieke deel en ( ) dat het fysiek, dat het minder een rol speelt in hoe je er over vijf jaar of zo bij zit, je welbevinden, het hele psychische deel ( ). Dus ik ben wel blij dat hier aandacht aan besteed wordt en ik wil heel graag mee doen hieraan. [Man, 26 jaar, complete tetraplegie] Wat ook werd geconstateerd is dat er wel een grens is aan de mogelijkheden van psychosociale begeleiding: persoonlijkheidskenmerken spelen ook een grote rol bij psychosociale problematiek: Kijk, je hebt ook bepaalde karaktertrekken die je van nature mee hebt en die kunnen zij ook niet weg schrapen, dus dat zijn dan de dingen die je bij je draagt en waar je eigenlijk iedere dag wel tegen aan loopt. [man, 64 jaar, incomplete tetraplegie] Ook wordt gesteld dat het voor het welslagen van het revalidatieproces belangrijk is dat het totaalplaatje wat betreft de aangeboden begeleiding klopt: alle onderdelen binnen het hulpaanbod moeten aansluiten. Tabel 1. Algemene gegevens. N=20 Aantal Laesie incompleet/compleet 13/7 Man/vrouw 15/5 Leeftijd < >65 5 Burgerlijke staat Alleenstaand (incl. gescheiden / 7 weduwnaar) Samenwonend /Gehuwd 13 Onderwijs WO-HBO / MBO / LBO 8/8/4 Wel/geen betaalde baan 6/14 Definitie psychosociale revalidatie De term psychosociale revalidatie werd door de deelnemers vooral geassocieerd met verwerking en het omgaan met de omgeving. Een deel koppelde de term psychosociale revalidatie aan het bezoeken van een psycholoog of maatschappelijk werker en het hebben van (psychische) problemen. Verschillende deelnemers gaven aan dat het belangrijk is dat er Onderwerpen die gekoppeld worden aan de term psychosociale revalidatie zijn weergegeven in tabel 2. Tabel 2. Belangrijke thema s binnen de psychosociale revalidatie. Omgang met de omgeving Verwerking Angst Schuldgevoelens Werk Aanvragen van voorzieningen Seksualiteit Sport Lichaamsgewichtbeheersing Vakantie Formulering van hulpvragen (On-)afhankelijkheid Ervaringen in het revalidatiecentrum Meerdere deelnemers gaven aan in de beginfase depressieve gevoelens te hebben gehad, of hun situatie te hebben ontkend. Veel deelnemers gaven aan de (verdere) periode in het revalidatiecentrum over het algemeen als positief te hebben beleefd, vooral door de voortdurende steun tussen revalidanten onderling. De begeleiding van verschillende zorgverleners wordt over het algemeen gewaardeerd: 148

7 Publicatie Nou het gebeuren is natuurlijk een ontzettend grote inbreuk in je leven, in je eigen, maar ook dat van je echtgenote en van je kinderen. Je hele leven staat op z n kop en dan is het goed dat er mensen zijn die je een beetje helpen om de boel weer op de rails te krijgen, want.. dat lukt jezelf niet.. lijkt mij.. [Man, 61 jaar, complete tetraplegie]. Het werd als prettig ervaren wanneer zorgverleners ruimte creëren om ervaringen te bespreken, advies geven op psychosociaal gebied en praktische zaken, bijvoorbeeld over verwerking of over de aanvraag van voorzieningen. Enkele deelnemers gaven (in eerste instantie) aan geen psychosociale begeleiding te hebben ontvangen. Sommige deelnemers zeiden geen behoefte te hebben gehad aan psychosociale begeleiding. Enkele deelnemers merkten op dat er binnen het revalidatiecentrum weinig ruimte werd geboden voor boosheid en verdriet of zij ervoeren een gebrek aan tijd, aandacht en/of inlevingsvermogen van zorgverleners. Discussie Wat allereerst opvalt is dat de term psychosociale revalidatie en hulp van de psycholoog en/of maatschappelijk werker door een deel van de deelnemers vooral geassocieerd worden met psychische problemen. Verder blijkt dat er een grote verscheidenheid aan wensen en behoeften bestaat ten aanzien van de vorm, inhoud en timing van psychosociale begeleiding. Deze verscheidenheid impliceert dat een standaard psychosociaal behandelprogramma nooit toereikend zal zijn voor iedereen; zorgverleners zullen de individuele revalidant steeds goed moeten volgen om te signaleren welke psychosociale begeleiding deze wenst of als wenselijk geacht wordt. Een goede screening op psychosociale problematiek, ook om depressie of posttraumatische stressstoornissen te kunnen identificeren of uitsluiten, en een inventarisatie van wensen en behoeften waarbij, indien relevant, het hulpaanbod herhaaldelijk gepresenteerd wordt, creëeren een nuttige basis voor een zorgplan op maat. 8,9 Wensen en behoeften ten aanzien van psychosociale begeleiding Uit de gesprekken kwam naar voren dat de wensen ten aanzien van de inhoud, vorm en timing van psycho sociale begeleiding sterk uiteenlopen. Verschillende deelnemers merkten op dat de hulpbehoefte per fase verandert, sommigen gaven aan dat psychosociale begeleiding te vroeg aangeboden kan worden, bijvoorbeeld omdat mensen zich eerst richten op fysiek herstel; terwijl anderen benadrukten dat psychosociale hulp meteen na de diagnose aangeboden zou moeten worden, omdat in een later stadium problemen (kunnen) ontstaan als blijkt dat emoties niet goed verwerkt zijn. Een paar deelnemers vertellen in een vroeg stadium (ziekenhuis) al contact te hebben gehad met de revalidatiearts over hun prognose en dit te hebben gewaardeerd, ook in het kader van hun verwerkingsproces. Verschillende deelnemers zouden een vrijwillig karakter van psychosociale begeleiding waarderen. Opgemerkt werd dat het belangrijk is dat de wegen goed worden aangegeven en dat het hulpaanbod wordt herhaald. Belangrijke thema s binnen de psychosociale begeleiding Ondanks de verschillende wensen en behoeften kwam een aantal punten wel herhaaldelijk terug: leren van mede-revalidanten en ervaringsdeskundigen; het hebben van een klik met een zorgverlener; meer (individuele) begeleiding van naasten; evenals meer begeleiding tijdens de overgang naar huis (Tabel 3). Een belangrijke constatering is dat psychosociale steun voor een belangrijk deel wordt vormgegeven door onderlinge steun door het gezamenlijk revalideren. Verschillende revalidatiecentra experimenteren met mogelijkheden om ervaringsdeskundigen deel uit te laten maken van het team, ook in het buitenland wordt gewerkt met peer support. 10 Uit de gesprekken blijkt ook dat psychosociale revalidatie niet het exclusieve domein is van psycholoog en maatschappelijk werker. Daarom is het belangrijk om binnen een behandelteam na te gaan óf en bij welke teamleden de revalidant ervaringen en problemen deelt waardoor relevante informatie beschikbaar is en op de juiste plek komt. Begeleiding van de naaste omgeving, zowel individueel als met aandacht voor de interactie tussen revalidant en naaste, zou een vaste plek moeten innemen zodat er voldoende aandacht is voor het verwerkingsproces en draagkracht van naasten. 11 Door meerdere deelnemers wordt benadrukt dat een vast aanbod aan psychosociale zorg tijdens de overgang naar huis en ook nog een periode daarna wenselijk is omdat deze fase specifieke vragen en hindernissen kent. Juist wanneer problemen ervaren worden op psychosociaal vlak zal het lastiger zijn om daarin zelf het initiatief te nemen. Een mogelijke beperking van het onderzoek is dat de deelnemers aan de focusgroepen een selecte groep vormden omdat mensen met stemmingsproblemen een hogere drempel voor deelname zouden kunnen 149

8 Publicatie Tabel 3. Belangrijke thema s binnen de psychosociale begeleiding. 1. Leren van mederevalidanten en ervaringsdeskundigen 2. Individuele begeleiding: Klik / De ruimte krijgen 3.(Individuele) begeleiding van naasten 4. Nazorg/ Uitrevalidatie Thema Het samen revalideren werkt motiverend en heeft steun gegeven. Revalidanten gaven aan veel van een ander te kunnen leren, zichzelf aan een ander op te kunnen trekken en interactie met andere revalidanten, ex-revalidanten, ervaringsdeskundigen kan daarom heel waardevol zijn. Begeleiding door een ervaringsdeskundige wordt als krachtig ervaren/ingeschat, omdat deze inzicht en vertrouwen in mogelijkheden biedt en de situatie van de revalidant het best zal begrijpen. Interactie met lotgenoten, ervaringsdeskundigen kan ook voorkomen dat revalidanten het wiel opnieuw moeten uitvinden. Vaak werd opgemerkt dat het niet zo belangrijk is wie de individuele begeleiding op psychosociaal vlak geeft, maar dat het vooral belangrijk is dat er ruimte geboden wordt (voor zowel het delen van ervaringen als het verkennen van de eigen grenzen, fysieke mogelijkheden) en dat er een bepaalde klik gevoeld wordt met een zorgverlener. Veel deelnemers merkten op dat er meer (individuele) aandacht voor naasten zou moeten zijn. Sommigen gaven aan dat het voor de omgeving zelfs moeilijker is dan voor hen zelf. Er is wel aandacht voor de naasten, maar geen begeleiding die exclusief op de naaste(n) gericht is. Ook de naaste omgeving moet op een zo normaal mogelijke wijze het leven voort kunnen zetten. Steun tijdens de overgang naar huis en daarna werd door verschillende deelnemers gemist. Na het ontslag worden beperkingen nog duidelijker. De toekomst is onduidelijk en daardoor onzeker. Het weer naar huis gaan werd dan bijvoorbeeld als te vroeg ervaren, of eenmaal thuis ontstond de wens weer terug te zijn in het veilige revalidatiecentrum. Nazorg in de vorm van nabellen werd gewaardeerd. Vaste controles bij de revalidatiearts worden ook als nazorg genoemd. Hoewel daar vooral de fysieke situatie wordt besproken, wordt ook de ruimte ervaren om psychosociale zaken aan bod te laten komen. Sommige mensen geven aan dat het goed is als het revalidatiecentrum actief (meer vormen van) nazorg aan zou bieden. Citaten Als een ander een stap kan zetten ben je net zo blij als dat je het zelf zou kunnen en als een ander zit te brullen, dan brul je mee en probeer je die persoon weer een beetje uit die dip te krijgen, maar ja.. want dat herken ik ook heel erg: we hebben ook ontiegelijk gelachen en echt een heel leuke tijd gehad en af en toe schaamde ik me wel eens om dat aan de buitenwereld te zeggen. Dan zeiden ze: Gelachen? Fijne tijd gehad? Hoe kan je dat nou zeggen? [Vrouw, 58 jaar, incomplete paraplegie]. Tegen mij zei de ergotherapeut: Koop maar zeven serviezen, eer dat je die kapot heb gegooid, kan je best wel een kopje afwassen hoor. Weet je, zulk soort dingen, dat was juist.. dat vond ik heerlijk, juist leuk, hè, dat ik zei van: Nou.. pffff.. [Vrouw, 67 jaar, incomplete tetraplegie]. Ikzelf kon er hard aan werken, maar je man ziet je in de rolstoel en is machteloos. Die denkt van: Mijn leven is nu ook voorbij, we kunnen niet meer dit, we kunnen niet meer dat. Dat (gesprek maatschappelijk werk) heb ik niet nodig zei mijn partner. Na heel veel aandringen is hij toch gegaan en toen helemaal behuild teruggekomen. Daarna was het net alsof het een opluchting was, dat het daarna beter ging. Dat positieve gevoel om vooruit te gaan van de afdeling, krijgen zij minder mee, en dan blijven ze zich maar zorgen maken. [Vrouw, 58 jaar, incomplete paraplegie]. (Overgang van kliniek naar polikliniek:) Ik moest weer opnieuw beginnen, ze wisten niet wat ik allemaal al gedaan had. [Vrouw, 67 jaar, incomplete paraplegie]. Eerst zit je een beetje in een capsule: de dokter, de pies- en poepdokters, ergernistherapie, wel belangrijk trouwens, van alles wordt geregeld. Daar houdt het pakket op. Dan trakteer je op taart. En dan is er het risico dat je in een gat valt. [Man, 65 jaar, complete paraplegie] ervaren Dit kan de generaliseerbaarheid van de uitkomsten beperken. Een tweede beperking is dat dit onderzoek gebaseerd is op retrospectieve beschrijvingen die wellicht met de jaren minder betrouwbaar en gedetailleerd zijn geworden. Tenslotte is hier alleen het perspectief van de oud-revalidant belicht. In het onderzoek zijn ook interviews met zorgverleners gehouden om hun perspectief helder te krijgen. Daarover zal in een volgende bijdrage worden gerapporteerd. Op dit moment wordt op basis van deze uitkomsten en die van de interviews een praktische interventie ontwikkeld. Conclusie De verscheidenheid aan ervaringen, wensen en behoeften op het gebied van psychosociale revalidatie 150

9 Publicatie en begeleiding vraagt om een breed hulpaanbod dat aansluit op het individu. Een duidelijke presentatie van het hulpaanbod is belangrijk, opdat revalidanten psychosociale begeleiding niet vooral met het hebben van psychische problemen associëren, maar als een integraal onderdeel van de totale revalidatie. Referenties 1. Asbeck FWA van. Handboek dwarslaesie revalidatie. Houten/Diegem: Bohn Stafleu Van Loghum, Leeuwen CMC, Post MWM, Asbeck FWA van, et al. Life satisfaction in people with spinal cord injury during the first five years after discharge form patient rehabilitation. Disability & Rehabilitation; 2012;34, Post MWM, Leeuwen CMC van. Psychosocial issues in spinal cord injury: a review. Spinal Cord 2012;50; Spek J. Zorgstandaard dwarslaesie. Dwarslaesie Organisatie Nederland, Hammell KW. Quality of life after spinal cord injury: a meta-synthesis of qualitative findings. Spinal Cord 2007;45; MAXQDA, software for qualitative data analysis, , VERBI Software - Consult - Sozialforschung GmbH, Berlin, Germany. 7. Boeije H. Analyseren in kwalitatief onderzoek: denken en doen. Den Haag: Boom/Lemna, Garrino L, Curto N, Decorte R. Towards personalized care for persons with spinal cord injury: a study on patients perceptions. The Journal of Spinal Cord Medicine; 2011;34: Van Leeuwen CMC, Post MP, Hoekstra T et al. Trajectories in the course of life satisfaction after spinal cord injury: identification and predictors. Archives of Physical Medicine and Rehabilitation 2011;92(2): Haas BM, Price L, Freeman JA. Qualitative evaluation of a community peer support service for people with spinal cord injury. Spinal Cord; 2013; 51(4): Visser-Meily A, Post M, Gorter JW, Berlekom SB, Bos T van den, Lindeman E. Rehabilitation of stroke patients needs a family-centred approach. Disability & Rehabilitation 2006;28: Correspondentie Christel V. van Leeuwen Abstract Objective: To examine the needs and experiences of persons with spinal cord injury (SCI) regarding psychosocial care during initial inpatient rehabilitation. Study design: Focus groups with persons with SCI (n = 20) were performed. Conversations were recorded and transcribed verbatim. Subsequently thematic analysis of the focus groups was conducted. Results: Psychosocial rehabilitation was mainly associated with mental adjustment to SCI, being guided by a psychologist or social worker and with having mental health problems. Participants reported a large variety of experiences and needs. Main themes were: the importance of peer support, importance of having a good relationship with a team member, not necessarily the psychologist or social worker, to share experiences and feelings, the wish for more attention and support for close relatives and for more support during the transition from the rehabilitation centre to the community Conclusions: The large variety of experiences, wishes and needs in the field of psychosocial rehabilitation and care requires a broad range of psychosocial services that are well-tailored to the needs of the individual. It is important to present psychosocial care in such a way that it is not only associated with having psychological problems, but as an integral part of the rehabilitation program. Keywords: psychosocial rehabilitation, spinal cord injury, transition, adjustment, close relatives, peer support. 151

10 Publicatie Een critically appraised topic Het meten van kwaliteit van leven bij mensen met afasie E. Raven-Takken, L. van Ewijk, A. Beelen In Nederland worden jaarlijks zo n mensen getroffen door een beroerte, waarvan een deel lijdt aan afasie. Afasie heeft een grote impact op de kwaliteit van leven. Voor het bepalen van de gezondheidgerelateerde kwaliteit van leven na beroerte worden doorgaans vragenlijsten gebruikt. Voor patiënten met afasie is het moeilijk talig-complexe vragenlijsten af te nemen. Het is daarom van belang een instrument te gebruiken, dat de kwaliteit van leven bij patiënten met afasie in kaart kan brengen. Het doel van dit literatuuronderzoek was te achterhalen welke valide instrumenten er beschreven zijn in de literatuur om kwaliteit van leven bij patiënten na een beroerte met afasie te meten. Introductie De World Health Organization (WHO) definieert gezondheid als A state of complete physical, mental, and social well-being not merely the absence of disease... 1 Hieruit volgt dat de evaluatie van de effectiviteit van gezondheidszorg dus niet alleen gemeten dient te worden in termen van de frequentie of ernst van de ziekte, maar ook in een schatting van de impact van de ziekte op de door de patiënt ervaren kwaliteit van leven. Kwaliteit van leven omvat de subjectieve evaluatie door de persoon zelf ten aanzien van zijn fysieke, mentale en emotionele, familiaire en sociale functioneren. 2 Het herstellen en bevorderen van de kwaliteit van leven is het hoofddoel van de zorg. Ook in Nederland is kwaliteit van leven een speerpunt in de zorg; het omvat één van de roadmaps binnen de economische topsector Life Sciences & Health. 3 Binnen deze roadmap wordt het belang van de ontwikkeling en het gebruik van goed gevalideerde vragenlijsten voor specifieke patiëntengroepen onderstreept. Evelijn Raven-Takken, B. Logopedist, Hogeschooldocent, Opleiding Logopedie Hogeschool Utrecht. Revalidatie Centrum de Trappenberg, Huizen Dr. Lizet van Ewijk, Logopedist, Hogeschoolhoofddocent, Opleiding Logopedie Hogeschool Utrecht. Dr. Anita Beelen, Hoofd Onderzoek Merem Behandelcentra, Revalidatie Centrum de Trappenberg, Huizen Afasie komt voor bij 24 tot 30% van de patiënten na een beroerte in de acute fase. Zes maanden na de beroerte is 12 tot 23% nog steeds afatisch. 4 Tevens is bekend dat mensen met afasie in hun participatie sterk belemmerd worden door de afasie en dat dit de kwaliteit van leven beïnvloedt. 2,5 Daarom is het van groot belang de kwaliteit van leven van mensen met afasie in kaart te brengen. De bestaande kwaliteit van leven-lijsten (QoL-lijsten) zijn vaak ongeschikt voor mensen met afasie omdat het begrijpen van de vragen en het geven van de antwoorden door de taalstoornis moeilijk is geworden. Het bevragen van de naasten van een afasiepatiënt geeft niet een zelfde beoordeling van de kwaliteit van leven als wanneer de patiënt zijn eigen oordeel kan geven. 5,6 De centrale vraag voor dit artikel is of er betrouwbare, valide en responsieve instrumenten beschreven zijn in de literatuur die geschikt zijn om kwaliteit van leven bij mensen met en zonder een afasie na een beroerte te meten die bruikbaar kunnen zijn voor de Nederlandse setting. Methode In PubMed werden 12 artikelen gevonden, in Cinahl 32. Na het verwijderen van dubbele zoekresultaten bleven er 35 over. Zoektermen en resultaten search kunnen worden opgevraagd bij de auteurs. Op basis van titel en abstract werden artikelen geselecteerd die voldeden aan de volgende inclusiecriteria: het onderwerp van de studie betreft het bepalen van de psychometrische eigenschappen van een kwaliteit van leven-vragenlijst voor mensen met afasie na een beroerte het artikel moet na 2000 zijn verschenen artikel moet geschreven zijn in Engels, Nederlands of Duits. De geïncludeerde artikelen werden beoordeeld op methodologische kwaliteit volgens de methode van Law et al, 7 waarbij geanalyseerd wordt of de studieopzet, steekproef, uitkomsten en gebruikte 152

Welke vragenlijst voor mijn onderzoek?

Welke vragenlijst voor mijn onderzoek? Welke vragenlijst voor mijn onderzoek? NHG wetenschapsdag 2010 Caroline Terwee Kenniscentrum Meetinstrumenten VUmc Afdeling Epidemiologie en Biostatistiek VU medisch centrum Inhoud 1. Presentatie 2. Kritisch

Nadere informatie

Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA

Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA Measuring quality of life in children with JIA Masterthese Klinische Psychologie Onderzoeksverslag Marlot Schuurman 1642138 mei 2011 Afdeling Psychologie

Nadere informatie

Dit proefschrift presenteert de resultaten van het ALASCA onderzoek wat staat voor Activity and Life After Survival of a Cardiac Arrest.

Dit proefschrift presenteert de resultaten van het ALASCA onderzoek wat staat voor Activity and Life After Survival of a Cardiac Arrest. Samenvatting 152 Samenvatting Ieder jaar krijgen in Nederland 16.000 mensen een hartstilstand. Hoofdstuk 1 beschrijft de achtergrond van dit proefschrift. De kans om een hartstilstand te overleven is met

Nadere informatie

Revalidatie bij beenamputatie Revalidatiecentrum Breda

Revalidatie bij beenamputatie Revalidatiecentrum Breda Revalidatie bij beenamputatie Revalidatiecentrum Breda Informatie over de behandeling van revalidanten met een beenamputatie bij Revalidatiecentrum Breda. Elk jaar zijn er in Nederland rond de drieduizend

Nadere informatie

Ruth Dalemans Kenniskring Autonomie en Participatie van chronisch zieken en kwetsbare ouderen HET LEVEN. Dr. Ruth Dalemans

Ruth Dalemans Kenniskring Autonomie en Participatie van chronisch zieken en kwetsbare ouderen HET LEVEN. Dr. Ruth Dalemans Ruth Dalemans Kenniskring Autonomie en Participatie van chronisch zieken en kwetsbare ouderen IMPACT VAN AFASIE OP HET LEVEN Dr. Ruth Dalemans Onderzoek en onderwijs Promotietraject Rol van de student

Nadere informatie

Uitgebreide toelichting van het meetinstrumenten

Uitgebreide toelichting van het meetinstrumenten 1 Uitgebreide toelichting van het meetinstrumenten Life Habits 22 September 2010 Review: 1) E. Bernges, M. Bertrand, L. Patelski 2) Sandra Joeris Invoer: Eveline van Engelen 1 Algemene gegevens Lichaamsregio

Nadere informatie

SAMENVATTING. Samenvatting

SAMENVATTING. Samenvatting Samenvatting SAMENVATTING PSYCHOMETRISCHE EIGENSCHAPPEN VAN ADL- EN WERK- GERELATEERDE MEETINSTRUMENTEN VOOR HET METEN VAN BEPERKINGEN BIJ PATIËNTEN MET CHRONISCHE LAGE RUGPIJN. Chronische lage rugpijn

Nadere informatie

Klinimetrie Implementatie van een Klinimetrische-CoreSet binnen de werksetting

Klinimetrie Implementatie van een Klinimetrische-CoreSet binnen de werksetting Klinimetrie Implementatie van een Klinimetrische-CoreSet binnen de werksetting Ruud Reijmers Fysiotherapeut Jeroen Bosch Ziekenhuis Disclosure belangen spreker (Potentiële) Belangenverstrengeling: Geen

Nadere informatie

Revalidatie. Revalidatie & Herstel

Revalidatie. Revalidatie & Herstel Revalidatie Revalidatie & Herstel De afdeling Revalidatie in het BovenIJ ziekenhuis is een onderdeel van de afdeling Revalidatie en Herstel. Met deze folder willen wij u graag vertellen wat wij voor u

Nadere informatie

PACT Partner interview

PACT Partner interview PACT Partner interview Inleiding In de periode 2012-2014 werd het implementatie project ImPACT uitgevoerd. In dit project is de Partners van Afasiepatiënten Conversatie Training (PACT) geïntroduceerd in

Nadere informatie

waardoor een beroerte kan worden gezien als een chronische aandoening.

waardoor een beroerte kan worden gezien als een chronische aandoening. amenvatting Elk jaar krijgen in Nederland zo n 45.000 mensen een beroerte, ook wel CVA (Cerebro Vasculair Accident) genoemd. Ongeveer 60% van hen keert na opname in het ziekenhuis of revalidatiecentrum

Nadere informatie

Multidimensional Fatigue Inventory

Multidimensional Fatigue Inventory Multidimensional Fatigue Inventory (MFI) Smets E.M.A., Garssen B., Bonke B., Dehaes J.C.J.M. (1995) The Multidimensional Fatigue Inventory (MFI) Psychometric properties of an instrument to asses fatigue.

Nadere informatie

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten?

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten? De Modererende rol van Persoonlijkheid op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten 1 Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve

Nadere informatie

Lange termijn problemen. Active LifestyLe Rehabilitation Interventions in people with chronic Spinal Cord injury (ALLRISC) ALLRISC ALLRISC ALLRISC

Lange termijn problemen. Active LifestyLe Rehabilitation Interventions in people with chronic Spinal Cord injury (ALLRISC) ALLRISC ALLRISC ALLRISC ALLRISC Onderzoeksprogramma: Active LifestyLe Rehabilitation Interventions in people with chronic Spinal Cord injury (ALLRISC) De eerste resultaten 1999-2006: Onderzoeksprogramma: Herstel van mobiliteit

Nadere informatie

Vragenlijsten kwaliteit van leven

Vragenlijsten kwaliteit van leven Click for the English version Vragenlijsten kwaliteit van leven TNO heeft een aantal vragenlijsten ontwikkeld om de gezondheidsrelateerde kwaliteit van leven te meten van kinderen, jongeren en jong-volwassenen.

Nadere informatie

De Effecten van de Kanker Nazorg Wijzer op Psychologische Distress en Kwaliteit van. Leven

De Effecten van de Kanker Nazorg Wijzer op Psychologische Distress en Kwaliteit van. Leven De Effecten van de Kanker Nazorg Wijzer op Psychologische Distress en Kwaliteit van Leven The Effects of the Kanker Nazorg Wijzer on Psychological Distress and Quality of Life Miranda H. de Haan Eerste

Nadere informatie

PROMIS. De nieuwe gouden standaard voor PROMs. Kenniscentrum Meetinstrumenten Afdeling Epidemiologie en Biostatistiek VU Medisch Centrum

PROMIS. De nieuwe gouden standaard voor PROMs. Kenniscentrum Meetinstrumenten Afdeling Epidemiologie en Biostatistiek VU Medisch Centrum PROMIS De nieuwe gouden standaard voor PROMs Dr. Caroline Terwee Dutch-Flemish PROMIS group Kenniscentrum Meetinstrumenten Afdeling Epidemiologie en Biostatistiek VU Medisch Centrum Dr. Dolf de Boer Vraaggestuurde

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5)

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Hester A. Lijphart Eerste begeleider: Dr. E. Simon Tweede

Nadere informatie

Voorlichting Handleiding registratiemodules MSRZ 2015

Voorlichting Handleiding registratiemodules MSRZ 2015 Voorlichting Handleiding registratiemodules MSRZ 2015 Ingangsdatum 1 juni 2015 Versie 20150601, 1 juni 2015 Inhoud 1. Inleiding 4 2. Toelichting opzet moduleregistratie 5 2.1 Doel van de moduleregistratie

Nadere informatie

De Invloed van Familie op

De Invloed van Familie op De Invloed van Familie op Depressie- en Angstklachten van Verpleeghuisbewoners met Dementie The Influence of Family on Depression and Anxiety of Nursing Home Residents with Dementia Elina Hoogendoorn Eerste

Nadere informatie

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen The Association between Daily Hassles, Negative Affect and the Influence of Physical Activity Petra van Straaten Eerste begeleider

Nadere informatie

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource.

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource. Open Universiteit Klinische psychologie Masterthesis Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: De Leidinggevende als hulpbron. Emotional Job Demands, Vitality and Opportunities

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Pijnrevalidatie. Locatie Spijkenisse Medisch Centrum VAN WEEL-BETHESDA

PATIËNTEN INFORMATIE. Pijnrevalidatie. Locatie Spijkenisse Medisch Centrum VAN WEEL-BETHESDA PATIËNTEN INFORMATIE Pijnrevalidatie Locatie Spijkenisse Medisch Centrum VAN WEEL-BETHESDA In deze folder geven het Maasstad Ziekenhuis, het Spijkenisse Medisch Centrum en Het Van Weel-Bethesda Ziekenhuis

Nadere informatie

De ziektelastmeter COPD: de betrouwbaarheid en de ervaringen van huisartsen tot nu toe. Onno van Schayck. Cahag Conferentie 15-1-2015.

De ziektelastmeter COPD: de betrouwbaarheid en de ervaringen van huisartsen tot nu toe. Onno van Schayck. Cahag Conferentie 15-1-2015. De ziektelastmeter COPD: de betrouwbaarheid en de ervaringen van huisartsen tot nu toe Onno van Schayck Cahag Conferentie 15-1-2015 Disclosure belangen spreker (Potentiële) belangenverstrengeling Voor

Nadere informatie

Behandelprogramma. Dwarslaesie

Behandelprogramma. Dwarslaesie Behandelprogramma Dwarslaesie Iedereen is anders. Elke situatie is anders en elk herstelproces verloopt anders. Dat realiseren wij ons heel goed. Om u voorafgaand aan uw opname en/of behandeling bij Adelante

Nadere informatie

Uitgebreide toelichting van het meetinstrument. Self-Management Ability Scale-30 (SMAS-30) 1 Algemene gegevens

Uitgebreide toelichting van het meetinstrument. Self-Management Ability Scale-30 (SMAS-30) 1 Algemene gegevens 1 Uitgebreide toelichting van het meetinstrument Self-Management Ability Scale-30 (SMAS-30) September 2009 Review: Béatrice Dijcks Invoer: Eveline van Engelen 1 Algemene gegevens Het meetinstrument heeft

Nadere informatie

Snel in Beweging Ontwikkeling en implementatie van de zelf-oefengids

Snel in Beweging Ontwikkeling en implementatie van de zelf-oefengids Snel in Beweging Ontwikkeling en implementatie van de zelf-oefengids Deborah Zinger MSc, fysiotherapeut UMC Utrecht Identificeer probleem/ hulpvraag patiënt Formuleer klinisch relevante vraag ZSU Maak

Nadere informatie

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren Sociale Steun The Effect of Chronic Pain and the Moderating Effect of Gender on Perceived Social Support Studentnummer:

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positive, Negative and Depressive Subclinical Psychotic

Nadere informatie

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Emotioneel Eten: de Rol van Persoonlijkheid The Relationship between Daily Stress and Emotional Eating: the Role of Personality Arlette Nierich Open Universiteit

Nadere informatie

hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 Hoofdstuk 5

hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 Hoofdstuk 5 SAMENVATTING 117 Pas kortgeleden is aangetoond dat ADHD niet uitdooft, maar ook bij ouderen voorkomt en nadelige gevolgen kan hebben voor de patiënt en zijn omgeving. Er is echter weinig bekend over de

Nadere informatie

The Disability Assessment Structured Interview

The Disability Assessment Structured Interview RIJKSUNIVERSITEIT GRONINGEN The Disability Assessment Structured Interview Its reliability and validity in work disability assessment Proefschrift ter verkrijging van het doctoraat in de Medische Wetenschappen

Nadere informatie

Samenvatting. Effectiviteit van ergotherapie: stand van zaken

Samenvatting. Effectiviteit van ergotherapie: stand van zaken Samenvatting Effectiviteit van ergotherapie: stand van zaken Ergotherapie is een paramedisch beroep dat gericht is op het verbeteren van het zelfstandig functioneren door het individu in de voor die persoon

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

Revalidatie. Nederland

Revalidatie. Nederland Revalidatie Nederland Revalidatie richt zich op herstel of verbetering van mogelijkheden van mensen met blijvend lichamelijk letsel of een functionele beperking Wat is Revalidatie Nederland? Revalidatie

Nadere informatie

Hoe is het revalidatie zorggebied op dit moment vormgegeven. Innovaties in de revalidatiezorg. Nieuwe vormen van revalidatie.

Hoe is het revalidatie zorggebied op dit moment vormgegeven. Innovaties in de revalidatiezorg. Nieuwe vormen van revalidatie. Inleiding in de revalidatiegeneeskunde 2011. Hoe is het revalidatie zorggebied op dit moment vormgegeven. De rol van de zorgverzekeraars. Innovaties in de revalidatiezorg. Wat is multidisciplinair. Pijnrevalidatie.

Nadere informatie

Abstract. Keywords. Foot and Ankle Outcome Score (FAOS), Ankle, PROM, Validity, Reliability, Dutch translation

Abstract. Keywords. Foot and Ankle Outcome Score (FAOS), Ankle, PROM, Validity, Reliability, Dutch translation Validation of the Dutch language version of the Foot and Ankle Outcome Score I. N. Sierevelt, L. Beimers, C. J. A. van Bergen, D. Haverkamp, C. B. Terwee, G. M. M. J. Kerkhoffs Abstract Purpose. The aim

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

Revalideren. op de Patiënteneenheid Dwarslaesie

Revalideren. op de Patiënteneenheid Dwarslaesie Revalideren op de Patiënteneenheid Dwarslaesie Inleiding U revalideert in de Sint Maartenskliniek of u gaat binnenkort revalideren in de Sint Maartenskliniek op de Patiënteneenheid (PE) Dwarslaesie. Tijdens

Nadere informatie

De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en. proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten

De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en. proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten The relationship between depression symptoms, anxiety symptoms,

Nadere informatie

Zimmerman, Sheeran, & Young. Beoordelen van de aanwezigheid van depressie

Zimmerman, Sheeran, & Young. Beoordelen van de aanwezigheid van depressie DIAGNOSTIC INVENTORY FOR DEPRESSION (DID) Zimmerman, M., Sheeran, T., & Young, D. (2004). The Diagnostic Inventory for Depression: A self-report scale to diagnose DSM-IV Major Depressive Disorder. Journal

Nadere informatie

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Gender Differences in Crying Frequency and Psychosocial Problems in Schoolgoing Children aged 6

Nadere informatie

Patient reported Outcomes in Cognitive Impairement (PROCOG)

Patient reported Outcomes in Cognitive Impairement (PROCOG) Patient reported Outcomes in Cognitive Impairement (PROCOG) Bowman, L. (2006) "Validation of a New Symptom Impact Questionnaire for Mild to Moderate Cognitive Impairment." Meetinstrument Patient-reported

Nadere informatie

Revalidatieprogramma

Revalidatieprogramma Revalidatiegeneeskunde Revalidatieprogramma Chronische pijn Deze folder geeft u algemene informatie over revalidatie bij chronische pijn. Uiteraard komt de folder niet in plaats van een gesprek met uw

Nadere informatie

Poliklinische medisch specialistische revalidatie

Poliklinische medisch specialistische revalidatie Poliklinische medisch specialistische revalidatie Revalidatie verbetert uw leefsituatie Door middel van deze informatiefolder informeren wij u over de poliklinische medisch specialistische revalidatiebehandeling.

Nadere informatie

Inhoud. predictie predictie afasie predictiemodel ontwikkeling predictiemodel afasie predictiemodel afasie conclusies aanbeveling

Inhoud. predictie predictie afasie predictiemodel ontwikkeling predictiemodel afasie predictiemodel afasie conclusies aanbeveling VOORSPELLEN VAN VERBAAL COMMUNICATIEVE VAARDIGHEID VAN AFASIEPATIËNTEN NA KLINISCHE REVALIDATIE AfasieNet Netwerkdag 31.10.2014 Marieke Blom-Smink Inhoud predictie predictie afasie predictiemodel ontwikkeling

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

Lange termijn functioneren en participatie bij jongeren met chronische pijn en vermoeidheid. Tessa Westendorp

Lange termijn functioneren en participatie bij jongeren met chronische pijn en vermoeidheid. Tessa Westendorp Lange termijn functioneren en participatie bij jongeren met chronische pijn en vermoeidheid Tessa Westendorp 24 januari 2014 Hoofdthema s binnen mijn onderzoek: Revalidatiebehandeling Jongeren met chronisch

Nadere informatie

Ik voel niets maar eigenlijk alles: Verbanden tussen Alexithymie, Somatisatiestoornis en Depressie. I feel nothing though in essence everything:

Ik voel niets maar eigenlijk alles: Verbanden tussen Alexithymie, Somatisatiestoornis en Depressie. I feel nothing though in essence everything: Ik voel niets maar eigenlijk alles: Verbanden tussen Alexithymie, Somatisatiestoornis en Depressie I feel nothing though in essence everything: Associations between Alexithymia, Somatisation and Depression

Nadere informatie

Revalidatie dagbehandeling. Revalidatie & Therapie

Revalidatie dagbehandeling. Revalidatie & Therapie Revalidatie dagbehandeling Revalidatie & Therapie Wat is revalidatie? Als gevolg van een ziekte, een ongeval of een aangeboren aandoening kunnen er stoornissen ontstaan in het bewegingsapparaat of zenuwstelsel.

Nadere informatie

Rouw bij mensen met het chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS)

Rouw bij mensen met het chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS) Rouw bij mensen met het chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS) Mourning in people with chronic fatigue syndrome (CFS) Masterthese Klinische Psychologie Onderzoeksverslag Lisanne Fischer S1816071 Mei 2012

Nadere informatie

FRENCHAY APHASIA SCREENING TEST (FAST)

FRENCHAY APHASIA SCREENING TEST (FAST) FRENCHAY APHASIA SCREENING TEST (FAST) Enderby P, Crow E (1996) Frenchay Aphasia Screening Test: validity and comparability. Disability and Rehabilitation 18 (5): 238-240. Afkorting Auteur Thema FAST Enderby

Nadere informatie

Auteur Bech, Rasmussen, Olsen, Noerholm, & Abildgaard. Meten van de ernst van depressie

Auteur Bech, Rasmussen, Olsen, Noerholm, & Abildgaard. Meten van de ernst van depressie MAJOR DEPRESSION INVENTORY (MDI) Bech, P., Rasmussen, N.A., Olsen, R., Noerholm, V., & Abildgaard, W. (2001). The sensitivity and specificity of the Major Depression Inventory, using the Present State

Nadere informatie

Resultaten interviews met patiënten Vervolgens wordt een korte samenvatting gegeven van de belangrijkste resultaten uit de gelabelde interviews.

Resultaten interviews met patiënten Vervolgens wordt een korte samenvatting gegeven van de belangrijkste resultaten uit de gelabelde interviews. Onderzoek nazorg afdeling gynaecologie UMCG (samenvatting) Jacelyn de Boer, Anniek Dik & Karin Knol Studenten HBO-Verpleegkunde aan de Hanze Hogeschool Groningen Jaar 2011/2012 Resultaten Literatuuronderzoek

Nadere informatie

De Relatie tussen Existential Fulfilment, Emotionele Stabiliteit en Burnout. bij Medewerkers in het Hoger Beroepsonderwijs

De Relatie tussen Existential Fulfilment, Emotionele Stabiliteit en Burnout. bij Medewerkers in het Hoger Beroepsonderwijs De Relatie tussen Existential Fulfilment, Emotionele Stabiliteit en Burnout bij Medewerkers in het Hoger Beroepsonderwijs The Relationship between Existential Fulfilment, Emotional Stability and Burnout

Nadere informatie

SAMENVATTING. Schiemanck_totaal_v4.indd 133 06-03-2007 10:13:56

SAMENVATTING. Schiemanck_totaal_v4.indd 133 06-03-2007 10:13:56 SAMENVATTING Schiemanck_totaal_v4.indd 133 06-03-2007 10:13:56 Schiemanck_totaal_v4.indd 134 06-03-2007 10:13:56 Samenvatting in het Nederlands Beroerte (Cerebro Vasculair Accident; CVA) is een veel voorkomende

Nadere informatie

De Invloed van Identificatie met Actieve Ouderen en Welbevinden op de. Lichaamsbeweging van Ouderen

De Invloed van Identificatie met Actieve Ouderen en Welbevinden op de. Lichaamsbeweging van Ouderen Running head: ACTIEVE OUDEREN EN BEWEGEN 1 De Invloed van Identificatie met Actieve Ouderen en Welbevinden op de Lichaamsbeweging van Ouderen The Influence of Identification with 'Active Elderly' and Wellbeing

Nadere informatie

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility.

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility. RELATIE ANGST EN PSYCHOLOGISCHE INFLEXIBILITEIT 1 De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility Jos Kooy Eerste begeleider Tweede

Nadere informatie

Zorginnovatie voor pijnlijke diabetische polyneuropathie. Margot Geerts Verpleegkundig Specialist

Zorginnovatie voor pijnlijke diabetische polyneuropathie. Margot Geerts Verpleegkundig Specialist Zorginnovatie voor pijnlijke diabetische polyneuropathie Margot Geerts Verpleegkundig Specialist Diabetische polyneuropathie 1. Distale symmetrische polyneuropathie Uitval van een combinatie van sensore,

Nadere informatie

Oncologische Revalidatie:

Oncologische Revalidatie: Oncologische Revalidatie: Verleden Heden - Toekomst dr. Jan Paul van den Berg, revalidatiearts Meander MC Doelstelling Oncologische Revalidatie Het verbeteren van de kwaliteit van leven van patiënten met

Nadere informatie

Meten van ziekteprogressie in MS: komen de perspectieven van

Meten van ziekteprogressie in MS: komen de perspectieven van Samenvatting proefschrift Jolijn Kragt Meten van ziekteprogressie in MS: komen de perspectieven van patiënten en dokters met elkaar overeen? Multipele sclerose (MS) is een chronische progressieve neurologische

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Ontspanning en Sociale Contacten Groeien in de Buurtmoestuin

Ontspanning en Sociale Contacten Groeien in de Buurtmoestuin Ontspanning en Sociale Contacten Groeien in de Buurtmoestuin Een kwalitatief onderzoek naar de gepercipieerde (gezondheids)effecten van gezamenlijk tuinieren Ontspanning en Sociale Contacten Groeien in

Nadere informatie

TRAJECT: AAN HET WERK!? Module Arbeidstoeleiding. Joan Verhoef Monique Floothuis Natascha van Schaardenburgh Leonard de Vos

TRAJECT: AAN HET WERK!? Module Arbeidstoeleiding. Joan Verhoef Monique Floothuis Natascha van Schaardenburgh Leonard de Vos TRAJECT: AAN HET WERK!? Module Arbeidstoeleiding Joan Verhoef Monique Floothuis Natascha van Schaardenburgh Leonard de Vos TRAJECT: TRansitie naar Arbeidsparticipatie van Jongeren met Een Chronische ziekte

Nadere informatie

Individuele creatieve therapie als onderdeel van de oncologische revalidatie

Individuele creatieve therapie als onderdeel van de oncologische revalidatie Individuele creatieve therapie als onderdeel van de oncologische revalidatie Eveline Bleiker Minisymposium Oncologische Creatieve therapie in ontwikkeling 26 mei 2015 Achtergrond Even voorstellen Creatieve

Nadere informatie

Revalideren in het Roessingh. Vernieuwend - Attent - Samen

Revalideren in het Roessingh. Vernieuwend - Attent - Samen Revalideren in het Roessingh Vernieuwend - Attent - Samen Moderne middelen en maatwerk Ik heb het moeten leren accepteren. Af en toe zeggen: stop en niet verder. Daarmee kreeg ik weer een stukje van mijzelf

Nadere informatie

Het meetinstrument heeft betrekking op de volgende categorieën Lichaamsregio Overige, ongespecificeerd

Het meetinstrument heeft betrekking op de volgende categorieën Lichaamsregio Overige, ongespecificeerd Uitgebreide toelichting van het meetinstrument Utrechtse Coping Lijst (UCL) November 2012 Review: 1. A. Lueb 2. M. Jungen Invoer: E. van Engelen 1 Algemene gegevens Het meetinstrument heeft betrekking

Nadere informatie

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinants and Barriers of Providing Sexual Health Care to Cancer Patients by Oncology

Nadere informatie

Het effect van een verkorte mindfulness training bij ouderen op mindfulness, experiëntiële vermijding, self-efficacy in het omgaan met emoties,

Het effect van een verkorte mindfulness training bij ouderen op mindfulness, experiëntiële vermijding, self-efficacy in het omgaan met emoties, Het Effect van een Verkorte Mindfulness Training bij Ouderen op Mindfulness, Experiëntiële Vermijding, Self-Efficacy in het Omgaan met Emoties, Zelftranscendentie, en Quality of Life The Effects of a Shortened

Nadere informatie

Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken

Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken 1 Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken Smoking Cessation in Cardiac Patients Esther Kers-Cappon Begeleiding door:

Nadere informatie

Richtlijn Herstel na kanker: aanzet tot nazorginnovatie

Richtlijn Herstel na kanker: aanzet tot nazorginnovatie Richtlijn Herstel na kanker: aanzet tot nazorginnovatie drs. Brigitte Gijsen, b.gijsen@iknl.nl adviseur productontwikkeling - programmaleider Herstel na kanker, IKNL Inhoud Oncologie: cijfers en ontwikkelingen

Nadere informatie

Dynamisch testen. Bruikbaar voor het inschatten van leerbaarheid? Hileen Boosman, Anne Visser-Meily, Caroline van Heugten

Dynamisch testen. Bruikbaar voor het inschatten van leerbaarheid? Hileen Boosman, Anne Visser-Meily, Caroline van Heugten Dynamisch testen. Bruikbaar voor het inschatten van leerbaarheid? Hileen Boosman, Anne Visser-Meily, Caroline van Heugten Leerbaarheid Leerbaarheid is de mate waarin iemand profijt heeft van leerervaringen.

Nadere informatie

Revalidatie, Sport en Actieve leefstijl (ReSpAct)

Revalidatie, Sport en Actieve leefstijl (ReSpAct) Revalidatie, Sport en Actieve leefstijl (ReSpAct) Rolinde Alingh en Femke Hoekstra Landelijke bijeenkomst 19 juni 2015 Dr. Rienk Dekker Dr. Floor Hettinga Prof. dr. Cees van der Schans Prof. dr. Lucas

Nadere informatie

Roland Disability Questionnaire

Roland Disability Questionnaire Roland 1983 Nederlandse vertaling G.J. van der Heijden 1991 Naampatiënt...Datum:. Uw rugklachten kunnen u belemmeren bij uw normale dagelijkse bezigheden. Deze vragenlijst bevat een aantal zinnen waarmee

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Oncologische revalidatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Oncologische revalidatie PATIËNTEN INFORMATIE Oncologische revalidatie 2 PATIËNTENINFORMATIE Tijdens en na de behandeling van kanker kunt u last hebben van verschillende klachten: misschien voelt u zich vermoeid, is uw beweeglijkheid

Nadere informatie

Het meetinstrument heeft betrekking op de volgende categorieën Lichaamsregio Hoofd / hals Overige, ongespecificeerd

Het meetinstrument heeft betrekking op de volgende categorieën Lichaamsregio Hoofd / hals Overige, ongespecificeerd Uitgebreide toelichting van het meetinstrument ComVoor Voorlopers in communicatie 31 oktober 2011 Review M. Jungen Invoer: E. van Engelen 1 Algemene gegevens Het meetinstrument heeft betrekking op de volgende

Nadere informatie

Het Welbevinden van Mantelzorgers in Vlaanderen: Relaties tussen Sociale Steun, Sense of Coherence, Bevlogenheid en Welbevinden.

Het Welbevinden van Mantelzorgers in Vlaanderen: Relaties tussen Sociale Steun, Sense of Coherence, Bevlogenheid en Welbevinden. Het Welbevinden van Mantelzorgers in Vlaanderen: Relaties tussen Sociale Steun, Sense of Coherence, Bevlogenheid en Welbevinden. Well-being of Family Caregivers in Flanders: The Relationships between Social

Nadere informatie

De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers

De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers The Influence of Cognitive Stimulation in the Form of Active Learning on Mental Health

Nadere informatie

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Met opmaak: Links: 3 cm, Rechts: 2 cm, Boven: 3 cm, Onder: 3 cm, Breedte: 21 cm, Hoogte: 29,7 cm Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Stigmatisation of Persons

Nadere informatie

nr. vraag 1 2 3 4 5 6 7 8 1. Heeft uw kind in de afgelopen 12 maanden gebruik gemaakt van zorg van een revalidatiecentrum?

nr. vraag 1 2 3 4 5 6 7 8 1. Heeft uw kind in de afgelopen 12 maanden gebruik gemaakt van zorg van een revalidatiecentrum? Net als bij de CQ-index Revalidatiecentra Volwassenen is met de begeleidingscommissie besproken welke items worden verwijderd of worden aangepast. De items waarvan besloten is om deze te verwijderen zijn

Nadere informatie

behoud. Uw zelfstandigheid. Informatie over: Een beroerte

behoud. Uw zelfstandigheid. Informatie over: Een beroerte behoud. Informatie over: Een beroerte Uw zelfstandigheid. Uw leven zo goed mogelijk oppakken na een beroerte. Samen met Laurens. Lees meer over wat Laurens voor u kan betekenen. meer dan zorg De medische

Nadere informatie

SAQOL-39NL. Handleiding. The Stroke and Aphasia Quality of Life Scale, generic stroke version. Nederlandse versie

SAQOL-39NL. Handleiding. The Stroke and Aphasia Quality of Life Scale, generic stroke version. Nederlandse versie The Stroke and Aphasia Quality of Life Scale, generic stroke version Nederlandse versie SAQOL-39NL Handleiding Auteurs Lizet van Ewijk Lotte Versteegde Inlichtingen Opleiding Logopedie 088-4815939 lizet.vanewijk@hu.nl

Nadere informatie

Psychologie Inovum. Informatie en productenboek voor cliënten, hun naasten en medewerkers

Psychologie Inovum. Informatie en productenboek voor cliënten, hun naasten en medewerkers Psychologie Inovum Informatie en productenboek voor cliënten, hun naasten en medewerkers Waarom psychologie Deze folder is om bewoners, hun naasten en medewerkers goed te informeren over de mogelijkheden

Nadere informatie

Stap voor stap weer aan het werk

Stap voor stap weer aan het werk Stap voor stap weer aan het werk Re-integratie en diagnose van arbeidsbelastbaarheid Volwassenenrevalidatie Kinderrevalidatie Arbeidsrevalidatie Rijndam Rijndam is hét medisch geneeskundig revalidatiecentrum

Nadere informatie

Inhoud. Protocol verstrekkingsproces. beenprothesen. Keuzes. beenprothesen. Amputatie en Revalidatie; kaders en richtlijnen Verenso 2011

Inhoud. Protocol verstrekkingsproces. beenprothesen. Keuzes. beenprothesen. Amputatie en Revalidatie; kaders en richtlijnen Verenso 2011 Amputatie en Revalidatie; kaders en richtlijnen Verenso 0 Marieke Paping revalidatiearts Inhoud Amputatie en Revalidatieartsen CBO Richtlijn Protocol verstrekkingsproces Behandelkader beenamputatie VRA

Nadere informatie

Overzicht. Relaties tussen persoonlijke factoren, activiteiten, participatie en kwaliteit van leven. Wat weten we al? Wat weten we al?

Overzicht. Relaties tussen persoonlijke factoren, activiteiten, participatie en kwaliteit van leven. Wat weten we al? Wat weten we al? Overzicht Relaties tussen persoonlijke factoren, activiteiten, participatie en kwaliteit van leven Christel van Leeuwen Marcel Post Paul Westers Lucas van der Woude Sonja de Groot Tebbe Sluis Hans Slootman

Nadere informatie

Meten = Weten: evaluatie van vier meetinstrumenten voor uitkomsten van revalidatie

Meten = Weten: evaluatie van vier meetinstrumenten voor uitkomsten van revalidatie Meten = Weten: evaluatie van vier meetinstrumenten voor uitkomsten van revalidatie I.G.L. van de Port, S. Berdenis van Berlekom, R.J. Baines, R. Peeters, R. Sikkes, F. Raats-Bacxk, A. Schilders, M. Post

Nadere informatie

Spierziekten De Hoogstraat denkt met ons mee en helpt met praktische oplossingen

Spierziekten De Hoogstraat denkt met ons mee en helpt met praktische oplossingen Spierziekten De Hoogstraat denkt met ons mee en helpt met praktische oplossingen Deze folder is voor iedereen die meer wil weten over spierziekten en de behandelmogelijkheden bij de divisie kinder- en

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 119 120 Samenvatting 121 Inleiding Vermoeidheid is een veel voorkomende klacht bij de ziekte sarcoïdose en is geassocieerd met een verminderde kwaliteit van leven. In de literatuur

Nadere informatie

Chapter 9 Samenvatting CHAPTER 9. Samenvatting

Chapter 9 Samenvatting CHAPTER 9. Samenvatting Chapter 9 Samenvatting CHAPTER 9 Samenvatting 155 Chapter 9 Samenvatting SAMENVATTING Richtlijnen en protocollen worden ontwikkeld om de variatie van professioneel handelen te reduceren, om kwaliteit van

Nadere informatie

Revalidatiemogelijkheden in Nederland

Revalidatiemogelijkheden in Nederland Revalidatiemogelijkheden in Nederland De revalidatie heeft als doel om kinderen zo goed mogelijk te begeleiden bij het omgaan met de beperkingen die zij tijdelijk of blijvend ondervinden als gevolg van

Nadere informatie

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Difference in Perception about Parenting between Parents and Adolescents and Alcohol Use of Adolescents

Nadere informatie

UITKOMSTEN WAT IS EEN UITKOMST? 30/04/2013. A is beter dan B? C is goedkoper dan D? Uitkomst = Het effect van een bepaalde interventie op

UITKOMSTEN WAT IS EEN UITKOMST? 30/04/2013. A is beter dan B? C is goedkoper dan D? Uitkomst = Het effect van een bepaalde interventie op UITKOMSTEN WAT IS EEN UITKOMST? A is beter dan B? C is goedkoper dan D? Mijn innovatie is beter dan de concurrentie Uitkomst = Het effect van een bepaalde interventie op Bijvoorbeeld: Mortaliteit Kwaliteit

Nadere informatie

Eenduidige en Evidence-based aanpak van arm-hand problematiek na CVA

Eenduidige en Evidence-based aanpak van arm-hand problematiek na CVA Eenduidige en Evidence-based aanpak van arm-hand problematiek na CVA Jaarcongres Ergotherapie 2015 Johan A. Franck, MSc, OT ¹ ²,Jos H.G. Halfens, PT ¹, Rob J.E.M. Smeets, Prof, PhD, MD ² ³, Henk A.M. Seelen,

Nadere informatie

Behandeling voor patiënten met niet-aangeboren hersenletsel

Behandeling voor patiënten met niet-aangeboren hersenletsel Behandeling voor patiënten met niet-aangeboren hersenletsel Informatie voor (para)medici Zelf en samen redzaam Als betrokken professional kent u uw patiënt. U stelt of kent de diagnose en ziet welke behandeling

Nadere informatie

Circuittraining Een nieuwe groepstraining met een functioneel karakter

Circuittraining Een nieuwe groepstraining met een functioneel karakter Circuittraining Een nieuwe groepstraining met een functioneel karakter Drs. Lotte Wevers Dr. Ingrid van de Port Prof. Dr. Eline Lindeman Prof. Dr. Gert Kwakkel Kenniscentrum De Hoogstraat, Utrecht Overzicht

Nadere informatie