Begeleidende tekst MOTORISCH 2 (niet exhaustief) P. Janssen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Begeleidende tekst MOTORISCH 2 (niet exhaustief) P. Janssen"

Transcriptie

1 Begeleidende tekst MOTORISCH 2 (niet exhaustief) P. Janssen 1 Het verband tussen M1 neuronen en de spieren De klassieke manier om M1 neuronen te stimuleren bestaat erin een microelectrode aan te brengen op het oppervlak van de hersenen van een proefdier en een kleine hoeveelheid (enkele microampere) electrische stroom aan te brengen. Afhankelijk van de plaats van de electrode kan men op die manier contracties uitlokken van het contralateraal deel van het lichaam. De primaire motorische cortex is per definitie dat deel van de motorische cortex waar de drempel om contracties uit te lokken het laagst is. De laatste jaren is het mogelijk geworden om de motorische cortex bij de mens te stimuleren door electrische velden te induceren door middel van snel veranderende magnetische velden die opgewekt worden in spoelen aangebracht op de schedel (transcraniele magnetische stimulatie of TMS). Vroeger dacht men dat de primaire motorische cortex kon gezien worden als een groot schakelbord, waarbij elke schakel (elk groepje van neuronen) een bepaalde spier of een klein aantal dicht bij elkaar gelegen spieren controleert. Experimenten met intracorticale microstimulatie (waarbij een microelectrode in de hersenen wordt gebracht) hebben aangetoond dat dit niet correct is: dezelfde spieren die vanop een bepaalde plaats gestimuleerd worden, kunnen ook gestimuleerd worden vanop andere plaatsen binnen M1. Bovendien worden bijna altijd verschillende spieren gestimuleerd vanop een bepaalde plaats in M1 (slide 16). Neuronen die dicht bij elkaar gelegen zijn in M1 hebben vaak wel hetzelfde effect op het gewricht (bijvoorbeeld flexie van de elleboog). Er is dus ook een columnaire organisatie in M1. 1

2 2 De rol van de premotorische gebieden De output van de premotorische cortex gaat naar de primaire motorische cortex, maar ook direct naar de motorneuronen in het ruggemerg. Een letsel van de premotorische cortex resulteert in complexere deficits dan een letsel van de primaire motorische cortex: een proefdier dat voedsel moet vastnemen dat zich achter een doorzichtige plaat bevindt, zal er direct naar reiken en tegen de plaat botsen, alsof het de visuospatiale informatie niet kan gebruiken om zijn gedrag aan te passen. De premotorische gebieden zijn cruciaal voor het plannen van de beweging. Intern gegenereerde bewegingen (zoals aangeleerde sequenties van vingerbewegingen) worden gecontroleerd door de supplementaire motorische cortex, bewegingen in reactie op externe stimuli worden voornamelijk gecontroleerd door de laterale premotorische cortex (PMv en PMd). Premotorische neuronen vertonen dikwijls set-gerelateerde activiteit. Dit is activiteit die persisteert in het interval tussen de instructie-stimulus (die aangeeft welke beweging zal moeten gemaakt worden) en het go-signaal (dat aangeeft dat de beweging op dat moment moet gemaakt worden). Om zinvolle bewegingen te kunnen maken moet de sensoriele informatie worden vertaald in motorische commando s, dit zijn sensorimotorische transformaties. Om te reiken naar een voorwerp moet de plaats van het voorwerp en de afstand tot het subject worden berekend en ook de startpositie van de arm. Om een voorwerp te grijpen moeten de vorm en de grootte van het voorwerp vertaald worden in motorische commando s om eerst de vingers voldoende te spreiden zodat ze rond het voorwerp zullen passen, en in tweede instantie de vingers te sluiten rond het voorwerp. Reiken wordt dus bepaald door parameters die niet intrinsiek zijn aan het object (plaats en afstand), grijpen wordt wel bepaald door de intrinsieke eigenschappen van het object. Reiken en grijpen worden gemedieerd door aparte, parallelle circuits in de hersenen. Gedurende een reikbeweging antwoorden neuronen in MIP (in de mediale bank van de intraparietale sulcus) en in PMd om de locatie van het object te signaleren. Tijdens grijpbewegingen zijn het neuronen in area AIP en in PMv die actief zijn. Deze neuronen zijn ook selectief voor het type grijpbeweging (bijvoorbeeld power grip vs precision grip). 2

3 Een speciaal type neuronen in PMv zijn de spiegelneuronen. Deze neuronen reageren wanneer het proefdier een bepaalde grijpbeweging maakt, maar ook wanneer het proefdier iemand anders dezelfde beweging ziet maken. Men neemt aan dat deze neuronen cruciaal zijn om de acties van anderen te herkennen en te interpreteren, m.a.w. een bepaalde betekenis kunnen geven aan de acties van anderen. Autisme wordt in verband gebracht met een dysfunctie van het spiegelneuron systeem. Bij de mens kan dit systeem ook belangrijk zijn bij imitatie van gedrag. 3 De basale ganglia 3.1 Projecties De basale ganglia zijn de belangrijkste subcorticale component van een groep circuits die de thalamus en de cortex met elkaar verbinden. Elk circuit ontstaat in een bepaald gebied van de cerebrale cortex, welke projecteert naar aparte onderdelen van de basale ganglia en de thalamus. De thalamische output projecteert terug naar die gebieden in de (frontale) cortex waaruit het circuit ontstaat. Het skeletomotorisch circuit ontstaat in de premotorische gebieden en in de primaire motorische cortex, het oculomotorisch circuit ontstaat in de frontal eye fields en supplementary eye fields, het prefrontaal circuit in de dorsolaterale prefrontale en de laterale orbitofrontale cortex, en het limbisch circuit in de gyrus cinguli en de mediale orbitofrontale cortex. Letsels van de basale ganglia veroorzaken dus niet alleen motorische deficits, maar ook emotionele en cognitieve stoornissen (bijvoorbeeld bij de ziekte van Huntington). De directe pathway van het skeletomotorisch circuit verloopt van het striatum naar het intern deel van de globus pallidus (GPi), en vandaar naar de thalamus en terug naar de cortex. De indirecte pathway verloopt van het striatum naar het extern deel van de globus pallidus (GPe), vandaar naar de nucleus subthalamicus, naar de GPi en zo naar de thalamus en de cortex. Alle verbindingen tussen de verschillende onderdelen van dit circuit zijn inhibitorisch, behalve de projectie van de nc subthalamicus naar de GPi. Dopamine afkomstig van de substantia nigra pars compacta stimuleert de directe pathway (via D1 receptoren in het striatum) waardoor de thalamus gedisinhibeerd wordt, en 3

4 inhibeert de indirecte pathway (via D2 receptoren) waardoor de inhibitie van de thalamus door de indirecte pathway wegvalt. Het algemeen effect van dopamine vrijzetting is dan ook facilitatie van de beweging. 3.2 Electrofysiologie De belangrijkste output kern is het intern segment van de globus pallidum (GPi). Single-cell registraties in de GPi tijdens het uitvoeren van bewegingen geven inzicht in de rol van de motorische circuits door de basale ganglia. Vlak voor de start van de beweging ziet men eerst veranderingen in activiteit in de motorische cortex, en pas daarna in de basale ganglia, wat suggereert dat de informatieverwerking in de basale ganglia thalamocorticale circuits een serieel proces is dat geinitieerd wordt in de cortex. Vele GPi neuronen hebben in rust een hoge spontane activiteit. Gedurende het uitvoeren van bewegingen (zoals flexie van de pols) neemt die activiteit nog toe in de meeste GPi neuronen, maar in een klein aantal GPi neuronen daalt de activiteit. Fasische vermindering in activiteit kan een rol spelen in de disinhibitie van de thalamus zodat op die manier de gewilde beweging gefaciliteerd wordt. Neuronen die fasische verhoging van activiteit vertonen zouden dan het tegengestelde effect hebben, namelijk meer inhibitie van thalamocorticale neuronen en inhibitie niet-gewilde (antagonistische) bewegingen. Waarom bestaat er dan zowel een directe als een indirecte pathway? Een mogelijkheid is dat de signalen die geassocieerd zijn aan een gewilde beweging via beide pathways convergeren op dezelfde neuronen in de GPi. Op die manier zou de beweging zowel gefaciliteerd als afgeremd worden (= scaling van de snelheid of de amplitudo van de beweging). Een andere mogelijkheid is dat de twee pathways verschillende neuronen in de GPi bereiken, zodat de gewilde beweging wordt gestimuleerd en tegelijk alle nietgewilde bewegingen worden onderdrukt (focussen van neurale activiteit). Op elk niveau in het skeletomotorisch circuit (cortex, striatum, pallidum) wordt de activiteit van een groot aantal neuronen (30-50%) gemoduleerd door de richting van beweging van de arm. Deze neuronen zijn richtingsselectief. In het putamen en de GPi vertonen de neuronen ofwel richtingsselectieve antwoorden, ofwel set-gerelateerde activiteit (d.i. activiteit die verhoogt na een instructiestimulus en die persisteert tot aan de 4

5 executie van de beweging) zoals in de premotorische gebieden. In de GPi zijn het de neuronen die input krijgen van de SMA die set-gerelateerde activiteit vertonen, terwijl de neuronen die input krijgen van M1 richtingsselectieve activiteit vertonen. Er zijn dus verschillende subcircuits binnen het skeletomotorisch circuit aanwezig. 4 Het cerebellum 4.1 Algemene organisatie Het cerebellum krijgt twee soorten afferente input: mosvezels en klimvezels. Mosvezels zijn afkomstig van de hersenstam en het ruggemerg en brengen sensoriele informatie en informatie afkomstig van de cortex naar het cerebellum. Ze vormen excitatorische synapsen op de dendrieten van korrelcellen in de granulaire laag. De axonen van deze korrelcellen cellen vormen de parallelle vezels, die parallel aan de folia lopen in de moleculaire laag over een grote afstand waardoor ze grote aantallen Purkinje cellen kunnen stimuleren. Klimvezels komen van de nucleus olivaris inferior en brengen somatosensoriele en visuele informatie, en informatie van de cerebrale cortex. Elke Purkinje neuron krijgt maar 1 klimvezel input. Elke actiepotentiaal in de klimvezel genereert een lange spannings-afhankelijke calcium conductantie in het soma en de dendrieten van de Purkinje cel, wat een lange depolarisatie veroorzaakt: een zogenaamde complex spike. Parallelle vezels daarentegen produceren een korte postsynaptische potentiaal of simple spike waarbij spatiale en temporele summatie noodzakelijk is om de Purkinje cel te laten antwoorden. Mosvezels en klimvezels antwoorden verschillend op sensoriele stimulatie en gedurende motorische activiteit. De spontane activiteit in de mosvezels produceert een constante stroom van simple spikes in de Purkinje cellen, waarvan de frekwentie beinvloed wordt door sensoriele (somatosensorieel, vestibulair) stimulatie. Ook motorische activiteit leidt tot een sterke verandering in de frekwentie van de simple spikes (tot honderden spikes per seconde). Vandaar dat de frekwentie van de simple spikes in staat is om de duur en de sterkte van sensoriele stimulatie of van centraal gegenereerd gedrag kan coderen. 5

6 Klimvezels daarentegen hebben zeer lage spontane activiteit, waarvan de frekwentie slechts in kleine mate beinvloed wordt door sensoriele stimulatie of gedurende bewegingen. De frekwentie van complex spikes (1-3 spikes per seconde) kan dus geen voldoende informatie leveren over sensoriele stimuli of bewegingen. Klimvezel activiteit kan long-term depression (LTD) induceren in de synapsen van de parallelle vezels die op hetzelfde moment actief zijn. Wanneer klimvezels en parallelle vezels gelijktijdig gestimuleerd worden (slide 51) zal na deze conditionering de Purkinje cel response op stimulatie van parallele vezels gedurende lange tijd onderdrukt zijn. Volgens de theorie van Marr en Albus leveren de klimvezels een error signaal tijdens bewegingen, waardoor parallelle vezels die gelijktijdig actief zijn onderdrukt worden zodat de foute bewegingen onderdrukt worden en de correcte bewegingen (dus zonder error signaal) overblijven. Klimvezels kunnen inderdaad verschillen detecteren tussen de verwachte en de eigenlijke sensoriele input. Het cerebellum is bovendien belangrijk bij motorisch leren (zie cerebrocerebellum). 4.2 De rol van het spinocerebellum Een van de symptomen die ontstaan na letsels van het spinocerebellum is hypotonie, die veroorzaakt wordt door verminderde activiteit in rubrospinale en corticospinale neuronen (dysfacilitatie van neuronen in de motorische cortex omdat de excitatorische invloed van de nc interpositus wegvalt), met als gevolg verminderde excitabiliteit van deze motorneuronen en reductie in spiertonus. Experimentele letsels van de nc interpositus veroorzaken ook dysmetrie (fouten in de timing, de richting en de amplitudo van de beweging), ataxie (slechte coordinatie van de beweging in de verschillende gewrichten), terminale tremor en pendulaire reflexen. Inactivatiestudies hebben aangetoond dat het spinocerebellum op een feedforward manier tussenkomt in de coordinatie van de beweging. Wanneer een rhesus aap getraind wordt om een joystick vast te houden in een bepaalde positie en krachten te weerstaan die deze joystick uit positie proberen te brengen, zien we dat een kracht die de elleboog in extensie brengt een rekreflex veroorzaakt in de biceps met een korte latentie. De arm zal snel en precies 6

7 teruggebracht worden in zijn oorspronkelijke positie. De precisie van deze beweging hangt af van de gelijktijdige contractie van de triceps, waardoor overshoot van de elleboog voorkomen wordt. De activatie van de triceps gebeurt in normale omstandigheden vlak na deze van de biceps, op een moment dat de elleboog nog steeds in extensie gebracht wordt (slide 56). Dit is dus een anticiperende of feedforward respons. Wanneer men bij zo n proefdier tijdelijk de nc interpositus en de nc dentatus inactiveert door afkoeling, vertoont de elleboog een oscillatie na de perturbatie. Dit komt omdat de triceps geen anticiperende contractie vertoont, maar pas samentrekt wanneer de spier uitgerokken wordt door de biceps contractie (en dus tijdens de overshoot). De vertraagde triceps contractie is een feedback respons op de flexie van de elleboog. De triceps contractie zal nu samen met de elasticiteit van de arm ervoor zorgen dat de arm te veel in extensie wordt gebracht, waardoor een nieuwe flexierespons wordt opgewekt in de biceps, etc. Hetzelfde mechanisme kan de pendulaire reflexen verklaren die soms bij patienten gezien worden met cerebellaire letsels. 7

Hoofdstuk 8: Control of movement

Hoofdstuk 8: Control of movement SPIEREN Skeletspieren Skeletspieren zijn spieren die ons skelet bewegen en verantwoordelijk zijn voor onze handelingen. Ze zijn vastgehecht aan elk uiteinde van elk been via pezen (sterke bundel bindweefsel).

Nadere informatie

HET MOTORISCH SYSTEEM (2)

HET MOTORISCH SYSTEEM (2) Motorisch systeem (2) 1 HET MOTORISCH SYSTEEM (2) Inleiding Naast de spinale controle over de beweging, wordt elke vrijwillige activiteit gecommandeerd door de hersenen (wat niet wegneemt dat deze banen

Nadere informatie

Aandacht, controle & motoriek Tentamen 2010

Aandacht, controle & motoriek Tentamen 2010 Aandacht, controle & motoriek Tentamen 2010 Door psychobio.nl SAMENVATTING 30 meerkeuzevragen en 3 open vragen Vraag 1. Bij welke activiteit worden de motor cortex en de premotor cortex geactiveerd? a.

Nadere informatie

Serotonergic Control of the Developing Cerebellum M. Oostland

Serotonergic Control of the Developing Cerebellum M. Oostland Serotonergic Control of the Developing Cerebellum M. Oostland Nederlandse samenvatting De ontwikkeling van de hersenen is een proces dat nauwgezet gereguleerd wordt, zowel voor als na de geboorte, en is

Nadere informatie

Aandacht, controle & motoriek Tentamen 2012

Aandacht, controle & motoriek Tentamen 2012 Aandacht, controle & motoriek Tentamen 2012 Door psychobio.nl SAMENVATTING 27 meerkeuzevragen, 3 open vragen en 1 bonusvraag Vraag 1. Welke uitspraak over EEG/MEG is waar? a. De neurale bron van EEG-signalen

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting Dutch Summary

Nederlandse Samenvatting Dutch Summary Nederlandse Samenvatting Dutch Summary Dutch summary NEDERLANDSE SAMENVATTING - DUTCH SUMMARY D e menselijke hersenen zijn opgebouwd uit ongeveer 10-100 miljard zenuwcellen (of neuronen), waarbij elk neuron

Nadere informatie

De ziekte van Parkinson is een neurologische ziekte waarbij zenuwcellen in een specifiek deel van de

De ziekte van Parkinson is een neurologische ziekte waarbij zenuwcellen in een specifiek deel van de Rick Helmich Cerebral Reorganization in Parkinson s disease (proefschrift) Nederlandse Samenvatting De ziekte van Parkinson is een neurologische ziekte waarbij zenuwcellen in een specifiek deel van de

Nadere informatie

Methoden hersenonderzoek

Methoden hersenonderzoek Methoden hersenonderzoek Beschadigingen Meting van individuele neuronen Elektrische stimulatie Imaging technieken (Pet, fmri) EEG Psychofarmaca/drugs TMS Localisatie Voorbeeld: Het brein van Broca s patient

Nadere informatie

Gedragsneurowetensc happen II

Gedragsneurowetensc happen II Gedragsneurowetensc happen II Samenvatting Carlson Hoofdstuk: beweging 2. Controle van beweging door de hersenen De hersenen en het ruggenmerg bevatten meerdere verschillende motorische systemen, die elk

Nadere informatie

H8: motorische cellen

H8: motorische cellen H8: motorische cellen Reflexbogen Elke gedraging = gevolg van gecoördineerde spierbewegingen = samentrekking (contractie) van skeletspieren is een respons van een prikkel die verwerkt wordt in het centrale

Nadere informatie

1. Welke rol heeft Cajal gespeeld in de geschiedenis van de Neurowetenschappen?

1. Welke rol heeft Cajal gespeeld in de geschiedenis van de Neurowetenschappen? Tentamen Neurobiologie 29 juni 2007 9.00 12.00 hr Naam: Student nr: Het tentamen bestaat uit 28 korte vragen. Het is de bedoeling dat u de vragen beantwoordt in de daarvoor gereserveerde ruimte tussen

Nadere informatie

De Hersenen. Historisch Overzicht. Inhoud college de Hersenen WAT IS DE BIJDRAGE VAN 'ONDERWERP X' AAN KUNSTMATIGE INTELLIGENTIE?

De Hersenen. Historisch Overzicht. Inhoud college de Hersenen WAT IS DE BIJDRAGE VAN 'ONDERWERP X' AAN KUNSTMATIGE INTELLIGENTIE? De Hersenen Oriëntatie, september 2002 Esther Wiersinga-Post Inhoud college de Hersenen historisch overzicht (ideeën vanaf 1800) van de video PAUZE neurofysiologie - opbouw van neuronen - actie potentialen

Nadere informatie

Aandacht, controle & motoriek Tentamen 2011

Aandacht, controle & motoriek Tentamen 2011 Aandacht, controle & motoriek Tentamen 2011 Door psychobio.nl SAMENVATTING 30 meerkeuzevragen, 3 open vragen en 1 bonusvraag Vraag 1. Selectieve aandacht (of top-down aandacht) heeft een paar eigenschappen:

Nadere informatie

A Rewarding View on the Mouse Visual Cortex. Effects of Associative Learning and Cortical State on Early Visual Processing in the Brain P.M.

A Rewarding View on the Mouse Visual Cortex. Effects of Associative Learning and Cortical State on Early Visual Processing in the Brain P.M. A Rewarding View on the Mouse Visual Cortex. Effects of Associative Learning and Cortical State on Early Visual Processing in the Brain P.M. Goltstein Proefschrift samenvatting in het Nederlands. Geschreven

Nadere informatie

De grijze massa tussen je oren

De grijze massa tussen je oren De grijze massa tussen je oren Centraal zenuwstelsel: Functies bepaald door de interacties tussen gebieden Koppelen van structuur aan rol in gedrag Dierexperimenten Humaan: Spontane en chirurgische lesies

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Introductie Hersenen sturen onze bewegingen aan. De aansturing van een spier tijdens een beweging verloopt via de motorische gebieden in onze hersenen (primaire motorcortex en secundaire motorgebieden)

Nadere informatie

Chapter 13. Nederlandse samenvatting. A.R.E. Potgieser

Chapter 13. Nederlandse samenvatting. A.R.E. Potgieser Chapter 13 Nederlandse samenvatting A.R.E. Potgieser Chapter 13 Nederlandse samenvatting Hoofdstuk 1 is een algemene introductie over de premotor cortex met een focus op betrokkenheid van deze gebieden

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING Wat verandert er in het zenuwstelsel als een dier iets leert? Hoe worden herinneringen opgeslagen in de hersenen? Hieraan ten grondslag ligt het vermogen van het zenuwstelsel om

Nadere informatie

Neuropathologie van de. Ziekte van Parkinson

Neuropathologie van de. Ziekte van Parkinson Neuropathologie van de Ziekte van Parkinson De progressie van Lewy inclusies vanaf de nervus vagus tot aan de cerebrale cortex Auteur S.H. Uysal Begeleider Dr. E.R. Volkerts Afstudeeropdracht Bachelor

Nadere informatie

Gedragsneurowetenschappen deel 2. Dit deel gaat over systems neuroscience; gedrag en werking zenuwstelsel. figuren goed kennen met functie!

Gedragsneurowetenschappen deel 2. Dit deel gaat over systems neuroscience; gedrag en werking zenuwstelsel. figuren goed kennen met functie! Gedragsneurowetenschappen deel 2 1. Inleiding Dit deel gaat over systems neuroscience; gedrag en werking zenuwstelsel. figuren goed kennen met functie! 1.1 macroscopische structuur/anatomie van het zenuwstelsel

Nadere informatie

3. Van welke structuren is het het meest waarschijnlijk dat je ze bij een rat in één (rechte) coronale doorsnede vindt?

3. Van welke structuren is het het meest waarschijnlijk dat je ze bij een rat in één (rechte) coronale doorsnede vindt? Vragen neuroanatomie en neurotransmissie 1. Gegeven zijn de volgende stellingen: I. De globus pallidus ontwikkelt zich uit het telencephalon II. De substantia nigra vindt zijn oorsprong in het mesencephalon

Nadere informatie

Hoofdstuk 7: Emotie 1. INLEIDING

Hoofdstuk 7: Emotie 1. INLEIDING Hoofdstuk 7: Emotie 1. INLEIDING Ekman: 6 primaire emoties: Angst Blijdschap Weerzin Verrassing Droefnis Woede Damasio: primaire emoties + achtergrondemoties + sociale emoties Achtergrondemoties o verwijst

Nadere informatie

Het brein maakt deel uit van een groter geheel, het zenuwstelsel. Schematisch kan het zenuwstelsel als volgt in kaart worden gebracht:

Het brein maakt deel uit van een groter geheel, het zenuwstelsel. Schematisch kan het zenuwstelsel als volgt in kaart worden gebracht: Ons brein Het brein maakt deel uit van een groter geheel, het zenuwstelsel. Schematisch kan het zenuwstelsel als volgt in kaart worden gebracht: De hersenen zijn onderdeel van het zogenoemde centrale zenuwstelsel.

Nadere informatie

I. inleiding: bijzonderheden

I. inleiding: bijzonderheden Olfactie I. inleiding: bijzonderheden II. perceptie III. functionele anatomie IV. fysiologie: 1ste orde olfactieve receptor neuronen (ORNs) V. fysiologie: 2de orde bulbus olfactorius (B.O.) 11/6/2008 1

Nadere informatie

De hersenen. 1. Anatomie en ontwikkeling 2. De grote hersenen

De hersenen. 1. Anatomie en ontwikkeling 2. De grote hersenen LES 13 De hersenen 1. Anatomie en ontwikkeling 2. De grote hersenen NOTA BENE Moeilijk: Complexe anatomie Gezichtspunten: voor, achter, boven, onder, links, rechts Vele functies Bewust / onbewust autonoom

Nadere informatie

Breincentraal leren: van hersenonderzoek naar klaslokaal. Lucia M. Talamini UvA

Breincentraal leren: van hersenonderzoek naar klaslokaal. Lucia M. Talamini UvA Breincentraal leren: van hersenonderzoek naar klaslokaal Lucia M. Talamini UvA Onderwerpen 1. Intro Geheugen en het brein 2. Factoren die leren en geheugen bevorderen 3. Multimodaal leren 4. Aansluiten

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Samenvatting Nederlandse samenvatting Oorsuizen zit tussen de oren Tussen de oren Behalve fysiek tastbaar weefsel zoals bot, vloeistof en hersenen zit er veel meer tussen de oren, althans zo leert een

Nadere informatie

H5 Begrippenlijst Zenuwstelsel

H5 Begrippenlijst Zenuwstelsel H5 Begrippenlijst Zenuwstelsel acetylcholine Vaak voorkomende neurotransmitter, bindt aan receptoren en verandert de permeabiliteit van het postsynaptische membraan voor specifieke ionen. animatie synaps

Nadere informatie

De Ziekte van Huntington als hersenziekte

De Ziekte van Huntington als hersenziekte Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Beenmergtransplantatie bij de Ziekte van Huntington Beenmergtransplantaat

Nadere informatie

Ruggenmerg Hersenen. Hersenstam Cerebellum Diencephalon Telencephalon. Somatisch zenuwstelsel Autonoom zenuwstelsel

Ruggenmerg Hersenen. Hersenstam Cerebellum Diencephalon Telencephalon. Somatisch zenuwstelsel Autonoom zenuwstelsel HOOFDSTUK 2: BOUW VAN HET ZENUWSTELSEL Onderdelen van het zenuwstelsel Centraal zenuwstelsel Ruggenmerg Hersenen Hersenstam Cerebellum Diencephalon Telencephalon Medulla Pons Mesencephalo Perifeer zenuwstelsel

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22544 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22544 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/22544 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Speksnijder, Niels Title: Determinants of psychosis vulnerability : focus on MEF2

Nadere informatie

Het zenuwstelsel. Het zenuwstelsel bestaat uit het centrale zenuwstelsel (hersenen en ruggenmerg) en het perifere zenuwstelsel. Figuur 3.7 boek p. 68.

Het zenuwstelsel. Het zenuwstelsel bestaat uit het centrale zenuwstelsel (hersenen en ruggenmerg) en het perifere zenuwstelsel. Figuur 3.7 boek p. 68. 1 Elke gedachte/ gevoel/ actie komt op de één of andere manier door het zenuwstelsel. Ze kunnen niet voorkomen zonder het zenuwstelsel. is een complexe combinatie van cellen (functie: zorgen dat organismen

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/32213 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Schel, Margot Antoinette Title: Free won't : neurobiological bases of the development

Nadere informatie

18. Gegeven zijn de volgende uitspraken: I. Tyrosine is de precursor van serotonine II. Een overmaat aan serotonine kan leiden tot agressief gedrag.

18. Gegeven zijn de volgende uitspraken: I. Tyrosine is de precursor van serotonine II. Een overmaat aan serotonine kan leiden tot agressief gedrag. 1. Welke uitspraak is WAAR? a. Evertebraten hebben geen zenuwstelsel dat hun toelaat gecoördineerde bewegingen uit te voeren. b. Evertebraten hebben niet meer dan 10.000 zenuwcellen. c. Het telencephalon

Nadere informatie

H10: plastische cellen

H10: plastische cellen H10: plastische cellen Neuroplasticiteit: Ontwikkeling van het zenuwstelsel Beschadiging: ischemisch letsel (beroerte), lesie of traumatisch letsel, etc Informatie-opslag in de hersenen Ontwikkeling van

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting 207 Hoe handhaaf je jezelf in een sociale omgeving? Welke psychologische processen liggen hieraan ten grondslag? Welke delen van de hersenen zijn hierbij betrokken? En is zijn deze processen en/of hersengebieden

Nadere informatie

Doelgericht trainen van functionele stabiliteit

Doelgericht trainen van functionele stabiliteit Doelgericht trainen van functionele stabiliteit Een overzicht van de neurologische regelmechanismen Martin Moons Sportfysiotherapeut Samenvatting van de ochtendlezing en de workshops tijdens het MFT congres

Nadere informatie

Representatie van de akoestische wereld in de hersenen: normale en abnormale ontwikkeling van tonotopische mappen in het auditieve systeem

Representatie van de akoestische wereld in de hersenen: normale en abnormale ontwikkeling van tonotopische mappen in het auditieve systeem Representatie van de akoestische wereld in de hersenen: normale en abnormale ontwikkeling van tonotopische mappen in het auditieve systeem Robert V. Harrison 2nd Pediatric Conference Chicago 2001 Jojanneke

Nadere informatie

Beide helften van de hersenen zijn met elkaar verbonden door de hersenbalk. De hersenstam en de kleine hersenen omvatten de rest.

Beide helften van de hersenen zijn met elkaar verbonden door de hersenbalk. De hersenstam en de kleine hersenen omvatten de rest. Biologie SE4 Hoofdstuk 14 Paragraaf 1 Het zenuwstelsel kent twee delen: 1. Het centraal zenuwstelsel bevindt zich in het centrum van het lichaam en bestaat uit de neuronen van de hersenen en het ruggenmerg

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Het begrijpen van cognitieve heterogeniteit bijde ziekte van Parkinson: Een benadering met behulp van beeldvormend onderzoek De ziekte van Parkinson (ZvP) is een chronische, progressieve

Nadere informatie

Het volume lager zetten met dantroleen helpt ZvH muizen Calcium en neuronen calcium

Het volume lager zetten met dantroleen helpt ZvH muizen Calcium en neuronen calcium Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. Het volume lager zetten met dantroleen helpt ZvH muizen Dantroleen,

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Samenvatting NEDERLANDSE SAMENVATTING Het verwerken van visuele bewegingsinformatie is van levensbelang voor alle dieren die een visueel systeem bezitten. Alle visuele informatie,

Nadere informatie

Carol Dweck en andere knappe koppen

Carol Dweck en andere knappe koppen Carol Dweck en andere knappe koppen in de (plus)klas 2011 www.lesmateriaalvoorhoogbegaafden.com 2 http://hoogbegaafdheid.slo.nl/hoogbegaafdheid/ theorie/heller/ 3 http://www.youtube.com/watch?v=dg5lamqotok

Nadere informatie

Motoriek: van regelsystemen en anatomie tot behandelprincipes

Motoriek: van regelsystemen en anatomie tot behandelprincipes Motoriek: van regelsystemen en anatomie tot behandelprincipes Prof dr Gerard M Ribbers R o t t e r d a m N e u r o r e h a b i l i t a t i o n R e s e a r c h RoNeRes A computational model: reaching

Nadere informatie

Diagnostiek en behandeling apathie bij hersenschade: geen doorsnee kwestie!

Diagnostiek en behandeling apathie bij hersenschade: geen doorsnee kwestie! Diagnostiek en behandeling apathie bij hersenschade: geen doorsnee kwestie! agressie apathie Apathie? Sigmund Freud (1914, On Narcissism): We must recollect that all of our provisional ideas in psychology

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting 11 Chapter 11 Traumatisch hersenletsel is de meest voorkomende oorzaak van hersenletsel in onze samenleving. Naar schatting komt traumatisch hersenletsel jaarlijks voor in 235

Nadere informatie

H6: zintuigcellen. Zintuiglijke waarneming

H6: zintuigcellen. Zintuiglijke waarneming H6: zintuigcellen Zintuiglijke waarneming *Zintuiglijke waarneming / perceptie = proces dat instaat voor registratie van omgevingsprikkels verwerking interpretatie 4 types van zintuiglijke waarneming 1.

Nadere informatie

Cannabinoid Receptor Function in the Medial Prefrontal Cortex F.S. den Boon

Cannabinoid Receptor Function in the Medial Prefrontal Cortex F.S. den Boon Cannabinoid Receptor Function in the Medial Prefrontal Cortex F.S. den Boon Nederlandse samenvatting Het lichaamseigen cannabis-systeem, oftewel het endocannabinoïde systeem, is vernoemd naar de cannabis

Nadere informatie

Focus op aandacht! Aandacht en aandachtsstoornissen: de gedragsneurologische en neuropsychologische invalshoek

Focus op aandacht! Aandacht en aandachtsstoornissen: de gedragsneurologische en neuropsychologische invalshoek Focus op aandacht! Aandacht en aandachtsstoornissen: de gedragsneurologische en neuropsychologische invalshoek VWVJ-Symposium Leuven, 20-3-2015 Prof. Dr. Evert Thiery Universiteit Gent Disclosure belangen

Nadere informatie

Tentamen Neuroanatomie en Fysiologie 1008 mei 2007

Tentamen Neuroanatomie en Fysiologie 1008 mei 2007 Tentamen Neuroanatomie en Fysiologie 1008 mei 2007 1. De Nernst potentiaal vertegenwoordigt een evenwichtssituatie in de zenuwcel. Welk statement beschrijft deze situatie het beste? 1: De elektrische en

Nadere informatie

Zelfstudie: Hoofdstuk 2: Visuoperceptuele verwerking

Zelfstudie: Hoofdstuk 2: Visuoperceptuele verwerking Zelfstudie: Hoofdstuk 2: Visuoperceptuele verwerking 1. ANALYSE VAN VISUELE INFORMATIE: ROL VAN DE STRIAIRE CORTEX De retinale gangliale cellen encoderen info over: relatieve hoeveelheid licht die op de

Nadere informatie

Same m nva v tt t ing n

Same m nva v tt t ing n De ziekte van Parkinson (PD) is één van de belangrijkste chronische en progressieve neurodegeneratieve aandoeningen gekenmerkt door het verlies van dopaminerge neuronen in het bijzonder in de substantia

Nadere informatie

Ascending projections from spinal cord and brainstem to periaqueductal gray and thalamus Klop, Esther

Ascending projections from spinal cord and brainstem to periaqueductal gray and thalamus Klop, Esther University of Groningen Ascending projections from spinal cord and brainstem to periaqueductal gray and thalamus Klop, Esther IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's

Nadere informatie

Nederlandse Vertaling van Neuroscience for Dummies

Nederlandse Vertaling van Neuroscience for Dummies Nederlandse Vertaling van Neuroscience for Dummies Door: Mariëlle Grannetia Van Lennepweg 214 2041 LL Zandvoort mmgrannetia@gmail.com Tel: 06 41 21 12 95 Part 1: Introducing your nervous system (Introductie

Nadere informatie

De sociale voorkant van ons brein

De sociale voorkant van ons brein Hersenfeest 25 jaar ITON! De sociale voorkant van ons brein Lustrumcongres 23/11/2013 Aula VU Amsterdam Prof. Dr. Evert THIERY Universiteit Gent Nota ten behoeve van de lezer - Deze powerpoint mag enkel

Nadere informatie

H2 Bouw en functie. Alle neuronen hebben net als gewone cellen een gewone cellichaam.

H2 Bouw en functie. Alle neuronen hebben net als gewone cellen een gewone cellichaam. Soorten zenuw cellen Neuronen H2 Bouw en functie Alle neuronen hebben net als gewone cellen een gewone cellichaam. De informatie stroom kan maar in een richting vloeien, van dendriet naar het axon. Dendrieten

Nadere informatie

Hoofdstuk 9: Sleep and Biological Rhythms

Hoofdstuk 9: Sleep and Biological Rhythms Hoofdstuk 9: Sleep and Biological Rhythms 1. EEN FYSIOLOGISCHE EN GEDRAGSMATIGE BESCHRIJVING VAN SLAAP 1.1. Fasen van slaap Electromyogram (EMG): elektrisch potentiaal die opgenomen wordt van een elektrode

Nadere informatie

Waarom kijkt iedereen boos? Vergelijkend onderzoek van de hersenen van mensen met een depressie

Waarom kijkt iedereen boos? Vergelijkend onderzoek van de hersenen van mensen met een depressie Waarom kijkt iedereen boos? Vergelijkend onderzoek van de hersenen van mensen met een depressie Jojanneke is een studente van 24 jaar en kampt al een tijdje met depressieve klachten. Het valt haar huis-

Nadere informatie

Thema: hersenontwikkeling

Thema: hersenontwikkeling Thema: hersenontwikkeling stap 1: Ontwikkeling van de neurale buis Lengte: bv cortex, middenhersenen en hersenstam. Oppervlakte : bv visuele cortex, Diepte: verschillende lagen van een gebied Porblemen

Nadere informatie

Anatomie / fysiologie. Zenuwstelsel overzicht. Perifeer zenuwstelsel AFI1. Zenuwstelsel 1

Anatomie / fysiologie. Zenuwstelsel overzicht. Perifeer zenuwstelsel AFI1. Zenuwstelsel 1 Anatomie / fysiologie Zenuwstelsel 1 FHV2009 / Cxx56 1+2 / Anatomie & Fysiologie - Zenuwstelsel 1 1 Zenuwstelsel overzicht Encephalon = hersenen Spinalis = wervelkolom Medulla = merg perifeer centraal

Nadere informatie

Samenvatting in het Nederlands. Samenvatting

Samenvatting in het Nederlands. Samenvatting NL Samenvatting Samenvatting De lens in het oog projecteert de visuele wereld op het netvlies. Het netvlies is een uiterst complex zenuwnetwerk bestaande uit tenminste 5 hoofdceltypen (receptoren, horizontale

Nadere informatie

Neuropsychologie les 5 Objectherkenning

Neuropsychologie les 5 Objectherkenning Neuropsychologie les 5 Objectherkenning Slide 2: Licht valt op de retina en iets later heb je daar een levendige perceptie van. De hersenen zijn zeer efficiënt gestructureerd om een perceptie tot stand

Nadere informatie

Machinaal leren, neurale netwerken, en deep learning

Machinaal leren, neurale netwerken, en deep learning Machinaal leren, neurale netwerken, en deep learning Prof. dr. Tom Heskes KNAW-symposium Go en machinale intelligentie 11 oktober, 2016 Inhoud Inleiding - Supervised, reinforcement, unsupervised leren

Nadere informatie

De ziekte van Parkinson (ZvP) is een progressieve aandoening van de hersenen

De ziekte van Parkinson (ZvP) is een progressieve aandoening van de hersenen Samenvatting 125 126 SAMENVATTING De ziekte van Parkinson (ZvP) is een progressieve aandoening van de hersenen waarbij zenuwcellen in de middenhersenen, die de neurotransmitter dopamine produceren, afsterven.

Nadere informatie

Perceptie & Visueel Bewustzijn

Perceptie & Visueel Bewustzijn Perceptie & Visueel Bewustzijn 2008 & 2009 Deeltentamen 1: 40 Multiple choice vragen INSTRUCTIE MULTIPLE CHOICE Computerformuler zorgvuldig en volledig met potlood invullen Vul het versienummer en het

Nadere informatie

FUNCTIES. Mentale functies gerelateerd aan motoriek

FUNCTIES. Mentale functies gerelateerd aan motoriek Bijlage 5: overzicht functies en anatomische eigenschappen, activiteiten en participatie relevant bij ICF-classificatie casus motorisch probleem of stoornis Nederlandse vertaling van de International Classification

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Achtergrond Het risico op het ontwikkelen van een psychiatrische ziekte, zoals attention deficit hyperactivity disorder (ADHD), schizofrenie of verslaving, wordt voor een aanzienlijk deel bepaald door

Nadere informatie

Immuunreactie tegen virussen

Immuunreactie tegen virussen Samenvatting Gedurende de laatste eeuwen hebben wereldwijde uitbraken van virussen zoals pokken, influenza en HIV vele levens gekost. Echter, vooral in de westerse wereld zijn de hoge sterftecijfers en

Nadere informatie

Definitie. Terminologie. Neglect. Hersenfeest!! Aandacht voor Neglect

Definitie. Terminologie. Neglect. Hersenfeest!! Aandacht voor Neglect Hersenfeest!! Aandacht voor Neglect Paul de Kort Neuroloog St.Elisabeth ziekenhuis Tilburg Neglect Definitie Bij wie? Manifestaties? Hoe toon je neglect aan? Theoretische modellen? Anatomisch substraat?

Nadere informatie

Verschijnselen. Objectief. Casi. Dr. Ronny Boey

Verschijnselen. Objectief. Casi. Dr. Ronny Boey CIOOS Opleiding Specialisatie Stotteren 2012-13 Verschijnselen Dr. Ronny Boey 1 Objectief Diepgaande kennis over vloeiend spreken en stotteren verwerven op gebied van de fenomenen en processen. Dit is

Nadere informatie

Neurocognitive Processes and the Prediction of Addictive Behaviors in Late Adolescence O. Korucuoğlu

Neurocognitive Processes and the Prediction of Addictive Behaviors in Late Adolescence O. Korucuoğlu Neurocognitive Processes and the Prediction of Addictive Behaviors in Late Adolescence O. Korucuoğlu Nederlandse Samenvatting De adolescentie is levensfase waarin de neiging om nieuwe ervaringen op te

Nadere informatie

Nederlandse samenva ng

Nederlandse samenva ng Nederlandse samenva ng Vast In Een Cirkel: hersenscanonderzoek naar cognitieve controle in de obsessievecompulsieve stoornis. De obsessieve-compulsieve stoornis (OCD) is een invaliderend psychiatrisch

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Dit proefschrift behandelt moleculaire veranderingen die plaatsvinden in de hersenen van de rat na blootstelling aan morfine, een verslavende stof. Dit type onderzoek is zowel

Nadere informatie

Gedragsneurowetenschappen

Gedragsneurowetenschappen Hoofdstuk 2: Bouw van het zenuwstelsel Gedragsneurowetenschappen Andries Van Wesel (= auteursnaam: Andreas Vesalius) Wordt als een van de grootste anatomen beschouwd aller tijden Heeft precies beschrijvingen

Nadere informatie

1. De Nernst potentiaal vertegenwoordigt een evenwichtssituatie in de zenuwcel. Welk statement beschrijft deze situatie het beste? 1: De elektrische en de diffusiekrachten houden elkaar precies in evenwicht.

Nadere informatie

EEG EN SLAAP. Inleiding. I. Het EEG. I.1. Registratie van hersengolven. EEG en slaap

EEG EN SLAAP. Inleiding. I. Het EEG. I.1. Registratie van hersengolven. EEG en slaap 1 EEG EN SLAAP Inleiding Om effectief te overleven in zijn omgeving, moet een dier haar ritmes aanpassen aan die van de natuur. Het voornaamste periodische gedrag dat mensen (en dieren in het algemeen)

Nadere informatie

Hoofdstuk 3 hoofdstuk 4

Hoofdstuk 3 hoofdstuk 4 9Samenvatting Chapter 9 156 Samenvatting De ziekte van Parkinson is een veel voorkomende neurodegeneratieve aandoening, die vooral de oudere bevolking treft. Behandeling bestaat tot nu toe uit symptomatische

Nadere informatie

INTRODUCTIE STRESSHORMONEN

INTRODUCTIE STRESSHORMONEN 8 Samenvatting INTRODUCTIE Cocaïne behoort tot de stimulerende middelen; stoffen die energie en alertheid verhogen en een kortstondig goed gevoel of zelfs euforie geven. Herhaaldelijk gebruik van cocaïne

Nadere informatie

Classificatie van bewegingsstoornissen - Hyperkinesie : overmatige beweging - Hypokinesie : bewegingsarmoede

Classificatie van bewegingsstoornissen - Hyperkinesie : overmatige beweging - Hypokinesie : bewegingsarmoede Op stap met Monsieur Hulot. Dr. Erik Kegels Bewegingsstoornissen omvatten een groep verstoorde bewegingen als gevolg van een onwillekeurige of abnormaal optredende beweging. Tijdens deze training wordt

Nadere informatie

NEUROFEEDBACK. Ger Loots

NEUROFEEDBACK. Ger Loots NEUROFEEDBACK Ger Loots Netwerktheorie Theorie (Llinas, 2001) Gedistribueerde localisatie van functie Zelfregulatie (arousalregulatie) Juiste activiteit in situatie Underarousal Overarousal Instability

Nadere informatie

Structuur van een sarcomeer. H zone is waar de dunne filamenten niet zitten, op de zwart wit foto wijzen ze naar M lijn ipv H zone.

Structuur van een sarcomeer. H zone is waar de dunne filamenten niet zitten, op de zwart wit foto wijzen ze naar M lijn ipv H zone. Spierfysiologie 1,2&3 Structuur van een sarcomeer. H zone is waar de dunne filamenten niet zitten, op de zwart wit foto wijzen ze naar M lijn ipv H zone. ^Dwarsdoorsnede van een myofibril(serie van sarcomeren)

Nadere informatie

Samenvatting in het Nederlands

Samenvatting in het Nederlands Samenvatting in het Nederlands Algemeen Een goed functionerend zenuwstelsel is van essentieel belang voor ons dagelijkse, bewuste en onbewuste handelen en denken. Het functioneren van het zenuwstelsel

Nadere informatie

Gevorderde MS & Spasticiteit. Gevorderde MS & Spasticiteit. Spasticiteit [Lance] MS en spasticiteit. MS en spasticiteit. 17.000 MS patiënten/nederland

Gevorderde MS & Spasticiteit. Gevorderde MS & Spasticiteit. Spasticiteit [Lance] MS en spasticiteit. MS en spasticiteit. 17.000 MS patiënten/nederland Gevorderde MS & Spasticiteit Disclosure belangen sprekers (Potentiële) belangenverstrengeling : geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven : geen Ar Henning, fysiotherapeut Johan Koops,

Nadere informatie

Samenvatting. Waarom bewegen we op de manier waarop we bewegen?

Samenvatting. Waarom bewegen we op de manier waarop we bewegen? amenvatting 112 Dit proefschrift gaat over bewegingen en de manier waarop deze gecodeerd zijn in het brein. De bewegingen die we bekeken hebben zijn natuurlijke armbewegingen naar specifieke doelen. Ondanks

Nadere informatie

Samenvatting voor de niet-ingewijde

Samenvatting voor de niet-ingewijde Samenvatting voor de niet-ingewijde A c h t e rg rond en doel van het onderz o e k Al heel vroeg in de ontwikkeling zijn bij een embryo de eerste bewegingen zichtbaar, bij het menselijk embryo al vanaf

Nadere informatie

ADHD = medicatie? Inhoud. 1. Wat is ADHD? Lezing voor 40 jaar Centrum voor Ambulante Revalidatie Ter Kouter op 21/10/2011

ADHD = medicatie? Inhoud. 1. Wat is ADHD? Lezing voor 40 jaar Centrum voor Ambulante Revalidatie Ter Kouter op 21/10/2011 Inhoud ADHD = medicatie? Dr. Myriam De Roo, kinder- en jeugdpsychiater 1. Wat is ADHD Plaats van het anatomisch letsel Fysiologische moeilijkheid Impact van ADHD. Wat is er aan te doen? Uitleg Multidisciplinaire

Nadere informatie

WERKING VAN HET ZENUWSTELSEL

WERKING VAN HET ZENUWSTELSEL WERKING VAN HET ZENUWSTELSEL Om de werking van psychopharmaca, de pharmaca die op onze hersenen inwerken en daarmee onze geest beïnvloeden, te begrijpen is enig inzicht in de werking en de bouw van hersenen

Nadere informatie

Neuropsychologie Boeksamenvatting - Fundamentals of Human Neuropsychology; Kolb & Whishaw; 7th edition; 2015

Neuropsychologie Boeksamenvatting - Fundamentals of Human Neuropsychology; Kolb & Whishaw; 7th edition; 2015 AthenaSummary Vrije Universiteit Amsterdam Faculteit der Gedrags- en Bewegingswetenschappen Bachelorjaar 2 Neuropsychologie Boeksamenvatting - Fundamentals of Human Neuropsychology; Kolb & Whishaw; 7th

Nadere informatie

Dit zijn voorbeelden van examenvragen, gekopieerd van de examens van voorgaande jaren.

Dit zijn voorbeelden van examenvragen, gekopieerd van de examens van voorgaande jaren. Dit zijn voorbeelden van examenvragen, gekopieerd van de examens van voorgaande jaren. Inleiding tot de gedragsneurowetenschappen, d.d. 08-09-09 Studentennummer: 1. Het neuraal substraat voor selectieve

Nadere informatie

PD MSA PSP CBD VPD LBD + + + + + +

PD MSA PSP CBD VPD LBD + + + + + + Hypokinetisch rigide syndroom Asymmetrie Rusttremor Reactie op L-Dopa: vroeg Laat Loopstoornissen (vroeg) Vallen (vroeg) autonoom(vroeg) cerebellair Stridor (diproportionele) antecollis Babinski's dysarthrie

Nadere informatie

Dutch Summary DUTCH SUMMARY

Dutch Summary DUTCH SUMMARY DUTCH SUMMARY Ieder organisme is uitgerust met een aangeboren systeem dat adaptief om moet kunnen gaan met situaties die onze fysieke en psychologische gesteldheid bedreigen. Zulke situaties worden ook

Nadere informatie

Voel jij wat ik bedoel? www.psysense.be 17/5/2008

Voel jij wat ik bedoel? www.psysense.be 17/5/2008 Voel jij wat ik bedoel? www.psysense.be 17/5/2008 Gevoel en emoties / definitie Emoties: in biologische zin: affectieve reacties. Prikkeling van dit systeem geeft aanleiding tot allerlei lichamelijke reacties.

Nadere informatie

HET NEUROLOGISCH ONDERZOEK IN DE HUISARTSPRAKTIJK

HET NEUROLOGISCH ONDERZOEK IN DE HUISARTSPRAKTIJK 1 Dr. Erik Kegels Centrum Huisartsgeneeskunde Antwerpen HET NEUROLOGISCH ONDERZOEK IN DE HUISARTSPRAKTIJK Neurologisch onderzoek 2 Doelstellingen voorstelling van het basis neurologisch onderzoek.. correct

Nadere informatie

Hoofdstuk 3: Aandacht

Hoofdstuk 3: Aandacht 1. SELECTIEVE AANDACHT Selectieve aandacht verdeelde aandacht Selectieve aandacht: verwijst naar selectie van bepaalde stimuli voor verdere cognitieve verwerking. Verdeelde aandacht: de aandacht die globaal

Nadere informatie

De rol van het CZS bij bewegen

De rol van het CZS bij bewegen De rol van het CZS bij bewegen Het centraal zenuw stelsel (CZS) bestaat uit het ruggenmerg en de hersenen. De hersenen bestaan uit zo n 100 miljard zenuwcellen, neuronen genoemd, en triljoenen ondersteunende

Nadere informatie

Neuronal control of micturition Kuipers, Rutger

Neuronal control of micturition Kuipers, Rutger Neuronal control of micturition Kuipers, Rutger IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from it. Please check the document version below.

Nadere informatie

Neuroprotection in Parkinson s disease: modafinil and 9 -tetrahydrocannabinol- Sanneke van Vliet Nederlandse samenvatting

Neuroprotection in Parkinson s disease: modafinil and 9 -tetrahydrocannabinol- Sanneke van Vliet Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 158 Ziekte van Parkinson De ziekte van Parkinson is een progressieve neurodegeneratieve ziekte, die vooral gekenmerkt wordt door verstoring van de motoriek. De drie belangrijkste

Nadere informatie

Ziekte van Parkinson. 'shaking palsy' ofwel 'schudverlamming

Ziekte van Parkinson. 'shaking palsy' ofwel 'schudverlamming Ziekte van Parkinson 'shaking palsy' ofwel 'schudverlamming Aantal patienten Naar schatting zijn er op dit moment tussen de 40.000 en 45.000 mensen in Nederland die aan de ziekte van Parkinson lijden.

Nadere informatie

VESTIBULAIR SYSTEEM. Inleiding. I. Vestibulair labyrint. Vestibulair systeem

VESTIBULAIR SYSTEEM. Inleiding. I. Vestibulair labyrint. Vestibulair systeem 1 VESTIBULAIR SYSTEEM Inleiding Naast een auditieve functie vervult ons oor ook de evenwichtsfunctie van ons lichaam. Evenwicht is iets waar we zelfs nooit bij stilstaan, tenzij het misloopt. Het is een

Nadere informatie

Examen Medische Vakken

Examen Medische Vakken Examen Medische Vakken Neurologie, psychiatrie, dermatologie AGN 4e jaar, cohort 07-11 1. Het aantal paren hersenzenuwen is a. 4 b. 12 c. 6 d. 8 2. Met het begrip Centraal Motorisch Neuron (CMN) wordt

Nadere informatie