Gjallar (jachthoorn) is de hoorn

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Gjallar (jachthoorn) is de hoorn"

Transcriptie

1 Draaistroomdispuut Waldur Den Dolech 2, IM 1.06 Postbus MB Eindhoven Telefoon: Fax: Gjallar (jachthoorn) is de hoorn gedragen door Heimdall, de wachter van de Noorse goden. Met een zachte toon kondigt Heimdall de komst van de goden aan, maar in tijden van gevaar klinken krachtigere tonen. Een groot verlies Inhoudsopgave: De symposium commissie, Bart, Michel en Dirk Van de voorzitter...1 Excursie Amercentrale...3 Symposium HTSC cable is cool...5 In Memoriam: Professor Vandenput...7 Begunstigersdag...8 Op vrijdag 11 januari j.l. is prof. Vandenput na een kort ziekbed veel te jong overleden. Woorden schieten ons te kort om onze dankbaarheid te verwoorden voor alles wat hij voor ons dispuut gedaan heeft. Het hoogtepunt was de herstart in Hiervoor heeft hij het erelidmaatschap gekregen. We zullen hem missen. Verder staan in deze Gjallar enkele verslagen van de aqctiviteiten die het afgelopen jaar plaats gevonden hebben. Het heeft echter even op zich laten wachten dat U deze Gjallar in ontvangst mocht nemen. De reden hiervoor is simpel doch spijtig. De redactie heeft lange tijd moeten wachten op kopij en was door onderbezetting niet in staat om de Gjallar sneller af te krijgen. Ik wil dus een ieder oproepen die een paar uur per jaar over heeft om die te steken in het mooie dispuut Waldur. Want ook voor de komende tijd staan er leuke activiteiten op stapel. Een excursie naar Eneco, Shell en een meerdaagse excursie naar Duitsland! Houd je mail en de website dus goed in de gaten! Veel leesplezier! Teun Oome

2 Wij zijn TenneT Nederland kan geen moment zonder spanning. Dat valt of staat met een optimale elektriciteitsvoorziening. Als daaraan iets mankeert, staat de hele samenleving stil. Het is dus van belang dat we blind kunnen vertrouwen op de levering van elektriciteit. In de complexe, zich liberaliserende energiemarkt is TenneT de onafhankelijke en stabiele factor. Wij zijn als beheerder van het landelijk hoogspanningsnet verantwoordelijk voor de balans tussen vraag en aanbod van elektriciteit en bewaken het elektriciteitssysteem in Nederland. Maar ook op de internationale energiemarkt speelt TenneT een rol en werken we samen met de omringende TSO's aan een sterke Noordwest-Europese markt. We bouwen nieuwe verbindingen met het buitenland, zoals de NorNed-kabel naar Noorwegen en de BritNed-kabel naar Engeland. Nationaal bouwen we momenteel aan één landelijk transportnet, dat de ruggengraat vormt van de Nederlandse elektriciteitsvoorziening. Ben jij een enthousiaste, flexibele student die zich wil ontwikkelen in een groeiend bedrijf in een dynamische energiesector? Kijk dan op voor de mogelijkheden. Van stage tot vaste baan. Vol energie voor iedereen

3 Excursie Amercentrale Op woensdag 31 oktober vond de eerste excursie van het nieuwe collegejaar plaats. En wat voor één! Een groep van ruim 15 Waldur leden vertrok, voortgestuwd door een totaalvermogen van een goede 150kW, richting Geertruidenberg om daar eens te gaan bekijken waar onze elektrische energie ook alweer vandaan komt. Al ruim vanaf de snelweg kunnen we Amercentrale met haar schoorstenen en forse koeltoren zien liggen. Voor velen wekt het dan ook enige verbazing als we vlak voor de centrale ineens afslaan en, naar het schijnt, een weiland inrijden. Als snel is echter duidelijk dat we eerst langsgaan bij het onderstation van TenneT, dat, niet geheel onbegrijpelijk, op enige afstand van de bewoonde wereld is te vinden. Hier aangekomen worden we begroet door een doordringende brom van 50Hz-brom en twee medewerkers van Tennet. Uitleg bij het onderstation van TenneT Eenmaal binnen in het hoofdgebouw krijgen we de verplichte veiligheidsinstructie en, veel interessanter, koffie. Het controle- en bedieningspaneel dat in dit gebouw te vinden is, lijkt zo uit een jaren 50 Bondfilm te stammen, de heren van TenneT verzekeren ons echter dat alles nog werkt en verzoeken ons dan ook vriendelijk overal met onze handen vanaf te blijven. Hoewel dit paneel normaal gesproken eigenlijk niet meer wordt gebruikt, is het mogelijk om in noodgevallen of bij onderhoud alle componenten in het veld met de hand te schakelen en op die manier alle instructies die vanuit het bedrijfsvoeringcentrum in Arnhem worden gegeven te overrulen. Wel zo handig wanneer je net buiten op een trapje een scheider aan het vervangen bent. Nadat iedereen van een helm was voorzien, werd het tijd om buiten te gaan kijken. Op het eerste gezicht leek het hier een behoorlijke chaos te zijn van draden, rails, isolatoren en allerlei componenten om de hele handel aan elkaar te knopen. Op dit onderstation komt namelijk nogal wat binnen: 150kV vanuit Borselle, Zandvliet en vanuit de Amercentrale. Daarnaast maak dit onderstation ook nog even deel uit van de 380kV ring en Nederland en kent van hier uit connecties richting Eindhoven en Krimpen. Deze ring kan hier trouwens ook fysiek worden onderbroken. Tijdens onze wandeling bleek gaandeweg toch wel dat er structuur in zo n veld zit. Vooraan bevonden zich een zestal transformatoren, enkelfasig in dit geval, die, niet geheel verassend voor een verbinding tussen de 150 en 380kV spanning zorgen. Naast deze bakbeesten van elk een aantal meters hoog is ook nog eens een spoel geplaatst van 50MVAr, voor blindvermogencompensatie. Achter dit geweld bevindt zich, uitgestrekt over de gehele breedte van het terrein, een tweetal 150kV rails. Aangezien de spanning in dit deel lager is, kan alles ook net even wat compacter worden opgezet als in het 380kV gedeelte. Via scheiders en vermogensschakelaars kunnen alle velden hier op vrijwel iedere gewenste manier aan elkaar worden geknoopt. Al met al zit zo n onderstation eigenlijk dus best wel logisch in elkaar. Na een bedankje werd het tijd om door te gaan naar de Amercentrale. Hier begonnen we meteen goed met een lunch, die genuttigd kon worden tijdens een presentatie over de organisatie Essent en een tweetal presentaties over het Management Trainee programma en het Technisch Trainee programma van Essent. Allemaal uitermate interessant natuurlijk, maar gelukkig was het hierna weer tijd waarvoor we echt kwamen: de centrale. Na kort te hebben doorgenomen wat er allemaal op het terrein plaatsvindt, werd het tijd om dit alles met eigen ogen te aanschouwen. Natuurlijk eerst weer de verplichte veiligheidsinstructie, helm en deze keer ook veiligheidschoenen, een bril en een ontvanger om de gids te kunnen verstaan. Eenmaal buiten gekomen moest er natuurlijk een foto worden genomen van dit bont getooide gezelschap met de centrale Amer 9 op de achtergrond. Dit was meteen waarschijnlijk ook de laatste mogelijkheid, aangezien volgend jaar op deze plek wordt begonnen met de bouw van een nieuwe unit. De Amer 10, die hier zal verrijzen, wordt een multi fuel centrale, die tot 30% biomassa bij kan stoken en tot 800MW kan produceren. Maar ook dit is natuurlijk nog toekomstmuziek. Tijd dus om echt eens wat te gaan bekijken. Speciaal voor ons was geregeld dat we de machinetransformator konden bekijken. Leuk, nog een transformator, die hebben we net al zes gezien, dacht ik nog. Het bleek hier echter te gaan om één driefasige transformator van 780MVA, die de spanning van de machine naar 150kV transformeert, en hiermee aansluiting verschaft op het eerder bezochte onderstation. Niet alleen had deze daardoor net even wat meer power, maar is ook nog eens tweemaal zo groot en staat ook nog eens binnen, in een gebouw van beton. De brom die op het onderstation al zeer goed hoorbaar was, Samen op de foto voor de Amercentrale (met helm natuurlijk) 3

4 was hier dan ook door je hele lichaam te voelen, toch net even wat indrukwekkender dus. Hierna werd het tijd om het gebouw van de centrale zelf binnen te gaan. Hier werd eerst kort de schakelruimte voor het gebouw zelf bezocht. Net zoals iedere grote fabriek heeft de centrale deze namelijk ook een. Overigens is de centrale zelf een van haar grootste afnemers! Na een aantal trappen stonden we in de controlekamer. Hier bevind zich een groot bord waarop alle procestoestanden kunnen worden afgelezen. Ook zijn er natuurlijk de nodige monitoren waarop dit kan gebeuren en waarmee alles in de centrale desgewenst manueel kan worden bediend. Ook nu ging de vergelijking met een Bondfilm weer op, ditmaal niet door de klassieke uitstraling van het geheel, maar doordat er sprake was van vrijwel alleen maar rood knipperende lampjes over het gehele paneel. Tijdens ons bezoek was de centrale namelijk buiten gebruik, omdat een hogedrukpijp in de ketel was gebarsten. Aangezien de ketel totaal 400 km aan buizen herbergt, die worden blootgesteld aan temperaturen van ruim 1100 graden en een druk tot 250 bar, kan zoiets natuurlijk een keer gebeuren. Omdat hier verder niet veel te zien was, gingen we maar snel door om de machinerie te bekijken. We begonnen in een forse hal waar in een relatief kleine ruimte de stoomturbines en de generator lagen opgesteld. Aan één lange as liggen hier een aantal turbines, waar de stoom in serie doorheen loopt voor een beter rendement en hieraan gekoppeld de generator. Normaal gesproken draait dit geheel met 3000 rpm rond, wat dus resulteert in een 50 Hz spanning. Nu ging dit met slechts een paar omwentelingen per minuut en wel door aandrijving vanuit de generator, om er voor te zorgen dat de as niet kromtrekt. Niet erg spectaculair dus. Door dan maar richting ketel. Een behoorlijk imposant ding van 83m hoog. Wel is deze vrij moeilijk te zien omdat deze wordt omringd door buizen voor de toevoer van een mengsel van lucht en kolenstof en de aanvoer van water of het transport van stoom. Vlak naast deze ketel staan een aantal molens die kolen vermalen tot stof, wat door de aangevoerde lucht wordt meegenomen. Indien gewenst kunnen ze ook worden gebruikt voor het vermalen van allerlei soorten biomassa, wat dan ook gebeurt. We vervolgen onze wandeling naar buiten, waar we een blik kunnen werpen op de immense schoorsteen. Hier is men toevallig ook bezig met de bouw van een DeNOx installatie. Tot op heden werd de uitstoot van stikstofoxiden beperkt middels een katalysator, om dit te verbeteren wordt echter een actieve installatie gebouwd die gebruik maakt van ammonia. Ook worden rookgassen middels een elektrostatische afvanger gefilterd van vliegas en wordt de zwaveluitstoot drastisch gereduceerd door middel van spoeling met kalkwater, waarbij gips ontstaat. Al deze nabehandeling heeft overigens wel tot gevolg dat een immense ventilator nodig is om de uitlaatgassen uiteindelijk de schoorsteen uit te krijgen. We besluiten onze trip over het terrein langs de haven, waar een dagelijkse aanvoer van steenkool plaatsvindt, die vervolgens volledig automatisch naar de centrales wordt geleid. Nadat we weer terug zijn, volgt uiteraard een bedankje, waarop ons gezelschap, wat later dan gepland, aan de terugreis naar Eindhoven kan beginnen. Jeroen Waarma ELECTRICITEIT ZIT IN ONS BLOED... Mastervolt is een premium merk voor elektrische systemen en componenten Compact, lichtgewicht en stil Ultiem veilig en betrouwbaar Gemaakt voor maximale capaciteit Bedieningsgemak Uitgebreide monitoring functies Eenvoudig te installeren Wereldwijde garantie en service

5 Symposium HTSC cable is cool Het begon allemaal ruim een jaar geleden toen Inge en Jan manschappen zochten die de organisatie van een aankomend symposium op zich wilden nemen. Met het overgebleven groepje van slechts drie geïnteresseerden, was contact opgenomen met de B1 divisie van Cigré. De samenwerking met Thor voor symposium HVDC was Cigré dusdanig goed bevallen dat ze ook met Waldur een vervolg wilden organiseren. Na de eerste meetings lagen er al snel een voorlopig programma en verspreid over verschillende onderwerpen een aantal potentiële sprekers op tafel. Onder het motto: Beter goed gejat dan slecht verzonnen, hebben we Inge bereid gevonden om de beschikbare documentatie van het HVDC symposium ter beschikking te stellen. Dit was een meer dan welkome verlichting op de lasten die we als driekoppige organisatie op ons hadden genomen. Enkele valkuilen die bij het uitvinden van het wiel om de hoek komen kijken, hebben we op die manier mooi kunnen omzeilen. Terugkijkend op de vergaderingen moet ik ook concluderen dat het de besluitvorming erg efficiënt verliep door de beschikbare voorkennis. In de aanloop naar de dag zelf valt lastig te ontsnappen aan de last minute stress die ondanks alle voorbereidingswerkzaamheden toch optreed voornamelijk door last minute afmeldingen en een geopperd idee om uitrijdkaarten te verschaffen. De reeds ingecalculeerde zaken als badges maken, apparatuur testen, controleren of alle gemaakte afspraken nageleefd worden etc. hadden de agenda toch al redelijk goed gevuld. Op dinsdagochtend konden we gelukkig zonder noemenswaardige problemen van start. Voor het brede programma dat gedurende de dag aan bod is gekomen is een woord van dank jegens Cigré zeker op zijn plaats. Voor een breed publiek zijn interessante lezingen aan bod gekomen. Zeker voor het publiek zonder uitgebreide voorkennis over supergeleiding zijn de eerste twee lezingen volgend op de opening erg nuttig geweest. Na het aan bod komen van de geschiedenis en verschillende basisprincipes, is het onderwerp meer toegespitst op de toepassingen in de energietechniek. Vragen die in de paneldiscussie naar voren kwamen waren bijvoorbeeld: Kip-ei probleem wie investeert en draagt risico en wie plukt de vruchten? Heeft Tennet als netbeheerder niet de verantwoordelijkheid om pilotprojecten te initiëren zodat geïnteresseerden mee kunnen liften op de opgedane kennis en ervaring? Tijdens HVDC werd deze techniek gepresenteerd als de techniek van de toekomst, en vandaag HTSC. Zijn ze elkaars concurrent of compliment? Hoe ziet de nabije toekomst eruit? Van een professioneel panel vallen bij dirty questions natuurlijk politiek correcte antwoorden te verwachten, of onder de Alle aanwezigen in de blauwe zaal noemer confidential het antwoord te ontwijken. Voor zover ik meegekregen heb is het niemand gelukt om iemand buiten zijn boekje te laten treden. Tot slot zijn de dagmoderator Wim Boone en de verschillende sprekers bedankt met een bak bier en het inmiddels legendarische flesje citroensap. Na de borrel uiteraard netjes in stijl uit eten met Cigre en Sprekers in de University Club, waar de informele gesprekken al snel los kwamen. Verhouding studenten/industrie/wetenschap lag duidelijk anders. Vergeleken met vorige symposia waren studenten duidelijk ondervertegenwoordigd. Wellicht dat het te maken heeft gehad met de timing temidden van de lustrumactiviteiten van Thor. Alle feedback die ons verder ter oren is gekomen was bijna unaniem en zeer positief. Zowel voor de TU/e, Thor, Waldur en last but not least Cigré s B1 zal dit symposium als een succes te boek gaan. De bestaande voedingsbodem heeft weinig in hoeven te boeten aan vruchtbaarheid door deze oogst; op naar het volgende succes! Binnen de symposiumcommissie is er een duidelijk verschil in hoeveelheid verzet werk ontstaan. Dirk Schoenmakers moet voor zijn zeker dubbele inzet nog even in t zonnetje gezet worden. Als secretaris heeft hij echt zijn sporen verdiend. Daarom reikt de rest van de commissie (Bart Simons en Michel van Eerd) bij dezen de communicatieaward aan je uit. Petje af voor je en telefoon waterval! Mochten er studenten zijn die zich geroepen voelen om zich voor een volgend symposium in te zetten, neem dan contact op met het bestuur. Zolang de ervaring van leden van de symposiumcommissie nog beschikbaar is binnen actieve leden van Waldur, is het mooi meeliften. Als er al iets jeukte, dan is dit de uitgesproken kans! Zo niet, kijk eens verder dan je neus lang is met een knipoog naar het CV waarmee je naar je eerste professionele werkgever stapt. Daarop is het zeker een plus! De sprekers beantwoorden de vragen van de toehoorders Michel van Eerd 5

6 Energy powers the world. Who manages the risks? In a global economy that demands maximum performance at minimum cost, producers of high and medium-voltage components are under pressure now more than ever before. Active as a testing institute for the Dutch electricity sector since 1927, KEMA has developed in the last few decades into a market-oriented concern with a global reach.the highvoltage and high-power labs in the Dutch city of Arnhem and in Chalfont, PA in the US are set up and equipped to conduct tests in compliance with the very latest international standards. KEMA's inspectors are also active on-site. For example, in the laboratories of manufacturers. They can be deployed for all quality reassurance activities during a product's life cycle, like assessing specifications, conducting quality audits, and to implement acceptance tests. State-ofthe-art remote diagnostic test systems are available to monitor the performance and to warn the owner before a failure may occur. KEMA's work is full of challenges furnished by our customers. And they know they can totally depend on the experience and personal input of our specialists anywhere in the world. KEMA combines almost eighty years of experience with a continuous interest in meeting today's demands while anticipating tomorrow's requirements. Visit Experience you can trust.

7 Zelf heb ik Professor Vandenput bijna vanaf zijn entree op de TU/e mogen meemaken. Mijn eerste kennismaking was op mijn eerste studiereis met Waldur naar Duitsland (o.a ABB en Siemens) in Hij is de nieuwe voorzitter van (toen nog) de leerstoel EMV, de opvolger van Prof Schot, een Belg!, werd mij door de oude garde verteld. Een statige, slanke man, strak in het pak, maar toch op zijn manier zeer bescheiden. Die eerste indruk zou later niet veel meer wijzigen. Twee jaar later toen ik zelf in het Waldur bestuur plaats nam had ik via Waldur meteen veel meer met hem te maken. Uiteraard bij het eerste kennismakingsrondje bij de (toen nog) drie voorzitters van de energie leerstoelen. Maar vooral ook doordat zijn vakgroep Waldur gastvrij van onderdak voorzag. Naast onderdak en koffie, kon Waldur gebruik maken van alle vakgroepsfaciliteiten, zoals telefoon, fax, kopieerapparaat en zelfs van de raad en daad van de vakgroepswalkure, in mijn tijd Joke Verhoef. Bij alle activiteiten van Waldur was er altijd de steun en support van Professor Vandenput. Bijvoorbeeld door een excursie te regelen, of door een lunch te forceren of gewoon door maar even binnen te lopen op een van de vele Waldurborrels in het Walhalla. Hij vond het zendingswerk van Waldur belangrijk, zeker in die tijd toen slapstroom, met name telecom en it, nog een zeer grote aantrekkingskracht had op studenten die nog niet beter wisten... Tijdens mijn afstudeertijd heb ik Prof Vandenput van dichterbij leren kennen als afstudeerprofessor. Ondanks zijn volle agenda was hij toch goed op de hoogte van het werk daar beneden. Hij vond het dan ook belangrijk dat een Ingenieur de stroom geroken en de spanning gevoeld had voordat hij de universiteit verliet. Simulatie is zinnig, maar de praktijk is vaak weerbarstiger. Dat wil echter niet zeggen dat hij hamerde op een wetenschappelijke aanpak met een goede en correcte theoretische onderbouwing. Zijn rode pen was dan ook berucht onder de studenten. Ieder afstudeerverslag werd door hem mee naar huis genomen en grondig van rood commentaar voorzien. Zoals het een Vlaming betaamt werd inverter verbeterd tot invertor, hoewel hij hier later toch iets milder in werd. Toen in 1997 bleek dat het Waldur niet gelukt was om een nieuw bestuur te vinden ging dat ook Professor Vandenput zeer aan z n hart. Hij was dan ook meteen bereid om plaats te nemen in de Herstart Commissie Waldur. Deze commissie zou gedurende maximaal 8 jaar het gedachtegoed van Waldur proberen te conserveren en indien mogelijk een nieuw bestuur te helpen bij de herstart. Voor deze herstart commissie maakte Prof Vandenput een aantal keren per jaar tijd in zijn agenda. Tevens was hij bijna altijd aanwezig bij de jaarlijkse begunstigersdagen. Na de geslaagde herstart van Waldur in 2002 werd In Memoriam Professor Vandenput Na een kort maar hevig ziekbed is Professor Vandenput op 11 januari j.l. overleden. Hiermee verliest het Draaistroomdispuut Waldur een markant en loyaal Erelid, dat de afgelopen 16 jaar veel voor Waldur heeft betekend. Begunstigersdag, Professor Vandenput tussen de mensen Professor Vandenput dan ook zeer terecht als erelid benoemd door het kersverse bestuur. Hoewel ik zelf nooit college van hem heb gehad, heb ik zijn colleges en studenten toch regelmatig van dichtbij meegemaakt tijdens gastcolleges, als spreker uit het bedrijfsleven. Zijn colleges waren altijd tot in de puntjes voorbereid en werden door de studenten zeer gewaardeerd. Niet voor niets heeft hij verschillende onderwijsprijzen ontvangen. Het was tekenend voor Prof Vandenput dat hij er op stond om na zo n gastcollege persoonlijk met hem te gaan lunchen in de University Club. Tijdens die lunches is me wel duidelijk geworden dat je als leerstoelhouder geen erebaantje hebt. Opdrogende geldstromen, personele strubbelingen, reorganisatie op reorganisatie. Je moet wel een zeer grote idealist zijn om je daar iedere keer weer helemaal voor te geven. Als ik hem daar wel eens naar vroeg, dan antwoordde hij steevast dat zijn mensen (van de vakgroep) en de studenten hem toch iedere keer weer motiveerden om door te gaan. Na mijn afstuderen in 1994 kwam ik Professor Vandenput nog regelmatig tegen via mijn werk bij allerhande projecten en onderzoekstrajecten. Altijd met volle overgave en volstrekt integer. Een belangrijk programma voor de vakgroep was het IOP EMVT van Economische Zaken, waar Professor Vandenput in de beoordelingscommissie zat. Vanuit de programma werden vele promovendi en postdocs gefinancierd, ook bij de leerstoel EPE. Een hoogtepunt vormde hierbij zeker het vliegende tapijt van Helm Janssen en Nelis van Lierop. Een opzienbarend onderzoeksproject wat op alle facetten voldeed aan de eisen van Professor Vandenput, inclusief alle denkbare praktische tegenslagen. Ik denk dan ook dat z n flessen champagne na de succesvolle lift-off hier zeker op z n plaats waren. De afgelopen maanden heb ik me zelf er al een aantal keer op betrapt dat ik zo graag even iets met Professor Vandenput had willen bespreken. Even kort ruggespraak houden over de gang van zaken of een probleem. Hiervoor was hij altijd bereikbaar voor een soms kritisch doch altijd subtiel antwoord. Ik zal het missen. Uiteraard zal dit nog vele malen sterker gelden voor z n familie, vrienden en de medewerkers van de leerstoel. Zelf ben ik erg blij om te horen dat de faculteit er in ieder geval voor gekozen heeft om voor EPE als groep een opvolger van Professor Vandenput te zoeken. Het zal voor z n opvolger nog een hele uitdaging worden om de succesvolle koers van de afgelopen jaren voor te zetten. Ik wens hem of haar hier veel in ieder geval heel veel succes toe. Een ding zeker: een goede basis is gelegd. Korneel Wijnands 7

8 Begunstigersdag 2007 Het begon vroeg in de ochtend van vrijdag 28 september, de begunstigersdag 2007 de dag waar vele Waldur begunstigers, EVTers en Walduriaanen naar uitkijken. Dit jaar een beetje later in het jaar dan gebruikelijk, maar daar was het programma zeker niet minder interessant door geworden. Rond de klok van negen kwamen we na een lange gezellige busreis met de gebruikelijke vlaai aan bij TenneT te Arnhem waar de groep uitgebreid werd met verschillende in Arnhem werkzame begunstigers. Na het tweede stukje vlaai en gezellig bij gekletst te hebben onder het genot van een kopje koffie stonden ons een drie tal presentaties en een bezoek aan het landelijk bedrijfsvoeringscentrum te wachten. Gaston beet de spits af met een presentatie over flow-based allocation waar het duidelijk werd dat de internationale energie stromen niet voor de hand liggen en tot slot kregen we nog een optimalisatie probleempje voorgeschoteld waardoor het college Impressie van een windmolen optimalisatie en lineair programmeren weer helemaal boven kwam. Alan Croes hield daarop een presentatie over de TSO van ons land TenneT genaamd. Deze presentatie ging naast over TenneT in het algemeen ook over de internationale ontwikkelingen van de energiemarkt en samenwerking tussen de verschillende TSO s in Europa en daar kan in de toekomst impliciete flow-based markt koppeling niet ontbreken. Na wat koffie en een paar heerlijke broodjes volgde de laatste presentatie van Hanriette over alle ins and outs van energy trading, beurs apen en wat nu een bullish en een bearish marked is, maar de conclusie was toch dat het allemaal een beetje koffie dik kijken is. Tot slot van het bezoek aan TenneT kregen we na een korte uitleg van het SCADA systeem wat TenneT hanteert een rondleiding door het landelijk besturingscentrum, de plaats waar alle energie stromen over het koppel en transportnet gereguleerd en gecontroleerd worden. Na het bezoek aan TenneT ging de nu veel grotere groep met de bus verder op weg naar Siemens in Zoetermeer. Aldaar werd na een korte introductie onder het genot van een kopje koffie en een inleidende presentatie over de energiebron van de toekomst de groep gesplitst voor een bezoek aan de windmolen die op het terrein staat. Deze 82m hogen molen heeft een tip hoogte van 122m en wekt bij windkracht 6 1.5MW aan energie op, goed voor zo n 1200 huishoudens. Na het beklimmen van de 377 treden kun je nog naduizelend van de wentel trap genieten van een prachtig uitzicht over de gehele regio, in de verte kon je zelfs het E gebouw van onze Delftse collega s zien. Na het bestuderen van de regio Zoetermeer een NS onderstation wat er in de buurt staat kwamen we terug voor een interactieve discussie over zonne-energie wat echt leuke en interessante discussies op riep maar wat wil je met een zaal vol elektrotechnisch ingenieurs. Van al dat discussiëren begon de maag een beetje te rommelen en werd het tijd om met de bus richting Bodegraven te rijden. Na enkele blikjes bier, een rond rit door het hele centrum van Bodegraven en de geniale opmerking van ik noem geen Iedereen luistert aandachtig naar de presentatie namen dat de trekpleister toch een soort nicotine kauwgom is voor alleenstaanden kwamen we aan bij het restaurant in het Bonte varken waar we onder het genot van een goed gesprek en enkele flessen bier genoten van een heerlijk buffet. Een waardige afsluiting van een leuke dag. Na een lange busreis kwamen we tegen eleven weer aan op de campus van de universiteit waar de begunstigersdag 2007 werd afgesloten met vele groeten en nog wat nagepraat. Actieve leden Waldur Bestuur Teun Oome Dirk Schoenmakers Jeroen Waarma -vacature- Excursiecommissie Teun Oome Koen Meessen Jeroen Grootens Roy Mennen Hans Roves Bart Simons Gjallarcommissie Dorota Pawelek Teun Oome Dirk Schoenmakers Bram Vonk Nilles Vrijsen Symposiumcommissie Dirk Schoenmakers Michel van Eerd Bart Simons Colofon Nummer 1 Jaargang 5 (editie 13) Redactie: Dorota Pawelek, Teun Oome, Dirk Schoenmakers, Bram Vonk, Nilles Vrijsen Oplage: 180 f/c print, 180 digitaal Jan Schellekens 8

Stagedag Christiaan Huygens College, Eindhoven Natuurwetenschappelijk onderzoek 1, dd. 8 april 2008

Stagedag Christiaan Huygens College, Eindhoven Natuurwetenschappelijk onderzoek 1, dd. 8 april 2008 Stagedag Christiaan Huygens College, Eindhoven Natuurwetenschappelijk onderzoek 1, dd. 8 april 2008 Plan: Bij het Christiaan Huygens College mogen 4-VWO leerlingen een aantal dagen meelopen bij een bedrijf

Nadere informatie

Extreem veilig Het product Our product Voordeel Advantage Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock

Extreem veilig Het product Our product Voordeel Advantage Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Extreem veilig Het product Alle koppeling zijn speciaal ontworpen en vervaardigd uit hoogwaardig RVS 316L en uitgevoerd met hoogwaardige pakkingen. Op alle koppelingen zorgt het gepatenteerde veiligheid

Nadere informatie

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman Suzanne Peters Blijf bij me! liefdesroman Hoofdstuk 1 Katja belde aan bij het huis. Ze vond het toch wel erg spannend. Het was de tweede keer dat ze op visite ging bij de hondenfokker en deze keer zou

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

20 Transportbalans 06

20 Transportbalans 06 2 Transportbalans 6 Vol energie In deze uitgave maakt TenneT TSO B.V. de balans op over 26 inzake de voornaamste technische bedrijfsresultaten. Niet alleen zijn gegevens vermeld over onze infrastructurele

Nadere informatie

Grootschalige energie-opslag

Grootschalige energie-opslag Er komt steeds meer duurzame energie uit wind Dit stelt extra eisen aan flexibiliteit van het systeem Grootschalige opslag is één van de opties om in die flexibiliteit te voorzien Uitgebreid onderzoek

Nadere informatie

Grootschalige energie-opslag

Grootschalige energie-opslag Er komt steeds meer duurzame energie uit wind Dit stelt extra eisen aan flexibiliteit van het systeem Grootschalige opslag is één van de opties om in die flexibiliteit te voorzien TenneT participeert in

Nadere informatie

Een week varen met de morgenster. Suzanne van Tilborg.

Een week varen met de morgenster. Suzanne van Tilborg. Een week varen met de morgenster. Suzanne van Tilborg. Ik begon deze week met het gevoel ik heb er zin in en ik zie wel wat we allemaal gaat gebeuren, ik laat het wel op me afkomen. Na de eerste dag voor

Nadere informatie

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten.

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten. 360 graden feedback Hieronder wordt door ieder groepslid een feedback gegeven op al zijn groepsgenoten. Zo kan iedereen zijn mening geven op de werkhouding van de betreffende persoon. Feedback van de groep

Nadere informatie

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Dankdag voor gewas en arbeid Liturgie Voorzang LB 448,1.3.4 Stil gebed Votum Groet Zingen: Gez 146,1.2 Gebed Lezen: Johannes 6,1-15 Zingen: Ps

Nadere informatie

BENELUX RESEARCH PROJECT.

BENELUX RESEARCH PROJECT. BENELUX RESEARCH PROJECT INTRODUCTIE Ben jij een enthousiaste en ambitieuze student aan de RSM, ESE of een andere faculteit *? Ben jij op zoek naar een elective of extracurriculaire activiteit, en wil

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Zuidwillemsvaart. Paul van Donk en Teun Geenen

Zuidwillemsvaart. Paul van Donk en Teun Geenen Zuidwillemsvaart S ochtends moesten wij om 8 uur op school zijn om in de bus te stappen richting Den Bosch. Toen wij daar aankwamen kregen wij een lekker bakske koffie, en mochten wij het museum van het

Nadere informatie

Bezoek leerlingen van het Strabrecht College, Geldrop: dd. 11 maart 2008

Bezoek leerlingen van het Strabrecht College, Geldrop: dd. 11 maart 2008 Bezoek leerlingen van het Strabrecht College, Geldrop: dd. 11 maart 2008 Plan: In het kader van het Brainport project brachten op 11 maart leerlingen van het Stratrecht College uit Geldrop een bezoek aan

Nadere informatie

Soladin Web Omvormers

Soladin Web Omvormers Soladin Web Omvormers 09 september 2015 Michiel Klees Sales manager Solar Mastervolt mklees@mastervolt.com 1 Wie is Mastervolt? Sinds 1991: wereldwijde reputatie op gebied van stroomopwekking, -distributie

Nadere informatie

Nieuws uit groep 6. De laatste weken hebben we ook veel stil gestaan bij het vak Geschiedenis. En dan met name over de Ridderzaal en de Grote Kerk

Nieuws uit groep 6. De laatste weken hebben we ook veel stil gestaan bij het vak Geschiedenis. En dan met name over de Ridderzaal en de Grote Kerk Nieuws uit groep 6 Vakantie! Eindelijk is de vakantie aangebroken. We hebben er al een poosje naar uit gekeken. En de laatste weken waren ook wel wat rommelig. Steeds meer boeken waren uit, steeds werd

Nadere informatie

Een beginners handleiding hoe een CV ketel / heet water systeem te kiezen.

Een beginners handleiding hoe een CV ketel / heet water systeem te kiezen. Een beginners handleiding hoe een CV ketel / heet water systeem te kiezen. Waarom leren over hoe je een CV ketel moet kiezen? Om de beste oplossing voor je huis te vinden! INHOUD 1. Introductie 2. Type

Nadere informatie

Wij hebben op 28 september 2015 dit bedrijf mogen bezoeken in Rotterdam.

Wij hebben op 28 september 2015 dit bedrijf mogen bezoeken in Rotterdam. PostMasters Inleiding Postmasters is een franchiseformule in Nederlandvoor alle postzaken en print werk bent u hier bij het goede adres. Het motto van Postmasters is we deliver en dat is wat ze de klant

Nadere informatie

Position Paper. Interconnectoren

Position Paper. Interconnectoren Position Paper Interconnectoren 2 Position Paper TenneT Position Paper Interconnectoren De Europese elektriciteitsmarkt is sterk in ontwikkeling. Landsgrenzen worden steeds minder belangrijk. Het grensoverschrijdende

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

T-prognoses. nut en noodzaak

T-prognoses. nut en noodzaak nut en noodzaak : nut en noodzaak Wat zijn? staat voor Transportprognoses, oftewel een verwachting van het benodigde transport voor de levering of productie van elektriciteit. Producenten, regionale netbeheerders

Nadere informatie

GRIEKSE EPIGRAFIE OP LOCATIE (MA/PhD)

GRIEKSE EPIGRAFIE OP LOCATIE (MA/PhD) N e d e r l a n d s I n s t i t u u t A t h e n e Ολλανδικό Ινστιτούτο Αθηνών Netherlands Institute at Athens NIA INTERUNIVERSITAIRE CURSUS GRIEKSE EPIGRAFIE OP LOCATIE (MA/PhD) Nederlands Instituut in

Nadere informatie

veel opgestoken! Programma voldeed niet aan mijn verwachting en half uur later beginnen stoorde mij.

veel opgestoken! Programma voldeed niet aan mijn verwachting en half uur later beginnen stoorde mij. prima Dat de hele keten was uitgenodigd. Goed om een beeld te hebben welk systemen er allemaal zijn en waar ze toe dienen. Afwisselende onderwerpen. De sfeer, locatie en informatie. iets meer inzicht in

Nadere informatie

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM 5 maart 2014 De Beukenhof Terweeweg 2-4 2341 CR Oegstgeest 071-517 31 88 Security Intelligence Bijeenkomst Corporate IAM On the Internet,

Nadere informatie

warmte en licht energie omzetting elektriciteit In een lamp wordt energie omgezet

warmte en licht energie omzetting elektriciteit In een lamp wordt energie omgezet Energieomzetting We maken veel gebruik van elektrische energie. Aan elektrische energie hebben we niet zoveel. Elektrische energie is maar een tussenvorm van energie. Bij een elektrische verwarming, willen

Nadere informatie

Moebius Syndroom Stichting

Moebius Syndroom Stichting Moebius Syndroom Stichting Nieuwsbrief Jaargang 10 nummer 2 Augustus 2006 Het is alweer zomervakantie! Wij als bestuur wensen jullie een mooie en zonnige vakantie toe! En we hopen jullie alemaal te zien

Nadere informatie

KCD 2013. Netplanning tijdens turbulente tijden - geen sinecure! Gert van der Lee Arnhem, 4 maart 2014

KCD 2013. Netplanning tijdens turbulente tijden - geen sinecure! Gert van der Lee Arnhem, 4 maart 2014 KCD 2013 Netplanning tijdens turbulente tijden - geen sinecure! Gert van der Lee Arnhem, 4 maart 2014 Juridisch kader TenneT heeft wettelijke plicht om aangeslotenen voldoende transportcapaciteit te bieden.

Nadere informatie

liftforce DE VEILIGE EN BETROUWBARE PLATEAU TRAPLIFT plateau Traplift

liftforce DE VEILIGE EN BETROUWBARE PLATEAU TRAPLIFT plateau Traplift liftforce DE VEILIGE EN BETROUWBARE PLATEAU TRAPLIFT plateau Traplift 1 liftforce 2 Overal toegang met een traplift De Artira plateautraplift verschaft slimme toegang oplossingen tot gebouwen voor mindervalide.

Nadere informatie

T e l s Ta r h o r e c a

T e l s Ta r h o r e c a Telstar horeca T e l s t a r h o r e c a Wat een ontspannen plek voor een training, gaf een cursist ons als compliment. Maar dat is het ook. En dan gaat het niet over een voetbaltraining. Telstar is meer

Nadere informatie

Hoe kunnen treinen op wind rijden? Les in de Groene Top Trein

Hoe kunnen treinen op wind rijden? Les in de Groene Top Trein ctie produ Hoe kunnen treinen op wind rijden? Les in de Groene Top Trein lesboekje02.indd 1 20-11-2015 13:20 Welkom in de Groene Top Trein! Het gaat deze trein voor de wind, want deze trein rijdt op wind.

Nadere informatie

Ik vind zelf dat ik best veel geleerd heb vooral over het touwwerk, had de week alleen iets anders willen beginnen.

Ik vind zelf dat ik best veel geleerd heb vooral over het touwwerk, had de week alleen iets anders willen beginnen. De week op de morgenster, Maurits cleijne. Ik begon de week met een heel goed gevoel over deze tocht naar engeland, had er zeer veel zin in, en ging er voor. Toen ik de eerste dag op de morgenster kwam

Nadere informatie

Samenvatting spelregels om het spel te leren kennen

Samenvatting spelregels om het spel te leren kennen Samenvatting spelregels om het spel te leren kennen Gemaakt in opdracht van de provincie Flevoland Lotte van den Berg & Trygve Rosenvinge Norwegian university of Science and Technology (NTNU) Voor verantwoording

Nadere informatie

Motorblok tekenen/ontwerpen

Motorblok tekenen/ontwerpen INMOTION - AUTOMOTIVE TECHNOLOGY Motorblok tekenen/ontwerpen Ontwikkeling van een langeafstandsraceauto M.A.N.J. van Vught 11-12-2013 Dit document bevat de stages die wij als Inmotion nog open hebben in

Nadere informatie

Vereniging Post - Actieven Belastingdienst Leiden

Vereniging Post - Actieven Belastingdienst Leiden Vereniging Post - Actieven Belastingdienst Leiden Sus.v. Ettenstraat 4 2203 GP Noordwijk : 071-3612370 «hr_mv» «Voorl» «Voorv» «Naam» «Adres» «Postcode» «woonplaats» Noordwijk, september 2006 Nieuwsbrief

Nadere informatie

1.1 ORGANIZATION INFORMATION 1.2 CONTACT INFORMATION 2.1 SCOPE OF CERTIFICATION 2.2 AUDITOR INFORMATION 3.1 AUDIT CONCLUSIONS 3.2 MANAGEMENT SYSTEM EFFECTIVENESS 3.3 OBSERVATIONS Organization Address Name

Nadere informatie

Workshop Octrooien, uitvindingen, merken en modellen 23 november 2011 HAVO/VWO-4

Workshop Octrooien, uitvindingen, merken en modellen 23 november 2011 HAVO/VWO-4 Workshop Octrooien, uitvindingen, merken en modellen 23 november 2011 HAVO/VWO-4 Evenement Op 23 november brachten 18 leerlingen van 1 school uit de regio een bezoek aan De High Tech Campus en kregen de

Nadere informatie

Samenvatting, conclusies en aanbevelingen storing Diemen

Samenvatting, conclusies en aanbevelingen storing Diemen OPDRACHTGEVER AUTEUR TenneT TenneT VERSIE 1.0 VERSIE STATUS Definitief PAGINA 1 van 7 Samenvatting, conclusies en aanbevelingen storing Diemen 27 maart 2015 te Diemen 380 kv PAGINA 2 van 7 Voorwoord Op

Nadere informatie

Scandinavië en Baltische staten

Scandinavië en Baltische staten Scandinavië en Baltische staten 1 / 19 2 / 19 3 / 19 4 / 19 5 / 19 6 / 19 7 / 19 8 / 19 9 / 19 10 / 19 11 / 19 12 / 19 13 / 19 14 / 19 15 / 19 16 / 19 Hele gezellig avond gehad en na nog een lekker ontbijtje

Nadere informatie

Lezing door Doofblinde Tineke Bakker tijdens de workshop.

Lezing door Doofblinde Tineke Bakker tijdens de workshop. Lezing door Doofblinde Tineke Bakker tijdens de workshop. Bij start voor de reis door Cyprus begint het eerste bezoek aan de havenplaats Larnaca met overnachting. In de buurt van Larnaca is het zoutmeer

Nadere informatie

The sound of safety. Productbrochure

The sound of safety. Productbrochure T Productbrochure ALGEMEEN In de jaren 70 heeft ons bedrijf als eerste gesproken woord ontruimingssystemen in Nederland geïntroduceerd en heeft zich door specialistische kennis en ruime ervaring ontwikkeld

Nadere informatie

Iris marrink Klas 3A.

Iris marrink Klas 3A. Iris marrink Klas 3A. 1 Inhoud. 1- Voorpagina 2- Inhoud, inleiding & mijn mening 3- Dag 1 4- Dag 2 5- Dag 3 6- Dag 4 7- Dag 5 Inleiding. Ik kreeg als opdracht om een dagverslag te maken over Polen. 15

Nadere informatie

Leskist groene energie Pagina 11

Leskist groene energie Pagina 11 Leskist groene energie Pagina 11 Bouw een windmolen; en die moet zo hard mogelijk draaien. Omdat de ene plek op aarde warmer is dan de andere waait het altijd wel. Die wind kan een molen doen draaien.

Nadere informatie

WHITEPAPER IN 5 MINUTEN. 14. Een app voor medewerkers

WHITEPAPER IN 5 MINUTEN. 14. Een app voor medewerkers WHITEPAPER IN 5 MINUTEN M A A R T 2 0 1 5 14. Een app voor medewerkers Introductie Vrijwel alle grote merken zijn inmiddels vertegenwoordigd in de App Store. Het aanbod van apps voor de consument groeide

Nadere informatie

Elektrische hulpaandrijving. Simpelweg mobiel. Klein. Licht. Wendbaar. www.alber.nl

Elektrische hulpaandrijving. Simpelweg mobiel. Klein. Licht. Wendbaar. www.alber.nl Simpelweg mobiel. Elektrische hulpaandrijving Klein. Licht. Wendbaar. www.alber.nl Weer meer dingen samen doen, daar hebben we naar uitgekeken. Geniet van meer mobiliteit Van handbewogen naar elektrisch

Nadere informatie

Cogen Symposium WKK en de Handel Bijdrage: Nico Klappe Manager Dispatch en Tradesupport

Cogen Symposium WKK en de Handel Bijdrage: Nico Klappe Manager Dispatch en Tradesupport Cogen Symposium WKK en de Handel Bijdrage: Nico Klappe Manager Dispatch en Tradesupport 1. Introductie Essent 2. Energie keten Ketenmanagement Energy Management Group(tradingfloor) Portfolio trading Dispatch

Nadere informatie

De rol van TenneT in de transitie naar duurzame energie. Peter Nieuwenhuijse Arnhem, 29 juni 2011

De rol van TenneT in de transitie naar duurzame energie. Peter Nieuwenhuijse Arnhem, 29 juni 2011 De rol van TenneT in de transitie naar duurzame energie Peter Nieuwenhuijse Arnhem, 29 juni 2011 TenneT TSO Elektriciteitstransporteur in Nederland en een deel van Duitsland In Nederland: Alle netten op

Nadere informatie

Onderwijs 2011-2012. Onderzoekschool Politieke Geschiedenis. Onderzoekschool Politieke Geschiedenis 1

Onderwijs 2011-2012. Onderzoekschool Politieke Geschiedenis. Onderzoekschool Politieke Geschiedenis 1 Onderwijs Onderzoekschool Politieke Geschiedenis 2011-2012 Onderzoekschool Politieke Geschiedenis 1 1. Inleiding en samenvatting De Onderzoekschool Politieke Geschiedenis (OPG) biedt in het academisch

Nadere informatie

Er gebeurt niets. Ze willen niet weg.

Er gebeurt niets. Ze willen niet weg. Veel nieuw bij de DUO Laatst was ik op bezoek bij de DUO om in het nieuwe gebouw in Groningen te kijken. Naar het gebouw zelf en het Nieuwe Werken dat ze daar toepassen. Er is veel nieuw, want is er blijkt

Nadere informatie

Pumadrivers nieuwsbrief 3/2011

Pumadrivers nieuwsbrief 3/2011 Pumadrivers nieuwsbrief 3/2011 Van de voorzitter Ik heb in de eerste nieuwsbrief van dit jaar gezegd dat er nieuws moet zijn voor een nieuwe nieuwsbrief En nieuws hebben we zeker weer. Nieuwe bestuursleden

Nadere informatie

Dynamic S Steeringgear

Dynamic S Steeringgear Dynamic S Steeringgear De Dynamic S stuursystemen zijn speciaal bedoeld voor commerciële vaartuigen, waarbij stuurcomfort, levensduur en efficiëntie voorop staan. De systemen komen vanwege hun revolutionaire

Nadere informatie

Quotes TFG & FRIENDS 2015

Quotes TFG & FRIENDS 2015 Xander de Buisonje: Rob de Nijs: The Future Group & Friends! Alleen de naam al! Het was een warm bad top organisatie en fijne sferen. Ik kus jullie! Zoveel liedjes uit het verleden, op het feest van de

Nadere informatie

Het Jaar van de Ruimte

Het Jaar van de Ruimte meets Het Jaar van de Ruimte Het Vastgoedsymposium Informatiebrochure Vrijdag 4 december 2015 Utrecht, Nederland Voorwoord Stichting Hèt Vastgoedsymposium is een samenwerkingsverband tussen de drie academische

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Kinderuniversiteit (Groene) energie?

Kinderuniversiteit (Groene) energie? Kinderuniversiteit (Groene) energie? Johan Driesen, Elektrotechniek Lieve Helsen, Werktuigkunde Leuven, 15 oktober 2011 Transport 15.10.2011 Kinderuniversiteit (Groene) Energie? 2 Transport 15.10.2011

Nadere informatie

SPELVARIANTEN. Bonus: Ondertussen oefen je met het geven en ontvangen van feedback en bouw je aan het vertrouwen in jouw team.

SPELVARIANTEN. Bonus: Ondertussen oefen je met het geven en ontvangen van feedback en bouw je aan het vertrouwen in jouw team. SPELVARIANTEN Wil jij weten waar je in jouw huidige werk goed in bent? Hoe jij communiceert en je gedraagt en vooral hoe de ander dat ziet? En wil jij dit graag uitwisselen met je teamgenoten zodat jullie

Nadere informatie

PRODUCTEN CATALOGUS 2014 Del Ponti Del P

PRODUCTEN CATALOGUS 2014 Del Ponti Del P PRODUCTEN CATALOGUS 2014 Del Ponti 2 - Catalogus 2014 - www.delponti.be Geachte lezer, Allereerst willen wij u bedanken voor uw interesse in onze producten. Het is eindelijk zover, we kunnen u onze nieuwe

Nadere informatie

Nieuwsbrief SG De Dijk september 2015

Nieuwsbrief SG De Dijk september 2015 Nieuwsbrief SG De Dijk september 2015 Van de directie Het nieuwe schooljaar is alweer in volle gang en de nieuwe brugklassers beginnen hun draai op SG De Dijk al aardig te vinden. Hierbij wensen we alle

Nadere informatie

Signaalintegriteit van Veldbussen & discrete I/O Signalen

Signaalintegriteit van Veldbussen & discrete I/O Signalen Signaalintegriteit van Veldbussen & discrete I/O Signalen Rob Kersten rob.kersten@miwconsultants.nl 2012 MIW Consultants 1 Samenvatting MIW Consultants Interessante discussie op LinkedIn bij de en User

Nadere informatie

Alleen gekwalificeerde elektrotechnici of elektrotechnisch geïnstrueerde personen mogen aan een elektrische installatie werken.

Alleen gekwalificeerde elektrotechnici of elektrotechnisch geïnstrueerde personen mogen aan een elektrische installatie werken. STORINGEN LEDSPOTS Voordat u LEDs spot monteert adviseren wij deze van tevoren even te testen. Dit is eenvoudig te doen door de input en de output aan te sluiten en stekkertjes in de verbindingsdoos te

Nadere informatie

Naam: Klas: Docent: Datum: Module: Naam opdracht:

Naam: Klas: Docent: Datum: Module: Naam opdracht: ITTT Designdocument Naam: Thomas Meiborg Klas: G&I 1C Docent: Edwin van Ouwekerk Moria Datum: 18 januari 2016 Module: If This Then That Naam opdracht: Designdocument Proces: De eerste twee weken van dit

Nadere informatie

Sectie Infectieziekten

Sectie Infectieziekten Sectie Infectieziekten 1 December 2015 U kunt helpen de HIV / AIDS epidemie te beëindigen You can help to end the HIV / AIDS epidemic Sectie Infectieziekten Weet uw HIV status Know your HIV status by 2020

Nadere informatie

20 GOUDEN TIPS HOE U MEER UIT UW KOFFIE EN THEE KUNT HALEN

20 GOUDEN TIPS HOE U MEER UIT UW KOFFIE EN THEE KUNT HALEN 20 GOUDEN TIPS HOE U MEER UIT UW KOFFIE EN THEE KUNT HALEN MERKT U DAT OOK? Dat uw gasten steeds hogere kwaliteit verwachten? Ze weten heel goed hoe een goede koffie of thee hoort te smaken. En verwachten

Nadere informatie

CT Nieuws. Inhoud 05/12/2013 nummer 14 jaargang 48. Training Reis Veilig. International Office / Stagebureau

CT Nieuws. Inhoud 05/12/2013 nummer 14 jaargang 48. Training Reis Veilig. International Office / Stagebureau Faculteit Civiele Techniek en Geowetenschappen Onderwijs- en Studentenzaken CT Nieuws Inhoud 05/12/2013 nummer 14 jaargang 48 1 Training Reis Veilig 1 International Office / Stagebureau gesloten 2 Shell

Nadere informatie

ZX- Ronde. Zondag 16 januari 2011. The battle of Current returns!!!

ZX- Ronde. Zondag 16 januari 2011. The battle of Current returns!!! ZX- Ronde. Zondag 16 januari 2011 The battle of Current returns!!! In één van mijn verhaaltje ging over the battle of current. De strijdt tussen het wisselstroomsysteem van Westinghouse met Nicolai Tesla

Nadere informatie

Hoofddoel Bewustwording: Leraren en leerlingen worden zich bewust van het energieverbruik op school.

Hoofddoel Bewustwording: Leraren en leerlingen worden zich bewust van het energieverbruik op school. Startactiviteit groep 1/2 Hoofddoel Bewustwording: Leraren en leerlingen worden zich bewust van het energieverbruik op school. Subdoelen 1. Leerlingen en leraren worden zich bewust van welke apparaten

Nadere informatie

Energie. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Naam: Klas: Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In de klas versie 04-2014 1

Energie. Jouw werkbladen. In de klas. Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Naam: Klas: Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In de klas versie 04-2014 1 Energie Jouw werkbladen In de klas Naam: Klas: Ontdek zélf hoe de wereld werkt! Energie Onderbouw havo/vwo Leerlingen In de klas versie 04-2014 1 Energie op aarde Energie, fossiele brandstoffen, groene

Nadere informatie

02 Excursie groep1-2a Zaanse uurwerkmuseum

02 Excursie groep1-2a Zaanse uurwerkmuseum 01 Studiedagen en vakantie Volgende week donderdag begint de voorjaarsvakantie. De kinderen zijn op vrijdag 26 februari al vrij, dit is een studiedag. De kinderen worden op dinsdag 7maart weer op school

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

Handleiding voor. Compact. Natte spons POROSITEIT DETECTOR

Handleiding voor. Compact. Natte spons POROSITEIT DETECTOR Handleiding voor Compact Natte spons POROSITEIT DETECTOR Voldoet aan de eisen als gegeven in: Australian Standard AS3894.2-2002 (Wet Sponge Testing), ASTM G62-A, NACE RP0274-98, ASTM G6 and AS1580.485.1

Nadere informatie

Classic Handhydraulische Stuursystemen

Classic Handhydraulische Stuursystemen Classic Handhydraulische Stuursystemen Classic handhydraulische stuursystemen zijn ontwikkeld voor professionele schepen, die geen bekrachting nodig zijn. De stuursystemen blinken uit in eenvoud, levensduur,

Nadere informatie

Business Architectuur vanuit de Business

Business Architectuur vanuit de Business Business Architectuur vanuit de Business CGI GROUP INC. All rights reserved Jaap Schekkerman _experience the commitment TM Organization Facilities Processes Business & Informatie Architectuur, kun je vanuit

Nadere informatie

Security Les 1 Leerling: Marno Brink Klas: 41B Docent: Meneer Vagevuur

Security Les 1 Leerling: Marno Brink Klas: 41B Docent: Meneer Vagevuur Security Les 1 Leerling: Klas: Docent: Marno Brink 41B Meneer Vagevuur Voorwoord: In dit document gaan we beginnen met de eerste security les we moeten via http://www.politiebronnen.nl moeten we de IP

Nadere informatie

Welkom! Michael Sourbron.

Welkom! Michael Sourbron. Make IT personal Welkom! Michael Sourbron Michael.Sourbron@callexcell.be François Gysbertsen François.Gysbertsen@callexcell.be GertJan Coolen GertJan.Coolen@frontline.nl Agenda Introductie Engage uw klant

Nadere informatie

Sit and Trade. Seize Opportunities Learn Do Practice Become Experience. Trade Week

Sit and Trade. Seize Opportunities Learn Do Practice Become Experience. Trade Week Sit and Trade Seize Opportunities Learn Do Practice Become Experience Trade Week TRADE WEEK: BEURSPLEIN 5 (AMSTERDAM) Het Beleggingsinstituut nodigt u uit om tijdens een intensieve Trade Week een gedisciplineerde

Nadere informatie

ZX- ronde 28 december 2014

ZX- ronde 28 december 2014 ZX- ronde 28 december 2014 Hoogspanning. Veel radio amateurs hebben nog eindversterkers met buizen of willen die gaan kopen wel of niet tweede hands. Zonder enige vorm van kennis kan het gevaarlijk zijn

Nadere informatie

Ga jij ook voor een baan die iedereen energie geeft?

Ga jij ook voor een baan die iedereen energie geeft? Ga jij ook voor een baan die iedereen energie geeft? Netwerkbedrijf Endinet, de werkgever met energie Maar liefst 416.000 klanten in Zuidoost Brabant krijgen via kabels en leidingen van Endinet stroom

Nadere informatie

Tweede wereldoorlog:

Tweede wereldoorlog: geschiedenis Tweede wereldoorlog: Een bekende Omschrijving van de opdracht: Wat doe je als leerkracht? Introductie Thema: Tweede Wereldoorlog: een bekende Introduceren thema Tweede Wereldoorlog: een bekende

Nadere informatie

Koninklijk Instituut Van Ingenieurs

Koninklijk Instituut Van Ingenieurs De beroepsvereniging van ingenieurs en techniekstudenten Bedrijfsbezoek : NEM Energy B.V. Zoeterwoude + Nieuwjaarsreceptie KIVI Afd. EL, EWT, LEI, GRA. Duurzame ontwikkelingen in stoom en gebouw 15 januari

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF Oktober 2010

NIEUWSBRIEF Oktober 2010 NIEUWSBRIEF Oktober 2010 Beste Albin Motorboot Vaarders, Hierbij ontvangt u de nieuwe nieuwsbrief, editie najaar 2010. Veel leesplezier, en u weet het: elke reactie van u is welkom op ons e-mail adres

Nadere informatie

Als je zo'n zinnetje moet leren dan weet je best al wat woorden van dit zinnetje.

Als je zo'n zinnetje moet leren dan weet je best al wat woorden van dit zinnetje. ENGLISH, WE WILL DO BETTER! LESSON FIVE Beste leerling! Fijn dat je er nog steeds aan werkt om je kennis van de Engelse taal te verbeteren! Daar zul je straks in de brugklas veel voordeel van hebben! HOE

Nadere informatie

De Road Runners naar Luxemburg.

De Road Runners naar Luxemburg. De Road Runners naar Luxemburg. Donderdag 13 mei was het weer zo ver de Road Runners { zo noemen zich tegenwoordig } en aan hang { supporters } 11 personen, zijn we naar Luxemburg geweest, het is een combinatie

Nadere informatie

Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving

Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving Energietransitie biedt kansen in de gebouwde omgeving Enexis: energie in goede banen Even if you doubt the evidence, providing incentives for energy-efficiency and clean energy are the right thing to do

Nadere informatie

Verslag gehandicaptenplatform van: Lisa de Vente & Tamara van der Stouwe.

Verslag gehandicaptenplatform van: Lisa de Vente & Tamara van der Stouwe. Verslag gehandicaptenplatform van: Lisa de Vente & Tamara van der Stouwe. Toen jullie in de klas kwamen wisten we nog niet wat voor handicap jullie eigenlijk hadden! Maar later kwamen we er dus achter

Nadere informatie

Hallo kinderen en ouders van SKW Zijlwatering,

Hallo kinderen en ouders van SKW Zijlwatering, SKW Zijlwatering Nieuws SKW Zijlwatering Burmanlaan 71 2241 JE Wassenaar tel. 070-890 00 03 mira@kinderdagverblijvenwassenaar.nl Nummer 2 Nieuwsbrief SKW Zijlwatering - mei 2015 Hallo kinderen en ouders

Nadere informatie

Position Paper. Aanleg ondergrondse 220- en 380 kv-kabels

Position Paper. Aanleg ondergrondse 220- en 380 kv-kabels Position Paper Aanleg ondergrondse 220- en 380 kv-kabels Geactualiseerde inzichten verkabelen Aanleg ondergrondse 220- en 380 kv-kabels In 2008 heeft TenneT aangegeven maximaal 20 km 380 kv-kabel verantwoord

Nadere informatie

De Witte Flits. Nieuwsbrief februari 2016. Geplande evenementen. Afscheid Johan Moolenaar

De Witte Flits. Nieuwsbrief februari 2016. Geplande evenementen. Afscheid Johan Moolenaar Nieuwsbrief februari 2016 De Witte Flits Alleen ga je snel(ler). Samen kom je verder! Jan Wolkerslaan 16 2343 BK Oegstgeest www.cbsjorisdewitte.nl T: 0715175410 Afscheid Johan Moolenaar Onwerkelijk maar

Nadere informatie

Voor een magische familiedag of een spetterend feest

Voor een magische familiedag of een spetterend feest Voor een magische familiedag of een spetterend feest Welkom in Attractiepark Toverland U heeft vast wel eens met vrienden of familie Toverland bezocht. Maar wist u al dat Toverland ook diverse aantrekkelijke

Nadere informatie

Nie uwsb rie f Stichting OE R S T I C H T I N G O N D E R W I J S E V A L U A T I E R A P P O R T J A A R G A N G 4, NR. 3 ( M A A R T 2 0 1 1 )

Nie uwsb rie f Stichting OE R S T I C H T I N G O N D E R W I J S E V A L U A T I E R A P P O R T J A A R G A N G 4, NR. 3 ( M A A R T 2 0 1 1 ) Nie uwsb rie f Stichting OE R S T I C H T I N G O N D E R W I J S E V A L U A T I E R A P P O R T J A A R G A N G 4, NR. 3 ( M A A R T 2 0 1 1 ) Nieuwsbrief Stichting OER Stichting Onderwijs Evaluatie

Nadere informatie

Vermijden van verliezen bij het gebruik van industriële restwarmte

Vermijden van verliezen bij het gebruik van industriële restwarmte Vermijden van verliezen bij het gebruik van industriële restwarmte Exergie eenvoudig uitgelegd In opdracht van AgentschapNL Divisie NL Energie en Klimaat CCS B.V. Welle 36 7411 CC Deventer The Netherlands

Nadere informatie

Gjallar (jachthoorn) is de

Gjallar (jachthoorn) is de Draaistroomdispuut Waldur Den Dolech 2, IM 1.06 Postbus 513 5600 MB Eindhoven Telefoon: 040-247 3563 Fax: 040-243 4364 E-mail: info@waldur.nl Gjallar (jachthoorn) is de hoorn gedragen door Heimdall, de

Nadere informatie

FNV Colombiareis, verslag van Hans de Wit, donderdag 27 oktober

FNV Colombiareis, verslag van Hans de Wit, donderdag 27 oktober FNV Colombiareis, verslag van Hans de Wit, donderdag 27 oktober Vandaag wederom een volle agenda. Start van de dag (7.30 uur) is een bezoek aan een pleintje vlakbij het station waar de straatverkopers

Nadere informatie

Vrijdag 14 oktober melden we ons weer in Wageningen voor de materiaal controle en de briefing van de 4 editie van de Veluwe Classic.

Vrijdag 14 oktober melden we ons weer in Wageningen voor de materiaal controle en de briefing van de 4 editie van de Veluwe Classic. Veluwe Classic 2011 Vrijdag 14 oktober melden we ons weer in Wageningen voor de materiaal controle en de briefing van de 4 editie van de Veluwe Classic. De eerste drie edities hadden we na de verplichte

Nadere informatie

Samenvatting Lezingen en Excursies 2011 (deel 2)

Samenvatting Lezingen en Excursies 2011 (deel 2) Samenvatting Lezingen en Excursies 2011 (deel 2) 14 april 2011: FORD Oldtimers Deze avond waren we te gast bij de familie Nootenboom. Zij bezitten een privé verzameling van Ford oldtimers vanaf 1914 tot

Nadere informatie

Energiebesparing en onderhoud horen bij elkaar. Beurs Industrie & Milieu. 19 Mei 2010. Martin Kamp Siemens Nederland N.V.

Energiebesparing en onderhoud horen bij elkaar. Beurs Industrie & Milieu. 19 Mei 2010. Martin Kamp Siemens Nederland N.V. Energiebesparing en onderhoud horen bij elkaar Beurs Industrie & Milieu 19 Mei 2010 Martin Kamp Siemens Nederland N.V. Onderhoud is het totaal van activiteiten met als doel het in "een aanvaardbare conditie"

Nadere informatie

jaargang 18 nummer 5 oktober 2015 Uitnodiging

jaargang 18 nummer 5 oktober 2015 Uitnodiging Secr. Gerard Thijssen Rozenbloemstraat 34, 4921 KG Made Tel: 0162-683323 Mail: heemkundemadedrimmelen@gmail.com NIEUWSBRIEF jaargang 18 nummer 5 oktober 2015. Uitnodiging Op dinsdag 20 oktober organiseert

Nadere informatie

BASISSCHOOL DE ZEVENSPRONG. Beste wensen voor 2015! Dat het maar een prachtig jaar in volle gezondheid mag worden. Team bs de Zevensprong

BASISSCHOOL DE ZEVENSPRONG. Beste wensen voor 2015! Dat het maar een prachtig jaar in volle gezondheid mag worden. Team bs de Zevensprong T KLEPPERTJE BASISSCHOOL DE ZEVENSPRONG Beste wensen voor 2015! Dat het maar een prachtig jaar in volle gezondheid mag worden. Team bs de Zevensprong Nummer 8 jaargang 16 verschijnt iedere twee schoolweken

Nadere informatie

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other Dutch survival kit This Dutch survival kit contains phrases that can be helpful when living and working in the Netherlands. There is an overview of useful sentences and phrases in Dutch with an English

Nadere informatie

Your added value provider

Your added value provider Energiebesparing Presentatie Energiebesparing waarom? Meer netto winst Efficient proces Energie besparen Minder CO2 beter milieu Minder onderhoud Energiebesparing: Energieverbruik Wereldwijd Rendement,

Nadere informatie