Het gebruik van session- RPE voor het bepalen van de trainingsbelasting bij professionele voetbalspelers

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Het gebruik van session- RPE voor het bepalen van de trainingsbelasting bij professionele voetbalspelers"

Transcriptie

1 Het gebruik van session- RPE voor het bepalen van de trainingsbelasting bij professionele voetbalspelers The use of session-rpe to determine training load in professional soccer players Vrije Universiteit Faculty of Human Movement Sciences Specialization: Human Movement Sciences and Sport Qualification: Master s program in Human Movement Sciences Research internship Authors: M. Kramer & V. A. Groen Supervisors: Prof. Dr. G. J. P. Savelsbergh, Dr. J. J. De Koning June 2007

2 SAMENVATTING Doel. Het doel van deze studie was na te gaan of Foster s session-rpe methode beschouwd kan worden als een goede indicator van trainingsbelasting bij professionele voetbalspelers is en wat de rol hierin is van voetbalspecifieke parameters. Methode. Zes mannelijke profvoetballers namen deel aan het tweede deel van de studie (gem ± SD: leeftijd 23.3 ± 3.3 jaar, gewicht 78.7 ± 5.1 kg). Alle spelers werden tijdens zes reguliere trainingen van de club gevolgd. Een gescoorde waarde voor de globale intensiteit van de training werd vermenigvuldigd met de tijdsduur (in minuten) om zodoende een waarde te verkrijgen voor de session-rpe per training. Met behulp van een GPS systeem en videoregistratie werden voetbalspecifieke parameters als afgelegde afstand, aantal sprintjes en balcontacten gemeten. De session-rpe scores werden gecorreleerd met trainingsbelasting gebaseerd op hartfrequentie (Edwards trainingsbelasting), afgelegde afstand, aantal sprintjes en balcontacten. Onderscheid werd gemaakt tussen aanvallend en verdedigend ingestelde spelers en tussen tactische en conditionele trainingen. Resultaten. Een significante correlatie werd gevonden tussen session-rpe en Edwards trainingsbelasting (0,451), aantal sprintjes boven de 15 km/h (0,650) en aantal sprintjes boven de 20 km/h (0,832). Conclusie. Uit de resultaten van de huidige studie blijkt dat het gebruik van Foster s RPE methode niet alleen een weergave geeft van de fysiologische belasting, zoals bepaald met Edwards trainingsbelasting, maar vooral een goede indruk geeft over voetbalspecifieke parameters als aantal sprintjes op hoge snelheid. Trefwoorden. TRAININGSBELASTING, PERCEIVED EXERTION, HARTFREQUENTIE, GLOBAL POSITIONING SYSTEM, VOETBALTRAINING, TEAMSPORTEN ABSTRACT Purpose. The aim of this study was to examine if Foster s session-rpe method can be considered as a good indicator to quantify training load in professional soccer players and to assess the role of soccer specific parameters. Methods. Six professional male soccer players where involved in the study (mean ± SD: age 23.3 ± 3.3 yr, weight 78.7 ± 5.1 kg).all players were followed during six regular training sessions. The training load was determined by multiplying a scored value for global training intensity by the training duration in minutes to get a value for training session-rpe. A GPS system and video registration were used to measure soccer specific parameters as distance covered, number of sprints and number of contacts with the ball. Session-RPE scores were correlated with training load based on heart rate (Edwards training load), covered distance, number of sprints and number of ball contacts. Distinction was made between attacking en defensive and between tactical and conditional training sessions. Results. A significant correlation was found between session-rpe and Edwards training load (0,451), number of sprints above 15 km/h (0,650) and number of sprints above 20 km/h (0,832). Conclusion. The results of this study show that Foster s RPE method can be considered not only a good indicator of physiological load, as measured with Edwards training load, but especially a good indicator of soccer specific parameters as number of sprints on a high velocity. Key Words. TRAINING LOAD, PERCEIVED EXERTION, HEART RATE, GLOBAL POSITIONING SYSTEM, SOCCER TRAINING, TEAM SPORTS INLEIDING Trainingsbelasting is afhankelijk van de tijdsduur en de intensiteit van de training. 1 De trainingsbelasting kan opgelegd door de coach, ervaren door de speler, maar ook aan de hand van fysiologische parameters gemeten worden. Aangezien de ervaren trainingsbelasting door de speler de stimulus voor adaptatie na een training bepaald, is het belangrijk een valide maat voor deze vorm van trainingsbelasting te verkrijgen. 1,2 Dit is vooral relevant in teamsporten, waarbij de opgelegde trainingsbelasting door de coach vaak hetzelfde is voor elke teamspeler. 3 Omdat naast fitheid, meerdere factoren zoals blessures, ziekte, weer, speelschema en psychologische status de sporter beïnvloeden, is het van belang de trainingsbelasting, zoals ervaren door de speler zelf, te monitoren en controleren om zodoende er voor te zorgen dat elke speler de juiste trainingsprikkel krijgt. 4 Er zijn verschillende parameters om de trainingsbelasting te meten. Veelal wordt hiervoor gebruikt gemaakt van hartfrequentie (HF) en zuurstofopname (VO 2 ). Het gebruik van hartfrequentie om de trainingsintensiteit te beschrijven en te bepalen is gebaseerd op de welbekende relatie tussen HF en VO 2 over een groot bereik van constante submaximale belasting. 6 Een alternatieve manier, uitgaande van de ervaren trainingsbelasting door de sporter, is voorgesteld door. 2 Deze methode is afgeleid van Borg s category ratio scale (CR10-scale), ook rate of perceived exertion (RPE) genoemd. 6 Een sporter kan deze schaal 2

3 gebruiken om de intensiteit van de training te beoordelen met een getal tussen 0 en 10. In de methode van Foster et al. 2 wordt deze intensiteitfactor vermenigvuldigd met de duur van de trainingssessie (in minuten) en krijgt men een maat voor de trainingsbelasting, de session- RPE. Deze belasting kan gesommeerd worden op basis van voldoende tijdperiodes (een week bijvoorbeeld) om zodoende een globale maat van de trainingsbelasting te verkrijgen. Een alternatieve manier om de trainingsbelasting te bepalen is het meten van positie en snelheid met behulp van het Global Positioning System (GPS). 7 In de studie van Impellizzeri et al. 4 is bij 19 voetballers (gemiddelde leeftijd van 17.6jaar) de session-rpe methode vergeleken met verschillende methoden voor het bepalen van trainingsbelasting gebaseerd op de hartfrequentie. De resultaten laten zien dat de session- RPE beschouwd kan worden als een goede indicator voor de trainingsbelasting. Tot op heden is er maar in weinig studies gekeken naar het praktisch en goedkoop meten van de trainingsbelasting bij teamsporten; ook is er vaak slechts gekeken naar de hartfrequentie als vergelijkende maat voor session-rpe. De vraagstelling van deze studie is dan ook of de Foster s session-rpe methode beschouwd kan worden als een goede indicator van trainingsbelasting bij professionele voetbalspelers en wat de rol hierin is van voetbalspecifieke parameters. METHODE Deze studie was opgedeeld in twee aparte maar gerelateerde gedeeltes. In het eerste deel werd de validiteit en de betrouwbaarheid van het GPS systeem bij recreatieve voetballers getest. In het tweede deel werd trainingsbelasting aan de hand van Foster s session-rpe methode vergeleken met andere parameters voor de trainingsbelasting bij professionele voetballers. Deel 1 Proefpersonen. Tien mannelijke proefpersonen namen deel aan dit deel van de studie. De gemiddelde leeftijd was 21.0 ± 2.9 jaar. Alle proefpersonen hadden minimaal vijf jaar voetbalervaring en waren lid van verschillende amateurvoetbalverenigingen. De Ethische Commissie Bewegingswetenschappen van de Vrije Universiteit Amsterdam had toestemming verleend en een informed consent werd afgenomen. Onderzoeksopzet. Tijdens dit deel van de studie werden de variabelen afstand en snelheid gemeten met het GPS systeem. De metingen bestonden uit drie onderdelen die achtereenvolgens werden afgelegd. Voor het eerste onderdeel werd een afstand van 10m met behulp van meetlint en pionnen uitgezet. De proefpersonen dienden deze afstand tien keer achter elkaar af te leggen (in totaal 100m). De eerste keer deden ze dit wandelend, daarna joggend en tot slot sprintend, met een pauze van 30 seconden. De proefpersonen werden geïnstrueerd precies bij de pionnen te beginnen en te eindigen. Het tweede onderdeel werd op soortgelijke manier uitgevoerd, alleen was de afstand 4*50m (in totaal 200m). Tussen deze twee onderdelen werd twee minuten pauze gehanteerd. Ten slotte werden zes sprints uitgevoerd (derde onderdeel). Tijdpoortjes werden met behulp van meetlint op tien meter van elkaar uitgezet. De proefpersonen dienen hier met een constante snelheid doorheen te sprinten na een aanloop van 30m. De proefpersonen werden geïnstrueerd steeds harder te sprinten, waarbij de laatste sprint op maximale snelheid uitgevoerd diende te worden. De pauze tussen de sprints bedroeg steeds één minuut. Materiaal. Het GPS systeem waar gebruik van gemaakt werd is van GPSports (SPI Elite, Canberra, Australië). Dit systeem meet elke seconde de tijd, afstand, snelheid en positie van de persoon. De GPS unit werd in een hesje hoog tussen de schouderbladen gedragen. Na afloop van de test, werd de data gedownload op een PC. Deze data werd voor bewerking klaargemaakt met behulp van GPSports analyse software (V , Canberra, Australië) om 3

4 zodoende afstand en snelheid vast te stellen. De afstand werd gemeten met behulp van een meetlint (Stabila, South Elgin, USA). De sprinttijden werden gemeten met behulp van tijdpoortjes (Pallas, Amsterdam). Data-analyse. Uit de gemeten sprinttijden werd aan de hand van de afstand de snelheid berekend. Validiteit van de afstand werd bepaald door de GPS afstand met de actuele afstand uit de eerste twee onderdelen te vergelijken. Validiteit van de snelheid werd bepaald door GPS snelheid tijdens het derde onderdeel te vergelijken met de snelheid berekend uit de tijd gemeten met behulp van de tijdpoortjes. Statistiek die hiervoor werd gebruikt is de gepaarde T-test, Pearson s correlatie coëfficiënt en een regressie analyse. Betrouwbaarheid werd aan de hand van de eerste twee onderdelen bepaald door de drie afgelegde afstanden per onderdeel met elkaar te vergelijken. Statistiek die hiervoor werd toegepast is de ANOVA voor herhaalde metingen en de Intraclass Correlatie Coëfficiënt (ICC). Dit is gelijk aan de statistiek gebruikt in een soortgelijke studie naar de validiteit en betrouwbaarheid van het GPS systeem. 8 Statistiek werd berekend met het computerprogramma SPSS , waarbij een betrouwbaarheidsinterval van 95% werd gehanteerd. Deel 2 Proefpersonen. Zes mannelijke proefpersonen namen deel aan het tweede deel van de studie (gem ± SD: leeftijd 23.3 ± 3.3 jaar, gewicht 78.7 ± 5.1 kg). Alle proefpersonen speelden in de selectie van voetbalclub AZ te Alkmaar. De spelers die deelnamen konden worden verdeeld in drie aanvallend en drie verdedigend ingestelde spelers. Twee spelers namen deel aan alle trainingen, twee spelers miste één training en twee spelers miste er twee. De Ethische Commissie Bewegingswetenschappen van de Vrije Universiteit Amsterdam had toestemming verleend en een informed consent werd afgenomen. Onderzoeksopzet. Tijdens dit deel van de studie werden de proefpersonen tijdens reguliere trainingen van de club gevolgd. Dit gebeurde gedurende zes trainingen waarbij onderscheid kon worden gemaakt tussen drie tactische en drie conditionele trainingen. De trainingen waren verdeeld over drie maanden en waren opgesteld door de coach van het team. Tijdens de trainingen droegen de spelers het GPS systeem en hartfrequentiebanden. Trainingen werden geregistreerd met behulp van video-opname. Het aantal balcontacten tijdens partij- en positiespellen werd aan de hand van de videoregistratie achteraf door beide onderzoekers onafhankelijk van elkaar gescoord. Ongeveer 30 minuten na afloop van de training werd de spelers en coach gevraagd de globale intensiteit van de training te scoren op de naar het Nederlands vertaalde Borg s CR10 scale (zie tabel 1). 6 Het is niet te verwachtten dat deze kleine verandering de validiteit en betrouwbaarheid van de originele Borg s CR10 scale verandert. Deze schaal is al in meerdere studies voor het meten van de trainingintensiteit gebruikt. 2,4,9-11 De spelers kregen voor de eerste afname van de schaal instructie hierover. Materiaal. Het GPS systeem waar gebruik van gemaakt werd is het zelfde systeem als gebruikt in deel 1 van de studie. De spelers droegen nu ook een hartfrequentieband (Polar, Kempele Finland). De hartfrequentie werd ook elke seconde door het GPS systeem geregistreerd Data-analyse. De waarde voor de globale intensiteit van de training werd vermenigvuldigd met de tijdsduur (in minuten) om zodoende een waarde te verkrijgen voor de session-rpe per training, zoals beschreven in. 2 Uit de analyse van het GPS systeem werden de volgende parameters verkregen: de hartfrequentie, totale afgelegde afstand gedurende de training en het aantal sprintjes boven de 15 en 20 km/h. Edwards trainingsbelasting werd berekend uit de hartfrequentiedata zoals dat ook in andere studies werd gedaan. 4,10,11 In de methode van Edwards wordt de trainingsbelasting bepaald door de tijd (in minuten) in 5 hartfrequentiezones te vermenigvuldigen met een coëfficiënt relatief ten opzichte van elke zone (50-60% HF max = 1, 60-70% HF max = 2, 70-80% HF max = 3, 80-90% HF max = 4, % 4

5 HF max = 5) en deze waarden op te tellen. Als maximale hartfrequentie werd de hoogste hartfrequentie genomen tijdens een van de gemeten trainingen. Om balcontacten tussen verschillende trainingen met elkaar te kunnen vergelijken werd het aantal balcontacten vermenigvuldigd met het aantal spelers dat deelnam aan het positie- of partijspel en gedeeld door de tijd, waarbij een arbitraire waarde werd verkregen. De relatie tussen session-rpe en Edwards trainingsbelasting, afgelegde afstand, aantal sprints boven de 15 en 20 km/h en aantal balcontacten werd geanalyseerd met Pearson s correlatie coëfficiënt. Tussen aanvallend en verdedigend ingestelde spelers werd met een gepaarde T-test en Pearson s correlatie coëfficiënt gekeken of er verschil is met betrekking tot de session-rpe score, Edwards trainingsbelasting, afgelegde afstand, aantal sprints boven de 15 en 20 km/h en aantal balcontacten. Dit werd ook gedaan tussen tactische en conditionele trainingen. Ten slotte werd de relatie tussen de gemiddelde session-rpe score van de spelers per training en de session-rpe score van de coach met Pearson s correlatie coëfficiënt bepaald. Statistiek werd berekend met het computerprogramma SPSS , waarbij een betrouwbaarheidsinterval van 95% werd gehanteerd. Tabel 1: Vertaalde Borg s CR10 scale. 6 Waarde Beschrijving 0 Rust 1 Erg gemakkelijk 2 Gemakkelijk 3 Gemiddeld 4 Beetje zwaar 5 Zwaar 6 7 Erg zwaar Maximaal RESULTATEN Deel 1 GPS en absolute afstand bij de groep voetballers waren significant verschillend bij joggen en sprinten voor de 10m trials (tabel 2). De significante correlatie voor de totaal afgelegde afstand was r = (Figuur 1). Tabel 2: GPS afstand. Wandelend Joggend Sprintend 10*10m 1000,00 (100m) 97,5 90,8 (*) 85,0 (*) 4*50m (200m) 202,5 204,5 203,8 (*) = GPS afstand significant verschillend van actuele afstand. 800,00 Figuur 1: Relatie tussen actuele afstand en GPS afstand. GPS afstand (m) 600,00 400,00 y = 0,988x - 11,607 R^2 = 0,998 Tussen GPS en actuele snelheid werd geen significant verschil gevonden. De significante correlatie was r = (figuur 2). 200,00 0,00 5 0,00 200,00 400,00 600,00 800, ,00 Actuele afstand (m)

6 32,0 30,0 28,0 GPS snelheid (km/h) 26,0 24,0 22,0 y = 0,954x + 1,240 R^2 = 0,976 20,0 18,0 17,5 20,0 22,5 25,0 27,5 30,0 32,5 Actuele snelheid (km/h) Figuur 2: Relatie tussen actuele snelheid en GPS snelheid. De ANOVA voor herhaalde metingen laat een significant verschil tussen de drie GPS afstanden bij het 10*10m (100m) onderdeel zien. De ICC tussen de drie metingen was significant (r = 0,847). Bij het 4*50m (200m) onderdeel laat de ANOVA voor herhaalde metingen geen significant verschil tussen de drie GPS afstanden zien. De ICC tussen de drie metingen was ook significant (r = 0,671). Deel 2 Verschillende parameters voor trainingsbelasting werden verzameld. Correlaties tussen session-rpe en Edward s methode, sprints boven 15 km/h en sprints boven 20 km/h waren significant (tabel 3). Tabel 3: Pearson s Correlatie tussen session-rpe en andere parameters voor de trainingsbelasting. Correlatie Edwards TB (AW),451 (*) Afgelegde afstand (m) 0,217 Aantal sprints > 15 km/h,650 (*) Aantal sprints > 20 km/h,832 (*) Aantal balcontacten (AW) -,446 TB = Trainingsbelasting. AW = Arbitraire waarde. (*) = Significante correlatie met session-rpe. Tussen aanvallend en verdedigend ingestelde spelers werden met betrekking tot session-rpe, Edwards trainingsbelasting, afgelegde afstand, aantal sprints boven de 15 en 20 km/h en aantal balcontacten geen significante verschillen gevonden (tabel 4). Significante correlaties werden gevonden voor afgelegde afstand en het aantal sprints. Tabel 4: Gemiddelde waardes aanvallend en verdedigend ingestelde spelers. Aanvallend Verdedigend Correlatie Session-RPE (AW) 347,1 308,6 0,796 6

7 Edwards TB (AW) 210,9 191,2 0,446 Afgelegde afstand (m) 5068,4 5086,0 0,934 (**) Aantal sprints > 15 km/h 49,0 49,1 0,983 (**) Aantal sprints > 20 km/h 15,2 16,0 0,936 (**) Aantal balcontacten (AW) 28,7 30,6 0,245 TB = Trainingsbelasting. AW = Arbitraire waarde. (**) = Significante correlatie tussen aanvallend en verdedigend ingestelde spelers. Tussen tactische en conditionele trainingen werden met betrekking tot session-rpe, Edwards trainingsbelasting, afgelegde afstand, aantal sprints boven de 15 en 20 km/h en aantal balcontacten significante verschillen gevonden voor session-rpe en aantal sprints boven zowel 15 en 20 km/h (tabel 5). Alleen afgelegde afstanden op tactische en conditionele trainingen correleerden hoog met elkaar. Tabel 5: Gemiddelde waardes tussen tactische en conditionele trainingen. Tactisch Conditioneel Correlatie Session-RPE (AW) 259,3 429,4 (*) 0,637 Edwards TB (AW) 194,7 200,7 0,477 Afgelegde afstand (m) 5158,8 4967,0 0,860 (**) Aantal sprints > 15 km/h 37,9 63,9 (*) -0,015 Aantal sprints > 20 km/h 10,8 21,7 (*) 0,307 Aantal balcontacten (AW) 29,6 29,3-0,300 TB = Trainingsbelasting. AW = Arbitraire waarde. (*) = Significant verschillend van tactische training. (**) = Significante correlatie tussen tactische en conditionele training. De coach scoorde een significant hogere RPE dan de spelers (gemiddeld 472 om 327 voor de spelers). De correlatie tussen de waardes bedroeg r = 0,753 met een significantie van p = DISCUSSIE Uit de resultaten van het eerste deel van de studie kan geconcludeerd worden dat het GPS systeem een valide en betrouwbare maat voor de actuele afstand geeft bij herhaalde afstanden van 50m. Daarnaast levert het GPS systeem een valide maat op voor sprintsnelheden. Bij herhaalde afstanden van 10m bleek het GPS systeem op jog- en sprintsnelheid geen valide maat te geven. Daarnaast bleken de afstanden, die met verschillende snelheden gelopen werden, significant van elkaar te verschillen. Verondersteld wordt dat door het keren op een hogere snelheid het bovenlichaam steeds meer kantelt bij het keerpunt. Hierdoor zou het systeem een andere afstand kunnen meten dan dat er door de speler afgelegd wordt. De gevonden hoge ICC (r = 0,846) ondersteunt deze veronderstelling. In een eerder uitgevoerd onderzoek, waarbij een voetbalspecifiek circuit was uitgezet over een afstand die overeenkomt met de gemiddeld afgelegde afstand tijdens wedstrijden werd een uitstekende validiteit en betrouwbaarheid gemeten. 8 Uit de resultaten van het tweede deel blijkt dat de session-rpe methode hoog correleert met het aantal sprintjes dat de voetballers afleggen boven de 15 en 20 km/h (r = 0,650 en 0,832). Ook wordt een significante, dan wel niet hoge (r = 0,451) correlatie gevonden tussen de session-rpe methode en Edwards trainingsbelasting. Afgelegde afstand en aantal balcontacten tijdens de trainingen blijken geen bepalende invloed te hebben op de ervaren trainingsbelasting bij de profvoetballers. Ook tussen aanvallend en verdedigend ingestelde spelers komen geen significante verschillen naar voren, de afgelegde afstanden en 7

8 het aantal sprintjes boven de 15 en 20 km/h bleken hoog met elkaar te correleren. Wanneer onderscheid wordt gemaakt tussen tactische en conditionele trainingen komt naar voren dat tijdens conditionele trainingen zowel de session-rpe score (429,4 om 259,3) als het aantal sprintjes boven de 15 en 20 km/h (resp. 37,9 om 63,9 en 10,8 om 21,7) significant hoger is. Opvallend hierbij is dat er geen verschil gevonden wordt in de maat voor Edwards trainingsbelasting en de afgelegde afstand. Ten slotte blijkt de session-rpe score van de coach per training significant hoger te zijn dan de gemiddelde session-rpe score van de spelers per training. Er bestaat wel een hoge, maar niet significante (p = 0,084) correlatie (0,753) tussen beide waardes. De coach lijkt de trainingen zwaarder in te schatten dan de spelers, maar doet dit wel elke keer. De huidige studie is de eerste studie die Foster s session-rpe methode toepast om trainingsbelasting te kwantificeren bij professionele voetballers. Het gebruik van deze methode kan beschouwd worden als een goede indicator van de trainingsbelasting. Uit de huidige studie blijkt dat het gebruik van Foster s RPE benadering niet alleen een weergave geeft van de fysiologische belasting, zoals bepaald met Edwards trainingsbelasting, maar vooral een goede indruk geeft over voetbalspecifieke parameters als een aantal sprintjes op een hoge snelheid. Aan het huidig onderzoek kunnen slecht met de nodige voorzichtigheid conclusies worden getrokken, aangezien er slechts zes voetballers gedurende zes trainingen gemeten werden. Een ander zwak punt van de studie is dat de metingen niet op opeenvolgende dagen werden uitgevoerd. De gevonden correlatie van 0,451 tussen de session-rpe methode en Edwards trainingsbelasting was lager als die gevonden in eerdere studies bij amateur-voetballers, wielrenners, basketballers en schaatsers. 2,4,10,11 Meest recent vonden Impellizzeri et al. 4 in een studie bij 19 amateur-voetballers gedurende 476 trainingssessies een significante correlatie van 0,71. Foster et al. 11 vonden bij wielrenners en basketballers een hoog consistente relatie aan de hand van een regressieanalyse. In een andere studie vonden Foster et al. 10 individuele correlaties in een range van 0,75 tot 0,90 bij professionele sporters, voornamelijk schaatsers. Ten slotte vonden Foster et al. 2 bij 30 recreatieve hardlopers een significante correlatie van 0,65 tussen de session-rpe en de heart-rate-reserve methode. Een mogelijke verklaring voor de lagere correlatie in de huidige studie tussen de session-rpe methode en Edwards trainingsbelasting kan het kleine aantal voetballers en het beperkte aantal trainingen waarover gemeten werd zijn. Een mogelijke verklaring voor de lagere correlaties ten opzichte van duursporten zou de toegenomen anaërobe contributie aan de energievoorziening tijdens voetbaltrainingen kunnen zijn. In de huidige studie wordt een significante correlatie (0,650 om 0,832) gevonden tussen aantal sprintjes boven respectievelijk 15 en 20 km/h en de session-rpe waarde. Dit wijst erop dat het aantal sprintjes, waarbij vooral het anaerobe systeem wordt aangesproken, een bepalende maat is voor de session-rpe score. 12 De correlatie tussen Edwards trainingsbelasting en session-rpe zal dus afnemen bij toename van anaërobe contributie. In eerder onderzoek werd deze bevinding ondersteund. Hierbij werd aangetoond dat tijdens een afwisselend protocol, zoals voetbaltraining, de session-rpe hoger gescoord werd in vergelijking met een trainingsprotocol met een constant inspanningsniveau. De hogere session-rpe score kwam overeen met een hoger geleverde arbeid, ondanks dat de VO 2 en HF tussen de twee inspanningsprotocols gelijk waren. 13 Ook deze onderzoekers wekten de suggestie dat toegenomen RPE tijdens afwisselende inspanningsprotocols veroorzaakt zou kunnen worden door een toegenomen bijdrage van anaërobe mechanismen aan de energievoorziening 13 Daarnaast bleek de validiteit van de hartfrequentie tijdens interval inspanning niet groot omdat hij relatief traag reageert op veranderingen in VO 2 en belasting. 14 8

9 Ander onderzoek heeft aangetoond dat hartfrequentie en lactaatgehalte samen de RPE nauwkeuriger voorspellen dan een van de variabelen afzonderlijk. 15 In dat onderzoek wordt gesteld dat RPE een betrouwbaardere maat is van trainingsintensiteit, wanneer zowel anaërobe als aërobe systemen merkbaar geactiveerd worden, zoals bij afwisselende activiteiten als voetbaltrainingen en wedstrijden. 3 Dat er geen significante verschillen naar voren komen tussen aanvallend en verdedigend ingestelde spelers is in overeenstemming met literatuur gemeten tijdens wedstrijden. 8,16 Hierin worden geen significante verschillen in totaal afgelegde afstand en aantal sprints boven een bepaalde snelheid tussen aanvallers en verdedigers gevonden, wat dus ook overeenkomt met de trainingen. Bij het onderscheid tussen tactische en conditionele trainingen bleek dat tijdens conditionele trainingen zowel de session-rpe als het aantal sprintjes boven de 15 en 20 km/h significant hoger is. Er werd geen verschil gevonden in de maat voor Edwards trainingsbelasting. Deze resultaten zijn in overeenstemming met de eerder gewekte suggestie, dat door een toename van het gebruik van anaërobe mechanismen aan de energievoorziening de ervaren trainingsbelasting toeneemt. De correlatie tussen session-rpe waardes van coach en spelers duidt er op dat zowel coach, als spelers het onderscheid in trainingen vrij goed konden uitdrukken in RPE score, hoewel opgemerkt dient te worden dat de coach de trainingen significant zwaarder inschatte. De session-rpe methode is praktisch, zowel in de training als in de wedstrijden uitvoerbaar en er hoeft geen dure apparatuur voor worden aangeschaft. Om betrouwbaar gebruikt te worden is het wel gewenst gestandaardiseerde procedures te volgen door voorlichting over het gebruik van de Borg s rating scale en het op een vastgesteld moment afnemen van de schaal. 11 Hoe langer je de schaal zal gebruiken, hoe nauwkeuriger de score de werkelijk ervaren trainingsintensiteit zal reflecteren. 11 Het tijdstip na de training waarop gescoord wordt is belangrijk om de invloed van het laatste deel van de training op de scoring zoveel mogelijk te minimaliseren. Verdere verbetering in de fysieke fitheid van voetballers kan verkregen worden door het trainingsproces te monitoren. 11 Dergelijke monitoring van het trainingsproces is ook gewenst om de periodisatie van training te analyseren. 11 Testen op het veld blijkt hierbij nuttiger dan het testen in een laboratoriumsetting, omdat veldtesten gedurende het gehele seizoen uitvoerbaar zijn, niet veel tijd kosten en bovendien voorzien in informatie over specifieke prestatieveranderingen gerelateerd aan de sport. 17 Het is wel belangrijk te bedenken dat data uit laboratorium- en veldtesten door de complexe natuur van het voetbal nooit gebruikt kunnen worden om de prestatie tijdens wedstrijden te voorspellen. 17 Ondanks dat men heeft aangetoond dat session-rpe nauwkeurig trainingsbelasting reflecteert, is het mogelijk dat spelers dezelfde fysiologische stimulus anders kunnen ervaren ten gevolge van hun individuele gemoedstoestand. 18 In onderzoek werd aangetoond dat tijdens overbelasting de session-rpe voor een gegeven hartfrequentie de neiging had toe te nemen. 19 Het gebruik van session-rpe om trainingsbelasting te monitoren kan daarom gezien worden als een waardevol hulpmiddel om trainingsgerelateerde vermoeidheid te detecteren en om overtraining te voorkomen. Gebaseerd op resultaten in de huidige studie kan gesteld worden dat Foster s session- RPE methode een waardevol hulpmiddel is om trainingen en wedstrijden te monitoren. Om de resultaten te ondersteunen is er echter meer onderzoek nodig om de session-rpe volledig te valideren. Ook zou zodoende een duidelijker beeld geschetst kunnen worden over verschillen in spelerposities, verschillende soorten training en de rol van de coach met betrekking tot trainingsbelasting. 9

10 DANKBETUIGINGEN De auteurs willen Prof. Drs. M. J. Van Dijk, Drs. A. J. Burghout, Prof. Dr. G. J. P. Savelsbergh, Dr. J. J. De Koning en voetbalclub AZ Alkmaar bedanken voor hun medewerking in deze studie. Ook bedanken wij de proefpersonen die betrokken waren in het onderzoek. REFERENTIES 1) Viru A, Viru M. Nature of training effects. In: Garret W, Kirkendall D, redactie. Exercise and Sport Science. Philadelphia: Lippincott Williams & Williams; p ) Foster C, Hector LL, Welsh R, Schrager M, Green MA, Snyder AC. Effects of specific versus cross-training on running performance. Eur J Appl Physiol Occup Physiol 1995;70(4): ) Bangsbo J. The physiology of soccer: with special reference to intense intermittent exercise. Acta Physiol Scand Suppl 1994; 619: ) Impellizzeri FM, Rampinini E, Coutts AJ, Sassi A, Marcora SM. Use of RPE-based training load in soccer. Med Sci Sports Exerc 2004;36(6): ) Ǻstrand PO, Rodahl K. Textbook of Work Physiology. New York: McGraw Hill; p ) Borg G, Hassmén P, Lagerström M. Perceived exertion related to heart rate and blood lactate during arm and leg exercise. Eur J Appl Physiol Occup Physiol 1987;56(6): ) Larsson P. Global positioning system and sport-specific testing. Sports Med 2003;33(15): ) Nog niet gepubliceerd. The validity of a global positioning system for measuring player movement patterns. 9) Foster C, Daines E, Hector L, Snyder AC, Welsh R. Athletic performance in relation to training load. Wis Med J 1996;95(6): ) Foster C. Monitoring training in athletes with reference to overtraining syndrome. Med Sci Sports Exerc 1998;30(7): ) Foster C, Florhaug JA, Franklin J, Gottschall L, Hrovatin LA, Parker S, Doleshal P, Dodge C. A new approach to monitoring exercise training. J Strength Cond Res 2001;15(1): ) Bangsbo J, Nørregaard L, Thorsø F. Activity profile of competition soccer. Can J Sport Sci 1991;16(2): ) Drust B, Reilly T, Cable NT. Physiological responses to laboratory-based soccer-specific intermittent and continuous exercise. J Sports Sci 2000 Nov;18(11): ) Achten J, Jeukendrup AE. Heart rate monitoring applications and limitations. Sports Med 2003;33(7): ) Borg G, Ljunggren G, Ceci R. The increase of perceived exertion, aches and pain in the legs, heart rate and blood lactate during exercise on a bicycle ergometer. Eur J Appl Physiol Occup Physiol 1985;54(4): ) Di Salvo V, Baron R, Tschan H, Calderon Montero FJ, Bachl N, Pigozzi F. Performance characteristics according to playing position in elite soccer. Int J Sports Med 2007;28(3): ) Svensson M, Drust B. Testing soccer players. J Sports Sci 2005;23(6): ) Morgan WP. Psychological components of effort sense. Med Sci Sports Exerc 1994; 26: ) Martin DT, Andersen MB. Heart rate-perceived exertion during training and taper. J Sports Med Phys Fitness 2004;40:

Meten van explosiviteit bij top indoor balteamsporters. H.T.D. van der Does, MSc. Dr. M.S. Brink S.H. Doeven, MSc. Dr. K.A.P.M.

Meten van explosiviteit bij top indoor balteamsporters. H.T.D. van der Does, MSc. Dr. M.S. Brink S.H. Doeven, MSc. Dr. K.A.P.M. Meten van explosiviteit bij top indoor balteamsporters H.T.D. van der Does, MSc. Dr. M.S. Brink S.H. Doeven, MSc. Dr. K.A.P.M. Lemmink Indoor Balteamsporten karakteristieken Volleybal explosieve bewegingen:

Nadere informatie

En dit alles met als hoofddoel: het verbeteren van de prestaties op het veld en een zo hoog mogelijke eindklassering op de ranglijst die seizoen!

En dit alles met als hoofddoel: het verbeteren van de prestaties op het veld en een zo hoog mogelijke eindklassering op de ranglijst die seizoen! Wat is TopFitTest? TopFitTest is een test- en adviesbureau dat gespecialiseerd is in het afnemen van sportspecifieke testen. Aan de hand van de testen kan optimaal advies worden gegeven om jou door middel

Nadere informatie

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren Sociale Steun The Effect of Chronic Pain and the Moderating Effect of Gender on Perceived Social Support Studentnummer:

Nadere informatie

Samenvatting (Dutch summary)

Samenvatting (Dutch summary) Samenvatting (Dutch summary) Door de hedendaagse gespecialiseerde medische zorg is de levensverwachting van mensen met een dwarslaesie aanzienlijk toegenomen. Echter, veel mensen met een chronische dwarslaesie

Nadere informatie

CURRICULUM VITAE CURRICULUM VITAE

CURRICULUM VITAE CURRICULUM VITAE CURRICULUM VITAE 133 Achtergrond Ruby Otter is geboren op 22 december 1986 te Voorst. Ze studeerde van 2003 tot 2007 aan de Academie voor Lichamelijke Opvoeding te Amsterdam. Gedurende het laatste jaar

Nadere informatie

Rolstoelkarakteristieken

Rolstoelkarakteristieken Rolstoelkarakteristieken Merk rolstoel Type / nummer ADL rolstoel of sportrolstoel Datum levering Merk banden Bandenspanning Gewicht Rolstoel in kg Datum laatste keer aangepast Wat is er toen aangepast

Nadere informatie

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Test-taker Attitudes of Job Applicants: Test Anxiety and Belief in Tests as Antecedents of

Nadere informatie

Invloed van Bewegen op Depressieve Klachten in de. Fysiotherapie Praktijk. Influence of Movement on Depression in the. Physiotherapy Practice

Invloed van Bewegen op Depressieve Klachten in de. Fysiotherapie Praktijk. Influence of Movement on Depression in the. Physiotherapy Practice Invloed van Bewegen op Depressieve Klachten in de Fysiotherapie Praktijk Influence of Movement on Depression in the Physiotherapy Practice J.A. Michgelsen Eerste begeleider: dr. A. Mudde Tweede begeleider:

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Trainingen sturen vanuit het labo en op het veld

Trainingen sturen vanuit het labo en op het veld Arenberggebouw Arenbergstraat 5 1000 Brussel Tel: 02 209 47 21 Fax: 02 209 47 15 Trainingen sturen vanuit het labo en op het veld AUTEURS VANBEKBERGEN J., PELGRIM K. REDACTEUR MEYLEMANS S. INSTITUUT Katholieke

Nadere informatie

Uitgebreide toelichting van het meetinstrument. Ästrand fietstest. 1 Algemene gegevens

Uitgebreide toelichting van het meetinstrument. Ästrand fietstest. 1 Algemene gegevens Uitgebreide toelichting van het meetinstrument Ästrand fietstest 22-12-2011 review: EJCM Swinkels-Meewisse invoer: E v Engelen 1 Algemene gegevens Het meetinstrument heeft betrekking op de volgende categorieën

Nadere informatie

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource.

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource. Open Universiteit Klinische psychologie Masterthesis Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: De Leidinggevende als hulpbron. Emotional Job Demands, Vitality and Opportunities

Nadere informatie

Het effect van leeftijd en rijping op de selectie van jeugdtennissers en de ontwikkeling op de vijf-meter sprinttest

Het effect van leeftijd en rijping op de selectie van jeugdtennissers en de ontwikkeling op de vijf-meter sprinttest Het effect van leeftijd en rijping op de selectie van jeugdtennissers en de ontwikkeling op de vijf-meter sprinttest Tamara Kramer Barbara Huijgen Marije Elferink-Gemser Chris Visscher Expertiseteam Talentherkenning

Nadere informatie

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen The Association between Daily Hassles, Negative Affect and the Influence of Physical Activity Petra van Straaten Eerste begeleider

Nadere informatie

TNO Runalyser; real time monitoring van looptechniek. John Willems

TNO Runalyser; real time monitoring van looptechniek. John Willems TNO Runalyser; real time monitoring van looptechniek John Willems Inhoud Korte intro TNO Wat is runalyser? Waarom runalyser? Voorbeeld data runalyser Onderzoek naar running economy Toekomst 2 TNO personal

Nadere informatie

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten?

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten? De Modererende rol van Persoonlijkheid op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten 1 Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve

Nadere informatie

Introductie. Guido Vroemen Sportarts Medisch Bioloog Triathlon Trainer SMA MIDDEN NEDERLAND

Introductie. Guido Vroemen Sportarts Medisch Bioloog Triathlon Trainer SMA MIDDEN NEDERLAND Introductie Guido Vroemen Sportarts Medisch Bioloog Triathlon Trainer SMA MIDDEN NEDERLAND Begeleiding: Teamarts en trainer Roompot Oranje Peloton Teamarts Team4Talent Bondsarts NTB Docent Sportfysiotherapie

Nadere informatie

Het kwantificeren van bewegen

Het kwantificeren van bewegen 20 Geen calorieën, maar FIT-punten tellen Het kwantificeren van bewegen Tekst: Caroline Mangnus De eenvoudigste manier om gezondheid te bevorderen is door het uitvoeren van fysieke activiteiten in de juiste

Nadere informatie

Eindwerk Fysieke vereisten bij het spelen van kleine wedstrijdvormen bij 17 tot 21- jarige elite voetballers

Eindwerk Fysieke vereisten bij het spelen van kleine wedstrijdvormen bij 17 tot 21- jarige elite voetballers PROFESSIONELE BACHELOR IN HET ONDERWIJS SECUNDAIR ONDERWIJS Eindwerk Fysieke vereisten bij het spelen van kleine wedstrijdvormen bij 17 tot 21- jarige elite PXL HOGESCHOOL HASSELT PROMOTOR BRAM GEERS BART

Nadere informatie

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Emotioneel Eten: de Rol van Persoonlijkheid The Relationship between Daily Stress and Emotional Eating: the Role of Personality Arlette Nierich Open Universiteit

Nadere informatie

Bron: http://www.emmausinstituut.eu/.../conditietests%20en%20training.doc

Bron: http://www.emmausinstituut.eu/.../conditietests%20en%20training.doc 1. CONDITIETESTS Je kan je conditie testen met de Coopertest en de Légertest (= beeptest). Deze laatste wordt ook shuttle-run-test genoemd, omdat je zoals een badmintonshuttle heen en weer loopt tussen

Nadere informatie

Testing & Monitoring. Testing. Dagelijkse monitoring in functie van prestatieverbetering en blessurepreventie. Data Management.

Testing & Monitoring. Testing. Dagelijkse monitoring in functie van prestatieverbetering en blessurepreventie. Data Management. Data Management Dagelijkse monitoring in functie van prestatieverbetering en blessurepreventie Peter Catteeuw Testing & Monitoring Jeugd Academie Beloften A-Team Prestatieverbetering Blessurepreventie

Nadere informatie

Nederland heeft een lange hockeyhistorie en is één van de toonaangevende landen als het om tophockey gaat. De meeste tophockeyers zijn begonnen met

Nederland heeft een lange hockeyhistorie en is één van de toonaangevende landen als het om tophockey gaat. De meeste tophockeyers zijn begonnen met Samenvatting Nederland heeft een lange hockeyhistorie en is één van de toonaangevende landen als het om tophockey gaat. De meeste tophockeyers zijn begonnen met hun sport toen ze 7 jaar oud waren en allemaal

Nadere informatie

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Gender Differences in Crying Frequency and Psychosocial Problems in Schoolgoing Children aged 6

Nadere informatie

Inhoudsopgave Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

Inhoudsopgave Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Validatie van het EHF meetinstrument tijdens de Jonge Volwassenheid en meer specifiek in relatie tot ADHD Validation of the EHF assessment instrument during Emerging Adulthood, and more specific in relation

Nadere informatie

Netwerkbijeenkomst. Testen van een (top)sporter

Netwerkbijeenkomst. Testen van een (top)sporter Netwerkbijeenkomst Testen van een (top)sporter Wielrennen www.mspopleidingen.nl 1 Inhoud Testen om te testen of om te meten? Wat willen we weten? Fysieke testen (lab) ergometer (veld) vermogenstest Blessure

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

Het nagaan van het verloop van borstvoeding bij de pasgeborene

Het nagaan van het verloop van borstvoeding bij de pasgeborene INFANT BREASTFEEDING ASSESSMENT TOOL (IBFAT) Matthews M.K. (1988) Developing an instrument to assess infant breastfeeding behavior in early neonatal period. Midwifery, 4, 154-165. Meetinstrument Afkorting

Nadere informatie

Zowel correlatie als regressie meten statistische samenhang Correlatie: geen oorzakelijk verband verondersteld: X Y

Zowel correlatie als regressie meten statistische samenhang Correlatie: geen oorzakelijk verband verondersteld: X Y 1 Regressie analyse Zowel correlatie als regressie meten statistische samenhang Correlatie: geen oorzakelijk verband verondersteld: X Y Regressie: wel een oorzakelijk verband verondersteld: X Y Voorbeeld

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

Testen en meten bij spelsporters in de AZ jeugdopleiding

Testen en meten bij spelsporters in de AZ jeugdopleiding Testen en meten bij spelsporters in de AZ jeugdopleiding Fysieke ontwikkeling meten -Sprint/sprong/%FT/kracht-snelheid -ISRT aeroob (sub-max / max) -intensiteit %HFmax -Voetbalarbeid: vermogen & capaciteit

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Tentamen Biostatistiek voor BMT (2S390) op 17-11-2003 U mag alleen gebruik maken van een onbeschreven Statistisch Compendium (dikt. nr. 2218) en van een zakrekenmachine.

Nadere informatie

Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy. Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders

Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy. Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders Influence of Mindfulness Training on Parental Stress, Emotional Self-Efficacy

Nadere informatie

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

De Relatie tussen Existential Fulfilment, Emotionele Stabiliteit en Burnout. bij Medewerkers in het Hoger Beroepsonderwijs

De Relatie tussen Existential Fulfilment, Emotionele Stabiliteit en Burnout. bij Medewerkers in het Hoger Beroepsonderwijs De Relatie tussen Existential Fulfilment, Emotionele Stabiliteit en Burnout bij Medewerkers in het Hoger Beroepsonderwijs The Relationship between Existential Fulfilment, Emotional Stability and Burnout

Nadere informatie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een Vergelijking met Rusten in Liggende Positie The Effectiveness of a Mindfulness-based Body Scan: a Comparison with Quiet Rest in the Supine

Nadere informatie

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim.

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Bullying at work and the impact of Social Support on Health and Absenteeism. Rieneke Dingemans April 2008 Scriptiebegeleider:

Nadere informatie

INTERVENTIESTUDIE. Fitkids, a Nationwide exercise therapy program in the Netherlands: is it effective?

INTERVENTIESTUDIE. Fitkids, a Nationwide exercise therapy program in the Netherlands: is it effective? INTERVENTIESTUDIE Fitkids, a Nationwide exercise therapy program in the Netherlands: is it effective? Tim Takken; Janke de Groot; Lex Winkler; Elles Kotte DOEL Inzicht in het effect van het beweegprogramma

Nadere informatie

Trainingsopbouw van talentvolle wielrenners

Trainingsopbouw van talentvolle wielrenners Trainingsopbouw van talentvolle wielrenners Mathieu Heijboer 1 Programma Introductie Kenmerken wielersport Analyse van een koers Vergelijking categorieën Meten van belasting Achtergrond The image cannot

Nadere informatie

De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en. proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten

De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en. proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten The relationship between depression symptoms, anxiety symptoms,

Nadere informatie

Hill P.D., Humenick S.S. (1996). Development of the H&H Lactation Scale. Nursing Research, 45(3), 136-140.

Hill P.D., Humenick S.S. (1996). Development of the H&H Lactation Scale. Nursing Research, 45(3), 136-140. H & H LACTATION SCALE (HHLS) Hill P.D., Humenick S.S. (1996). Development of the H&H Lactation Scale. Nursing Research, 45(3), 136-140. Meetinstrument H&H Lactation Scale Afkorting HHLS Auteur(s) Hill

Nadere informatie

Blessures bij getalenteerde voetballers voor, tijdens en na de groeispurt

Blessures bij getalenteerde voetballers voor, tijdens en na de groeispurt Blessures bij getalenteerde voetballers voor, tijdens en na de groeispurt 15-11-2013 1 Alien van der Sluis 1,2, Marije T. Elferink-Gemser 1,3, Manuel Coelho-e- Silva 4, Jannes Nijboer 5, Michel Brink 1,6,

Nadere informatie

Bijlage 3.1. Meetinstrumenten. Free Running Asthma Screening Test, FRAST. Benodigdheden stopwatch piekstroommeter; bij voorkeur die van het kind zelf

Bijlage 3.1. Meetinstrumenten. Free Running Asthma Screening Test, FRAST. Benodigdheden stopwatch piekstroommeter; bij voorkeur die van het kind zelf Bijlage 3 Meetinstrumenten Bijlage 3.1 Free Running Asthma Screening Test, FRAST stopwatch piekstroommeter; bij voorkeur die van het kind zelf Protocol Bij de FRAST wordt het kind gevraagd om gedurende

Nadere informatie

Wetenschap en praktijk verbinden. Marcel Schmitz. Inspanningsfysioloog / Bewegingswetenschapper (M.Sc.) - 2008: IC-verpleegkundige Roermond

Wetenschap en praktijk verbinden. Marcel Schmitz. Inspanningsfysioloog / Bewegingswetenschapper (M.Sc.) - 2008: IC-verpleegkundige Roermond Marcel Schmitz Inspanningsfysioloog / Bewegingswetenschapper (M.Sc.) - 2008: IC-verpleegkundige Roermond 2003 2007 Bewegingswetenschappen Universiteit Maastricht (thesis Rabobank ProCycling Team) SMI TopSupport

Nadere informatie

Training Trainingsintensiteit:

Training Trainingsintensiteit: Training Niet de kwantiteit maar wel de kwaliteit van de trainingen zorgen voor resultaat. Iedere sporter heeft individuele eigenschappen qua aanpassingsvermogen en genetische kenmerken. Training is daarom

Nadere informatie

Camus, A., Mourey, F., d'athis, P., Blanchon, A., Martin-Hunyadi, C., De Rekeneire, N., Mischis-Troussard, C., and Pfitzemeyer, P. (2002).

Camus, A., Mourey, F., d'athis, P., Blanchon, A., Martin-Hunyadi, C., De Rekeneire, N., Mischis-Troussard, C., and Pfitzemeyer, P. (2002). Mini Motor Test (MMT) Camus, A., Mourey, F., d'athis, P., Blanchon, A., Martin-Hunyadi, C., De Rekeneire, N., Mischis-Troussard, C., and Pfitzemeyer, P. (2002). Meetinstrument Afkorting Auteurs Onderwerp

Nadere informatie

Inleiding Deel I. Ontwikkelingsfase

Inleiding Deel I. Ontwikkelingsfase Inleiding Door de toenemende globalisering en bijbehorende concurrentiegroei tussen bedrijven over de hele wereld, de economische recessie in veel landen, en de groeiende behoefte aan duurzame inzetbaarheid,

Nadere informatie

Doelstelling en protocol

Doelstelling en protocol STUDIE OVER DE INVLOED VAN CURREX SOLES OP DE VOETBELASTING EN OP SPRONGTESTEN BIJ VOLLEYBALLERS Door Sportmedisch Testcenter RUNNING AND MORE Uit enquêtes bij onze huidige gebruikers van de Currex-zolen

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

De Invloed van Identificatie met Actieve Ouderen en Welbevinden op de. Lichaamsbeweging van Ouderen

De Invloed van Identificatie met Actieve Ouderen en Welbevinden op de. Lichaamsbeweging van Ouderen Running head: ACTIEVE OUDEREN EN BEWEGEN 1 De Invloed van Identificatie met Actieve Ouderen en Welbevinden op de Lichaamsbeweging van Ouderen The Influence of Identification with 'Active Elderly' and Wellbeing

Nadere informatie

Trainen op vermogen. Effectief of alleen wetenschap?

Trainen op vermogen. Effectief of alleen wetenschap? Trainen op vermogen Effectief of alleen wetenschap? Henk-Jan Zwolle Introductie Henk-Jan Zwolle Introductie Wattbike Wat kun je er mee? Wattbike Wat kun je er mee? Wedstrijdje roeiers tegen Teun Mulder

Nadere informatie

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effects of Contact-oriented Play and Learning in the Relationship between parent and child with autism Kristel Stes Studentnummer:

Nadere informatie

- 172 - Prevention of cognitive decline

- 172 - Prevention of cognitive decline Samenvatting - 172 - Prevention of cognitive decline Het percentage ouderen binnen de totale bevolking stijgt, en ook de gemiddelde levensverwachting is toegenomen. Vanwege deze zogenaamde dubbele vergrijzing

Nadere informatie

De relatie tussen intimiteit, aspecten van seksualiteit en hechtingsstijl in het dagelijks leven van heteroseksuele mannen en vrouwen.

De relatie tussen intimiteit, aspecten van seksualiteit en hechtingsstijl in het dagelijks leven van heteroseksuele mannen en vrouwen. De relatie tussen intimiteit, aspecten van seksualiteit en hechtingsstijl in het dagelijks leven van heteroseksuele mannen en vrouwen. The Relationship between Intimacy, Aspects of Sexuality and Attachment

Nadere informatie

Rijsimulator onderzoek

Rijsimulator onderzoek Rijsimulator onderzoek In 2006 is de TU Delft gestart met onderzoek naar rijsimualtors in samenwerking met simulator producent Green Dino BV. De onderzoeksgroep DATA (Data Automated Training and Assessment)

Nadere informatie

/hpm. Onderzoek werkstress, herstel en cultuur. De rol van vrijetijdsbesteding. 6 februari 2015. Technische Universiteit Eindhoven

/hpm. Onderzoek werkstress, herstel en cultuur. De rol van vrijetijdsbesteding. 6 februari 2015. Technische Universiteit Eindhoven Onderzoek werkstress, herstel en cultuur De rol van vrijetijdsbesteding 6 februari 2015 Technische Universiteit Eindhoven Human Performance Management Group ir. P.J.R. van Gool prof. dr. E. Demerouti /hpm

Nadere informatie

DWV Klein DWV Verzet Klein Trainen met een Trainen hartslagmeter met een Jasp Ree Ree lda 04-02-2009

DWV Klein DWV Verzet Klein Trainen met een Trainen hartslagmeter met een Jasp Ree Ree lda 04-02-2009 DWV Klein Verzet Trainen met een hartslagmeter Jasper Reenalda 04-02-20092009 Opzet clinic Theoretische introductie: Inspanningsfysiologie Meten van de inspanning Basisprincipes training Trainen met een

Nadere informatie

SAMENVATTING. De toepassing van inspanningsfysiologie in de revalidatie van kinderen met cerebrale parese

SAMENVATTING. De toepassing van inspanningsfysiologie in de revalidatie van kinderen met cerebrale parese S SAMENVATTING De toepassing van inspanningsfysiologie in de revalidatie van kinderen met cerebrale parese Samenvatting Cerebrale parese (CP) is de meest voorkomende oorzaak van een fysieke beperking

Nadere informatie

(In)effectiviteit van Angstcommunicaties op Verminderen van Lichamelijke Inactiviteit: Rol van Attitudefuncties, Self-Monitoring en Self-Esteem

(In)effectiviteit van Angstcommunicaties op Verminderen van Lichamelijke Inactiviteit: Rol van Attitudefuncties, Self-Monitoring en Self-Esteem (In)effectiviteit van Angstcommunicaties 1 (In)effectiviteit van Angstcommunicaties op Verminderen van Lichamelijke Inactiviteit: Rol van Attitudefuncties, Self-Monitoring en Self-Esteem (In)effectiveness

Nadere informatie

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS Persoonskenmerken en ervaren lijden bij verslaving en PTSS 1 De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij Verslaafde Patiënten met PTSS The Relationship between Personality Traits and Suffering

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Proefschrift_LVerburgh211214.indd 171 21-12-2014 16:46:37 172 Samenvatting ACHTERGROND DEEL A: DE RELATIE TUSSEN BEWEGING EN NEUROCOGNITIEF FUNCTIONEREN Ondanks bewezen gezondheidseffecten

Nadere informatie

Patient reported Outcomes in Cognitive Impairement (PROCOG)

Patient reported Outcomes in Cognitive Impairement (PROCOG) Patient reported Outcomes in Cognitive Impairement (PROCOG) Bowman, L. (2006) "Validation of a New Symptom Impact Questionnaire for Mild to Moderate Cognitive Impairment." Meetinstrument Patient-reported

Nadere informatie

ANALYSE VAN TRAININGSVORMEN BIJ SEMIPROFESSIONELE VOETBALLERS

ANALYSE VAN TRAININGSVORMEN BIJ SEMIPROFESSIONELE VOETBALLERS UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT GENEESKUNDE EN GEZONDHEIDSWETENSCHAPPEN Opleiding Lichamelijke Opvoeding en Bewegingswetenschappen Academiejaar 2012-2013 ANALYSE VAN TRAININGSVORMEN BIJ SEMIPROFESSIONELE VOETBALLERS

Nadere informatie

Marc Lambert gsm : 0476/888799 fax : 016/608192 e-mail : Info@trimedico.be website : www.trimedico.be. Beste Gert,

Marc Lambert gsm : 0476/888799 fax : 016/608192 e-mail : Info@trimedico.be website : www.trimedico.be. Beste Gert, Beste Gert, Je hebt een inspanningstest gedaan ( Fieldtest ) met 4 stappen op 12/16/2007. De staplengte van de test is 2000.0 m. Met deze test kunnen we je individuele aërobe en je individuele anaërobe

Nadere informatie

LinkedIn Profiles and personality

LinkedIn Profiles and personality LinkedInprofielen en Persoonlijkheid LinkedIn Profiles and personality Lonneke Akkerman Open Universiteit Naam student: Lonneke Akkerman Studentnummer: 850455126 Cursusnaam en code: S57337 Empirisch afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

Auteur Bech, Rasmussen, Olsen, Noerholm, & Abildgaard. Meten van de ernst van depressie

Auteur Bech, Rasmussen, Olsen, Noerholm, & Abildgaard. Meten van de ernst van depressie MAJOR DEPRESSION INVENTORY (MDI) Bech, P., Rasmussen, N.A., Olsen, R., Noerholm, V., & Abildgaard, W. (2001). The sensitivity and specificity of the Major Depression Inventory, using the Present State

Nadere informatie

Hoe gebruik je een hartslagmeter bij je training?

Hoe gebruik je een hartslagmeter bij je training? Hoe gebruik je een hartslagmeter bij je training? Looptraining is in de eerste plaats leren efficiënt met je energie omgaan. Dit betekent niet voor elke loper hetzelfde. Een sprinter zal zijn beschikbare

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

Twee en een half jaar Kwaliteitsmeting in de Fysiotherapie

Twee en een half jaar Kwaliteitsmeting in de Fysiotherapie Twee en een half jaar Kwaliteitsmeting in de Fysiotherapie Feiten en cijfers tot nu toe Managementsamenvatting Na twee en een half jaar kwaliteitsmetingen in de fysiotherapie is het een geschikt moment

Nadere informatie

SAMENVATTING. Samenvatting

SAMENVATTING. Samenvatting Samenvatting SAMENVATTING PSYCHOMETRISCHE EIGENSCHAPPEN VAN ADL- EN WERK- GERELATEERDE MEETINSTRUMENTEN VOOR HET METEN VAN BEPERKINGEN BIJ PATIËNTEN MET CHRONISCHE LAGE RUGPIJN. Chronische lage rugpijn

Nadere informatie

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positive, Negative and Depressive Subclinical Psychotic

Nadere informatie

De Relatie tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen; de Modererende Rol van de Aanwezigheid van de Partner

De Relatie tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen; de Modererende Rol van de Aanwezigheid van de Partner De Relatie tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen; de Modererende Rol van de Aanwezigheid van de Partner The association between momentary affect and sexual desire: The moderating role of partner

Nadere informatie

Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review. Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2

Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review. Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2 Formulier voor het beoordelen van de kwaliteit van een systematische review Behorend bij: Evidence-based logopedie, hoofdstuk 2 Toelichting bij de criteria voor het beoordelen van de kwaliteit van een

Nadere informatie

Trainen met een hartslagmeter

Trainen met een hartslagmeter Trainen met een hartslagmeter Giel Hermans 11-2008 Dit artikelt is gemaakt ten behoeve van PVB3.4 (kennis vergaren) van de ST3 cursus van de KNSB. Inleiding In iedere sportwinkel zie je ze liggen. Hartslagmeters.

Nadere informatie

Kalibratie en biologische ijking

Kalibratie en biologische ijking 6ste Coloquium VVLR 04, Grobbendonk Kalibratie en biologische ijking Dr. Herman Groepenhoff h.groepenhoff@vumc.nl Inleiding Inleiding Theorie / (ERS/ATS) richtlijnen Fysisch kalibreren / verifiëren Biologisch

Nadere informatie

Uitgebreide toelichting van het meetinstrument. (Borg RPE- schaal) 26 februari 2010

Uitgebreide toelichting van het meetinstrument. (Borg RPE- schaal) 26 februari 2010 1 Uitgebreide toelichting van het meetinstrument Borg Rating of Perceived Exertion Schaal (Borg RPE- schaal) 26 februari 2010 Review: 1) Eveline van Engelen 2) Sandra Joeris Invoer: Eveline van Engelen

Nadere informatie

Presentaties Dr Peter Klijn. Trainingsleer. Bewegingsprogramma s. Inleiding

Presentaties Dr Peter Klijn. Trainingsleer. Bewegingsprogramma s. Inleiding Trainingsleer en Bewegingsprogramma s Dr. Peter Klijn Klinisch inspanningsfysioloog Bewegingswetenschapper Bewegingstherapeut Merem Behandelcentrum Heideheuvel Hilversum Inleiding Lichamelijke activiteit

Nadere informatie

Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity. Hiske Feenstra Cito, The Netherlands

Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity. Hiske Feenstra Cito, The Netherlands Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity Hiske Feenstra Cito, The Netherlands Outline Research project Objective writing tests Evaluation of objective writing tests Research

Nadere informatie

Het valideren van een geïsoleerde reactietijdtest voor voetbalkeepers

Het valideren van een geïsoleerde reactietijdtest voor voetbalkeepers Het valideren van een geïsoleerde reactietijdtest voor voetbalkeepers Heijden M.M.J. van der 1, Jagtman L. 1, Kuppens P.R. 1, Pater L.B. 1, Uriot G.N. 2 Minor Sporttechnologie 2010, Bewegingstechnologie

Nadere informatie

Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women. Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere

Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women. Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere vrouwen: Onderzoek naar de relatie tussen angst, depressieve

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

Fysieke fitheid, fysieke activitiet in relatie tot gezondheid

Fysieke fitheid, fysieke activitiet in relatie tot gezondheid Fysieke fitheid, fysieke activitiet in relatie tot gezondheid Wat is fysieke activiteit? Een door skeletspieren geproduceerde beweging (dynamisch) en/of houding (statisch) die gepaard gaat met een toename

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING DUTCH SUMMARY

NEDERLANDSE SAMENVATTING DUTCH SUMMARY NEDERLANDSE SAMENVATTING DUTCH SUMMARY Introductie De ziekte van Parkinson werd als eerste beschreven door James Parkinson in 1817. Inmiddels is er veel onderzoek gedaan naar de ziekte van Parkinson, maar

Nadere informatie

Fysiologie hartfrequentie RozenbergSport.nl 2012 pagina 1 / 5

Fysiologie hartfrequentie RozenbergSport.nl 2012 pagina 1 / 5 RozenbergSport.nl 2012 pagina 1 / 5 Inhoud HF Algemeen HF testen HF submaximaal HF maximaal HF herstel HF temperatuur / vocht HF dagelijks verschil HF per sport HF overtraining Referenties HF Algemeen

Nadere informatie

Mindfulness als Aanvullende Hulpbron bij het JD R model voor het. Verklaren van Bevlogenheid bij Werknemers uit het Bankwezen in.

Mindfulness als Aanvullende Hulpbron bij het JD R model voor het. Verklaren van Bevlogenheid bij Werknemers uit het Bankwezen in. Mindfulness als Aanvullende Hulpbron bij het JD R model voor het Verklaren van Bevlogenheid bij Werknemers uit het Bankwezen in Vlaanderen Mindfulness as an Additional Resource for the JD R Model to Explain

Nadere informatie

Samenvatting. In hoofdstuk 1 wordt een algemene introductie gegeven over de onderwerpen die in dit proefschrift worden behandeld.

Samenvatting. In hoofdstuk 1 wordt een algemene introductie gegeven over de onderwerpen die in dit proefschrift worden behandeld. 155 Sport- en spelactiviteiten bevorderen over het algemeen de gezondheid. Deze fysieke activiteiten kunnen echter ook leiden tot blessures. Het proefschrift beschrijft de ontwikkeling en evaluatie van

Nadere informatie

Ambulant gemeten variatie in autonome zenuwstelselactiviteit

Ambulant gemeten variatie in autonome zenuwstelselactiviteit Ambulant gemeten variatie in autonome zenuwstelselactiviteit Het centrale thema van dit proefschrift is het meten van variatie in autonome zenuwstelselactiviteit. Zowel variatie binnen personen als tussen

Nadere informatie

About me. Inhoud. Inspanningstesten

About me. Inhoud. Inspanningstesten About me Inspanningstesten...nuttig voor de dagelijkse praktijk? Marjolein Stegeman Fysiotherapeut sportfysiotherapiepraktijk FysioGym Twente Master inspanningsfysiologie & bewegingswetenschappen specialisatie

Nadere informatie

Recente ontwikkelingen in de ethische normen voor medisch-wetenschappelijk onderzoek

Recente ontwikkelingen in de ethische normen voor medisch-wetenschappelijk onderzoek Recente ontwikkelingen in de ethische normen voor medisch-wetenschappelijk onderzoek Prof dr JJM van Delden Julius Centrum, UMC Utrecht j.j.m.vandelden@umcutrecht.nl Inleiding Medisch-wetenschappelijk

Nadere informatie

De Effecten van Informeel Werkplekleren op Duurzame Inzetbaarheid in de Nederlandse. Maakindustrie

De Effecten van Informeel Werkplekleren op Duurzame Inzetbaarheid in de Nederlandse. Maakindustrie De Effecten van Informeel Werkplekleren op Duurzame Inzetbaarheid in de Nederlandse Maakindustrie The effects of Informal Workplace Learning on Employability in the Dutch manufacturing sector Jochem H.

Nadere informatie

Inspanningstest Lopen

Inspanningstest Lopen Inspanningstest Lopen GHYS NAND 16/08/2012 www.energylab.be -1- Identificatie Naam: Voornaam: E-mail: Leeftijd: Geslacht: Gestalte: Gewicht: BMI: Rusthartslag: Sporttak: Afstand: Niveau: Personalia Ghys

Nadere informatie

Pijn-Coping-Inventarisatielijst (PCI) Kraaimaat, Bakker & Evers (1997)

Pijn-Coping-Inventarisatielijst (PCI) Kraaimaat, Bakker & Evers (1997) Pijn-Coping-Inventarisatielijst (PCI) Kraaimaat, Bakker & Evers (1997) Achtergrond In de literatuur over (chronische)pijn wordt veel aandacht besteed aan de invloed van pijncoping strategieën op pijn.

Nadere informatie

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk Thinking

Nadere informatie

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility.

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility. RELATIE ANGST EN PSYCHOLOGISCHE INFLEXIBILITEIT 1 De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility Jos Kooy Eerste begeleider Tweede

Nadere informatie

Samenvatting Nederlands

Samenvatting Nederlands Samenvatting Nederlands 178 Samenvatting Mis het niet! Incomplete data kan waardevolle informatie bevatten In epidemiologisch onderzoek wordt veel gebruik gemaakt van vragenlijsten om data te verzamelen.

Nadere informatie