HOE GROEN IS GROEN BETON? Een LCA-analyse op 4 concrete case studies

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "HOE GROEN IS GROEN BETON? Een LCA-analyse op 4 concrete case studies"

Transcriptie

1 HOE GROEN IS GROEN BETON? Een LCA-analyse op 4 concrete case studies JEROEN VRIJDERS, LISA WASTIELS, AN JANSSEN LABO DUURZAME ONTWIKKELING WTCB DOEL VAN DE PRESENTATIE (& OVERZICHT) Hoe groen is groen beton? Inleiding vraagstelling NIB-project Milieu-impact via LCA Methodologie & kader: wat is er, wat gebeurt er, wat is belangrijk Specifieke aanpak: Focus op recyclinggranulaat Concrete cases Concrete afstanden & scenario s Vervolg? WTCB Duurzame Ontwikkeling

2 3 MILIEU-IMPACT Winst? LCA - Cradle-to-gate impact van beton (300kg CEM I 42.5) primaire granulaten 2

3 MILIEU-IMPACT Winst? Impact op lca beton is gering Zelfde transportafstanden! 100% primaire granulaten 20% gerecycleerde granulaten 100% gerecycleerde granulaten MILIEU-IMPACT Winst? Concrete and the Green Guide, TCC/05/17, The Concrete Centre, % primaire granulaten 20% gerecycleerde granulaten 100% gerecycleerde granulaten 3

4 broeikaseffect 22/03/2016 MILIEU-IMPACT Winst? Ondanks «gering» effect op globale milieuscore, toch interessant Landgebruik en transformatie Besparing van natuurlijke grondstoffen (grind) Lokale uitputting van grondstoffen (grind): niet vervat in lca Minder inert afval moet gestort worden - Verzadiging wegenbouw? Transport & hinder Landgebruik and transformatie MILIEU-IMPACT Winst? Verbeteropties om de milieu-impact te verminderen PRODUCTIE (CRADLE-TO-GATE) VAN 1M 3 BETON (300KG CEM I) Grootste impact: cement, vnl. CO 2 eq 4

5 HOE GROEN IS GROEN BETON? Specifieke aanpak: Focus op recyclinggranulaat Concrete cases Concrete afstanden & scenario s Beoogd resultaat: Inzicht in belangrijkste punten (transport, productie, regels, ) Inzicht in verbeterelementen Voor Beton Voor LCA-methodologie WTCB Duurzame Ontwikkeling LCA IN HET KORT KADER EN HUIDIGE ONTWIKKELINGEN WTCB Duurzame Ontwikkeling

6 LCA IN HET KORT WAT IS LCA? Life Cycle Assessment (LCA) = techniek voor het kwantificeren van de milieu-impact van een product tijdens zijn volledige levenscyclus (van wieg tot graf) Waarom levenscyclus? Hoe milieu-impact bepalen? INPUT: - energy - resources OUTPUT: - emissions - waste WTCB Duurzame Ontwikkeling LCA IN HET KORT WAT IS LCA? Life Cycle Assessment (LCA) = techniek voor het kwantificeren van de milieu-impact van een product tijdens zijn volledige levenscyclus (van wieg tot graf) Waarom levenscyclus? Hoe milieu-impact bepalen? Impact environnemental Inventaire (ex.) unité Changement climatique Gaz à effet de serre:co 2, CH 4, kg CO 2 equiv Destruction de la couche d ozone stratospherique CFC, HCFC, kg CFC equiv Acidification atmospherique NO 4, HCl, HF, SO 2 kg SO 2 equiv Formation d ozone trophosphérioque (smog) Hydrocarbures kg equiv. Ethylène Toxicité humaine Métaux lourds, dioxines, Kg 1,4 DB eq WTCB Duurzame Ontwikkeling

7 LCA IN HET KORT WAT IS LCA? Life Cycle Assessment (LCA) = techniek voor het kwantificeren van de milieu-impact van een product tijdens zijn volledige levenscyclus (van wieg tot graf) Waarom levenscyclus? Hoe milieu-impact bepalen? milieuprofiel volledige levenscyclus Doel? WTCB Duurzame Ontwikkeling LCA IN HET KORT EUROPEES KADER Algemene principes LCA in ISO series (2006) ISO 14040: Life Cycle Assessment Principles and Framework ISO 14044: Life Cycle Assessment Requirements and Guidelines Specifiek voor bouw CEN TC 350 : Sustainability of construction works NBN EN A1 (2014) Environmental product declarations Core rules for the product category of construction products NBN EN (2012) Assessment of environmental performance of buildings Calculation method Geven rekenregels voor product en gebouw LCA Systeemgrenzen Dataselectie en datakwaliteit Allocatieregels, cut-off rules Milieu-indicatoren Communicatie van de resultaten WTCB Duurzame Ontwikkeling Lisa Wastiels

8 Production Construction Use End of life Reuse/Recovery/ Recycling potential 22/03/2016 LCA IN HET KORT EUROPEES KADER Overzicht levenscyclusfasen volgens EN15804 Raw materials Transport Fabrication Transport Installation Maintenance / Repair Replacements Operational energy use Operational water use Demolition Transport Waste processing Final disposal CRADLE TO GATE CRADLE TO GATE with options CRADLE TO GRAVE MODULE D optional WTCB Duurzame Ontwikkeling Lisa Wastiels LCA IN HET KORT BELGIË Koninklijk Besluit Milieuboodschappen (2014) Vanaf 1/1/2015 Bouwproducten verhandeld op de Belgische markt Indien milieuboodschap op product/verpakking conform ISO (duidelijk, niet tot verwarring leiden, toetsbaar) LCA volgens NBN EN15804 in publiek toegankelijke nationale databank registreren 8

9 LCA IN HET KORT BELGIË Koninklijk Besluit Milieuboodschappen (2014) Lage CO 2 uitstoot LCA IN HET KORT BELGIË Koninklijk Besluit Milieuboodschappen (2014) Vanaf 1/1/2015 Bouwproducten verhandeld op de Belgische markt Indien milieuboodschap op product/verpakking conform ISO (duidelijk, niet tot verwarring leiden, toetsbaar) LCA volgens NBN EN15804 in publiek toegankelijke nationale databank registreren Vrijwillige registratie is ook mogelijk Input voor tool op gebouwniveau 9

10 LCA IN HET KORT AANDACHTSPUNTEN Methodologisch Gebruik van data : generiek vs. specifiek generic data specific data generic data WTCB Duurzame Ontwikkeling LCA IN HET KORT AANDACHTSPUNTEN Methodologisch Gebruik van data : generiek vs. specifiek Allocatieregels : belang van definitie end-of-waste point WTCB Duurzame Ontwikkeling

11 LCA IN HET KORT AANDACHTSPUNTEN Methodologisch Gebruik van data : generiek vs. specifiek Allocatieregels : belang van definitie end-of-waste point Impact assessment: weging Meer belang toekennen aan bepaalde indicatoren (bv. klimaatsverandering is belangrijker dan verzuring) Eenvoudiger om te interpreteren, MAAR Geen wetenschappelijke consensus, bevat een judgement (beoordeling/mening), verlies van informatie WTCB Duurzame Ontwikkeling CASE STUDIES LCA VOORSTELLING STUDIES GERECYCLEERDE GRANULATEN WTCB Duurzame Ontwikkeling

12 CASE STUDIES LCA GRANULATEN Milieu-impact primaire granulaten Production Construction Use EOL Grondstoffen Ontginning + Eventuele verwerking Transport ontginning naar betoncentrale + Eventueel via tussendepot Transport naar site in beton EOL beton Milieu-impact gerecycleerde granulaten Production Construction Use EOL Eventuele verwerking nodig voor gebruik recyclage (bv. bijkomende breekprocessen) Transport afvalverwerking /recyclagecentrum naar betoncentrale + Eventueel via tussendepot Transport naar site in beton EOL beton WTCB Duurzame Ontwikkeling CASE STUDIES 4 CONCRETE PROJECTEN Focus granulaatvervanging (niet binders) Aandachtspunten Vervangingspercentage Toepassing & betontype (gewapend/ongewapend) Ligging & afstand tot granulaatbronnen Tweesporenpad Regio Adinkerke De Panne Bedrijfsverharding Regio Brugge Bedrijfsterrein Regio Oosterzele Bedrijfsvloer Regio Hemiksem WTCB Duurzame Ontwikkeling

13 CASE STUDIES DATA EN AANNAMES PRIMAIRE GRANULATEN CEMENT specifieke data transport specifieke data transport productie in betoncentrale specifieke data transport plaatsing op werf SUPERPLASTIFICEERDER scenario MMG transport SECUNDAIRE GRANULATEN WATER wapening WTCB Duurzame Ontwikkeling CASE STUDY 1 FIETSPAD Toepassing tweesporen fietspad 1,1 m breed en 20 cm dik 0%-50%-100% gerecycleerde granulaten Tweesporenpad Regio Adinkerke De Panne Samenstelling en gegevens Ongewapend beton 12 km transport weg Cement: 400 kg CEM III/A 100 km transport weg Primaire granulaten (kalksteen) 100 km transport weg Zand helft zeezand 150 km transport boot + 36 km transport weg helft rivierzand 74 km transport weg Gerecycleerde granulaten lokale productie 0 km transport WTCB Duurzame Ontwikkeling

14 CASE STUDY 1 FIETSPAD Resultaten milieu-impact 1400 m² ongewapend beton, 20cm ReCiPe methode Tweesporenpad Regio Adinkerke De Panne 0 % 50 % 100 % WTCB Duurzame Ontwikkeling CASE STUDY 1 FIETSPAD Resultaten milieu-impact 1 m³ ongewapend beton ReCiPe methode Tweesporenpad Regio Adinkerke De Panne 0 % 50 % 100 % WTCB Duurzame Ontwikkeling

15 CASE STUDY 1 FIETSPAD Resultaten milieu-impact 1m³ ongewapend beton CEN indicatoren Tweesporenpad Regio Adinkerke De Panne 0 % 50 % 100 % WTCB Duurzame Ontwikkeling CASE STUDY 2 BETONVERHARDING Toepassing Betonverharding bedrijfsterrein m² en 25 cm dik 2 wapeningsnetten 150/150/8 0%-30%-50% gerecycleerde granulaten Bedrijfsverharding Regio Brugge Samenstelling en gegevens Beton lokale productie 0 km transport Cement: 400 kg CEM III/A 100 km transport weg Primaire granulaten (gebroken zeegrind) 200 km transport boot + 23 km transport weg Zand zeezand 40 km transport boot + 3 km transport weg kalksteen 0/4 150 km transport boot + 26 km transport weg Gerecycleerde granulaten lokale productie 0 km WTCB Duurzame Ontwikkeling

16 CASE STUDY 2 BETONVERHARDING Resultaten milieu-impact Volledige gewapende betonnen vloer (10.000m²) Bedrijfsverharding Regio Brugge Metal depletion 0 % 30 % 50 % WTCB Duurzame Ontwikkeling CASE STUDY 2 BETONVERHARDING Resultaten milieu-impact Volledige gewapende betonnen vloer (10.000m²) Bedrijfsverharding Regio Brugge > 30% MI wapening 0 % 30 % 50 % WTCB Duurzame Ontwikkeling

17 CASE STUDY 2 BETONVERHARDING Resultaten milieu-impact 1m³ ongewapend beton Bedrijfsverharding Regio Brugge 0 % 30 % 50 % WTCB Duurzame Ontwikkeling CASE STUDY 2 BETONVERHARDING Impact van keuze End-of-Waste point / allocatie MI gerecycleerde granulaten > 0 WTCB Duurzame Ontwikkeling

18 CASE STUDY 2 BETONVERHARDING Impact van keuze End-of-Waste point / allocatie MI gerecycleerde granulaten > 0 WTCB Duurzame Ontwikkeling CASE STUDY 2 BETONVERHARDING Impact van keuze End-of-Waste point / allocatie MI gerecycleerde granulaten 0 WTCB Duurzame Ontwikkeling

19 CASE STUDY 2 BETONVERHARDING Impact van keuze End-of-Waste point / allocatie MI gerecycleerde granulaten 0 WTCB Duurzame Ontwikkeling CASE STUDY 2 BETONVERHARDING Resultaten milieu-impact ifv allocatie 1m³ ongewapend beton resultaat enkel voor granulaten > Lagere milieu-impact bij hoger % gerecycleerde granulaten > Lagere milieu-impact bij lagere vraag Bedrijfsverharding Regio Brugge WTCB Duurzame Ontwikkeling

20 CASE STUDY 2 BETONVERHARDING Resultaten milieu-impact ifv allocatie Totale gewapende betonnen vloer > verwaarloosbaar verschil in totale milieu-impact Bedrijfsverharding Regio Brugge 0 % 30 % 50 % WTCB Duurzame Ontwikkeling CASE STUDY 3 BETONTYPES BUITENVERHARDING Toepassing Buitenverharding 400 m² en 25 cm dik 1 wapeningsnet 150/150/8 0% 30% 100% gerecycleerde granulaten verschillende betontypes: EE4A EE3 EE4 Samenstelling en gegevens Beton 1 km transport Cement: verschillende hoeveelheden CEM III/A 35 km transport weg Primaire granulaten (kalksteen) 29 km (+ 55 km) transport weg Zand zeezand: 40 km transport boot + 64 km transport weg rivierzand: 220 km transport boot + 31 km transport weg Gerecycleerde granulaten lokale productie - 0 km transport Bedrijfsterrein Regio Oosterzele WTCB Duurzame Ontwikkeling

21 CASE STUDY 3 BETONTYPES BUITENVERHARDING Resultaten milieu-impact Totale gewapende betonnen vloer (400m²) EE4A EE3 EE4 Bedrijfsterrein Regio Oosterzele 0 % 100 % 0 % 100 % 0 % 30 % 100 % WTCB Duurzame Ontwikkeling CASE STUDY 3 BETONTYPES BUITENVERHARDING Resultaten milieu-impact 1m³ ongewapend beton EE4A EE3 EE4 Bedrijfsterrein Regio Oosterzele 0 % 100 % 0 % 100 % 0 % 30 % 100 % WTCB Duurzame Ontwikkeling

22 CASE STUDY 3 BETONTYPES BUITENVERHARDING Resultaten milieu-impact 1m³ ongewapend beton resultaat enkel voor granulaten EE4A EE3 EE4 Bedrijfsterrein Regio Oosterzele WTCB Duurzame Ontwikkeling CASE STUDY 4 BEDRIJFSVLOER Toepassing binnen- & buitenverharding m² en 18 cm dik 1 wapeningsnet 150/150/8 0% 20% 30% gerecycleerde granulaten /betonpuin 50% gerecycleerde granulaten /slakken Bedrijfsvloer Regio Hemiksem Samenstelling en gegevens Beton lokale productie 0 km transport Cement: 360 kg CEM III/A 58 km transport weg Primaire granulaten (kalksteen) 78 km transport boot + 7 km transport weg Zeezand km transport boot WTCB Duurzame Ontwikkeling

23 CASE STUDY 4 BEDRIJFSVLOER Beton Gerecycleerde granulaten optie 1: lokale productie 0 km transport optie 2: 31 km transport weg Non-ferro slakken non-ferro slakken [slak A] en loodslakken [slak B] geen milieu-impact productie 2 km transport weg / 48 km transport weg Bedrijfsvloer Regio Hemiksem WTCB Duurzame Ontwikkeling CASE STUDY 4 BEDRIJFSVLOER Resultaten milieu-impact Totale gewapende betonnen vloer (2310m²) Bedrijfsvloer Regio Hemiksem slak B slak A WTCB Duurzame Ontwikkeling

24 CASE STUDY 4 BEDRIJFSVLOER Resultaten milieu-impact 1m³ ongewapend beton Bedrijfsvloer Regio Hemiksem slak B slak A WTCB Duurzame Ontwikkeling CASE STUDY 4 BEDRIJFSVLOER Resultaten milieu-impact 1m³ ongewapend beton resultaat enkel voor granulaten Bedrijfsvloer Regio Hemiksem slak B slak A WTCB Duurzame Ontwikkeling

25 CONCLUSIES WTCB Duurzame Ontwikkeling CONCLUSIES LCA IN HET ALGEMEEN LCA is een krachtige tool om milieu-impacten in te schatten Holistische aanpak Toenemende interesse en gebruik in bouwsector Vrij jonge methode, dus niet helemaal matuur Gebrek aan data zal beteren met EPD s In volle ontwikkeling (eg. Indicatoren, recyclage potentieel) Interpretatie mogelijk op sommige vlakken deels opgevangen via CEN TC 350 normen Meet niet alles Lokale effecten: eg. geluid, geur, lokale uitputting, Rampen: eg. nucleaire energie Sociale aspecten: tewerkstelling, akoestisch comfort, Maar, momenteel best beschikbare tool voor milieu-impact-evaluatie WTCB Duurzame Ontwikkeling

26 CONCLUSIES LCA BETONGRANULATEN Gewapend beton, belangrijkste impact voor: Cement (> 1/3) Wapening ( 1/3) Granulaten Milieu-impact daalt lichtjes bij toenemend gehalte aan secundaire granulaten uit betonpuin Effect is waarneembaar op niveau van granulaten, maar eerder klein in het geheel Transport van primaire (en secundaire) granulaten is een belangrijke factor Transport heeft meer impact dan de ontginning van de grondstoffen WTCB Duurzame Ontwikkeling CONCLUSIES BEDENKINGEN Methodologische aspecten? Interpretatie end-of-waste point 1 keer breken of 2 keer breken Op welk niveau bestaat vraag? Verdeling tussen EOL vorig product en gebruik nieuw product Set van indicatoren Uitputting minerale grondstoffen als indicator bijkomend aspect : lokale uitputting Modellering van recyclage -proces Op basis van algemene breekprocessen beschikbaar in ecoinvent (representatief?) Extra data nodig? WTCB Duurzame Ontwikkeling

27 VRAGEN? WTCB DUURZAME ONTWIKKELING WTCB Duurzame Ontwikkeling

Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving

Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving Agnes Schuurmans Voorzitter NEN 351 281 (CEN TC350) Rockwool International 1 Bouwbesluit - 1 april 2012 Milieuparagraaf Artikel

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse en de bouw Streven naar een meetbare en berekenbare duurzaamheid van gebouwen

Levenscyclusanalyse en de bouw Streven naar een meetbare en berekenbare duurzaamheid van gebouwen Levenscyclusanalyse en de bouw Streven naar een meetbare en berekenbare duurzaamheid van gebouwen Pieter Van Laere - Sustainable Development Manager Saint-Gobain Construction Products - ISOVER De kers

Nadere informatie

Methode en data in Europees perspectief

Methode en data in Europees perspectief Methode en data in Europees perspectief SBK-symposium Nationale Milieudatabase 24 februari 2011 Agnes Schuurmans (vz normcie 351 281 / lid SBK-TIC / Rockwool) Europese ontwikkelingen waarvoor milieu-informatie

Nadere informatie

SuFiQuaD. Sustainability, Financial and Quality evaluation of Dwelling types. Frank De Troyer, Karen Allacker. OVAM 1 oktober 2009.

SuFiQuaD. Sustainability, Financial and Quality evaluation of Dwelling types. Frank De Troyer, Karen Allacker. OVAM 1 oktober 2009. SuFiQuaD Sustainability, Financial and Quality evaluation of Dwelling types Frank De Troyer, Karen Allacker. OVAM 1 oktober 2009 1 Doel Presentatie Wat kunnen we uit SuFiQuaD project leren voor een toekomstgericht

Nadere informatie

Sustainable Constructions Duurzaam stapelen

Sustainable Constructions Duurzaam stapelen 1 Sustainable Constructions Duurzaam stapelen Ir. Chris Hamans Rockwool International A.S. - DK 2 Duurzaam en Sustainable UK: Sustainability and Durability D: Nachhaltig und Dauerhaft NL: Duurzaam en Duurzaam??

Nadere informatie

Milieudeclaraties van bouwproducten ~ stand van zaken & toekomstige evoluties ~

Milieudeclaraties van bouwproducten ~ stand van zaken & toekomstige evoluties ~ Milieudeclaraties van bouwproducten ~ stand van zaken & toekomstige evoluties ~ Piet Vitse (PCE-FOAMGLAS) voorzitter BMP-WG Duurzaam Bouwen 1 1 1. Uitgangspunt 2. Maatschappelijk & wettelijk kader CPR

Nadere informatie

KWALITEITSVOL WERKEN MET GERECYCLEERDE GRANULATEN IN BETON. Het belang van recycling beton. Ir. Willy Goossens

KWALITEITSVOL WERKEN MET GERECYCLEERDE GRANULATEN IN BETON. Het belang van recycling beton. Ir. Willy Goossens KWALITEITSVOL WERKEN MET GERECYCLEERDE GRANULATEN IN BETON Het belang van recycling beton Ir. Willy Goossens Wat is beton en hoe is het geëvolueerd door de eeuwen heen - In de oudheid (Egypte, Babylonië,

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : Duurzame renovatie: kort overzicht

Opleiding Duurzaam Gebouw : Duurzame renovatie: kort overzicht Opleiding Duurzaam Gebouw : Duurzame renovatie: kort overzicht Leefmilieu Brussel MILIEU-IMPACTEVALUATIES IN DE GEBOUWDE OMGEVING Het gebruik van Life Cycle Assessment Deel 1 Damien TRIGAUX KU LEUVEN MILIEU-IMPACTEVALUATIES

Nadere informatie

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 24 juni 2014

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 24 juni 2014 TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 24 juni 2014 Doel Ontwikkeling van integrale methodiek om de milieueffecten als gevolg van energiegebruik

Nadere informatie

BETON MET GERECYCLEERDE GRANULATEN EVOLUTIES & VOORBEELDEN

BETON MET GERECYCLEERDE GRANULATEN EVOLUTIES & VOORBEELDEN BETON MET GERECYCLEERDE GRANULATEN EVOLUTIES & VOORBEELDEN Ir. Jeroen Vrijders Labo Duurzame Ontwikkeling 2009-2011 100% vervanging 2014 EN 206 2016 (?) NBN B15-001 1988 Berendrechtsluis 1999 RecyHouse

Nadere informatie

Aluminium, LCA en EPD

Aluminium, LCA en EPD Symposium Duurzaam Aluminium 5 februari 2015 Aluminium, LCA en EPD Harry van Ewijk IVAM UvA BV www.ivam.uva.nl IVAM UvA BV Opgericht in 1993 vanuit de Vakgroep Milieukunde UvA is enige aandeelhouder 15

Nadere informatie

TEPPFA onderzoek naar duurzaamheid kunststofleidingsystemen: een integrale milieuanalyse

TEPPFA onderzoek naar duurzaamheid kunststofleidingsystemen: een integrale milieuanalyse TEPPFA onderzoek naar duurzaamheid kunststofleidingsystemen: een integrale milieuanalyse Carolin Spirinckx Workshop Innovatie in Kunststoffen 17 November 2010 Stadhuis Gent Agenda 1. Inleiding 2. TEPPFA

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse van grassportvelden. 22 november Jasper Scholten

Levenscyclusanalyse van grassportvelden. 22 november Jasper Scholten Levenscyclusanalyse van grassportvelden 22 november 2012 Jasper Scholten Inhoud 1. Introductie Blonk Consultants 2. De levenscyclusanalyse (LCA) in 4 stappen 3. Resultaten 4. Advisering over duurzaam sportveldonderhoud

Nadere informatie

dr. ir. Ralph Hamerlinck en ir. Jan-Pieter den Hollander Inleiding ontwikkelingen duurzaam bouwen en Webtools voor duurzaamheid

dr. ir. Ralph Hamerlinck en ir. Jan-Pieter den Hollander Inleiding ontwikkelingen duurzaam bouwen en Webtools voor duurzaamheid Seminar duurzaam bouwen met staal dr. ir. Ralph Hamerlinck en ir. Jan-Pieter den Hollander Inleiding ontwikkelingen duurzaam bouwen en Webtools voor duurzaamheid Inhoud Inleiding ontwikkelingen duurzaam

Nadere informatie

FAQ KB EPD Scope van het KB? Zijn er overgangsmaatregelen voorzien? Hoe moet een fabrikant een LCA of levenscyclusanalyse uitvoeren?

FAQ KB EPD Scope van het KB? Zijn er overgangsmaatregelen voorzien? Hoe moet een fabrikant een LCA of levenscyclusanalyse uitvoeren? FAQ KB EPD Scope van het KB? De wetgeving geldt voor alle milieuboodschappen die op het bouwproduct worden aangebracht, maar niet voor reclamefolders en -panelen. Zijn er overgangsmaatregelen voorzien?

Nadere informatie

Produceren in China Goed voor de carbon footprint? Arnold de Vries Robbé

Produceren in China Goed voor de carbon footprint? Arnold de Vries Robbé Produceren in China Goed voor de carbon footprint? Arnold de Vries Robbé Project Analyse & Consultancy PAC How to present to Millennials? Opbouw presentatie Splits de vraag: 1) Staal productie in China

Nadere informatie

Handreiking bij stap één in LCA: Doel & Scope

Handreiking bij stap één in LCA: Doel & Scope Handreiking bij stap één in LCA: Doel & Scope 1 Introductie Duurzaamheid is tegenwoordig voor veel bedrijven een belangrijk onderdeel van hun bedrijfsvoering geworden. In steeds meer bedrijven vormt het

Nadere informatie

Rénovation basse énergie

Rénovation basse énergie Milieu-impact en kostenanalyse van een renovatie tot passiefhuisstandaard Impact environnemental et économique d une rénovation passive KVIV studiedag 18-11-2009 Laetitia Delem Jeroen Vrijders WTCB Labo

Nadere informatie

Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant. 8. Raam

Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant. 8. Raam Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant 8. Raam Domentbeschrijving 1. Titel publicatie Milieuprofiel van gebouwelementen, details per variant: raam 2. Verantwoordelijke uitgever Danny Wille,

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse - LCA

Levenscyclusanalyse - LCA 1 Inhoud 1 Inhoud... 1 2 Wat is een LCA?... 2 3 Hoe is een LCA opgebouwd?... 3 4 Toepassingen en mogelijkheden... 7 5 Aandachtspunten en praktische info... 8 6 Links... 8 Een initiatief van: Met steun

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : MATERIALEN

Opleiding Duurzaam Gebouw : MATERIALEN Opleiding Duurzaam Gebouw : MATERIALEN Leefmilieu Brussel Instrumenten voor materiaalkeuze - Workshop Els Van de Moortel info@vibe.be www.vibe.be DOELSTELLING VAN DE WORKSHOP INSTRUMENTEN VOOR MATERIAALKEUZE

Nadere informatie

Ecodesign. Leen Van Aken. Groep Design & Technologie

Ecodesign. Leen Van Aken. Groep Design & Technologie Ecodesign Leen Van Aken Groep Design & Technologie Wat is ecodesign? Eco - design Ecologisch > esthetisch, ergonomisch, economisch, functioneel, Levenscyclus > ontwerp, productie, distributie, gebruik

Nadere informatie

Wat is de Environmental Product Declaration (EPD)?

Wat is de Environmental Product Declaration (EPD)? Wat is de Environmental Product Declaration (EPD)? In een Environmental Product Declaration of EPD wordt in een 11-tal impactcategoriën de milieu-impact van een product uitgedrukt in getallen. Het is een

Nadere informatie

DUURZAAMHEID LIGT OP STRAAT

DUURZAAMHEID LIGT OP STRAAT CYCLE FOR CONCRETE Betonnen bestrating wordt aan het einde van de levensduur retour gehaald en verwerkt tot puingranulaat. Deze hoogwaardige schone grondstof wordt weer verwerkt in nieuwe bestratingsproducten

Nadere informatie

Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant. 1. Vloer op volle grond

Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant. 1. Vloer op volle grond Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant 1. Vloer op volle grond Domentbeschrijving geïntegreerde milieubeoordeling details van per materialengebruik variant: vloer op in volle gebouwen grond

Nadere informatie

Masterclass LCA. Wat kan je met LCA-studies in afvalland? Geert Bergsma

Masterclass LCA. Wat kan je met LCA-studies in afvalland? Geert Bergsma Masterclass LCA Wat kan je met LCA-studies in afvalland? Geert Bergsma CE Delft sinds 1978 Onafhankelijk onderzoek en advies Milieu, economie, techniek en beleid Energie, transport, afval, biomassa, voedsel,

Nadere informatie

Duurzaamheid in de industrie en de tertiaire sector. Yves Surmont & Kristof Descheemaeker 25 maart 2010

Duurzaamheid in de industrie en de tertiaire sector. Yves Surmont & Kristof Descheemaeker 25 maart 2010 Duurzaamheid in de industrie en de tertiaire sector Yves Surmont & Kristof Descheemaeker 25 maart 2010 Inhoud In vogelvlucht door duurzaamheid Wat is duurzaamheid Historiek BREEAM: wat, hoe en waarom?

Nadere informatie

Om te bepalen of een verf duurzaam is dient er, naar de mening van de VVVF, sprake te zijn van een integrale aanpak.

Om te bepalen of een verf duurzaam is dient er, naar de mening van de VVVF, sprake te zijn van een integrale aanpak. BEOORDELINGSMODEL DUURZAAM ONDERHOUD Integrale benadering Om te bepalen of een verf duurzaam is dient er, naar de mening van de VVVF, sprake te zijn van een integrale aanpak. Een integrale aanpak zou zich

Nadere informatie

De Ecolizer 2.0. Een instrument voor introductie van ecodesign

De Ecolizer 2.0. Een instrument voor introductie van ecodesign De Ecolizer 2.0 Een instrument voor introductie van ecodesign Ecolizer 2.0 Inhoud OVAM & ecodesign Ecolizer historiek Ecolizer 2.0 Toekomst OVAM Ecodesign Award Pro in samenwerking met Winnaars OVAM Ecodesign

Nadere informatie

Duurzaamheidsmetingen

Duurzaamheidsmetingen Duurzaamheidsmetingen 21 april SUSPRO³ werkgroep eco-innovatie Saskia Walraedt Projectleider Eco²Chem en Vlarip Agenda Inleiding Waarom duurzaamheid meten Types meetmethodes Wat meten Hoe meten Voorstelling

Nadere informatie

Tabel 1 Basisprofiel standaard geleiderails

Tabel 1 Basisprofiel standaard geleiderails Memo Aan: Kenmerk: Betreft: Van: Delft, 8 mei 2014 Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, Verzinkerij Van Aert LCA-resultaten van s Basisprofielen van de standaard s en de verzinkte s en vergelijking

Nadere informatie

De ecologische keuze van bouwmaterialen: aandachtspunten en basisbegrippen

De ecologische keuze van bouwmaterialen: aandachtspunten en basisbegrippen De ecologische keuze van bouwmaterialen: aandachtspunten en basisbegrippen Opleidingscyclus 'De ecologische keuze van bouwmaterialen' 21 april 2009 1 Inhoud: 1. Enkele cijfers 2. Grijze energie: een basisbegrip

Nadere informatie

Milieubeoordeling houten bruggen Diana de Graaf

Milieubeoordeling houten bruggen Diana de Graaf Milieubeoordeling houten bruggen Diana de Graaf Vergelijkende milieustudie bruggen Onderzoek Brede studie met meerdere sectoren Specificatie, berekeningsmethode, data Niet-materiaal gebonden specificaties

Nadere informatie

PROEFPROJECT MET GROEN BETON

PROEFPROJECT MET GROEN BETON PROEFPROJECT MET GROEN BETON Hoogwaardig betonpuingranulaat in hoogwaardige toepassingen Filip Props, kwaliteitscontrole, Oosterzeelse Breek- & Betoncentrale (O.B.B.C. nv) OOSTERZEELSE BREEK- & BETONCENTRALE

Nadere informatie

Onderbouwing van de duurzaamheid van staalconstructies = Large Valorisation on Sustainability of Steel Structures CASE STUDIES

Onderbouwing van de duurzaamheid van staalconstructies = Large Valorisation on Sustainability of Steel Structures CASE STUDIES Onderbouwing van de duurzaamheid van staalconstructies = Large Valorisation on Sustainability of Steel Structures CASE STUDIES November 2014 Agenda 12/10/2014 2 12/10/2014 3 Scope van de studie Doel: vergelijk

Nadere informatie

Duurzame oplossing door houtreparatie!

Duurzame oplossing door houtreparatie! Duurzame oplossing door houtreparatie! Het systeem om meerpalen te repareren in plaats van vervanging door nieuwe palen, is niet alleen goedkoper maar blijkt ook minder belastend te zijn voor het milieu.

Nadere informatie

Duurzaam construeren met. Frans van Herwijnen

Duurzaam construeren met. Frans van Herwijnen Duurzaam construeren met Frans van Herwijnen 1 Duurzaam construeren 1. Ontwerpen op levensduur (flexibel, aanpasbaar, demontabel) 2. Inzet massa als warmteaccumulator (BKA) 3. Hergebruik van bestaande

Nadere informatie

Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant. 10. Binnenschrijnwerk

Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant. 10. Binnenschrijnwerk Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant 1. Binnenschrijnwerk Domentbeschrijving 1. Titel publicatie Milieuprofiel van gebouwelementen, details per variant: binnenschrijnwerkerij 2. Verantwoordelijke

Nadere informatie

LCA-resultaten van geleiderails

LCA-resultaten van geleiderails LCA-resultaten van s Vanuit de opzet van een nieuw Landelijk Afvalbeheerplan (LAP2) is gekeken of er door ketensamenwerking mogelijkheden kunnen worden gevonden om de milieudruk van materialen in de afvalfase

Nadere informatie

Synthesenota BREEAM: Duurzaamheid meten

Synthesenota BREEAM: Duurzaamheid meten Synthesenota BREEAM: Duurzaamheid meten Frank De Troyer Prof. Dr. Ir. Arch. Departement Architectuur Stedenbouw en Ruimtelijke Ordening (ASRO) KULeuven Frank.DeTroyer@asro.kuleuven.be BREEAM + meten FDT

Nadere informatie

Is Europa duurzaam? Is Aluminium duurzaam?

Is Europa duurzaam? Is Aluminium duurzaam? Is Europa duurzaam? Is Aluminium duurzaam? Taco van den Broek Normalisatie consultant Materialen en bouwproducten duurzaam aluminium 1 introduction duurzaam aluminium 2 Inhoud Korte intro over NEN Normen

Nadere informatie

Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste

Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste Monitoring 2013 Datum: 6-5-2014 Versie: Eindrapport Project nummer: CL1039 In opdracht van: Hendrik Bijker, Wecycle. Uitgevoerd door: Jorrit Leijting,

Nadere informatie

Relevantie van (carbon) footprinting voor telers. Jasper Scholten 23 juni 2011

Relevantie van (carbon) footprinting voor telers. Jasper Scholten 23 juni 2011 Relevantie van (carbon) footprinting voor telers Jasper Scholten 23 juni 2011 Inhoud 1. Blonk Milieu Advies 2. Levenscyclusanalyse (LCA) 3. Carbon Footprinting 4. Footprint van brouwgerst 5. Footprint

Nadere informatie

MKI score van wegen aanleg en onderhoud

MKI score van wegen aanleg en onderhoud MKI score van wegen aanleg en onderhoud Inleiding Duurzaam gebruik van materialen & grondstoffen is onder te verdelen in twee hoofdonderwerpen: Keuze voor materialen & grondstoffen. Hierbij spelen aspecten

Nadere informatie

METING EN INBEDDING VAN ECOLOGISCHE VOETAFDRUK IN BEDRIJFSVOERING. Stijn Bruers

METING EN INBEDDING VAN ECOLOGISCHE VOETAFDRUK IN BEDRIJFSVOERING. Stijn Bruers METING EN INBEDDING VAN ECOLOGISCHE VOETAFDRUK IN BEDRIJFSVOERING Stijn Bruers OVERZICHT MILIEUZORGSYSTEEM NULMETING REDUCTIEDOELSTELLING ANALYSES EN SIMULATIES ACTIEPLAN CASE STUDIES 1 1. MILIEUZORGSYSTEEM

Nadere informatie

Duurzaam parkeren als hoeksteen van strategie en innovatie

Duurzaam parkeren als hoeksteen van strategie en innovatie w h i t e p a p e r Duurzaam parkeren als hoeksteen van strategie en innovatie Zie opgelegde duurzaamheidseisen als kans om nieuwe initiatieven te ontplooien en de concurrentie voor te zijn Duurzaam ondernemen

Nadere informatie

Onderbouwing van de duurzaamheid van staalconstructies = Large Valorisation on Sustainability of Steel Structures

Onderbouwing van de duurzaamheid van staalconstructies = Large Valorisation on Sustainability of Steel Structures Onderbouwing van de duurzaamheid van staalconstructies = Large Valorisation on Sustainability of Steel Structures MACRO-COMPONENTEN EN IPHONE EN IPAD APPS November 2014 Inhoud Algoritme voor levenscyclus

Nadere informatie

Bouwmaterialen Toekomst

Bouwmaterialen Toekomst Bouwmaterialen Toekomst Stichting Agrodome Informatie centrum Hergroeibare producten Bio based products Fred van der Burgh Impact op het milieu door de bouw industrie 35% Wegtransport 35% Afvalproductie

Nadere informatie

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 1 april 2015

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 1 april 2015 TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 1 april 2015 Doel Ontwikkeling van integrale methodiek om de milieueffecten als gevolg van energiegebruik

Nadere informatie

Definitie. Wat is Duurzaamheid?

Definitie. Wat is Duurzaamheid? Duurzaamheid Definitie Wat is Duurzaamheid? Waarom is duurzaamheid belangrijk? Bevolkingsgroei 7naar 9Miljard Waarom is duurzaamheid belangrijk? Grondstofschaarste Waarom is duurzaamheid belangrijk? Ontbossing

Nadere informatie

Onderbouwing van de duurzaamheid van staalconstructies

Onderbouwing van de duurzaamheid van staalconstructies Onderbouwing van de duurzaamheid van staalconstructies 3 software Juni 2014 Algemene presentatie : Software voor de bepaling van de LCA (Life Cycle Assessment) van bruggen en gebouwen met constructiestaal

Nadere informatie

SLOGANS & MEGATRENDS. Duurzaam ondernemen. Recycling. Cradle to grave. Bioplastics. Greenhouse gas emissions

SLOGANS & MEGATRENDS. Duurzaam ondernemen. Recycling. Cradle to grave. Bioplastics. Greenhouse gas emissions SLOGANS & MEGATRENDS Green economy Global warming Sustainability Energy consumption Cradle to cradle Biomass Duurzaam ondernemen Recycling Cradle to grave Bioplastics Greenhouse gas emissions CO 2 reduction

Nadere informatie

Duurzaam bouwen en LCA s en de NMD. G. Jonkers NVVT 28-5-2013

Duurzaam bouwen en LCA s en de NMD. G. Jonkers NVVT 28-5-2013 Duurzaam bouwen en LCA s en de NMD G. Jonkers NVVT 28-5-2013 Presentatie Achtergronden duurzaam bouwen Bepalingsmethoden milieuprestatie gebouw LCA Nationale Milieudatabase Duurzaamheid en verf -> een

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse (LCA) Product carbon footprint (PCF)

Levenscyclusanalyse (LCA) Product carbon footprint (PCF) 10/05/2011 Levenscyclusanalyse (LCA) Product carbon footprint (PCF) VITO An Vercalsteren Inhoud» Wat is een LCA algemene principes» Hoe is een LCA opgebouwd relatie met ISO Globale opbouw en aanpak Fase

Nadere informatie

Milieu Impact van Composieten

Milieu Impact van Composieten Milieu Impact van Composieten Ben Drogt BiinC Ben Drogt,BiinC Aerospace Engineer sinds 1987 23 jaar bijdsm in verschillende R&D and Business posities Sinds 2006 focus op composieten, innovatie en duurzaamheid

Nadere informatie

Doorgedreven renovatie of slopen? Een afweging bij verschillende woningen op basis van milieu- en kosten-impact

Doorgedreven renovatie of slopen? Een afweging bij verschillende woningen op basis van milieu- en kosten-impact Doorgedreven renovatie of slopen? Een afweging bij verschillende woningen op basis van milieu- en kosten-impact Jeroen Vrijders & Lisa Wastiels Labo Duurzame Ontwikkeling WTCB Overzicht Context Case study

Nadere informatie

GERECYCLEERDE BETON : DEMONSTRATIEPROJECTEN. ir J. Vrijders, ir B. Dooms

GERECYCLEERDE BETON : DEMONSTRATIEPROJECTEN. ir J. Vrijders, ir B. Dooms GERECYCLEERDE BETON : DEMONSTRATIEPROJECTEN ir J. Vrijders, ir B. Dooms INLEIDING Het goed documenteren van de bestaande voorbeeldprojecten, en het opvolgen van de huidige toestand (kwaliteit van het beton),

Nadere informatie

IRMA: recyclage bij grote stedenbouwkundige projecten Economische, logistieke en milieu-impact

IRMA: recyclage bij grote stedenbouwkundige projecten Economische, logistieke en milieu-impact IRMA: recyclage bij grote stedenbouwkundige projecten Economische, logistieke en milieu-impact Nieuwe zetel van de NAVO te Evere NATO Jeroen Vrijders, ir. WTCB Labo Duurzame Ontwikkeling FAC.Eco-Constructie:

Nadere informatie

Management samenvatting

Management samenvatting Management samenvatting Onderzoek naar de milieu-impact van natuurlijk grassportvelden Dit rapport beschrijft de milieu-impact van natuurlijke grassportvelden en de mogelijkheden om deze milieu-impact

Nadere informatie

Milieu-impact van ETICS

Milieu-impact van ETICS Bij het kiezen van materialen, productsystemen en elementen voor de bouw houdt men niet alleen rekening met de technische, esthetische en economische aspecten, maar ook met de geldende regelgeving. Daarnaast

Nadere informatie

BETONBAKKEN VOOR ONDERGRONDSE SYSTEMEN

BETONBAKKEN VOOR ONDERGRONDSE SYSTEMEN BETONBAKKEN VOOR ONDERGRONDSE SYSTEMEN BETONBAKKEN Voor de productie van beton worden door veel fabrikanten hoofdzakelijk primaire grondstoffen gebruikt, te weten zand en grind. Deze worden wegens uitputting

Nadere informatie

Environmental Profile of Building Element details per variant. 9. Trap

Environmental Profile of Building Element details per variant. 9. Trap Environmental Profile of Building Element details per variant 9. Trap Domentbeschrijving 1. Titel publicatie Milieuprofiel van gebouwelementen, details per variant: trap 2. Verantwoordelijke uitgever Danny

Nadere informatie

Inhoud. Ketenanalyse prefab betonproducten GMB 2

Inhoud. Ketenanalyse prefab betonproducten GMB 2 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Stap 1: Uitwerking van de waardeketen... 4 2.1 Grondstoffen... 4 2.2 Transport naar betoncentrale... 4 2.3 Prefab betoncentrale... 4 2.4 Transport naar het project... 5 2.5 Gebruikersfase

Nadere informatie

artikel SUSTAINGRAPH TECHNISCH ARTIKEL

artikel SUSTAINGRAPH TECHNISCH ARTIKEL SUSTAINGRAPH TECHNISCH ARTIKEL SUSTAINGRAPH is een Europees project, gericht (op het verbeteren van) de milieuprestaties van Europese Grafimediabedrijven binnen de productlevenscyclus van hun grafimedia

Nadere informatie

LCA Studie Levens Cyclus Analyse van enkele tropische houtsoorten ten behoeve van damwanden

LCA Studie Levens Cyclus Analyse van enkele tropische houtsoorten ten behoeve van damwanden LCA Studie Levens Cyclus Analyse van enkele tropische houtsoorten ten behoeve van damwanden Management samenvatting Inleiding Damwanden zijn een belangrijke markt voor duurzaam geproduceerd tropisch hout,

Nadere informatie

Voorbij energiebesparing: milieueffecten van energiebesparende maatregelen

Voorbij energiebesparing: milieueffecten van energiebesparende maatregelen Voorbij energiebesparing: milieueffecten van energiebesparende maatregelen 9 Oktober 28 Laure Itard 1 november 28 1 Renovatie van een rijtjehuis gebouwd in de periode 1966-1976 1 november 28 2 1. Isolatie

Nadere informatie

Een verhaal van alle tijden

Een verhaal van alle tijden Een verhaal van alle tijden ROCKPANEL BRE Global A+ / A gecertificeerd ROCKPANEL products BRE Certified ROCKPANEL: duurzaamheid in de genen ROCKPANEL is onderdeel van de ROCKWOOL Groep. Een onderneming

Nadere informatie

GER-waarden en milieu-impact scores hulpstoffen voor de afvalwaterzuivering. Heleen Pinkse

GER-waarden en milieu-impact scores hulpstoffen voor de afvalwaterzuivering. Heleen Pinkse GER-waarden en milieu-impact scores hulpstoffen voor de afvalwaterzuivering Heleen Pinkse Aanleiding Energiefabriek: Door toepassen van chemicaliën kan energiegebruik van de zuivering verminderen, maar..

Nadere informatie

Energy Balance Assessment Tool

Energy Balance Assessment Tool Energy Balance Assessment Tool Energy Balance Assessment Tool (EBAT) Verbruik van verschillende soorten energie in de waterkringloop: een Excel tool Energy Balance Assessment Tool (EBAT) Waarom is EBAT

Nadere informatie

Normalisatie en duurzaamheidsbeoordeling (Europa, België)

Normalisatie en duurzaamheidsbeoordeling (Europa, België) Un monde durable: les entrepreneurs le construisent Een duurzame wereld: de aannemer bouwt eraan mee Normalisatie en duurzaamheidsbeoordeling (Europa, België) Belgische Betongroepering Studienamiddag :

Nadere informatie

Ketenanalyse herverlichting "Doorgaande wegen gemeente Sint-Michielsgestel"

Ketenanalyse herverlichting Doorgaande wegen gemeente Sint-Michielsgestel Ketenanalyse herverlichting "Doorgaande wegen gemeente Sint-Michielsgestel" Auteur: Nick van Moerkerk Versie: 1.3 Datum: 07-07-2015 Handtekening autoriserend verantwoordelijk manager Authorisatiedatum:

Nadere informatie

Green Deal Circulaire Gebouwen

Green Deal Circulaire Gebouwen Green Deal Circulaire Gebouwen 28-11-2015 Green Deal Circulaire Gebouwen 2 CFP Green Buildings: zo veel mogelijk gebouwen winstgevend verduurzamen 28-11-2015 Green Deal Circulaire Gebouwen 3 3 28-11-2015

Nadere informatie

Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste

Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste 29-214 Datum: 27 juli 215 Versie: 1.1 In opdracht van: Opgesteld door: Hendrik Bijker Wecycle Laura Golsteijn Marisa Vieira Dit rapport is geschreven

Nadere informatie

Ketenanalyse project Kluyverweg. Oranje BV. www.oranje-bv.nl. Conform de CO 2 -Prestatieladder 3.0. Versie : Versie 1.0 Datum : 10-11-2015

Ketenanalyse project Kluyverweg. Oranje BV. www.oranje-bv.nl. Conform de CO 2 -Prestatieladder 3.0. Versie : Versie 1.0 Datum : 10-11-2015 Ketenanalyse project Kluyverweg Oranje BV Conform de CO 2 -Prestatieladder 3.0 Versie : Versie 1.0 Datum : 10-11-2015 Handtekening autoriserend verantwoordelijk manager Autorisatiedatum: 3-12-2015 Naam

Nadere informatie

Verantwoorde keuze van bestratingsproducten

Verantwoorde keuze van bestratingsproducten Verantwoorde keuze van bestratingsproducten Bij de keuze van producten voor bestratingen gelden verschillende afwegingsfactoren. De impact van een bepaalde keuze op het milieu is daar één van, een factor

Nadere informatie

Van Afvinken Naar Duurzame Innovaties. Willy Peelen

Van Afvinken Naar Duurzame Innovaties. Willy Peelen Van Afvinken Naar Duurzame Innovaties Willy Peelen 2 Inhoud Duurzaamheid Ketenintegratie Voorbeelden innovaties Instrumenten Conclusies Duurzaam inkopen Duurzaamheid Verkoopt! Duurzaamheid verkopen 3 Duurzaam

Nadere informatie

(Levenscyclus) kost van energiezuinige g gebouwen

(Levenscyclus) kost van energiezuinige g gebouwen (Levenscyclus) kost van energiezuinige g gebouwen A2M A Versele Johan Van Dessel, Jeroen Vrijders, Ruben Decuypere Afdeling Duurzame Ontwikkeling en Renovatie www.wtcb.be LCC - PRINCIPES LCC principes

Nadere informatie

Becommentariëring ketenanalyse Schreuder Beheer B.V. inzake CO 2 -Prestatieladder

Becommentariëring ketenanalyse Schreuder Beheer B.V. inzake CO 2 -Prestatieladder 74100130-PGR/R&E 11-2658 Becommentariëring ketenanalyse Schreuder Beheer B.V. inzake CO 2 -Prestatieladder Arnhem, 21 november 2011 Auteur: R.G. Catau In opdracht van Schreuder Beheer B.V. KEMA Nederland

Nadere informatie

Circulaire economie LCA als basis DUBOkeur als bewijs

Circulaire economie LCA als basis DUBOkeur als bewijs DUURZAAMGEBOUWD CONGRES Workshop 2E Circulaire economie LCA als basis DUBOkeur als bewijs Inhoud Materialen worden belangrijker Life Cycle Assessment (LCA) DUBOkeur prof.dr.ir. Michiel Haas Faculty CiTG

Nadere informatie

Bewust Duurzaam Bouwen

Bewust Duurzaam Bouwen Bewust Duurzaam Bouwen inleiding Inleiding 2 3 Energie Energieverbruik België 2005 4 Energieverbruik woning Totaal: ca. 28.000 kwh 5 Energieverbruik woning Totaal: ca. 3.000 kwh 6 Energieverbruik woning

Nadere informatie

TOEPASSING VAN GERECYCLEERDE GRANULATEN. Kwaliteitsborging bij de productie van hoogwaardig beton met gerecycleerde granulaten. Dirk Vandecappelle

TOEPASSING VAN GERECYCLEERDE GRANULATEN. Kwaliteitsborging bij de productie van hoogwaardig beton met gerecycleerde granulaten. Dirk Vandecappelle TOEPASSING VAN GERECYCLEERDE GRANULATEN Kwaliteitsborging bij de productie van hoogwaardig beton met gerecycleerde granulaten Dirk Vandecappelle 1. Inhoud - Eisen gesteld aan de granulaten - Acceptatiebeleid

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse (LCA) van handdroogsystemen

Levenscyclusanalyse (LCA) van handdroogsystemen MANAGEMENTSAMENVATTING Levenscyclusanalyse (LCA) van handdroogsystemen Een LCA-onderzoek met een volledige gevoeligheids- en onzekerheidsanalyse, uitgevoerd in overeenstemming met ISO-normen 14040 en 14044,

Nadere informatie

Ketenanalyse Beton Max Bögl Nederland B.V.

Ketenanalyse Beton Max Bögl Nederland B.V. Ketenanalyse beton Max Bögl Nederland B.V. Titel Ketenanalyse Beton Max Bögl Nederland B.V. Status Concept Versie 1.0 Datum 03-05-2013 Auteurs Duko Jonker, YnzePieksma, Thijs Lindhout Inhoudsopgave 1 Inleiding

Nadere informatie

Inspanning voor. duurzame. betonproducten

Inspanning voor. duurzame. betonproducten Inspanning voor duurzame betonproducten 1 Een duurzame wereld begint bij jezelf. Beton is en blijft een belangrijk en populair bouwmateriaal. Dit betekent dat we meer aandacht moeten geven aan het verduurzamen

Nadere informatie

WP4: Verbeterde schattingsmethode materiaalhoeveelheden in constructies! 1 april 2015, TKI KIEM!

WP4: Verbeterde schattingsmethode materiaalhoeveelheden in constructies! 1 april 2015, TKI KIEM! WP4: Verbeterde schattingsmethode materiaalhoeveelheden in constructies 1 april 2015, TKI KIEM WP4 - Verbeterde schattingsmethode materiaalhoeveelheden Projectpartners IMd Raadgevende Ingenieurs, Rotterdam

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse van asfaltverhardingen

Levenscyclusanalyse van asfaltverhardingen Levenscyclusanalyse van asfaltverhardingen Ing. Joke Anthonissen Faculteit Toegepaste Ingenieurswetenschappen, Universiteit Antwerpen Dr. Ing. Wim Van den bergh Faculteit Toegepaste Ingenieurswetenschappen,

Nadere informatie

Commentaartabel Toetsingsprotocol (TP; concept 23-6-2014), inclusief Procedure gelijkwaardigheid - 21-10-2014

Commentaartabel Toetsingsprotocol (TP; concept 23-6-2014), inclusief Procedure gelijkwaardigheid - 21-10-2014 Commentaartabel Toetsingsprotocol (TP; concept 23-6-2014), inclusief Procedure gelijkwaardigheid - 21-10-2014 Paragraaf Soort Commentaar Wijzigingsvoorstel 1.2 vraag 1.2 Nationale milieudatabase Bij de

Nadere informatie

Duurzame materiaalcriteria voor signalisatie- en afbakeningselementen in wegenbouw

Duurzame materiaalcriteria voor signalisatie- en afbakeningselementen in wegenbouw Duurzame materiaalcriteria voor signalisatie- en afbakeningselementen in wegenbouw Documentbeschrijving 1. Titel publicatie 2. Verantwoordelijke Uitgever Danny Wille, OVAM, Stationstraat 110, 2800 Mechelen

Nadere informatie

Product Sustainability Indicator

Product Sustainability Indicator Product Sustainability Indicator Waarom een scorecard? Duurzaam bouwen is al lang geen trend meer. De vraag naar duurzame gebouwen groeit en daarmee de vraag naar duurzame producten. Maar wat is een duurzaam

Nadere informatie

Ketenanalyse Afval 1/16

Ketenanalyse Afval 1/16 Ketenanalyse Afval Opdrachtgever Contactpersoon Document Nathanya Sandelowsky Katelijn van den Berg 30 juni 2014 Wolter en Dros 06 543 11 789 Referentie LM/141017 1/16 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 1.1

Nadere informatie

Environmental Product Declaration

Environmental Product Declaration Nederlandse Branchevereniging voor de Timmerindustrie Nieuwe 's-gravelandseweg 16 1405 HM Bussum Nederland www.nbvt.nl Environmental Product Declaration In overeenstemming met EN 15804, volgens de bepalingsmethode

Nadere informatie

Belang van Levensduur :

Belang van Levensduur : Belang van Levensduur : Energieneutraal en duurzaam in staal : ENDIS 7,5 x 7,5 m raster Kerto+ HE340A: 485 mm netto 530 mm bruto Meest kritisch: Kostendeskundige: Extra financierings kosten Levensduur

Nadere informatie

Zelfverdichtend beton bij Holcim België. ing. Stéphanie Verhaeghe 12.09.2013

Zelfverdichtend beton bij Holcim België. ing. Stéphanie Verhaeghe 12.09.2013 Zelfverdichtend beton bij Holcim België ing. Stéphanie Verhaeghe 12.09.2013 Holcim : 100 jaar Kracht Prestatie Passie Holcim is aanwezig in België sinds 1911 met N.V. Obourg Cement Eén van de enige leveranciers

Nadere informatie

Platte daken en Duurzaamheid

Platte daken en Duurzaamheid Platte daken en Duurzaamheid Vandersanden Stijn Manager Technical Sales Belux Duurzaamheid: de integrale aanpak Antwerpen, 14 maart 2013 1 Duurzaamheid, de integrale aanpak Brandveiligheid Akoestisch comfort

Nadere informatie

Ketenanalyse Afval in project "Nobelweg te Amsterdam"

Ketenanalyse Afval in project Nobelweg te Amsterdam Ketenanalyse Afval in project "Nobelweg te Amsterdam" 4.A.1_2 Ketenanalyse afval in project "Nobelweg te Amsterdam" 1/16 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1. Wat is een ketenanalyse 3 1.2. Activiteiten Van

Nadere informatie

Environmental Product Declaration

Environmental Product Declaration Nederlandse Branchevereniging voor de Timmerindustrie Nieuwe 's-gravelandseweg 16 1405 HM Bussum Nederland www.nbvt.nl Environmental Product Declaration In overeenstemming met EN 15804, volgens de bepalingsmethode

Nadere informatie

Ketenanalyse beton Max Bögl Nederland B.V.

Ketenanalyse beton Max Bögl Nederland B.V. Ketenanalyse beton Max Bögl Nederland B.V. Foto: Thea van den Heuvel/DAPh Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1. Wat is een ketenanalyse 3 1.2. Activiteiten Max Bögl 3 1.3. Opbouw 3 Stap 1: Globale berekening

Nadere informatie

Fellow Symposium Building Physics and Services 20-03-2013 Toekomstgericht renoveren op basis van scenario s

Fellow Symposium Building Physics and Services 20-03-2013 Toekomstgericht renoveren op basis van scenario s Fellow Symposium Building Physics and Services 20-03-2013 Toekomstgericht renoveren op basis van scenario s Wim Maassen Fellow Life Cycle Performance Design CV Wim Maassen Fellow Technische Universiteit

Nadere informatie

Cradle to cradle Glas

Cradle to cradle Glas Cradle to cradle Glas Glasafval wordt aan de bron gescheiden. Na het scheiden wordt glas gewassen en fijngemalen door een glasrecycling bedrijf. De fabricage van glasproducten uit glasscherven bespaard

Nadere informatie

Sectorcommissie Bouw. Een gemeenschappelijk overlegplatform van Agoria, essenscia, Detic, IVP en Federplast.be. Duurzaamheid in de bouw

Sectorcommissie Bouw. Een gemeenschappelijk overlegplatform van Agoria, essenscia, Detic, IVP en Federplast.be. Duurzaamheid in de bouw Sectorcommissie Bouw Een gemeenschappelijk overlegplatform van Agoria, essenscia, Detic, IVP en Federplast.be Duurzaamheid in de bouw De bouw bekeken vanuit de Belgische maak-industrie Agoria: technologische

Nadere informatie