Borstkanker. Celdeling

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Borstkanker. Celdeling"

Transcriptie

1 Borstkanker In Nederland wordt per jaar bij ongeveer vrouwen borstkanker (mammacarcinoom) ontdekt. Daarnaast wordt bij ongeveer vrouwen in Nederland een voorstadium van borstkanker (ductaal carcinoom in situ/dcis) geconstateerd. De kans op het krijgen van een mammacarcinoom is gedurende het leven van een vrouw 12-13%. Hiermee is mammacarcinoom in Nederland de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. De leeftijd waarop borstkanker wordt ontdekt, ligt meestal tussen de 50 en 75 jaar. Het kan echter ook bij jongere of oudere vrouwen voorkomen. Bij mannen kan ook borstkanker voorkomen. Per jaar krijgen ongeveer 100 mannen de diagnose borstkanker te horen. Celdeling Het belangrijkste kenmerk van kanker is een afwijkende en niet te stoppen celdeling. Lichaamscellen zijn de kleinste bouwstenen van het lichaam. Elk weefsel en elk orgaan bestaat uit deze cellen. Lichaamscellen kunnen delen, waardoor er twee cellen ontstaan en daaruit vier et cetera. Celdeling is nodig voor groei en om oude en beschadigde cellen te vervangen. De celdeling wordt normaal gesproken heel goed geregeld, zodat er niet teveel cellen worden gevormd. Zie afbeelding 1 Bloedvat Lymfevat ANT 790/08-13 Klierbuizen Normaal borstklierweefsel Afbeelding 1: Afbeelding van een normale cel(deling) van het borstklierweefsel 1

2 Als de celdeling niet goed wordt geregeld, ontstaat er een opeenhoping van zeer veel cellen. We spreken dan van gezwelvorming. Dit heet ook wel tumorgroei (een tumor is een gezwel). We kunnen onderscheid maken in goedaardige en kwaadaardige tumoren. Goedaardige tumor Bij een goedaardige tumor is er alleen sprake van een grote opeenhoping van cellen die vaak goed begrensd is en niet in andere weefsels groeit. Een goedaardige tumor is dan ook zelden gevaarlijk. Wel kan een goedaardig gezwel door druk op normaal weefsel problemen en/of klachten veroorzaken. Kwaadaardige tumor Ook bij een kwaadaardige tumor (carcinoom) is er sprake van een niet te stoppen afwijkende celdeling. Zie afbeelding 2. Bloedvat Borstkanker Lymfebaan Afbeelding 2: Afbeelding van borstklierweefsel met borstkanker (invasieve groei) Een kwaadaardige tumor heeft twee belangrijke gevaarlijke eigenschappen: 1. De eerste eigenschap is dat de kwaadaardige cellen ook in andere weefsels kunnen groeien en daar schade kunnen aanbrengen. We noemen dit invasieve groei. 2. De tweede eigenschap is dat kwaadaardige cellen los kunnen raken van de tumor en in bloedvaten of lymfebanen terecht kunnen komen. Zo kunnen ze zich verspreiden naar andere delen van het lichaam en daar nieuwe tumorgroei veroorzaken, waardoor ook hier schade aan organen en weefsel ontstaat. We noemen dit uitzaaiingen (metastasen). Uitzaaiingen treden lang niet altijd op. 2

3 Oorzaak van borstkanker De oorzaak van borstkanker is vaak niet bekend. Bij een klein deel (5 tot 10%) van de patiënten is de oorzaak een afwijkend gen. Deze vorm van borstkanker is erfelijk. Bij deze patiënten komt borstkanker en/of eierstokkanker vaak in de familie voor. Ondanks de vele wetenschappelijke onderzoeken is het nog niet duidelijk waardoor borstkanker ontstaat. Er zijn wel een aantal risicofactoren beschreven waarvan men denkt dat ze mogelijk invloed zouden kunnen hebben op het ontwikkelen van borstkanker zoals onder andere: erfelijkheid; vroege start van de menstruatie en langdurige menstruele activiteit; overgewicht; voeding; blootstellen aan straling; kinderloosheid of late geboorte van het eerste kind (na het 35e levensjaar). Ook vrouwen die al eerder borstkanker hebben gehad, hebben een licht verhoogd risico. Borstkankersoorten Er zijn verschillende soorten borstkanker. In de borst ontstaan kankergezwellen meestal in de melkgangen of de melkklieren. Borstkanker die ontstaat in de melkgangen (ductaal carcinoom) komt het meeste voor. De kankersoort vormt vaak een duidelijke knobbel. Borstkanker die ontstaat in de melkklieren (lobulair carcinoom) groeit vaak verspreid door de borst. Een borstkankergezwel groeit meestal door in de borstweefsels rond de melkgangen en melkklieren. Daarnaast komen er nog enkele zeldzamere borstkankersoorten voor: Soms ontstaat borstkanker in de tepel, Morbus Paget genoemd. Ook kan het in een vergevorderd stadium vastgroeien aan de huid, in de tepel of soms aan de borstspier. Als er uitzaaiingen (metastasen) van borstkanker ontstaan, treden deze vaak eerst op in de lymfeklieren. Er ontstaan dan lymfekliermetastasen. Lymfeklieren Lymfeklieren hebben een belangrijke taak in ons afweersysteem en zitten door heel het lichaam. Dit wordt het lymfestelsel genoemd. De lymfklieren komen samen in de 3

4 lymfklierstations in de oksels, hals, rond het borstbeen, in de buik en in de liezen. Als kankercellen losgeraakt zijn van de tumor, kunnen ze via de lymfebanen naar de lymfeklier gaan. Uitzaaiingen in lymfeklieren Losgeraakte kankercellen kunnen via het lymfevocht in ons lichaam uitzaaien. Bij borstkanker is bekend dat de uitzaaiingen als eerste in de oksel terechtkomen. Dit gebeurt bij ongeveer 33% van alle borstkankerpatiënten. Over het algemeen gaan de kwaadaardige cellen eerst naar de lymfeklier die het vocht met de losse kankercellen opvangt. Deze lymfeklier heet de schildwachtklier (ofwel poortwachtersklier of sentinel node). Bij slechts een klein percentage van alle borstkankerpatiënten zaait borstkanker uit naar de lymfeklieren achter het borstbeen. Uitzaaiingen van borstkanker in de lymfeklieren worden lymfekliermetastasen genoemd. Uitzaaiingen via bloedvaten Door heel ons lichaam loopt een bloedvatstelsel. Losse kankercellen kunnen ook via deze bloedvaten verspreid worden. Ze kunnen dan eigenlijk overal in het lichaam terechtkomen. Bij borstkanker komen de cellen in dit geval meestal terecht in de botten. Minder vaak komen ze terecht in de lever, longen en hersenen. Uitzaaiingen via de bloedvaten komt minder vaak voor dan uitzaaiingen in de lymfeklieren. 4

5 Behandeling Als de diagnose borstkanker bekend is, bepaalt de chirurg het beste behandelplan voor u. Dit plan maakt hij/zij samen met collega-deskundigen van het borstkankerteam. Dit team bestaat uit: gespecialiseerde chirurgen; radiologen; patholoog-anatomen; internist-oncologen; radiotherapeuten en de verpleegkundig consulent. Uw behandelend arts bespreekt na het multidisciplinair overleg met u wat de beste behandeling is en of er alternatieven zijn. Er is bijna altijd een operatie nodig om de tumor te verwijderen. De arts bespreekt met u welke operatiemethode voor u het beste is. Voor meer informatie over de verschillende operatiemethodes, zie de hoofdstukken over de borstbesparende operatie en de borstamputatie. Na de operatie wordt het verwijderde weefsel (de tumor en een stuk weefsel rondom de tumor) door de patholoog-anatoom onderzocht. Voor meer informatie over het onderzoek naar dit weefsel, zie het hoofdstuk over weefselonderzoek. Borstkanker en pilgebruik Tijdens het onderzoek van het weefsel (zie het hoofdstuk over weefselonderzoek) kijkt de patholoog-anatoom onder andere naar de hormoongevoeligheid van de tumor. Als de tumor hormoongevoelig is, bevatten de cellen in de tumor zogenaamde hormoonreceptoren (hormoonontvangers). Dit zijn plaatsen waar hormonen zich vast kunnen maken aan de tumorcellen. Deze hormonen kunnen ervoor zorgen dat de kwaadaardige cellen gaan groeien. Daarom adviseren artsen om vrouwen met borstkanker geen anticonceptie meer te laten gebruiken waarin hormonen zitten, zoals de anticonceptiepil. Gebruikt u de pil, ga dan naar de huisarts om een passend alternatief te bespreken. Het hormoonspiraaltje (Myrena) mag u wel (blijven) gebruiken. Dit spiraaltje bevat maar heel weinig hormonen. 5

6 Of het gebruik van de pil ook borstkanker kan veroorzaken, is niet bekend. Huidig wetenschappelijk onderzoek geeft aan dat pilgebruik juist borstkanker tegengaat. Prognose De kans dat een kankerpatiënt van kanker geneest, noemen we de prognose. Het is niet mogelijk om voor elke patiënt de prognose precies te berekenen. Het is wel mogelijk om een inschatting te geven. Over het algemeen is borstkanker het beste te genezen als het een normale tumor is en als er geen uitzaaiingen in de oksel zijn. 6

Borstkanker. Normale cellen in borstklierweefsel Augustus 2016

Borstkanker. Normale cellen in borstklierweefsel Augustus 2016 Borstkanker In Nederland wordt per jaar bij ongeveer 12.000 vrouwen borstkanker (mammacarcinoom) ontdekt. Daarnaast wordt bij ongeveer 1.300 vrouwen Ductaal Carcinoom In Situ (DCIS) geconstateerd. Dit

Nadere informatie

Patiënteninformatiedossier (PID) MAMMACARE. onderdeel BORSTKANKER

Patiënteninformatiedossier (PID) MAMMACARE. onderdeel BORSTKANKER Patiënteninformatiedossier (PID) MAMMACARE onderdeel BORSTKANKER Inhoud Wat is borstkanker?... 3 Vormen van kanker... 4 DCIS... 4 Ductaal carcinoom... 4 Lobulair carcinoom... 4 Erfelijke en familiare belasting...

Nadere informatie

BOTTUMOREN. 1. Normaal botweefsel

BOTTUMOREN. 1. Normaal botweefsel BOTTUMOREN Om beter te kunnen begrijpen wat een bottumor juist is, wordt er in deze brochure meer uitleg gegeven over de normale structuur van het bot. Op die manier krijgt u een beter zicht op wat abnormaal

Nadere informatie

Borstkanker. Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven

Borstkanker. Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven Borstkanker Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven Borstkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. Vóór het dertigste jaar is borstkanker zeldzaam, maar met het stijgen

Nadere informatie

Mijn pathologieverslag begrijpen

Mijn pathologieverslag begrijpen Mijn pathologieverslag begrijpen Deze brochure bevat zeker niet alle gedetailleerde informatie over uw pathologieverslag. We geven u vooral de belangrijkste en juiste informatie mee over de resultaten

Nadere informatie

Borstkanker. Borstcentrum Máxima locatie Eindhoven

Borstkanker. Borstcentrum Máxima locatie Eindhoven Borstkanker Borstcentrum Máxima locatie Eindhoven Borstkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. Vóór het dertigste jaar is borstkanker zeldzaam, maar met het stijgen van de leeftijd

Nadere informatie

Behandeling borstkanker

Behandeling borstkanker Behandeling borstkanker Kanker in het algemeen Er zijn meer dan honderd soorten kanker die op verschillende plaatsen in het lichaam kunnen voorkomen. Elke soort kanker is een andere ziekte. Een gemeenschappelijk

Nadere informatie

3.3 Borstkanker bij de man

3.3 Borstkanker bij de man 3.3 Borstkanker bij de man Bij u is zojuist de diagnose borstkanker vastgesteld. Alle patiënten die voor borstkanker worden behandeld in het Catharina-ziekenhuis ontvangen een Persoonlijke Informatie Map.

Nadere informatie

Risicofactoren Niet erfelijke factoren: Erfelijke factoren:

Risicofactoren Niet erfelijke factoren: Erfelijke factoren: Zoals bij alle soorten kanker, is er bij borstkanker sprake van cellen met een ontregelde celdeling. Door deze ontregeling kunnen cellen zich ongeremd vermenigvuldigen en uitgroeien tot een tumor. Deze

Nadere informatie

Behandelwijzer Borstkanker

Behandelwijzer Borstkanker Behandelwijzer Borstkanker - Behandelteam - Algemene informatie borstkanker - Informatie over het behandeltraject Inleiding U heeft zojuist gehoord dat u een afwijking aan de borst heeft en welke behandeling

Nadere informatie

8.1 Intra Operatieve Radiotherapie (IORT) bij borstkanker

8.1 Intra Operatieve Radiotherapie (IORT) bij borstkanker 8.1 Intra Operatieve Radiotherapie (IORT) bij borstkanker Van uw arts heeft u te horen gekregen dat u in aanmerking komt voor Intra Operatieve Radiotherapie (IORT). In dit hoofdstuk leggen we u in het

Nadere informatie

Borstkanker, wat nu?

Borstkanker, wat nu? Borstkanker, wat nu? Oktober 2014 Inleiding U bent verwezen naar de mammapolikliniek voor borstonderzoek. Uit de onderzoeken die zijn uitgevoerd, blijkt dat er bij u sprake is van een kwaadaardige afwijking

Nadere informatie

Borstsparende operatie bij borstkanker

Borstsparende operatie bij borstkanker Chirurgie Borstsparende operatie bij borstkanker www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Hoe ontstaat kanker?... 3 Voorbereiding op de operatie... 4 De opname... 4 De operatie... 4 Na de operatie... 5 Mogelijke

Nadere informatie

Behandeling van borstkanker

Behandeling van borstkanker Behandeling van borstkanker De behandeling van borstkanker Deze folder geeft u algemene informatie over de behandeling van borstkanker. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk de situatie anders

Nadere informatie

Afdeling Heelkunde, locatie AZU. Voorstadium van borstkanker (Carcinoma in situ)

Afdeling Heelkunde, locatie AZU. Voorstadium van borstkanker (Carcinoma in situ) Afdeling Heelkunde, locatie AZU Voorstadium van borstkanker (Carcinoma in situ) Inleiding Na een aantal onderzoeken blijkt dat u een voorstadium van borstkanker heeft. Het medische woord hiervoor is carcinoma

Nadere informatie

Ductaal Carcinoma In Situ (DCIS)

Ductaal Carcinoma In Situ (DCIS) Bij u is een voorstadium van borstkanker geconstateerd. Deze afwijking wordt Ductaal Carcinoma In Situ (afgekort DCIS) genoemd. Uw arts of verpleegkundig specialist heeft uitgelegd wat DCIS inhoudt en

Nadere informatie

Borstkanker, wat nu?

Borstkanker, wat nu? Borstkanker, wat nu? Mei 2015 Inleiding U bent verwezen naar de mammapolikliniek voor borstonderzoek. Uit de onderzoeken die zijn uitgevoerd, blijkt dat er bij u sprake is van een kwaadaardige afwijking

Nadere informatie

Borstverwijdering bij borstkanker

Borstverwijdering bij borstkanker Chirurgie Borstverwijdering bij borstkanker www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Hoe ontstaat kanker?... 3 De opname... 4 Voorbereiding op de operatie... 4 De operatie... 4 Na de operatie... 5 Drains... 5

Nadere informatie

Knobbeltje in de borst

Knobbeltje in de borst Knobbeltje in de borst Deze brochure informeert u over de gang van zaken bij een afwijking (knobbeltje) in de borst. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk de situatie anders kan zijn dan beschreven.

Nadere informatie

Borstkanker. hoe moet het nu verder?

Borstkanker. hoe moet het nu verder? Borstkanker hoe moet het nu verder? Deze brochure bevat zeker niet alle gedetailleerde informatie over borstkanker. We geven u vooral de belangrijkste en juiste informatie mee over borstkanker. 2 We proberen

Nadere informatie

Behandelwijzer Borstkanker

Behandelwijzer Borstkanker Behandelwijzer Borstkanker - Behandelteam - Algemene informatie borstkanker - Informatie over het behandeltraject Inleiding U heeft zojuist gehoord dat u een afwijking aan de borst heeft en welke behandeling

Nadere informatie

Medische Publieksacademie

Medische Publieksacademie Medische Publiekacademie Medisch Centrum Leeuwarden Leeuwarder Courant Aan de winnende hand Borstkanker 27 oktober 2015 Welkom! #mclmpa 1 Borstkanker aan de winnende hand Marloes Emous, oncologisch chirurg

Nadere informatie

Kanker in het hoofd-halsgebied

Kanker in het hoofd-halsgebied Kanker in het hoofd-halsgebied Afdeling Mond-, Kaak-, Aangezichtschirurgie Deze patiënteninformatie map is eigendom van: Naam: Adres: Postcode: Plaats: Telefoon: 09-2015-6212 Geachte... U heeft een bezoek

Nadere informatie

Schildwachtklierprocedure (sentinel node- of poortwachtersklier procedure)

Schildwachtklierprocedure (sentinel node- of poortwachtersklier procedure) Schildwachtklierprocedure (sentinel node- of poortwachtersklier procedure) Inleiding Omdat uw behandelend chirurg bij u in de oksels geen verdikte lymfeklieren heeft gevoeld, heeft hij met u gesproken

Nadere informatie

Operatie bij borstkanker. Behandeling. Borstsparende operatie

Operatie bij borstkanker. Behandeling. Borstsparende operatie Operatie bij borstkanker Er is bij u borstkanker vastgesteld. De diagnose borstkanker brengt veel emoties en onzekerheden met zich mee. Deze informatie is bedoeld als algemene voorlichting. Mogelijk hebt

Nadere informatie

Kanker in het hoofd-halsgebied

Kanker in het hoofd-halsgebied Kanker in het hoofd-halsgebied Afdeling Keel- Neus- en Oorheelkunde Deze patiënteninformatie map is eigendom van: Naam: Adres: Postcode: Plaats: Telefoon: 10-2015-6094 Geachte... U heeft een bezoek gebracht

Nadere informatie

HOE MOET HET NU VERDER?

HOE MOET HET NU VERDER? EEN MELANOOM HOE MOET HET NU VERDER? Deze brochure bevat zeker niet alle gedetailleerde informatie over huidkanker of een melanoom. We geven u vooral de belangrijkste en zeker de juiste informatie mee.

Nadere informatie

Chirurgie. Borstkanker

Chirurgie. Borstkanker Chirurgie Borstkanker Inleiding Deze brochure is bedoeld voor vrouwen die een behandeling ondergaan vanwege borstkanker. Wanneer iemand met kanker te maken krijgt, is dit een zeer ingrijpende ervaring.

Nadere informatie

Kanker. Inleiding. Wat is kanker. Hoe ontstaat kanker

Kanker. Inleiding. Wat is kanker. Hoe ontstaat kanker Kanker Inleiding Ik heb dit onderwerp gekozen omdat veel mensen niet weten wat kanker precies inhoud en ik zelf er ook meer van wil weten omdat mijn oma er in de zomervakantie aan gestorven is. Dat je

Nadere informatie

De schildwachtklierprocedure

De schildwachtklierprocedure Afdeling: Onderwerp: Chirurgie De schildwachtklierprocedure 1 De schildwachtklierprocedure Inleiding In uw borst is een kwaadaardige tumor ontdekt. Om die reden wordt u binnenkort geopereerd. Bij een operatie

Nadere informatie

De Mammapolikliniek (polikliniek voor borstafwijkingen)

De Mammapolikliniek (polikliniek voor borstafwijkingen) De Mammapolikliniek (polikliniek voor borstafwijkingen) Inleiding Deze brochure informeert u over de gang van zaken op de mammapoli (mamma is de medische term voor borst ). U bent hier naar verwezen omdat

Nadere informatie

Vanaf het moment dat het vermoeden bestaat dat u borstkanker heeft Hoe ontdek ik of ik borstkanker heb

Vanaf het moment dat het vermoeden bestaat dat u borstkanker heeft Hoe ontdek ik of ik borstkanker heb Vanaf het moment dat het vermoeden bestaat dat u borstkanker heeft Hoe ontdek ik of ik borstkanker heb Inleiding Zoals bij alle soorten kanker, is er bij borstkanker sprake van cellen met een ontregelde

Nadere informatie

Interpreteren van het pathologieverslag

Interpreteren van het pathologieverslag Interpreteren van het pathologieverslag Borstkanker Informatie voor de patiënt Belangrijke vragen Dit boekje Interpreteren van het pathologieverslag helpt u om samen met uw arts een duidelijk antwoord

Nadere informatie

Sentinel node procedure

Sentinel node procedure Sentinel node procedure Inleiding Omdat uw behandelend chirurg bij u in de oksel geen verdikte lymfeklieren heeft gevoeld, heeft hij met u gesproken over de mogelijkheid van het toepassen van de sentinel

Nadere informatie

Sentinel node procedure

Sentinel node procedure Sentinel node procedure Inleiding Omdat uw behandelend chirurg bij u in de oksels geen verdikte lymfeklieren heeft gevoeld, heeft hij met u gesproken over de mogelijkheid van het toepassen van de sentinel

Nadere informatie

Operatie voor borstkanker

Operatie voor borstkanker Operatie voor borstkanker 1 Wanneer u deze folder ontvangt heeft u zojuist een gesprek met de chirurg/ verpleegkundig specialist /Physician Assistant gehad. Uit onderzoeken is gebleken dat u borstkanker

Nadere informatie

Schildwachtklieronderzoek

Schildwachtklieronderzoek Chirurgie Schildwachtklieronderzoek www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Het onderzoek... 4 Bijwerkingen... 6 De uitslag... 6 Aanvullende behandelingen... 6 Vragen... 7 Contactgegevens... 7 Patiëntenvoorlichting:

Nadere informatie

Afdeling Heelkunde, locatie AZU. Voorstadium van borstkanker (Carcinoma in situ)

Afdeling Heelkunde, locatie AZU. Voorstadium van borstkanker (Carcinoma in situ) Afdeling Heelkunde, locatie AZU Voorstadium van borstkanker (Carcinoma in situ) Inleiding Na een aantal onderzoeken blijkt dat u een voorstadium van borstkanker heeft. Het medische woord hiervoor is carcinoma

Nadere informatie

Informatie over de schildwachtklier. Afdeling Chirurgie

Informatie over de schildwachtklier. Afdeling Chirurgie Informatie over de schildwachtklier Afdeling Chirurgie Inleiding Deze folder geeft u informatie over de procedure bij het verwijderen van een schildwachtklier. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk

Nadere informatie

Borstsparende behandeling

Borstsparende behandeling Borstsparende behandeling Chirurgie Beter voor elkaar Algemeen U heeft van de chirurg en/ of nurse practitioner een schokkend bericht gekregen: u heeft borstkanker. Er komt veel op u af en er zullen ongetwijfeld

Nadere informatie

De indicatoren over borstkanker, die in kader van het VIP²-project worden opgevolgd zijn:

De indicatoren over borstkanker, die in kader van het VIP²-project worden opgevolgd zijn: Indicatoren VIP²-project Oncologie In België is, net als in Europa, borstkanker de meest voorkomende oorzaak van overlijden door kanker bij vrouwen (20,6 % van alle overlijdens ingevolge kanker). In 2009

Nadere informatie

Borstsparende operatie met schildwachtklierprocedure

Borstsparende operatie met schildwachtklierprocedure Chirurgie Patiënten informatie dossier Borstsparende operatie met schildwachtklierprocedure Dit patiënten informatie dossier bevat aanvullende informatie op het gesprek dat u met uw specialist heeft gehad

Nadere informatie

Geef borstkanker minder kans. Verklein het risico en laat u tijdig onderzoeken

Geef borstkanker minder kans. Verklein het risico en laat u tijdig onderzoeken Geef borstkanker minder kans Verklein het risico en laat u tijdig onderzoeken Deze brochure vertelt hoe u uw risico op borstkanker kan verkleinen en hoe u borstkanker vroegtijdig kan opsporen. De informatie

Nadere informatie

In deze brochure vind je algemene informatie over borstkanker, de diagnostische aanpak alsook de behandeling.

In deze brochure vind je algemene informatie over borstkanker, de diagnostische aanpak alsook de behandeling. Borstkanker In deze brochure vind je algemene informatie over borstkanker, de diagnostische aanpak alsook de behandeling. Wat is borstkanker? Borstkanker is een kwaadaardig gezel in de borst. Eén op negen

Nadere informatie

Schildwachtklier procedure voor neoadjuvante chemotherapie

Schildwachtklier procedure voor neoadjuvante chemotherapie Chirurgie Patiënten informatie dossier Schildwachtklier procedure voor neoadjuvante chemotherapie Inhoud 1 Het gebruik van het patiënten informatie dossier... 2 2 Borstkanker..................................................

Nadere informatie

Kanker van de baarmoeder

Kanker van de baarmoeder Kanker van de baarmoeder Endometriumcarcinoom Deze informatiebrochure is bestemd voor vrouwen met baarmoederkanker en hun omgeving. De brochure geeft u een antwoord op volgende vragen: Wat is baarmoederkanker?

Nadere informatie

Chirurgie. Borstamputatie. Afdeling: Onderwerp:

Chirurgie. Borstamputatie. Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Chirurgie Operatieve behandeling borstkanker Algemeen U heeft van de chirurg en/ of nurse practitioner een schokkend bericht gekregen: u heeft borstkanker. Er komt veel op u af en

Nadere informatie

Operatie ten adviezen na een hernia-operatie. borstkanker. ZorgSaam

Operatie ten adviezen na een hernia-operatie. borstkanker. ZorgSaam Operatie ten adviezen gevolge na een van hernia-operatie borstkanker ZorgSaam 1 Algemeen Er is bij u borstkanker vastgesteld. De diagnose borstkanker brengt veel emoties en onzekerheden met zich mee. Deze

Nadere informatie

Samenvatting van dr. J.J. Koornstra (maag-darm-leverarts) en prof. dr. R.M.W.Hofstra

Samenvatting van dr. J.J. Koornstra (maag-darm-leverarts) en prof. dr. R.M.W.Hofstra Medische Publieksacademie UMCG Thema: Dikkedarmkanker Samenvatting van dr. J.J. Koornstra (maag-darm-leverarts) en prof. dr. R.M.W.Hofstra (moleculair geneticus). Dikkedarmkanker is één van de meest voorkomende

Nadere informatie

INLEIDING kwaliteitsindicatoren.

INLEIDING kwaliteitsindicatoren. INLEIDING Om objectief zicht te krijgen op de resultaten en de geleverde kwaliteit van onze patiëntenzorg, heeft het Borstcentrum Zuiderkempen (ziekenhuizen Geel-Mol) in 2013 besloten in het Vlaamse indicatorenproject

Nadere informatie

Voor wie is deze brochure?

Voor wie is deze brochure? Borstkanker Inhoud Voor wie is deze brochure? 3 Borstkanker 4 Symptomen 9 Onderzoek voor de diagnose 10 Onderzoek na de diagnose 14 Behandeling 23 Operatie 27 Bestraling 32 Chemotherapie 37 Hormonale therapie

Nadere informatie

Chirurgie. Operatie voor borstkanker

Chirurgie. Operatie voor borstkanker Chirurgie Operatie voor borstkanker 1 Inleiding Wanneer u deze folder ontvangt heeft u zojuist een gesprek met de chirurg/ verpleegkundig specialist gehad. Uit onderzoeken is gebleken dat u borstkanker

Nadere informatie

De poortwachtersklierprocedure

De poortwachtersklierprocedure De poortwachtersklierprocedure Inleiding Bij een operatie wegens borstkanker werden tot voor kort ook de lymfeklieren uit de oksel aan de geopereerde zijde weggehaald. Men noemt dit een okselkliertoilet.

Nadere informatie

Beentumoren (=bottumoren)

Beentumoren (=bottumoren) Beentumoren (=bottumoren) Inleiding Gezwellen in beenderen worden beentumoren genoemd. Er zijn verschillende typen beentumoren te onderscheiden. Zo zijn er vormen waarbij de tumor of het gezwel direct

Nadere informatie

KNOBBELTJE IN DE BORST

KNOBBELTJE IN DE BORST KNOBBELTJE IN DE BORST Inleiding Deze folder informeert u over de gang van zaken bij een afwijking (knobbeltje) in de borst. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk de situatie anders kan zijn

Nadere informatie

Een afwijking in de borst

Een afwijking in de borst Een afwijking in de borst EEN AFWIJKING IN DE BORST Borstafwijkingen komen veel voor bij vrouwen. Vaak gaat het om een onschuldige afwijking. Bij een minderheid van de vrouwen blijkt de afwijking kwaadaardig

Nadere informatie

Knobbeltje in de borst

Knobbeltje in de borst Knobbeltje in de borst Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht over de gebruikelijke gang van zaken bij een knobbeltje in de borst. Het is goed u te realiseren dat bij het vaststellen van een

Nadere informatie

Een afwijking in de borst

Een afwijking in de borst Een afwijking in de borst Een afwijking in de borst Borstafwijkingen komen veel voor bij vrouwen. Vaak gaat het om een onschuldige afwijking. Bij een minderheid van de vrouwen blijkt de afwijking kwaadaardig

Nadere informatie

Wat voor borstkanker heb ik?

Wat voor borstkanker heb ik? Wat voor borstkanker heb ik? (Interpreteren van pathologie uitkomsten) Patiënteninformatie 2 Inhoud A. Hoe te beginnen 4 Wacht op het totale plaatje De onderdelen van het pathologieverslag B. De borsttumor

Nadere informatie

Wat voor borstkanker heb ik?

Wat voor borstkanker heb ik? Wat voor borstkanker heb ik? (Interpreteren van pathologie uitkomsten) Patiënteninformatie 2 3 Inhoud Belangrijke vragen A. Hoe te beginnen 4 Wacht op het totale plaatje De onderdelen van het pathologieverslag

Nadere informatie

Borstcentrum Bernhoven. Yvonne Paquay Chirurg

Borstcentrum Bernhoven. Yvonne Paquay Chirurg Borstcentrum Bernhoven Yvonne Paquay Chirurg Klachten van de borst? Verwijzing naar het borstcentrum voor analyse en zonodig behandeling 2 3 4 Verwijsredenen: > Knobbeltje voelbaar > BOBZ (de bus) > Controle

Nadere informatie

Melanoom. Wat is een melanoom? Hoe krijgt u een melanoom? Welke klachten geeft een melanoom en hoe ziet een melanoom eruit?

Melanoom. Wat is een melanoom? Hoe krijgt u een melanoom? Welke klachten geeft een melanoom en hoe ziet een melanoom eruit? Melanoom Huidkanker, kwaadaardige moedervlek Wat is een melanoom? Een melanoom is een vorm van huidkanker die ontstaat uit pigmentcellen (melanocyten). pigmentcellen komen vooral voor in de huid. In groepjes

Nadere informatie

Knobbeltje in de borst

Knobbeltje in de borst Knobbeltje in de borst Vooraf Borstafwijkingen bij vrouwen komen veel voor. Vaak zijn dit onschuldige afwijkingen, slechts in een minderheid van de gevallen hebben we met kwaadaardige gezwellen te maken.

Nadere informatie

Borstkanker: wat nu?

Borstkanker: wat nu? Borstkanker: wat nu? HMC (Haaglanden Medisch Centrum) en het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) werken intensief samen binnen het Universitair Kankercentrum Leiden - Den Haag (UKC). De belangrijkste

Nadere informatie

Patiënteninformatie De behandeling van borstkanker met Zoladex

Patiënteninformatie De behandeling van borstkanker met Zoladex Patiënteninformatie De behandeling van borstkanker met Zoladex Uw arts heeft u Zoladex voorgeschreven. Zoladex kan worden toegepast bij vrouwen met borstkanker bij wie sprake is van uitzaaiingen. In deze

Nadere informatie

Inleiding Wat is een melanoom? Hoe vaak komt het voor? Hoe ontstaat een melanoom?

Inleiding Wat is een melanoom? Hoe vaak komt het voor? Hoe ontstaat een melanoom? MELANOOM 1179 Inleiding De dermatoloog heeft bij u een melanoom geconstateerd. Deze folder geeft u informatie over een melanoom en de behandelmogelijkheden. Daarnaast krijgt u meer informatie over zelfonderzoek

Nadere informatie

Chirurgie / mammacare

Chirurgie / mammacare Afdeling: Onderwerp: Chirurgie / mammacare Algemeen U heeft van de chirurg en/ of nurse practitioner een schokkend bericht gekregen: u heeft borstkanker. Er komt veel op u af en er zullen ongetwijfeld

Nadere informatie

Maatschap Chirurgie. Informatie over borstkanker

Maatschap Chirurgie. Informatie over borstkanker Maatschap Chirurgie Inhoud Inleiding 3 Wat is kanker? 3 Borstkanker 4 Wanneer kun je aan erfelijkheid denken? 5 Behandeling 5 - Chirurgie 9 - Radiotherapie 10 - Chemotherapie 10 - Immunotherapie 10 - Hormonale

Nadere informatie

Goedaardige afwijkingen in de borst

Goedaardige afwijkingen in de borst Goedaardige afwijkingen in de borst Chirurgie Beter voor elkaar Inhoudsopgave Inleiding 3 Functie en bouw 3 Borstonderzoek 4 Menstruele cyclus 4 Knobbeltje in de borst 4 Veel voorkomende goedaardige afwijkingen

Nadere informatie

Aandeel van patiënten met invasieve borstkanker waarbij een ER, PR en/of HER2 statusbepaling werd uitgevoerd vóór enige systemische behandeling

Aandeel van patiënten met invasieve borstkanker waarbij een ER, PR en/of HER2 statusbepaling werd uitgevoerd vóór enige systemische behandeling Status bepaling: 99,4% Aandeel van patiënten met invasieve borstkanker waarbij een ER, PR en/of HER2 statusbepaling werd uitgevoerd vóór enige systemische behandeling Vóór het starten van de behandeling

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Een afwijking in de borst

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Een afwijking in de borst Refaja Ziekenhuis Stadskanaal Een afwijking in de borst EEN AFWIJKING IN DE BORST INLEIDING U heeft van uw huisarts of via het bevolkingsonderzoek het advies gekregen om u verder te laten onderzoeken op

Nadere informatie

Borstsparende operatie met okselkliertoilet

Borstsparende operatie met okselkliertoilet Chirurgie Patiënten informatie dossier Borstsparende operatie met okselkliertoilet Er is bij u borstkanker vastgesteld. In een korte tijd krijgt u veel informatie. Juist in een periode van spanning en

Nadere informatie

De mammapoli onderzoek bij een afwijking in de borst. IJsselland Ziekenhuis

De mammapoli onderzoek bij een afwijking in de borst. IJsselland Ziekenhuis De mammapoli onderzoek bij een afwijking in de borst IJsselland Ziekenhuis Inleiding U ontvangt deze folder omdat u door uw huisarts bent doorverwezen naar de mammapoli van het IJsselland Ziekenhuis. De

Nadere informatie

Mammacare-verpleegkundigen. Behandelwijzer borstkanker

Mammacare-verpleegkundigen. Behandelwijzer borstkanker Mammacare-verpleegkundigen Behandelwijzer borstkanker Inhoud 1. Inleiding 2 2. Operatie 3 - borstsparende operatie - borstamputatie na de operatie tijdelijke borstprothese seroompunctie borstreconstructie

Nadere informatie

Borstkanker, wat nu?

Borstkanker, wat nu? Borstkanker, wat nu? Informatie voor patiënten MB0001-1500 april 2015 Bronovo www.bronovo.nl Bronovolaan 5 2597 AX Den Haag Postbus 96900 2509 JH Den Haag 070 312 41 41 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl

Nadere informatie

Chirurgie Patiënten informatie dossier Borstsparende operatie met echogeleide tumorlokalisatie en schildwachtklierprocedure

Chirurgie Patiënten informatie dossier Borstsparende operatie met echogeleide tumorlokalisatie en schildwachtklierprocedure Chirurgie Patiënten informatie dossier Borstsparende operatie met echogeleide tumorlokalisatie en schildwachtklierprocedure Er is bij u borstkanker vastgesteld. In een korte tijd krijgt u veel informatie.

Nadere informatie

Bo r s t i n g r e p e n. Gy n a e c o l o g i e

Bo r s t i n g r e p e n. Gy n a e c o l o g i e Bo r s t i n g r e p e n met sentinel-procedure Gy n a e c o l o g i e Campus Rooienberg Mevrouw, U wordt in het ziekenhuis opgenomen voor een borstoperatie. In deze brochure willen wij u hierover meer

Nadere informatie

Behandelwijzer borstkanker

Behandelwijzer borstkanker Behandelwijzer borstkanker Eigendom van Naam Adres Plaats Telefoonnummer Bij verlies wordt de vinder dringend verzocht contact op te nemen met de eigenaar van dit boekje. Waarom dit boekje? De reden waarom

Nadere informatie

De operaties worden in verschillende combinaties uitgevoerd.

De operaties worden in verschillende combinaties uitgevoerd. De operatie bij borstkanker De operatie bij borstkanker en de nabehandeling Inhoud 1. Inleiding 2. Borstoperatie 2.1: Borstsparende operatie 2.2: Borstsparende operatie met oncoplastische reductie 2.3:

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Melanoom

Patiënteninformatie. Melanoom Patiënteninformatie Melanoom Melanoom Inleiding In deze folder kunt u lezen wat een melanoom is, hoe een melanoom ontstaat en welke behandelingen mogelijk zijn. De folder is bedoeld als aanvulling op de

Nadere informatie

Gemaakt door: Gerdy Castelein en Anne Griet Adema Klas: 4A

Gemaakt door: Gerdy Castelein en Anne Griet Adema Klas: 4A Gemaakt door: Gerdy Castelein en Anne Griet Adema Klas: 4A 1 -Voorkant -inhoudsopgave - Uitwerking deelvragen: - Wat is borstkanker? - Hoe ontdek je borstkanker? - Als je erachter komt, wat gebeurt er

Nadere informatie

Eierstokkanker. Afdeling gynaecologie. mca.nl

Eierstokkanker. Afdeling gynaecologie. mca.nl Eierstokkanker Afdeling gynaecologie mca.nl Inhoudsopgave Wat is eierstokkanker? 3 Onderzoek bij eierstokkanker 4 Behandeling van eierstokkanker 6 Na de behandeling 7 Kans op genezing 8 Controles 9 De

Nadere informatie

Kanker van de eierstokken

Kanker van de eierstokken Kanker van de eierstokken Ovariumcarcinoom Deze informatiebrochure is bestemd voor vrouwen met eierstokkanker en hun omgeving. We geven u een antwoord op volgende vragen: Wat is eierstokkanker? Wat zijn

Nadere informatie

De mammapolikliniek. IJsselland Ziekenhuis. Behandeling van borstkanker

De mammapolikliniek. IJsselland Ziekenhuis. Behandeling van borstkanker De mammapolikliniek IJsselland Ziekenhuis Behandeling van borstkanker Inhoudsopgave Voorwoord 3 1. Wat is borstkanker? 5 2. De behandeling van borstkanker 2.1 Operatie 2.2 De schildwachtklier procedure

Nadere informatie

Inhoud. KWF Geverslijn: 0900 202 00 41 ( 0,01/pm) Giro 26000. KWF Kanker Infolijn 0800 022 66 22 (gratis) www.kwfkankerbestrijding.

Inhoud. KWF Geverslijn: 0900 202 00 41 ( 0,01/pm) Giro 26000. KWF Kanker Infolijn 0800 022 66 22 (gratis) www.kwfkankerbestrijding. Borstkanker Inhoud Voor wie is deze brochure? 3 Wat is kanker? 4 Het lymfestelsel 6 Borstkanker 8 Risicofactoren 11 Symptomen 14 Onderzoek 15 Verder onderzoek 18 Behandeling 21 Na de behandeling 37 Lymfoedeem

Nadere informatie

DERMATOLOGIE/CHIRURGIE

DERMATOLOGIE/CHIRURGIE Zorgpad: Melanoom Algemene informatie U bent door uw huisarts verwezen naar de dermatoloog op verdenking van huidkanker (melanoom). Indien u al onder behandeling bent bij de chirurg, komt u bij de chirurg

Nadere informatie

Okselklierverwijdering (-dissectie) bij borstkanker

Okselklierverwijdering (-dissectie) bij borstkanker Okselklierverwijdering (-dissectie) bij borstkanker Uw chirurg heeft met u besproken dat binnenkort bij u een okselklierverwijdering plaatsvindt (ook wel okselklierdissectie of okselkliertoilet genoemd).

Nadere informatie

Borstkanker algemene informatie

Borstkanker algemene informatie 1/11 Chirurgie / mammacare Borstkanker algemene informatie Inhoudsopgave Pagina Inleiding 2 Inhoud PIM 3 Mammateam 3 Borstkanker en behandeling 6 Behandelvormen 7 Extra informatie 9 2/11 Inleiding U heeft

Nadere informatie

Operatie voor borstkanker. Chirurgie

Operatie voor borstkanker. Chirurgie Operatie voor borstkanker Chirurgie Inleiding De diagnose borstkanker brengt veel emoties en onzekerheden met zich mee. De informatie in deze folder is bedoeld als algemene voorlichting. Mogelijk heeft

Nadere informatie

Wat u moet weten over het melanoom

Wat u moet weten over het melanoom Dermatologie/Chirurgie Patiënteninformatie Wat u moet weten over het melanoom U ontvangt deze informatie, omdat u meer wilt weten over het melanoom. Hierin leest u onder andere wat deze vorm van huidkanker

Nadere informatie

KWALITEITSINDICATOREN BORSTKANKER AZ KLINA

KWALITEITSINDICATOREN BORSTKANKER AZ KLINA KWALITEITSINDICATOREN BORSTKANKER AZ KLINA AZ Klina legt hierbij de resultaten voor van de tweede kwaliteitsmeting van onze borstkankerzorg. Deze resultaten werden in januari 2015 meegedeeld door het Kankerregister

Nadere informatie

GOEDAARDIGE AFWIJKINGEN VAN DE BORST

GOEDAARDIGE AFWIJKINGEN VAN DE BORST GOEDAARDIGE AFWIJKINGEN VAN DE BORST 1226 Inleiding Uw arts heeft bij u een goedaardige afwijking aan de borst vastgesteld. In deze folder vindt u meer informatie over de functie en bouw van de borst en

Nadere informatie

Onderzoek naar een borstafwijking

Onderzoek naar een borstafwijking Onderzoek naar een borstafwijking Inleiding Uw huisarts heeft u verwezen naar de Ommelander Ziekenhuis Groep (OZG) in verband met een afwijking in uw borst. Het kan ook zijn dat u via het bevolkingsonderzoek

Nadere informatie

Melanoom. Dermatologie. 5958p DER.083/0512

Melanoom. Dermatologie. 5958p DER.083/0512 Melanoom Dermatologie Inleiding Bij u is (mogelijk) sprake van een melanoom. De dermatoloog heeft dit met u besproken. In deze folder leest u meer over het ontstaan, de onderzoeken en de behandeling van

Nadere informatie

borstafwijkingen waar moet je op letten?

borstafwijkingen waar moet je op letten? borstafwijkingen waar moet je op letten? Inhoud Voor wie is deze brochure? pagina 3 Wat is normaal aan de borsten? pagina 4 Veranderingen in de borsten pagina 6 Overmatige celdeling pagina 7 Goedaardige

Nadere informatie

Borstamputatie (mamma-amputatie)

Borstamputatie (mamma-amputatie) Chirurgie Patiënten informatie dossier Mammacare Borstamputatie (mamma-amputatie) Inhoud 1 Het gebruik van het patiënten informatie dossier... 1 2 Algemene informatie over borstkanker... 1 3 Behandeling...

Nadere informatie

Vlaams Indicatoren Project VIP²

Vlaams Indicatoren Project VIP² Vlaams Indicatoren Project VIP² Het initiatief voor het Vlaams Indicatoren Project VIP² gaat uit van de Vlaamse overheid, de Vlaamse vereniging van hoofdartsen en de ziekenhuiskoepels Zorgnet en Icuro.

Nadere informatie

Behandeling van een melanoom. Huidziekten

Behandeling van een melanoom. Huidziekten Behandeling van een melanoom Huidziekten Het melanoom Melanoom betekent letterlijk: zwart gezwel. Deze vorm van kanker ontstaat uit de pigmentcellen (melanocyten). Pigmentcellen komen vooral voor in de

Nadere informatie

WEKE DELEN SARCOOM Wat betekent het?

WEKE DELEN SARCOOM Wat betekent het? WEKE DELEN SARCOOM Wat betekent het? Oncologie/0145 1 Deze informatiebrochure is voor personen met een weke delen sarcoom en alle anderen die hier heel dichtbij betrokken zijn: familie, vrienden We geven

Nadere informatie

Eenmalige bestraling bij borstkanker

Eenmalige bestraling bij borstkanker Deze folder geeft u informatie over Eenmalige bestraling bij borstkanker patiënteninformatie Intra-Operatieve Radiotherapie Inleiding Deze folder gaat over eenmalige inwendige bestraling tijdens een borstsparende

Nadere informatie