Tips met betrekking tot vrije tijd Samengesteld door Jos Cremers

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Tips met betrekking tot vrije tijd Samengesteld door Jos Cremers"

Transcriptie

1 Tips met betrekking tot vrije tijd Samengesteld door Jos Cremers Het onderstaande verhaal is geen kant en klaar recept. Ieder kind met autisme is anders, gedraagt zich anders, heeft andere behoeftes en kenmerken. Haal uit onderstaand verhaal de tips of suggesties die voor U van belang zijn en probeer deze in te bouwen in de invulling van vrije tijd. Alle mensen hebben momenten of periodes van vrije tijd nodig. Tijdens deze momenten rust men uit van werkzaamheden of vult men deze tijd met bezigheden om te ontspannen. Kinderen hebben eveneens regelmatig rustperiodes nodig. Een tijd om op adem te komen of om eens lekker te doen waar ze zin in hebben. Vrije tijd kan echter ook langer duren, bijvoorbeeld een hele avond, een vrije middag, een weekend of zelfs een hele vakantie periode. Ook de kinderen met ASS zullen later als volwassene een zo zelfstandig mogelijk leven willen leiden. Ook zij zullen later veel vrije tijd hebben door een 36urige werkweek / dagbesteding, atv's, weekends en avonden. Het is o.i. belangrijk dat ze nu leren om daar een zinvol en goede inhoud aan te geven. Kinderen waarbij sprake is van autisme of een aan autisme verwante contactstoornis hebben vaak meer problemen met het invullen van hun vrije tijd dan andere leeftijdgenoten. Soms ervaart het kind dit zelf als een probleem, soms ervaren ouders, broertjes en zusjes dit als een probleem. Voorbeelden Sommige kinderen met autisme kunnen niet zelf hun vrije tijd invullen en leunen steeds op de mensen uit hun omgeving. " Jullie moeten iets met mij gaan doen. Ik weet zelf niks! Ik verveel me!" Ze stellen hun omgeving verantwoordelijk voor invulling van hun vrije tijd. Andere kinderen vertonen tegenovergesteld gedrag. Deze kinderen vinden het heerlijk om hun hele vrije tijd alleen in te vullen. Hierbij valt op dat ze vaak en lang op een zelfde manier bezig kunnen zijn en contact van hun omgeving niet altijd als prettig of gewenst ervaren. Het lijkt dat de kinderen je als een ongewenste indringer beschouwen als je hun in hun wereldje stoort. Vele kinderen zoeken een vaste vrijetijdsinvulling en vergeten dan de wereld om hen heen. Ze vergeten de tijd, vergeten de opdrachten of verplichtingen die ze hebben. Ze ontvluchten het huishoudelijk werk, hun eigen verzorging, stellen maaltijden uit. Ze zijn op het nu gericht en kunnen niet vooruit kijken of plannen. Waar ligt nu de oorzaak? Daarvoor moeten we wat dieper gaan kijken naar de kenmerken van autisme. 1. Communicatie Op de eerste plaats blijkt dat deze kinderen zich verbaal ( het praten en luisteren) anders ontwikkelen. Het kan zijn dat ze heel weinig praten en dus niet zo goed in staat zijn om goed met hun omgeving te communiceren. Je krijgt als volwassene de indruk dat het kind wel beter kan praten maar dat het kind dit niet graag doet of durft. Er zijn ook kinderen die juist ongeremd veel praten, soms over vaste onderwerpen waar hun interesse ligt of soms praten ze veel zonder aandacht te schenken op hetgeen wij terugzeggen. Het lijkt een eenrichtingsgesprek. Je krijgt de indruk dat deze kinderen te weinig oppikken van hetgeen wij ze vertellen of proberen te leren. Verder is het vaak een valkuil te veronderstellen dat een kind ons wel begrijpt. Ons taalgebruik is regelmatig te moeilijk. Teveel "versierd" met bij- en

2 tussenzinnen. Hoe dan ook, de communicatie tussen kind en omgeving verloopt anders. 2. Sociale vaardigheden Verder lijken deze kinderen zich ook sociaal anders te ontwikkelen. De interesse die wij hebben om met andere mensen om te gaan, het gevoel voor de ander en het begrijpen van wat de ander voelt of doormaakt is bij deze kinderen beperkter aanwezig. Het aangaan van relaties naar mensen uit hun omgeving verloopt stroever of lijkt afstandelijker. Het lijkt alsof deze kinderen veel meer met zichzelf bezig zijn, zichzelf centraal willen stellen en het gevoel voor onze sociale omgangsmanieren, regels en etiketten missen. Echter ook het tegengestelde komt regelmatig voor. Kinderen die je juist de hele dag proberen te claimen, die aan je blijven hangen, die steeds je aandacht opeisen op een manier die je steeds meer als storend gaat ervaren. Steeds op dezelfde manier waarbij je denkt dat het kind nu wel moet weten hoe je op zijn vragen zult reageren. Ook een boze of teleurgestelde reactie van ons zal het kind niet ervan weerhouden om opnieuw op dezelfde manier contact te zoeken. 3. Fantasie Tenslotte valt op dat de meeste kinderen het moeten doen met een beperkte fantasie. Zij houden niet van afwisseling en variatie en zijn liever lang en vaak met hetzelfde bezig. Als een spelletje of bezigheid eenmaal leuk is dan is het lang en steeds op dezelfde manier leuk. Dat geldt voor de computer, stripboekjes, nootjes zoeken, bowlen, kleuren, met soldaatjes spelen, ganzenbord of doelen op de basket. Vaak zit er dan weinig variatie in het spel. Zoals het gisteren leuk was, is het beslist vandaag weer leuk. Ze gaan niet verder fantaseren en uitbreiden maar liever kopiëren. Een boek over dieren, planten, het lichaam, auto's of treinen boeit meer dan een verhaal. En in een boek met een verhaal boeien de plaatjes meer dan de inhoud van het boek. Spelen met poppen of zich inleven in de rol van een ander gaat moeilijk. Ook kiezen uit verschillende mogelijkheden is voor verschillende kinderen heel moeilijk. Als dat zo is, is het goed daarbij te helpen of schema's op te stellen. Tenslotte mist ons kind vaak de fantasie om zijn vrije tijd goed in te vullen. Hij moet het invullen van vrije tijd geleerd krijgen. Dan pas leert hij, na vele positieve ervaringen, hoe prettig het kan zijn om meer variatie in zijn vrije tijd te hebben. Teveel fantasie komt ook voor. Het kind is dan te weinig gericht op het hier en nu en verdwijnt veelal in een eigen wereld. Vanuit deze drie gegevens, communicatie, sociale vaardigheden en fantasie, wordt ons al gauw duidelijk waarom onze kinderen zoveel moeite hebben met het invullen van hun vrije tijd of waarom ze het juist steeds op dezelfde manier willen doen. Daarnaast zal duidelijk zijn waarom het voor hen vaak zo moeilijk is om vriendjes te vinden die met hen willen spelen. Vaak missen ze het gevoel om rekening te houden met de ander, de interesse voor de ander is beperkt evenals de fantasie om te variëren in hun spel. Is het nu goed als mijn kind zich alleen kan bezig houden of is juist het tegenovergestelde beter? Het antwoord ligt volgens ons in het midden. Het is goed als een kind zich periodes van een dag alleen kan bezig houden. Daarnaast is het nodig dat het kind leert om delen van zijn vrije tijd door te brengen samen met mensen uit zijn naaste omgeving. (samen praten, samen spelletjes doen, samen bezig zijn) Zo leert het kind stapje voor stapje om te gaan met anderen.

3 Overheerst een van de twee invullingen van vrije tijd dan is het goed extra te oefenen met de tegengestelde vaardigheid. Zo werk je toe naar een evenwichtigere verdeling. Is het nodig dat wij het kind leren zijn vrije tijd zinvol in te vullen? Als we kijken naar de achterstand die onze kinderen hebben op het gebied van de taalontwikkeling, de sociale ontwikkeling en het fantasiegebrek dan mag duidelijk zijn dat een schoolprogramma nooit voldoende kan zijn om deze achterstanden geheel weg te werken. Deze zaken moeten dus thuis en op school worden geoefend. Het moet een geheel worden. Maar...ook hier geldt weer: "Vrije tijd is niet alleen zinvol bezig zijn." Drie vormen van vrijetijd-invulling Dus vrije tijd invullen is een combinatie van drie dingen: Als we naar onszelf kijken in onze vrije tijd dan zal opvallen dat we regelmatig, soms op een leuke, soms op een minder leuke manier bezig zijn de tijd te structureren en in te vullen. Je kunt onze vrijetijd-invulling in drie stukken verdelen: 1. Verplichtingen We wassen de auto, zetten hem in de was, we onderhouden de tuin, we onderhouden het schilderwerk, repareren iets of beginnen aan een klusje in huis. Er moet toch gekookt worden, afgewassen, ingekocht, gewassen, gestreken, versteld enz. We moeten douchen, tanden poetsen, de post lezen en de financiën regelen. 2. Dingen die ik alleen doe We vullen vrije tijd deels alleen in, vaak met dingen die wij prettig vinden, de een leest, schildert, kijkt t.v., luistert naar de radio, wandelt, fietst, trimt, puzzelt, breit of speelt op zijn computer. Het kan ook heerlijk zijn om eens een tijdje helemaal niets te doen, het verstand even op nul. 3. Dingen die we samen doen Samen spelletjes doen, samen je hobby delen, samen naar de stad gaan om iets te kopen of iets leuks te doen, samen op visite of een verjaardag zijn Dit geldt net zo goed voor het autistisch kind! Ook dat zoekt met zijn beperkte fantasie en zijn angst voor veranderingen of onvoorziene omstandigheden naar houvast en structuur in zijn leven. Daarom is het krijgen van een baan voor ons kind zo belangrijk maar ook het leren omgaan en ordenen van zijn vrije tijd. Omdat het de fantasie mist is het des te meer onze taak om hem te helpen en te leren zijn vrije tijd zinvol in te vullen. Nu kunnen we hier als school en ouders samen aan werken, het kind is nog plooibaar en zal ingaan op de structuur die wij hem aanreiken. Later wordt het moeilijker als de puberteit zijn intrede doet of als het kind star zijn eigen invulling aan vrije tijd geeft. Zijn eigen wil is dan sterker gevormd. Hoe kunnen we kunnen we hiermee beginnen? 1. Denk eens goed na over uw eigen kind Denk eens goed na over Uw eigen kind en stel U de volgende vragen: Is het nodig en belangrijk dat het kind leert anders om te gaan met zijn vrije tijd? Is het nodig dat we het kind meer vaardigheden en variatie aanleren die het later nodig heeft om zo zelfstandig mogelijk te kunnen functioneren?

4 Is het voor de andere gezinsleden mogelijk om hier voldoende tijd in te investeren. In het begin kost het U tijd, later zal er pas sprake zijn van rendement, gemak en vooruitgang. Dit in de vorm van meer rust binnen het gezin, het kind toont meer sociale vaardigheden en doet actiever mee, het kind voelt zich meer op zijn gemak en krijgt meer zelfvertrouwen en tenslotte leert het kind meer vaardigheden die het later nodig heeft. Deze aanpak kan betekenen dat het een duidelijkere, vastere tijdsindeling binnen het gezin vraagt. Er is meer vraag naar structuur en regelmaat. Kiest U voor deze aanpak dan volgen de volgende vragen Welke delen uit bovenstaand verhaal komen overeen met de behoeften of tekortkomingen van Uw kind? Waar liggen de sterke en de zwakke kanten van Uw kind? Waar denkt U dat het kind verder bij geholpen moet worden om later een goede invulling te kunnen geven aan zijn vrije tijd? Welke vaardigheden moet het kind nog leren om later zo zelfstandig mogelijk door het leven te kunnen gaan? 2. Praat met anderen over uw kind Praat ook met anderen over Uw kind om dit beeld zo volledig mogelijk te maken. Dit kan met familie, de hometrainster of met de school. 3. Maak nu een plan voor uw kind Maak nu een plan voor Uw kind (zie voorbeelden op het laatste blad). Begin niet meteen te groot maar bouw het langzaam op. Beter kleine haalbare stapjes dan grote onhaalbare sprongen die weerstand bij het kind oproepen en die een te grote claim leggen op het verdere gezinsleven. Als kleine stapjes lukken dan motiveert dit het kind en gezin zodat de vervolg stap makkelijker gezet kan worden. Het plan 1. Maak drie groepen met kaarten. Geef iedere groep kaarten een eigen kleur. Groep a Dingen die ik alleen doe. Groep b Dingen die we samen doen. Groep c Dingen die ik moet leren voor later. 2. Zet op ieder kaartje een activiteit. Schrijf erbij wat nodig is: Hoe lang de activiteit duurt. Steeds doen!!!!! Gebruik een kookwekker als dat handig of nodig is. Waar? Met wie? Enz. 3. Leg Uw kind ( indien het dit begrijpt ) uit: Waarom U de kaartjes hebt gemaakt. Wat het doel is van de kaartjes. Of er een beloning bij hoort als het lukt. Liefst een die niet te ver weg ligt in tijd. Wanneer U gaat starten. Op welke dagen / tijdstippen U dit gaat oefenen. Kies steeds activiteiten uit de groepen a, b en c. Het kind begint met een keuze, daarna U, dan weer het kind enz. Dus: Kind, Ouder, Kind, Ouder, Kind ( enz. )

5 Slot: beloning Verkoop Uw plan! Probeer het kind enthousiast te maken. 4. Het begin: Kies om de beurt een kaart. Het kind zal kiezen voor een leuke activiteit, U daarna voor een zinvolle of leerzame. enz. Spreek een begin- en eindtijd af en een beloning. ( later kunnen de keuzes van het kind al de beloning zijn.) 5. Pas op! Als je van je kind doorzettingsvermogen verwacht, moet je dat zelf ook tonen. Het vraagt inzet van iedereen. Maak een JOKER-kaart. Dit is een kaart die je gebruikt bij onvoorziene gevallen. Bijvoorbeeld: Er komt onverwacht familie bezoek Er komt opeens een vriendje op bezoek. Er moet meteen een boodschap gedaan worden. Je bent een afspraak vergeten. Voorbeelden groep a: dingen die ik alleen doe Computerspelletjes, Electro, tekenen op papier of schoolbord, tekenen met potlood, wasco, viltstift, houtskool, verven, in de garage timmeren met spijkers op een plank, knutselen met een knutselboek, papier, karton, kurken, kroondopjes etc., kleien, mini loco en gewoon loco, hama-perl, borduren, punniken, legodoos, electrische trein, met poppen spelen,poppenkast, breien, prikken, vouwen, vlechten, kaartspelletjes, bellenblazen, computerspelletjes, puzzelen, ministeck, instrument leren bespelen, wandelen met een hond, tv kijken, lezen, boeken lenen uit de bibliotheek ( gratis ), luisteren naar muziek of cassettebandjes, bouwen met blokken, knikkerbaan, rubberplaat, kleuren, schilderen op nummer, kralen rijgen, verkeersmat met auto's, rolschaatsen, modelbouw, kijken naar opgenomen video banden ( huisje boompje beestje, klokhuis, nieuws uit de natuur e.a. schooltv programma's), stoeptekening met krijt, enz. ( vul dit met Uw kind aan) Voorbeelden groep b: dingen die we samen doen Spelletjes binnen: pim pam pet, kwartetten, hoedje wip, wie is het?, hap slak, sjoelen, kaarten, (veilig) darts, tafeltennis, rummicub, ganzenbord, dammen, mens erger je niet, onderuit, galgje, scrabble, boggle, memory, stratego, familie poen, valkuil, yahtzee, ringwerpen, knikkerspel, jumbolino, blaasvoetbal, fotofun, coco crazy, zeeslag, lotto/bingo, computerspel, vier op een rij, jenga, stapelwoord, zakgeldspel, triominos enz. ( vul dit weer aan.) eigen spelletjes: Hiervan zijn er een heleboel te vinden in de spel- en spelenboekjes in de bibliotheek. Deze spelletjes kosten niets en zijn vaak ruim zo leuk. Vele van deze spelletjes bevorderen het praten, trainen de sociale vaardigheden of prikkelen de fantasie. zelf spelletjes bedenken: geld reken spelletjes, winkeltje spelen, opzoeken in woordenboek, tv gids of telefoonboek, verkleedspelletjes, enz. spelletjes voor buiten: Basketbal, voetbal, badminton, tikkertje, verstoppertje, vlieger oplaten, kaartlezen tuinieren, enz.

6 Voorbeelden groep c: dingen die ik moet leren voor later Dit zijn allerlei opdrachten die allemaal betrekking hebben op de zelfstandigheids training voor Uw kind. Deze hebben ondermeer betrekking op: Kleding en verzorging, naar de winkel, geld, reparaties in- en om huis, reizen met bus en trein, koken, afwassen, kleding wassen, drogen, strijken, opruimen in huis, huishoudkunde, planning en het leren helpen van elkaar. Tot slot Dit programma biedt veel structuur. Geef het kind zoveel structuur als U denkt dat het kind nodig heeft. Bedenk echter dat de meeste kinderen eerder overschat worden dan onderschat! Veel succes.

Sociale/pedagogische vragenlijst

Sociale/pedagogische vragenlijst Bijlage 1 Sociale/pedagogische vragenlijst voor ouders en begeleiders van mensen met een matige tot (zeer) ernstige verstandelijke beperking, al dan niet in combinatie met een lichamelijke beperking 1

Nadere informatie

Tijdens de video- hometraining worden verschillende begrippen gebruikt. In de bijlage geven we een korte omschrijving van deze begrippen.

Tijdens de video- hometraining worden verschillende begrippen gebruikt. In de bijlage geven we een korte omschrijving van deze begrippen. Bijlage 11 Voorbeeld informatie VHT: Bouwstenen voor geslaagd contact Informatie Video - hometraining Belangrijke begrippen initiatieven herkennen volgen ontvangstbevestiging beurt verdelen leidinggeven

Nadere informatie

Spelen en bewegen met uw peuter www.cjggooienvechtstreek.nl

Spelen en bewegen met uw peuter www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Spelen en bewegen met uw peuter www.cjggooienvechtstreek.nl n Spelen en bewegen met uw peuter In de leeftijd van één tot vier jaar maken kinderen een grote ontwikkeling door op

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0 [2]

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0 [2] Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0 [2] Voorwoord Voor je ligt het e-book: Praktisch en Positief Opvoeden met structuur van de PEPmethode. Op basis

Nadere informatie

Mijn kind heeft een LVB

Mijn kind heeft een LVB Mijn kind heeft een LVB Wat betekent een licht verstandelijke beperking nu precies? Informatie voor ouders van kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 6 tot 23 jaar

Nadere informatie

Invulschema aanpassen activiteit

Invulschema aanpassen activiteit Invulschema aanpassen activiteit Een goede voorbereiding voorkomt teleurstellingen. Als je een prettige bezigheid hebt uitgekozen, bedenk dan van te voren hoe u deze het beste kan uitvoeren. Het onderstaande

Nadere informatie

Hieronder volgt een beknopte uitleg van de begrippen die u in het rapport zult tegenkomen.

Hieronder volgt een beknopte uitleg van de begrippen die u in het rapport zult tegenkomen. Onderbouwrapport In het onderbouwrapport waarderen wij alle genoemde aspecten ten opzichte van de leeftijd. Een waardering wordt uitgedrukt in een cijfer. U kunt via de beknopte omschrijvingen in het rapport

Nadere informatie

Inleiding. Drie taalvormen

Inleiding. Drie taalvormen Inleiding Uw kind gaat binnenkort naar of zit inmiddels op de basisschool. Vaak horen wij van ouders: Tja, mijn kind zit nu in groep 1 of 2. Het stempelt daar met letters en het bekijkt en luistert naar

Nadere informatie

1. Wat doe jij het liefst om je te ontspannen? (meerdere antwoorden mogelijk) 46%

1. Wat doe jij het liefst om je te ontspannen? (meerdere antwoorden mogelijk) 46% Relaxmomenten Een moment voor jezelf inplannen schiet er wel eens bij in. 50% 4 40% 3 30% 2 20% 1 10% 0% Toelichting: 17% 1. Dagje naar de spa 1. Wat doe jij het liefst om je te ontspannen? (meerdere antwoorden

Nadere informatie

Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol?

Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol? Sporten Hoe begin je en hoe houd je het vol? De norm is om elke dag minimaal een half uur te bewegen. Veel mensen weten dat sporten gezond is en nemen zichzelf steeds weer voor om het op te pakken. Maar

Nadere informatie

Inhoud. Mijn leven. zo hoort het

Inhoud. Mijn leven. zo hoort het Inhoud Inleiding...3 Hoofdstuk 1 Je gezicht... 4 Hoofdstuk 2 Je lijf... 6 Hoofdstuk 3 Je houding... 8 Hoofdstuk 4 Ontmoeting... 10 Hoofdstuk 5 Feest... 12 Hoofdstuk 6 Verdriet... 14 Hoofdstuk 7 Contact...

Nadere informatie

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Algemene brochure. voor mensen met een beperking. MEE maakt meedoen mogelijk

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Algemene brochure. voor mensen met een beperking. MEE maakt meedoen mogelijk MEE Ondersteuning bij leven met een beperking Algemene brochure voor mensen met een beperking MEE maakt meedoen mogelijk 1 Colofon Tekst en samenstelling Eenvoudig Communiceren Amsterdam Afd. Communicatie

Nadere informatie

Een spreekbeurt houden

Een spreekbeurt houden Een spreekbeurt houden Groep 4 gaat voor het eerst een spreekbeurt voorbereiden en houden. Moeilijk? Eng?We hebben nu al een beetje geoefend met een boekbespreking, maar voor veel kinderen is praten met

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken - 2 - Weer huiswerk? Nee, deze keer geen huiswerk, maar een boekje óver huiswerk! Wij (de meesters en juffrouws) horen jullie wel eens mopperen als je huiswerk opkrijgt.

Nadere informatie

*Tijdens dit thema leren de kinderen verschillende plaatsen te benoemen bijv. op de kast, in het bedje, onder de tafel enz.

*Tijdens dit thema leren de kinderen verschillende plaatsen te benoemen bijv. op de kast, in het bedje, onder de tafel enz. WELKOM PUK!!! Van week 35 t/m 40 gaan wij van start met het thema Welkom Puk. De vakantie is weer voorbij, dat betekent dat er nieuwe baby s en kinderen bij ons op De Boerderij komen. Zo wordt ook Puk

Nadere informatie

Zonder dieet lekkerder in je vel!

Zonder dieet lekkerder in je vel! Zonder dieet lekkerder in je vel! Vijf vragen en vijf stappen om te ontdekken hoe je jouw eetpatroon kunt veranderen en succesvol kunt afvallen. Overgewicht neemt ernstige vormen aan, veel volwassenen

Nadere informatie

Omgaan & Trainen met je hond Door: Jan van den Brand. (3 e druk) 2015, Jan van den Brand www.hondentraining adviescentrum.nl

Omgaan & Trainen met je hond Door: Jan van den Brand. (3 e druk) 2015, Jan van den Brand www.hondentraining adviescentrum.nl Door: Jan van den Brand Inleiding Ik krijg veel vragen van hondeneigenaren. Veel van die vragen gaan over de omgang met en de training van de hond. Deze vragen spitsen zich dan vooral toe op: Watt is belangrijk

Nadere informatie

Een spreekbeurt houden

Een spreekbeurt houden Een spreekbeurt houden Groep 4 gaat voor het eerst een spreekbeurt voorbereiden en houden. Moeilijk? Eng? Voor veel kinderen is praten met de groep als publiek wel lastig. De een maakt zich er drukker

Nadere informatie

Informatie voor ouders

Informatie voor ouders Weerbaarheid Informatie voor ouders Het Centrum voor Jeugd en Gezin ondersteunt met deskundig advies, tips en begeleiding. Een centraal punt voor al je vragen over opvoeden en opgroeien, dat is handig!

Nadere informatie

ADHD en lessen sociale competentie

ADHD en lessen sociale competentie ADHD en lessen sociale competentie Geeft u lessen sociale competentie én heeft u een of meer kinderen met ADHD in de klas, dan kunt u hier lezen waar deze leerlingen tegen aan kunnen lopen en hoe u hier

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

Je bent een echte doorzetter, bravo! Je hebt goed naar mij geluisterd, fantastisch! Daar heb je goed over nagedacht, echt slim van je!

Je bent een echte doorzetter, bravo! Je hebt goed naar mij geluisterd, fantastisch! Daar heb je goed over nagedacht, echt slim van je! Wat heb jij netjes opgeruimd, tjonge wat knap! Je bent een echte doorzetter, bravo! Je hebt goed op jouw beurt gewacht, je bent een kanjer! Wat ben jij goed aan het spelen, ik ben trots op je! Je hebt

Nadere informatie

Tips bij cognitieve stoornissen

Tips bij cognitieve stoornissen Tips bij cognitieve stoornissen Tips bij cognitieve stoornissen Problemen in het denken worden ook wel cognitieve stoornissen genoemd. De meest voorkomende klachten zijn: - Aandachts- en concentratieproblemen.

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

Visie (Pedagogisch werkplan)

Visie (Pedagogisch werkplan) Visie (Pedagogisch werkplan) Gastouderopvang De Krummeltjes stelt zich tot doel om een omgeving te bieden waarin kinderen kunnen opgroeien tot zelfstandige en evenwichtige mensen met respect voor anderen

Nadere informatie

Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar

Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar Handleiding lesmethode Groep 8 Brugklas Bikkels versie 2016 Inhoudsopgave Introductie 4 Verantwoording Methodiek 5 Doorgaande lijn Po en Vo 6 Preventief en curatief 7 Organiseer je les 8 Praktische tips

Nadere informatie

Inhoud van deze lesbrief

Inhoud van deze lesbrief Lesbrief bij Krokodillen in het gras van Ingrid Bilardie de Boer Voor groep 7 en 8 Inhoud van deze lesbrief - Thema s in het boek - Lesopzet - Doel van de les - Uitwerking - Bijlage: opdrachtenblad Thema

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Academie voor Zelfstandigheid Leiden

Academie voor Zelfstandigheid Leiden Academie voor Zelfstandigheid Leiden Zoveel mogelijk een zelfstandig leven leiden, en zo meer regie krijgen over je eigen leven, dat is waar de academie voor Zelfstandigheid voor gaat. Bij de academie

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Succes: jouw eigen formule Oefeningen Opgedragen aan iedereen die bereid is om te groeien

Succes: jouw eigen formule Oefeningen Opgedragen aan iedereen die bereid is om te groeien Succes: jouw eigen formule Oefeningen Opgedragen aan iedereen die bereid is om te groeien Praktijk Sterre Groenendijk Je bent welkom om dit ebook naar anderen te sturen, mits je het in zijn geheel stuurt

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Informatieboekje (voor)lezen

Informatieboekje (voor)lezen Informatieboekje (voor)lezen Welkom op basisschool Het Mozaïek Algemeen Uw kind is in een ontwikkelingsfase gekomen waarbij hij/zij met regelmaat in contact komt te staan met andere kinderen / volwassenen.

Nadere informatie

Peuters: lief maar ook wel eens lastig

Peuters: lief maar ook wel eens lastig Peuters: lief maar ook wel eens lastig Informatie voor ouders Het Centrum voor Jeugd en Gezin ondersteunt met deskundig advies, tips en begeleiding. Een centraal punt voor al je vragen over opvoeden en

Nadere informatie

Zelfbeeld. Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld.

Zelfbeeld. Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld. Zelfbeeld Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld. Een kind dat over het algemeen positief over zichzelf denkt, heeft meer zelfvertrouwen.

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

Mijn computer is leuk

Mijn computer is leuk Handleiding Mijn computer is leuk Ouders praten samen over computers, kinderen en opvoeding Pharos, 2014 Marjolijn van Leeuwen INHOUDSOPGAVE Inleiding blz. 3 De themabijeenkomst blz. 5 Thema 1, oefeningen

Nadere informatie

Uitdaging Workshop 3 Een keuze maken Kun jij goed kiezen?

Uitdaging Workshop 3 Een keuze maken Kun jij goed kiezen? Uitdaging Workshop 3 Een keuze maken Kun jij goed kiezen? Je gaat een nieuw mobieltje kopen. A Je gaat 20 mobieltjes bekijken voor je een keuze maakt. B Je gaat naar de winkel en je koopt er een. C Je

Nadere informatie

Trainershandleiding Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar

Trainershandleiding Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar Trainershandleiding Brugklas Bikkels versie 2014 Inhoudsopgave Introductie Organiseer je training Praktische tips De werkmap Powerpoint presentatie Ouderbrieven Draaiboek Bijeenkomst 1 Bijeenkomst 2 Bijeenkomst

Nadere informatie

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN Dit thema is opgesplitst in drie delen; gevoelens, ruilen en familie. De kinderen gaan eerst aan de slag met gevoelens. Ze leren omgaan met de gevoelens van anderen. Daarna

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

Waarom ga je schrijven: het Jeugdjournaalfilmpje bekijken

Waarom ga je schrijven: het Jeugdjournaalfilmpje bekijken Les 1: Je eigen vredesspreuk bedenken Waarom ga je schrijven: het Jeugdjournaalfilmpje bekijken Bekijk met de klas het Jeugdjournaalfilmpje op www.nieuwsbegrip.nl. Let er vooral op wat vrede precies betekent.

Nadere informatie

Het medicijn Gammaglobuline in je bloed

Het medicijn Gammaglobuline in je bloed Het medicijn Gammaglobuline in je bloed Onder ouders verstaan wij ook verzorger(s), pleeg- of adoptieouder(s) U kunt wijzigingen of aanvullingen op deze informatie door geven per e-mail: patienteninformatiewkz@umcutrecht.nl

Nadere informatie

In dit e-book geef ik je een aantal tips en oefeningen die je heel gemakkelijk kunt toepassen in jouw dagelijks leven. Probeer ze maar snel uit!

In dit e-book geef ik je een aantal tips en oefeningen die je heel gemakkelijk kunt toepassen in jouw dagelijks leven. Probeer ze maar snel uit! In dit e-book geef ik je een aantal tips en oefeningen die je heel gemakkelijk kunt toepassen in jouw dagelijks leven. Probeer ze maar snel uit! Hartelijke groeten, Petra Melkert Ergotherapeut en mindfulnesstrainer

Nadere informatie

LESBRIEF BIJ VOORSTELLING WOLFJE VAN THEATERGROEP ARTHUR GROEP 3-4-5

LESBRIEF BIJ VOORSTELLING WOLFJE VAN THEATERGROEP ARTHUR GROEP 3-4-5 LESBRIEF BIJ VOORSTELLING WOLFJE VAN THEATERGROEP ARTHUR GROEP 3-4-5 Wolfje is voorbestemd om een SprookjesWolf te worden. Hij is namelijk de oudste zoon van de oudste zoon in de oudstezonenfamilielijn.

Nadere informatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie Doelen stellen NLP is een doelgerichte, praktische en mensvriendelijke techniek. NLP = ervaren, ervaren in denken, voelen en doen. Middels een praktisch toepasbaar model leren we om de eigen hulpmiddelen,

Nadere informatie

Dagbesteding Bijzonder

Dagbesteding Bijzonder Dagbesteding Bijzonder Bijzonder biedt dagbesteding met een kleinschalig karakter. Hierdoor is er veel tijd voor persoonlijke aandacht, en sta je als mens centraal. De cliënt moet zich hier thuis en beschermd

Nadere informatie

In 7 stappen naar een opgeruimd huis Hoe je op een makkelijke manier je opruimachterstanden inloopt

In 7 stappen naar een opgeruimd huis Hoe je op een makkelijke manier je opruimachterstanden inloopt In 7 stappen naar een opgeruimd huis Hoe je op een makkelijke manier je opruimachterstanden inloopt Ben jij zo iemand die actief is en veel interesses heeft en daardoor ook veel bezigheden en spullen heeft?

Nadere informatie

voor Maatschappelijk Werkers en Ouderconsulenten

voor Maatschappelijk Werkers en Ouderconsulenten voor Maatschappelijk Werkers en Ouderconsulenten Maatschappelijk werkers en ouderconsulenten kunnen aan de hand van TOLK praten met je kind!: Ouders bewust maken van het belang van veel praten. Ouders

Nadere informatie

Baby s houden van boeken! voorlezen leuk, gezellig én leerzaam!

Baby s houden van boeken! voorlezen leuk, gezellig én leerzaam! Baby s houden van boeken! voorlezen leuk, gezellig én leerzaam! Waarom zo vroeg beginnen? Baby s kunnen veel meer dan je denkt. Luisteren Vanaf de eerste dag luistert je baby naar jouw stem. Al begrijpt

Nadere informatie

Spellen bij kern 3 Spel 1: Schrijven op je rug Spel 2: Winkeltje spelen Spel 3: Lezen voor het slapen gaan Spel 4: Blijven voorlezen

Spellen bij kern 3 Spel 1: Schrijven op je rug Spel 2: Winkeltje spelen Spel 3: Lezen voor het slapen gaan Spel 4: Blijven voorlezen Spellen bij kern 3 Spel 1: Schrijven op je rug Kinderen hebben in kern 1, 2 en 3 al veel woorden geleerd. Het is een leuk spel om de letters van die woorden op de rug van uw kind te schrijven en het kind

Nadere informatie

Praten over boeken in de klas Het vragenspel van Aidan Chambers

Praten over boeken in de klas Het vragenspel van Aidan Chambers Praten over boeken in de klas Het vragenspel van idan hambers We weten pas wat we denken als we het onszelf horen zeggen. (idan hambers). Elk individu, kind en volwassene, beleeft een tekst op geheel eigen

Nadere informatie

3 Hoogbegaafdheid op school

3 Hoogbegaafdheid op school 3 Hoogbegaafdheid op school Ik laat op school zien wat ik kan ja soms nee Ik vind de lessen op school interessant meestal soms nooit Veel hoogbegaafde kinderen laten niet altijd zien wat ze kunnen. Dit

Nadere informatie

Wat vind jij ervan als een vakantiekind een kleine drie weken bij jullie komt logeren?

Wat vind jij ervan als een vakantiekind een kleine drie weken bij jullie komt logeren? Wat vind jij ervan als een vakantiekind een kleine drie weken bij jullie komt logeren? Uit welk land komt jullie vakantiekind? Duitsland, Frankrijk, Engeland, Oostenrijk, Oekraïne, Bosnië, of gewoon uit

Nadere informatie

Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Zeer moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een zeer moeilijk lerend kind

Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Zeer moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een zeer moeilijk lerend kind Utrecht, Gooi & Vecht Ondersteuning bij leven met een beperking Zeer moeilijk lerend Uitleg over het leven van een zeer moeilijk lerend kind Inhoudsopgave Wat betekent het dat uw kind zeer moeilijk lerend

Nadere informatie

Direct aan de slag met Baby- en kindergebaren

Direct aan de slag met Baby- en kindergebaren Direct aan de slag met Baby- en kindergebaren Inhoudsopgave Welkom Blz. 3 Wat zijn baby- en kindergebaren? Blz. 4 Voordat je begint Blz. 5 De eerste gebaren Blz. 6 & 7 Gebaren- tips Blz. 8 Veel gestelde

Nadere informatie

Achtergrondinformatie

Achtergrondinformatie Achtergrondinformatie opdracht 1, module 2, les 7 Vriendschappen Vriendjes spelen een belangrijke rol in het leven van een kind. Kinderen spelen met elkaar en maken plezier. En vriendjes leren van elkaar.

Nadere informatie

Familiekwesties (respect voor diversiteit en privacy)

Familiekwesties (respect voor diversiteit en privacy) Familiekwesties (respect voor diversiteit en privacy) (Uit: Recht in de roos) Doel Elkaar beter leren kennen en begrijpen. Kennis maken met de vele verschillende of net dezelfde gewoontes en gebruiken

Nadere informatie

1 Handout Heimwee. Scouting Academy, trainingsteam t Gooi Handout Heimwee 2

1 Handout Heimwee. Scouting Academy, trainingsteam t Gooi Handout Heimwee 2 1 Handout Heimwee Je bent op kamp en opeens bekruipt het je: het verlangen om naar huis te gaan. Je mist je ouders, je broertjes, zusjes en de bank in de woonkamer. Je voelt je naar en ongelukkig. Als

Nadere informatie

Waarom dit boekje? Begeleiding. Informatie. Stagedocent. Toekomst. Stageplek

Waarom dit boekje? Begeleiding. Informatie. Stagedocent. Toekomst. Stageplek Waarom dit boekje? Tijdens je opleiding ga je op stage. Je kunt op veel plekken stage lopen. Je kunt bijvoorbeeld kiezen voor een stage in de keuken of in een winkel. Of voor een stage in de bouw of in

Nadere informatie

Grenzen stellen. duidelijk zijn in wat uw kind wel en niet mag

Grenzen stellen. duidelijk zijn in wat uw kind wel en niet mag Grenzen stellen. duidelijk zijn in wat uw kind wel en niet mag Waarom is het stellen van grenzen belangrijk? Uw kind kan op een veilig manier dingen onderzoeken en ervaren Wat is het stellen van grenzen?

Nadere informatie

Lesbrief: Bewust sociaal Thema: Wat is Mens & Dienstverlenen?

Lesbrief: Bewust sociaal Thema: Wat is Mens & Dienstverlenen? Lesbrief: Bewust sociaal Thema: Wat is Mens & Dienstverlenen? Copyright Stichting Vakcollege Groep 2015. Alle rechten voorbehouden. Inleiding Zonder dat we het door hebben worden we steeds asocialer. Dit

Nadere informatie

A person who never made a mistake never tried anything new.

A person who never made a mistake never tried anything new. Beroepenproject klas 3 droomberoep A person who never made a mistake never tried anything new. Albert Einstein Naam:.. Klas:. Mentor:.. Schooljaar: 2016-2017 1 Als je droomt, is alles mogelijk. Een droomberoep

Nadere informatie

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Wilhelmina Kinderziekenhuis Wat staat er in deze folder Informatie voor ouders 2 Het medicijn Gammaglobuline onder je huid (subcutaan) 4 Wil je meer

Nadere informatie

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind MEE Nederland Raad en daad voor iedereen met een beperking Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Inhoudsopgave

Nadere informatie

Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin)

Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin) Samenstelling tekst Beppie Brood (teamleider ATC s Amstelduin) Monique van Kollenburg (trainer ATC Amstelduin) Lay-out Bob Snel (trainer ATC Amstelduin) Document Versie maart 2007 Meer informatie E-mail:

Nadere informatie

Psychotherapie. anders denken anders voelen anders doen. ASVZ is er voor mensen met een verstandelijke beperking

Psychotherapie. anders denken anders voelen anders doen. ASVZ is er voor mensen met een verstandelijke beperking ASVZ Touwbaan 1 Postbus 121 3360 AC Sliedrecht t 0184 491200 info@asvz.nl www.asvz.nl ASVZ is er voor mensen met een verstandelijke beperking anders denken anders voelen anders doen Psychotherapie Inhoudsopgave

Nadere informatie

De ontwikkelde materialen per unit.

De ontwikkelde materialen per unit. Handleiding. Dit is de handleiding voor het remediërende programma voor de leeszwakke leerling bij het vak Engels. De hulpmiddelen zijn ontwikkeld voor leerlingen die bij de toetsen technisch lezen uitvallen

Nadere informatie

De macho en het muurbloempje

De macho en het muurbloempje Onderwijsbehoefte Zorgverbreding Team De macho en het muurbloempje Tamara Wally Over de auteur Tamara Wally, MSc. is onderwijs- en ontwikkelingspsycholoog. Zij is werkzaam bij de CED- Groep. Zij geeft

Nadere informatie

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan

Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Het medicijn Gammaglobuline onder je huid Subcutaan Onder ouders verstaan wij ook verzorger(s), pleeg- of adoptieouder(s) U kunt wijzigingen of aanvullingen op deze informatie doorgeven per E-mail: patienteninformatiewkz@umcutrecht.nl

Nadere informatie

Opdracht U bekijkt uw leven tot nu toe en denkt na over wat u allemaal heeft meegemaakt.

Opdracht U bekijkt uw leven tot nu toe en denkt na over wat u allemaal heeft meegemaakt. Uw levensweg U bekijkt uw leven tot nu toe en denkt na over wat u allemaal heeft meegemaakt. a Kijk naar de levensweg. Waar bent u nu? Wat bent u op uw weg tegengekomen? Mist u nog iets op de tekening?

Nadere informatie

Wat kies ik? PO groep 3 / 4 expositie Waanzien MOTI Breda Voorbereidende les HANDOUT voor leerkrachten behorende bij de powerpoint 1

Wat kies ik? PO groep 3 / 4 expositie Waanzien MOTI Breda Voorbereidende les HANDOUT voor leerkrachten behorende bij de powerpoint 1 HANDOUT voor leerkrachten behorende bij de powerpoint 1 Les 1: Powerpoint en werkblad [30 40 minuten] Land van GRIJS [slide 1] INTRO Leerkracht vertelt: Stel je voor: dit is het Land van GRIJS, hier ver

Nadere informatie

Thema Op zoek naar werk

Thema Op zoek naar werk http://www.edusom.nl Thema Op zoek naar werk Lesbrief 9. Het sollicitatiegesprek. Wat leert u in deze les? Een sollicitatiegesprek voeren. De voltooide tijd gebruiken. Vragen naar interesse stellen en

Nadere informatie

Peuters. Lief maar ook wel eens lastig

Peuters. Lief maar ook wel eens lastig 1 Peuters Lief maar ook wel eens lastig 2 Peuters: Lief maar ook wel eens lastig Peuters zijn ondernemend en nieuwsgierig. Ze willen alles weten en ze willen alles zelf doen. En als ze iets niet willen,

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

JIJ ÈN JOUW ZORGPLAN. Rapport over de toetsing van zorgplannen. Uitgevoerd en opgeschreven door Stef Harweg en Antoinette Meys

JIJ ÈN JOUW ZORGPLAN. Rapport over de toetsing van zorgplannen. Uitgevoerd en opgeschreven door Stef Harweg en Antoinette Meys JIJ ÈN JOUW ZORGPLAN Rapport over de toetsing van zorgplannen Uitgevoerd en opgeschreven door Stef Harweg en Antoinette Meys Jij èn jouw zorgplan 01-09-2014 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Het onderzoek 4

Nadere informatie

Ik ben David de Graaf

Ik ben David de Graaf Ik ben David de Graaf geboren in 1984. met Downsyndroom Surprise! Ook voor mijzelf Ik heb het niet alleen, maar... ik ben ook in vaste dienst van de Stichting Downsyndroom Kort: de SDS www.downsyndroom.nl

Nadere informatie

Food2Move Papendrecht

Food2Move Papendrecht Nieuwe Mindset : gezonde gewoontes aanleren Auteur: Jack Boekhorst OptimaleGezondheid.nl De eerste stap naar een gezonder leven is het in kaart brengen van al jouw gewoontes die invloed hebben op jouw

Nadere informatie

Aandacht voor gedrag Beloon gewenst gedrag Controle over gedrag DOGSIDE

Aandacht voor gedrag Beloon gewenst gedrag Controle over gedrag DOGSIDE Aandacht voor gedrag Beloon gewenst gedrag Controle over gedrag DOGSIDE Leuke activiteiten voor kind en hond. * Voor diverse activiteiten wordt hondenvoer of speelgoed gebruikt. Het is héél belangrijk

Nadere informatie

[IN 3 STAPPEN JE EX TERUG.]

[IN 3 STAPPEN JE EX TERUG.] 2011 Life Coach Désirée Snelling Berg Desirée [IN 3 STAPPEN JE EX TERUG.] Leer de technieken om met behulp van je onderbewuste en het universum je ex weer terug te krijgen. Inleiding Het is geen geheim

Nadere informatie

Bijlage 7.3 Praten over gedachten en gevoelens

Bijlage 7.3 Praten over gedachten en gevoelens Bijlage 7.3 Praten over gedachten en gevoelens bussum 2010 Als kinderen goed over hun gevoelens kunnen praten, zal dit zijn uitwerking hebben op hun verdere ontwikkeling. Kinderen die hun gevoelens niet

Nadere informatie

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0 2 Deel 1 Beïnvloeden van gedrag - Zeg wat je doet en doe wat je zegt - 3 Interactie Het gedrag van kinderen is grofweg in te delen in gewenst gedrag en ongewenst gedrag. Gewenst gedrag is gedrag dat we

Nadere informatie

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden zelfstandig leren Leren leren is veel meer dan leren studeren, veel meer dan sneller lijstjes blokken of betere schema s maken. Zelfstandig leren houdt in: informatie kunnen verwerven, verwerken en toepassen

Nadere informatie

Tekst lezen en vragen stellen

Tekst lezen en vragen stellen 1. Lees de uitleg. Tekst lezen en vragen stellen Als je een tekst leest, kunnen er allerlei vragen bij je opkomen. Bijvoorbeeld: Welke leerwegen zijn er binnen het vmbo? Waarom moet je kritisch zijn bij

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Stages. Het zoeken van een stageplaats Stappenplan

Inhoudsopgave. Stages. Het zoeken van een stageplaats Stappenplan Stageverslag klas 9 Parcival College 2013 Inhoudsopgave Stages Het zoeken van een stageplaats Stappenplan Tijdens je stage Doel van de stage Stageprogramma Voorbereiding en afsluiting Waar moet je op letten

Nadere informatie

De kinderen zitten in een hoefijzeropstelling, omdat er iets gaan gebeuren vooraan in de klas. Iedereen moet dat goed kunnen zien.

De kinderen zitten in een hoefijzeropstelling, omdat er iets gaan gebeuren vooraan in de klas. Iedereen moet dat goed kunnen zien. Foto s uitbeelden 1 Doel: de leerlingen kunnen een eenvoudige handeling uitbeelden in houding en mimiek Benodigdheden: een fototoestel De kinderen zitten in een hoefijzeropstelling, omdat er iets gaan

Nadere informatie

1.1. Het creëren van een veilige en vertrouwde omgeving

1.1. Het creëren van een veilige en vertrouwde omgeving Pedagogisch Beleidsplan 1.1. Het creëren van een veilige en vertrouwde omgeving Een veilige en vertrouwde omgeving is de basis van waaruit een kind zich kan gaan ontwikkelen. Het is dus belangrijk dat

Nadere informatie

ZORGELOOS OP UITJE, VOOR OUDERS EN BEGELEIDING VAN AUTISTISCHE KINDEREN

ZORGELOOS OP UITJE, VOOR OUDERS EN BEGELEIDING VAN AUTISTISCHE KINDEREN ZORGELOOS OP UITJE, VOOR OUDERS EN BEGELEIDING VAN AUTISTISCHE KINDEREN Inhoud: - Zorgeloos op uitje -Wat is autisme? - Wat houd een uitje precies in? - 15 TIPS om uw uitje tot een succes te maken Marinka

Nadere informatie

Inleiding psycho-educatie ASS bij volwassenen

Inleiding psycho-educatie ASS bij volwassenen Inleiding psycho-educatie ASS bij volwassenen Dit is de inleiding van de psycho-educatie modules. Aan de hand van deze modules geven we meer informatie over hoe autismespectrumstoornissen (ASS) zich uiten

Nadere informatie

Hoe pak je je schoolwerk aan?

Hoe pak je je schoolwerk aan? Hoe pak je je schoolwerk aan? Leren plannen In elke agenda heb je spitsuren ; je hebt van die dagen dat je zoveel hebt dat het gewoon niet past allemaal! Je hebt bijvoorbeeld tot het 7 e uur les, s avonds

Nadere informatie

Jij Leert. Trainingsgids

Jij Leert. Trainingsgids Jij Leert Trainingsgids 2016-2017 Voor wie Woon je bij Pluryn? Of heb je een indicatie voor dagbesteding? Dan kun je je voor een training inschrijven. Training-vorm Jij Leert geeft de trainingen op verschillende

Nadere informatie

Lesbrief 14. Naar personeelszaken.

Lesbrief 14. Naar personeelszaken. http://www.edusom.nl Thema Op het werk Lesbrief 14. Naar personeelszaken. Wat leert u in deze les? Wanneer u zeggen en wanneer jij zeggen. Je mening geven en naar een mening vragen. De voltooide tijd gebruiken.

Nadere informatie

Kern 3: doos-poes-koek-ijs

Kern 3: doos-poes-koek-ijs Kern 3: doos-poes-koek-ijs In deze kern leert uw kind: Letters: d - oe - k - ij z Woorden: doos, poes, koek, ijs, zeep Herhaling van de letters van kern 1 en 2 Deze nieuwe woorden en letters worden aangeboden

Nadere informatie

Spreekopdrachten thema 3 Kinderen

Spreekopdrachten thema 3 Kinderen Spreekopdrachten thema 3 Kinderen Opdracht 1 bij 3.2 Jullie zijn bij het consultatiebureau. Cursist A: je bent arts bij het consultatiebureau. Cursist B: je bent met je baby van twee maanden bij het consultatiebureau.

Nadere informatie

Leestips! Tip 2: Zoek een gezellige plek om samen te lezen.

Leestips! Tip 2: Zoek een gezellige plek om samen te lezen. Leestips! Tip 1: Thuis lezen moet leuk zijn voor uw kind. Het gaat erom om samen met uw kind op een ontspannen manier bezig te zijn. Moedig Uw kind tijdens het lezen aan en geef een complimentje als het

Nadere informatie

Persoonlijke praatkaartjes en gezellige gezinspraatjes

Persoonlijke praatkaartjes en gezellige gezinspraatjes Persoonlijke praatkaartjes en gezellige gezinspraatjes p welke momenten hebben jullie als gezin aandacht voor elkaar? anneer is er tijd om even rustig samen te praten? ijdens het eten aan tafel wisselen

Nadere informatie

MEE Utrecht Ondersteuning bij leven met een beperking. Zeer moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een zeer moeilijk lerend kind

MEE Utrecht Ondersteuning bij leven met een beperking. Zeer moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een zeer moeilijk lerend kind MEE Utrecht Ondersteuning bij leven met een beperking Zeer moeilijk lerend Uitleg over het leven van een zeer moeilijk lerend kind Zeer moeilijk lerend Uitleg over het leven van een zeer moeilijk lerend

Nadere informatie