Leuven Klimaatneutraal 2030

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Leuven Klimaatneutraal 2030"

Transcriptie

1 Projectvoorstel Leuven Klimaatneutraal Samenwerking Stad Leuven KU Leuven Leuven Klimaatneutraal 2030 Versie 29 februari 2012 Auteurs: dr. Peter Tom Jones, dr. Han Vandevyvere, prof. Karel Van Acker (KU Leuven) 1. Achtergrond De opwarming van de aarde wordt meer en meer erkend als één van de meest stringente problemen waar de wereld vandaag en in de toekomst mee te kampen zal hebben. De totstandkoming van een internationaal, wettelijk bindend klimaatakkoord is daarom essentieel om dit sociaal, economisch, ecologisch en ethisch probleem daadwerkelijk aan te pakken. In de praktijk stelt men echter vast dat dit proces bijzonder moeizaam verloopt. Anderzijds is er vandaag ook een parallel proces aan de gang dat wél zeer hoopvol is. Daarbij worden wereldwijd klimaatinitiatieven genomen vanuit wijken, bedrijven, steden en provincies, tot zelfs individuele landen. Het C40 Cities Network, een initiatief dat onder zijn leden enkele van de meest vooraanstaande wereldsteden telt, loopt hierin voorop (zie figuur 1 voor de klimaatdoelstellingen van deze steden). In Europa werd daarnaast het EU Burgemeestersconvenant opgesteld, waarbij ondertekenende steden verbintenissen aangaan die de ambitie hoger stellen dan de huidige EU 20/20/20 wetgeving. Ook in Vlaanderen traden diverse steden toe tot dit convenant, waaronder ook de Stad Leuven. Bovendien werden er parallel processen opgestart die zelfs nog verder gaan en effectieve klimaatneutraliteit beogen tegen 2020 (Limburg), 2030 (Leuven) en 2050 (Gent). 2. Groene city branding Als compacte provinciestad met een geëngageerde bevolking, een ambitieus bestuur, een bruisend Klimaatforum, tal van vooruitstrevende ondernemers en een toonaangevende universiteit heeft de stad Leuven alle troeven in handen om een klimaat en duurzaamheidskoploper in Europa te worden. In plaats van de klimaatuitdaging alleen als een last te zien, heeft Leuven er alle belang bij om, net zoals een stad als Kopenhagen, de klimaatkwestie te beschouwen als een ongeziene opportuniteit, en in het bijzonder als een katalysator voor de transitie naar schone technologieën (energie, transport, materialen, gebouwen). Veerkracht, kennisopbouw en disseminatie, jobcreatie, gezonde levensomstandigheden, energie en materialenautonomie zijn daarbij de zogenaamde secundaire voordelen die samengaan met een stringent (stedelijk) klimaatbeleid. Door de sterke banden tussen de Leuvense stadsoverheid, de Leuvense bedrijfswereld, de universiteit en de hogescholen én de Leuvense civiele samenleving, kan er bovendien een proces worden opgestart waarbij Europese onderzoeksmiddelen (bv. Smart Energy Cities) worden aangetrokken om icoonprojecten op te zetten in domeinen als duurzaam energiebeheer, duurzaam materialenbeheer (inclusief urban mining), Versie 25 februari 2012

2 2 Projectvoorstel Leuven Klimaatneutraal 2030 duurzaam transport, duurzame stadsplanning en natuur in de stad. Dit is meteen ook een pleidooi voor de combinatie van innovatie en excellent onderzoek. In dit document wordt daarom een projectvoorstel toegelicht om, via een multi partij aanpak, een haalbaar en kosteneffectief transitiepad naar Leuvense klimaatneutraliteit uit te werken. In een project van een jaar moet aan het einde van de rit een concreet actieplan voorgesteld worden, dat wordt gedragen door de Leuvense politiek (over de partijgrenzen heen), het Leuvense bedrijfsleven, de academische instellingen en de civiele samenleving. Voor de financiering van dit samenwerkingstraject wordt beroep gedaan op een gezamenlijke inspanning van de stad, de universiteit en de bedrijfswereld. Doorheen het proces is het belangrijk om een goede afstemming te bekomen met de vereisten die worden opgelegd door de ondertekening van het Burgemeestersconvenant. Dit geldt met name expliciet voor de uitwerking van een Actieplan voor Duurzame Energie of SEAP (Sustainable Energy Action Plan). Het projectmanagementteam moet er bijgevolg over waken dat de planmatige uitwerking en uitvoering van het Burgemeestersconvenant (doelstellingen 2020) ingeschoven worden in het overkoepelende project Leuven Klimaatneutraal 2030 (doelstellingen 2030 en verder). Tabel 1: Enkele recente feiten De stad Leuven ondertekent in 2011 het EU Burgemeestersconvenant in verband met initiatieven voor het terugdringen van de klimaatverandering en het veiligstellen van een duurzame energiebevoorrading. Schepen Mohamed Ridouani ondertekent op 24 mei 2011, tijdens het MO* debat in het Leuvense Wagehuys, een intentieverklaring om Leuven klimaatneutraal te maken tegen In deze intentieverklaring is ondermeer opgenomen dat er een convenant zal worden opgesteld door de Stad Leuven en de KU Leuven om dit ambitieuze project samen te realiseren. Daaropvolgend wordt op 14 juni 2011 door de Leuvense stadsoverheid en de KU Leuven beslist om een gezamenlijk traject op te zetten. De KU Leuven is mede oprichter van Energyville (samen met VITO en IMEC), een kenniscentrum dat onderzoek zal verrichten over groene energie (www.energyville.be). De KU Leuven heeft een trekkersrol in de oprichting van I Cleantech Vlaanderen vzw en levert tevens de voorzitter (Peter Tom Jones). De KU Leuven heeft het domein duurzaam materialenbeheer als speerpunt naar voor geschoven. Dit gaat samen met een trekkersrol in het transitienetwerk Plan C, de opstart van een Vlaams Steunpunt Duurzaam Materialenbeheer en een centrale rol in diverse Europese consortia rond urban en landfill mining. De KU Leuven heeft alle troeven en kennis in handen om samen met de Stad Leuven de klimaat, transitie en duurzaamheidsuitdaging succesvol aan te gaan.

3 Projectvoorstel Leuven Klimaatneutraal Figuur 1: Voorgestelde reducties in broeikasgasemissies door diverse steden (bron: CDP Cities 2011: Global Report on C40 Cities) 3. Het Projectvoorstel 3.1 Projectorganisatie De kern van het project (zie figuur 2) wordt uitgevoerd door een extern projectmedewerker en door wetenschappelijk coördinator Han Vandevyvere (KU Leuven), die 5 maanden FTE zal worden ingezet. De begeleiding van het traject gebeurt door een regiegroep, het Project management team of PMteam dat elke maand samenkomt om de vooruitgang op te volgen en bij te sturen. Dit PM team bestaat uit: dr. Peter Tom Jones (projectmanager, IOF Onderzoeksmanager KU Leuven), voorzitter dr. Han Vandevyvere (Senior Researcher KU Leuven) prof. Johan Driesen (KU Leuven, Energyville) Mohamed Ridouani (Schepen van Milieu Stad Leuven) Geert Vanhorebeek (Coördinator Duurzaam Beleid Stad Leuven) Kristine Verachtert (Ruimtelijk en Duurzaamheidsbeleid Stad Leuven) Versie 25 februari 2012

4 4 Projectvoorstel Leuven Klimaatneutraal 2030 Jan Aerts (Futureproofed, externe klimaatconsultant) Mike Desmet (Netwerk Duurzaam Leuven) Pieter Paul Mortier (STUK, Artefact) Veerle Van Schoelant (30CC) Tamara Broos (communicatie Stad Leuven) De externe communicatie wordt gecoördineerd door de stad (schepen Mohamed Ridouani, adviseur externe communicatie Tamara Broos). Naargelang de vordering van het project zal deze communicatie daarbij eventueel een bijkomend beroep doen op andere actoren (bijvoorbeeld STUK of 30CC). Tevens wordt er ook een begeleidingscommissie opgericht bestaande uit het PM team en vertegenwoordigers van de Leuvense sleutelactoren. Daarom wordt een uitbreiding aan het PMteam voorzien met bijkomende vertegenwoordigers uit het stadsbestuur en het Autonoom Gemeentebedrijf Stadsontwikkeling Leuven (AGSL), de KU Leuven, en een representatieve groep vertegenwoordigers uit de bedrijfswereld (waaronder in elk geval een afgevaardigde van de bedrijven die in financiële ondersteuning voorzien). De begeleidingscommissie zal 4 keer samengeroepen worden. De commissie wordt voorgezeten door schepen Mohamed Ridouani. Voor de uitvoering van het project wordt zowel op operationeel als strategisch transitiemanagement beroep gedaan. In dit project vertegenwoordigen de KU Leuven (thematische) experts en de ronde tafels het operationele aspect. Geert Vanhorebeek coördineert de 6 thematische cellen (energie, gebouwen en gebouwde omgeving, mobiliteit, landbouw en natuur, consumptie, transitie en participatie) in overleg met Netwerk Duurzaam Leuven. In deze cellen worden een 15 tal operationele actoren/experts ondergebracht vanuit het maatschappelijk middenveld, de stadsdiensten, het bedrijfsleven en de universiteit (samenstelling te coördineren door Geert Vanhorebeek en Netwerk Duurzaam Leuven). Door deze cellen worden ook twee centrale dagen met 6 Ronde Tafels opgezet. Naast dit operationele (bottom up) spoor wordt ook een visionaire transitiearena opgericht, die (top down) moet zorgen voor de hefbomen om de transitiepaden in de toekomst uit te voeren. Deze transitiearena met 20 visionaire systeemdenkers werkt in functie van high level strategische keuzen voor een stad als Leuven. Door de wisselwerking tussen het top down en het bottom up proces heeft een transitie kans op slagen. De transitiearena wordt voorgezeten door Han Vandevyvere. Deze gecombineerde aanpak moet zorgen voor (1) het opbouwen van de noodzakelijke kennis, (2) het creëren van voldoende maatschappelijke gedragenheid en (3) reële beleidsimpact.

5 Projectvoorstel Leuven Klimaatneutraal Figuur 2: Voorstelling projectorganisatie en relatie met Burgemeestersconvenant, Metaforum KU Leuven (in oprichting) en Leuven Overmorgen 3.2 Werkpakketten (taken) Het voorgestelde samenwerkingstraject heeft een tijdsduur van 1 jaar. Figuur 3 toont schematisch de opbouw van het project. Voorafgaand aan de formele opstart van het project, is het PM team al twee keer samengekomen om het voorbereidende werk te verrichten. Alle samenwerkende partijen nemen een deel van de uit te voeren taken op zich, met uitzondering van werkpakket 1 en van de procesbegeleiding voor werkpakket 4. Taak 1 is uitbesteed aan een gespecialiseerde consultancy, Futureproofed, op basis van een aanbestedingsprocedure. De externe projectmedewerker voor taak 1 zal niettemin in nauw overleg werken met de initiatiefnemers omwille van de vele inhoudelijke links met de andere werkpakketten. Dat geldt in het bijzonder voor de doorstroming van de SEAP scenario s naar de post 2020 scenario s (zie ook verder). Op dezelfde manier wordt de procesbegeleiding voor taak 4 uitbesteed aan een tweede gespecialiseerde consultant, Tri.zone. Versie 25 februari 2012

6 6 Projectvoorstel Leuven Klimaatneutraal 2030 Figuur 3: Voorstelling project in werkpakketten, met een tentatief voorstel voor de communicatiemomenten Taak 1: Nulmeting, oplijsten van bestaande initiatieven en opstellen van het Sustainable Energy Action Plan voor 2020 Hoofdactor: Futureproofed (externe projectmedewerker) Een effectief pad naar klimaatneutraliteit vereist in eerste instantie een zo accuraat mogelijke berekening van de huidige emissies op het grondgebied Stad Leuven. De zogenaamde nulmeting of Baseline Emission Inventory (BEI) gebeurt volgens de internationaal aanvaarde Bilan Carbone methode 1. Deze standaard (zie figuur 4) verdeelt de broeikasgasemissies in: 1. Directe emissies uit bronnen op het grondgebied van de stad Leuven (Scope 1); 2. Indirecte emissies die toe te wijzen zijn aan dat deel van het Leuvense verbruik van elektriciteit, stoom of warmte dat niet wordt gedekt door de eigen productie (Scope 2); 3. Indirecte emissies die toe te wijzen zijn aan activiteiten buiten de stad Leuven die nodig zijn voor het leveren van goederen, grondstoffen of diensten binnen Leuven (Scope 3). Voor de Leuvense nulmeting zal worden gefocust op Scope Anderzijds zal er ook een (kwalitatieve) schatting worden gemaakt van de Scope 3 emissies (waarvoor nog geen internationale 1 Conform ISO Deze standaard wordt ook door de Vlaamse Overheid gebruikt in de MIRA rapportage, evenals door de Limburgse Overheid in haar TACO2 plan voor klimaatneutraliteit. De keuze voor het precieze referentiejaar zal niettemin bepaald worden in functie van de beschikbaarheid van goede data.

7 Projectvoorstel Leuven Klimaatneutraal afspraken bestaan). Voor de berekening van deze nulmeting zal er een nauwe interactie zijn tussen de externe projectmedewerker, de wetenschappelijke coördinator, de KU Leuven energie expert, de andere KU Leuven experts en de Leuvense stadsdiensten. De nulmeting zal ook dienen als input voor het SEAP (zie verder). Voor een SEAP wordt als referentiejaar voor de BEI 1990 aanbevolen, tenzij er voor dit jaar onvoldoende betrouwbare gegevens beschikbaar zijn. Het dichtst opvolgende jaar met betrouwbare gegevens dient dan genomen te worden. Voor Leuven is, na een evaluatie van de beschikbare data, beslist om 2010 als referentiejaar aan te nemen. Deze keuze betekent ook een goed referentiepunt om de inspanningen van Leuven Klimaatneutraal 2030 mee te vergelijken. Figuur 4: Greenhouse Gas Protocol Rapportage (figuur op basis van WBCSD & World Resources Institute 2 ) Parallel aan de Leuvense nulmeting zal ook een oplijsting worden gemaakt van alle positieve initiatieven die momenteel al in Leuven gebeuren. Het betreft hier zowel maatregelen van de Leuvense stadsoverheid, Leuvense bedrijven, academische instellingen als de Leuvense civiele samenleving (cf. Netwerk Duurzaam Leuven, Leuvens Klimaatforum). Deze oplijsting gebeurt in nauwe interactie met de betrokken spelers, opnieuw om de gedragenheid van het op te stellen Leuvense actieplan te vergroten. De inventarisatie zal daarom niet enkel focussen op concrete projecten, maar ook op de mate waarin stadsbestuur en Leuvense samenleving reeds georganiseerd en uitgerust zijn om een transitie naar klimaatneutraliteit te kunnen realiseren. Er wordt nagegaan hoe de inspanningen eventueel kunnen aangepast of gebundeld worden met het oog op een hogere gecombineerde efficiëntie. Zowel de oplijsting als de nulmeting dienen vervolgens als input om een Actieplan voor Duurzame Energie (SEAP) op te stellen zoals opgelegd door de ondertekening van het Burgemeestersconvenant 2 GHG Protocol Initiative Team (2004), The Greenhouse Gas Protocol: A Corporate Accounting and Reporting Standard, Revised Edition, WBCSD & World Resources Institute, revised.pdf, p. 26 Versie 25 februari 2012

8 8 Projectvoorstel Leuven Klimaatneutraal 2030 door de Stad Leuven. Het SEAP legt de doelstellingen vast voor 2020 en geeft aan hoe die bereikt kunnen worden 3. Het SEAP zal gereviewed worden door de KU Leuven energie expert Taak 2: Operationeel transitiemanagement Input KU Leuven experts Hoofdactor: KU Leuven Gedurende een periode van 6 maanden zal een kleine groep van KU Leuven experts betrokken worden bij het in kaart brengen van de huidige situatie (eerste drie maanden) én in de mogelijke transitiepaden naar een duurzame, klimaatneutrale toekomst (vierde tot en met zesde maand). Dit zal gebeuren voor de volgende sleuteldomeinen: 1. Duurzame stadsplanning, ruimtelijke ordening en stadsontwikkeling (dr. Han Vandevyvere, ASRO) (cf. Project Leuven Overmorgen) 2. Economische aspecten (prof. Johan Eyckmans, Economie) 3. Duurzaam energiebeheer (energie efficiëntie, hernieuwbare energie, smart grids, link met SEAP voor Burgemeestersconvenant en het concept Ruimtelijk Energieplan ) (prof. Johan Driesen, ESAT / Energyville) 4. Duurzaam materialenbeheer (afvalverwerking, urban mining, ecodesign etc.) (prof. Karel Van Acker / dr. Peter Tom Jones, MTM) 5. Duurzame mobiliteit (prof. Ben Immers, Industrieel Beleid Verkeer & Infrastructuur) 6. Duurzame gebouwen (prof. Dirk Saelens, Burgerlijke Bouwkunde) 7. Natuur in de stad (counteren urban heat island effect, levenscomfort, fijn stofabsorptie etc.) (prof. Filip Volckaert, BIO) 8. Draagvlakcreatie/transities (prof. Erik Mathijs, BIW) 9. Duurzame landbouw en stadslandbouw (prof. Bart Muys, EES) De externe projectmedewerker zal in samenspraak met de wetenschappelijke coördinator deze gegevens verwerken en vertalen richting taak 1, met horizon Tegelijk dient deze expert input ook om scenario s verder dan 2020 te beschouwen. Dit komt daarom neer op een parallelle bijdrage aan taken 3 en 4. Omwille van het belang van de energie aspecten is de inbreng van de energie expert hoger. Een bijkomende inzet van de expert economische aspecten is daarnaast voorzien in werkpakket 3. Input thematische cellen en ronde tafels (i.s.m. NDL/Leuven Overmorgen) Hoofdactor: Netwerk Duurzaam Leuven Parallel met de insteek door de KU Leuven experts zullen in samenwerking met Netwerk Duurzaam Leuven twee Ronde Tafeldagen worden opgezet, waar de 6 verschillende cellen zullen samenkomen om hun werk te koppelen aan de vooruitgang in de andere taken binnen dit project. De thematische cellen hebben als voornaamste doel om, bottom up, voorstellen te doen om de evolutie richting klimaatneutraliteit in de praktijk te kunnen realiseren, input te leveren over realisatiekansen voor de voorstellen van de experts, en de randvoorwaarden te formuleren waarbinnen dergelijke acties mogelijk zijn. Dit met de bedoeling om een breed draagvlak te vinden voor concrete 3 Het opstellen van een SEAP wordt beschreven in: Covenant of Mayors, EU (2010), How to develop a Sustainable Energy Action Plan (SEAP) Guidebook, European Union,

9 Projectvoorstel Leuven Klimaatneutraal maatregelen op het vlak van mobiliteit, energie, gebouwen, etc., en zo te komen tot een actieprogramma dat maximale kans op slagen heeft. Dergelijk opzet voorziet in de gelegenheid voor zeer diverse actoren om inspraak te hebben in het overkoepelende proces naar klimaatneutraliteit. Deze netwerkdagen vormen het verlengstuk van het proces dat momenteel al loopt via de BBL en het Netwerk Duurzaam Leuven, waar nu reeds 3 thematische teams (energie, mobiliteit en consumptie) op regelmatige basis samenkomen. NDL werkt ook samen met het Leuvense klimaatforum dat eveneens bottom up invulling tracht te geven aan het maatschappelijk proces naar duurzaamheid. Het PM team zal in samenspraak met NDL het aantal thematische cellen optrekken tot 6 (op basis van een clustering van de 9 gedefinieerde thematische domeinen in taak 2, deel expert input). De cellen zullen worden uitgebreid met operationele experten vanuit het bedrijfsleven, de stadsdiensten en de kennisinstellingen. De deelname aan deze cellen wordt niet vergoed Taak 3: Definitie en doorrekening van verschillende scenario s post 2020 Hoofdactoren: wetenschappelijke coördinator, externe projectmedewerker en prof. Johan Eyckmans (KU Leuven expert economische aspecten) In deze taak worden diverse klimaatscenario s post 2020 opgelijst en doorgerekend volgens hun ecologische en socio economische waarde. De hoofdactoren werken hiervoor verder op materiaal dat aangeleverd wordt door (1) de externe consultant die het SEAP opstelt, (2) de KU Leuven experts in de andere sleuteldomeinen, (3) de thematische cellen en (4) de transitie arena. Een eerste scenario (Referentiescenario) moet onderzoeken wat de totale broeikasgasuitstoot zou zijn tegen 2030 indien Stad Leuven een ongewijzigd beleid zou uitvoeren (gebruik makend van het Europa scenario van de Milieuverkenning 2030). In Scenario 2 (Scenario Leuven 2030) worden alle maatregelen in kaart gebracht die tegen 2030 haalbaar zijn. In een derde, visionaire scenario wordt nagegaan wat mogelijk is tegen 2050, met daarin de opname van een aantal nieuwe (nog niet beschikbare) technologieën (Scenario Leuven 2050). Voor de verschillende scenario s wordt telkens berekend wat de jaarlijkse kost is in 2030, wat de jaarlijkse reductie in broeikasgasuitstoot kan zijn, en wat de CO 2 (eq.) kost is van elk van de voorgestelde maatregelen. Op basis van Scenario 2 kan ook een kostenneutraal scenario worden afgeleid (waarbij winstgevende maatregelen worden gecombineerd met betalende maatregelen). Tenslotte zal ook een socio economische analyse worden gemaakt: hierbij wordt de huidige situatie (bv. via de SISEW: Simplified Index of Sustainable Economic Welfare) vergeleken met de situatie in 2030 volgens het Referentiescenario en het Scenario Leuven Taak 4: Strategisch transitiemanagement: visie en traject oefening Hoofdactor: Tri.zone (externe procesbegeleider) De transitie naar klimaatneutraliteit is een ambitieuze doelstelling die slechts behaald kan worden indien alle relevante stakeholders in de samenleving achter dit proces staan. Bedrijven moeten hierin innovatietrajecten kunnen terugvinden, terwijl de civiele samenleving er zal willen op toezien dat de transitiepaden ook sociaal rechtvaardig zijn (cf. concept just transition) en bovendien tegemoet komen aan de vraag naar nieuwe, duurzaam verankerde werkgelegenheid. In taak 4 zal daarom een reeks multi actorworkshops worden opgezet met professionele procesbegeleiding (externe consultant). Deze idee is gebaseerd op het transitiearena concept. Gedurende de eerste drie maanden van het project zoekt het PM team naar 20 visionaire én gewichtige sleutelfiguren uit het Leuvense bedrijfsleven (5 personen, koppeling met financierende partners), het middenveld Versie 25 februari 2012

10 10 Projectvoorstel Leuven Klimaatneutraal 2030 (inclusief de culturele sector) (5 personen), de stad (5 personen) en de KU Leuven (5 personen). De Leuvense transitiearena de G20 van Leuven zal vertrekken van de beschikbare gegevens uit taak 1. Eerst zal een visieoefening Leuven 2030 gemaakt worden, waar vooral gekeken wordt naar strategische keuzen voor Leuven. Daarna zullen concrete transitiepaden besproken worden. Taak 4 verloopt, zoals hoger ook al aangegeven, in nauwe interactie met taken 2 en vooral 3. Binnen de KU Leuven wordt er bovendien gewerkt aan de oprichting van een nieuw Metaforum rond integrale duurzaamheid 4. Synergieën liggen voor de hand. Binnen de transitiearena dient ook ruim aandacht geschonken te worden aan de mogelijkheid om Europese projectfinanciering binnen te halen voor concrete icoonprojecten (cf. Smart Energy Cities). Dit geeft een extra incentive aan de academische instellingen en de Leuvense bedrijven om actief deel te nemen aan dit proces Taak 5: Eindrapport en publiek evenement Hoofdactoren: externe projectmedewerkers, PM team Tijdens de laatste drie maanden van het project zullen alle resultaten gebundeld worden in het wetenschappelijk eindrapport. Dit eindrapport bevat een concreet actieplan voor de realisatie van het Scenario Leuven 2030 (maatregelen, termijnen, budgetten, verantwoordelijkheden). Dit actieplan verwijst daarbij ook naar het SEAP opgesteld in het kader van het burgemeestersconvenant. Vooraleer het rapport bekend gemaakt wordt zal er nog een feedbackronde worden georganiseerd waarbij de betrokkenen uit de transitiearena, de KU Leuvenexperts, de 6 thematische cellen en de begeleidingscommissie hun input kunnen geven voor de eindversie van het rapport. Het resultaat zal tijdens een officieel evenement worden voorgesteld aan het grote publiek. De Stad Leuven zal een kortere, breed toegankelijke en mooi vormgegeven versie van het rapport produceren. De bedoeling van het slotevenement (februari 2013, d.i. na de gemeenteraadsverkiezingen van oktober 2012) is ook om alle relevante stakeholders van dit project uitgebreid in de schijnwerpers te plaatsen. Daarnaast heeft het als doel om de modale Leuvenaar actief te betrekken bij dit proces naar duurzaamheid en klimaatneutraliteit. Deze steun is immers nodig om na dit traject van 1 jaar het actieplan daadwerkelijk om te zetten in de praktijk Taak 0: Coördinatie/opvolging en externe communicatie Hoofdactor: PM team en NDL Het PM team voert de regie van het project, zie ook hoger. Bij de start van het project zal het projectteam in samenspraak met het stadsbestuur en NDL een aanpak opzetten voor de communicatie met het ruimere publiek (zie ook paragraaf 6). Na de bekendmaking van dit project tijdens de eerste persconferentie begin 2012, worden nog een vijftal communicatiemomenten voorzien. De communicatie maakt optimaal gebruik van de aanzetten die reeds gebeurden in het project Leuven Overmorgen dat liep in het najaar van Dit Metaforum zal naast de 9 KU Leuven experts uit het huidige project ook beroep doen op andere KU Leuven experts uit domeinen als filosofie, gedragswetenschappen, godsdienst etc.

11 Projectvoorstel Leuven Klimaatneutraal Deliverables Tabel 2 beschrijft meer in detail de verschillende deliverables per werkpakket. Tabel 2: Deliverables Deliverable Wat? Door wie? (taak.item) 1.1 Syntheserapport huidige situatie ( oplijsting ) (eind derde maand) Externe projectmedewerker + wet. coördinator (PM team) 1.2 Nulmeting (Baseline Emission Inventory) (eind vierde maand) Externe projectmedewerker + wet. coördinator (PM team) 1.3 SEAP (Sustainable Energy Action Plan) (eind negende maand) Externe projectmedewerker + wet. coördinator (PM team) 2.1 Syntheserapport toekomstpaden (eind negende maand) Externe projectmedewerker + wet. coördinator (PM team) m.m.v. KU Leuven experts 2.2 Organisatie van 2 maal 6 thematische ronde tafels waaraan operationele experts (stad, universiteit, bedrijfswereld en middenveld) deelnemen Netwerk Duurzaam Leuven + PMteam 3.1 Syntheserapport Referentiescenario (eind zevende maand) Externe projectmedewerker i.s.m. economie expert / wet. coördinator 3.2 Syntheserapport Scenario Leuven 2030 (eind negende maand) 3.3 Syntheserapport Scenario Leuven 2050 (eind tiende maand) Economie expert / wet. coördinator i.s.m. externe projectmedewerker Economie expert / wet. coördinator i.s.m. externe projectmedewerker 3.4 Syntheserapport Socio economische SISEW analyse (eind tiende maand) Economie expert / wet. coördinator i.s.m. externe projectmedewerker 4.1 Leitbild Leuven 2030 (eind zesde maand) Externe procesbegeleider i.s.m. 4.2 Transitiepaden naar Leuven Klimaatneutraal 2030 (eind negende maand) 4.3 Rapport met mogelijke Europese projecten (triple helix: Stad, KU Leuven/hogescholen, bedrijfswereld) door PMteam (eind negende maand) 5.1 Eindrapport Leuven Klimaatneutraal 2030 (eind twaalfde maand) 5.2 Publiek evenement: voorstelling Leuven Klimaatneutraal 2030 (begin veertiende maand) Transitiearena en PM team Wet. coördinator + externe projectmedewerker i.s.m. procesbegeleider & PM team Wet. coördinator i.s.m. PM team Wet. coördinator i.s.m. externe projectmedewerker, economieexpert en PM team PM team i.s.m. Stad Leuven en externe procesbegeleider Versie 25 februari 2012

12 12 Projectvoorstel Leuven Klimaatneutraal Taken Tabel 3 beschrijft de concrete taken van de samenwerkende partners. Actor Naam Taak Tijdsbesteding (geschat) KU Leuven Peter Tom Jones Projectmanager p.m. Wetenschappelijke communicatie, lid begeleidingscommissie, transitiearena en voorzitter PM team Karel Van Acker Lid begeleidingscommissie en KU Leuven expert p.m. Han Vandevyvere Wetenschappelijk coördinator 5 maanden FTE Intermediair voor de verschillende projectorganisaties, ondersteuning van de externe projectmedewerker, co auteur van de rapporten uit taken 1 3, inhoudelijke begeleiding van de transitiearena en aanlevering van input voor de scenario s, hoofdauteur van het rapport met de transitiepaden, het rapport over Europese financiering en het eindrapport Prof. Johan Economie expert 20 dagen FTE Eyckmans Begeleiding van de externe projectmedewerker, co auteur van de verschillende scenariorapporten (taak 3) en het eindrapport Prof. Johan Driesen Energie expert (zie volgende rij) 20 dagen FTE Andere KU Leuvenexperts Lid PM team Op basis van een aantal richtvragen van het PMteam zullen de KU Leuven experts mondeling en schriftelijk gebrieft worden door de externe projectmedewerker en de wetenschappelijke coördinator. De experts zijn daarna beschikbaar voor vragen tijdens de opmaak van de nulmeting (aanlevering kwantitatieve maar vooral kwalitatieve informatie, contextgebonden informatie, SWOT analyse), het SEAP, de transitiepaden en de scenario s. Ze nemen deel aan de operationele ronde tafels waarbij ook andere actoren (stad, industrie, middenveld) worden betrokken. Ze voeren een korte screening van de diverse rapporten uit. Futureproofed Jan Aerts Uitvoering van de nulmeting, oplijsting bestaande situatie, ontwerp en doorrekening van de SEAP scenario s, medewerking aan ontwerp en begroting van de post 2020 scenario s, hoofdauteur van de rapporten voor taak 1, co auteur van de rapporten over toekomstpaden en transitiepaden, co auteur van de scenario s en van het eindrapport Stad Leuven Mohamed Ridouani Verantwoordelijke brede communicatie, lid p.m. begeleidingscommissie en PM team Geert Vanhorebeek Coördinator taak 2, in het bijzonder de ronde p.m. tafels, lid begeleidingscommissie en PM team Veronique Charlier Lid begeleidingscommissie p.m. Kristine Verachtert Lid PM team, ondersteuning coördinatie taak 2 p.m. Tamara Broos Adviseur externe communicatie p.m. 7 dagen FTE (forfaitaire activiteit gespreid over één jaar)

13 Projectvoorstel Leuven Klimaatneutraal Netwerk Duurzaam Leuven Mike Desmet Lid begeleidingscommissie en PM team, ondersteuning coördinatie taak 2, in het bijzonder de organisatie van de ronde tafels Tri.zone Jim Baeten Voorbereiding en begeleiding transitiearena, hoofdauteur Leitbildrapport, co auteur rapport transitiepaden, begeleiding slotevenement 30CC Veerle Van Schoelant Organiseren van grote evenementen i.s.m. PMteam Stuk Pieter Paul Mortier Organiseren van grote evenementen i.s.m. PMteam p.m. 28 dagen FTE p.m. p.m. 6. Communicatiemomenten Zoals tentatief aangegeven werd in het processchema van figuur 3 zullen er diverse communicatiemomenten worden georganiseerd, telkens met een verschillend opzet en doelpubliek. De concrete invulling hiervan zal gedurende het project worden bijgestuurd waar nodig. Er zal mogelijk samengewerkt worden met het Netwerk Duurzaam Leuven, de stedelijke dienst communicatie, het Stuk en 30CC. De betrokkenheid van het ruimere publiek bij het project wordt in de eerste maanden van het project verder uitgestippeld. Een voorlopig opzet ziet eruit als volgt: Februari 2012: officieel startmoment, persconferentie, koppeling met Artefact/Kulturama Samenwerking met Stuk/30CC. Doelpubliek: middenveld, actieve burgers en professionals Mei 2012: voorstelling nulmeting aan de pers via persconferentie Juni 2012: voorstelling Leitbild van de transitiearena Leuven Klimaatneutraal 2030 en eerste zicht op de scenario s. Samenwerking met Stuk/30CC. Doelpubliek: 20 multiplicatoren per steunende organisatie om het draagvlak binnen de universiteit, de stad, het middenveld en het bedrijfsleven te verhogen Eind oktober 2012: voorstelling transitiepaden/economische scenario s aan de pers via persconferentie Februari 2013 (twee maanden na afloop van het project): slotmoment van de studie (eindrapport, actiepaden) en oproep tot implementatie via groots evenement. Samenwerking met Stuk/30CC in het kader van Artefact 2013 (over stedelijkheid, waaraan het Stuk ook een oproep tot voorstellen door kunstenaars zal verbinden) 7. Projectbudget en financiering Directe kosten Externe consultancy / projectmedewerker (Futureproofed) (forfaitair over één jaar gespreid) Euro (incl. werkingskosten en btw) Han Vandevyvere (KU Leuven, expert 1) (5 maanden FTE) Euro prof. Johan Driesen (KU Leuven, expert 2) (20 dagen consultancy, 800 Euro per dag) Euro prof. Johan Eyckmans (KU Leuven, expert 3) (20 dagen consultancy, 800 Euro per dag) Euro Versie 25 februari 2012

14 14 Projectvoorstel Leuven Klimaatneutraal 2030 Andere KU Leuven experts (andere domeinen, 3(4) 9) (7 dagen consultancy, 800 Euro per dag) 6 * 5600 Euro = Euro 5 Procesbegeleiding Transitiearena (Tri.zone) (28 dagen FTE) Euro (incl. werkingskosten en btw) Subtotaal Euro Andere ondersteuning (in natura): Projectbegeleiding / begeleidingscommissie Peter Tom Jones (betaald via IOF KU Leuven) Projectbegeleiding / begeleidingscommissie Karel Van Acker (betaald via IOF KU Leuven) Dataverzameling vanuit de Stad Leuven Beschikbaar stellen van vergaderruimtes en catering: Stad Leuven / KU Leuven / Bedrijven / Stuk Organisatie van drie evenementen: Stuk en 30CC i.s.m. Stad Leuven / KU Leuven / Bedrijven / Middenveld Productie van herwerkt eindrapport voor breed publiek: Stad Leuven Totaal begroot budget voor dit project: afgerond euro Praktisch: De samenwerkende partijen hanteren een co financieringsmodel, en creëren daartoe een gezamenlijke enveloppe waarin toelagen gestort worden voor het vergoeden van de hoger genoemde kosten. De stad Leuven draagt Euro bij. De aangesproken bedrijfspartners en kennisinstellingen nemen elk euro voor hun rekening, of een hoger bedrag indien dit voor deze partijen haalbaar blijkt. De deelnemende bedrijven worden beschouwd als leden van de begeleidingscommissie die een gebruikersbijdrage betalen. De financiering van de actoren zal gebeuren via LRD (Leuven Research & Development, KU Leuven, juridische opdrachtgever). Financierende partners storten hun bijdrage door aan LRD en ontvangen daarvoor een factuur of schuldvordering (nader te bepalen). De bedrijven en organisaties die totnogtoe hun steun toezegden voor een bedrag van Euro zijn KU Leuven UZ Leuven IMEC Interleuven AB InBev De Lijn VOKA 5 Karel Van Acker en Peter Tom Jones worden via IOF gefinancierd.

15 Projectvoorstel Leuven Klimaatneutraal Appendix 1: Samenstelling projectorganisaties Instantie Frekwentie Samenstelling Begeleidingscommissie 4/jaar Mohamed Ridouani (voorzitter), Veronique Charlier, Geert Vanhorebeek, Kristine Verachtert, Peter Tom Jones, Han Vandevyvere, Johan Driesen, Karel van Acker, Veerle Van Schoelant, Jan Aerts, Tamara Broos, Mike Desmet, Pieter Paul Mortier, Marc Bauwens (AGSL), Veronique Henderix (AGSL), Raf Ghijsen (UZ Leuven), Elisabeth Schraepen (AB InBev), Johan Van Helleputte (IMEC), Patrick Willems (Interleuven), Joost Swinnen (De Lijn), Peter Vanbiesbroeck (VOKA Leuven) PM team 12/jaar Mohamed Ridouani, Kristine Verachtert, Geert Vanhorebeek, Peter Tom Jones (voorzitter), Han Vandevyvere, Johan Driesen, Pieter Paul Mortier, Veerle Van Schoelant, Jan Aerts, Tamara Broos, Mike Desmet Transitiearena Te agenderen Peter Tom Jones, Han Vandevyvere (voorzitter), Serge de Gheldere (opdrachthouder), 17 systeemdenkers : bedrijfsleven (4+ bijkomende personen, koppeling met financierende partners), middenveld (5 personen, inclusief de culturele sector en Klimaatforum), stad Leuven (5 personen, inclusief burgemeester Tobback en directeur Ruimtelijke Ontwikkeling Veronique Charlier), KU Leuven (3 bijkomende personen) Communicatiecel Virtueel contact Nader te bepalen in overleg met stad Leuven Thematische Cel 1 Energie Thematische Cel 2 Gebouwde omgeving Thematische Cel 3 Mobiliteit Thematische Cel 4 Landbouw en natuur Thematische Cel 5 Consumptie Thematische Cel 6 Transitie participatie 2/jaar RT + virtueel contact 2/jaar RT + virtueel contact 2/jaar RT + virtueel contact 2/jaar RT + virtueel contact 2/jaar RT + virtueel contact 2/jaar RT + virtueel contact Te bepalen via NDL / Stad Leuven Te bepalen via NDL / Stad Leuven Te bepalen via NDL / Stad Leuven Te bepalen via NDL / Stad Leuven Te bepalen via NDL / Stad Leuven Te bepalen via NDL / Stad Leuven Versie 25 februari 2012

16 16 Projectvoorstel Leuven Klimaatneutraal 2030 Appendix 2: Intentieverklaring Schepen M. Ridouani

DE TRANSITIE NAAR LEUVEN KLIMAATNEUTRAAL 2030

DE TRANSITIE NAAR LEUVEN KLIMAATNEUTRAAL 2030 DETRANSITIENAAR LEUVENKLIMAATNEUTRAAL2030 Wetenschappelijkeindrapport Februari2013 Colofon Auteurs:HanVandevyvere,PeterTomJones,JanAerts Medewerkers:JohanEyckmans,ClaraVerhelst,EvelienWillaert,ElkeFranchois,WimVerheyden,

Nadere informatie

Leuvens klimaatforum. Eco cultuur Lokale netwerken. Leuven Klimaatneutraal 2030

Leuvens klimaatforum. Eco cultuur Lokale netwerken. Leuven Klimaatneutraal 2030 Leuvens klimaatforum Eco cultuur Lokale netwerken Leuven Klimaatneutraal 2030 Eerste Leuvens Klimaatforum oktober 2010 Organisatoren ABVV jongeren ACW Dialoog Ecolife EVA vzw Jeugdhuis Sojo vzw Masereelfonds

Nadere informatie

Leuven Klimaatneutraal 2030

Leuven Klimaatneutraal 2030 Leuven Klimaatneutraal 2030 Persconferen)e 6 juni 2012 1. Intro & Logo Mohamed Ridouani (Stad Leuven) 2. Projectwerking: stand van zaken Peter Tom Jones (KU Leuven) Mohamed Ridouani (Stad Leuven) 3. Resultaten

Nadere informatie

1 Vul hieronder de naam in van de stad die het project indient en het bankrekeningnummer Stad Leuven Rekeningnummer 091-0001624-04

1 Vul hieronder de naam in van de stad die het project indient en het bankrekeningnummer Stad Leuven Rekeningnummer 091-0001624-04 Thuis in de Stad -prijs 2013 Inschrijvingsformulier Digitaal opsturen naar info@thuisindestad.be U krijgt een ontvangstmelding. Waarvoor dient dit formulier? Met dit formulier dingt u mee naar de Thuis

Nadere informatie

De transitie naar Leuven Klimaatneutraal 2030. Han Vandevyvere 20 februari 2013

De transitie naar Leuven Klimaatneutraal 2030. Han Vandevyvere 20 februari 2013 De transitie naar Leuven Klimaatneutraal 2030 Wetenschappelijk eindrapport Han Vandevyvere 20 februari 2013 Nulmeting: scope 1, 2 en 3 Scope 1,2: verdeling sectoren 28 kton 112 kton 257 kton Totaal = 808

Nadere informatie

De transitie naar duurzaam materialenbeheer. Dr. Peter Tom Jones (K.U.Leuven/Plan C/TNM) 30 Augustus 2011

De transitie naar duurzaam materialenbeheer. Dr. Peter Tom Jones (K.U.Leuven/Plan C/TNM) 30 Augustus 2011 De transitie naar duurzaam materialenbeheer Dr. Peter Tom Jones (K.U.Leuven/Plan C/TNM) 30 Augustus 2011 Uitputting van niet-hernieuwbare grondstoffen Gelijkaardig probleem voor uitputting van fosfaatvoorraden

Nadere informatie

Vlaamse provincies steunen steden en gemeenten op weg naar klimaatneutraliteit

Vlaamse provincies steunen steden en gemeenten op weg naar klimaatneutraliteit Vlaamse provincies steunen steden en gemeenten op weg naar klimaatneutraliteit Patrick BOUCNEAU provincie Limburg, namens de 5 Vlaamse provincies 15 december 2015 - Jaarforum FRDO-CFDD Steden in transitie

Nadere informatie

Ondersteuning burgemeestersconvenant

Ondersteuning burgemeestersconvenant 20/01/2014 Ondersteuning burgemeestersconvenant Deel 2: Sustainable energy action plan (SEAP) Studiedag LNE Brussel Inhoud» Doel maatregelentool» Architectuur maatregelentool» Aan de slag 20/01/2014 2

Nadere informatie

praktijkseminarie de operationele aanpak valorisatieproblematiek

praktijkseminarie de operationele aanpak valorisatieproblematiek praktijkseminarie de operationele aanpak valorisatieproblematiek SBO maatschappelijke finaliteit Prof. Dr. Ann Jorissen (UA) IWT, 11 januari 2010 1 Effective Governance of Private Enterprises: the influence

Nadere informatie

Actieplan Gent. 1. Achtergrond

Actieplan Gent. 1. Achtergrond Actieplan Gent 1. Achtergrond Karolien Dezeure (Hogeschool Gent) en Stef Steyaert (Participant bvba) begeleiden dit project. Marc Verheirstraeten is de interne coördinator voor Gent. 2. Wat bedoelen we

Nadere informatie

Hoe het begon. 2008 Ondertekening declaration on climate change. 2009 Ondertekening covenant of mayors

Hoe het begon. 2008 Ondertekening declaration on climate change. 2009 Ondertekening covenant of mayors Antwerpen en het burgemeestersconvenant Hoe het begon 2003 Lokaal Kyotoprotocol: basis gelegd maar nood aan meer doorgedreven energiebeleid 2007 - Bestuursakkoord: Stad wil een voorbeeldige milieustad

Nadere informatie

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO Advies Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling 1. Inleiding Op 8 juni 2009 werd de SERV om advies gevraagd over de fiches ter invulling

Nadere informatie

Peter Tom Jones. Bijdrage Peter Tom Jones. Duurzaam Materialenbeheer, Departement Metaalkunde en Toegepaste Materiaalkunde, KU Leuven 13/05/2014

Peter Tom Jones. Bijdrage Peter Tom Jones. Duurzaam Materialenbeheer, Departement Metaalkunde en Toegepaste Materiaalkunde, KU Leuven 13/05/2014 Stuur uw vragen naar: +32 470 533 966 Peter Tom Jones Duurzaam Materialenbeheer, Departement Metaalkunde en Toegepaste Materiaalkunde, KU Leuven Bijdrage Peter Tom Jones Dr. Ir. Peter Tom Jones (IOF Onderzoeksmanager

Nadere informatie

Burgemeestersconvenant. Gemeenteraad 23 november 2015

Burgemeestersconvenant. Gemeenteraad 23 november 2015 Gemeenteraad 23 november 2015 UITGANGSPUNT Het klimaat- en energiebeleid van de EU Uitstoot broeikasgassen moet op korte termijn fors omlaag Energiebronnen die meer zekerheid bieden Energie-onafhankelijkheid

Nadere informatie

Gemeenteraadscommissie energie & klimaat. 20 januari 2015 20u Mortsel

Gemeenteraadscommissie energie & klimaat. 20 januari 2015 20u Mortsel Gemeenteraadscommissie energie & klimaat 20 januari 2015 20u Mortsel 1 Meerjarenplanning stadsbestuur Eigen organisatie stadsbestuur Klimaatneutraal tegen 2020 (actie 86) Energieverbruik eigen diensten

Nadere informatie

Toelichting energie- en klimaatactieplan Ranst

Toelichting energie- en klimaatactieplan Ranst Toelichting energie- en klimaatactieplan Ranst Infomoment Ranst 23 september 2015 20u 1 Ranst timing 1. Voorstelling project aan schepencollege + goedkeuring: 12/2 2. werkgroep energie & klimaat: 19/3

Nadere informatie

Vlaanderen. is samenwerking COMPLEXE PROJECTEN. Een nieuwe procesaanpak. www.complexeprojecten.be

Vlaanderen. is samenwerking COMPLEXE PROJECTEN. Een nieuwe procesaanpak. www.complexeprojecten.be Vlaanderen is samenwerking COMPLEXE PROJECTEN Een nieuwe procesaanpak www.complexeprojecten.be U heeft het als bestuur of als private initiatiefnemer wellicht reeds meegemaakt. De opstart en uitvoering

Nadere informatie

burgemeestersconvenant Draaiboek

burgemeestersconvenant Draaiboek burgemeestersconvenant Draaiboek voor de opmaak en uitvoering van een gemeentelijk klimaatplan Inleiding De provincie Vlaams-Brabant streeft naar klimaatneutraliteit, maar kan dit niet zonder de hulp van

Nadere informatie

Waasland 2020 (werktitel) Kick-off Sint-Niklaas, 27 maart 2015

Waasland 2020 (werktitel) Kick-off Sint-Niklaas, 27 maart 2015 LOGO INTERWAAS!!! Waasland 2020 (werktitel) Kick-off Sint-Niklaas, 27 maart 2015 Kim Rienckens (Provincie Oost-Vlaanderen, beleidsmedewerker dienst milieubeleid) en Frauke Van Goethem (Interwaas, projectmanager

Nadere informatie

Doel: In samenwerking met maatschappelijke partners organiseren van een proces dat leidt tot een herijkte visie op Borne in 2030

Doel: In samenwerking met maatschappelijke partners organiseren van een proces dat leidt tot een herijkte visie op Borne in 2030 Projectvoorstel Projectopdracht / -voorstel Datum: 8 juli 2010 Versie: definitief t.b.v. definitiefase en ontwerpfase Pagina: 1 / 9 Soort project Extern/Lijn Projectnaam MijnBorne2030 (Herijking Toekomstvisie)

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : F.K.L. Spijkervet AB CATEGORIE : B-STUK (Beleidsstuk) VERGADERING D.D. : 26 november 2013 NUMMER : WM/MIW/RGo/7977 OPSTELLER : R. Gort, 0522-276805 FUNCTIE

Nadere informatie

Steunpunt duwobo. provincie West-Vlaanderen: voorstelling

Steunpunt duwobo. provincie West-Vlaanderen: voorstelling Steunpunt duwobo provincie West-Vlaanderen: voorstelling Wat is het steunpunt duwobo? Steunpunt duurzaam wonen en bouwen Gegroeid vanuit de transitiearena duurzaam wonen en bouwen (Vlaams platform) Naar

Nadere informatie

Lokaal klimaatbeleid. Algemeen. Ook als lokaal bestuur?

Lokaal klimaatbeleid. Algemeen. Ook als lokaal bestuur? Algemeen Lokaal klimaatbeleid Regiovergadering 12 en 14 maart 2013 Mitigatie = maatregelen nemen om klimaatverandering te beperken bv. energieverbruik minderen, meer hernieuwbare energie opwekken, minder

Nadere informatie

Voortgangsrapportage. Scope 1 en 2 CO2 emissies. Eerste halfjaar 2014

Voortgangsrapportage. Scope 1 en 2 CO2 emissies. Eerste halfjaar 2014 Voortgangsrapportage Scope 1 en 2 CO2 emissies Eerste halfjaar 2014 Wijzigingsblad Versie Datum Auteur Wijzigingen 0.1 18-08-2014 C. de Waard Versie obv 2013. ISO 14064 protocol toegevoegd 0.2 24-02-2015

Nadere informatie

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Fons Claessen sr.adviseur klimaat, energie & duurzaamheid Gemeente Nijmegen Waarom moeten we iets doen?? 1: Klimaatverandering 2: Energie en grondstoffen 3.

Nadere informatie

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy. Continuous effort is our standard

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy. Continuous effort is our standard Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy Continuous effort is our standard Burdock lost kennis- en capaciteitsvraagstukken op bij opdrachtgevers in de civiele techniek, infrastructuur,

Nadere informatie

Beschrijving Energie Management Systeem

Beschrijving Energie Management Systeem Beschrijving Energie Management Systeem 11 maart 2014 Dit document beschrijft het Energie Management Systeem en het reductieplan voor realisatie van de energiereductie doelstellingen van Bepacom B.V. StenVi

Nadere informatie

SETIS VOOR EEN KOOLSTOFARME TOEKOMST

SETIS VOOR EEN KOOLSTOFARME TOEKOMST E u r o p e s e Commissie INFORMATIESYSTEEM VOOR STRATEGISCHE ENERGIETECHNOLOGIEËN SETIS VOOR EEN KOOLSTOFARME TOEKOMST http://setis.ec.europa.eu Europese Commissie Informatiesysteem voor strategische

Nadere informatie

uitgroeien tot een Vlaamse, Europese en internationale topregio met economische creativiteit als concept voor meer welvaart en welzijn in de regio.

uitgroeien tot een Vlaamse, Europese en internationale topregio met economische creativiteit als concept voor meer welvaart en welzijn in de regio. Flanders Smart Hub 1. Waarom dit project? 2. Wie maakt deel uit van dit project? 3. Vanwaar komt de naam? 4. Het vertrekpunt van het project 5. Actiedomeinen 6. Wat zijn onze doelstellingen? 7. Logistiek

Nadere informatie

DO-tank Duurzaam Bouwen DO-tank Duurzame Energie. Gezamenlijke startbijeenkomst 19 mei

DO-tank Duurzaam Bouwen DO-tank Duurzame Energie. Gezamenlijke startbijeenkomst 19 mei DO-tank Duurzaam Bouwen DO-tank Duurzame Energie Gezamenlijke startbijeenkomst 19 mei Agenda Welkom en kennismaking Toelichting TACO2-studie (Luc Driesen) Strategie en aanpak uitvoering TACO2 (Luc Driesen)

Nadere informatie

CO 2 - en energiereductiedoelstellingen 2013-2014 Alfen B.V. Auteur: H. van der Vlugt Versie: 1.1 Datum: 26-mei-2014 Doc.nr: Red1314 Alfen B.V. CO 2-reductierapport 2013-2014 Doc. nr. Red1314 26-mei-2014

Nadere informatie

ACTIEPLAN VOOR DUURZAME ENERGIE (SEAP)

ACTIEPLAN VOOR DUURZAME ENERGIE (SEAP) ACTIEPLAN VOOR DUURZAME ENERGIE (SEAP) voor LEUVEN 2020 Als tussenstap in de doelstelling Leuven Klimaatneutraal 2030 Voorgelegd ter goedkeuring aan de gemeenteraad van de stad Leuven, maart 2013 Stad

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

De Europese lidstaten in het kader van de Lissabon-afspraken de EU tot de meest innovatieve economie ter wereld willen maken;

De Europese lidstaten in het kader van de Lissabon-afspraken de EU tot de meest innovatieve economie ter wereld willen maken; INTENTIEVERKLARING CO 2 AFVANG, TRANSPORT en OPSLAG Partijen 1. De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, vertegenwoordigd door de heer ir. J. van der Vlist, Secretaris-Generaal

Nadere informatie

Rapportage van broeikasgasemissies veroorzaakt door gekochte elektriciteit

Rapportage van broeikasgasemissies veroorzaakt door gekochte elektriciteit Rapportage van broeikasgasemissies veroorzaakt door gekochte elektriciteit Een samenvatting van de "Greenhouse Gas Protocol Scope 2 Guidance" Samengevat en vertaald door het EKOenergie-secretariaat, januari

Nadere informatie

Aggiornamento. Bedreigingen en uitdagingen voor de. industrie VWEC. Een perspectief voor Vlaanderen. Een perspectief voor Vlaanderen

Aggiornamento. Bedreigingen en uitdagingen voor de. industrie VWEC. Een perspectief voor Vlaanderen. Een perspectief voor Vlaanderen Een perspectief voor Vlaanderen Bedreigingen en uitdagingen voor de Aggiornamento industrie Een perspectief voor Vlaanderen VWEC auteur functie datum Marc Van den Bosch Sr. Adviseur energie en milieu VOKA

Nadere informatie

Resultaten en vooruitzichten voor het Vlaamse beleidsplatform Slimme netten

Resultaten en vooruitzichten voor het Vlaamse beleidsplatform Slimme netten Resultaten en vooruitzichten voor het Vlaamse beleidsplatform Slimme netten Thierry Van Craenenbroeck First Belgian Smart Grid Day 18/10/2012 Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt Kader

Nadere informatie

Governance voor duurzamer wonen en bouwen: ervaringen, lessen en toekomstpistes

Governance voor duurzamer wonen en bouwen: ervaringen, lessen en toekomstpistes Governance voor duurzamer wonen en bouwen: ervaringen, lessen en toekomstpistes Erik Paredis Centrum voor Duurzame Ontwikkeling Universiteit Gent www.steunpunttrado.be Omschrijving van het onderzoek Bijdrage

Nadere informatie

STRATEGIE EN JEUGD STAD ANTWERPEN

STRATEGIE EN JEUGD STAD ANTWERPEN STRATEGIE EN JEUGD STAD ANTWERPEN De stad Antwerpen Antwerpen = stad + 9 districten Stad : bovenlokale bevoegdheden: ruimtelijk structuurplan, Districten: lokale bevoegdheden: cultuur, sport, jeugd, senioren,

Nadere informatie

Vlaamse overheid Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35, bus 10 1030 Brussel

Vlaamse overheid Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35, bus 10 1030 Brussel Evaluatie van beleid en beleidsinstrumenten Protocol tussen de entiteit 1 verantwoordelijk voor de (aansturing van de) evaluatie en (de instelling verantwoordelijk voor) het beleidsinstrument Vlaamse overheid

Nadere informatie

Effectief hulpverlenen met goesting in een veranderend welzijnslandschap

Effectief hulpverlenen met goesting in een veranderend welzijnslandschap Effectief hulpverlenen met goesting in een veranderend welzijnslandschap Vermaatschappelijking van de zorg, persoonsvolgende financiering, sociaal ondernemerschap. Het zijn evoluties die niet meer weg

Nadere informatie

Kabinet Ingrid Lieten, viceminister-president van de Vlaamse Regering Vlaams minister van Innovatie, Overheidsinvesteringen, Media en

Kabinet Ingrid Lieten, viceminister-president van de Vlaamse Regering Vlaams minister van Innovatie, Overheidsinvesteringen, Media en Sociale Innovatie: achtergrond conceptnota Innovatiecentrum Vlaanderen VR innovatie moet bijdragen tot het aanpakken van de grote maatschappelijke en economische uitdagingen challenge driven wetenschappelijke

Nadere informatie

LEUVEN KLIMAATNEUTRAAL 2030

LEUVEN KLIMAATNEUTRAAL 2030 LEUVEN KLIMAATNEUTRAAL 2030 Resultaten van de nulmeting LEUVEN KLIMAATNEUTRAAL 2030 Resultaten van de nulmeting Index 1 voorwoord door M. Ridouani... 2 Inleiding door P.T. Jones... 3 Nulmeting... 4 toekomst...

Nadere informatie

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie?

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? De externe omgeving wordt voor meer en meer organisaties een onzekere factor. Het is een complexe oefening voor directieteams om

Nadere informatie

Emissie-inventaris broeikasgassen 2012 stadsontwikkeling EMA

Emissie-inventaris broeikasgassen 2012 stadsontwikkeling EMA Emissie-inventaris broeikasgassen 2012 EMA Principes Antwerpen ondertekende het Europese Burgemeestersconvenant. Meer dan 5.000 lokale en regionale overheden hebben ondertekend en engageren zich om op

Nadere informatie

14/09/2012 WETENSCHAP, TECHNOLOGIE, INNOVATIE EN DE MAATSCHAPPIJ: EEN PRAKTIJKVOORBEELD. Elie Ratinckx VRWI

14/09/2012 WETENSCHAP, TECHNOLOGIE, INNOVATIE EN DE MAATSCHAPPIJ: EEN PRAKTIJKVOORBEELD. Elie Ratinckx VRWI WETENSCHAP, TECHNOLOGIE, INNOVATIE EN DE MAATSCHAPPIJ: EEN PRAKTIJKVOORBEELD Elie Ratinckx VRWI Studiedag Toekomstverkenningen 21 september 2012 HISTORIEK VRWI TOEKOMSTVERKENNINGEN Ontwikkeling Methodologie

Nadere informatie

Onderwerp. raad Energie Made in [Arnhem] 14-5. EMiA. Arnhem toonaangevend in energie. Themasessie raad 14 mei 2012 Marc de Kroon, sr.

Onderwerp. raad Energie Made in [Arnhem] 14-5. EMiA. Arnhem toonaangevend in energie. Themasessie raad 14 mei 2012 Marc de Kroon, sr. EMiA Arnhem toonaangevend in energie Themasessie raad 14 mei 2012 Marc de Kroon, sr. adviseur EZ Het begin van Energie Made in [Arnhem] UN Millennium doelen: Duurzame samenleving Duurzaam inkopen CO2 reductie

Nadere informatie

Energie management Actieplan

Energie management Actieplan Energie management Actieplan Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.2 Auteur: Mariëlle de Gans - Hekman Datum: 30 september 2015 Versie: 1.0 Status: Concept Inhoudsopgave 1 Inleiding... 2 2 Doelstellingen...

Nadere informatie

Tool Burgemeestersconvenant Actualisatie nulmeting 2011 & inventaris 2012

Tool Burgemeestersconvenant Actualisatie nulmeting 2011 & inventaris 2012 17/11/2014 Tool Burgemeestersconvenant Actualisatie nulmeting 2011 & inventaris 2012 Kadering» VITO actualiseert jaarlijks, in opdracht van LNE, CO 2 -inventaris gemeenten» Taken voorzien in actualisatie

Nadere informatie

CO2 footprint. 2011 InTraffic

CO2 footprint. 2011 InTraffic CO2 footprint 2011 InTraffic Wijzigingsblad Versie Datum Auteur Wijzigingen 0.1 17/2/2011 Marije de Vreeze Opzet structuur 0.2 22/2/2012 Marije de Vreeze Gegevens CO2 footprint 0.3 13/3/2012 Marije de

Nadere informatie

Brainport Eindhoven ENERGIE. Studievoormiddag Energie in de Noorderkempen 29 april 2010

Brainport Eindhoven ENERGIE. Studievoormiddag Energie in de Noorderkempen 29 april 2010 Brainport Eindhoven ENERGIE Studievoormiddag Energie in de Noorderkempen 29 april 2010 Brainport Development, 2010 agenda Brainport innovatieve regio energietransitie de Brainport aanpak belang/kansen

Nadere informatie

Danielle Raspoet. VRWB Clusters en hun Speerpunten gelinkt aan Vlaanderen in Actie Pact 2020. Vlaamse Raad voor Wetenschapsbeleid

Danielle Raspoet. VRWB Clusters en hun Speerpunten gelinkt aan Vlaanderen in Actie Pact 2020. Vlaamse Raad voor Wetenschapsbeleid VRWB Clusters en hun Speerpunten gelinkt aan Vlaanderen in Actie Pact 2020 Danielle Raspoet Vlaamse Raad voor Wetenschapsbeleid Vlaams Innovatienetwerk, Gent 1 Technologie & Innovatie in Vlaanderen: Prioriteiten

Nadere informatie

Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie

Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie B Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie Inleiding Deze projectoproep kadert binnen de verderzetting van Actie 24 van het Kankerplan: Steun aan pilootprojecten

Nadere informatie

Renovatiepact. Werkgroep communicatie. Startvergadering 12 februari 2015, Brussel

Renovatiepact. Werkgroep communicatie. Startvergadering 12 februari 2015, Brussel Renovatiepact Werkgroep communicatie Startvergadering 12 februari 2015, Brussel Het Vlaamse regeerakkoord 2014-2019 Vlaanderen maakt van energie-efficiëntie een topprioriteit door o.a. gebouwen en bedrijven

Nadere informatie

Eigen initiatief Duurzame bereikbaarheid Flower Mainport Aalsmeer

Eigen initiatief Duurzame bereikbaarheid Flower Mainport Aalsmeer Plantijnweg 32, 4104 BB Culemborg / Postbus 141, 4100 AC Culemborg Telefoon (0345) 47 17 17 / Fax (0345) 47 17 59 / www.multiconsultbv.nl info@multiconsultbv.nl Eigen initiatief Duurzame bereikbaarheid

Nadere informatie

Verslag Algemene Vergadering Businessclub Dendermonde

Verslag Algemene Vergadering Businessclub Dendermonde Verslag Algemene Vergadering Businessclub Dendermonde 17 januari 2013 Aanwezig : Hugo Van Den Broecke (Intersig), Peter Mol (Molcon Interwheels), Luc Macharis (Transport Macharis), Danny Dewaelhens (Cosmo),

Nadere informatie

Regio-overleg milieu. HERNIEUWBARE ENERGIE EN KLIMAAT Inleiding. Ingelmunster 14 maart 2013. Dominiek Vandewiele

Regio-overleg milieu. HERNIEUWBARE ENERGIE EN KLIMAAT Inleiding. Ingelmunster 14 maart 2013. Dominiek Vandewiele Regio-overleg milieu HERNIEUWBARE ENERGIE EN KLIMAAT Inleiding Ingelmunster 14 maart 2013 Dominiek Vandewiele agenda 8:30 onthaal en inleiding 8:45 Inleiding: Europese, Vlaamse en lokale beleidsprioriteiten

Nadere informatie

Historiek. LOKALE AGENDA 21 - Leuven. Milieuconvenant. Resultaten. Acties. Duurzaam beleid in convenant. Agenda 21 van UNCED, Rio 92

Historiek. LOKALE AGENDA 21 - Leuven. Milieuconvenant. Resultaten. Acties. Duurzaam beleid in convenant. Agenda 21 van UNCED, Rio 92 LOKALE AGENDA 21 - Leuven Historiek Presentatie voor delegatie van stad en gemeenten van het Brussels Gewest Agenda 21 van UNCED, Rio 92 3 aanleidingen in Leuven ondertekening milieuconvenant 1997-1999

Nadere informatie

P. DE BOORDER & ZOON B.V.

P. DE BOORDER & ZOON B.V. Footprint 2013 Wapeningscentrale P. DE BOORDER & ZOON B.V. Dit document is opgesteld volgens ISO 14064-1 Datum Versie Opsteller Gezien 31 maart 2014 Definitief Dhr. S.G. Jonker Dhr. K. De Boorder 2 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Procedure 07 CO 2 -prestatieladder. 24 februari 2013 (FKO)

Procedure 07 CO 2 -prestatieladder. 24 februari 2013 (FKO) Procedure 07 CO 2 -prestatieladder 24 februari 2013 (FKO) Inhoudsopgave Inleiding 3 1. Stuurcyclus Energiemanagement 4 2. Methodiek voor de emissie inventaris 6 Procedure 07 CO 2-prestatieladder 2 Inleiding

Nadere informatie

Duurzame energie in balans

Duurzame energie in balans Duurzame energie in balans Duurzame energie produceren en leveren binnen Colruyt Group I. Globale energievraag staat onder druk II. Bewuste keuze van Colruyt Group III. Wat doet WE- Power? I. Globale energievraag

Nadere informatie

WORKSHOP Beleveren van winkels: laden en lossen met minder hinder

WORKSHOP Beleveren van winkels: laden en lossen met minder hinder WORKSHOP Beleveren van winkels: laden en lossen met minder hinder Leen Christiaens Kabinet minister-president Kris Peeters 14 mei 2009 Flanders Logistics: hoe de logistieke sector op een duurzame manier

Nadere informatie

DE OPMAAK VAN EEN SEAP VOOR DE GEMEENTE KLUISBERGEN KLIMAATTEAM 1 12.10.2015

DE OPMAAK VAN EEN SEAP VOOR DE GEMEENTE KLUISBERGEN KLIMAATTEAM 1 12.10.2015 DE OPMAAK VAN EEN SEAP VOOR DE GEMEENTE KLUISBERGEN KLIMAATTEAM 1 12.10.2015 Agenda Welkom door de Schepen Lode Dekimpe Inleiding SEAP door Kim Rienckens (provincie Oost-Vlaanderen) Nulmeting en uitdagingen

Nadere informatie

Energievoorziening Rotterdam 2025

Energievoorziening Rotterdam 2025 Energievoorziening Rotterdam 2025 Trends Issues Uitdagingen 9/14/2011 www.bollwerk.nl 1 Trends (1) Wereld energiemarkt: onzeker Toenemende druk op steeds schaarsere fossiele bronnen Energieprijzen onvoorspelbaar,

Nadere informatie

Interne audit CO2 reductiesysteem Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.2

Interne audit CO2 reductiesysteem Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.2 Interne audit CO2 reductiesysteem Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.2 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Invalshoek A: Inzicht 4 2.1. Footprint berekening 4 2.2. Kwaliteitsmanagement (ISO 14064-1

Nadere informatie

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST NOORD-NEDERLAND: PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST PROEFTUIN ENERGIE- TRANSITIE REGIONALE PARTNER IN DE EUROPESE ENERGIE UNIE Noord-Nederland is een grensoverschrijdende proeftuin

Nadere informatie

Klimaatbestendige steden

Klimaatbestendige steden Klimaatbestendige steden Klimaatbeleid en praktijk in Nederland Inspiratie voor Amersfoort Michaël Meijer Introductie Michaël Meijer Tuin- en Landschapsinrichting @ IAH Larenstein Planologie @ Radboud

Nadere informatie

Tussentijdse halfjaarlijkse rapportage CO2 prestatieladder, niveau 3

Tussentijdse halfjaarlijkse rapportage CO2 prestatieladder, niveau 3 Tussentijdse halfjaarlijkse rapportage CO2 prestatieladder, niveau 3 T&A-APG Dynamostraat 48 1001 NR Amsterdam T&A Bedrijvenpark Twente 305 7602 KL Almelo Laatste wijzigingen : december 2014 Versie : 1

Nadere informatie

Ondernemerschap in Vlaanderen: een vergelijkende, internationale studie

Ondernemerschap in Vlaanderen: een vergelijkende, internationale studie Ondernemerschap in Vlaanderen: een vergelijkende, internationale studie De Global Entrepreneurship Monitor (GEM) is een jaarlijks onderzoek dat een beeld geeft van de ondernemingsgraad van een land. GEM

Nadere informatie

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy. knowledge comes is our standard...

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy. knowledge comes is our standard... Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy Delivering An expert open mind knowledge comes is our standard... Burdock biedt project management, recruitment en consultancy in

Nadere informatie

CO 2 -Prestatieladder

CO 2 -Prestatieladder CO 2 -Prestatieladder Energiemanagement actieplan Schilderwerken De Boer Obdam B.V. 2015 Op basis van de internationale norm ISO 50001 4.4.3, 4.4.4, 4.4.5, 4.4.6, 4.6.1 en 4.6.4 Auteur(s): R. de Boer (Schilderwerken

Nadere informatie

Ketenanalyse Transport

Ketenanalyse Transport 2015 Ketenanalyse Transport Rapportage: KAS 2015 Datum: 21 augustus 2015 Opgesteld door: Rick Arts Versie: 1.2 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Doel... 4 2.1 Data inventarisatie... 4 2.2 Identificeren van partners

Nadere informatie

innovatiebevordering RIS3 MKB OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland overheden living labs koolstofarme economie cross-overs design

innovatiebevordering RIS3 MKB OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland overheden living labs koolstofarme economie cross-overs design OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland BIObased logistiek maintenance hightech systems agrofood overheden RIS3 innovatiebevordering duurzaamheid schone energie welzijn samenwerking gezondheid

Nadere informatie

Bouwstenen om te komen tot een coherent en efficiënt adaptatieplan voor Vlaanderen

Bouwstenen om te komen tot een coherent en efficiënt adaptatieplan voor Vlaanderen 2. BOUWSTENEN VOOR EEN ADAPTATIEPLAN Deze bouwstenen zijn gericht op de uitwerking van een adaptatieplan vanuit een Vlaams beleidsdepartement of beleidsveld. Het globale proces kan eveneens door een ander

Nadere informatie

Klimaatplan Maldegem

Klimaatplan Maldegem Klimaatplan Maldegem Klimaatplan Maldegem Inleiding Proces Nulmeting Actieplan Inleiding Burgemeestersconvenant Doelstellingen 2020 20% minder energie verbruik 20% minder CO2 uitstoot 20% hernieuwbare

Nadere informatie

Verslag intergemeentelijk overleg adviesraden Memorandum toegankelijkheid 22 maart 2012

Verslag intergemeentelijk overleg adviesraden Memorandum toegankelijkheid 22 maart 2012 Verslag intergemeentelijk overleg adviesraden Memorandum toegankelijkheid 22 maart 2012 Aanwezig: Naam Gemeente Telefoon Email De Bremme Linda Vilvoorde 02 255 46 52 linda.de.bremme@vilvoorde.be Marcel

Nadere informatie

wat gemeten wordt, wordt gedaan Hoe de CO 2 -Prestatieladder kan bijdragen aan 50% minder CO 2 in 2030

wat gemeten wordt, wordt gedaan Hoe de CO 2 -Prestatieladder kan bijdragen aan 50% minder CO 2 in 2030 wat gemeten wordt, wordt gedaan Hoe de CO 2 -Prestatieladder kan bijdragen aan 50% minder CO 2 in 2030 Erik Bronsvoort de groene draad van morgen 26/05/2012 06-81118061 erik@degroenedraadvanmorgen.nl Inhoud

Nadere informatie

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35 bus 10 1030 Brussel

Nadere informatie

Analyse Scope 3 CO 2 -emissies Van Dorp CO 2 Prestatieladder. Versie 1.3 summary

Analyse Scope 3 CO 2 -emissies Van Dorp CO 2 Prestatieladder. Versie 1.3 summary Analyse Scope 3 CO 2 -emissies Van Dorp CO 2 Prestatieladder Versie 1.3 summary Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Update: november 2015 Inhoudsopgave 1 Achtergronden... 2 1.1 Bedrijfsprofiel...

Nadere informatie

High Level Business Case Energiecoöperatie

High Level Business Case Energiecoöperatie High Level Business Case Energiecoöperatie DE Ramplaan (Haarlem) Het project: een haalbaarheidsstudie Energie- en klimaatneutraliteit in bestaande woonwijk is technisch haalbaar en financieel haalbaar

Nadere informatie

EPC in de praktijk, Stad Oostende

EPC in de praktijk, Stad Oostende EPC in de praktijk, Stad Oostende Tom Germonpré Schepen, Stad Oostende Inhoud Waarom Oostende voor EPC koos EPC project Oostende Uitdagingen bij de start van het project De rol van Oostende en de EPC facilitator

Nadere informatie

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy. The perfect match is our standard

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy. The perfect match is our standard Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy The perfect match is our standard Burdock is de verbindende factor tussen opdrachtgevers en technische specialisten in de procesindustrie.

Nadere informatie

Projectplan Duurzame Utrechtse Evenementen

Projectplan Duurzame Utrechtse Evenementen Projectplan Duurzame Utrechtse Evenementen De weg naar samenwerken, kennis en inkoopkracht Utrecht februari 2012 Betreft: Projectvoorstel en financiersingsaanvraag verduurzaming van de evenementen branche

Nadere informatie

Ondersteuning burgemeestersconvenant

Ondersteuning burgemeestersconvenant 20/01/2014 Ondersteuning burgemeestersconvenant Deel 1: Baseline emission inventory Studiedag LNE Brussel Inhoud» Situering opdracht ondersteuning burgemeestersconvenant» Bespreking van de twee Excels

Nadere informatie

Communicatieplan. Energie- & CO 2 beleid. Van Gelder Groep

Communicatieplan. Energie- & CO 2 beleid. Van Gelder Groep Van Gelder Groep B.V. Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Van Gelder Groep 1 2015, Van Gelder Groep B.V. Alle rechten voorbehouden. Geen enkel deel van dit document mag worden gereproduceerd in welke

Nadere informatie

PERSMEDEDELING VAN DE VLAAMSE OVERHEID 7 november 2012 VLAAMSE REGERING KIEST VOOR BREED OVERLEG BIJ UITVOERING PLANNEN HAVEN VAN ANTWERPEN

PERSMEDEDELING VAN DE VLAAMSE OVERHEID 7 november 2012 VLAAMSE REGERING KIEST VOOR BREED OVERLEG BIJ UITVOERING PLANNEN HAVEN VAN ANTWERPEN PERSMEDEDELING VAN DE VLAAMSE OVERHEID 7 november 2012 VLAAMSE REGERING KIEST VOOR BREED OVERLEG BIJ UITVOERING PLANNEN HAVEN VAN ANTWERPEN Centraal Netwerk geïnstalleerd Vandaag werd in Antwerpen het

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Projectoproep Kankerplan Actie 21/22 : Innovatieve benaderingen in de psychosociale steun

Projectoproep Kankerplan Actie 21/22 : Innovatieve benaderingen in de psychosociale steun C Projectoproep Kankerplan Actie 21/22 : Innovatieve benaderingen in de psychosociale steun Inleiding Deze projectoproep kadert binnen de verderzetting van Actie 21/22 van het Kankerplan: Psychosociale

Nadere informatie

Wat is belang thema MVO voor 2010-2015? SWOT analyse UMC Utrecht

Wat is belang thema MVO voor 2010-2015? SWOT analyse UMC Utrecht Wat is belang thema MVO voor 2010-2015? SWOT analyse UMC Utrecht stap 1 Interne & externe analyse Onderzoeksvragen Eindproducten STAP 1: INTERNE & EXTERNE ANALYSE STAP 1: INTERNE & EXTERNE ANALYSE STAP

Nadere informatie

SO-mailing 11 december 2013 - Nr.5

SO-mailing 11 december 2013 - Nr.5 11-12-2013 Samenwerkingsovereenkomst Vlaams Gewest gemeenten/steden/provincies Centraal Aanspreekpunt Lokale Overheden SO-mailing 11 december 2013 - Nr.5 1. SO 2008-2013: einddatum particuliere subsidiedossiers

Nadere informatie

Carbon Footprint rapportage 2013. Conform ISO 14064-1. Pagina van 12

Carbon Footprint rapportage 2013. Conform ISO 14064-1. Pagina van 12 Carbon Footprint rapportage 2013 Conform ISO 14064-1 Pagina van 12 1 Naam: Carbon Footprint rapportage 2013 conform ISO 14064-1 Documentversie: 1.1 Datum: Maart 2014 Contactpersoon: Arnoud Fokkens, arnoud.fokkens@ziut.nl,

Nadere informatie

Zet Cradle to Cradle de nieuwe krijtlijnen uit voor duurzame producten?

Zet Cradle to Cradle de nieuwe krijtlijnen uit voor duurzame producten? 26/03/2010 Zet Cradle to Cradle de nieuwe krijtlijnen uit voor duurzame producten? Dr. Karl Vrancken projectenmanager - VITO VITO Unit transitie energie en milieu» Energie en emissie modellering en monitoring»

Nadere informatie

Energieakkoord voor duurzame groei. 6 september 2013

Energieakkoord voor duurzame groei. 6 september 2013 Energieakkoord voor duurzame groei 6 september 2013 Programma perspresentatie Korte toelichting Energieakkoord voor duurzame groei Wiebe Draijer Korte toelichting doorrekeningen ECN/PBL/EIB Maarten Hajer

Nadere informatie

Klimaatverandering en internationaal beleid: de weg van Kyoto naar Kopenhagen.

Klimaatverandering en internationaal beleid: de weg van Kyoto naar Kopenhagen. Open klimaatlezingen 2009 Klimaatverandering en internationaal beleid: de weg van Kyoto naar Kopenhagen. Hans Bruyninckx De eerste stappen in internationaal klimaatbeleid 1979: 1ste World Climate Conference

Nadere informatie

Resultaten De te bereiken resultaten m.b.t. de periode 1 januari 2014 tot en met 31 december 2014 kunnen als volgt worden omschreven:

Resultaten De te bereiken resultaten m.b.t. de periode 1 januari 2014 tot en met 31 december 2014 kunnen als volgt worden omschreven: BIJLAGE Bijlage nr. 1 Fiches Titel initiatief: Brusselwerking Initiatiefnemer: vzw Forum van Etnisch-Culturele Minderheden (0478.953.435), Vooruitgangsstraat 323/4, 1030 Brussel (Schaarbeek) Omschrijving

Nadere informatie

WESTHOEK BUSINESS DISTRICT. een regionaal contactpunt voor bedrijven d.m.v. een officieel samenwerkingsverband

WESTHOEK BUSINESS DISTRICT. een regionaal contactpunt voor bedrijven d.m.v. een officieel samenwerkingsverband WESTHOEK BUSINESS DISTRICT een regionaal contactpunt voor bedrijven d.m.v. een officieel samenwerkingsverband AGENDA 1. Missie, doelstellingen en taakstellingen van Westhoek Business District 2. Inspirerende

Nadere informatie

Beschrijving energiemanagement systeem Siemens Nederland N.V.

Beschrijving energiemanagement systeem Siemens Nederland N.V. Beschrijving energiemanagement systeem Siemens Nederland N.V. V1.2 / 17 juni 2013 Country Cross-sector SNL Management Office Deze handleiding beschrijft het energiemanagementsysteem en het actieplan voor

Nadere informatie

Voor passend onderwijs is passend gedrag nodig 1

Voor passend onderwijs is passend gedrag nodig 1 Voor passend onderwijs is passend gedrag nodig 1 Samen werken voor déze kinderen De schattingen variëren, maar niemand twijfelt er aan dat er jaarlijks heel wat leerlingen thuis zitten en niet het passende

Nadere informatie

Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor?

Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor? 8 Ondernemers voor Ondernemers Jaarverslag 2014 9 Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor? Missie De missie van de vzw Ondernemers voor Ondernemers (opgericht in 2000) is het bevorderen van duurzame

Nadere informatie