Het menselijk oog: beter dan de beste camera? Aangeboden door uw huisarts. Lijfverhaal: de ziekte van Lyme. De vrouwen van schilder Casper Faassen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Het menselijk oog: beter dan de beste camera? Aangeboden door uw huisarts. Lijfverhaal: de ziekte van Lyme. De vrouwen van schilder Casper Faassen"

Transcriptie

1 LIJFMAGAZINE Tijdschrift over gezondheid en leefstijl Nummer 1 juni 2011 gratis! Aangeboden door uw huisarts Lijfverhaal: de ziekte van Lyme De vrouwen van schilder Casper Faassen Waarom is vis eten zo gezond? Het menselijk oog: beter dan de beste camera?

2 HagaZiekenhuis van Den Haag Bel 112 bij pijn op de borst Wie in de regio Haaglanden acute hartproblemen heeft, wordt automatisch naar het HagaZiekenhuis gebracht. Dit ziekenhuis biedt patiënten als enige ziekenhuis in de regio 24 uur per dag spoed dotterbehandelingen en hartoperaties. Een hartinfarct begint haast altijd met een heftige pijn op de borst. De pijn kan uitstralen naar de linker- of rechterarm, of deze voelen zwaar aan. Hevig zweten, misselijkheid en kramp in de kaken zijn de meest voorkomende symptomen. Bel snel Door binnen een half uur na het begin van de klachten 112 te bellen, krijgt u de snelste en de beste zorg. Met een paar controlevragen kan de meldkamer een inschatting maken of er inderdaad sprake is van een hartinfarct. Hartcentrum Hartcentrum HagaZiekenhuis De hulp komt onmiddellijk op gang door middel van een ambulance met gespecialiseerde hulpverleners. Alle ambulances in de regio Haaglanden zijn uitgerust met apparatuur die draadloos in verbinding staat met het Hartcentrum van het HagaZiekenhuis. Het ambulancepersoneel is opgeleid om samen met de interventiecardioloog de diagnose te stellen of het een hartinfarct betreft waarvoor de patiënt gedotterd moet worden. Bij aankomst in het Hartcentrum op de Leyweg in Den Haag staat een deskundig team klaar om een dotterbehandeling uit te voeren. Deskundige samenwerking Door deze samenwerking met de ambulancediensten is een patiënt binnen 60 minuten, nadat is gebeld, gedotterd. Een enorme tijdwinst. Het Hartcentrum van het HagaZiekenhuis werkt ook goed samen met de cardiologen van de ziekenhuizen MCH Haaglanden in Den Haag en Reinier de Graaf Gasthuis in Delft. Hierdoor kunnen alle patiënten in de regio Haaglanden terecht voor deskundige zorg bij acute hartproblemen in het Hartcentrum van het HagaZiekenhuis. Voor meer informatie:

3 LIJFMAGAZINE T i j d s c h r i f T o v e r g e z o n d h e i d e n l e e f s T i j l Nummer 1 juni 2011 Het menselijk oog: beter dan de beste camera? gratis! Aangeboden door uw huisarts Lijfverhaal: de ziekte van Lyme De vrouwen van schilder Casper Faassen Waarom is vis eten zo gezond? Gezondheid Gezonde voeding Musea Wetenschap Vrije tijd Theater Preventie Kunst Fotografie Sport Bewegen Wandelen Citytrip Praktijkverhaal Bijzondere huisartsen Lijfverhaal Gezond ouder worden Leefstijl Werking van het menselijk lichaam Nieuw en betrouwbaar Het is nieuw. Het is betrouwbaar en het voelt vertrouwd. LIJFMAGAZINE. Het is een gratis tijdschrift over gezondheid en leefstijl dat u wordt aangeboden door uw huisarts. In dit tijdschrift draait alles om leefstijl. Een gezonde leefstijl, waardoor u fitter door het leven kan gaan en langer gezond kan blijven. Dat u daardoor minder vaak uw huisarts zult bezoeken wordt door uw huisarts alleen maar toegejuicht. Preventie, het voorkomen van een ongezonde leefstijl, is tenslotte een belangrijke taak van de huisarts. LIJFMAGAZINE wil u graag de helpende hand reiken om te werken aan een gezonde leefstijl. Met betrouwbare artikelen over gezondheid en de werking van het menselijk lichaam én met artikelen over gezonde voeding en een aangename en sportieve vrijetijdsbesteding. Die artikelen worden geschreven door een ervaren team van redacteuren die zich in de afgelopen jaren hebben gespecialiseerd in journalistieke producties op het gebied van gezondheidszorg en medisch wetenschappelijk onderzoek. Uitgever en redactie hechten een groot belang aan de juistheid en betrouwbaarheid van de medische informatie in het tijdschrift. Alle medische artikelen worden daarom op hun juistheid beoordeeld door een huisarts/hoofdredacteur en een redactieraad bestaande uit huisartsen. Het tijdschrift wil u ook een inkijkje geven in de dagelijkse praktijk van de huisartsen. Met portretten van bijzondere huisartsen en praktijkverhalen die de huisartsenzorg zo uniek maken. Bijvoorbeeld over de kwaliteit en veiligheid van de geboden zorg of over de opleiding van jonge aankomende huisartsen in de praktijk van uw eigen huisarts. LIJFMAGAZINE is een gratis tijdschrift, u aangeboden door uw huisarts. Het verschijnt vanaf juni 2011 zes keer per jaar. Neem dus gerust een exemplaar mee naar huis zodat ook familieleden en vrienden kennis kunnen maken met dit nieuwe tijdschrift over gezondheid en leefstijl. Pieter van Dam, uitgever en hoofdredacteur 3

4 inhoud Omslagverhaal Als we rondkijken door de wereld, lijkt het alsof ons oog een uitstekende camera is. Haarscherp beeld, prachtige kleuren, zelfs als het bijna donker is. Maar in werkelijkheid is het beeld dat op ons netvlies valt helemaal niet zo goed. Ons oog is slechter dan een goedkope wegwerpcamera. We zien zo goed dankzij een supercomputer die het beeld bewerkt: onze hersenen. Toch hebben we onze ogen ook hard nodig. 4 juni 2011 LIJFMAGAZINE

5 Jaargang 1 nummer 1 juni Gezondheid 6. Kort Nieuws: Minder verkouden door meer bewegen, Verliefd binnen één seconde 12. Help, mijn kind heeft koorts! 20. Antwoorden op alledaagse medische vragen 23. Wondermiddel werkt niet bij artrose 26. Nederlander wordt steeds ouder 36. Wetenschap: genen zorgen voor extra kilo s 39. Als je letters en cijfers door elkaar gooit huisarts in de praktijk 18. De thuisdokter van het Concertgebouw 32. Het vak leren in de praktijk Voeding 24. Vis is gezond, maar waarom eten we dan toch liever vlees? Cultuur 14. De vrouwen van Casper Faassen 44. Cabaretière Paulien Cornelisse, Unieke expositie over tekenkunst Preventie 16. De zin en onzin van diëten 40. Een APK voor je lichaam. Doen of niet doen? Vrije tijd en beweging 29. Bijzondere wandelroutes in De Peel 43. Louwman Museum: showroom of museum? Corpus Experience: reis door de mens LIJFverhaal 34. Klein beestje, groot gevaar: de ziekte van Lyme LIJFMAGAZINE juni

6 kort nieuws Brein van vrouw groeit na zwangerschap De grijze massa in de hersenen van vrouwen neemt in de eerste vier maanden na een zwangerschap met een kleine, maar duidelijk meetbare hoeveelheid toe. De hersenen van moeders die het meest enthousiast waren over hun kinderen, vertonen ook de meeste groei. Dat blijkt uit een onderzoek van het Amerikaanse National Institute of Mental Health. Minder verkouden door meer bewegen Hoe vaker een mens sport en hoe fitter hij zich voelt, hoe minder vaak heeft hij last van verkoudheden. Dit blijkt uit onderzoek van de Amerikaanse onderzoeker David Nieman dat werd gepubliceerd in de British Journal of Sports Medicine. Ruim duizend volwassenen tussen de 18 en 85 jaar werden twaalf herfst- en winterweken gevolgd. De mensen die zich voor het onder- Verliefd binnen één seconde Verliefdheid is duidelijk meetbaar in het menselijk brein en ontstaat binnen minder dan één seconde. Dat concluderen Amerikaanse wetenschappers van de Universiteit van West Virginia in een nieuw hersenonderzoek naar de gevoelens van liefde. Als mensen een aantrekkelijke persoon zien, duurt het gemiddeld 0,2 seconde voordat de eerste stoffen in hun hersenen meetbaar zijn die kunnen leiden tot verliefdheid. Het verliefde gevoel wordt uiteindelijk veroorzaakt door twaalf verschillende gebieden in het menselijk brein. zoek fitter voelden en meer bewogen, waren minder dagen en minder ernstig verkouden dan de minder fitte en de minder actieve deelnemers. Het aantal ziektedagen was ongeveer de helft bij de fitste en actiefste (vijf of meer keer per week minimaal 20 minuten flinke inspanning) deelnemers vergeleken met de minst fitte en actieve (één of minder keer per week inspanning). De lichte groei beïnvloedt onder meer hersengebieden die betrokken zijn bij ouderlijke motivatie en het verwerken van emoties. De wetenschappers onderzochten het brein van negentien vrouwen die recent waren bevallen. Ze maakten hersenscans van de proefpersonen op twee verschillende momenten: twee tot vier weken na hun bevalling en drie tot vier maanden later. Het onderzoek wees uit dat de hoeveelheid grijze hersenmassa in het brein van de vrouwen duidelijk was toegenomen. De onderzoekers vermoeden daarom dat de hersengroei de oorzaak is van moedergevoelens die vaak opkomen bij jonge vrouwen na de geboorte van hun kind. Normaal gesproken verandert de hersenmassa van mensen niet zomaar. Schommelingen in de hoeveelheid grijze massa kunnen wel worden veroorzaakt door actief studeren, hersenbeschadigingen of ziekten. Hogere bloeddruk door witte jas Als dokters de bloeddruk van patiënten meten zonder daarbij zelf in de kamer aanwezig te zijn, is de uitkomst veel exacter. Dat blijkt uit onderzoek van het Universitair Medisch Centrum St Radboud in Nijmegen. De onderzoekers denken dat één op de vier patiënten last heeft van het zogenoemde witte jasseneffect : alleen al het feit dat ze bij de dokter zijn, doet hun bloeddruk stijgen. Hierdoor kan het zijn dat ze medicijnen krijgen voorgeschreven die ze eigenlijk niet nodig hebben en dat kan weer slecht zijn voor hun gezondheid. 6 juni 2011 LIJFMAGAZINE

7 Tekst Pieter van Dam Beeld Pieter van Dam, Hans Oostrum Gewichtsverlies door minder vleesconsumptie Minder vlees eten is het geheim voor een gezond gewicht en voor verantwoord afvallen. Dat blijkt uit een onderzoek van het Imperial College London onder bijna volwassenen. Zelfs als mensen hetzelfde aantal calorieën als altijd gebruiken, maar andere dingen in plaats van vlees zouden eten, verliezen ze gewicht. Aan het onderzoek deden vrijwilligers Vier op de tien kinderen vindt zichzelf te dik Bijna vier op de tien kinderen vindt zichzelf te dik. Vooral meisjes zijn ontevreden. Van de kinderen met overgewicht vinden acht van de tien zichzelf te dik. Dat blijkt uit onderzoek van bureau Intomart GfK onder kinderen in de leeftijd van 8 tot en met 12 jaar. Het onderzoek liet ook zien dat kinderen goed weten wat gezond eten is. Zij zijn goed op de hoogte welke tussendoortjes gezond zijn en welke niet. Vrijwel alle kinderen noemen bijvoorbeeld cakejes en ijsjes ongezond en wortels en appels gezond. Onder kinderen met overgewicht is driekwart daarvan op de hoogte. Het lievelingseten van vrijwel alle kinderen bestaat uit patat, pasta, pizza en pannenkoeken). Meer weten over gezond eten: uit tien Europese landen mee. Bij aanvang van het onderzoek werden ze gewogen en opgemeten. Vijf jaar later werd dit nog eens gedaan. Ook werd ze gevraagd een gedetailleerde vragenlijst over hun voedingspatroon bij te houden. Zo ontdekten de onderzoekers het verband tussen vleesconsumptie en gewicht. Dit werd zowel bij mannen als vrouwen gevonden. Ziekenhuisseries slecht voor de gezondheid Het kijken naar populaire ziekenhuisseries als House, E.R. en Grey s Anatomy is niet goed voor je gezondheid. Mensen die regelmatig naar dit soort programma s kijken zijn angstiger over hun gezondheid en banger dat ze zeldzame aandoeningen krijgen. Het kan er zelfs toe leiden dat zij een minder positieve kijk op hun eigen leven krijgen. Dat concluderen onderzoekers van de Amerikaanse University of Rhode Island uit een onderzoek naar het kijkgedrag van 274 studenten. Ochtendhumeur De helft van de Nederlanders heeft last van een ochtendhumeur, zo blijkt uit een onderzoek van bureau Synovate. Van de ruim ondervraagden gaf 48 procent aan wel eens met het verkeerde been uit bed te stappen. Vraag je het de partners, dan loopt het percentage op tot 54 procent. Vooral mensen tot 35 jaar blijken vaker een ochtendhumeur te hebben. Onderzoekers vinden lengtegenen Het is al jaren bekend dat de lengte van ons lichaam voor tachtig tot negentig procent erfelijk is bepaald, maar tot nu toe was nog nooit vastgesteld welke genen daarvoor verantwoordelijk zijn. Onderzoekers van het Erasmus MC in Rotterdam hebben nu 180 genen (bouwstenen van ons erfelijk materiaal) ontdekt die bepalen hoe lang iemand wordt. De ontdekking is volgens de onderzoekers belangrijk bij het zoeken naar oorzaken van groeistoornissen. Daarnaast blijkt dat sommige lengtegenen een rol spelen bij het ontstaan van bepaalde ziekten waaronder suikerziekte en overgewicht. LIJFMAGAZINE juni

8 omslagartikel Het menselijk oog: beter dan de beste camera? Als we rondkijken door de wereld, lijkt het alsof ons oog een uitstekende camera is. Haarscherp beeld, prachtige kleuren, zelfs als het bijna donker is. Maar in werkelijkheid is het beeld dat op ons netvlies valt helemaal niet zo goed. Ons oog is slechter dan een goedkope wegwerpcamera. We zien zo goed dankzij een supercomputer die het beeld bewerkt: onze hersenen. Toch hebben we onze ogen ook hard nodig. O ns oog heeft veel overeenkomsten met een camera. Die heeft ook een lens, een verstelbare lensopening (dia fragma) en een film of een digitale chip die het beeld opvangt. Bij het oog valt het licht via de pupil door de ooglens op het netvlies. De pupil regelt net als het diafragma van de camera de hoeveelheid licht die binnenvalt. Bij het oog is bovendien de cameraman bijgeleverd. De verschillende spieren van het oog zorgen ervoor dat we steeds in beeld hebben wat we graag willen zien. Zo n videocamera is nog niet uitgevonden. Toch wilt U geen camera met dezelfde beeldkwaliteit als uw oog. Als we echt zouden zien wat er op ons netvlies komt, zouden we er duizelig en misselijk van worden. Het grootste deel van het beeld is vaag, krom, met slechte kleurkwaliteit en er drijven rare vlekjes doorheen. Een webcam van tien euro bij de discount supermarkt is een heel stuk beter. Bovendien staat het helemaal niet stil. Hoe zit dat en waarom denken we dat we voortdurend beeld van hoge kwaliteit hebben? Je kijkt met je hersenen Het menselijk oog is prachtig, maar als camera is het een raar design. Geen ontwerper zou op het idee komen om een camera bolvormig te maken. Dat geeft nodeloze vervor- 8 juni 2011 LIJFMAGAZINE

9 Tekst Pieter van Megchelen Beeld Dirk Ketting, Levien Willemse ming. Wanneer we het netvlies vergelijken met de beeldchip van een digitale camera, valt iets anders op. In een digitale camera zijn de beeldpunten ( pixels ) gelijkmatig verdeeld. Daardoor kan een foto op elke plek even scherp worden. In ons netvlies is het heel anders. Er is een klein gebiedje dat haarscherp beeld levert, de zogeheten gele vlek. Daar zitten de lichtgevoelige pixels heel dicht op elkaar. In de rest van het oog zijn zij veel minder dicht verdeeld. Het oog is tegelijkertijd een kleurencamera en een zwartwit camera. Er zijn lichtgevoelige cellen (de kegeltjes ) die kleur waarnemen. Zij zitten vooral in de gele vlek. En er zijn lichtgevoelige cellen die vooral licht en donker waarnemen, de staafjes. Zij zitten vooral in de rest van het netvlies. Het grootste deel van ons beeld zien we met de staafjes. Dat is dus eigenlijk vooral zwart-wit beeld. Staafjes zijn veel lichtgevoeliger dan kegeltjes. Als het donker wordt, zien we vooral met onze staafjes. Onze ogen zien dan nauwelijks nog kleur. Het grootste deel van het beeld op ons netvlies is dus vaag, krom, met slechte kleurkwaliteit. Als het een camera was zouden we hem inleveren en ons geld terugvragen. Gelukkig wordt het oog niet apart geleverd. Het zit in één cadeauverpakking met de sterkste supercomputer die er bestaat, het menselijk brein. Een groot deel van onze hersenen doet niets anders dan beeldbewerking. Voortdurend worden de signalen vanuit ons oog geanalyseerd, gecorrigeerd en tot een nieuw beeld bewerkt. De hersenen sturen bovendien signalen terug naar het oog. Niet alleen naar de spieren die de oogbol bewegen, maar ook naar de lens en het netvlies. Eigenlijk kijken we helemaal niet met onze ogen, maar vooral met onze hersenen. Spiegel van brein en lijf U pakte dit blad in de wachtkamer van uw huisarts. Ook de dokter kijkt naar uw ogen. Om te zien hoe het met u gaat, hoe u zich voelt. Net als ieder ander mens maakt ook een arts gebruik van ogen als spiegels van de ziel (zie ook kadertekst). Maar voor medici is er aan ogen nog meer te beleven. Bij geelzucht bijvoorbeeld, kleurt vooral het oogwit geel. Bij iemand met een donkere huidskleur is dit zelfs de enige plaats waar je geelzucht kunt zien. De oogbewegingen zijn vaak afwijkend bij neurologische ziekten, maar ook bij gebruik van drank of drugs. Rode ogen kunnen wijzen op een ontsteking van het oog, op verkoudheid, of op het gebruik van hasj of wiet. Een heel nauwe pupil kan betekenen dat iemand morfine of heroïne gebruikt heeft. >>> LIJFMAGAZINE juni

10 omslagartikel Kijken dankzij een supercomputer Nog veel meer informatie is te halen uit een gedetailleerd oogonderzoek. De arts ziet daar niet alleen ziekten van de ogen zelf, maar ook allerlei andere aandoeningen. Suikerziekte bijvoorbeeld kan al in een vroeg stadium schade in het oog veroorzaken. Een zeer hoge bloeddruk kan het netvlies beschadigen. En in tropische landen zie je soms wormpjes en andere parasieten in het oog. Het netvlies is eigenlijk een onderdeel van de hersenen. Het is het enige stukje van onze hersenen waar de arts naar kan kijken zonder onze schedel open te maken. Om naar het netvlies te kunnen kijken, zal de arts vaak eerst druppels in het oog doen. Deze zorgen dat de pupil wijd open blijft staan, ook als er licht in het oog wordt geschenen. Dit onderzoek wordt soms door de huisarts zelf gedaan, soms door de oogarts of de neuroloog. Laserbehandeling helpt je van je bril af We kunnen zien doordat het licht op precies de juiste manier afgebogen wordt wanneer het ons oog binnenvalt. Dat gebeurt door het hoornvlies en de ooglens. Het hoornvlies is de buitenste laag van het oog. Daarachter zit de ooglens. Samen zorgen zij dat er een scherp beeld op het netvlies achterin het oog valt. Wanneer we een bril nodig hebben, werkt dat dus niet goed. Daar is tegenwoordig iets aan te doen. Tienduizenden mensen maken elk jaar gebruik van een laserbehandeling. Een computergestuurde laserstraal haalt dan een heel klein laagje van het hoornvlies weg. Daardoor verandert de vorm van het hoornvlies. Het licht wordt dan op de juiste manier afgebogen. Er is daarna meestal nog maar een kleine afwijking over. De patiënt is bevrijd van de bril of heeft alleen nog maar een lichte bril nodig. De techniek voor laserbehandelingen is in de afgelopen jaren sterk verbeterd. Daardoor is er meer mogelijk. Niet alleen bijziendheid, maar ook verziendheid en andere afwijkingen kunnen nu met een laserstraal behandeld worden. De behandeling is bovendien veiliger geworden. Natuurlijk blijft het een ingreep waarbij hoge eisen gesteld worden aan de kwaliteit. Niet alleen de kwaliteit van de apparatuur, maar ook van degene die de apparatuur bedient. In Nederland weet je waar je aan toe bent. Een oogarts die lid is van het NGRC (Nederlands Gezelschap voor Refractiechirurgie) werkt volgens de nieuwste inzichten en de hoogste kwaliteitseisen. Datzelfde geldt voor klinieken met het keurmerk van de Zelfstandige Klinieken Nederland (ZKN). Bij andere artsen en klinieken of in het buitenland heb je geen garantie dat de behandeling ook veilig en effectief is. Misschien kun je dan toch maar beter een bril of lenzen blijven dragen... Een leven lang kijken Mensenkinderen kijken al vanaf het moment dat zij geboren worden. In het eerste uur na de geboorte zijn ze vaak extra wakker. Voor moeder en kind kan het heel mooi zijn om die tijd goed te gebruiken om uitgebreid naar elkaar te kijken. Wat een zuigeling precies ziet, is moeilijk te zeggen. Hersenen en ogen moeten nog leren om samen te werken. Wie blind geboren is en op latere leeftijd gaat zien, heeft geruime tijd nodig om te begrijpen wat al die gekleurde vlekken precies zijn. Ook hier blijkt weer dat we vooral met onze hersenen kijken. In het begin zijn de ogen vooral gericht op wat dichtbij is. Pas als het kind opgroeit, gaat het verder weg ook scherp zien. De ogen groeien, waardoor soms het oog te lang of te kort wordt. De afstand tussen de ooglens en het netvlies klopt dan niet, waardoor het beeld niet scherp is. Een te lang oog (of een ooglens die te sterk is) leidt tot bijziendheid. Dat wil zeggen dat men dingen die ver weg zijn, niet scherp ziet. Je hebt dan een bril of contactlenzen nodig die het beeld verkleinen, zodat het toch scherp op het netvlies valt. Verziendheid is het omgekeerde: een oogbol die te kort is of een ooglens die te zwak is. Bij verziendheid moet een bril of lenzen het beeld vergroten. Wanneer we ouder worden, wordt de ooglens vaak wat stijver. Hij kan zich minder goed aanpassen. Dat merk je vooral als je dingen dichtbij wilt zien. Door veroudering kunnen we met andere woorden verziend worden. We hebben dan een vergrotende (lees)bril nodig. En als de lens verder achteruitgaat, hebben we ook voor verder weg een bril nodig. Veroudering in het oog kan ook nog allerlei andere gevolgen hebben. De lens kan troebel worden; dat heet staar. De gele vlek op het netvlies kan achteruitgaan (maculadegeneratie). En de druk in de oogbol kan zo toenemen dat het netvlies beschadigd raakt. Door deze en andere aandoeningen kunnen mensen op latere leeftijd slechtziend of zelfs blind worden. Gelukkig kan de oogarts de meeste van deze ziekten goed behandelen. Want ook al kijken we met onze hersenen, we hebben het oog daarbij wel nodig. 10 juni 2011 LIJFMAGAZINE

11 Spiegel van de ziel Onze hersenen kijken niet zomaar naar alles. De meeste aandacht gaat uit naar andere mensen en hun gezichten. Aan de ogen van de ander kunnen we zien hoe die zich voelt. Niet voor niets luidt het gezegde: de ogen zijn de spiegel van de ziel. Door te kijken, delen we razendsnel onze gevoelens met elkaar. Dan is er liefde op het eerste gezicht. Of soms meer een geval van als blikken konden doden. Of de tranen springen ons in de ogen van ontroering. Meestal beïnvloeden we elkaar zonder dat we het zelf merken. Van de een worden we vrolijk, van de ander chagrijnig. Die signalen zijn al heel oud. Onze verre voorouders die nog op apen leken, ontwikkelden al hersenen die graag naar gezichten kijken. Want dat is handig als je moet samenwerken op jacht of als je op zoek bent naar een partner. Dat geldt anno 2011 nog steeds. Maar er is wel wat veranderd. We ontmoeten nu veel meer mensen op een dag dan onze voorouders. Bovendien zijn er mensen die bewust spelen met die signalen. Door make-up te gebruiken, bijvoorbeeld. Niet voor niets wordt daarbij vaak de meeste aandacht besteed aan de ogen. Of in de reclame. Bladenmakers weten ook dat onze hersenen graag gezichten zien. Op de omslag van een tijdschrift staat daarom bijna altijd wel een mens, liefst een vrouw. Mannen kijken graag naar vrouwen. En vrouwen kijken ook veel naar andere vrouwen. Dat is een feit en het verkoopt bladen. Dit blad is dan wel gratis, maar we moesten u ook verleiden om het te pakken en open te slaan. Hoe we dat deden? Door een gezicht op de omslag te zetten. Nachtblindheid Wanneer de staafjes in ons netvlies niet goed werken, zien we in de schemering bijna niets meer. Dat heet nachtblindheid. Die kan veroorzaakt worden door een tekort aan vitamine A. Bij normale voeding is dat echter heel zeldzaam. Meestal gaat het om een erfelijke aandoening zoals de ziekte retinitis pigmentosa, die tegenwoordig ook wel tapetoretinale degeneratie (TRD) wordt genoemd. Nachtblindheid betekent een flinke handicap, vooral in de wintermaanden als het vroeg donker wordt. Mensen komen dan vrijwel niet meer naar buiten. Gelukkig zijn er hulpmiddelen. Sommige mensen zijn al goed geholpen met een goede zaklamp. Bij ernstige nachtblindheid wordt soms ook een speciale nachtzichtbril voorgeschreven. Die lijkt op de brillen die militairen gebruiken om in het donker tegenstanders te zien. Revalidatiecentra voor slechtzienden kunnen hierbij adviseren. Lui oog? Het plakboek helpt Ongeveer één op de 30 kinderen kijkt maar met één oog. Het andere oog wordt vrijwel niet gebruikt. Men spreekt dan van een lui oog. Eigenlijk klopt die uitdrukking niet. Het oog zelf is in orde, maar de verwerking van het beeld in de hersenen werkt niet goed. Als er niets aan gebeurt, wordt het probleem steeds erger. Uiteindelijk ziet de patiënt met dat oog bijna niets meer. Hij of zij kan dan slecht diepte inschatten en mist een stuk beeld. Behandeling voor het zesde jaar biedt de beste kansen op herstel. Soms is een bril voldoende, of het druppelen van het gezonde oog. Ook kan het helpen om het goed ziende oog een aantal uur per dag af te plakken met een speciale pleister. Het kind wordt dan gedwongen om met het luie oog te kijken. Daardoor verbetert de beeldverwerking in de hersenen. Het kan lastig zijn om dat principe uit te leggen aan ouders en kinderen. Zeker bij ouders die niet zo goed Nederlands spreken. Dan mislukt de behandeling vaak. Het is immers niet leuk om met een pleister op je oog te lopen. Als je niet goed begrijpt waar je dat voor moet doen, houd je er al snel mee op. Om dat probleem op te lossen, ontwikkelden de oogartsen van het Rotterdamse Erasmus Medisch Centrum een speciaal kinderboek. Het Oogplakboek is een stripverhaal dat goed uitlegt waarom het afplakken nodig is. Met stickers wordt het kind beloond als het oog gedurende de voorgeschreven tijd wordt afgeplakt. Dankzij het plakboek deed bijna 80% van de kinderen na zes weken gewoon mee met de behandeling. Zonder het plakboek was dat maar de helft. Het plakboek is met steun van het bedrijfsleven via apotheken verspreid. LIJFMAGAZINE juni

12 kinderen Tekst Corina de Feijter Beeld Hans Oostrum Help, mijn kind heeft koorts! U bent vast ongerust als uw kind ziek en hangerig is en koorts heeft. Op zichzelf is koorts geen ziekte. Het geeft aan dat er ergens iets mis is in het lichaam.waar kunt u zelf op letten? Ouders bellen vaak de huisarts of in het weekeinde de huisartsenpost als hun kind koorts heeft. Rotterdams onderzoek op een grote huisartsenpost toont aan dat een groot deel van de kinderen voor een consult op de post wordt uitgenodigd. Het is moeilijk om aan de telefoon een onderscheid te maken tussen kinderen die je wel en niet moet zien, zegt Marjolein Berger, hoogleraar huisartsgeneeskunde bij het UMC Groningen en destijds betrokken bij het onderzoek. Hoe ziek is het kind? Uit het onderzoek blijkt volgens haar dat veel ouders het lastig vinden om dat goed te interpreteren. Vaak is het ook niet helemaal duidelijk waar de assistenten aan de telefoon nu precies naar vragen. Daarom is het belangrijk dat assistenten de juiste vragen stellen om te kunnen inschatten of en wanneer de arts een kind moet zien. De eigen indruk van u als ouder is daarbij van groot belang. Koorts gaat meestal vanzelf over Koorts bij kinderen komt heel vaak voor. Als uw kind koorts heeft, gaat het meestal na drie dagen vanzelf over. Het is een normale reactie van het lichaam op een onschuldige aandoening, een infectie met virussen of bacteriën. Door de wat hogere temperatuur werkt de afweer van het lichaam beter en kan het lichaam sneller van een ziekte herstellen. De hoogte van de koorts zegt op zich weinig over de ernst van de ziekte. Zolang het lichaam de warmte kwijt kan, zal de temperatuur niet boven de 42 graden oplopen. De temperatuur daalt weer zodra het lichaam de ziekte de baas is. Dat een kind koorts heeft is dus eigenlijk niet het belangrijkste. Koorts komt bij vele onschuldige en ook bij een aantal ernstige ziekten voor. Koorts zelf is geen reden voor ongerustheid en hoeft niet behandeld te worden. Veel belangrijker dan steeds de koorts opnemen (eenmaal per dag is voldoende) is het gedrag van uw kind in de gaten houden en nagaan of er veranderingen optreden. Dat kan iets zeggen over hoe ziek uw kind is. Zorg dat uw kind goed drinkt en geef het extra aandacht. Dat biedt een goede mogelijkheid om uw kind te observeren. Het hoeft niet per se in bed te blijven. Alarmsignalen Waar dient u op te letten? Drinkt uw kind minder dan de helft van normaal, gaat het snel achteruit, verandert de ademhaling, huilt het veel en kunt u het niet troosten, heeft het kind huiduitslag gekregen tijdens de koorts, of is het kind zo suf dat het niet meer op u reageert of niet meer kan drinken? Dit zijn alarmsignalen die er op kunnen wijzen dat er iets ernstigs met uw kind aan de hand is. Of dit echt zo is, kan de huisarts beoordelen door het kind te zien en te onderzoeken. Een kind tussen de nul en drie maanden zal de huisarts over het algemeen nog dezelfde dag willen zien. 12 juni 2011 LIJFMAGAZINE

13 advertentie De tandarts is enger. En nog meer eye-openers over ooglaseren. Ooglaseren klinkt niet als een gezellig dagje uit. Misschien vindt u het zelfs doodeng. Die angst is logisch maar onnodig. Ooglaseren is een veel minder zware ingreep dan u denkt, maar wel een die het leven een stuk prettiger kan maken. Dat de tandarts enger is, horen we vaak na een behandeling. Hieronder vindt u meer eye-openers over ooglaseren. Niet om u over te halen. Maar om te voorkomen dat u straks het mooiste cadeau aan uzelf misloopt, omdat u wel wilde maar niet durfde. Ooglaseren is net zo veilig als lenzen dragen. Het is wetenschappelijk bewezen dat ooglaseren ongevaarlijk is. Zeker bij een kliniek als VisionClinics, waar de meest ervaren oogartsen werken met de modernste technologie en volgens strenge medische richtlijnen. Natuurlijk heeft elke medische ingreep risico s. Maar die zijn zeker zo klein als de risico s van het langdurig dragen van contactlenzen. Ooglaseren doet geen pijn. Bij VisionClinics voeren we standaard de Femtolasik behandeling uit. Dit is de beste techniek op het gebied van ooglaseren. De behandeling is niet pijnlijk en geschikt voor vrijwel elke oogafwijking. Ooglaseren is goedkoper dan jarenlang een bril of lenzen dragen. Een ooglaserbehandeling is kostbaar. Logisch, als u bedenkt hoeveel technologie, deskundigheid, voorbereiding en nazorg erbij komt kijken. Maar toch valt die prijs mee. Vergelijk het maar met de steeds terugkerende kosten van uw bril of lenzen. Dan is uw behandeling gemiddeld na een jaar of drie al terugverdiend. Laser uw leesbril de deur uit. Wie genoeg heeft van zijn leesbril kan bij ons terecht voor verschillende leesbrilbehandelingen. Correctie van de leesbril is tegenwoordig goed mogelijk. Voor iedere situatie is er een veilige en beproefde behandeling voorhanden. In Nederland staat ooglaserchirurgie op hoog niveau. Het medisch toezicht in Nederland is scherp, de protocollen zijn streng en er worden hoge eisen gesteld aan klinieken, apparatuur en artsen. Daardoor is het niveau van ooglaserchirurgie in Nederland erg hoog. VisionClinics is een 100% Nederlands bedrijf dat hoog scoort bij alle belangrijke kwaliteitsinstanties, zoals bij de ZKN. VisionClinics gaat nog een stap verder. VisionClinics doet niets anders dan ooglaseren en contactlensimplantaties. Dankzij die focus kunnen we verder gaan dan andere aanbieders. Verder in technologie, verder in veiligheid en verder in kwaliteit. Een voorbeeld: ons vooronderzoek is zeer uitgebreider waardoor we heel precies meten. En ook de betrokkenheid van onze oogartsen bij het vooronderzoek is uniek. Meer informatie? Ga naar voor alle informatie over ooglaseren. U kunt ook bellen met ons gratis informatie nummer: VisionClinics heeft vestigingen in Amsterdam, Delft, s Hertogenbosch, Velp, Utrecht en Zwolle.

14 cultuur Kunst is het over brengen van je emoties. Dat kun je niet onderwijzen, dat moet uit jezelf komen De vrouwen van schilder Casper Faassen De schoonheid en mysterieuze aantrekkingskracht van de vrouw is de rode draad in het werk van de jonge, talentvolle Leidse schilder Casper Faassen. Met krachtige verfstreken legt hij in zijn schilderijen de contouren van het vrouwelijk schoon vast zonder in een voorspelbare herhaling van beelden verzeild te raken. Elk schilderij heeft een andere uitstraling, een eigen emotie en een subtiele boodschap die iedere keer een ander verhaal lijkt te vertellen. Een verhaal dat versterkt wordt door de sfeer van vergankelijkheid van de ondergrond van zijn schilderen. Oude jute zakken, verregende en verschroeide linnen doeken, verweerde houten deurpanelen en uitgevouwen kartonnen dozen vormen de verrassende ondergrond van zijn schilderijen. Speelgoed Al in zijn jongensjaren waren voor de nu 35-jarige Casper Faassen penselen en tekenpotloden belangrijk speelgoed. Hij werd gefascineerd door het werk van de klassieke schilders en beeldhouwers, die hem inspireerden om zijn eigen gevoelsleven te vertalen in eigen kunstuitingen. Toch koos hij na zijn middelbare school niet voor een kunstopleiding, maar voor een studie communicatiewetenschap. Kunst is het overbrengen van je emoties. Dat kun je niet onderwijzen, dat moet uit jezelf komen, zegt hij over die keuze. Na het afronden van zijn studie communicatiewetenschap ging hij aan de slag bij een pr-bureau. Maar niet voor lang. In 2002 besloot hij uiteindelijk toch om zich full time met schilderen bezig te gaan houden. 14 juni 2011 LIJFMAGAZINE

15 Tekst Pieter van Dam Beeld Dirk Ketting Gelijk zijn klassieke voorgangers was de vrouw zijn belangrijkste inspiratiebron. Met krachtige rode verfstreken schetste hij op een bijna ingetogen wijze de contouren van de vrouw tegen een achtergrond die zijn nieuw gecreëerde werkelijkheid een sfeer van vergankelijkheid meegeven. Zijn grote werken vullen nadrukkelijk de ruimten waar zij worden opgehangen zonder opdringerig te zijn en de kijker een gevoel van voyeurisme, begeerte of platte verleiding te bezorgen. Casper Faassen: Mijn uitgangspunt is de Griekse schoonheid, dat is waar ik naar toe werk in mijn verbeeldingen van de vrouw. Ik wil dat mijn schilderijen de rust, ingetogenheid en schoonheid van die periode uitstralen. In mijn schilderijen maak ik de werkelijkheid mooier dat hij is, dat was ook zo in de tijd van de klassieke beeldhouwwerken. Snelle ontwikkeling Zijn werk blijft niet onopgemerkt. Reeds in 2002 nam Kunsthuis Leiden zijn werk op in haar permanente collectie en wist hiervoor een breed toen nog lokaal publiek te interesseren. Ook buiten zijn eigen woonplaats Leiden werd zijn ontwikkeling als autodidact met belangstelling gevolgd. In 2003 behaalde Casper Faassen een verrassende tweede plaats achter Corneille bij de verkiezing Kunstenaar van het jaar. In 2007 won hij de prestigieuze prijs van Nederlands Meest veelbelovend talent. Een jaar later verscheen reeds een boek over zijn werk en leven als kunstenaar. Women in red Zijn werken in die beginperiode kunnen aangeduid worden als women in red. Vrouwen zijn nog steeds zijn belangrijkste inspiratiebron met regelmatige uitstapjes naar bloemen, landschappen en stillevens. De kenmerkende rode contouren zijn echter verdwenen. Zwart, wit, grijstinten, goud en bruintinten vormen nu het kleurenpalet van zijn werken waardoor zijn werk meer warmte en nog meer rust en meer ingetogenheid uitstralen. Het spelen met uitzonderlijke materialen als ondergrond voor zijn werk is echter gebleven. Deze zomer verbleef hij twee weken in India waar hij samenwerkte met een Nederlandse zeefdrukker. Versleten jute waterzakken, oude legerzakken en lompen vormden daar het afdrukmateriaal voor zijn vrouwenportretten. Bij de zeefdrukken die hij in India vervaardigde paste hij dezelfde technieken toe als bij de zeefdrukken in zijn beginperiode. Door het beeld op verschillende achtergronden met verschillende boodschappen te drukken of een gedrukt beeld opnieuw te bewerken zijn al zijn zeefdrukken aan te merken als unieke werken. Subtiele afstand Naast schilderijen vormen foto s een belangrijk onderdeel van het werk van Casper Faassen. In zijn begintijd gebruikte hij foto s van modellen als schetsen voor zijn schilderijen. Nu zijn die foto s een eigen leven gaan leiden. Ik merkte dat in een aantal gevallen het oorspronkelijke beeld niet sterker werd door er een schilderij van te maken. Ook in zijn foto s zet Casper Faassen de kijker op een subtiele afstand door zijn modellen achter een verregende glasplaat te fotograferen en het uiteindelijke beeld af te drukken op met bladgoud beklede glasplaten, waardoor zijn foto s uiteindelijk weer een schilderachtige uitstraling krijgen. Het werk van Casper Faaasen heeft in korte tijd een sterke ontwikkeling doorgemaakt. De bijzondere aandacht die hij is gaan besteden aan zijn materiaalgebruik en onderwerpkeuze hebben zijn werken een bijzondere uitstraling gegeven. Hij is dan ook al lang niet meer de schilder die voornamelijk in zijn eigen woonplaats Leiden furore maakte. Inmiddels is zijn werk met veel succes geëxposeerd op beurzen en in galeries in Hasselt, Londen en Chicago. Meer zien van het werk van Casper Faassen: LIJFMAGAZINE juni

16 Preventie Als de noodklok luidt Was het maar zo eenvoudig als kiezen tussen een appel of een moorkop! Veel vrouwen lijnen hun leven lang om aan de heersende modenormen te kunnen blijven voldoen. Mannen hebben daar minder last van, maar moeten om gezondheidsredenen net zo goed op hun gewicht letten. Dat valt niet mee in een wereld die op een doorlopend smulfestijn lijkt. Voor wie het niet lukt, zijn er duizenden diëten die het onmogelijke beloven. Het beruchte jojo-effect ligt altijd weer op de loer. Redactrice Els van Thiel probeerde 1001 diëten uit en gaf het uiteindelijk bijna op. Totdat haar huisarts de noodklok luidde. Een persoonlijk relaas. M aak mij midden in de nacht wakker, noem een voedingsmiddel en ik vertel je moeiteloos het aantal calorieën. Noem een dieet en ik volgde het. Ik leed honger tot ik in staat was gewapenderhand een patatkraam in te nemen. Ik diste alle smoezen op die je maar bedenken kunt. Familie en vrienden vertelden me dat dik-zijn zo echt bij mijn persoonlijkheid paste, het maakte me tot wie ik was. Ik wilde het graag geloven, maar zag ook een adder onder het gras. Want dikkerds krijgen algauw een etiket opgeplakt. Daar staat op dat ze gemoedelijk, joviaal en gezellig zijn. Er zijn dikkerds die zich daarnaar gaan gedragen. Maar wie wil er nou altijd gezellig zijn? Wie wil zijn eigen persoonlijkheid zien verdwijnen achter overtollige kilo s? Schok Begrijp me goed, we spreken hier niet over iemand met wat kilootjes te veel op de heupen, maar over een kleine vrouw die jojode rond de negentig kilo. Ik had me er min of meer mee verzoend. Tot dat éne moment van de waarheid. Mijn huisarts vertelde (ja, ongevraagd!) dat ik tegen diabetes aan zat, dat mijn bloeddruk torenhoog was en dat er ellende dreigde met spieren en gewrichten. Dat nooit, dacht ik, dát nooit. De vastberadenheid die op dat moment bezit van me nam, heeft me niet meer verlaten. Ook nu niet - anderhalf jaar later en vijfentwintig kilo lichter. Het moet de schok geweest zijn. Er zijn huisartsen die zich afvragen of ze wel ongevraagd advies mogen geven. Dokters, luister goed - hier spreekt een ervaringsdeskundige - schilder de toekomst van uw patiënten met overgewicht inktzwart af. Jazeker, gevraagd of ongevraagd. Want het hélpt. Geen buitenissige diëten Natuurlijk informeerden mensen welk dieet achter deze wonderbaarlijke gedaanteverwisseling stak. Geen dieet, zei ik naar waarheid, ik ben gewoon afgevallen. Ik mag alles eten, met mate. Dat is het toverwoord: met mate Maar hóé dan, hielden ze aan. Ik vertel op z n tijd graag een spectaculair verhaal. Maar wat is er bijzonder aan minder in de mond stoppen en meer bewegen? Want hoe je het ook wendt of keert, daar komt de klassieke manier van afvallen op neer. Geen strenge of buitenissige diëten, want die houd je toch niet vol. Gewoon matig, gezond en gevarieerd eten. Nee, dat klinkt niet erg opwindend en dat was het ook niet. Maar het werkte wel. Nog steeds ben ik geen slanke vrouw, een maat 42, maar - triomf - ik hoef voor mijn broeken niet meer naar winkels voor een maatje meer. Passie voor Marokkaanse koekjes Mijn eetgevaarlijke tijden waren de avonduren. Ik ben journalist en was gewend tot tegen middernacht te werken, met een hoofd vol drukte m n bed in te tuimelen om vervolgens uren wakker te liggen of door het huis te spoken. Richting koelkast. Mijn eerste stap was het avondwerk zo veel mogelijk te schrappen. Nu plan ik leuke dingen en slaap ik beter. Van sporthater ben ik niet veranderd in een sportief iemand. Wandelen leek de minste van alle kwaden. Vraag me niet hoe het kan, het is een hobby geworden. Tot mijn verbazing geniet ik van de tinteling van de ochtendkou en van stevig stappen op modderige paden. Mijn passie voor Marokkaanse koekjes is niet verdwenen. Maar ik merk dat ik niet met de tanden op elkaar geklemd door het leven hoef te gaan om op gewicht te blijven. Zo nu en dan een beetje bijsturen volstaat. Ik mag alles eten - met mate. Dat is het toverwoord: met mate. 16 juni 2011 LIJFMAGAZINE

17 Tekst Els van Thiel Beeld Dirk Ketting, Hans Oostrum Huisarts mag dikkerds ongevraagd advies geven De helft van de Nederlanders is te dik. Maar liefst veertien procent heeft zelfs ernstig overgewicht (obesitas). Mag de huisarts zijn patiënten daar ongevraagd op aanspreken? Ja, dat mag, vindt een ruime meerderheid van de mensen. En ook driekwart van de huisartsen vindt een ongevraagd advies op zijn plaats. Huisartsen roeren het onderwerp vaak niet aan door tijdgebrek of omdat ze denken dat patiënten dat bemoeizuchtig of vervelend vinden. Niet nodig, zo blijkt uit onderzoek, van degenen die zo n spontaan advies kregen vond maar zes procent het vervelend. Emotie-eters Eetgedrag staat niet op zichzelf, het zit verknoopt in je totale leefpatroon. Dat maakt afvallen zo moeilijk. Zeker voor het grote legioen emotie-eters. Mensen die proberen problemen of nare gevoelens weg te eten, ontkomen er niet aan ook hun leefstijl aan te pakken. Misschien heb je je wel aangeleerd dat eten troost biedt of een gevoel van geborgenheid geeft. Even rust, even geen zorgen. Kijk eens bewust naar waar jouw eetgevaarlijke momenten zitten en probeer die op een andere leuke en gezonde manier in te vullen. Realiseer je dat knabbelen en kauwen om de tijd te doden of om een leeg gevoel in je geest op te vullen, lapmiddelen zijn. Probeer anders om te gaan met emoties en stress. Praat zorgen van je af. Zoek ontspanning, ga sporten. Maar kies wel een sport die bij je past, anders houd je het niet vol. Het voelt goed, mijn nieuwe leven met vijfentwintig kilo minder. Anderhalf jaar nu al. Ik voel me fitter, het leven is leuker. Mijn bloeddruk is gedaald en mijn bloedsuikerwaarden zijn weer normaal. En dit alles door één opmerking van mijn huisarts. Beseffen huisartsen wel hoe belangrijk hun rol kan zijn voor patiënten met overgewicht? Waar zijn de deskundigen het over eens? De Gezondheidsraad geeft het volgende advies over gezond eten en bewegen: Zorg dagelijks voor voldoende lichaamsbeweging, bijvoorbeeld een half uur stevig fietsen of wandelen Eet zo gevarieerd mogelijk: hoe meer afwisseling, hoe groter de kans dat je alle noodzakelijke voedingsmiddelen binnenkrijgt Gebruik dagelijks gram groente en 200 gram fruit Gebruik zo weinig mogelijk producten met een hoog gehalte aan verzadigde vetzuren zoals roomboter, kaas en melkproducten, vet rundvlees en chocolade Eet regelmatig (vette) vis (twee keer per week) Beperk de inname van keukenzout Wees matig met alcohol: niet meer dan 2 standaardglazen per dag voor vrouwen, niet meer dan 3 voor mannen LIJFMAGAZINE juni

18 Praktijkverhaal Tekst Corina de Feijter Beeld Hans Oostrum De thuisdokter van het Concertgebouworkest Op zijn visitekaartje staat medisch adviseur, maar de Amsterdamse huisarts David de Boer noemt zichzelf liever de thuisdokter van het Koninklijk Concertgebouworkest. D avid de Boer is in de eerste plaats gewoon huisarts. Maar wel een met een galerie in zijn praktijk, waar hij jonge talentvolle kunstenaars de kans geeft hun werk te exposeren. Hij is een groot liefhebber van kunst én van muziek. Hij aarzelde geen moment toen een collega hem vroeg of hij interesse had om hem op te volgen als dokter van het beste orkest ter wereld: het Koninklijk Concertgebouworkest. Ik wist direct dat dit bij me zou passen. Mijn moeder was violiste en ik ben met muziek opgegroeid. Ik vind het plezierig om met musici om te gaan. Het zijn kunstenaars met een intense belevingswereld die anders durven te denken. Dat is inspirerend. Podiumangst De Boer heeft zich inmiddels gespecialiseerd in beroepsgebonden medische problemen van musici. Zij krijgen door het musiceren bijvoorbeeld klachten aan het bewegingsapparaat. Ook richt hij zich op hun mentale gezondheid. Musici willen snel en goed behandeld worden, net als iedereen, maar bij deze beroepsgroep staat er veel op het spel. Ze willen zo snel mogelijk weer op dat podium staan en ik moet hen vaak eerder afremmen. Sommigen kampen met podiumangst. Volgens mij is dat geen sociale fobie, zoals psychiaters vinden. Dat klopt niet omdat musici het podium niet vermijden. Ze hebben juist een ambivalente houding: ze doen het bijna in hun broek van angst maar willen tegelijkertijd ook heel graag dat podium op. Door goed naar hen te luisteren, weet ik inmiddels dat er vaak een traumatische ervaring ten grondslag ligt aan deze angst. Daar kan ik mijn behandeling op richten. Daarnaast probeer ik jonge musici te leren om te gaan met hun talent. Iedere keer presteren op topniveau, hoe bereid je je daarop voor? Een toptalent, of je nu musicus of voetballer bent, moet zichzelf goed kennen. 18 december juni LIJFMAGAZINE UWLIJFBLAD

19 Lof der Geneeskunst Erasmus mc-lezing over medische wetenschap en mensen Vrijdag 23 september 2011, uur, de Doelen Rotterdam Jong geleerd, oud gezond Rotterdam in de wereld Gezond opgroeien, gezond leven en vitaal ouder worden. Hoe komt het dat de ene mens daar beter in slaagt dan de andere? Twee inspirerende lezingen over hoe de resultaten van bevolkingsonderzoeken bijdragen aan betere preventie en zorg. Door topwetenschappers Albert Hofman, hoofd afdeling Epidemiologie (Erasmus MC) en Walter Willett, hoofd afdeling Voeding (Harvard School of Public Health, Boston). De lezingen worden afgewisseld met optredens van studenten van Codarts Rotterdam. Meer informatie en aanmelden:

20 vraag en antwoord In de rubriek Vraag en antwoord geeft huisarts en hoofdredacteur Jan Huizinga antwoord op vragen van patiënten en lezers over gezondheid, medicijngebruik en veelvoor komende alledaagse klachten. Krijg je hoge bloeddruk van drop eten? In Nederland wordt relatief veel drop gegeten, een kwart van de Nederlanders eet regelmatig drop en tien tot veertien procent dagelijks. Het eten van veel drop eten kan er voor zorgen dat de bloeddruk omhoog gaat. Het is niet zozeer het zout in de drop dat dit veroorzaakt maar het stofje glycyrrizine. Dit komt ook in zoete drop voor. Het zorgt er voor dat de bloeddruk omhoog gaat en te hoog kan worden (hypertensie). Glycyrrizine komt ook voor in zoethoutthee en dan vaak in hogere doseringen. Meer informatie kunt u vinden op de website van het Voedingscentrum (rubriek eten en veiligheid, schadelijke stoffen, natuurlijke gifstoffen). Kan ik na de bevalling direct weer de pil slikken? De anticonceptiepil gaat in zeer kleine hoeveelheden over in de moedermelk. Dit levert echter voor het kind geen nadelige gevolgen op. Wel kan de hoeveelheid moedermelk nadelig beïnvloed worden waardoor deze iets kan afnemen en de groei van het kind daardoor geremd kan worden. Als een moeder regelmatig borstvoeding geeft (om de zes uur) en er geen vaginaal bloedverlies optreedt, dan is de kans op een zwangerschap echter zeer klein (2%). Er zou dan gekozen kunnen worden om pas met de pil te beginnen wanneer het kindje bijgevoed wordt en de borstvoeding gaat afnemen. Vindt men dit risico echter toch te groot dan kan er gekozen worden om zes weken na de bevalling te beginnen met de pil. Als een vrouw geen borstvoeding geeft dan kan na twee weken weer begonnen worden met de pil. Wat te doen tegen aften? Aften zijn blaasjes in de mond die kapot gaan en dan ontstoken raken. Vaak zijn ze erg pijnlijk. Ze gaan meestal na een tot twee weken vanzelf weg. Aften kunnen onder andere ontstaan bij het tandenpoetsen of door bijten op de wang. Ook sommige geneesmiddelen en stress kunnen aften veroorzaken. Omdat aften soms erg pijnlijk zijn kan men er een verdovende gel opsmeren (lidocaine). De werking is echter kort maar kan verlichting geven door de gel op te brengen voor de maaltijd. Het effect van ontsmettende middelen, zoals het spoelen van de mond met chloorhexidine is maar beperkt. Extra informatie kunt u vinden op de website van het Nederlands Huisartsengenootschap ( rubriek kenniscentrum/voorlichting/ ziektebeschrijvingen) 20 juni 2011 LIJFMAGAZINE

Wat kunt u zelf doen?

Wat kunt u zelf doen? Hoofdpijn Bijna iedereen heeft wel eens hoofdpijn. Altijd vervelend, maar niet altijd even ernstig, of van even lange duur. Er zijn dan ook verschillende soorten hoofdpijn: spanningshoofdpijn, migraine,

Nadere informatie

Inhoud Hoe BRAVO ben jij?

Inhoud Hoe BRAVO ben jij? Inhoud Hoe BRAVO ben jij? Inleiding 2 De behandeling van een aandoening 2 Medicijnen 2 Leefstijl 5 Een verergering van je klachten 6 Jouw behandelplan 8 Bewegen 8 Roken 8 Alcohol en voeding 8 Ontspanning

Nadere informatie

Een aandoening van de oogzenuw

Een aandoening van de oogzenuw Een aandoening van de oogzenuw Glaucoom Informatie voor patiënten F0312-3415 juli 2014 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

WAT IS HOOFDPIJN WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WANNEER KUNT U BETER NAAR UW HUISARTS GAAN VRIJ VERKRIJGBARE MEDICIJNEN

WAT IS HOOFDPIJN WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WANNEER KUNT U BETER NAAR UW HUISARTS GAAN VRIJ VERKRIJGBARE MEDICIJNEN Hoofdpijn WAT IS HOOFDPIJN WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WANNEER KUNT U BETER NAAR UW HUISARTS GAAN VRIJ VERKRIJGBARE MEDICIJNEN VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL HOOFDPIJN

Nadere informatie

van beugel tot burn-out

van beugel tot burn-out vier kant reeks van beugel tot burn-out 20 verhalen over gezondheid Uitgeverij Eenvoudig Communiceren Oren Je ziet op straat vaak mensen met een koptelefoontje in hun oren. Ze luisteren bijvoorbeeld naar

Nadere informatie

Stoppen met pijnstillers

Stoppen met pijnstillers NEUROLOGIE Stoppen met pijnstillers Ontwenning bij medicijnafhankelijke hoofdpijn In overleg met uw arts heeft u besloten om te stoppen met de medicijnen die mogelijk uw hoofdpijn veroorzaken of hebben

Nadere informatie

Glaucoom. Albert Schweitzer ziekenhuis afdeling Oogheelkunde januari 2012 pavo 0524

Glaucoom. Albert Schweitzer ziekenhuis afdeling Oogheelkunde januari 2012 pavo 0524 Glaucoom Albert Schweitzer ziekenhuis afdeling Oogheelkunde januari 2012 pavo 0524 Inleiding Uw oogarts heeft met u besproken dat u een oogaandoening heeft die glaucoom genoemd wordt. Deze folder informeert

Nadere informatie

Bijwerkingen van chemotherapie. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Bijwerkingen van chemotherapie. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Bijwerkingen van chemotherapie Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Mondverzorging 3 Huidverzorging 4 Voeding 5 Vermoeidheid 6 Haarverzorging 7 Diarree

Nadere informatie

Gewichtstoename bij behandeling van kanker

Gewichtstoename bij behandeling van kanker Gewichtstoename bij behandeling van kanker Albert Schweitzer ziekenhuis Januari 2012 Pavo 0915 Inleiding U bent tijdens uw behandelingen tegen kanker ongewenst in gewicht aangekomen. In deze folder leggen

Nadere informatie

Oogafwijkingen door diabetes

Oogafwijkingen door diabetes Oogafwijkingen door diabetes Een van de mogelijke complicaties bij diabetes is het optreden van beschadigingen in het oog. Het gaat hierbij om de bloedvaten in het netvlies. Deze oogafwijkingen door diabetes

Nadere informatie

Behandeling van bijziendheid met Atropine

Behandeling van bijziendheid met Atropine Behandeling van bijziendheid met Atropine Inleiding Uw kind begint binnenkort met een behandeling van bijziendheid. In deze folder leest u hier meer over. Wat is bijziendheid? Bijziendheid wordt ook wel

Nadere informatie

Spier- en gewrichtspijn

Spier- en gewrichtspijn Spier- en gewrichtspijn Spierpijn na het sporten, een zweepslag, een verzwikte enkel, een gekneusde pink... Door een verkeerde beweging of door extra inspanning kunt u plotseling pijn aan spieren of gewrichten

Nadere informatie

Delirium of delier (acuut optredende verwardheid)

Delirium of delier (acuut optredende verwardheid) Delirium of delier (acuut optredende verwardheid) In deze folder leest u wat een delirium is, wat de verschijnselen van een delirium zijn en leest u informatie over de behandeling en tips voor patiënten

Nadere informatie

De Top 10 Dieet Mythen

De Top 10 Dieet Mythen - 1 - De Top 10 Dieet Mythen Een dieet volhouden is nooit makkelijk, zeker niet met de overvloed aan dieet mythen. Het is het vaak moeilijk een onderscheid te maken tussen effectieve afval technieken/strategieën

Nadere informatie

28-9-2014. Inhoud. Voeding en leefstijl bij en na kanker. 1. Voeding van vroeger tot nu. 1. Voeding van vroeger tot nu. 2.

28-9-2014. Inhoud. Voeding en leefstijl bij en na kanker. 1. Voeding van vroeger tot nu. 1. Voeding van vroeger tot nu. 2. Voeding en leefstijl bij en na kanker Malu van Geel Inhoud 1. Voeding van vroeger tot nu 2. Voeding en kanker 3. Aanbevelingen 4. Veel gestelde vragen 1. Voeding van vroeger tot nu 1 Hippocrates Laat voeding

Nadere informatie

Informatie aan patiënten opgenomen na een hartinfarct, pci of hartoperatie (CABG en/of klep)

Informatie aan patiënten opgenomen na een hartinfarct, pci of hartoperatie (CABG en/of klep) Informatie aan patiënten opgenomen na een hartinfarct, pci of hartoperatie (CABG en/of klep) Eigendom van Naam Adres Plaats Telefoonnummer Bij verlies wordt de vinder vriendelijk verzocht contact op te

Nadere informatie

De invloed van ontstekingsreuma en -behandeling op hart- en vaatziekten

De invloed van ontstekingsreuma en -behandeling op hart- en vaatziekten De invloed van ontstekingsreuma en -behandeling op hart- en vaatziekten In Nederland hebben ongeveer 400.000 mensen last van ontstekingsreuma. Deze vorm van reuma kenmerkt zich door langdurige gewrichtsontstekingen.

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Oog Inleiding De meeste mensen hebben 5 zintuigen. Het gezichtsvermogen om te zien, het gehoor om te horen, de reuk om te ruiken, de smaak om te proeven en het gevoel om te voelen. Met zintuigen maak je

Nadere informatie

WAT HOUDT U NOG TEGEN?

WAT HOUDT U NOG TEGEN? WAT HOUDT U NOG TEGEN? 2 Tussenoplossingen bestaan niet Rokers die voor het eerst nadenken over stoppen, proberen nog wel eens een tussenoplossing te vinden. Helaas bestaan er geen succesvolle tussenoplossingen.

Nadere informatie

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over.

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Pre-diabetes Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Wat is pre-diabetes Pre-diabetes is het stadium vóór diabetes (suikerziekte). Het

Nadere informatie

Stoppen met medicatie

Stoppen met medicatie Stoppen met medicatie bij hoofdpijnklachten Hoofdpijn polikliniek Inhoudsopgave Hoofdstuk Pagina 1. Wat moet u doen als u dagelijks pijnstillers slikt voor uw hoofdpijn? 4 2. Hoe krijgt u hoofdpijn door

Nadere informatie

Zorg bij hart- en vaatziekten

Zorg bij hart- en vaatziekten Zorg bij hart- en vaatziekten Inhoud Klachten en symptomen 3 Oorzaken 4 Wanneer moet je een arts raadplegen 4 Voorkomen van hart- en vaatziekten 5 Wat kun je er zelf aan doen 6 Geneesmiddelen 6 De Hartstichting

Nadere informatie

Gezonde Mama s & Co: Toolkit voor de verschillende type eters

Gezonde Mama s & Co: Toolkit voor de verschillende type eters Gezonde Mama s & Co: Toolkit voor de verschillende type eters Kun jij de verleiding niet weerstaan als je versgebakken cake ruikt? Ga je eten als je verdrietig, boos, of gespannen bent? Lukt het je niet

Nadere informatie

De 5 stappen om goede voornemens te laten slagen

De 5 stappen om goede voornemens te laten slagen De 5 stappen om goede voornemens te laten slagen Op 1 januari worden volop goede voornemens gemaakt. We willen stoppen met roken, afvallen, meer bewegen, gezonder leven en ga zo maar door. Afvallen is

Nadere informatie

De epilepsie van Annemarie Als je hersens soms op hol slaan

De epilepsie van Annemarie Als je hersens soms op hol slaan Annemarie begreep er niks van. Had ze zo raar op de grond liggen doen? Wat stom. Zelf wist ze alleen nog maar dat haar buik naar aanvoelde en dat ze heel bang werd. Van de rest wist ze niets. Annemaries

Nadere informatie

Scheelzien, luie ogen en brillen bij kinderen

Scheelzien, luie ogen en brillen bij kinderen OOGHEELKUNDE Scheelzien, luie ogen en brillen bij kinderen KINDEREN Scheelzien, luie ogen en brillen bij kinderen Uw kind wordt in het ziekenhuis onderzocht wegens oogklachten. Het is belangrijk om te

Nadere informatie

Poliklinische Staaroperatie

Poliklinische Staaroperatie Oogheelkunde Poliklinische Staaroperatie U krijgt een staaroperatie aan uw linkeroog / rechteroog Datum operatie:... Tijd:... Datum en tijd 1e controle:... Datum en tijd 2e controle:... Binnenkort komt

Nadere informatie

Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis Handleiding voor patiënten

Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis Handleiding voor patiënten Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis Handleiding voor patiënten Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te gaan. Waarom deze informatie? 2 Gebruiksaanwijzing 3 Cartoon 1 bereid uw ziekenhuisopname

Nadere informatie

Reumatologie. Patiënteninformatie. Leflunomide. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis

Reumatologie. Patiënteninformatie. Leflunomide. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis Reumatologie Leflunomide i Patiënteninformatie Bij reumatische aandoeningen Slingeland Ziekenhuis Algemeen In deze folder kunt u lezen over het medicijn Leflunomide en waar u op moet letten wanneer u het

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Hoofdpijn bij kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl

Hoofdpijn bij kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Hoofdpijn bij kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl n Hoofdpijn Hoofdpijn bij kinderen komt regelmatig voor. Vaak is de oorzaak duidelijk, bijvoorbeeld slaapgebrek, drukte of lawaai.

Nadere informatie

Mocht u vragen hebben dan kunt u terecht bij de leidinggevende van uw locatie.

Mocht u vragen hebben dan kunt u terecht bij de leidinggevende van uw locatie. Informatie aan ouders over zieke kinderen Voorwoord Uitgaande van de richtlijnen van de GGD heeft onze organisatie een beleid ontwikkeld dat handvatten geeft bij eventuele ziekte van uw kind(eren). Dit

Nadere informatie

P Doe de risicotest P Laat uw bloedsuikerwaarde meten P Lees wat u zelf kunt doen

P Doe de risicotest P Laat uw bloedsuikerwaarde meten P Lees wat u zelf kunt doen Diabetes en uw apotheek Als bij u diabetes is vastgesteld, dan kunt u natuurlijk terecht bij uw apotheek. Het apotheekteam zorgt ervoor dat u: Op tijd het juiste medicijn krijgt. Medicijnen krijgt die

Nadere informatie

Slaapproblemen, angst en onrust

Slaapproblemen, angst en onrust Slaapproblemen, angst en onrust WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WAT GEBEURT ER ALS U STOPT AUTORIJDEN INFORMATIE ADRESSEN HULPVERLENING VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL SLAAPPROBLEMEN,

Nadere informatie

Netvliesaandoeningen

Netvliesaandoeningen Netvliesaandoeningen Behandeling met Avastin Informatie voor patiënten Let op: In deze folder zit een formulier dat u moet ondertekenen en meenemen. F0968-3521 mei 2015 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl

Nadere informatie

Als uw oogarts spreekt over staar

Als uw oogarts spreekt over staar Als uw oogarts spreekt over staar In deze brochure vindt u informatie over het ontstaan en de behandeling van staar (cataract). Het is mogelijk dat in het gesprek met uw oogarts nog andere feiten aan de

Nadere informatie

Andere klachten die samenhangen met de menstruatiecyclus zijn:

Andere klachten die samenhangen met de menstruatiecyclus zijn: Menstruatieklachten Er zijn van die dagen dat je niets kunt hebben, dat je snel geïrriteerd bent en moe. Soms heb je ook last van pijnlijke borsten, een opgeblazen gevoel of gewichtstoename. En de meeste

Nadere informatie

Wortelpuntbehandeling Bij de kaakchirurg

Wortelpuntbehandeling Bij de kaakchirurg Wortelpuntbehandeling Bij de kaakchirurg Albert Schweitzer ziekenhuis maart 2015 pavo 0399 Inleiding U bent door uw tandarts verwezen naar de kaakchirurg in het Albert Schweitzer ziekenhuis. Uw tandarts

Nadere informatie

Geneesmiddelen bij zwangerschap en borstvoeding

Geneesmiddelen bij zwangerschap en borstvoeding Geneesmiddelen bij zwangerschap en borstvoeding Geneesmiddelen en zwangerschap Enige tientallen jaren geleden dacht men nog dat ongeboren kinderen in de baarmoeder goed beschermd waren tegen schadelijke

Nadere informatie

SUIKERZIEKTE EN HET OOG (DIABETISCHE RETINOPATHIE)

SUIKERZIEKTE EN HET OOG (DIABETISCHE RETINOPATHIE) SUIKERZIEKTE EN HET OOG (DIABETISCHE RETINOPATHIE) 1096 Wat is diabetische retinopathie? Diabetische retinopathie is een complicatie van suikerziekte (diabetes), waarbij veranderingen optreden in de bloedvaten

Nadere informatie

Leeftijdgebonden maculadegeneratie

Leeftijdgebonden maculadegeneratie Leeftijdgebonden maculadegeneratie Behandeling met Lucentis Informatie voor patiënten Let op: In deze folder zit een formulier dat u moet ondertekenen en meenemen. F0969-3521 mei 2015 Medisch Centrum Haaglanden

Nadere informatie

Maag-, darm- en leverziekten. Functionele dyspepsie

Maag-, darm- en leverziekten. Functionele dyspepsie Afdeling: Onderwerp: Maag-, darm- en leverziekten 1 Van uw MDL-arts heeft u te horen gekregen dat u een (functionele) dyspepsie heeft. Om te begrijpen wat deze term precies inhoud en hoe hiermee om te

Nadere informatie

Pre-diabetes. Vasculair Preventie Centrum

Pre-diabetes. Vasculair Preventie Centrum Pre-diabetes Vasculair Preventie Centrum Wat is pre-diabetes? Pre-diabetes is het stadium vóór diabetes (suikerziekte). Het glucosegehalte in uw bloed (bloedsuiker) is, vooral s ochtends voordat u gegeten

Nadere informatie

Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis

Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis Voorkom onnodige achteruitgang in het ziekenhuis Wat kunt u zelf doen? mca.nl Inhoudsopgave Patiëntveiligheidskaart 3 Gebruiksaanwijzing 3 Bereid uw ziekenhuisopname voor 4 Laat u ook uw naasten de brochure

Nadere informatie

Snel, simpel en smakelijk

Snel, simpel en smakelijk Snel, simpel en smakelijk waar SLIM Gemakkelijk afvallen Een gezond lijf is niet alleen uw visitekaartje, het is uw leven. En als u lekker in uw vel zit, dan straalt u dat ook uit! Hoe lekker zit u in

Nadere informatie

Eten en drinken voor uw blaas De beste adviezen voor u op een rijtje

Eten en drinken voor uw blaas De beste adviezen voor u op een rijtje Eten en drinken voor uw blaas De beste adviezen voor u op een rijtje Blijf jezelf. Zo zorgt u goed voor uzelf Als u te maken hebt met ongewenst urineverlies, is het goed om eens stil te staan bij wat u

Nadere informatie

Achterste glasvochtmembraanloslating. Oogheelkunde IJsselland Ziekenhuis

Achterste glasvochtmembraanloslating. Oogheelkunde IJsselland Ziekenhuis Achterste glasvochtmembraanloslating Oogheelkunde IJsselland Ziekenhuis 1. Het glasvocht en het netvlies Het oog is een holle bal met een transparante voorkant, het hoornvlies. Hierdoor valt het licht

Nadere informatie

Hoe ontstaat hyperventilatie?

Hoe ontstaat hyperventilatie? Hyperventilatie Wat is hyperventilatie? Ademhalen is een handeling die ieder mens verricht zonder er bij na te denken. Het gaat vanzelf en volkomen onbewust. Ademhaling is de basis van onze gezondheid.

Nadere informatie

Vermoeidheid & hartziekten

Vermoeidheid & hartziekten Vermoeidheid & hartziekten Menno Baars, cardioloog HartKliniek Nederland april 2014 Cardioloog van de nieuwe HartKliniek Nieuwe organisatie van eerstelijnscardiologiecentra Polikliniek & dagbehandeling

Nadere informatie

Leefstijladviezen bij artrose

Leefstijladviezen bij artrose Leefstijladviezen bij artrose Inleiding Bij u is artrose geconstateerd. Dit kan ervoor zorgen dat uw manier van leven verandert. Sommige dingen kunt u misschien niet meer doen op de manier zoals u gewend

Nadere informatie

Menstruatiepijn VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL

Menstruatiepijn VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL Menstruatiepijn WAT IS MENSTRUATIEPIJN WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WANNEER KUNT U BETER NAAR UW HUISARTS GAAN VRIJ VERKRIJGBARE MEDICIJNEN VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL

Nadere informatie

Waarneming zintuig adequate prikkel fysiek of chemisch zien oog licht fysiek ruiken neus gasvormige

Waarneming zintuig adequate prikkel fysiek of chemisch zien oog licht fysiek ruiken neus gasvormige Paragraaf 7.1 prikkel Signalen die een zintuigcel uit de omgeving opvangt actiepotentiaal Verschil in elektrische lading over de membraan van een zenuwcel op het moment van een impuls adequate prikkel

Nadere informatie

niveau 2, 3, 4 thema 5.5

niveau 2, 3, 4 thema 5.5 niveau 2, 3, 4 thema 5.5 Gezonde voeding Inleiding Wanneer eet je gezond? Hoeveel moet ik dagelijks eten? Wat is een goed lichaamsgewicht? Onder- en overgewicht Inleiding Goede voeding levert de dagelijks

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Aspirine 500 Bruis, 500 mg, bruistabletten Acetylsalicylzuur

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Aspirine 500 Bruis, 500 mg, bruistabletten Acetylsalicylzuur BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER 500 Bruis, 500 mg, bruistabletten Acetylsalicylzuur Lees goed de hele bijsluiter, voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken, want er staat belangrijke informatie

Nadere informatie

Oogheelkunde. adviezen. retinitis. na een. pigmentosa. hernia-operatie. ZorgSaam

Oogheelkunde. adviezen. retinitis. na een. pigmentosa. hernia-operatie. ZorgSaam Oogheelkunde adviezen retinitis na een pigmentosa hernia-operatie ZorgSaam 1 RETINITIS PIGMENTOSA Inleiding Retinitis pigmentosa (RP), ook wel T.R.D., tapetoretinale dystrofie, genoemd, is eigenlijk niet

Nadere informatie

2010 Marco Honkoop NLP coaching & training

2010 Marco Honkoop NLP coaching & training 2010 Marco Honkoop NLP coaching & training Introductie Dit ebook is gemaakt voor mensen die meer geluk in hun leven kunnen gebruiken. We kennen allemaal wel van die momenten dat het even tegen zit. Voor

Nadere informatie

Vooraf. In dit boekje vind je allerlei tips die je helpen gezond te blijven en je prettig te voelen. Tips voor iedereen en voor elk moment van de dag.

Vooraf. In dit boekje vind je allerlei tips die je helpen gezond te blijven en je prettig te voelen. Tips voor iedereen en voor elk moment van de dag. Zo blijf je fit! Vooraf Gezond blijven. Je prettig voelen. Je leven lang. Wie wil dat niet? Maar gezond blijven gaat niet vanzelf. Daar moet je wel wat voor doen. Door aandacht te hebben voor je gezondheid.

Nadere informatie

Vitaminen en mineralen. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Vitaminen en mineralen. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Vitaminen en mineralen Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Vitaminen 3 Mineralen 4 Voeding 4 Dagelijkse behoefte 4 Wanneer extra vitaminen gebruiken

Nadere informatie

Cardiologie Leefregels na een hartkatheterisatie

Cardiologie Leefregels na een hartkatheterisatie Cardiologie Leefregels na een hartkatheterisatie Inleiding U heeft een hartkatheterisatie van de kransslagader ondergaan (coronair angiografie) dit is een onderzoek van de kransslagaders of de grote lichaamsslagader.

Nadere informatie

Vitrectomie (Glasvochtoperatie) bij storende glasvochttroebelingen

Vitrectomie (Glasvochtoperatie) bij storende glasvochttroebelingen Vitrectomie (Glasvochtoperatie) bij storende glasvochttroebelingen Deze folder geeft algemene informatie over een glasvochtoperatie (vitrectomie) van storende glasvochttroebelingen en wat u van deze operatie

Nadere informatie

Altijd al gedacht dat zware botten een verklaring voor overgewicht zijn?

Altijd al gedacht dat zware botten een verklaring voor overgewicht zijn? 1 Altijd al gedacht dat zware botten een verklaring voor overgewicht zijn? De 20 fabels en feiten over afslanken Be-Slank Copyright 2011 Be-Slank.nl Alle rechten voorbehouden. 2 Feiten en Fabels: Frisdrank

Nadere informatie

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1 Zwanger Ik was voor het eerst zwanger. Ik voelde het meteen. Het kon gewoon niet anders. Het waren nog maar een paar cellen in mijn buik. Toch voelde ik het. Deel 1 0-3 maanden zwanger Veel te vroeg kocht

Nadere informatie

Antibiotica VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL

Antibiotica VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL Antibiotica HOE GEBRUIKT U ANTIBIOTICA COMBINATIE MET ANDERE MIDDELEN BIJWERKINGEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN GEBRUIK TIJDENS ZWANGERSCHAP EN BORSTVOEDING RESISTENTIE TEGEN ANTIBIOTICA VRAAG OVER

Nadere informatie

Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus. Bij gebruik van GLP-1-analoog

Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus. Bij gebruik van GLP-1-analoog Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus Bij gebruik van GLP-1-analoog Aangezien u lijdt aan Diabetes mellitus, type 2 (oftewel ouderdomsdiabetes) én overgewicht hebt, heeft de arts u een behandeling met zogenaamd

Nadere informatie

Luchtweginfecties bij kinderen

Luchtweginfecties bij kinderen Als uw kind: jonger is dan drie maanden en koorts heeft (hoger dan 38 C) langer dan drie volle dagen koorts heeft koorts heeft gehad en na enkele dagen opnieuw koorts krijgt Luchtweginfecties bij kinderen

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners

Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners Behandeling chronische pijn en vermoeidheid bij tieners Afdeling revalidatie mca.nl Inhoudsopgave Wat is chronische pijn en vermoeidheid? 3 Chronische pijn en vermoeidheid bij tieners 4 Rustig aan of toch

Nadere informatie

Zwanger? Een goed moment om te stoppen met roken

Zwanger? Een goed moment om te stoppen met roken Zwanger? Een goed moment om te stoppen met roken Je bent in verwachting! Een nieuwe periode in je leven begint. Je wilt het beste voor je kindje. Stoppen met roken hoort daarbij. Het is goed voor je eigen

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Les 33. Zwangerschap

Les 33. Zwangerschap http://www.edusom.nl Thema Gezondheid Les 33. Zwangerschap Wat leert u in deze les? Informatie begrijpen over zwanger zijn. Zeggen dat u zwanger bent of dat u zich niet lekker voelt. Woorden die hetzelfde

Nadere informatie

Depressie bij ouderen

Depressie bij ouderen Depressie bij ouderen Bij u, uw partner of familielid is een depressie vastgesteld. In deze folder kunt u lezen wat een depressie is en waar u voor verdere vragen en informatie terecht kunt. Vanwege de

Nadere informatie

Het koken en eten mag je zelf doen, maar ik begeleid je daarbij. Stap voor stap.

Het koken en eten mag je zelf doen, maar ik begeleid je daarbij. Stap voor stap. Het koken en eten mag je zelf doen, maar ik begeleid je daarbij. Stap voor stap. EET PALEO 3 Inhoudsopgave Inleiding 6 Mijn Paleo verhaal 8 De 7 stappen in het kort 12 Stap 1 Richt je op de praktijk 14

Nadere informatie

Oogheelkunde Laser bij diabetespatiënten met netvliesafwijkingen

Oogheelkunde Laser bij diabetespatiënten met netvliesafwijkingen Oogheelkunde Laser bij diabetespatiënten met netvliesafwijkingen Inleiding Laser staat voor Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation. Met de lasermachine worden lichtstralen van één kleur

Nadere informatie

wat doet alcohol eigenlijk met je lichaam?

wat doet alcohol eigenlijk met je lichaam? de kater komt later ziek door te veel alcohol Je hebt te veel alcohol gedronken. Dit heeft je zo ziek gemaakt dat we je met spoed moesten opnemen in ons ziekenhuis. Waarschijnlijk ben je - net als je ouders/verzorgers

Nadere informatie

Hoofdpijn Duizeligheid Vermoeidheid Concentratieproblemen Vergeetachtigheid

Hoofdpijn Duizeligheid Vermoeidheid Concentratieproblemen Vergeetachtigheid Hersenschudding In deze folder vertellen we wat de gevolgen van een hersenschudding kunnen zijn en wat u kunt verwachten tijdens het herstel. Ook geven we adviezen over wat u het beste wel en niet kunt

Nadere informatie

Burn-out: een geluk bij een ongeluk

Burn-out: een geluk bij een ongeluk Burn-out: een geluk bij een ongeluk Als ik Els (39) voor het eerst spreek, is zij al bijna een jaar thuis vanwege een burn-out. Ze werkt zeven jaar als communicatiemedewerker voor een sportbond wanneer

Nadere informatie

Syncope. Uitleg en adviezen

Syncope. Uitleg en adviezen Syncope Uitleg en adviezen Syncope Syncope is het moeilijke woord voor aanvallen van kortdurend bewustzijnsverlies dat veroorzaakt wordt doordat de bloeddruk even weg valt. De meest voorkomende oorzaak

Nadere informatie

Kinderdagverblijf. Duckie. Ziektebeleid

Kinderdagverblijf. Duckie. Ziektebeleid Kinderdagverblijf Duckie Ziektebeleid Ziektebeleid Kinderdagverblijf Duckie is niet berekend op de opvang van zieke kinderen. Ziekte is echter een nogal rekbaar begrip. Er ontstaat daardoor voor de ouders

Nadere informatie

Informatiebrochure voor patiënten Samen naar een gezond gewicht

Informatiebrochure voor patiënten Samen naar een gezond gewicht Informatiebrochure voor patiënten Samen naar een gezond gewicht De Nederlandse Obesitas Kliniek, het centrum voor patiënten met morbide obesitas De Nederlandse Obesitas Kliniek (NOK) is hét centrum van

Nadere informatie

Diabetes en mondgezondheid

Diabetes en mondgezondheid Diabetes en mondgezondheid Dit doet diabetes met de mond Hebt u suikerziekte? Let dan extra op uw gebit en tandvlees. Mensen met diabetes hebben vaker problemen met hun tanden en tandvlees. Dat kan komen

Nadere informatie

Hartfalen. Wat is het en hoe herken je het

Hartfalen. Wat is het en hoe herken je het Hartfalen Wat is het en hoe herken je het Hartfalen, onbekend en onderschat Hartfalen is de grote onbekende onder de hartziekten. Hartfalen klinkt misschien bekend in de oren. Het woord doet denken aan

Nadere informatie

Zonder dieet lekkerder in je vel!

Zonder dieet lekkerder in je vel! Zonder dieet lekkerder in je vel! Vijf vragen en vijf stappen om te ontdekken hoe je jouw eetpatroon kunt veranderen en succesvol kunt afvallen. Overgewicht neemt ernstige vormen aan, veel volwassenen

Nadere informatie

Inleiding Risicogroep Hoe lang blijven wratten bestaan? Hoe wordt de diagnose gesteld?

Inleiding Risicogroep Hoe lang blijven wratten bestaan? Hoe wordt de diagnose gesteld? WRATTEN 561 Inleiding Wratten (Verruca vulgaris) zijn ruw aanvoelende, bloemkoolachtige, knobbeltjes. Het wordt veroorzaakt door het Humane papilloma virus (HPV). Dit virus bevindt zich in de wrat en niet

Nadere informatie

Pijn bij kinderen Afdeling D/ kinderafdeling

Pijn bij kinderen Afdeling D/ kinderafdeling Uw kind is waarschijnlijk opgenomen in het ziekenhuis of dit gaat binnenkort gebeuren. Deze folder is bedoeld om u als ouder(s)/ verzorger(s) te informeren over pijn bij kinderen en tips te geven hoe hier

Nadere informatie

Duizeligheid. Havenziekenhuis

Duizeligheid. Havenziekenhuis Duizeligheid In deze folder leest u wat duizeligheid precies inhoudt. De oorzaken van duizeligheid worden beschreven. En u kunt lezen hoe duizeligheid in het ziekenhuis wordt onderzocht. Tenslotte wordt

Nadere informatie

Wij hebben het beste voor ogen

Wij hebben het beste voor ogen Wij hebben het beste voor ogen 2 Inhoud Het heerlijke leven zonder bril of lenzen 4 De oogheelkundige klinieken van CARE Vision 6 Hoe gaat een behandeling in zijn werk 8 Herstel en resultaten 12 Tarieven

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Staar. Cataract

PATIËNTEN INFORMATIE. Staar. Cataract PATIËNTEN INFORMATIE Staar Cataract Algemeen Door middel van deze folder wil het Maasstad Ziekenhuis u informeren over staar (cataract) en de behandeling hiervan. U wordt geadviseerd deze informatie zorgvuldig

Nadere informatie

JUST BE YOU.NL. Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen. Marian Palsgraaf - www.justbeyou.

JUST BE YOU.NL. Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen. Marian Palsgraaf - www.justbeyou. JUST BE YOU.NL Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen Marian Palsgraaf - www.justbeyou.nl Het mooiste wat je kunt worden is jezelf. Mijn passie is mensen te helpen

Nadere informatie

Depressie bij ouderen

Depressie bij ouderen Depressie bij ouderen Bij u of uw familielid is een depressie vastgesteld. Hoewel relatief veel ouderen last hebben van depressieve klachten, worden deze niet altijd als zodanig herkend. In deze folder

Nadere informatie

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel Veertien leesteksten Leesvaardigheid A1 Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek Ad Appel Uitgave: Appel, Aerdenhout 2011-2016 Verkoopprijs: 1,95 Ad Appel Te bestellen via www.adappelshop.nl

Nadere informatie

Advies, thuisbezorging en alle andere diensten van uw apotheek

Advies, thuisbezorging en alle andere diensten van uw apotheek Advies, thuisbezorging en alle andere diensten van uw apotheek Bij de apotheek kunt u terecht voor medicijnen. Dat weet iedereen. Maar wat doet de apotheek nog meer voor u? En wat gebeurt er eigenlijk

Nadere informatie

Operatie aan de amandelen

Operatie aan de amandelen Operatie aan de amandelen Informatie voor patiënten F0443-3415 juni 2014 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070

Nadere informatie

Vlekken en flitsen zien

Vlekken en flitsen zien Vlekken en flitsen zien Informatie voor patiënten F0326-3415 oktober 2012 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070

Nadere informatie

Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014

Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014 Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014 Inhoudsopgave: Kennis testen Waar is voeding eigenlijk goed voor? Waarmee moeten we dan ontbijten? Bloedsuiker spiegel Calorieën?? Schijf van 5 Hoeveel calorieën

Nadere informatie

COPD- en Astmacontroleboekje van:

COPD- en Astmacontroleboekje van: De Astma apotheken en COPD van Zorggroep Uw behandelplan Almere Inhoudsopgave Waarom dit boekje 1 Controleafspraak voor astma / COPD 4, 6, 8, 10 Doelen voor de controle de volgende keer 5, 7, 9, 11 Andere

Nadere informatie