VLAG & VONK is een uitgave van de: Martin van Tongeren Miente Viersen. Oplage: 135 exemplaren. Vlag en Vonk op internet:

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VLAG & VONK is een uitgave van de: Martin van Tongeren Miente Viersen. Oplage: 135 exemplaren. Vlag en Vonk op internet: WWW.BRAVOZULU."

Transcriptie

1

2 Distributielijst 1 NL DET HQ NATO AMFGEVSTBAT ANTAC BS/DS BUTI BOPZ CAMS/Force Vision CDT 1e MarnsBat CDT 2e MarnsBat CDT GevechtsBat CDT GOEM CMMHLDR CIS&IV CTG (N3.4.2) CZMCARIB CZSK CZSK IV services CZSK Bur. Case coördinatie DEFDA DMO DTO Soesterberg EURFOR Bosnië Hr.Ms. Alkmaar Hr.Ms. Amsterdam Hr.Ms. Bruinvis Hr.Ms. De Ruyter Hr.Ms. De Zeven Provinciën Hr.Ms. Dolfijn Hr.Ms. Evertsen Hr.Ms. Haarlem Hr.Ms. Hellevoetsluis Hr.Ms. Holland Hr.Ms. Luymes Hr.Ms. Maassluis Hr.Ms. Makkum Hr.Ms. Mercuur Hr.Ms. Middelburg Hr.Ms. Pelikaan Hr.Ms. Rotterdam Hr.Ms. Johan de Witt Hr.Ms. Schiedam Hr.Ms. Snellius Hr.Ms. Tromp Hr.Ms. Urk Hr.Ms. Van Amstel Hr.Ms. Van Speijk Hr.Ms. Vlaardingen Hr.Ms. Walrus Hr.Ms. Willemstad Hr.Ms. Zeeland Hr.Ms. Zeeleeuw Hr.Ms. Zierikzee Hr.Ms. Zuiderkruis Instituut Maritieme Historie JFC HQ Brunssum Joint CIS groep Soesterberg Joint Command Lissabon Joost Dourlein Kazerne Koninklijk Instituut Marine KWNA & A Marine Den Haag Marine Kazerne Amsterdam Marine Kazerne Vlissingen Marine Kazernes NA&A Marine Postkamer Marinemuseum MHKC/ N6 MHKC/ KWC Mijnendienst MINDEF DOPS MIVD MOST Marsitcen / OPS MVK De Kooy NBV NDA NL NLBE OPSCHOOL NLMARFOR NSO/MIVD Eibergen Onderzeedienst PGDIV/BDC PVKM School Verbindingsdienst KL SHAPE SMD SMVBO TES VBHKAZ Veldpostkantoor C O L O F O N VLAG & VONK is een uitgave van de: Redactie: OPLEIDINGSAFDELING CIS op de NL/BE OPSCHOOL KM. Ron Timmermans Martin van Tongeren Miente Viersen Over de inhoud: Naast een aantal vaste rubrieken bestaat het blad uit verschillende artikelen, waarbij ingezonden kopij van harte welkom is. De redactie houdt zich echter het recht voor ingezonden stukken niet te plaatsen, indien de inhoud niet overeenkomt met de doelstellingen van het blad zoals die statutair zijn vastgelegd. Oplage: 135 exemplaren Vlag en Vonk op internet: Voor ingezonden stukken: Post: NL/BE OPERATIONELE SCHOOL ONDERWIJSAFDELING CIS REDACTIE VLAG & VONK MPC 10A POSTBUS CA DEN HELDER adres Internet: adres Intranet: Timmermans, AOOODVB R.T.M. KM/DPKM/OKM/NLBEOPS (in het onderwerp vermelden: voor redactie VLAG & VONK) Met dank aan: alle vaste correspondenten, alle inzenders van ingezonden stukken en iedereen die een positieve bijdrage levert aan de uitgave van dit blad Vormgeving blad: Ron Timmermans Vormgeving omslag: Adri van Walsem Vormgeving op internet: Martin van Tongeren Indien u geschrapt of opgenomen wenst te worden in de distributielijst, verzoeke contact op te nemen met de redactie

3 Voorwoord van de redactie Het is weer gelukt om een goed gevulde Vlag & Vonk naar de drukker te brengen en ik kan nu eindelijk zeggen: Nog maar één V&V te gaan. Schrik niet beste mensen, want V&V blijft natuurlijk voortbestaan. Maar zoals de meeste marinemensen zeggen dat ze nog maar één kerstboom te gaan hebben voordat ze met FLO gaan, zeg ik Nog maar 1 V&V te gaan. (die kerstboom heb ik namelijk al achter de rug) Aangezien ook Martin van Tongeren begin volgend jaar niet meer deel zal uitmaken van de redactie wordt al druk gezocht op de NL/BE OPSCHOOL voor het vullen van de openvallende vacatures, want anders krijgt Miente het wel heel erg druk. Misschien dat ik u in de volgende editie meer daarover kan vertellen. Wat hebben we u dit keer te bieden? Umberto zit eind juni eindelijk in de tropics en is er helemaal gereed voor om zijn topics met u te delen. Paul van Willigenburg heeft het derde laatje rechtsonder (sterke verhalen) weer opengetrokken en vertelt op zijn onnavolgbare manier over zijn tropische belevenissen. Tevens kunt u zien dat ook de Muppets zijn gesignaleerd in de tropen. Onno zeilt zich nog steeds een slag in de rondte (zeg maar, de wereld rond) en ook kunt u een verslag lezen van Cees van Delft over de zeilweek van wellicht toekomstige VBD ers op de Morgenster. Verder het relaas van onze VBD stafharry s van SNMG2 die er een heuse VBDsafari van gemaakt hebben. Uit eigen ervaring kan ik zeggen dat er in deze functie behoorlijk veel overstapmomenten zijn. Aansluitend hierop kan ik zeggen dat we gelukkig weer een leuke Anneke Dote hebben ontvangen, dit keer over X-pollen, misschien dat het u inspireert en dat u zich een leuke VBD stunt herinnert of sterke verhalen kent over een markante verbindelaar. Schroom niet om deze op papier te zetten voor deze rubriek en in te sturen. We kunnen het ons in deze tijd bijna niet meer voorstellen, maar er was ooit eens een tijd dat er zelfs Kamervragen gesteld werden over postsluitingen, Martin vertelt u daarover in Postperikelen. Gelukkig is dit verleden tijd en leven we tegenwoordig met wat modernere media. En dat laat A3 ons uiteraard zien door weer het een en ander bij elkaar te googlen. Ook ontbreken onze vaste rubrieken weer niet. Op de valreep van zijn gang naar FLO hebben we Wally van Houten geïnterviewd en geeft Rolf Masurel de wacht over in de rubriek ZKO. Henk heeft nog genoeg om zijn scheepsvlaggen cyclus te vervolgen en vertelt ook nog even over zijn wereldreis. Ik wens u namens de redactie veel leesplezier, Ron Timmermans

4 Vlag & Vonk 41 e jaargang nr. 2 mei 2011 INHOUDSOPGAVE Distributielijst en colofon Voorwoord Inhoudsopgave Int QSO (vraag en aanbod) Op de lamp met Wally van Houten Uyt den ouden doosch Radio amateur, de hobby voor de verbindingsman Puzzelpagina Ingezonden stukken Borrelpraat (Wimpelvis) Marine kretologie (Henk van de Stoop) Tropic topics FM the West (Umberto) Scheepsvlaggen deel 14 (Henk Visser) Navpubs (Henk Visser) Postperikelen (Martin van Tongeren) Google surfing (A3) Anneke Dote (A. Noniem) Onno s wereldreis deel 6 (Onno Verver) Vakmanschap & Veiligheid op de Morgenster (Cees van Delft) Nieuwbouw NL/BE OPSCHOOL deel 7 (Ron Timmermans) Verbindelaren op safari (staf SNMG2) Over ouwe poep en andere tapverhalen deel 5 (Paul van Willigenburg) De Muppets (Kees Bleeker) COmo COlumn (wetenswaardigheden COMmunicatie Onderwijs OPSCHOOL) ZKO (I have handed guard over to) Rolf Masurel Kokkerellen met Okkie GIZMO S CORNER

5 In deze rubriek kunt u gratis een advertentie plaatsen. Zoekt u iets, wilt u een reünie organiseren, heeft u iets aan te bieden Plaats een gratis advertentie. U kunt de advertentie per post of digitaal aan de redactie aanbieden. Heeft andere wensen voor een advertentie neem dan even contact op met de redactie. Nogmaals. Het is GRATIS De sluitingsdatum voor het inleveren van kopij voor de volgende Vlag en Vonk is gesteld op: 15 augustus 2011 U wordt verzocht de kopij op tijd in te leveren!!! ZDS Corrected copy, destroy all others DE RUYTER URK PANTER VANNES ROTTERDAM AMSTERDAM BLOYSVANTRESLONG MAKKUM ZUIDERKRUIS ISAACSWEERS POOLSTER ADVERTENTIE - Gebonden - Formaat 225 x pagina s - Full colour Prijs + 24,95 euro DE KONINKLIJKE MARINE Foto s en feiten Deel 2 ISBN: Het lang verwachte vervolg Foto s en feiten, nu uit de periode De voortschreidende techniek en tactiek vindt men terug in nieuwe scheepstypen. De nieuwere schepen dienden natuurlijk gewoon hun tijd uit en bleven tot ver na 1975 operationeel. Het is opmerkelijk dat de gemiddelde levensduur van een marineschip daalde. Het fregat Tromp bereikte een leeftijd van ruim 24 jaar, terwijl het fregat Abraham van der Hulst slechts 11 jaar in s lands dienst verbleef. Een aanvulling en vervolg op het in 2003 gepubliceerde Foto s en feiten Door Henk Visser Hier had uw advertentie kunnen staan!!!!! Indien u een advertentie of oproep wil plaatsen, mail dan naar: FLO-RECEPTIES voor de Verbindingsdienst worden gehouden in de maanden mei en november. Voor de exacte datum zie Vlag en Vonk digitaal lezen??? Bezoek de internetsite:

6 Wally van Houten Het heeft even wat moeite gekost om onze volgende gast te pakken te krijgen maar toen dat gelukt was, was hij zeer enthousiast. Hij was namelijk al uitgerouleerd en had zijn mailbox ook al leeg gegooid. Woensdag 20 april moest uit uitkeuren in de ziekenboeg en daarna kwam hij langs op de NL/BE OPSCHOOL. Eerst maar even wat privé zaken. Mijn naam is Wally van Houten, ik ben getrouwd met Muriel (zonder stipjes) en we hebben 2 zonen. Jeffrey is 29 en Wesley is 27, beide hebben de HBO afgerond. (slimmer dan Pa, zeg maar) Waar 8 woon je? Sinds 1980 in Julianadorp. Ik ben geboren in Zandvoort en toen mijn vader bij de Hoogovens aan het werk ging zijn we verhuisd naar Alkmaar. Waarom heb je vroeger voor de marine gekozen? Voor mij is het een familiebedrijf, mijn Opa, vader en broer hebben allemaal ook bij de marine gewerkt. Mijn vader was Sergeant stoker. Even in vogelvlucht de carrière: 12 augustus 1974 de EMV in Hilversum gedaan, daarna naar de VBS in Amsterdam. Als eerste schip de Tjerk Hiddes (pre MLM), 1 jaar later overgestapt naar de Onderzeedienst, Potvis, in 1976 de VVO gedaan, Mercuur, Zwaardvis, Opschool (EOV instructeur), Van Nes (naar de West), onderzeedienst, Zeeleeuw, Tijgerhaai, in 1996 Opschool, Marine Hoofdkwartier (in de duinen), Opschool, als vakbaas naar het Hoofdkwartier als Stafofficier informatie beveiliging en de laatste 3 jaar als Stafofficier van Dienst. Hmmm, een imponerende loopbaan. FLO, en nu? Ho, ho, 1 juni pas hé! Ik wil wel iets gaan doen, maar weet nog niet precies wat, ik wil wel mijn eigen tijden indelen. Eerst even niets, maar later zie ik het wel. Trouwens, mijn zoon heeft net een huis gekocht en hier valt nog wel het één en ander te klussen. Heb je nog hobby s? Ik ben radiozendamateur. Er zijn vele facetten bij deze tak van sport, maar ik wil eigenlijk met een zo n laag mogelijk vermogen de grootst mogelijke afstand overbruggen. Ik heb een eigen roepnaam: PA3BTT. Darten of Klaverjassen? Klaverjassen. Toen ik, als chef, op de Opschool zat werd er tussen de middag fanatiek geklaverjast. Ik kan er niet zo veel van, maar het was wel altijd gezellig en een hoop herrie met Jos van Brakel en Frans Vriends

7 Zijn er nog vakantieplannen? In september gaan we kijken voor een last minute reis. Dat hebben we vorig jaar ook gedaan, i.p.v. een weekendje weg werd het een week weg. We zaten in Engeland en door de aswolk konden we niet eerder naar huis. Hoe ziet een avondje thuis er uit? Als mijn vrouw aan het werk is, dan kook ik. Daarna is het zeer ontspannen TV kijken of even achter de PC. Naar welk tv programma kijk je het liefst? De Wereld Draait Door. Heb je iets met muziek? Ik luister wel naar muziek, maar heb niet een bepaald genre. Wel zou ik graag een instrument willen bespelen, maar daar ga ik nu niet meer aan beginnen. Wat is favoriete eten? Mijn oudste zoon is getrouwd met een Surinaamse en ik houd erg van de Surinaamse en Indonesische keuken. Is er nog tijd om te sporten? Ja hoor, ik ga 3 maal per week fitnessen en verder kijk ik graag naar het voetballen. Wat vind je de beste film? Als onderzeedienst man is dat natuurlijk Das Boot. Tegenwoordig ben ik ook veel aan het downloaden, dus bekijken we een hoop films. Welk boek heb je voor het laatst gelezen? Bravo two zero van Andy McNab Met welk vervoermiddel verplaats je jezelf het liefst? Ik heb een Sparta-met, maar ik ga het liefst met de auto. Welke bekende Nederlander of Nederlandse zou je nog wel eens een keer willen ontmoeten? Ilse de Lange, zij is één van de beste, nee, de beste zangeres van Nederland. De voetbal competitie loopt weer ten einde. Heb je iets met voetballen? Ja hoor. Mijn zoon Wesley heeft bij de jeugd van AZ gespeeld. In die tijd had ik een seizoenkaart van AZ. Op een gegeven ogenblik is Wesley gestopt bij AZ en daarna heb ik geen seizoenkaart meer gekocht. We kunnen er niet om heen, Marianne Thieme of Hans Hillen? Marianne Thieme (obvious reasons) Wil je verder nog iets kwijt? Ja, ik hoop dat iedereen zo hoog mogelijk kan eindigen op de carrière ladder. Ik ben blij dat ik nu met FLO ga, dan zit ik niet zo in de rats i.v.m. de komende bezuinigheden. Namens de redactie van vlag & vonk wil ik je bedanken voor de medewerking en heel veel succes en plezier in de verdere toekomst.

8 hçà wxç ÉâwxÇ wééáv{ In de vlag en vonk van april 1966 vond ik een stukje over de hobby voor de verbindingsman, namelijk Radio-amateur. De huidige NLBEOPS heeft nog een stukje historie bewaard, waarvan eveneens een afbeelding zichtbaar is DX-log (1966) Date GMT Station Freq Name QTH 09/ X4MN 14Mc Tan Haifa 14/ S7EC 14Mc Noel Colombo 14/ Z4BM 14Mc Cliff Nairobi 15/ D5LX Ted Beirut 16/ V1RS Maurice Singapore 23/ YV3IY Fern San Felipe, Venezuela 28/ ZS1XR Edgar Capetown 06/ TF3AB Asgeir Reykjavik 13/ YV5BNR Napo Caracas 18/ VU2SV Venkat Madras, India (2 e QSO) 18/ ET3USA Larry Asmara, Ethiopie 18/ Y4VU Frank Trinidad 19/ VE4MF Max Binscarth, Canada 21/ PY1MCC Rod Plaeji, Brazil 25/ TF2WJU Nick Iceland 25/ HC1CG Galo Quito Uit het bovenstaande log blijkt wel, dat het DX-en (maken van lange afstandsverbindingen) aardig lukt de laatste tijd. Vooral de QSO s met 4S7 (Ceylon), 9Y4 (Trinidad), ET3 (Ethiopie) en HC1 (Equador), alle 4 nieuwe landen voor het DXCC certificaat, werden met trots gelogd. Ook blijkt uit dit log, dat internationale roepnamen niet alleen meer bestaan uit letters. Combinaties met als eerst teken een cijfer, bijv 4X, 5Z, 9Y zijn inmiddels al bijna uitverkocht. Men is immers al aan 9Y toe. In de toekomst zullen we dus ook wel internationale roepnamen beginnend met 2 cijfers tegenkomen. Certificaten nieuws: Afgelopen maand werden de volgende certificaten ontvangen: 1. Van de Radio Club Argentino: het C C C- award Por cuanto Verbindingsschool Koninklijke Marine Amsterdam (PI1KM) ha

9 presentado pruebas fehacientes de haber comunicado bilatcralmente con otras estaciones de radio-aficionados situadas en los cinco continentes, por tanto, se le expide este certificadoen reconocimiento a su excelente labor, quedando autorizado a incluir las letras C C C en sus tarjetas QSL. Dado en Buenos Airos, a los 6 dias del mes de Febrero de Van de Ceskoslovensko Ustredni Radioklub Praha : het "S 6 S -award. Dit eveneens voor het werken met diverse werelddelen. Praha 27/ Van de Finse amateurvereniging : het O H -award. PI1KM has submitted satisfactory evidence of having conducted two-way communication with Finnish amateur radio stations in accordance with the rules of the O H -award. This certificate is given him recognition of his excellent achievement. Het totaal aantal certificaten werd hiermee gebracht op 7 stuks. Met deze indrukwekkende plakkaten aan de wand begint ons station steeds meer op een echte amateur shack te lijken. Een klassiek diploma, het DXCC, DX century club award, werd vorige week door de ontvangst van de QSL-kaarten van een EA8 station en een OD5 station (resp. Canarische eilanden en Libanon) ook zeker gesteld. What is on at PI1KM. De belangstelling voor onze schone zaak is momenteel wel bijzonder groot. Drie klassen telegrafisten in wording belegeren iedere avond de shack. Door het plaatsen van een 2 e HRO is het mogelijk geworden aan 3 liefhebbers gelijktijdig een bezigheid te geven. Daadwerkelijk QSO-en kan echter maar door één persoon gelijk gebeuren. Het volgen van een QSO achter een HRO heeft echter ook zijn bekoring. Vooral bij het betere DX-werk. Heeft men een leuk DX-station aan de lijn, dan wordt meteen naarstig de QTH opgezocht op één der beschikbare wandkaarten om even te zien waar de OM aan de andere kant van de lijn zich bevindt. Blijkt het een nieuw land te zijn, dan wordt na afloop van het QSO heel triomfantelijk in dit land een vlaggetje gepland. WL DR OM s QRU FR NW SO 73 ES CUAGN SN (Well dear old men, QRU (niets meer) for now so kind regards and call you again soon) Operators PI1KM. PI1KM werd op een gegeven moment omgedoopt naar PI5KOM waarvan hiernaast staand plakkaat, dat zich in een niet zo beste staat bevindt, achter glas wordt bewaard op de NLBEOPS:

10 PUZZELPAGINA VLAG EN VONK SIMPEL SEINLANTAARN Deze keer eigenlijk geen puzzel, maar een soort vraag. Zoals het een goed verbindelaar betaamt weten wij alles van seinmiddelen af. Van seinvlaggen tot GMDSS en alles wat er tussen zit. Want tenslotte zijn/waren wij allrounders in het vak. Maar het volgende was ik nog nooit tegen gekomen, totdat ik het zag staan in het Stedelijk Museum Alkmaar. Daar wordt momenteel een tentoonstelling gehouden over de familie van Foreest, die vroeger woonde op het landgoed Nijenburg dat ligt tussen Alkmaar en Heiloo. In deze tentoonstelling wordt een SEINLANTAARN getoond. De enige omschrijving die er bij stond was: Gebruikt in de 19 e eeuw. Na lang zoeken ben ik erachter waarvoor deze seinlantaarn vroeger gebruikt werd. Weet u het ook? Stuur de oplossing naar: en als u het goede antwoord geeft, dan krijgt u een eervolle vermelding in de volgende Vlag en Vonk. Veel puzzelplezier.

11 WIMPELVIS (dit is een bijdrage die de meest uiteenlopende onderwerpen kan omvatten) Piepers jassen Ja hoor, baksgewijs afgelopen, kon je gelijk weer aan de bak. Op de steiger werd een lading piepers uitgegooid, kon je gelijk aan het jassen. Ze hadden toch gelijk al iedereen bij hun pik, want ze moesten toch aantreden, voor jawel, baksgewijs. En daar stond je dan, met zijn allen een kring vormend, rondom de pieperberg. Want er moest ook gegeten worden, en je denkt toch niet dat de chef-kok even zo n slordige 100 kilo piepers met zijn twee koksmaten gaat staan jassen? Stond je dan met je KM verstrekte mes, zo bot als een slijpsteen, dunschillen was er niet bij. Man, wat waren we jaloers op die van Speyk-fregatten, die lui zag je nooit! Want die hadden een aardappel-schil-machine aan boord, bofferds. Dus die zag je nooit op de steiger staan, mazzelaars. s Zomers was het wel best te doen, maar s winters, allemachtig, wat kon het dan koud zijn. Had je eerst een kwartier staan te blauwbekken met je piggebekkie, kon je daarna je klauwen gaan teisteren. Want dat was geen pretje, met die koude klauwen piepers jassen. Het was een sport om je eige te drukken, want vaak ook deden ze het op de achtermiddag, het piepers jassen dus. De dag vóór nasi dag had je een pieperloze dag, want nasi betekent rijst, dus niet jassen. Dat waren nog eens dagen, hoefde je tenminste niet de plank af. Anderzijds rook je op nasidag steevast de hele ochtend zweetsokken, wat een teringlucht, want dan werd de trassi vrijgegeven. Als ik er nog aan terug denk, weet ik niet hoe ik dat overleefd heb. En dan heb ik het nog niet eens over de chef kok en zijn baksmaten, want die stonden er nog middenin ook! Meeuwen bewusteloos gooien, dat was zo n leuk tijdverdrijvertje in de zomer, want s winters deed je zulks niet, dan duurde het nog veel langer voor die ijzeren mand eens vol was. Maar als het een beetje weer was, ging je trachten al die gerritjes met een pieper te raken, en zo was die pieperberg ook sneller verdwenen. Nu zult u denken, daar heb je s winters toch veel meer aan? Verkeerd gegokt, waarom weet ik ook nog steeds niet, maar dan had je weer andere uitvluchten. Wat vooral een sport was, zoals al eerder opgemerkt, was je eige drukken als het piepers jassen omgepraaid werd. En dan gingen die kwartiermeesters weer op pad om al die notoire uitknijpers te zoeken en de steiger op te jagen. een enkele keer kwam je er onder uit, maar je stond grotendeels en met steevast dezelfde lui te jassen. Er was constant een bepaald slag medewerkers die het elke keer weer fikste om er onderuit te komen. De rest was nogal grijpbaar, om maar te zeggen. Persoonlijk gaat ik graag naar Spanje op vakantie. Nee, we dwalen niet af. Het waren de Spanjaarden die de aardappel in europa introduceerden, nadat Columbus de twijfelachtige eer had gehad om Amerika te ontdekken. Ennie weej, die brachten een paar scheepsladingen van die piepers mee en dat is de reden waarom we nog steeds weinig rijst eten. En in de 80-jarige oorlog vierde de pieper hoogtij. De Spaanse soldaten in het veld hadden amper niks te vreten, maar toch wisten ze de magen gevuld te houden. Zij vonden de hutspot uit, met u raad het al, uiten, penen en natuurlijk, piepers. De geschiedenis verhaalt niet hoe of wie ze schilden, maar ze hebben het er toch maar mooi 80 jaar mee uitgehouden, en daarna gingen ze waarschijnlijk terug naar huis en de paella, maar daar is men het niet over eens. Niet dat we daar zoveel op zouden schieten, want we eten nog steeds over het algemeen piepers, aan boord hoeven we ze niet meer te jassen, maar thuis doen we het nog steeds, dus zoveel is er in al die tijd niet veranderd, Toch?

12 Marine Kretologie Aschwippen - In gewone omstandigheden werd - en op de schepen, die vroeger nog met kolen werden gestookt - de asch op den vuurplaat met een sterken waterstraal even hooger dan de waterlijn buitenboord weggeblazen. Maar met een slingerend schip is dit een riskant bedrijf, dat wel eens als een boemerang zou kunnen werken. Dan moet de asch gewipt worden, d.w.z. door een van de kokers van de vuurplaat naar het opperdek geheschen en door den stortkoker buitenboord gegooid worden. En omdat dit ook 's nachts door het wachtsvolk gedaan werd, was aschwippen een zeer verwenscht baantje. Aschwipen zal, nu de schepen bijna alle met olie gestookt worden, wel bijna helemaal verleden tijd zijn. Aschplank - As-paardenkracht. het effectief vermogen, dat door de machines of motoren voor de voortstuwing van het schip, op de schroefas wordt overgebracht. De feitelijke krachtsontwikkeling der machines of motoren is dus grooter, want door de overkoppeling op de schroefas gaat energie verloren. Men neemt daarom als vermogen voor de voortstuwing van het schip, de As-pk aan. De formule blijft hetzelfde; 1 pk is gelijk aan het vermogen om 75 kg 1 m hoog in 1 sec op te heffen. De 'Tromp' en de 'Heemskerck' hadden een vermogen van pk, de 'nieuwste' onderzeeboten 5000 en 'De Ruyter' As- pk. Baadje - Kort donkerblauwlaken jasje met lange mouwen, dat naar de snit overeenkomt met een gekleede jas of rok, doch zonder panden. Het heeft met baaitje, haaitje, baaien hemd of wollen buis of iets dergelijks niets te maken, want deze worden (baaien hemd geheeten) ook nu nog door de matrozen gedragen. Het baadje is een sierlijk deel van het uniform; de naam is afkomstig van het Maleische badjoe. De officieren dragen het als avondkleeding. De daagsche korte jas met de roode opstaande kraag van de adelborsten is als baadje het oudste kledingstuk bij onze marine, dat zich, slechts weinig gewijzigd, gehandhaafd heeft. De korporaals en matrozen droegen een baadje in den zomer als jasje en in de winter als vest. Eigenlijk is het zóó, dat zij het baadje altijd als vest behooren te dragen, dus gesloten en onder den pijjekker; maar daar werd nogal eens van afgeweken. De dienstplichtigen mochten geen baadje dragen, maar ook hier was de ijdelheid sterker dan het tenuevoorschrift, en er waren ook miliciens, die zich een buitenmodel baadje hebben gekocht. Een bewijs, dat het een gewild artikel was. In Indië werd het baadje alleen bij zeer bijzondere gelegenheden gedragen, zoals op avondfeesten, bij groote parade of bij begrafenissen. Figuurlijk zegt men als iemand een pak slaag krijgt: "Hij krijgt op z'n baaitje", niet op z'n baadje.

13 Marine Kretologie Baaienhemd - Zoo op het oog was er weinig verschil tusschen het donkerblauw baaienhemd en het dito boezeroen. Het hemd werd in den broek gedragen; het zoezeroen, dat aan jongens aan de opleiding en aan de miliciens werd verstrekt in plaats van het baadje (omstreeks 1908 ook wel tuniek geheeten), werd over de broek tot halverwege de zakken gedragen, zooals bij de Fransche, Engelsche en Italiaansche marine het geval was. Het baaien hemd wordt alleen gedragen in combinatie met de laken broek, daarover baadje of pijjekker. Er is ook een van blauw katoen vervaardigd boezeroen, dat - vóór de invoering van de 'overall' - door de vaklieden gedragen werd. Hoewel er nauwkeurige tenuevoorschriften zijn, was de verscheidenheid zóó groot, dat het dikwijls moeilijk is er wijs uit te worden. De mode, d.w.z. de persoonlijke smaak van den schepeling, maakt hem bovendien vindingrijk om, als hij de kans ziet, zich aan de tenuevoorschriften te onttrekken, door diverse kledingstukken naar eigen smaak te combineren. Om dit tegen te gaan werden in Den Helder dikwijls tenue-patrouilles uitgezonden, die in de stad controle uitoefenden op de passagierende schepelingen, een verschijnsel, dat overigens ook in andere en zelfs in buitenlandsche marineplaatsen (en of garnizoenen) kon worden waargenomen. Baakzetten - Een baak, baken of teeken is voor de plaatsbepaling tijdens het opnemen (het in kaart brengen van de diepten der zeeën, baaien e.d. b.v. in Oost-Indië) onontbeerlijk. Daarom worden op het terrein van opneming bakens geplaatst, hetgeen men baakzetten noemt. De bakens zijn gewoonlijk aan boord van den opnemer door de bemanning zelf gemaakt. Men onderscheidt boom-, rif- en drijfhaak. Ze bestaan uit bamboe of latwerk, hebben een driehoekvorm van baakkatoen, waarop een vlag gestoken is. De afmetingen varieeren van 1,5 tot 3 meeter. Ze worden resp. in boomen langs de kust, op riffen of open water geplaatst en dienen tevens als herkenningsteeken.

14 Marine Kretologie Baantjesgasten - Niet elke marineman, die een matrozenuniform draagt is matroos. Vakmatrozen zijn er zelfs naar verhouding tot de overige schepelingen maar heel weinig. De tegenwoordige marine is vooral een technische marine, waarin veel vaklieden noodig zijn. Dat was vroeger anders. Toch waren er in den zeiltijd ook al lieden aan boord, die geen vakmatroos waren, zooals de timmerman, bottelier, kok, hofmeester, schrijver, ziekenverpleger. Dat waren de baantjesgasten en dezen toenaam hebben zij ook in onzen tijd behouden. In den zeiltijd waren de baantjesgasten bij de zeilrol geplaatst op de fokkera; vandaar noemde men de fok ook wel "het oude mannenzeil". Tot voor kortentijd, omstreeks 1938, waren zij, behalve aan hun uitmonstering, ook nog te herkennen aan hun strepen, d.w.z. dat zij geen chevrons droegen, doch z.g. halve chevrons of strepen. De kleermaker en de schoenmaker (ook de barbier is baantjesgast) konden tot omstreeks 1909 den rang van korporaal bereiken en droegen dus ook strepen. Bij het Korps Mariniers was zelfs in 1933 nog een meester-kleermaker met den rang van sergeant. Sedert 1938 zijn de baantjesgasten geen non-combattanten meer. De gedachten aan den totalen oorlog was op de vloot reeds toen doorgedrongen. Baar - Van het Maleisch; baroe (= nieuw). Is geen speciale marineterm zooals talie (= touw) maar deze uitdrukking wordt op het Kon, Inst. bij de adelborsten veel gebruikt voor de toekomstige marine-officieren van het jongste jaar, die men 'baren' noemt, zooals men van 'baartijd' spreekt in den zin waarin de studenten van 'groentijd' gewagen. Baas - De baas kleermaker, de baas schoenmaker, ook wel kortweg schoen, zijn min of meer officieele bazen. het woord 'baas' voor hun vaktitel wordt echter weinig gebruikt. Daarnaast heeft men ook nog den lap- en naaibaas, oogluikend toegestaan als versteller; een schepeling, die in eigen tijd voor collega's kleding verstelt; den wasbaas, die voor collega's, maar meestal voor officieren en onderofficieren, plunjes wascht, alleen tijdens reizen. Op onze moderne schepen is echter een wasch- en strijkinrichting met officieele prijslijsten. Een baas van hoogere orde is de timmerman, die zonder uitzondering ook wel baas-timmerman genoemd wordt, of ook kajoe, naar het Maleische toekang kajoe, timmerman. Behalve wanneer de militaire rang een woordje gaat meespreken, want dan is het natuurlijk: korporaal, sergeant of majoor!

15 Van onze toekomstige reporter in de West: Umberto Olà Olà, Uw reporter is weer terug in het koude kikkerland. Met dank aan mijn sponsor Sytze Burgsma is de huizenjacht succesvol verlopen en het aftellen naar 20 juni is nu echt begonnen. Zoals in mijn vorige epistel reeds verteld is het steeds weer een gevoel van thuiskomen als ik mijn voeten op Curaçaose bodem zet. Iedereen is blij mij weer te zien nouja, dat denk ik, laat mij in die waan.. Zo n korte werkvakantie is ideaal om even bij te praten met de huidige chef verbindingsdienst Chrit Souren over het wel en wee in het verbindingscentrum. Daarnaast heb ik bijna alle andere (toekomstige) collega s kunnen ontmoeten. Eigenlijk leek het een beetje op een reünie want met een aantal heb ik in een voorgaande westterm ook al samengewerkt. Hopi bekenden dus. Wat meteen opvalt als je de marinebasis Parera oprijdt zijn de 2 nieuwe modetrends. Allereerst natuurlijk het blauwe tenue van de vloot. Helaas heeft iemand bedacht dat dit in de West beter is dan het oude vertrouwde khaki. Het is even wennen, en dan lopen we ook nog met de jas in de broek maar ach ook de Parijse mode staat niet iedereen. En de andere mode komt van onze nieuwe collega s in de West van de Koninklijke Landmacht die daar een compagnie van ons eigen Korps Mariniers hebben weggejaagd uhm afgelost. De vertrouwde zwartgevlekte bloemetjesjurken zijn bijna uit het straatbeeld van de MB Parera verdwenen en vervangen door de bruine versie uit deze modelijn. Met de komst van de landmacht is ook de artillerie op Curaçao vervangen door ultramodern afweergeschut. Tjeemig, wat gaat er in de aanloop van zo n verhuizing naar Curaçao een hoop papier doorheen. Ik denk dat de aapjes in de jungle van het Amazonegebied hier niet blij mee zijn, zoveel bomen moeten er gekapt worden. Lang leve de automatisering. Verzoekje zus moet je hier naar toe sturen, verzoekje zo moet je weer daar naar toe sturen. Het gaat maar door. En dan te bedenken dat er een speciale organisatie is opgericht om dit te stroomlijnen.

16 Ondertussen gaan op dushi Kòrsou de feesten en partijen gewoon door natuurlijk. Op 25 maart een gezamenlijk snèkbezoek. Dit in het kader van de verbroedering tussen OPSROOM, VBC en de WD. Je moet natuurlijk wel een reden hebben om een biertje te doen, alhoewel ook zonder reden smaakten de Polar weer lekker. Typisch Curaçao, je gaat naar de Heineken-Snèk en drinkt Polar. Willem Knol ontfermt zich over een doos Polar. Bij het verschijnen van deze editie geniet Willem reeds van een welverdiend FLO. Willem Knol heeft dus de respectabele leeftijd bereikt om de KM te verlaten. Zijn laatste functie op Curaçao stond los van de verbindingsdienst. Hij was Staf Officier Planning ofzo. Een altijd lastige functie waarbij je rekening moet houden met hééééél vééééél wisselende en onzekere factoren. Als deze onzekere factoren er niet zouden zijn, dan was het ook geen lastige functie, dus u begrijpt dat Willem daar de juiste man op de juiste plaats was. Willem, het ga je goed in de U.S.A. Marcel en Chrit genieten van de Polar Sponsor Sytze met op de achtergrond oud-gediende Theo die Willem vertelt over het goede leven van de FLO

17 Volgens een wereldberoemd (eigen)wijs heerschap die toevallig leuk tegen een balletje kon trappen: Ieder nadeel heb zijn voordeel!! Het nadeel van het VBC en OPSROOM is natuurlijk dat het een 24/7 bedrijf is, zoals dat tegenwoordig zo fraai heet, waardoor het nooit mogelijk is om echt met de hele club gezamenlijk iets te doen. Er zijn altijd collegae die moeten werken, of in bed liggen i.v.m. nachtdienst. En het voordeel.. er blijft gewoon meer bier over voor de personen die wel kunnen. Ter herinnering aan deze heuglijke dag een fotocollage voor in het VBC Tja lieve beeldbuiskinderen, hoewel de beeldbuis is tegenwoordig vervangen door LCD s, flatscreens en ander modern computergebeuren, nog 1 kwartaal slapen en de volgende reportage komt geheel uit de West. Het begint nu op te schieten. Er van uitgaande dat de piloten van de blauwe vogel op 20 juni de juiste thermiek weten te vinden raad ik u aan deze dag vanaf uur in overwegend zuidwestelijke richting te kijken. U kijkt dan in de kont van de vogel die mij definitef naar dushi Kòrsou gaat brengen. Tot de volgende keer Umberto

18 Een nostalgische bijdrage van HENK VISSER Hr. Ms. Abraham Crijnssen De vlag is gebaseerd op het scheepsembleem, toegekend in 1976, dat weer was afgeleid van het Wapen van de stad Vlissingen. Dit wapen was officieel verleend in 1817, maar bestond al veel langer. Van de afbeelding van de Fles bestonden diverse uitvoeringen. De Vaas van zilver, gekroond, geketend en gesierd van goud enz. werd ook wel Jacoba s kruikje genoemd. De Vlissingse Fles op een rode of rood-wit-blauwe vlag werd al 400 jaar geleden gebruikt en onder andere omschreven als Poupe de Fleszingue en Flesings Geus. Een brief ondertekend door de Cdt (Kltz A. Vos) werd naar B&W van Vlissingen gestuurd. Verzocht werd de mogelijkheid te bezien om als gasten van het schip tijdens de varende contactdag in juli 1989 de gemeentevlag te overhandigen die dan zou dienen als onze scheepsvlag. Het college reageerde afwijzend. Als echte Vlissinger schaamde ik mij diep. Mijn Vlissingen, marinehaven, marinebouw aan de Schelde, stad van Oranje (Aprilletje zes 1572 verloor Alva zijn Fles). Geen gevoel voor geschiedenis en tradities aanwezig bij deze rode Raad... E.M. = Eigen Middelen! Wéér, net als bij Hr. Ms. Panter, werd de SUBDIV-vlag als basisdoek gebruikt. Patronen werden getekend en geknipt en met vaardige hand en naaimachine werd de Fles vervaardigd en op het dundoek aangebracht. Enige jaren later ging het schip al in de verkoop en kwam ik meen, Mjr Dirk van der Vring mij de vlag brengen. Voor een volgende Crijnssen, toen leek dat een redelijke opmerking... Waarom de Fles in t Vlissingse Wapen? Twee legendes met in de hoofdrol apostel Willibrordus, hij leefde in de zevende en achtste eeuw. - Zijn zilveren drinkfles werd hem ter plaatse ontstolen door enkele vissers. - Hij liet twaalf bedelaars uit zijn fles drinken doch de inhoud verminderde niet... (Sierksma, Kl. De gemeentewapens van Nederland s-gravenhage 1960)

19 Een nostalgische bijdrage van HENK VISSER De foto is in november 1990 op bakboords seindek genomen, op de achtergrond Fort Nassau. Gelukkig herken ik de meeste verbindelaren van deze leuke positieve ploeg en kan ook wat namen noemen: meisje Mattens houdt het puntje van de vlag vast en onder de vlag staat Kpl Peter Flecken met z n armpjes omhoog. Van de gehurkten kan ik noemen: Kpl Peter Groen, meisjes Elly Nonnekes, Annemarie Hermanns en daarachter Mieke Dukers. Kpl Peter de Werker en ene Kpl M. Teuling zitten laag. Staand aan de vlaggenmast Kpl Erwin Kompier, die daarna nog vele jaren in de Caribbean zou zijn. Naast Sgt Jan Vos ( ) en mijn opposite number commscontroller Sgt Derek Spelhofen. Naast Derek staat onze Nico, de OPPTLG Nico de Vries. Ook de matrozen Willem van Walderveen en Rob Hoogerhuis zie ik en de meisjes D. Medved en Diana Verheezen. De CVBD schijnt vermoeid en zijn houding is meditatief...

20 Een nostalgische bijdrage van HENK VISSER Hr. Ms. Amsterdam Vlaggengevoel van Verbindelaren Hr. Ms. Amsterdam (A 836) Met veel vlagvertoon wist de Amsterdam zich zowel op de omslag van AH als op die van Van Boord te plaatsen. TELECON (8/3/11) met Sgt ODVB Harry Smid leerde mij dat de piratenvlag vervaardigd was op de thuisreis (na Ivoorkust). Van slechte stof, dus snel stuk gewaaid/afvalpul, verklaarde Harry. Daarom geen extra plaatje voor V&V. Toch een leuk initiatief. Op de omslagfoto van AH is te zien dat de Amsterdam haar twee bintangs (multinationale vredesops en WEU mission service medal) op Amerikaanse wijze toont. Succes gescoord tegen zeerovers staat op de zwarte borden. Vers van de pers: JAARBOEK VAN DE KONINKLIJKE MARINE 2008 Verkrijgbaar via Chef Algemene Dienst MARMUS Adj. G. van Hest Tel: of Post: Postbus CA Den Helder

Ter Land, ter zee en op de fiets

Ter Land, ter zee en op de fiets Ter Land, ter zee en op de fiets Eerste druk, maart 2012 2012 Lucas Graver isbn: 978-90-484-2285-2 nur: 402 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van

Nadere informatie

Een week varen met de morgenster. Suzanne van Tilborg.

Een week varen met de morgenster. Suzanne van Tilborg. Een week varen met de morgenster. Suzanne van Tilborg. Ik begon deze week met het gevoel ik heb er zin in en ik zie wel wat we allemaal gaat gebeuren, ik laat het wel op me afkomen. Na de eerste dag voor

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Mijn laatste nieuwsbrief

Mijn laatste nieuwsbrief Mijn laatste nieuwsbrief Lieve familie, vrienden en sponsors! Mijn laatste nieuwsbrief schrijf ik vanuit het prachtige en kleurrijke Sri Lanka! Hier vierde ik Kerst en Oud en Nieuw met de bemanning van

Nadere informatie

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden.

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 1 Werkwoord (wonen, werken, lopen,...) wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 8 Grammatica is niet moeilijk 1.1 woon, woont, wonen Ik woon nu in Nederland. Jij woont nu in Nederland. U woont nu

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Luciano en Hans. Christiaan en Richard. Jena en Arianne. Bianca en Gerrit. Danielle en Jan. Jules en Martin

Luciano en Hans. Christiaan en Richard. Jena en Arianne. Bianca en Gerrit. Danielle en Jan. Jules en Martin Luciano en Hans Christiaan en Richard Jena en Arianne Bianca en Gerrit Danielle en Jan Jules en Martin Het was vroeg.6 uur verzamelen op station Utrecht Centraal. Vandaar gingen we via Rotterdam naar Brussel.

Nadere informatie

Pumadrivers nieuwsbrief 3/2011

Pumadrivers nieuwsbrief 3/2011 Pumadrivers nieuwsbrief 3/2011 Van de voorzitter Ik heb in de eerste nieuwsbrief van dit jaar gezegd dat er nieuws moet zijn voor een nieuwe nieuwsbrief En nieuws hebben we zeker weer. Nieuwe bestuursleden

Nadere informatie

8.2 Fort Elmina. De leerkracht bespreekt de vragen met de leerlingen die op hun plaats zitten.

8.2 Fort Elmina. De leerkracht bespreekt de vragen met de leerlingen die op hun plaats zitten. Thema/ onderwerp: Werkblad 8.2 Fort Elmina Korte samenvatting van de leeractiviteit: De geschiedenis van Fort Elmina wordt verteld a.d.h.v. afbeeldingen en een videofragment. Hierna gaan de leerlingen

Nadere informatie

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen.

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen. Outback Australië Voor mij is Australië een heel bijzondere plek. Waarom? Dat zal ik uitleggen. Het begon al toen ik voor het eerst in Australië kwam. Ik stapte uit het vliegtuig. Meteen merkte ik dat

Nadere informatie

De tijd die ik nooit meer

De tijd die ik nooit meer De tijd die ik nooit meer vergeet Jan Smit uit eigen pen deel 3 De Stiep Educatief De tijd die ik nooit meer vergeet De schrijver die blij is dat hij iets kan lezen en schrijven, vertelt over zijn jeugd.

Nadere informatie

werkt voor en met bewoners in wijken en buurten

werkt voor en met bewoners in wijken en buurten werkt voor en met bewoners in wijken en buurten Oma Geertje vertelt. 2 Welbions: we werken er allemaal. Wij zijn dé woningcorporatie van Hengelo en verhuren meer dan 13.000 woningen aan in totaal 25.000

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Kleuren Inleiding Hallo allemaal. Ik hou mijn spreekbeurt over kleuren omdat ik het een leuk en interessant onderwerp vind en ook omdat kinderen er niet zo snel op komen denk ik. Ik heb mijn spreekbeurt

Nadere informatie

Datum 29 maart 2013 Onderwerp Uitnodiging herdenkingsplechtigheid Onderzeedienst. Geachte mevrouw, meneer,

Datum 29 maart 2013 Onderwerp Uitnodiging herdenkingsplechtigheid Onderzeedienst. Geachte mevrouw, meneer, Ministerie van Defensie www.marine.nl Contactpersoon KTZ M.R.P. Elsensohn MSc Groepsoudste Onderzeeboten Datum 29 maart 2013 Onderwerp Uitnodiging herdenkingsplechtigheid T +31 (0)22365 23 50 MDTN M +31

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Argentinië. Inleiding. Geografie

Argentinië. Inleiding. Geografie Argentinië Inleiding Argentinië is vooral bekend om de Tango, dat is een wereldberoemde dans, op speciale muziek. En natuurlijk is Argentinië óók bekend om Máxima. De tango is in de 19e eeuw ontstaan in

Nadere informatie

Uitzicht op de heuvels 10 km van Kabaya Uitzicht op de heuvels ten noorden van Kabaya. Ongeveer 7 km van het dorp.

Uitzicht op de heuvels 10 km van Kabaya Uitzicht op de heuvels ten noorden van Kabaya. Ongeveer 7 km van het dorp. Verblijf van Tautvydas Rindzevicius in Kabaya/RWANDA in het kader van het bezoek aan wezen en kwetsbare kinderen gesponsord door de Jyambere stichting. Inleiding Tijdens de periode van juli-augustus 2015,

Nadere informatie

Beoordelingsmodel voorbeeldexamen Maatschappelijk Informeel

Beoordelingsmodel voorbeeldexamen Maatschappelijk Informeel Beoordelingsmodel voorbeeldexamen Maatschappelijk Informeel OPMERKING: Er wordt nog onderzoek gedaan naar de nieuwe vormelijke beoordelingsschalen. Ze zullen in de loop van 0 op de website verschijnen.

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

Geschiedenis groep 6 Junior Einstein

Geschiedenis groep 6 Junior Einstein De oude Grieken en Romeinen hadden ze al en later ook de Vikingen. Koloniën. Koopmannen voeren met hun schepen over zee om met andere landen handel te drijven. Langs de route richtten ze handelsposten

Nadere informatie

Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek.

Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek. Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek. 19 februari 2015 Goedemiddag, Ik ben heel blij met deze tentoonstelling. Als dochter van een oorlogsvrijwilliger

Nadere informatie

Ik vind zelf dat ik best veel geleerd heb vooral over het touwwerk, had de week alleen iets anders willen beginnen.

Ik vind zelf dat ik best veel geleerd heb vooral over het touwwerk, had de week alleen iets anders willen beginnen. De week op de morgenster, Maurits cleijne. Ik begon de week met een heel goed gevoel over deze tocht naar engeland, had er zeer veel zin in, en ging er voor. Toen ik de eerste dag op de morgenster kwam

Nadere informatie

Vervolg van het Reisverslag 2009 deel II Scandinavië. Göteborg naar Mem. Mem (begin van de scheren aan de oostkust.)

Vervolg van het Reisverslag 2009 deel II Scandinavië. Göteborg naar Mem. Mem (begin van de scheren aan de oostkust.) Vervolg van het Reisverslag 2009 deel II Scandinavië. Göteborg naar Mem Mem (begin van de scheren aan de oostkust.) Tweede helft: van Motala tot Mem Dinsdag 20 juli mooi weer westen wind 3-4-In de ochtend

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF. Woord van de voorzitter. Nieuwe teamindelingen & trainingstijden. In dit nummer: mei 2013 editie 7 2013-2014. staan vanaf. ca.

NIEUWSBRIEF. Woord van de voorzitter. Nieuwe teamindelingen & trainingstijden. In dit nummer: mei 2013 editie 7 2013-2014. staan vanaf. ca. NIEUWSBRIEF In dit nummer: mei 201 editie 7 Woord van de voorzitter 1 Marianne Jansen 2 Woord van de voorzitter Joost Wissink Oproep: oude nieuwsbrieven Bill s Bar Beach Volleybal Toernooi Opfriscursus

Nadere informatie

VOLVO Ocean Race 2009

VOLVO Ocean Race 2009 VOLVO Ocean Race 2009 Rotterdam - Stockholm Nadat we na binnenkomst Rotterdam een paar dagen rust hadden gehad waarbij er ook weer bemanning gewisseld is zijn we bij de race voor Hoek van Holland geweest,

Nadere informatie

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft.

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft. In Kanton, China Op de hoek van twee nauwe straatjes zit een jongen. Het is een scheepsjongen, dat zie je aan zijn kleren. Hij heeft een halflange broek aan, een wijde bloes en blote voeten. Hij leunt

Nadere informatie

3 Is dit een jongen of een meisje? 7 Is dit een vork of een mes?

3 Is dit een jongen of een meisje? 7 Is dit een vork of een mes? A1 Woordenlijst boek jongen mes stoel glas kind pen tafel hand kopje plant telefoon hoed lamp potlood theepot hoofd land ring vinger huis man sigaar vork jas meisje sigaret vrouw OEFENING 1 Is dit een

Nadere informatie

Nieuwsbrief SHIB september 2013

Nieuwsbrief SHIB september 2013 Nieuwsbrief SHIB september 2013 www.shib.nl info@shib.nl Postbus 250, 3770 AG Barneveld Bankrekening 1526.55.018 t.n.v. SHIB SHIB 10 jaar en meer Al eerder lieten we weten: SHIB bestaat dit jaar 10 jaar!

Nadere informatie

VCA Nieuwsbrief dec 2015. LIBANON presentatie. www.veteranencafealmelo.nl. vca@veteranen.nl. Veteranen Cafe t Hookhoes, Grotestraat-zuid 129, Almelo

VCA Nieuwsbrief dec 2015. LIBANON presentatie. www.veteranencafealmelo.nl. vca@veteranen.nl. Veteranen Cafe t Hookhoes, Grotestraat-zuid 129, Almelo Naam bedrijf VCA Nieuwsbrief dec 2015 Veteranen Cafe t Hookhoes, Grotestraat-zuid 129, Almelo www.veteranencafealmelo.nl vca@veteranen.nl Contact : vca@veteranen.nl LIBANON presentatie 06-21 666 362 Redactie

Nadere informatie

Antwoorden Thema 5 Vrije tijd

Antwoorden Thema 5 Vrije tijd Antwoorden Thema 5 Vrije tijd Luisteren Oefening 2 hobby Willem Linda hockeyen squashen tennissen voetballen bioscoop theater ballet kroegbezoek concertbezoek popmuziek jazz klassieke muziek Spreken Oefening

Nadere informatie

Noot. Ik bedank Henk dat hij aan mij zijn verhaal heeft toevertrouwd om dit te redigeren en wens de lezer heel veel plezier.

Noot. Ik bedank Henk dat hij aan mij zijn verhaal heeft toevertrouwd om dit te redigeren en wens de lezer heel veel plezier. Noot Ik had het voorrecht het verhaal over de rondreis door een deel van Amerika als een van de eersten te mogen lezen en het te redigeren. Hierbij heb ik uiteraard de schrijfstijl van Henk niet aangetast.

Nadere informatie

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt De Gouden Eeuw duurde niet precies honderd jaar. Hij begon aan het eind van de 16de eeuw, beleefde zijn hoogtepunt rond 1675 en was in de 18de eeuw voorbij. De Gouden

Nadere informatie

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGE 1 A4 BLADEN THEMA S BIJLAGE 2 DOMINO EMOTIES BIJLAGE 3 MATCHING OEFENING GEVOELENS BIJLAGE 4 VRAGENLIJST FILM BIJLAGE 5 VRAGENSTROOKJES HOEKENWERK BIJLAGE 6 ANTWOORDENBLAD

Nadere informatie

Nieuwsbrief Kiddy s en Mini s Roda 46

Nieuwsbrief Kiddy s en Mini s Roda 46 Nieuwsbrief en Mini s Roda 46 Nummer 18 29-01-2008 mag nu op het podium staan. Nog spannender wordt het doordat Spanje eindelijk Hongarije van plek 1 heeft gekregen. Weet Hongarije zich volgende week toch

Nadere informatie

Fictiedossier Op blote voeten Maren Stoffels

Fictiedossier Op blote voeten Maren Stoffels Fictiedossier Op blote voeten Maren Stoffels Mariska Wijlens Klas 3T2 Docent: Mevrouw Scholten 1. Zakelijke gegevens Titel: Op blote voeten Auteur: Maren Stoffels Uitgever: Leopold Jaar van verschijnen:

Nadere informatie

Catalogus Ronde figuren

Catalogus Ronde figuren Catalogus Ronde figuren Nederlandse Stichting voor Modelfiguren Juli 2015 Catalogus ronde figuren In deze catalogus zijn de ronde figuren opgenomen die de Nederlandse Stichting voor Modelfiguren over de

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12 Bruiloftsfeest Sara en Johannes hebben een kaart gekregen In een hele mooie enveloppe Met de post kregen ze die kaart Weet je wat op die kaart stond? Nou? Wij gaan trouwen!

Nadere informatie

Noorwegen. Gemaakt door Emma Scheepstra

Noorwegen. Gemaakt door Emma Scheepstra Noorwegen Gemaakt door Emma Scheepstra 1 Inhoudsopgave Dag 1: Aankomst... 3 Dag 2: Naar school en het zwembad... 4 Dag 3: Naar school en naar een klimbos... 5 Dag 4: Naar het zwembad en naar de stad...

Nadere informatie

November 2010. Nieuwsbrief 1

November 2010. Nieuwsbrief 1 Nieuwsbrief 1 Finse, Noorwegen Hallo! Welkom bij mijn eerste echte nieuwsbrief. Mijn intentie is om ongeveer elke 2 a 3 maanden een nieuwsbrief te maken met mijn belevenissen. Ik kreeg dit idee van mijn

Nadere informatie

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES ONDERWIJSMAGAZIJN VOOR LOB VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo VRAGEN BIJ ONTDEK COMPETENTIES JE PASSIE MOTIEVEN INLEIDING In LOB-trainingen en tijdens gesprekken met

Nadere informatie

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel Veertien leesteksten Leesvaardigheid A1 Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek Ad Appel Uitgave: Appel, Aerdenhout 2011-2016 Verkoopprijs: 1,95 Ad Appel Te bestellen via www.adappelshop.nl

Nadere informatie

7 e bericht van zeevarenden Vrijdag 2-6-2011. We spreken inmiddels al effe Zweeds.

7 e bericht van zeevarenden Vrijdag 2-6-2011. We spreken inmiddels al effe Zweeds. 7 e bericht van zeevarenden Vrijdag 2-6-2011 We spreken inmiddels al effe Zweeds. We zitten inmiddels boven de 55 e breedte graad. Donker wordt het niet meer en de langste dag moet nog komen. Het is een

Nadere informatie

Strategieles Verwijswoorden (Relaties en verwijswoorden) niveau A

Strategieles Verwijswoorden (Relaties en verwijswoorden) niveau A Strategieles Verwijswoorden (Relaties en verwijswoorden) niveau A Wat doe je in deze les? Bij Nieuwsbegrip maak je altijd opdrachten. Sommige opdrachten gaan over verwijswoorden. Je moet dan zeggen naar

Nadere informatie

13/6/2012 TRANSCRIPT RIET INTERVIEW. Sanni

13/6/2012 TRANSCRIPT RIET INTERVIEW. Sanni 13/6/2012 INTERVIEW TRANSCRIPT RIET Naam interviewer Naam respondent Pseudoniem respondent Datum interview 30-05-2012 Plaats interview Alkmaar Begintijd interview 12.00 Eindtijd interview 13.20 Leeftijd

Nadere informatie

Oude Glorie. Evenementen. Nieuwsbrief jaargang 1, nummer 7. Onregelmatig (als er iets te melden valt) 10 september 2015. Website Oude Glorie

Oude Glorie. Evenementen. Nieuwsbrief jaargang 1, nummer 7. Onregelmatig (als er iets te melden valt) 10 september 2015. Website Oude Glorie Oude Glorie Nieuwsbrief jaargang 1, nummer 7 Onregelmatig (als er iets te melden valt) 10 september 2015 Website Oude Glorie De een is op weg naar het volgende evenement, de ander ligt al weer in de thuishaven.

Nadere informatie

Het houden van een spreekbeurt

Het houden van een spreekbeurt Het houden van een spreekbeurt In deze handleiding staan tips over hoe je een spreekbeurt kunt houden. Waar moet je op letten? Wat moet je wel doen? En wat moet je juist niet doen? We hopen dat je wat

Nadere informatie

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan.

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan. Geelzucht Toen ik 15 was, kreeg ik geelzucht. De ziekte begon in de herfst en duurde tot het voorjaar. Ik voelde me eerst steeds ellendiger worden. Maar in januari ging het beter. Mijn moeder zette een

Nadere informatie

NOORWEGEN. Vertrek: s ochtends moesten we gewoon naar school tot 12 uur. we werden 09-05-2012 13-05-2012

NOORWEGEN. Vertrek: s ochtends moesten we gewoon naar school tot 12 uur. we werden 09-05-2012 13-05-2012 NOORWEGEN 09-05-2012 13-05-2012 Vertrek: s ochtends moesten we gewoon naar school tot 12 uur. we werden door onze ouders naar Schiphol gebracht. Ik zat bij Ilonka in de auto. Op Schiphol gaf meester Hendrie

Nadere informatie

Canonvensters Michiel de Ruyter

Canonvensters Michiel de Ruyter ARGUS CLOU GESCHIEDENIS LESSUGGESTIE GROEP 8 Canonvensters Michiel de Ruyter Michiel Adriaanszoon de Ruyter werd op 23 maart 1607 geboren in Vlissingen. Zijn ouders waren niet rijk. Michiel was een stout

Nadere informatie

Take a look at my life week 5&6

Take a look at my life week 5&6 Take a look at my life week 5&6 Maandag 27 januari 2014 Zou vandaag gaan werken, maar heb op het laatste moment afgezegd omdat het nogal glad was op de weg. Dus ik durfde het niet aan om op de fiets naar

Nadere informatie

Een mysterieuze uitnodiging

Een mysterieuze uitnodiging Een mysterieuze uitnodiging Het begon allemaal op een avond in september. Ik had net een nieuw artikel ingeleverd bij De Wakkere Muis, de krant van mijn broer, Geronimo Stilton. Het was een nogal eenvoudig

Nadere informatie

Suske en Wiske: 65! De eerste Suske en Wiske. Rikki en Wiske in de krant. Stijn Dekelver. Wiske. Na het eerste verhaal wordt hij

Suske en Wiske: 65! De eerste Suske en Wiske. Rikki en Wiske in de krant. Stijn Dekelver. Wiske. Na het eerste verhaal wordt hij Suske en Wiske: 65! Stijn Dekelver Wiske. Na het eerste verhaal wordt hij vervangen door Suske. Het verhaal Suske en Wiske worden 65 jaar. Niet echt natuurlijk, want dan zouden ze in de strips al opa en

Nadere informatie

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal!

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! Hé hoi, hallo! Ik zal me even voorstellen. Ik ben Bloem. Bloem van Plastic. Maar je mag gewoon Bloem zeggen. Wow! Wat goed dat jullie even

Nadere informatie

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR.

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. Die oorspronkelijke bewoners gingen weg omdat, punt 1, geen huizen met een tuin. Drie kamers, vier kinderen, dat werkt allemaal niet. We

Nadere informatie

Hier volgt een dagboekverslag van het schoolreisje met de zesde klas van de Chr. Lagere school naar "Jeugdland ", in Ellecom.

Hier volgt een dagboekverslag van het schoolreisje met de zesde klas van de Chr. Lagere school naar Jeugdland , in Ellecom. Hier volgt een dagboekverslag van het schoolreisje met de zesde klas van de Chr. Lagere school naar "Jeugdland ", in Ellecom. Onze meester was daar meneer den Ouden. 22 mei 1956 Afscheid van school. We

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Wendingen. Anna de Witt

Wendingen. Anna de Witt Wendingen Wendingen Anna de Witt In dit boek beschrijf ik gebeurtenissen zoals ik me die herinner. Een paar keer heb ik de chronologische volgorde aangepast om mijn verhaal leesbaarder te maken. Uit privacyoverwegingen

Nadere informatie

Batavia werf. We gingen naar Batavia werf.

Batavia werf. We gingen naar Batavia werf. Batavia werf We gingen naar Batavia werf. Met de klas. En we gingen ook met de auto. Ik zat met Yessir Thijs en Sebastiaan en de moeder van Sebastiaan.We hadden ook groepjes toen we in de Batavia werf

Nadere informatie

KINDEREN VAN HET LICHT

KINDEREN VAN HET LICHT KINDEREN VAN HET LICHT Verteller: Het gebeurde in een donkere nacht, heel lang geleden, dat er herders in het veld waren, die de wacht hielden over hun schapen. Zij stonden net wat met elkaar te praten,

Nadere informatie

Strategieles Verbanden (Relaties en verwijswoorden) niveau A

Strategieles Verbanden (Relaties en verwijswoorden) niveau A Strategieles Verbanden (Relaties en verwijswoorden) niveau A Wat doe je in deze les? Bij Nieuwsbegrip lees je altijd een tekst met het stappenplan. Je gaat vaak op zoek naar verbanden in een tekst. Wat

Nadere informatie

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen www.edusom.nl Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen Het is belangrijk om veel woorden te leren. In deze extra les vindt u extra woorden bij de Opstartlessen 1 t/m 5. Kijk ook eens naar

Nadere informatie

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich

Rivka voelt tranen in haar ogen. Vader aait over haar wang. Hij zegt: Veel plezier, prinsesje. Vergeet je nooit wie je bent? Dan draait vader zich 1942-1943 1 Rivka! Het is tijd om te gaan!, roept vader. Rivka is blij. Ze gaat logeren. Ze weet niet bij wie. En ze weet ook niet hoe lang. Maar ze heeft er wel zin in. Vader heeft gezegd: Je gaat in

Nadere informatie

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden zijn ouders hem, maar alle andere konijntjes noemden

Nadere informatie

Voorwoord. Rome en de Romeinen

Voorwoord. Rome en de Romeinen Voorwoord Rome en de Romeinen Dit verhaal speelt in Rome, ongeveer 2000 jaar geleden. Rome was toen een rijke stad, met prachtige gebouwen. Zoals paleizen voor de keizers, voor de Senaat en voor de grote

Nadere informatie

Kids United Inhoudsopgave. Kids United Voorwoord Henk Sijtsma. Inhoudsopgave 02 Voorwoord 03 Terugblik 04 Samenwerking 08 Hoofdsponsor 10

Kids United Inhoudsopgave. Kids United Voorwoord Henk Sijtsma. Inhoudsopgave 02 Voorwoord 03 Terugblik 04 Samenwerking 08 Hoofdsponsor 10 Kids United Inhoudsopgave Kids United Voorwoord Henk Sijtsma Inhoudsopgave 02 Voorwoord 03 Terugblik 04 Samenwerking 08 Hoofdsponsor 10 Enthousiast, gedreven, betrokken, respect: dat waren de woorden die

Nadere informatie

Bali! vriendinnen. LENTEMODE! Kleurijke Bloemen Prints

Bali! vriendinnen. LENTEMODE! Kleurijke Bloemen Prints Libelle Jaargang 2011 - Speciale Uitgave Nr. 1 INTERVIEW WHITTY DE WIT Stoppen met vogels jagen was moelijk, maar ook een opluchting 100 vrouwen over de multiculturele samenleving PSYCHOLOGIE VAN ALLEDAG;

Nadere informatie

Inleiding. Wat is het Vasa schip? Koningshuis Vasa (1523-1654)

Inleiding. Wat is het Vasa schip? Koningshuis Vasa (1523-1654) Inhoudsopgave: Inhoudsopgave:... 2 Inleiding... 3 Wat is het vasa schip?... 3 Koningshuis Vasa (1523-1654)... 3 De bouw van het schip (waarom, wanneer, door wie en hoe)... 4 Waarom, met welk doel?... 4

Nadere informatie

Matteüs 25:1-13 - Gezinsdienst: Wachten duurt lang!

Matteüs 25:1-13 - Gezinsdienst: Wachten duurt lang! Matteüs 25:1-13 - Gezinsdienst: Wachten duurt lang! Liturgie Zingen: -Opwekking 654 Dank U voor deze nieuwe dag -Zoek eerst het Koninkrijk van God -Weet je waar het hemels koninkrijk op lijkt (Elly en

Nadere informatie

Vakantie Onur Frankrijk september 2010

Vakantie Onur Frankrijk september 2010 Vakantie Onur Frankrijk september 2010 Inleiding Midden juni begon ons als team op te vallen dat Onur zich erg begon terug te trekken. Hij wilde vaak alleen op zijn kamer blijven terwijl heel Nederland

Nadere informatie

Theatertijd. Dit was de theatertijd van groep 6b,

Theatertijd. Dit was de theatertijd van groep 6b, Theatertijd Dit was de theatertijd van groep 6b, Het ging over een schrijfster die een brief kreeg en erin stond: Beste mevrouw de sprookjes schrijver wij hebben een nieuwe opdracht voor u maak een boek

Nadere informatie

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal!

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! Hé hoi, hallo! Ik zal me even voorstellen. Ik ben Bloem. Bloem van Plastic. Maar je mag gewoon Bloem zeggen. Wow! Wat goed dat jullie even

Nadere informatie

DE CLUB MET DE BESTE DIXIELAND EN JAZZ OUDE STIJL

DE CLUB MET DE BESTE DIXIELAND EN JAZZ OUDE STIJL DE CLUB MET DE BESTE DIXIELAND EN JAZZ OUDE STIJL SCHIEHAVEN 11 TEL. 010 476 02 12 3024 EC ROTTERDAM www.c5jazz.nl INTRO NIEUWSBRIEF U ontvangt hier de eerste nieuwsbrief van C5 Jazz. Wij gaan ook moderniseren.

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

Kok als beroep Thomas en Lasse Het Baken 8a 28-1-2011

Kok als beroep Thomas en Lasse Het Baken 8a 28-1-2011 Kok als beroep Thomas en Lasse Het Baken 8a 28-1-2011 Inhoudsopgave Inleiding... 2 Het ontstaan van koken... 3 De eerste ontdekking... 3 Het eerste beetje koken... 3 De ontwikkelingen... 3 Kok worden...

Nadere informatie

Het feest van Koning Beer

Het feest van Koning Beer Het feest van Koning Beer Louis Moe bron. G.B. van Goor Zonen Den Haag 1930 Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/moe_001fees01_01/colofon.php 2010 dbnl 2 [Het feest van koning Beer] De winter

Nadere informatie

Voor de ouders of verzorgers

Voor de ouders of verzorgers Voor de ouders of verzorgers Dit boekje is bedoeld voor kinderen tussen drie en zes jaar. Acht kunstwerken uit de collectie oude kunst van het Centraal Museum zijn geselecteerd voor dit boekje. Deze werken

Nadere informatie

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer -

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon Beste lezer, Ik hoop dat jouw doorzettingsvermogen

Nadere informatie

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten Doortje Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten isbn: 978-90-484-0769-9 nur: 344 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgenomen

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

Ik ben Juul de giraf en ik heb gehoord dat jij je eerste communie

Ik ben Juul de giraf en ik heb gehoord dat jij je eerste communie Iedereen welkom 1 Hallo, Ik ben Juul de giraf en ik heb gehoord dat jij je eerste communie wil doen. Klopt dat? Weet je wel wat dat is: communie? Het is zo n moeilijk woord. Wees gerust het is geen ziekte

Nadere informatie

1. Inleiding 3 2. Waarom heb ik voor deze verzameling gekozen? 3 3. Foto s verzameling 4

1. Inleiding 3 2. Waarom heb ik voor deze verzameling gekozen? 3 3. Foto s verzameling 4 Inhoudsopgave Pagina: 1. Inleiding 3 2. Waarom heb ik voor deze verzameling gekozen? 3 3. Foto s verzameling 4 3.1. 9 september: Huisduinen, Donkere Duinen 4 3.2. 20 september: Donkere Duinen 5 3.3. 27

Nadere informatie

DE VLUCHT & andere spannende verhalen

DE VLUCHT & andere spannende verhalen DE VLUCHT & andere spannende verhalen 2 Bianca Kruger DE VLUCHT & andere spannende verhalen Enschede 2015 3 Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, aanvaarden auteur

Nadere informatie

HANDEL LES 2. De Oostzeevaart of de Sontvaart. Aangenaam. De naam is Bicker, Jacob Bicker, directeur bij de Oostzeevaart.

HANDEL LES 2. De Oostzeevaart of de Sontvaart. Aangenaam. De naam is Bicker, Jacob Bicker, directeur bij de Oostzeevaart. Regenten en vorsten LES 2 HANDEL 1600 Aangenaam. De naam is Bicker, Jacob Bicker, directeur bij de Oostzeevaart. 1700 JE LEERT waarom de moederhandel zo belangrijk is; hoe de VOC werkt; hoe de WIC werkt.

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Clubkampioenschappen TOZ Jeugd en Senioren

Clubkampioenschappen TOZ Jeugd en Senioren Nieuwsbrief 4 - April 2015 In dit nummer: Clubkampioenschappen TOZ Jeugd en Senioren Commissieleden gezocht! Veranderingen rondom training Baanbezetting Instructie Verantwoord Alcohol schenken (IVA) Verslag

Nadere informatie

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom. Naam:

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom. Naam: Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom Naam: Het jodendom Hallo, dit is de vragenlijst die hoort bij de website over geestelijke stromingen. Je kunt de website vinden op www.geloofik.nl.

Nadere informatie

De Nationale Stichting ter Bevordering van Vrolijkheid

De Nationale Stichting ter Bevordering van Vrolijkheid In Nederland staan 40 asielzoekerscentra (AZC's). Dat zijn plekken waar asielzoekers wonen. Asielzoekers zijn mensen die naar Nederland zijn gevlucht. Omdat er in hun eigen land oorlog is bijvoorbeeld,

Nadere informatie

Druk: september 2014 Copyright 2014 obs Oldenije PIT (www.pitcc.nl) en DurvDesign (www.durvdesign.nl) Als je iets wilt gebruiken uit dit boek, mail

Druk: september 2014 Copyright 2014 obs Oldenije PIT (www.pitcc.nl) en DurvDesign (www.durvdesign.nl) Als je iets wilt gebruiken uit dit boek, mail Druk: september 2014 Copyright 2014 obs Oldenije PIT (www.pitcc.nl) en DurvDesign (www.durvdesign.nl) Als je iets wilt gebruiken uit dit boek, mail ons dan eerst even via info@pitcc.nl en dan hebben we

Nadere informatie

Antwoorden bij de extra opdrachten bij hoofdstuk 3

Antwoorden bij de extra opdrachten bij hoofdstuk 3 Antwoorden bij de extra opdrachten bij hoofdstuk 3 Nederlands in actie Methode NT2 voor hoogopgeleide anderstaligen Berna de Boer Margaret van der Kamp Birgit Lijmbach Derde, herziene druk u i t g e v

Nadere informatie

Dinsdag 8 april 2014

Dinsdag 8 april 2014 Maandag 7 april Wow de eerste dag in Rome, wat een dag. 's Morgens even ontbijten (één croissantje) en toen vanaf ongeveer half 10 op pad. We zijn in de binnenstad geweest en bij iedere kerk verbaasden

Nadere informatie

VERMIST. Gebruik de tekening op de volgende pagina om alle gevonden informatie samen te brengen!

VERMIST. Gebruik de tekening op de volgende pagina om alle gevonden informatie samen te brengen! Enkel voor kinderen! Dit dossier is een realisatie van Ryckevelde vzw Ryckevelde 2010 2 Waar is Eugène? VERMIST Enkele dagen geleden wou Eugène Ryckevelde Brussel gaan verkennen! Het was al heel lang geleden

Nadere informatie

De grote Geronimo Stilton omnibus

De grote Geronimo Stilton omnibus Het thema van deze nieuwsbrief is: Reizen De grote Geronimo Stilton omnibus Tekst: Geronimo Stilton / Illustraties: Flavio Ferron e.a. Voorlezen vanaf 7 jaar / zelf lezen vanaf 9 jaar Over het boek Paperback

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

Nederlands CSE GL en TL

Nederlands CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2008 tijdvak 1 dinsdag 20 mei 13.30-15.30 uur Nederlands CSE GL en TL Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Beantwoord alle vragen en maak alle opdrachten in de uitwerkbijlage.

Nadere informatie

Yvonne van Daal 67, opgegroeid in Sint Anthonis en getrouwd met Koen Geurts 62, geboren en getogen in Cuijk.

Yvonne van Daal 67, opgegroeid in Sint Anthonis en getrouwd met Koen Geurts 62, geboren en getogen in Cuijk. Hoe het begon. Even voorstellen. Wij zijn Yvonne en Koen. Yvonne van Daal 67, opgegroeid in Sint Anthonis en getrouwd met Koen Geurts 62, geboren en getogen in Cuijk. Ik (Koen) zeil al sinds mijn 12 e

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Suriname Voorwoord Ik houd mijn werkstuk over het land Suriname. Ik heb het onderwerp gekozen omdat mijn oom uit Suriname komt en ik het daarom ook een heel interessant land vind waar ik graag meer over

Nadere informatie

(zie voor verdere gegevens ook www.afrikadag.nl)

(zie voor verdere gegevens ook www.afrikadag.nl) le pont actuel 14 De Beninse singersongwriter Angélique Kidjo, die een Grammy Award ontving, is wereldwijd geprezen. Kidjo is geboren in Benin. In 1983 verhuisde ze naar Parijs. Sinds 2002 is ze Goodwill

Nadere informatie

GROOT-BRITTANNIË en zeeklimaat

GROOT-BRITTANNIË en zeeklimaat Naam GROOT-BRITTANNIË en zeeklimaat Groot Brittannië Groot-Brittannië is Schotland, Engeland en Wales samen. Engeland is het grootst van Groot-Brittannië en Wales het kleinst. Engeland heeft meer dan 46

Nadere informatie