STUDIE 99 OPLEIDINGSPROFIEL. fotografie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "STUDIE 99 OPLEIDINGSPROFIEL. fotografie"

Transcriptie

1 STUDIE 99 OPLEIDINGSPROFIEL fotografie

2 OPLEIDINGSPROFIEL fotografie sector studiegebied opleiding optie : audiovisuele productie : industriële wetenschappen & technologie : audiovisuele techniek : fotografie Sectorcommissie hogeschoolonderwijs van de Vlaamse Onderwijsraad D/1998/6356/39 De leden van de sectorcommissie zijn inhoudelijk verantwoordelijk voor het opleidingsprofiel. De VLOR staat in voor een uniforme en toegankelijke lay-out.

3 I NHOUD OPLEIDINGSPROFIEL F OTOGRAFIE I N H O U D HOOFDRUBRIEK 1 1 INLEIDING 1.1 Identificatie van het opleidingsprofiel Opdracht Ontwikkelingsproces Legitimatie 2 HOOFDRUBRIEK 2 3 SITUERING VAN DE OPTIE C.Q. OPLEIDING 2.1 Gegevens uit de beroepenwereld Algemeen Aantal fotografen en fotohandelaars Situering van de vakfotograaf Onderzoek naar de Vormings- en Opleidingsbehoeften 3 voor de Beroepsfotografen Recente studie Werkgelegenheid in het fotobedrijf De Beroepsfotograaf Beroepenstructuur Geraadpleegde bronnen Visie Gegevens uit de onderwijswereld Studiegebied, opleidingen en opties Aanverwante studiegebieden, opleidingen, opties Diploma s en getuigschriften Recente evoluties in het aantal uitgereikte diploma s voor de 10 opleiding Gelijkaardige opleidingen en diploma s in het buitenland Geografische spreiding van de beroepsactiviteiten in Vlaanderen Geografische spreiding van het opleidingsaanbod in Vlaanderen Infrastructuur Kwantitatieve beschrijving van het totaal aantal studenten in de 12 opleiding Kwantitatieve beschrijving van de eerstejaarsstudenten van de 12 Opleiding volgens SO-vooropleiding Reële studieduur Globale opbouw van de bestaande lessentabellen Inhoudelijke profilering van de opleiding in binnen- en buitenland Verantwoording van de opleiding 14

4 I NHOUD OPLEIDINGSPROFIEL FOTOGRAFIE HOOFDRUBRIEK 3 15 HET OPLEIDINGSPROFIEL 3.1 De exacte benaming van de opleiding De globale omschrijving van de optie c.q. opleiding Het beroepsgericht opleidingsprofiel Bijeenbrengen van de relevante beroepsprofielen De concrete uitwerking van de vertaalslag Aanvullende gegevens met betrekking tot de opleiding Sleutelkwalificaties De kern van de opleidingsprofiel De maatschappelijk-culturele vorming Relevantie van het opleidingsprofiel voor de herschikking van de 22 kwalificatiestructuur HOOFDRUBRIEK 4 24 DOELGROEPEN VAN HET AFGEWERKTE OPLEIDINGSPROFIEL HOOFDRUBRIEK 5 25 BIBLIOGRAFIE HOOFDRUBRIEK 6 26 MEDEWERKERS BIJLAGEN Bijlage 1: KdG Lessentabel Audiovisuele Techniek optie Fotografie (1C) 27 1 ste jaar 2 de jaar 3 de jaar Bijlage 2: Audiovisuele techniek: optie Fotografie 29

5 O PLEIDINGSPROFIEL F OTOGRAFIE 1 HOOFDRUBRIEK 1 INLEIDING 1.1 Identificatie van het opleidingsprofiel Studiegebied: Opleiding: Optie: Sectorcommissie: industriële wetenschappen en technologie audiovisuele techniek (1 cyclus) fotografie audiovisuele productie 1.2 Opdracht Opdrachtgever Vlor, Overheid Vlaamse Gemeenschap. Opstellen van een Opleidingsprofiel Fotografie afgeleid van het beroepsprofiel met als doelstelling kwaliteitsonderwijs met de nodige basiscompetenties. 1.3 Ontwikkelingsproces Opgesteld volgens handleiding van de Dienst voor Onderwijsontwikkeling. Moeilijkheden/problemen Bij de aanvang ( ) van dit werk was er nog geen Beroepsprofiel Fotografie bekend. Dit werd opgesteld in samenwerking met vertegenwoordigers van Fotoscholen en de Vereniging voor Beroepsfotografen en overgemaakt aan de Vlor ( ). Het beroepsprofiel werd onder voorbehoud van de resultaten van het aan het werkveld gevraagde advies goedgekeurd (1997). Door de evolutie in de technische scholen is er geen kwalitatief onderscheid meer te maken wat betreft het niveau, wel verschillen de gelegde accenten tussen de technische en de artistieke scholen (cfr. vergadering Vlor ). De beroepswereld in brede zin wordt eerder bevolkt door afgestudeerden uit het technisch hoger onderwijs. Suggestie: een brug bouwen tussen de twee benaderingen. Alle vertegenwoordigers van de fotoscholen vinden dat de opleidingstijd te kort is: indien het niet mogelijk is de studieduur te verlengen ligt een alternatieve oplossing misschien in het voorzien van een lange(re) stage.

6 2 O PLEIDINGSPROFIEL F OTOGRAFIE Data vergaderingen: : tussentijds overleg : vergadering : vergadering 2 (audiovisuele opleidingen) : bijkomende vergadering : audiovisueel : vergadering over het Beroepsprofiel : vergadering 3 (De vergaderingen die nodig waren voor het opstellen van het Beroepsprofiel worden hier niet vermeld.) Duur van dit ontwikkelingsproces De voorziene duur moest verlengd worden omdat er eerst een Beroepsprofiel moest worden uitgewerkt. Dit werd mede mogelijk gemaakt door de bijdrage van de Nationale Vereniging voor Beroepsfotografen. Hierna bleek dat men zou kunnen vertrekken van één Beroepsprofiel en dat er voor de verschillende benaderingen (technisch onderwijs en beeldende kunst) een afzonderlijk Opleidingsprofiel moest worden gemaakt (cfr. vergadering ). 1.4 Legitimatie Raad voor Hoger Onderwijs (RHO).

7 O PLEIDINGSPROFIEL F OTOGRAFIE 3 HOOFDRUBRIEK 2 SITUERING VAN DE OPTIE C.Q. OPLEIDING 2.1 Gegevens uit de beroepenwereld Algemeen Aantal fotografen en fotohandelaars (gegevens NVB/SERV/Marktselect) 1 Vlaanderen Brussel Wallonië Het Rijk Nederland Frankrijk Totaal Situering van de vakfotograaf De huidige vakfotograaf heeft in de meeste gevallen een zelfstandige fotozaak. De activiteiten liggen voornamelijk in de verkoop van producten en diensten, zoals fotoapparatuur en toebehoren; het ontwikkelen en afdrukken van amateurfilms; reportages en studiowerk. 2 Nationale Vereniging voor Beroepsfotografen (NVB) Spastraat 8, 1000 Brussel (tel: 02/ fax: 02/ ) Contactpersonen: Nikki Huts (secretaris), Luc Peeters (voorzitter) Onderzoek naar de Vormings- en Opleidingsbehoeften voor de Beroepsfotografen Studie uitgevoerd door het NCMV (zie NVB) (december 1995) Hierin wordt gesteld: Het beroep van fotograaf heeft de afgelopen jaren inhoudelijk een drastische wijziging ondergaan. De technologische evolutie heeft diepgaand ingegrepen in de uitoefening van het beroep. Bovendien wordt vastgesteld dat het beroep qua uitvoering sterk verschoven is naar gespecialiseerde segmenten. Zo is er o.m. de vaststelling dat de allround beroepsfotograaf heeft plaats gemaakt voor de specialistvakman in één of meerdere onderdelen, met of zonder winkelverkoop. Ook vanwege de productzijde is het aanbod én zeer gevarieerd én zeer gespecialiseerd.. Binnen deze evoluties staat ook de concurrentiele positie van de zelfstandige beroepsfotograaf erg onder druk. Zowel op het vlak van de techniciteit van het beroep als op het vlak van de commercialisering worden zeer hoge eisen gesteld. Dit alles heeft uiteraard gevolgen voor de basisopleiding en de voortgezette vorming Gegevens bekomen via NVB. Uit: De Vakfotograaf van het jaar Studie van de NVB (p. 1). NCMV. Onderzoek naar de vormings- en opleidingsbehoeften voor de Beroepsfotografen. December 1995, p 1

8 4 O PLEIDINGSPROFIEL F OTOGRAFIE In dezelfde studie licht men het begrip attitude toe aan de hand van de volgende tekst: De vormings- en opleidingsbehoeften van de genoemde sectoren omvatten deels een reeks vereisten waaraan de zelfstandige ondernemer en KMO globaal onderhevig zijn, en deels een reeks vereisten welke specifiek tot de kenmerken van het beroep behoren. Naarmate de dimensie van de onderneming kleiner is, worden beide meer met mekaar verweven. Omwille van de complexiteit van het ondernemen en het verwachte adaptatieniveau speelt de ondernemer als persoon hierin een bijzonder belangrijke rol. In de literatuur hanteert men daartoe het begrip attitude. A. De Block (Nationaal Comité ) vermeldt hierin het belang van doorzettingsvermogen, belangstelling en inzicht gekoppeld aan een gevoel voor relativiteit en aanpassingsvermogen. Bovendien stelt de auteur de noodzaak voor beslissingsvermogen, zin voor productiviteit en nauwkeurigheid. Deze attitude wordt vervolledigd met een gerichtheid op handelen en gebruik van informatiebronnen. Aangezien in een KMO het ondernemingshoofd de centrale figuur is van het bedrijf hangt het welslagen van de onderneming derhalve in zeer sterke mate af van zijn/ haar persoonlijke kwaliteiten (Profiel van de geslaagde ondernemer in de KMO - NIVVM ). Het belang dat gehecht wordt aan de kwaliteiten van de ondernemer als persoon vindt men ook terug in diverse pleidooien voor een 'totaal ondernemerschap'. Het betreft hier de compilatie van de algemene (het beheer, de algemene ontwikkeling, de attitude...) en de beroeps, in relatie tot een omgeving (klanten, concurrentie, technologie...) die voortdurend in beweging is. Deze voortdurende beweging houdt in dat een profiel van de ondernemer nooit af is. 4 Uit dezelfde studie willen wij ook de volgende conclusies vermelden: Uit de identificatie van de steekproef (n = 251) blijkt dat deze zowel naar leeftijd van de ondervraagden als naar datum van vestiging erg jong is. Zo is 39% jonger dan 35 jaar en 31% gevestigd sedert Deze structuur laat toe een relatief recente reflex te noteren in verband met opleiding en permanente vorming. (...) Nog uit de identificatie blijkt dat de meerderheid bestaat uit zeer kleinschalige ondernemingen, waarbij 70% geen personeel tewerkstelt. (...) Daarnaast is er de vaststelling dat 23% deze activiteit van beroepsfotograaf uitoefent in bijberoep. De specificiteit van het beroep blijkt verder uit het feit dat 31% de bedrijfswereld als cliënteel heeft en 69% zich richt tot de particulier. Ongeveer 36% van de ondervraagden hebben zich meteen na de opleiding als beroepsfotograaf gevestigd. Nog eens 31% was in een of andere zin actief in de rand van het beroep van beroepsfotograaf. Toch zal men noteren dat 23% voordien in een andere vakrichting actief was. Voorts stelt het onderzoek dat 6 op 10 ondervraagden van huis uit niet vertrouwd zijn met het zelfstandig beroep en zelfs 8 op 10 van huis uit niet vertrouwd zijn met het beroep van fotograaf. In deze context behoeft het weinig verwondering dat 3 op 4 ondervraagden zelf en alleen zijn gestart als beroepsfotograaf. De hoogst genoten basisopleiding ligt erg hoog. Meer dan 1 op 2 ondervraagden voltooiden minstens het niveau hoger onderwijs. Deze opleiding vormt daarbij de voornaamste basisopleiding, gevolgd door het hoger secundair technisch beroeps (20%), het hoger secundair algemeen vormend (10%) en het secundair kunstonderwijs (9%). 4 NCMV. Onderzoek naar de vormings- en opleidingsbehoeften voor de Beroepsfotografen. December 1995, p 12

9 O PLEIDINGSPROFIEL F OTOGRAFIE 5 (...) Overeenkomstig de eigen genoten gemiddeld vrij hoge basisopleiding spreken de ondervraagden ook hun voorkeur uit voor een dergelijke vorming. Bijna 1 op 2 beveelt een niveau hoger onderwijs aan. Nog eens 37% vernoemt het kunstonderwijs. De leertijd en de ondernemersopleiding worden door 15 à 20% aanbevolen. (...) Bevraagd naar de gewenste veranderingen in de opleiding spreekt men vooral over praktijkgebonden thema's: opvoeren van de stage (69%), meer praktijklessen (50%) en een betere uitrusting van het atelier (47%). Verder wordt geopteerd voor een langere duurtijd van de opleiding (36%), betere lessen (35%) en betere lesgevers (35%). (...) Onder de aan te scherpen technische bekwaamheden wordt vooral melding gemaakt van kostprijsberekening (55%), financieel beheer (47%) en verkoopskunde (44%), gevolgd door markt- en klanten (38%), management (34%) en verder boekhouding, werken met personeel, wetgeving en technologie, telkens voor 20 à 25%. (...) Naar aan te scherpen algemene bekwaamheden heeft men het vooral over markt- en klanten (51%), gevolgd door juridische en fiscale kunde (34%) en het aanleren tot zelfstandig handelen (29%). (...) De voornaamste motieven tot de beroepskeuze zijn het eigen baas zijn (50%) en voldoening vinden in het werk (47%), gevolgd door het in praktijk brengen van de opleiding of de hobby (37%), het persoonlijk contact (33%) en het leveren van goede diensten en producten (29%). (...) Als belangrijkste wijzigingen in het beroep erkent men de toegenomen concurrentie (56%), de prijsdumpingen (45%) en de toegenomen technologie (44%), gevolgd door de specialisaties (30%) en de grote investeringen (23%). Met het kunstonderwijs als opleiding erkent men sterker de toegenomen concurrentie, de technologie en de specialisaties. De toegenomen concurrentie en de prijsdumpingen komen sterker dan gemiddeld tot uiting bij degenen met hogere opleiding, de ondervraagden ouder dan 35 jaar en degenen met de particulier als klant. De beroepsfotografen met de bedrijfswereld als klant hebben het meer over de toegenomen technologie en de specialisaties. (...) De einddoelstelling van een opleiding moet zoveel mogelijk aansluiten op de noden van het fotografisch bedrijfsleven. Alhoewel fotografie nog steeds ambachtelijke en artistieke vereisten stelt, is deze beroepssector ook zeker geëvolueerd naar een echte industrie. Dit betekent ook dat de afgestudeerden in meerdere deelsectoren kunnen terechtkomen, m.n. in de beroepsfotografie, de fotohandel en de fotolaboratoria. Ook in nevensectoren als de reprografische branche is werkgelegenheid voor deze afgestudeerden. Ook als zelfstandig ondernemer komt men terecht in één van deze branches. De basisopleiding staat dus voor de uitdaging om een voorbereiding op een breed scala aan beroepsuitoefeningsmogelijkheden te bieden. 5 Aangezien deze interessante studie gericht is op de opleiding kunnen deze gegevens ook gebruikt worden in het volgende onderdeel: 2.2 Gegevens uit de onderwijswereld. 5 NCMV. Onderzoek naar de vormings- en opleidingsbehoeften voor de Beroepsfotografen. December p

10 6 O PLEIDINGSPROFIEL F OTOGRAFIE Recente studie In een recente sectorstudie Het fotobedrijf, uitgevoerd door het VIZO (Vlaams Instituut voor het Zelfstandig Ondernemen), vinden we de volgende gegevens: Aantal verkooppunten in de fotodetailhandel volgens GfK Het marktonderzoeksbureau GfK heeft begin 1997 een nieuwe structuuranalyse laten uitvoeren voor de fotodetailhandel. GfK neemt enkel verkooppunten in beschouwing die een volledig assortiment fotoproducten verkopen en daar minstens 60% van hun totale omzet uit halen. Evolutie van het aantal verkooppunten in de fotodetailhandel Vlaams Gewest % Waals Gewest % Brussels Gewest % Totaal % +1% +4% Op 1 januari 1997 telde de totale Belgische markt volgens Agfa-Gevaert zaakvoerders in de fotodetailhandelszaken en de zaken gespecialiseerd in beroepsfotografie. Het bepalen van het exact aantal fotodetailhandelaars en het aantal beroepsfotografen is bijna onmogelijk omdat de begrippen beroepsfotograaf en fotodetailhandelaar vaak worden verward. Ten eerste laten sommige fotodetailhandelaars zich als beroepsfotograaf registreren in het handelsregister en vice versa. Daarnaast is er een belangrijk percentage van de fotobedrijven gemengd. Dit wil zeggen dat de ondernemingen in kwestie zowel aan beroepsfotografie doen als een detailhandelsactiviteit hebben Werkgelegenheid in het fotobedrijf Voor het weergeven van de werkgelegenheid in het fotobedrijf baseert de studie van het VIZO zich op de gegevens die beschikbaar zijn voor de kleinhandelszaken in optische en fotografische artikelen (NACEBEL-code ) en de fotostudio s en overige fotografische activiteiten (NACEBEL-code ). Aantal werkgevers NACEBEL-code NACEBEL-code Totaal % /95 Brussels Gewest % Vlaams Gewest % Waals Gewest % Totaal % Aantal werknemers NACEBEL-code NACEBEL-code Totaal % /95 Brussels Gewest % Vlaams Gewest % Waals Gewest % Totaal % 6 VIZO. Sectorstudie Het fotobedrijf p 9-11.

11 O PLEIDINGSPROFIEL F OTOGRAFIE 7 De NACEBEL-code bevat naast de kleinhandelszaken in fotografische artikelen ook de kleinhandelszaken in optische artikelen. In de vorige eeuw werden fotografische producten dikwijls verkocht bij opticiens. Ondanks het feit dat de oorsprong van deze erfenis uit het verleden reeds lang achter ons ligt, is het nog altijd niet mogelijk deze code op te splitsen De Beroepsfotograaf Naast de fotodetailhandelaar is er ook nog de beroepsfotograaf, die niet hoofdzakelijk leeft van de verkoop van toestellen en films of van het verlenen van service (Ontwikkeling & Afwerking). De beroepsfotograaf is actief in de audiovisuele sector en de sector van de beeldende kunst. Een aantal specialisaties kunnen worden onderscheiden (zie 2.11). De markt voor beroepsfotografie - zo blijkt uit een vergelijking met andere landen - beschikt nog over een enorm marktpotentieel. Marketing speelt een zeer belangrijke rol in de bedrijfsvoering van de beroepsfotograaf. 8 Over het aantal actieve beroepsfotografen en de werkgelegenheid vonden wij geen recente gegevens. Een studie hierover dringt zich op Beroepenstructuur Algemeen Fotograaf (polyvalent) Portretfotograaf Reclamefotograaf / Setfotograaf / Foodfotograaf Persfotograaf Modefotograaf Industrieel Fotograaf / Architectuurfotograaf Fotolaborant / Reprograaf Video-operator Bewerker digitale beelden Andere: Medisch Fotograaf, Finishingfotograaf/Kwaliteitscontroleur, Handelsvertegenwoordiger Fotografische Producten en Diensten Geraadpleegde bronnen Indeling in het beroepenveld volgens Handleiding Simona deel II Gegevensbeheer Hulpdatabank Beroepscodes (VDAB), Brussel, 1995 Beroepsprofiel Fotografie Onderzoek naar vormings- en opleidingsbehoeften voor de Beroepsfotografen NCMV. December 1995 VIZO. Sectorstudie Het fotobedrijf, VIZO. Sectorstudie Het fotobedrijf p Ibidem. p

12 8 O PLEIDINGSPROFIEL F OTOGRAFIE Visie De artistieke en ambachtelijke opname zal in de toekomst nog steeds moeten gemaakt worden, de manier waarop en de verwerking ondergaan belangrijke technische veranderingen. Ook op een steeds toenemende en veranderende beeldcultuur moet het fotografieonderwijs inspelen. Onder andere om deze redenen kan men in de Audiovisuele Technieken niet zonder de culturele component. Door de opkomst van het digitale tijdperk kan men het beroep van Fotograaf niet meer beperken tot louter chemische fotografie. De rol van de fotografische film zal in de zeer nabije toekomst afnemen ten voordele van de digitale fotografie. De audiovisuele sector wordt een steeds meer complex geheel van verschillende activiteiten en specialismen. Het samengaan van al deze elementen: het ontwerpen, het maken van foto s, van videobeelden, het integreren van klank, DTP, de sterk opkomende multimediatoepassingen, Internet, de convergentie van fotografie en druk (pre-press) enz.. vraagt om een groeiende polyvalentie en flexibiliteit. Het oude, enge begrip van de Fotograaf moet dan ook herzien worden en opnieuw gesitueerd in een ruimere context. Al deze elementen wijzen erop dat de verschillende hogere opleidingen zouden moeten uitgebreid worden. Om te vermijden dat men zich zou beperken tot een ad hoc beleid, moet er een aangepaste toekomstvisie ontwikkeld worden. Omwille van hun bekwaamheid adequaat te kunnen omgaan met beelden die geënt zijn op de realiteit, zijn de fotografen die zowel technisch als esthetisch gevormd zijn goed geplaatst om Beeldeducatie in toepassing te brengen (en dit zowel in het onderwijs als in een algemeen ruim kader). 2.2 Gegevens uit de onderwijswereld Studiegebied, opleidingen en opties Volgens het Decreet 9 Studiegebied Industriële Wetenschappen en Technologie Basisopleiding van één cyclus audiovisuele techniek assistentie beeld-geluid-montage cinematografie fotografie 9 Decreet betreffende de hogescholen, 13 juli 1994, bijlage I.

13 O PLEIDINGSPROFIEL F OTOGRAFIE 9 Studiegebied Audiovisuele en Beeldende kunst Basisopleidingen van twee cycli audiovisuele kunst animatie medium beeldende kunst driedimensionale vormgeving fotografie grafische en reclamevormgeving mode-, textiel- en toneelkostuumontwerpen restauratie vrije kunsten productdesign Volgens Inrichtende Macht Hogeschool Antwerpen Departement Audiovisuele en Beeldende Kunst (2 cycli) Mutsaertstraat 31, 2000 Antwerpen tel: 03/ fax: 03/ verantwoordelijke: Jan Carlier Hogeschool Sint-Lukas Beeldende Kunsten afdeling Fotografie (2 cycli) Paleizenstraat 70, 1030 Schaarbeek - Brussel tel: 02/ fax: 02/ verantwoordelijke: Hugo Bal Hogeschool voor Wetenschap en Kunst Departement Technologie NARAFI Audiovisuele Techniek Fotografie (1 cyclus) Victor Rousseaulaan 75, 1190 Vorst - Brussel tel: 02/ fax: 02/ verantwoordelijken: Erik Heyndrickx, Jan Devijver Hogeschool Gent Departement Academie Vakgroep Fotografie (2 cycli) Jozef Kluyskensstraat 6, 9000 Gent tel: 09/ fax: 09/ verantwoordelijke: Julien Vandevelde Karel de Grote Hogeschool Departement IWT opleiding Audiovisuele Techniek optie Fotografie (1 cyclus) Louis Frarynlaan 30, 2050 Antwerpen tel: 03/ fax: 03/ verantwoordelijke: André Gijsels Katholieke Hogeschool Limburg Departement Audiovisuele en Beeldende Kunst - Optie Fotografie (2 cycli) Weg naar As 50, 3600 Genk tel: 089/ fax: 089/ verantwoordelijke: Paul Schepers Aanverwante studiegebieden, opleidingen en opties 10 Opleiding Grafische Bedrijven in het studiegebied Industriële Wetenschappen en technologie Studiegebied Architectuur Studiegebied Productontwikkeling 10 Decreet betreffende de hogescholen, 13 juli 1994, bijlage I.

14 10 O PLEIDINGSPROFIEL F OTOGRAFIE Diploma s en getuigschriften 11 Gegradueerde in de Audiovisuele Techniek/optie Fotografie (1 cyclus) Recente evoluties in het aantal uitgereikte diploma s voor de opleiding Aantal gediplomeerden van tot Technicum / Antwerpen NARAFI/Brussel Totaal Jongens Meisjes Jongens Meisjes Jongens Meisjes Totaal Omschakeling van een 2-jarige opleiding naar een 3-jarige opleiding fotografie beeldvorming Karel de Grote W&K Gelijkaardige opleidingen en diploma s in het buitenland Er zijn op dit ogenblik in W&K en Karel de Grote uitwisselingsprojecten (Erasmus, Socrates en Leonardo) met: Nottingham Trent University, Burton Street, Nottingham NG1 4 BU, Groot- Brittanië Bournemouth & Poole College of Art & Design, Wallisdown, Poole, Dorset BH12 5HH, Groot-Brittanië Dun Laoghaire Institute of Art Design & Technology (DLIADT), DLIADT, Carraiglea Park, Kill Avenue, Dun Laoghaire, Co Dublin, Ireland Dublin Institute of Technology (DIT), Dublin Institute of Technology, Fitzwilliam House 30, Upper Pembroke St., Dublin 2, Ireland Instituto Politécnico do Porto, Rua Dr. Roberto Frias, P-4200 Porto, Portugal De uitwisseling betreft studenten, docenten en programma s Decreet betreffende de hogescholen, 13 juli 1994, bijlage I. Statistisch Jaarboek van het Vlaams Onderwijs , aangevuld met eigen gegevens.

15 O PLEIDINGSPROFIEL F OTOGRAFIE Geografische spreiding van de beroepsactiviteiten in Vlaanderen Branche code en omschrijving 3730 fabrikant fotomateriaal & optische instrumenten 4930 foto en filmlabo 6190 Groothandel foto en optische artikelen 6540 Kleinhandel idem 9830 Fotograafreportage 9831 Fotografische studio 9839 Fotografisch atelier Aantallen en spreiding per provincie 13 Aantal Spreiding taalrol Spreiding per provincie Code Totaal NL FR Antw. Bra. Lim O-VL W-VL Totalen Geografische spreiding van het opleidingsaanbod in Vlaanderen Antwerpen (2) (1 cyclus + 2 cycli) Brussel (2) (1 cyclus + 2 cycli) Gent (1) (2 cycli) Genk (1) (2 cycli) Infrastructuur studio s, uitgerust met TC, flitsinstallaties (halogeen: KdG) donkere kamer (kleur- en ZW.-labs: vergroters, ontwikkelmachines, ook in schaal) afwerkingsruimten/lab verwerkingstechniek klaslokalen multimedialab lab DTP (KdG) atelier tekenen / zeefdruk (KdG) lab video (KdG) leslokalen media ter ondersteuning van de cursussen 13 Bron: NVB/Marktselect (1994).

16 12 O PLEIDINGSPROFIEL F OTOGRAFIE Kwantitatieve beschrijving van het totaal aantal studenten in de opleiding Van 1990 tot was het eerste jaar Fotografie gemeenschappelijk met het eerste jaar Film in het NARAFI. KdGf NARAFI Tot. NARAFI 1 ste jaar 2 de jaar 3 de jaar Kwantitatieve beschrijving van de eerstejaarsstudenten van de opleiding volgens SO-vooropleiding, ervaring met HO, geslacht, leeftijd en studieresultaten 14 SO-vooropleiding Studiegebied Opleiding HOBU HOBU Gevolgde onderwijsvorm Som studenten totaal IWT AV techn. Algemeen 61 IWT AV techn. Beroeps 3 IWT AV techn. Buitenlands 1 IWT AV techn. Kunst secundair 3 IWT AV techn. Technisch Voor beschikken wij ook nog over de gegevens voor het NARAFI 15 SO-vooropleiding % Algemeen 59,9% Technisch 41,1% Indeling in generatiestudenten en niet-generatiestudenten Optie fotografie Studiegebied HOBU opleiding HOBU generatiestud. niet-gen. Stud. totaal IWT audivisuele techn Onderwijsniveau in het voorgaande jaar van de generatiestudenten Optie fotografie Studiegebied HOBU opleiding HOBU onderwijsniveau vorig jaar Totaal IWT audiovisuele techn. gewoon secundair andere Statistische gegevens Dienst voor Onderwijsontwikkeling (registratie op ). Gegevens verzameld door bibliothecaris John Devos, NARAFI.

17 O PLEIDINGSPROFIEL F OTOGRAFIE 13 Onderwijsniveau in het voorgaande jaar van niet-generatiestudenten 16 Optie fotografie Studiegebied HOBU opleiding HOBU onderwijsniveau vorig jaar Totaal IWT audiovisuele techn. gewoon secundair andere Hobu Universitair onderwijs Voor het NARAFI beschikken wij nog over de volgende gegevens 17 Rechtstreeks HSO Ander HO Bis NARAFI 7 de jaar gewerkt ,1% 39,3% 16,1% 1,8% 1,8% Geslacht KdG NARAFI Totaal Totaal 1 ste jaar M V M V M V Studieresultaten Zie ook: Academiejaar Aantal diploma s M V Totaal Reële studieduur De reële studieduur bedraagt zowel in het NARAFI (Hogeschool voor Wetenschap & Kunst) als in het Technicum (Hogeschool Karel de Grote) 3 jaar Globale opbouw van de bestaande lessentabellen Zie bijlagen Statistische gegevens Dienst voor Onderwijsontwikkeling (registratie op ). Gegevens verzameld door bibliothecaris John Devos, NARAFI.

18 14 O PLEIDINGSPROFIEL F OTOGRAFIE Inhoudelijke profilering van de opleiding in binnen- en buitenland In oktober 97 bezocht Jan Devijver de uitgewisselde studenten in Nottingham en informeerde zich over de benadering aldaar. Fotografie wordt gezien als een belangrijke component van de Westerse cultuur, die kan gebruikt worden voor het communiceren van zowel feiten als ideeën. In het eerste jaar geeft men een introductie tot de Fotografie: representatie, contemporaine fotografen, geschiedenis. In het tweede jaar behandelt men Documentaire en Kunstfotografie, theorieën betreffende representatie, modernisme en postmodernisme. Het derde jaar dient voor specialisatie en het maken van een eindwerk 18. In grote lijnen is deze studie vergelijkbaar met deze van het NARAFI (W&K) en TECHNICUM (Karel de Grote), er zijn nochtans verschillen: er wordt in Nottingham meer gepraat over de foto s en er worden er minder gerealiseerd. De technische kwaliteit is geen prioriteit zoals in het NARAFI (W&K) en TECHNICUM (Karel de Grote). Het aantal contacturen van de docenten ligt beduidend lager (10 uur tegenover 23 uur in het NARAFI/Karel de Grote: uur). De studenten uit Nottingham vinden dat er in het NARAFI keihard en in groter volume gewerkt wordt. Wat het aantal lectoren betreft is er ook een spectaculair verschil: 25 tegenover 5 in het NARAFI Verantwoording van de opleiding Deze opleiding is nodig omwille van de vraag uit de beroepenwereld en de noden van het fotografisch bedrijfsleven. We verwijzen hierbij naar de opmerkingen en conclusies uit de studie NCMV (NVB) uit Zie ook Visie. Een andere reden is dat er, in deze veranderende maatschappij waar het beeld een steeds grotere plaats inneemt, dringend nood is aan meer Beeldeducatie. Een goede aanzet hiervoor is zeker het Fotografieonderwijs en aanverwante opleidingen Prospectus Nottingham Trent University P. 80. Werkbezoek Jan Devijver aan de Nottingham Trent University (26/ ).

19 O PLEIDINGSPROFIEL F OTOGRAFIE 15 HOOFDRUBRIEK 3 HET OPLEIDINGSPROFIEL 3.1 De exacte benaming van de opleiding Audiovisuele Technieken optie Fotografie. 3.2 De globale omschrijving van de opleiding Het doel van de opleiding Fotografie (Audiovisuele Techniek) is het vormen van jonge mensen voor het beroep. De werkvelden van dit beroep zijn - zoals hierboven reeds herhaaldelijk werd aangestipt - zeer uitgebreid, zodat in de opleiding gewerkt wordt met een algemene en gedegen basisopleiding, waarop de verschillende specialisaties kunnen geënt worden. Hiertoe wordt gestreefd naar een algemene en een op het beroep gerichte gespecialiseerde, vervolledigd met aanvullende die van toepassing is in het professionele en bedrijfsleven. Ook in de technische opleidingen wordt de creativiteit gestimuleerd, daar een foto realiseren niet kan gereduceerd worden tot enkel en alleen de technische realisatie ervan. Om dit mogelijk te maken is de opleiding voor een groot deel praktisch gericht. De studenten leren: opnametechniek (kleinbeeld, middenformaat en technische camera) belichtingstechniek zwart-wit en kleurverwerkingstechniek De praktische oefeningen bestrijken gedurende de drie jaar het hele gamma van fotografische disciplines (portret, studio, reportage, pers, industrieel, architectuur,...). Er wordt gestart met een algemene basisopleiding (observeren, opname, studie van het licht, van het materiaal, laboratorium,...). In het TECHNICUM (Karel de Grote) beoefent men in het eerste jaar uitsluitend zwartwitfotografie, terwijl in het NARAFI (W&K) vanaf het begin met zwart-wit en kleur wordt gewerkt. In het TECHNICUM wordt ook in de opleiding Fotografie aandacht besteed aan video. Alle cursussen starten met de basisbegrippen en sluiten aan op de van het secundair onderwijs. Een greep uit het aanbod: fysica, scheikunde, sensitometrie (de leer van de filmgevoeligheid), elektriciteit, elektronica en technologie van de fotografie. Daarbij komt nog algemene culturele vorming: kunstesthetische ontleding en beeldcompositie. Voor het maken van een goede foto is er een noodzakelijk samenspel van creativiteit, techniek en inhoud. Er zijn ook taalvakken en een seminarie in communicatieve vaardigheid.

20 16 O PLEIDINGSPROFIEL F OTOGRAFIE Naast de chemische fotografie wordt steeds meer aandacht besteed aan de digitale beeldbewerking, een van de meest toekomstgerichte technieken. De studenten maken met de toepassingen van de fotografie in wetenschap, industrie en druknijverheid. De realisatie van een zelfgekozen eindwerk bewijst de creativiteit en de beheersing van de techniek: hier kunnen de studenten zich reeds specialiseren naar het beroep toe. Onze filosofie is de studenten zoveel mogelijk een degelijke technische bagage mee te geven, zodat van hier uit - naar de voorkeur en belangstelling van elk - een creatieve bovenbouw kan volgen. Ervaren leraars geven de studenten individuele begeleiding. In de loop van de studieduur verwerven de studenten:, beroepsvaardigheden, attitudes en contextgegevens. 3.3 Het beroepsgericht opleidingsprofiel Bijeenbrengen van de relevante beroepsprofielen Bij het opstarten van dit werkstuk bleek dat er geen Beroepsprofiel voorhanden was. Daarom werd dan ook eerst een Beroepsprofiel opgesteld. Dit werd besproken in enkele vergaderingen op de Vlaamse Onderwijsraad en er werd contact gezocht met de beroepswereld. Een ideale (en enige?) gesprekspartner bleek de Nationale Vereniging voor Beroepsfotografen, waar reeds heel wat studiemateriaal voorhanden was. Met dit studiemateriaal en na een reeks gesprekken - ook met beroepsfotografen - kwam dan de tekst van het Beroepsprofiel tot stand (1997). De vertegenwoordigers van Fotografieopleidingen Beeldende Kunsten konden zich niet altijd terugvinden in de teksten, daarom werd besloten voor de twee richtingen verder te werken via verschillende Opleidingsprofielen. Hierna kunnen we trachten een gemeenschappelijke lijn te vinden. Ook werd afgesproken de teksten van het Beroepsprofiel te toetsen aan reacties uit de beroepswereld zelf. De enige reactie die ons bereikte kwam van fotograaf Johan Van Becelaere, die voorstelt een aanpassing door te voeren naar Brits model: er wordt gewerkt met verschillende niveaus. Basisopleiding + stage toegang tot het beroep prijsbarema 1 (laagste) Fellow in photography na 1 prijs of 2 nominaties (door een onafhankelijke jury) de fotograaf wordt betaald volgens barema 2 Master in photography na ervaring, prijzen barema 3

STUDIE 86 OPLEIDINGSPROFIEL. nautische wetenschappen

STUDIE 86 OPLEIDINGSPROFIEL. nautische wetenschappen STUDIE 86 OPLEIDINGSPROFIEL nautische wetenschappen OPLEIDINGSPROFIEL nautische wetenschappen studiegebied : industriële wetenschappen & technologie basisopleiding : 1C nautische wetenschappen (opleiding

Nadere informatie

STUDIE 153 OPLEIDINGSPROFIEL. Automechanica

STUDIE 153 OPLEIDINGSPROFIEL. Automechanica STUDIE 153 OPLEIDINGSPROFIEL Automechanica OPLEIDINGSPROFIEL Automechanica studiegebied : industriële wetenschappen en opleiding optie sector technologie : mechanica : automechanica : metaal-elektriciteit-kunststoffen

Nadere informatie

STUDIE 57 OPLEIDINGSPROFIEL. hout

STUDIE 57 OPLEIDINGSPROFIEL. hout STUDIE 57 OPLEIDINGSPROFIEL hout OPLEIDINGSPROFIEL hout sector : bouw-hout-decoratie studiegebied : industriële wetenschappen & technologie opleiding : hout beroep : technisch manager hout Sectorcommissie

Nadere informatie

ONS STUDIEAANBOD. 1ste graad A

ONS STUDIEAANBOD. 1ste graad A ONS STUDIEAANBOD 1ste graad A 1ste jaar A met keuze Latijn / economie - wetenschappelijk werk / taalverrijking 2de jaar A met optie Latijn / moderne wetenschappen / artistieke vorming 2de graad ASO met

Nadere informatie

Academiejaar 2008-2009. Programmagids. Verpleegkunde (PBA) 1eBa verpleegkunde

Academiejaar 2008-2009. Programmagids. Verpleegkunde (PBA) 1eBa verpleegkunde Academiejaar 2008-2009 Programmagids Verpleegkunde (PBA) 1eBa verpleegkunde Opleidingsonderdeel Groep Stp Semester Deeltijds (OO)Filosofie - ethiek - recht 7.0 2 (OA) Filosofie 2.0 2 1282008 2 6 Opleidingsonderdeel

Nadere informatie

B.S.T. Beperkte statistische telling van de studenten in het hoger onderwijs op 31 oktober 2003. Academiejaar 2003-2004

B.S.T. Beperkte statistische telling van de studenten in het hoger onderwijs op 31 oktober 2003. Academiejaar 2003-2004 B.S.T. Beperkte statistische telling van de studenten in het hoger onderwijs op 31 oktober 2003 Academiejaar 2003-2004 Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap departement Onderwijs Inhoudsopgave Hoger onderwijs

Nadere informatie

STUDIE 167 OPLEIDINGSPROFIEL

STUDIE 167 OPLEIDINGSPROFIEL STUDIE 167 OPLEIDINGSPROFIEL mechanica OPLEIDINGSPROFIEL mechanica sector : metaal-elektriciteitkunststoffen studiegebied : industriële wetenschappen & technologie opleiding : mechanica optie : mechanica

Nadere informatie

Het hoger onderwijs verandert

Het hoger onderwijs verandert achelor & master Sinds september 2004 is de hele structuur van het hoger onderwijs veranderd. Die nieuwe structuur werd tegelijkertijd ingevoerd in andere Europese landen. Zo sluiten opleidingen in Vlaanderen

Nadere informatie

STUDIE 160 OPLEIDINGSPROFIEL. Opleiding elektriciteit Optie elektriciteit

STUDIE 160 OPLEIDINGSPROFIEL. Opleiding elektriciteit Optie elektriciteit STUDIE 160 OPLEIDINGSPROFIEL Opleiding elektriciteit Optie elektriciteit OPLEIDINGSPROFIEL elektriciteit studiegebied : industriële wetenschappen en technologie opleiding : elektriciteit optie : elektricteit

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED BIBLIOTHEEK-, ARCHIEF- EN DOCUMENTATIEKUNDE

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED BIBLIOTHEEK-, ARCHIEF- EN DOCUMENTATIEKUNDE Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED BIBLIOTHEEK-, ARCHIEF- EN DOCUMENTATIEKUNDE Opleiding Initiatie Bibliotheek-, Documentatie- en Informatiekunde BO BD 001 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 15 Inhoud

Nadere informatie

STUDIE 46 OPLEIDINGSPROFIEL. elektromechanica algemeen

STUDIE 46 OPLEIDINGSPROFIEL. elektromechanica algemeen STUDIE 46 OPLEIDINGSPROFIEL elektromechanica algemeen bedrijfsmechanisatie elektromechanisatie klimatisatie medische instrumentatie meet- en regeltechniek onderhoudstechnieken OPLEIDINGSPROFIEL elektromechanica

Nadere informatie

STUDIE 162 OPLEIDINGSPROFIEL

STUDIE 162 OPLEIDINGSPROFIEL STUDIE 162 OPLEIDINGSPROFIEL audiovisuele kunst, medium OPLEIDINGSPROFIEL audiovisuele kunst, medium studiegebied : audiovisuele en beeldende kunst opleiding : audiovisuele kunst optie : medium sector

Nadere informatie

STUDIEPROGRAMMA S HOGER ONDERWIJS

STUDIEPROGRAMMA S HOGER ONDERWIJS STUDIEPROGRAMMA S VAN HET HOGER ONDERWIJS Je krijgt het studieprogramma van een opleiding (=studie) aan een universiteit en aan een hogeschool. In de tabellen zie je alle opleidingsonderdelen (= vakken,

Nadere informatie

Indeling hoger onderwijs

Indeling hoger onderwijs achelor & master Sinds enkele jaren is de structuur van het hoger onderwijs in België afgestemd op die van andere Europese landen. Hierdoor kan je makkelijker switchen tussen hogescholen en universiteiten

Nadere informatie

STUDIE 69 BEROEPSPROFIEL. fotograaf

STUDIE 69 BEROEPSPROFIEL. fotograaf STUDIE 69 BEROEPSPROFIEL fotograaf BEROEPSPROFIEL fotograaf (m/v) A sector : beeldende, muzische en dramatische kunst studiegebied : audiovisuele en beeldende kunst opleiding : beeldende kunst opties :

Nadere informatie

1 JOURNALISTIEK. Opleidingsonderdeel andere instelling

1 JOURNALISTIEK. Opleidingsonderdeel andere instelling Artesis Hogeschool (nu UA) Bachelor in de productontwikkeling Algemene economie 3 Economische inzichten Artesis Hogeschool (nu UA) Bachelor in de productontwikkeling Bedrijfseconomie 3 Economische inzichten

Nadere informatie

STUDIE 112 OPLEIDINGSPROFIEL. industrieel ingenieur textiel

STUDIE 112 OPLEIDINGSPROFIEL. industrieel ingenieur textiel STUDIE 112 OPLEIDINGSPROFIEL industrieel ingenieur textiel OPLEIDINGSPROFIEL industrieel ingenieur textiel studiegebied basisopleiding graad : industriële wetenschappen & technologie : tweede cyclus textiel

Nadere informatie

Studiegebied Gezondheidszorg Studiegebied Onderwijs Campus Nieuwland Nieuwland 198, 1000 Brussel T 02 512 32 59, F 02 512 80 14

Studiegebied Gezondheidszorg Studiegebied Onderwijs Campus Nieuwland Nieuwland 198, 1000 Brussel T 02 512 32 59, F 02 512 80 14 14 HOGESCHOOL-UNIVERSITEIT BRUSSEL Stormstraat 2, 1000 Brussel T 02 210 12 11, F 02 217 64 64, E info@hubrussel.be http://www.hubrussel.be 14A Studiegebied Economie en management Campus Stormstraat Stormstraat

Nadere informatie

INFOBROCHURE OPLEIDING FOTOGRAAF

INFOBROCHURE OPLEIDING FOTOGRAAF INFOBROCHURE OPLEIDING FOTOGRAAF Voor onze opleiding fotografie hebben we de beschikking over twee fotostudio s, die beide voorzien zijn van voldoende studiomateriaal, twee computerlokalen voor de verwerking

Nadere informatie

3 academische bachelor- en masteropleidingen. 3 instellingen in de Associatie K.U.Leuven. in de Beeldende Kunsten

3 academische bachelor- en masteropleidingen. 3 instellingen in de Associatie K.U.Leuven. in de Beeldende Kunsten studiegebied studiegebied O P L E I D I N G E N I N A S S O C I A T I E K. U. L. 3 instellingen in de Associatie K.U.Leuven 3 academische bachelor- en masteropleidingen Sint-Lucas Beeldende Kunst Gent

Nadere informatie

STUDIE 67 OPLEIDINGSPROFIEL. landbouw en biotechnologie (1C)

STUDIE 67 OPLEIDINGSPROFIEL. landbouw en biotechnologie (1C) STUDIE 67 OPLEIDINGSPROFIEL landbouw en biotechnologie (1C) OPLEIDINGSPROFIEL landbouw & biotechnologie (1C) sector studiegebied opleiding beroep : land- en tuinbouw : biotechniek : kandidaat industrieel

Nadere informatie

LESSENTABELLEN 2013-2014. INDUSTRIEWEG 230, 9030 MARIAKERKE (GENT) Tel. 09 216 36 36 - Fax 09 216 36 37 www.viso.be - info@viso.be

LESSENTABELLEN 2013-2014. INDUSTRIEWEG 230, 9030 MARIAKERKE (GENT) Tel. 09 216 36 36 - Fax 09 216 36 37 www.viso.be - info@viso.be LESSENTABELLEN 2013-2014 INDUSTRIEWEG 230, 9030 MARIAKERKE (GENT) Tel. 09 216 36 36 - Fax 09 216 36 37 www.viso.be - info@viso.be J.B. GUINARDSTRAAT 23, 9000 GENT Tel. 09 223 04 68 - Fax 09 269 00 88 www.viso.be

Nadere informatie

EEN geslaagd PROjECT!

EEN geslaagd PROjECT! A & D Boekhoudkantoor, Klapstraat 58, 1790 Teralfene Tel 0473.821367 www.infoboekhouden.be DE BOEKHOUDER-FISCALIST BIBF: Uw PARTNER VOOR EEN geslaagd PROjECT! Een brochure van het Beroepsinstituut van

Nadere informatie

Hogescholen en Universiteiten met een open blik

Hogescholen en Universiteiten met een open blik Editie 2009-2010 Hogescholen en Universiteiten met een open blik Om elkaar te begrijpen, moet je elkaar kennen. Vanuit die gedachte organiseert het Prins Filipfonds een project dat uitwisseling en samenwerking

Nadere informatie

LESSENTABELLEN 2015-2016. INDUSTRIEWEG 230, 9030 MARIAKERKE (GENT) Tel. 09 216 36 36 - Fax 09 216 36 37 www.viso.be - info@viso.be

LESSENTABELLEN 2015-2016. INDUSTRIEWEG 230, 9030 MARIAKERKE (GENT) Tel. 09 216 36 36 - Fax 09 216 36 37 www.viso.be - info@viso.be LESSENTABELLEN 2015-2016 INDUSTRIEWEG 230, 9030 MARIAKERKE (GENT) Tel. 09 216 36 36 - Fax 09 216 36 37 www.viso.be - info@viso.be J.B. GUINARDSTRAAT 23, 9000 GENT Tel. 09 223 04 68 - Fax 09 269 00 88 www.viso.be

Nadere informatie

Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED GEZONDHEIDSZORG

Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED GEZONDHEIDSZORG Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED GEZONDHEIDSZORG Opleiding Kaderopleiding Nursing BO GZ 001 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 15 Inhoud 1 Opleiding... 4 1.1 Relatie opleiding referentiekader... 4 1.2 Inhoud...

Nadere informatie

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x Jaarplan GESCHIEDENIS Algemene doelstellingen Eerder gericht op kennis en inzicht 6 A1 A2 A3 A4 A5 Kunnen hanteren van een vakspecifiek begrippenkader en concepten, nodig om zich van het verleden een wetenschappelijk

Nadere informatie

PROFESSIONELE BACHELOR OPLEIDING FILM-TV-VIDEO

PROFESSIONELE BACHELOR OPLEIDING FILM-TV-VIDEO PROFESSIONELE BACHELOR OPLEIDING FILM-TV-VIDEO ACADEMIEJAAR 2015-2016 samenstelling en redactie Manu Roegiers, Ilona Terkessidis, Lotte Thora en Helena Winderickx verantwoordelijke uitgever Ilona Terkessidis,

Nadere informatie

ZER Informatica. Programma-evaluatie. Resultaten programma-evaluatie. 5 enquêtes:

ZER Informatica. Programma-evaluatie. Resultaten programma-evaluatie. 5 enquêtes: ZER Informatica Resultaten programma-evaluatie Programma-evaluatie 5 enquêtes: - Overgang secundair onderwijs universiteit - Studenten die niet aan examens deelnamen / met hun opleiding stopten - Evaluatie

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 60

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 60 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Marketing Module Management & Organisatie Code C2 Lestijden 60 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot JA aanvragen vrijstelling

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure HANDEL (3de graad TSO) Leerlingenprofiel Je bent 16 jaar en je kiest voor een studierichting in de 3de graad. Zou de richting Handel iets voor jou zijn? Handel is

Nadere informatie

ADVIES. Raad Volwassenenonderwijs. 28 juni 2005 RVOL/MDR/ADV/017

ADVIES. Raad Volwassenenonderwijs. 28 juni 2005 RVOL/MDR/ADV/017 ADVIES Raad Volwassenenonderwijs 28 juni 2005 RVOL/MDR/ADV/017 Advies over modulaire opleidingen in de studiegebieden Talen en NT2 van het secundair OSP, in uitvoering van artikel 15 van het decreet volwassenenonderwijs

Nadere informatie

LESSENTABELLEN 2014-2015. INDUSTRIEWEG 230, 9030 MARIAKERKE (GENT) Tel. 09 216 36 36 - Fax 09 216 36 37 www.viso.be - info@viso.be

LESSENTABELLEN 2014-2015. INDUSTRIEWEG 230, 9030 MARIAKERKE (GENT) Tel. 09 216 36 36 - Fax 09 216 36 37 www.viso.be - info@viso.be LESSENTABELLEN 2014-2015 INDUSTRIEWEG 230, 9030 MARIAKERKE (GENT) Tel. 09 216 36 36 - Fax 09 216 36 37 www.viso.be - info@viso.be J.B. GUINARDSTRAAT 23, 9000 GENT Tel. 09 223 04 68 - Fax 09 269 00 88 www.viso.be

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure HANDEL (3de graad TSO) Leerlingprofiel Je bent 16 jaar en je kiest voor een studierichting in de 3de graad. Zou de richting Handel iets voor jou zijn? Handel is

Nadere informatie

PROJECT BESTEMMING REISLEIDER EUROPA

PROJECT BESTEMMING REISLEIDER EUROPA MODULE PROJECT BESTEMMING REISLEIDER EUROPA Afstudeerrichting: reisleider Code: 25 Academiejaar: vanaf 2014-2015 Niveau: specialisatiemodule Periode binnen het modeltraject: semester 1 Start binnen de

Nadere informatie

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN De onderwijsvorm ASO is een breed algemeen vormende doorstroomrichting waarin de leerlingen zich voorbereiden op een academische of professionele bacheloropleiding.

Nadere informatie

Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED GEZONDHEIDSZORG

Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED GEZONDHEIDSZORG RLLL/EXT/ADV/006bijl18 Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED GEZONDHEIDSZORG Opleiding Kaderopleiding Nursing voor Gegradueerde/Bachelor Verpleegkunde of Vroedkunde: Algemene Verzorgingsinstellingen GZ 001

Nadere informatie

Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap 8 december 2006 STUDIEGEBIED MODE. Modulaire opleiding Breien BO MO 023

Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap 8 december 2006 STUDIEGEBIED MODE. Modulaire opleiding Breien BO MO 023 STUDIEGEBIED MODE Modulaire opleiding Breien BO MO 023 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 9 Inhoud Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap 8 december 2006 1 Deel 1 Opleiding... 3 1.1 Korte beschrijving... 3 1.1.1

Nadere informatie

Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED GEZONDHEIDSZORG

Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED GEZONDHEIDSZORG RLLL/EXT/ADV/006bijl16 Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED GEZONDHEIDSZORG Opleiding Kaderopleiding Nursing voor Gegradueerde/Bachelor Verpleegkunde: Psychiatrie en Geestelijke gezondheidszorg GZ003 (ontwerp)

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 160

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 160 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Marketing Module Algemene Marketing Code A5 Lestijden 160 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot JA aanvragen vrijstelling

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure ADMINISTRATIE & RETAIL (2de graad BSO, Kantoor & Verkoop) Leerlingprofiel Je bent 14-15 jaar. Je kiest voor een studierichting in de tweede graad. Je wilt meer te

Nadere informatie

STUDIE 79 OPLEIDINGSPROFIEL. ergotherapie

STUDIE 79 OPLEIDINGSPROFIEL. ergotherapie STUDIE 79 OPLEIDINGSPROFIEL ergotherapie OPLEIDINGSPROFIEL ergotherapie studiegebied : gezondheidszorg opleiding : fysische behandelingen optie : ergotherapie sector : gezondheidszorg Werkgroep opleidingsprofielen

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie

STUDIE 88 OPLEIDINGSPROFIEL. interieurarchitectuur

STUDIE 88 OPLEIDINGSPROFIEL. interieurarchitectuur STUDIE 88 OPLEIDINGSPROFIEL interieurarchitectuur OPLEIDINGSPROFIEL interieurarchitectuur studiegebied : architectuur opleiding : interieurarchitectuur sector : architectuur Sectorcommissie hogeschoolonderwijs

Nadere informatie

Overzicht van de behoeften aan wetenschappelijke en technologische beroepen

Overzicht van de behoeften aan wetenschappelijke en technologische beroepen Brussels Observatorium voor de Werkgelegenheid Overzicht van de behoeften aan wetenschappelijke en technologische beroepen 7 Juli 2010 Stéphane THYS Coördinator Opzet van de presentatie Studenten in wetenschappelijke

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist Doel van de functiefamilie Vanuit de eigen technische specialisatie voorbereiden en opmaken van plannen, ontwerpen of studies en de uitvoering ervan opvolgen specialistische

Nadere informatie

TRAINING EN TOETSING BINNEN DE OPLEIDING. Professioneel Handelen

TRAINING EN TOETSING BINNEN DE OPLEIDING. Professioneel Handelen TRAINING EN TOETSING BINNEN DE OPLEIDING 1 LEERRESULTATEN EN COMPETENTIES Doelstellingen competenties Structuur en éénduidigheid Uniformiteit in formulering 2 LEERRESULTATEN EN COMPETENTIES Generieke competenties

Nadere informatie

STUDIEGEBIED Handelswetenschappen en bedrijfskunde

STUDIEGEBIED Handelswetenschappen en bedrijfskunde STUDIEGEBIED Handelswetenschappen en bedrijfskunde Hoger Beroepsonderwijs Modulaire opleiding Gids BO HB 003 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 17 Inhoud 1 Opleiding... 3 1.1 Relatie opleiding referentiekader...

Nadere informatie

STUDIE 71 OPLEIDINGSPROFIEL. scheepswerktuigkunde

STUDIE 71 OPLEIDINGSPROFIEL. scheepswerktuigkunde STUDIE 71 OPLEIDINGSPROFIEL scheepswerktuigkunde OPLEIDINGSPROFIEL scheepswerktuigkundige sector : metaal elektriciteit - kunststoffen studiegebied : industriële wetenschappen en technologie opleiding

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

STUDIE 53 OPLEIDINGSPROFIEL. logopedie

STUDIE 53 OPLEIDINGSPROFIEL. logopedie STUDIE 53 OPLEIDINGSPROFIEL logopedie OPLEIDINGSPROFIEL logopedie sector : gezondheidszorg studiegebied : gezondheidszorg opleiding : logopedie en audiologie Werkgroep opleidingsprofielen van de Vlaamse

Nadere informatie

ONTWERP VAN DECREET. betreffende de kwalificatiestructuur AMENDEMENTEN

ONTWERP VAN DECREET. betreffende de kwalificatiestructuur AMENDEMENTEN Zitting 2008-2009 25 maart 2009 ONTWERP VAN DECREET betreffende de kwalificatiestructuur AMENDEMENTEN Zie: 2158 (2008-2009) Nr. 1: Ontwerp van decreet 5571 OND 2 AMENDEMENT Nr. 1 Artikel 7 In a), tweede

Nadere informatie

FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA. ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009

FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA. ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009 UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009 DE MASTEROPLEIDING BIOMEDICAL

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

Het domeinspecifieke referentiekader professioneel gerichte bacheloropleiding Biomedische laboratoriumtechnologie

Het domeinspecifieke referentiekader professioneel gerichte bacheloropleiding Biomedische laboratoriumtechnologie Uittreksel uit het visitatierapport biomedische laboratoriumtechnologie voedings- en dieetkunde, 15 december 2008 Het domeinspecifieke referentiekader professioneel gerichte bacheloropleiding Biomedische

Nadere informatie

Hogescholen en Universiteiten met een open blik Editie 2012

Hogescholen en Universiteiten met een open blik Editie 2012 Hogescholen en Universiteiten met een open blik Editie 2012 Om elkaar te begrijpen, moet je elkaar kennen. Vanuit die gedachte organiseert het Prins Filipfonds een project dat uitwisseling en samenwerking

Nadere informatie

Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE

Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE RLLL/EXT/ADV/006bijl26 Hoger Beroepsonderwijs STUDIEGEBIED INDUSTRIELE WETENSCHAPPEN EN TECHNOLOGIE Opleiding Openbare Werken IT 005 (Ontwerp) Bijlage bij Vlor-advies Pagina 1 van 16 Inhoud Vlaams Ministerie

Nadere informatie

Studieaanbod binnen het studiegebied Fotografie

Studieaanbod binnen het studiegebied Fotografie Studieaanbod binnen het studiegebied Fotografie Screening van de studierichtingen in het studiegebied Fotografie in het voltijds secundair onderwijs 23 april 2015 Inhoudstafel Inleiding... 4 1 Beeld van

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED LEDERBEWERKING

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED LEDERBEWERKING Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED LEDERBEWERKING Opleiding Schoenmaker-ontwerper BO LB 03 Versie {1.0} BVR Pagina 1 van 12 Inhoud Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 1 september 2011 1

Nadere informatie

Academiejaar 2013/2014. navorming. Mentor Klinisch Onderwijs. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen

Academiejaar 2013/2014. navorming. Mentor Klinisch Onderwijs. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Academiejaar 2013/2014 navorming Mentor Klinisch Onderwijs Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Navorming Mentor Klinisch Onderwijs Deze opleiding is een samenwerking van het departement Gezondheid en

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie

Formuleren van de onderwijsdoelen van de bacheloropleidingen aan de UA

Formuleren van de onderwijsdoelen van de bacheloropleidingen aan de UA Formuleren van de onderwijsdoelen van de bacheloropleidingen aan de UA Inleiding Tijdens de eerste studiedag van de BAMA-werkgroep op 10 oktober l.l. werd aan de BAMAcoördinatoren de opdracht gegeven om

Nadere informatie

STUDIEGEBIED CHEMIE (tso)

STUDIEGEBIED CHEMIE (tso) (tso) Tweede graad... Techniek-wetenschappen Derde graad Techniek-wetenschappen Studierichting Techniek-wetenschappen de graad Een woordje uitleg over de studierichting... Logisch denken Laboratoriumwerk

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

Informatiebrochure. Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding)

Informatiebrochure. Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding) Informatiebrochure Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding) ACADEMIEJAAR 2012-2013 Inhoud Doel van de opleiding Situering van de opleiding Onderwijsvormen Onderwijsorganisatie

Nadere informatie

STUDIEGEBIED HANDEL (bso)

STUDIEGEBIED HANDEL (bso) (bso) Tweede graad... Kantoor Derde graad Kantoor Kantooradministratie en gegevensbeheer (7de jaar) Studierichting Kantoor de graad Een woordje uitleg over de studierichting... Interesse voor werken met

Nadere informatie

Advies over de implementatie van ISCED 2011 in Vlaanderen

Advies over de implementatie van ISCED 2011 in Vlaanderen Algemene Raad PCA / 26 januari 2012 AR-AR-ADV-007 Advies over de implementatie van ISCED 2011 in Vlaanderen Vlaamse Onderwijsraad Kunstlaan 6 bus 6 BE-1210 Brussel T +32 2 219 42 99 F +32 2 219 81 18 www.vlor.be

Nadere informatie

FISCAAL RECHT KENNIS PRAKTIJK INNOVATIE IMPLEMENTATIE

FISCAAL RECHT KENNIS PRAKTIJK INNOVATIE IMPLEMENTATIE ACADEMISCH PROGRAMMA POSTGRADUAAT FISCAAL RECHT KENNIS PRAKTIJK INNOVATIE IMPLEMENTATIE INHOUD POSTGRADUAAT FISCAAL RECHT MODULE FISCALE RECHTSVAKKEN Pagina 2 tot 7 POSTGRADUAAT FISCAAL RECHT SUMMERSCHOOL

Nadere informatie

Semester 1 Studietijd (uren) Lestijden (60')

Semester 1 Studietijd (uren) Lestijden (60') Master in de IW: Kunststofverwerking College & TB Semester 1 Studietijd (uren) Lestijden (60') Contacturen Stpt Coll. TB ZW Totaal ECTS Fiche per. 1 per. 2 (6 wkn) (6 wkn) Reologie* 3 24 6 50 80 ELM 7402

Nadere informatie

De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen.

De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen. Competentie 1: Creërend vermogen De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen. Concepten voor een ontwerp te ontwikkelen

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure SECRETARIAAT-TALEN (3de graad TSO) Leerlingenprofiel Je bent 16 jaar en je kiest voor een studierichting in de 3de graad. Zou de richting TSO Secretariaat-Talen iets

Nadere informatie

Ontwerp van samenwerkingsakkoord

Ontwerp van samenwerkingsakkoord Ontwerp van samenwerkingsakkoord Tussen: de Franse Gemeenschap Vertegenwoordigd door Mevrouw Fadila LAANAN, Minister van Cultuur, Audiovisuele Zaken, Gezondheid en Gelijkheid van Kansen En: de Vlaamse

Nadere informatie

STUDIE 94 OPLEIDINGSPROFIEL. farmaceutische & biologische technieken

STUDIE 94 OPLEIDINGSPROFIEL. farmaceutische & biologische technieken STUDIE 94 OPLEIDINGSPROFIEL farmaceutische & biologische technieken OPLEIDINGSPROFIEL farmaceutische & biologische technieken studiegebied : gezondheidszorg basisopleiding : laboratorium- en voedingstechnologie

Nadere informatie

STUDIERICHTINGEN DERDE GRAAD

STUDIERICHTINGEN DERDE GRAAD STUDIERICHTINGEN DERDE GRAAD WICO Campus Sint-Hubertus Stationsstraat 5 90 NEERPELT Tel. + 6 07 0 Fax + 6 6 info@shn.wico.be www.shn.wico.be www.wico.be STUDEREN IN DE DERDE GRAAD VAN HET ASO Het doel

Nadere informatie

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.2 - November 2008-147-

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.2 - November 2008-147- Vlaams Parlement Vragen en Antwoorden Nr.2 November 2008 47 VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN FRANK VANDENBROUCKE VICEMINISTERPRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN WERK, ONDERWIJS

Nadere informatie

STUDIE 159 BEROEPSOPLEIDINGSPROFIEL. Textielontwerper

STUDIE 159 BEROEPSOPLEIDINGSPROFIEL. Textielontwerper STUDIE 159 BEROEPSOPLEIDINGSPROFIEL Textielontwerper BEROEPSOPLEIDINGSPROFIEL Textielontwerper sector: textiel Sectorcommissie beroepsopleidingsprofielen Textiel van de Vlaamse Onderwijsraad D/2000/6356/29

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED HANDEL

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED HANDEL Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED HANDEL Opleiding Bedrijfsbeheer BO HA 001 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 9 Inhoud 1 Opleiding... 3 1.1 Relatie opleiding referentiekader... 3 1.2 Inhoud... 3 1.3

Nadere informatie

PHOTO WISE fotografie-opleiding 2015 1

PHOTO WISE fotografie-opleiding 2015 1 PHOTO WISE fotografie-opleiding 2015 1 Visie Voor wie? Voor iedereen met een interesse in de professionele fotografie, met aanleg voor beeld, en met een goede motivatie. Iedereen? Iedereen lijkt te kunnen

Nadere informatie

TABELLEN. Deel 1. LEERLINGEN

TABELLEN. Deel 1. LEERLINGEN AFKORTINGEN ASO BIS B.O. BSO Bu.S.O. BVJ CLB CVO CVPO DBSO DKO GAS GGS GO GOK G.ON. KSO NaPCO NGK OGO OSP OVSG POVPO TSO VDAB VIZO VGO Vl.I.R VOCB VONAC VRK VSKO Algemeen secundair onderwijs Begeleid Individueel

Nadere informatie

Jongeren ten opzichte van hun eerste job 15-09-2008

Jongeren ten opzichte van hun eerste job 15-09-2008 Jongeren ten opzichte van hun eerste job Samenvatting 15-09-2008 van de resultaten a Market Probe division Doelstelling van het onderzoek 2 3 Kennis over de jongeren ten aanzien van het einde van hun studies

Nadere informatie

Een exploratieve studie naar de relatie tussen geïntegreerd STEM-onderwijs en STEM-vaardigheden op secundair niveau

Een exploratieve studie naar de relatie tussen geïntegreerd STEM-onderwijs en STEM-vaardigheden op secundair niveau Een exploratieve studie naar de relatie tussen geïntegreerd STEM-onderwijs en STEM-vaardigheden op secundair niveau dr. H. Knipprath ing. J. De Meester STEM Science Engineering Technology Mathematics 2

Nadere informatie

Informatiebrochure. Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding)

Informatiebrochure. Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding) Rijselstraat 5 8200 Brugge T 050 38 12 77 F 050 38 11 71 www.howest.be Informatiebrochure Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding) ACADEMIEJAAR 2013-2014 Inhoud Doel

Nadere informatie

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Competentieprofiel Instituut voor Interactieve Media Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Aangepast in maart 2009 Inleiding De opleiding Interactieve Media

Nadere informatie

STUDIE 52 OPLEIDINGSPROFIEL. bouwontwerp

STUDIE 52 OPLEIDINGSPROFIEL. bouwontwerp STUDIE 5 OPLEIDINGSPROFIEL bouwontwerp OPLEIDINGSPROFIEL bouwontwerp sector : bouw-hout-decoratie studiegebied : industriële wetenschappen & technologie opleiding : bouwkundig tekenaar bediende voorbereiding

Nadere informatie

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC (www.nioc.nl) stelt zich conform zijn statuten tot doel: het realiseren van congressen over informatica onderwijs en voorts al hetgeen

Nadere informatie

Bijzondere beroepstitel:

Bijzondere beroepstitel: 2012 2013 Bijzondere beroepstitel: Verpleegkundige gespecialiseerd in de intensieve zorg en spoedgevallenzorg Hogeschool West-Vlaanderen Departement Rijselstraat 5 8200 Brugge T 050 38 12 77 Wouter.Decock@howest.be

Nadere informatie

ADVIES. Raad Volwassenenonderwijs. 24 mei 2005 RVOL/MDR/ADV/015

ADVIES. Raad Volwassenenonderwijs. 24 mei 2005 RVOL/MDR/ADV/015 ADVIES Raad Volwassenenonderwijs 24 mei 2005 RVOL/MDR/ADV/015 Advies over modulaire opleidingen in het studiegebied Boekbinden van het secundair OSP, in uitvoering van artikel 15 van het decreet volwassenenonderwijs

Nadere informatie

Sint-Jozefscollege: studierichtingen 3 de graad ASO

Sint-Jozefscollege: studierichtingen 3 de graad ASO Economie-Moderne Talen Economie Moderne Talen natuurwetenschappen 2 2 Duits 3 3 Engels 3 3 Frans 4 4 economie 5 5 wiskunde 3 3 In deze studierichting wordt inzicht in het economisch gebeuren gecombineerd

Nadere informatie

STUDIE 92 OPLEIDINGSPROFIEL. bedrijfsbeheer opties

STUDIE 92 OPLEIDINGSPROFIEL. bedrijfsbeheer opties STUDIE 92 OPLEIDINGSPROFIEL bedrijfsbeheer opties accountancy-fiscaliteit financie- & verzekeringswezen marketing milieuadministratie rechtspraktijk expeditie, transport & logistiek OPLEIDINGSPROFIEL accountancy-fiscaliteit

Nadere informatie

ECTS- FICHE. Hoofdvestiging centrum CVO Horito Via secretariaat en/of website

ECTS- FICHE. Hoofdvestiging centrum CVO Horito Via secretariaat en/of website HBO5 Orthopedagogie ECTS- FICHE ECTS-Fiche Emancipatorisch werken 2 (G2) Code: G2 Cluster: 3 Academiejaar: 2014-2015 Studietijd: 40 lestijden Deliberatie: mogelijk Vrijstelling: mogelijk Onderwijstaal:

Nadere informatie

BACHELOR IN GRAFISCHE EN DIGITALE VRIJSTELLINGEN ACADEMIEJAAR 2014-2015

BACHELOR IN GRAFISCHE EN DIGITALE VRIJSTELLINGEN ACADEMIEJAAR 2014-2015 BACHELOR IN GRAFISCHE EN DIGITALE VRIJSTELLINGEN ACADEMIEJAAR 2014-2015 1 Inleiding 2 2 HO WEST 3 2.1 Ba MCT (nmct en devine) 3 3 HO GENT 4 3.1 Ba Toegepaste informatica 4 4 karel DE GROTE HOGESCHOOL 5

Nadere informatie

Evaluatie vormingen welzijn op het werk

Evaluatie vormingen welzijn op het werk Evaluatie vormingen welzijn op het werk Context evaluatie Opdracht gever: FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg Directie humanisering van de arbeid Uitvoering: Engender vzw www.engender.eu Bronnen

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie HBO5. Code 7368 Lestijden 80 Studiepunten n.v.t. 100% Ingeschatte totale 160 studiebelasting

ECTS-fiche. 1. Identificatie HBO5. Code 7368 Lestijden 80 Studiepunten n.v.t. 100% Ingeschatte totale 160 studiebelasting ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Elektro-mechanica HBO5 Module Pneumatica Code 7368 Lestijden 80 Studiepunten n.v.t. Mogelijkheid tot JA aanvragen vrijstelling Vereiste 100% aanwezigheid Ingeschatte

Nadere informatie

Levenslang. leren. Leer wat je wil, wanneer je wil

Levenslang. leren. Leer wat je wil, wanneer je wil Levenslang leren Leer wat je wil, wanneer je wil Alles over levenslang leren Volwassenenonderwijs http://onderwijs.vlaanderen.be/ cursisten Tweedekansonderwijs Vlaanderen www.tweedekansonderwijs.be Opleidingen

Nadere informatie

De DOELSTELLING van de kunstbv-opdrachten & De BEOORDELING:

De DOELSTELLING van de kunstbv-opdrachten & De BEOORDELING: beeldende vorming De DOELSTELLING van de -opdrachten & De BEOORDELING: Doelstellingen van de opdrachten. Leren: Thematisch + procesmatig te werken Bestuderen van het thema: met een open houding Verzamelen

Nadere informatie

Verpleegkunde HBO 5. 1. Situatie van de HBO 5 opleiding verpleegkunde

Verpleegkunde HBO 5. 1. Situatie van de HBO 5 opleiding verpleegkunde 1. Situatie van de HBO 5 opleiding verpleegkunde 1.1. Aantal scholen in Vlaanderen: 20 met regionale spreiding, waarvan 16 uit het katholieke net, 2 gemeenschapsonderwijs, 1 stedelijke en 1 van het provinciaal

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure ADMINISTRATIE & RETAIL (3de graad BSO) Leerlingprofiel Je bent 16-17 jaar. Je kiest voor een studierichting in de derde graad. Je wil meer te weten komen over het

Nadere informatie