Inhoud... Pag. Verslag congres Antwoorden op Vraagsturing 1

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Inhoud... Pag. Verslag congres Antwoorden op Vraagsturing 1"

Transcriptie

1 Verslag congres Antwoorden op vraagsturing 31 oktober 2002

2 Inhoud... Pag. Inleiding...2 Vragen naar de Onbekende weg...3 Antwoorden op vraagsturing en nieuwe vragen...8 Expert worden...11 Informatie over het ICV...12 Meer informatie...13 Deelnemerslijst...14 Verslag congres Antwoorden op Vraagsturing 1

3 Inleiding Antwoorden op vraagsturing Vraagsturing, klant centraal en vraaggericht werken zijn veel gebruikte kreten in de zorg en sociale zekerheid, maar wat betekent het eigenlijk voor de betrokken partijen? En hoe kan er in de praktijk vorm aan gegeven worden? In het voorjaar van 2002 organiseerde het Innovatiecentrum Vraagsturing (ICV) drie expertmeetings waarin klanten, (zorg)aanbieders, financiers en overheden hebben gesproken over kansen en bedreigingen voor vraagsturing. Veel dingen zijn duidelijk geworden: invalshoeken, voorwaarden, verantwoordelijkheden en mogelijkheden voor implementatie. Met het congres Antwoorden op vraagsturing beogen we de volgende stap te zetten: van discussie naar toepassing in de praktijk. Wij bieden een visie op vraagsturing waarin de klant centraal staat. De klant is voor ons de mens zonder baan, of de mens met een ziekte. Realisatie van deze visie vraagt om veranderingen bij klanten, medewerkers en het management van uitvoeringsorganisaties in de sociale zekerheid, zorgaanbieders en zorgverzekeraars. Het vraagt om andere organisatiestructuren, andere geldstromen en cultuurverandering. Op 31 oktober 2002 is een aantal vragen beantwoord en er zijn nieuwe vragen opgeworpen. In dit verslag treft u hiervan een overzicht aan. Daarnaast is een algemeen verslag van het congres opgenomen, geschreven door Menno Hurenkamp, journalist. Wij gaan verder, op zoek naar nieuwe antwoorden. Hein Albeda Hans Blaauwbroek Kerst Zwart Verslag congres Antwoorden op Vraagsturing 2

4 Vragen naar de onbekende weg Keuzevrijheid in zorg en sociale zekerheid - wie is er tegen? Toch moet nog veel werk verzet worden voor vraagsturing door de cliënt iets vanzelfsprekend is, bleek op een door het Innovatiecentrum Vraagsturing georganiseerde bijeenkomst in Amsterdam. 'Antwoorden op vraagsturing'was de inzet, nieuwe vragen de uitkomst. Menno Hurenkamp, journalist 'Na een ongeluk kwam ik in een rolstoel in een verpleeghuis terecht. Daar beviel het me helemaal niet. Ik heb tegen de verzekeraar gezegd: ik wil zelfstandig leven, ik red me wel. Dat hadden ze nog nooit gehoord! Maar ik hield vol. Uiteindelijk hebben ze me examen laten doen. Op zondagavond om 12 uur trokken ze alle stekkers er uit en donderden ze m'n pillen voor de komende twee weken mijn kamer in. Als ik binnen veertien dagen een beroep zou doen op het verpleeghuis, mocht ik niet weg. Dat was in 1995.'Wim Spijker uit Utrecht brak succesvol los uit het verpleeghuis. Spijker, die eind oktober zijn verhaal doet op de conferentie "Antwoorden op vraagsturing", bracht het zelfs zover dat hij een eigen thuiszorginstelling begon met de uitzendkrachten die hij oorspronkelijk alleen voor zichzelf in huurde. Hij is de enige niet. Eind jaren negentig raakte het begrip vraagsturing in de zorg definitief ingeburgerd. Niet het aanbod van de instelling maar de behoefte van de cliënt zou bepalend moeten zijn bij het geven van hulp. Empowerment, erkennen dat de cliënt mondig is en hem daar de ruimte voor geven, daar draaide het om. Op de achtergrond speelde de verschuiving van veel overheidstaken van het publieke naar het private domein, waar ook de dienstverlening niet aan ontkwam. Dat leidde tot privatiseringen en verzelfstandigingen en het opkomen van de marktwerking; niet alleen in de zorg maar ook bijvoorbeeld in de veiligheid. Vanuit het groeiende verlangen naar consumentensoevereiniteit dat politiek en maatschappij als antwoord gaven op een te grote uniformiteit van de dienstverlening is de stap naar de vraagsturing een logische. Het zou een voorzetting van de verzorgingsstaat met andere middelen moeten zijn: niet de burger beschermen, maar de burger activeren. Grenzen in zicht Vooral in de zorg die valt onder de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) is die vraagsturing sinds een jaar of twee een betrekkelijk vanzelfsprekend begrip geworden. Een cliënt van de thuiszorg kan zelf aangeven wanneer en hoe hij wil worden geholpen. Ook in de sociale zekerheid wordt geëxperimenteerd met PGB's in kader van de reïntegratie van arbeidsongeschikten Maar zo snel als het vraaggericht werken op kwam, zo kwamen ook de grenzen in zicht. Want lang niet altijd kan een cliënt echt kiezen: als er bijvoorbeeld maar één zorginstelling is waar hij terecht kan, of als hij niet genoeg weet van de verschillen tussen de keuzes die hij kan maken. Of het ligt helemaal niet voor de hand eens wat te gaan 'shoppen'met je hulpvraag, omdat je daar nauwelijks toe in staat bent. Andere mensen willen helemaal niet kiezen uit verschillende mogelijkheden, maar willen gewoon verzorgd worden - het liefst snel en goed. Daarbij leek het politieke klimaat ook een halve slag te draaien. Kostenbeheersing werd het grote thema in de zorg. Bovendien dook er, zij het tijdelijk, een minister op die regelvrije zones instelde. In zulke experimentele zones delven de meeste pogingen de cliënt het heft in handen te geven bij voorbaat het onderspit. En het individualisme toonde het afgelopen jaar zijn rauwere kant: de mondige burgers bleken nogal eens agressieve zeurpieten, die tegelijkertijd grote behoefte uitten aan sturing. Professionals in het nauw Om nu een visie op het vraaggericht werken te maken en verbreiden richtten Kerst Zwart, Hein Albeda en Hans Blaauwbroek het Innovatiecentrum Vraagsturing op. In de herfst van 2002 organiseerden ze het congres "Antwoorden op vraagsturing", om van de meest uiteenlopende betrokkenen uit de zorg en de sociale zekerheid - cliënten managers, professionals, patiëntenvertegenwoordigers - te horen hoe het hen vergaat met het vergroten van de keuzevrijheid. Op zoek naar goede, nieuwe voorbeelden. Te midden van zo'n in assertiviteit getrainde groep mensen was het te verwachten dat Verslag congres Antwoorden op Vraagsturing 3

5 direct de handen in de lucht gingen van de deelnemers, die opgewekt vroegen: 'Waarom zijn we ingedeeld in de werkgroepen na de pauze? Wij willen kiezen.'ja, waarom eigenlijk ook niet? zag je de organisatoren denken. Hans Simons, lid van de raad van bestuur van het Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn (NIZW) kreeg de eer om de pleitbezorgers van de keuzevrijheid in het nauw te brengen. Hij nam zich in zijn inleidend praatje voor om vier 'dilemma's'te schetsen - netelige kwesties dus, waarin gekozen moet worden. Maar veel meer dan dilemma's aangeven gaf hij nog eens aan wat hem niet beviel aan het debat over vraagsturing. Simons wees om te beginnen op het stagnerende debat over marktwerking in de zorg. Waar liggen de grenzen van de marktwerking? vroeg hij zich af. Die zijn eigenlijk nooit helder gedefinieerd. 'Wanneer we praten over concurrentie om de cliënt, moeten we zoeken naar een herpositionering in het debat, waarin we precieze antwoorden per sector geven. We moeten stoppen met generieke verhalen over marktwerking.'simons wees vervolgens op de toenemende druk op professionals. Hun werkgever verlangt prestaties en efficiency. Hun cliënten verlangen hulp, begrip en snelheid. De toenemende interventiemogelijkheden van cliënten maken de arts en de specialisten defensief. De wetgeving waarbinnen de professionals opereren lijkt ondertussen juist het tegendeel van het verlangde maatwerk te realiseren. Met zoveel complexe regels moet je haast wel uniforme diensten verlenen. 'Ze staan in een spagaat tussen confectie die voortvloeit uit complexe wetgeving en het verlangen naar maatwerk. Professionals hebben meer ruimte nodig. Ze worden nu niet positief afgerekend als ze ruimte geven voor maatwerk en ze laten zich door mondige patiënten te veel in de hoek zetten. We hebben om nieuw evenwicht tussen mondige burgers en assertieve professionals nodig.' Gesprek tussen twee professionals De sociaal-democraat Simons wilde daartoe best eigen heilige huisjes om ver halen. 'Dan moet je aanvaarden dat gelijke gevallen niet meer gelijk behandeld worden. Geen enkele situatie zal meer vergelijkbaar zijn. Per regio of mogelijk zelfs in de regio zullen verschillende uitkomsten tot stand komen.'simons dilemma's bleken de keuzes al te bevatten: marktwerking niet zo maar op elke sector loslaten, de professional meer ruimte geven, ongelijkheid accepteren. Om onder deze omstandigheden de voorwaarden voor vraagsturing optimaal te maken zag Simons eigenlijk maar één antwoord. 'Top en middenkader van het management moeten voorop lopen en investeren in hun mensen om individualisering en maatwerk mogelijk te blijven maken.' 'Vraagsturing is een middel, geen doel,'antwoordde hij een ongeruste deelnemer uit de zaal die het einde van de keuzevrijheid zag gloren in het betoog van de NIZW-baas. 'Misschien moet je het Innovatiecentrum Vraagsturing eigenlijk centrum voor betere dienstverlening noemen - want om dat laatste gaat het eigenlijk.' Bij Jopie Verhoeven was Simons met zijn verlangen naar meer ruimte voor de professional aan het verkeerde adres. 'Het gaat om een gesprek tussen twéé professionals die tegenover elkaar staan. Vraagsturing is iets praktisch, het gaat om luisteren naar elkaar door vragers en aanbieders'toen haar man en mantelzorger stierf, was ze als invalide gedwongen haar leven zelf opnieuw te organiseren. 'Niet iedereen is in staat die strijd te voeren. Je moet hoe dan ook ondersteuning hebben, zegt Verhoeven. Ze is net als Wim Spijker een van de voorhoedefiguren, die door hard knokken veel dingen voor elkaar hebben gekregen waar nu ook andere zorgvragers van profiteren. Waar Spijkers thuiszorgclub inmiddels 15 cliënten heeft, heeft Verhoevens patiëntenorganisatie Per Saldo onder andere een gouden hulpgids gemaakt. Mensen met een persoonsgebonden budget kunnen daaruit zelf de aanbieders selecteren. Spijker en Verhoeven zijn de voorbeelden van winst en verlies van het vraaggericht werken. Je moet af en toe door roeien en ruiten gaan om wat voor elkaar te krijgen - maar dat gevecht tegen bureaucratie en vooroordelen lukt niet iedereen zelfstandig. De cliënten krijgen daar ook van de kant van sommige instellingen de hand bij gereikt. `Sneaky opereren, noemt Henk van de Water zijn eigen werk. Bij de Politie Utrecht werkt hij aan reïntegratie van arbeidsgehandicapte agenten. `Je moet die dienders natuurlijk niet zeggen dat iemand minder valide is. Daar kunnen ze niet mee uit de voeten. Maar als je iemand ergens neerzet achter de receptie, en je vertelt ze pas later het goede nieuws dat ze aan de eis van 5% arbeidsgehandicapten in het personeelsbestand voldoen, dan werkt het wel. Verslag congres Antwoorden op Vraagsturing 4

6 Voorbij aan de bureaucratie wil ook Nicole van den Besselaar van de Stichting Focus. Kleinschaligheid en toewijding zijn voor haar organisatie de steekwoorden. `Het kan me niet zoveel schelen of iemand een diploma heeft. Sommige van mijn cliënten hebben zelfs liever iemand zonder zorgopleiding. Die moeten ze van alles afleren. Onze mensen moeten vriendelijk, neutraal en handig zijn - liever gemotiveerd dan geschoold. In hun begeleiding zorgen we dat professionaliteit wel centraal staat. Kwaliteit die je normaal door diploma's gegarandeerd zou weten bewaakt Focus door hun mensen te meten aan door cliënten en medewerkers samengestelde profielen van de ideale werknemer. De overheid moet dat doen Dan is het tijd voor de workshops. De opzet van een brede verkenning van alle vragen en dilemma's die spelen blijkt een beetje ontkracht door het voorstel van deelnemers zelf te kiezen. Vier van de tien gesprekstafels gaan vanwege de keuzevrijheid niet door, en ondanks uitdrukkelijk verzoek om niet meer dan negen deelnemers per tafel, zijn er twee workshops met elf deelnemers en eentje met een. Je kunt er geen conclusies op baseren; maar wat zegt het over de betrokkenen dat met het vrijlaten van de keus de gesprekstafels over de vraag wie de cliënt is, over de rol van de overheid, over de functie van cliëntenorganisaties, over transparantie en over u vraagt wij draaien wel door gaan? En wat betekent het dat de deelnemers blijkbaar geen zin hebben in workshops over lastige cliënten, over zachte vraagsturing, over arbeidsreïntegratie over regelvrije zones of over de vraag of het persoonsgebonden budget voor iedereen geschikt is? Het lijkt er op dat de deelnemers zich graag willen informeren over hun eigen werkterrein, en op dit moment geen behoefte hebben aan verderstrekkende verkenningen. Die praktijkgerichtheid heeft een groot voordeel. Onmiddellijk zie je de wat eendimensionale analyse van Simons - dat vraagsturing marktwerking is en dat marktwerking uit is en dat daarmee voorlopig de kous af is voor de discussie over vraagsturing - weerlegd wordt. Als alternatief voor aanbodgericht werken is meer voor handen dan de utopische situatie waarin de cliënt alles zelf beslist. Of, zoals het aan de gesprekstafel over "de OPTA voor vraagsturing" aan de orde komt, met het organiseren van goed toezicht op de aanbieders valt al veel te winnen. Aan de tafel lijkt men vrij eensgezind dat de overheid daarin een stevige functie moet hebben. Zie bijvoorbeeld de benchmarks van de thuiszorginstellingen. Ze bestaan wel, maar zijn niet openbaar. "En de beweging om ze openbaar te maken zal niet uit de sector zelf komen. De moeite die het kost om aan een rapport te komen op basis waarvan ik met de verzorgers aan de slag moet, stemt me niet hoopvol, zegt Gabriëlle Verbeek van Sting, de beroepsvereniging voor verzorgers. De overheid kan daar voor zorgen. Oftewel, waar vraaggestuurd niet kan, moet vraaggericht werken mogelijk gemaakt worden. Op zoek naar de cliënt blijkt aan een andere tafel vrij eensgezind dat lang niet altijd duidelijk wordt of de cliënt wel tevreden is. Cliënttevredenheid gaat over het resultaat - welke dienst heb je gekregen, maar ook over het proces - hoe heb je die dienst gekregen, heb je moeten zeuren of kreeg je direct service op maat? De focus ligt nu op de prestaties en ook die zijn niet altijd openbaar. In de reïntegratiebranche ziet alleen de UWV het resultaat over de prestaties van de bedrijven, en dat wordt alleen uitgedrukt in aantallen mensen die weer aan het werk zijn, niet in de waardering die álle cliënten hebben voor de manier waarop ze geholpen zijn `Je zou eigenlijk op NIPO-achtige wijze onderzoek moeten doen, mensen bellen en ondervragen over hun ervaringen zegt Marinka Traas van Start Kans. Want het is raar dat we nooit horen dat we goed presteren - dat doen we namelijk. Borea zou ons moeten afrekenen, alleen op klanttevredenheidscores over de individuele werknemers. Anders blijven veel cliënten uiteindelijk toch afhankelijk van mensen die op de een of andere manier bereid zijn om regels te overtreden. Waar het gesprek ging over transparantie en de mogelijkheden tot kiezen tussen verschillende diensten, liep de discussie hoger op. Wat zegt een cliënt een keurmerk nu precies? Weet jij het verschil tussen de erkende boekhandel en de gewone? Keurmerken zijn communicatiemiddelen binnen de branche, niet richting klanten., wierp de ene deelnemer op. We hebben het hier over diensten, niet over vlees of boeken. Je moet wel eerst het terrein in kaart brengen, en dan kun je certificaten uitdelen. Maar, zolang er geen prestatie indicatoren zijn hebben keurmerken niet zoveel zin. Monique van Doorn, voorzitter van deze werkgroep over Transparantie: "De discussie gaat nog Verslag congres Antwoorden op Vraagsturing 5

7 teveel kanten op. We hebben een tussenstap gemaakt door transparantie vanuit het perspectief van de consument als doel te stellen. Dat zou met een volwassen cliëntrol niet hoeven, maar het gegeven dat dit zo ter discussie werd gesteld was kenmerkend. Het gaat toch weer snel over wat aanbieders en overheid, danwel vertegenwoordigers van cliëntengroepen vinden dat zichtbaar moet zijn voor de cliënten. Waarbij ook wel weer opviel hoe snel vertegenwoordigers aanbiedergedrag gaan vertonen." Vraaggerichte dienstverlening Na afloop van het terugrapporteren staan de deelnemers op en vertellen wat ze aan inzichten meenemen naar huis. Ze mogen in korte zinnetjes hun ervaringen samenvatten. Daaruit blijkt vooral een grote behoefte aan informatie-uitwisseling. Bovendien constateren de vertegenwoordigers van al die verschillende organisaties dat de heterogeniteit van de betrokkenen bij vraagsturing groot is. Ik heb hier toch wel gezien dat nog veel verandering nodig is voor patiëntenorganisaties doorhebben wat vraagsturing echt is. Ik wil graag een tweede congres, over marktwerking en ketenzorg. Er zijn geen twee patiëntenorganisaties hetzelfde en dat maakt het toch wel ingewikkeld praten. Als je vraagsturing wilt, moet je loslaten. Vraaggericht en cliëntgericht is niet hetzelfde. De behoefte van een cliënt kan soms andere dingen betekenen dan zijn vraag. Wim van den Heuvel, medisch socioloog en hoogleraar aan de Universiteit van Maastricht maakte uiteindelijk een balans van de dag op. Hij spaarde de roede niet. Hij had 'wel leuke doorkijkjes' gekregen, maar 'geen nieuwe perspectieven'. 'Deze groep mensen was divers, maar selectief, en vooral ook heel lief. Misschien leidt de invalshoek wel tot zelfselectie. Hoe dan ook: ik ga u boos maken. Vraagsturing is een modewoord en het is een taboe dat te zeggen. Dat modewoord heeft wel een inhoud, maar die gaat al redelijk ver terug. In 1974 werd het klant centraal stellen op de agenda gezet door toenmalig staatssecretaris Hendriks. Sindsdien is het niet weggeweest. Sinds een jaar of twee heet het vraagsturing. Daarover is aardige wetgeving, maar als je naar de uitvoering kijkt valt het tegen. Niet voor niets zei de hele Tweede Kamer in een reactie op een nota van Borst: Er is in de laatste tien jaar niets gebeurd op dit terrein.' 'We zouden beter kunnen praten over vraaggerichte dienstverlening.'van den Heuvel verwees naar het betoog van mevrouw Van den Besselaar. 'Het gaat om gedragscompetentie, niet om taakcompetentie. De aanbieders van de zorg moeten dat nog leren. Het personeel moet daarin getraind worden. De HBO's geven nu alleen maar technische vakken. Maar die lessen moeten gaan over partnerschap tussen cliënt en hulpverlener.'van den Heuvel wees op het belang van de dialoog naast het denken in termen van vraag en aanbod. 'De cliënt weet wel wat maar niet hoe. De hulpverlener weet niet wat, maar wel hoe. Beide zijn onzeker.' Hij verzette zich tegen Simons'eerdere omhelzing van de ongelijkheid. 'Geen patiënt is hetzelfde en differentiatie is dus vanzelfsprekend. Dat is geen ongelijkheid, maar een recht van de patiënt.' 'Marktwerking in de zorg en dienstverlening is onzin. Daarvoor schiet de informatievoorziening wezenlijk tekort. Wat we wel kunnen doen is vaststellen op welke zorg iedereen recht heeft. Niet met een klantenpaneltje, maar met een brede maatschappelijke discussie. Waar de vraagsturing nu heen dreigt te gaan is het creëren van een nieuwe groep professionals die als taak hebben om de cliënt te ondersteunen.' Geen paradigma Hein Albeda van het Innovatiecentrum Vraagsturing erkent dat de vaart even uit de vraagsturing lijkt te zijn. De strijd tegen de bureaucratie via het centraal stellen van de cliënt heeft vermoedelijk ook een knauw gehad van het politieke klimaat. 'Er heerst op dit moment op veel terreinen een gebrek aan vertrouwen. Een onderstroom daarin is het debat over waarden en normen, dat mensen tot de orde wil roepen. In zo'n sfeer is weinig ruimte voor dit soort initiatieven. Het is bovendien logisch dat wat in de gezondheidszorg op een aantal terreinen goed lukt, in de sociale zekerheid moeizamer gaat. Gezond willen worden is een heldere prikkel die iedereen heeft. Maar mensen willen werken én financiële zekerheid. Dat maakt dat de dynamiek in de persoonsgebonden reïntegratiebudgetten wat minder is.' Verslag congres Antwoorden op Vraagsturing 6

8 In de veelheid aan diensten en organisaties die het Nederlandse zorg- en sociale zekerheidslandschap kent is het nauwelijks doenlijk een nieuw en algemeen geldend sturingsparadigma van kracht te verklaren. Maar als bron van inspiratie voor vernieuwing van beleid heeft de keuzevrijheid voor de cliënt veel te bieden. Niet voor niets zijn ook in de volkshuisvesting de eerste experimenten met groepsgebonden wijkbudgetten succesvol verlopen. Maar de fundamentele draai waarbij elke zorgvrager automatisch het roer in handen heeft komt nog niet op gang. Dat zit hem waarschijnlijk niet in het vraaggericht werken op individueel niveau. Het congres bood voldoende voorbeelden van een groeiende praktijk van een vraaggestuurde verhouding tussen hulpverlener en zorgvrager. Maar op institutioneel niveau gaat het proces moeizamer. Het lijkt alsof vraaggestuurd werken anders dan vraaggericht werken een soort dubbelslag vraagt - je moet nieuwe structuren verzinnen en tegelijkertijd uitvoerders en beleidsmakers anders tegen de problematiek laten aankijken. Monique van Doorn verwoordde het met het oog op haar gesprekstafel over transparantie zo: "Wetgeving en keurmerken kunnen wel degelijk een rol spelen, met name op het gebied van kwaliteit. Maar het door de cliënt aansturen van organisaties, dat wordt in de discussie daarover nog teveel als een volkomen andere optie gezien. Daarvoor wordt nog teveel over de cliënt, de overheid gepraat, terwijl de moderne cliënt zelf een ander referentiekader heeft." Vraagsturing is een effectief middel gebleken om de van nature zich expansief gedragende professionals en instituties terug te dringen, om de behoefte aan zorgvuldige dienstverlening op de agenda te zetten. Waar het instrument niet te realiseren is, kan de discussie eromheen bijdragen aan het realiseren van vraaggericht werken als uitgangspunt. Dat zou al hele verbetering zijn. Het gaat er uiteindelijk om dat de politiek en de professionals zich realiseren dat ze niet alles alleen kunnen beslissen, zegt Albeda strijdlustig. Daarom moet je blijven innoveren en experimenteren.'het ICV neemt zich voor daar de komende jaren strategie voor te ontwikkelen. Menno Hurenkamp is journalist. Verslag congres Antwoorden op Vraagsturing 7

9 Antwoorden op vraagsturing en nieuwe vragen Onderstaande antwoorden en vragen over vraagsturing zijn gebaseerd op de gesprekstafels die tijdens het congres Antwoorden op vraagsturing zijn gehouden. De antwoorden en vragen zijn afkomstig van de deelnemers. Wat betekent vraagsturing? Vraagsturing betekent dat de klant invloed kan uitoefenen op het aanbod van diensten of producten, zodat dit aanbod aansluit bij zijn individuele behoefte. Een klant kan invloed uitoefenen op het aanbod als hij beschikt over middelen om te sturen. Dit kan geld zijn, maar ook kennis of vaardigheden. Wanneer ontstaat vraagsturing? De druk ontstaat doordat vragers wensen hebben, waar de aanbieder nog niet op in speelt. Soms zijn die wensen niet bekend, soms lijken de wensen lastig voor aanbieders, soms passen wensen niet in het systeem of protocol. De wetgeving zorgt voor confectie, het individu vraagt maatwerk. Van vraagsturing kan sprake zijn wanneer tussen vragen en aanbieder sprake is van gelijkwaardigheid, wederkerige adequaatheid en wederzijds respect. - Gelijkwaardigheid wil zeggen dat beide partijen beschikken over gelijkwaardige middelen om beslissingen te beïnvloeden. - Wederkerig adequaat wil zeggen dat beide partijen meerwaarde toekennen aan de relatie die zij onderhouden. - Wederzijds respect is nodig om ruimte te bieden voor elkaars kennis, mening en voorkeuren, waardoor consensus kan ontstaan. Wie is de klant? De klant in onze definitie is strikt genomen de eindgebruiker van diensten, in dit geval op het gebied van sociale zekerheid en zorg. Dus: de vrouw zonder baan, de man in de WAO, de mens met een chronische ziekte of handicap. In de praktijk blijkt vaak dat organisaties de eindgebruiker niet als klant ervaren. Zij zien de financier of opdrachtgever als klant: wie betaalt bepaalt. Het aanbod van diensten en producten wordt zo ingericht dat de financier of opdrachtgever tevreden is. Voorbeelden: De landelijke politiek en in het verlengde daarvan de Minister van Sociale Zaken is opdrachtgever en financier van het UWV. De dienstverlening is zo ingericht dat verantwoording kan worden afgelegd aan de opdrachtgever. Het belang van de klant komt op de tweede plaats. Medisch specialisten zijn strikt genomen de klanten van het ziekenhuis. De organisatie is zo ingericht dat de specialist effectief kan werken. Het belang van de klant komt op de tweede plaats. Eye opener: Vraagsturing betekent voor cliënten heel hard werken: kennis vergaren, vergelijken, kiezen, alert zijn. Dat heb ik mij nooit zo gerealiseerd. Eye opener 2: Als cliënten heel hard werken kunnen ze dingen voor elkaar krijgen. We moeten zorgen dat wat zij aan vraagsturing voor elkaar krijgen ook beschikbaar komt voor cliënten die niet zo hard willen of kunnen werken Wat te doen als er meerdere klanten zijn met uiteenlopende wensen en belangen? Voorbeeld: de arbeidsreïntegratie. De klanten zijn hier de mensen die weer aan het werk moeten. De klant is hier ook de werkgever die geschikte en gemotiveerde werknemers wil. Opdrachtgever is de overheid, die zo weinig mogelijk mensen in de WAO wil hebben. Dit is een complexe situatie, waarbij spanning kan ontstaan tussen de wens van de klanten en de wens van de opdrachtgever. Kan vraagsturing hier een antwoord op geven? Alleen als differentiatie niet gericht wordt op precedentwerking, maar als ongelijke gevallen ook ongelijk behandeld kunnen worden. Veel Verslag congres Antwoorden op Vraagsturing 8

10 wetgeving blijkt wel ruimte te bieden, maar we denken zelf te snel dat het niet kan. De wetten zitten in ons hoofd. Op welke wijze verhoudt vraagsturing zich tot dwang en drang? Dwang niet, maar als drang uitgeoefend wordt is vooral de vraag in hoeverre de cliënt keuze houdt. Gelijkwaardigheid is hier de vraag. Wat is de rol van de overheid? De overheid moet vraagsturing mogelijk maken door partijen in staat te stellen gelijkwaardige posities in te nemen. De overheid moet ongelijkwaardigheid bestrijden met gericht beleid. Is marktwerking een oplossing om vraagsturing te realiseren? Marktwerking kan in theorie leiden tot vraagsturing. De mogelijkheden voor marktwerking verschillen echter per sector (cure, care, reïntegratie) en vaak ook binnen de sector. (Zie ook De rollen verdeeld, RVZ publicatie 00/03). Marktwerking is in sommige terreinen wel aanwezig, maar komt niet tot zijn recht. De overheid moet dan zich dan richten op het garanderen van toegankelijkheid, minimumkwaliteit en openbaarheid van gegevens. Er zijn drie eisen voorwaarden voor marktwerking: er moeten aanbieders zijn, er moet schaarste zijn, er moet voldoende koopkrachtige vraag zijn. Soms is de vraag gewoon te klein om ooit een interessante markt te worden. Een overgang van aanbodsturing naar vraagsturing vereist extra aandacht voor openbaarheid. Men moet sneller kunnen leren van ervaringen van anderen. Als een sector zelf te bang is deze openheid te geven, moet de overheid dit afdwingen. Dat moet een actieve openbaarheid zijn, dus geen kleine letters, maar misschien zelfs een onafhankelijk steunpunt die dat bevordert. Eye opener Concurreren doe je niet uit jezelf, dat moet geforceerd worden. Soms door de klant, soms door de overheid. Welke risico s mag de overheid nemen? Is er een keuze mogelijk, dan moet de overheid daar veel ruimte in laten. Dat geeft risico s voor de vrager. Vroeger beschermde de overheid, nu moet er meer ruimte komen zelf te kiezen, fouten te maken en daarvan te leren. Het is daarbij wel een taak van de overheid om aan te geven dat de vrager risico s neemt. Voorbeelden: Beleggen neemt risico s met zich mee. Resultaten uit het verleden vormen geen garantie voor de toekomst. Of: Roken veroorzaakt longkanker. Waar ligt de grens van aanvaardbare risico s bij het overdragen van verantwoordelijkheid? Dit is een politieke vraag. Een eenduidig antwoord is niet mogelijk. Waar de een zegt dat ziekenhuizen die onder de minimale kwaliteit komen gesloten moeten worden, vraagt de ander van de overheid om duidelijk te maken dat het ziekenhuis te grote risico s heeft. In dit ziekenhuis gaat men dood.. Waarom laat men wel mensen beslissen te gaan roken en laat men de ruimte niet om andere fouten te maken? Eye opener Juist in de overgangssituatie van aanbodgestuurd naar meer invloed van de individuele klant is openbaarheid belangrijk. Niemand heeft ervaring, het moet makkelijker gemaakt worden om snel te leren van ervaring van anderen en gemakkelijk te kunnen zien wat een goede dienstverlener is. In een omgeving waar vraagsturing al gewoon is, kennen mensen vaak wel de wegen en kunnen zij anderen kopiëren. In de overgangssituatie kan dat nog niet. Welke speelruimte heeft te overheid? Invloed vanuit de samenleving beperkt de mogelijkheden om verantwoordelijkheid bij het individu te leggen. De samenleving accepteert sommige risico s niet. Als er gevaarlijk speelgoed op de markt is, grijpt de keuringsdienst van waren in. Begin van de vorige eeuw waren er giftige lepels te koop. Dat is nu ondenkbaar. Er zijn wetten om de risico s bij de producent te leggen, maar gevaarlijke spullen Verslag congres Antwoorden op Vraagsturing 9

11 worden op last van de keuringsdienst van waren uit de handel gehaald. Voor diensten en producten is dit een stuk moeilijker omdat de eisen niet helder omschreven zijn. Eye opener Soms vraagt iemand geen zorg, terwijl dat wel heel nodig is. Het is een verantwoordelijkheid van de overheid om dan in te grijpen. Misschien is in dat geval een persoonsvolgend budget de oplossing: wie deze persoon helpt kan x euro verdienen. De rol van cliëntenorganisaties Verandert de rol van cliëntenorganisaties door vraagsturing? Ja, er komt een taak bij: het toerusten van individuele klanten om op een goede manier te functioneren in een vraaggestuurde omgeving. Dit betekent de klant voorzien van goede, vergelijkende informatie over de producten en diensten die op de markt zijn. Het betekent de klant adviseren of ondersteunen bij het inkopen van diensten en producten. Een derde mogelijkheid is het organiseren van inkoopmacht door de vraag te bundelen. Deze rol vraagt om een kanteling in het denken bij cliëntenorganisaties: niet alleen de aanbieders moeten veranderen, maar ook de cliëntenorganisaties zelf. Nee, collectieve belangenbehartiging blijft een hele belangrijke taak voor cliëntenorganisaties. Collectieve belangenbehartiging moet gericht zijn op het creëren van goede voorwaarden voor cliënten in een vraaggestuurde omgeving. Het moet ook gericht zijn op het behartigen van belangen van zwakkere groepen binnen de samenleving die door vraagsturing tussen wal en schip kunnen geraken. Collectieve belangenbehartiging is naast individuele belangenbehartiging erg belangrijk. Eye opener Cliëntenorganisaties kunnen veel meer samenwerken. Bijvoorbeeld bij het ontwikkelen van een servicenetwerk voor leden op het gebied van informatievoorziening, advies en begeleiding bij aankoop van zorg en diensten. Vraagsturing: u vraagt en wij draaien? Nee, vraagsturing is niet: u vraag en wij draaien. Maar de grens is wel moeilijk aan te geven! Economische afhankelijkheid kan leiden tot het verrichten van diensten of verkopen van producten die niet noodzakelijk zijn, misschien zelfs schadelijk zijn, maar waar wel vraag naar is. Voorbeeld: in België bestaat een overschot aan huisartsen. Veel Belgische huisartsen kunnen nauwelijks rondkomen van hun huisartsenpraktijk. Waarschijnlijk leidt dit tot een ruimer voorschrijfgedrag voor medicijnen dan in Nederland. Vraag: is dit een acceptabel gevolg van vraagsturing? En wat betekent de tegenhanger: u biedt aan en wij hebben maar te accepteren? Beide situaties vragen alertheid om te zien of het wel goed gaat. Gelijkwaardigheid en wederzijdse adequaatheid is belangrijk om te voorkomen dat het leidt tot ongewenste uitkomsten. Ieder moet zijn eigen rol houden. De klant moet niet voorschrijven wat de aanbieder moet voorschrijven. Liggen de grenzen van vraagsturing bij de professional? De professional (aanbieder) bepaalt uiteindelijk welke producten en diensten hij wel en niet wil aanbieden. Dit is een kwestie van vraag en aanbod, maar ook van professionele verantwoordelijkheid. Verslag congres Antwoorden op Vraagsturing 10

12 Vindt u vraagsturing ook van belang? Dan bent u misschien de expert die wij zoeken! Het Innovatiecentrum Vraagsturing wil kennis over vraagsturing verzamelen en beter bereikbaar maken. We doen dat door een netwerk van specialisten op te zetten. Door experts uit verschillende sectoren bij elkaar te brengen willen we uitwisseling van kennis stimuleren en zoveel mogelijk openbaar maken. Waarom deelnemen? Deelname aan het netwerk biedt u de kans om uw expertise over te dragen en daarmee het draagvlak voor vraagsturing te verbreden. Deze databank biedt een overzicht van specialisten in vraagsturing, van wat ze te bieden hebben en hoe ze zijn te bereiken. Via de website van het ICV is deze informatie makkelijk te vinden. We streven naar een grote variatie van kennis. Hierdoor biedt het ICV een gevarieerd netwerk waarmee u makkelijker over de grenzen van uw eigen sector heenkijkt. Het netwerk brengt nieuwe invalshoeken binnen bereik alsmede de mogelijkheid die een intersectorale uitwisseling te komen en van elkaar te leren. Twee keer per jaar organiseert het ICV een activiteit voor u bijvoorbeeld in de vorm van een debat of een workshop waarin we u bij elkaar brengen en op prikkelende wijze het thema vraagsturing opnieuw onder de aandacht brengen. Wat is een expert? Expertise bestaat in verschillende vormen en op diverse niveaus. U heeft: - kennis van vraaggestuurde instrumenten of u bent in staat deze te benoemen - ervaring met implementatie van een vraaggestuurd project of instrument - een of meerdere publicaties geschreven en/of onderzoek gedaan op het vlak van vraagsturing - ervaring in het geven van presentaties over vraagsturing en u bent bereid die te verzorgen Wij verwachten dat u: - een eerste vraag steeds gratis beantwoordt - bereid bent open te zijn over de inhoud van uw diensten - een bijdrage levert aan de website van het ICV - deelneemt aan de debatten en/of workshops - beschikt over een adres Tijdsbesteding Hoeveel tijd het u kost om expert te zijn hangt deels van uzelf af. De invulling van uw bijdrage vullen we graag in overleg met u in. Dat kan heel beperkt, maar misschien wilt u meer. Deelname U kunt zich aanmelden als expert via de website van het ICV: U vindt hier een deelnameformulier. Als u dit invult en terugstuurt nemen wij contact met u op. Verslag congres Antwoorden op Vraagsturing 11

13 Innovatiecentrum Vraagsturing (www.icv.nl) Vraagsturing, klant centraal, vraaggericht werken. Drie actuele thema s in vele publieke sectoren. Maar, wat wordt eigenlijk bedoeld met vraaggestuurd werken? Welke consequenties heeft vraagsturing voor de verantwoordelijkheidsverdeling? Het Innovatiecentrum Vraagsturing beantwoordt deze vragen! Doelstelling Het Innovatiecentrum Vraagsturing bevordert vraagsturing en wil in korte tijd de vernieuwing rond vraagsturing aanjagen. Dit doet het innovatiecentrum door: - duidelijk te maken wat vraagsturing is en in de praktijk betekent - voorwaarden te beschrijven om vraagsturing mogelijk te maken - ondersteuning te bieden bij implementatie - deskundigen op het gebied van vraagsturing bijeen te brengen Vraagsturing op individueel niveau Na jaren thuiszorg te hebben gehad, heeft mevrouw Jansen sinds kort een persoonsgebonden budget. Met dit PGB kan zij zelf de zorg inkopen die ze wil ontvangen. Zij kan nu kiezen wie haar helpt en welke hulpmiddelen zij wil aanschaffen. Vraagsturing op organisatieniveau De thuiszorgorganisatie van mevrouw Jansen ziet een goede klant vertrekken. Het aanbod sluit niet aan bij de vraag. De organisatie besluit tot het uitvoeren van een marktonderzoek om meer inzicht te krijgen in de wensen van haar klanten, zodat de diensten, producten en werkwijze hierop kunnen worden aangepast. Vraagsturing op beleidsniveau De Nederlandse overheid wil dat publieke dienstverlening, zoals sociale zekerheid en zorg meer aansluiten bij de vraag van mensen die op deze diensten zijn aangewezen. Dit verhoogt de kwaliteit en efficiency. De overheid stimuleert daarom persoonsgebonden financiering en legt meer verantwoordelijkheid bij het individu. Het Innovatiecentrum Vraagsturing staat voor samenhang. Zonder samenhang in beleid en uitvoering géén vraagsturing. Wat kunt u van ons verwachten? Het Innovatiecentrum Vraagsturing is deskundig op het gebied van vraagsturing is de sociale zekerheid en zorg. U kunt bij ons terecht voor kennis en informatie (www.icv.nl), deskundigheidsbevordering, begeleiding van projecten, namen en adressen van deskundigen. Wij hanteren één principe: bij alle activiteiten is een klantenorganisatie betrokken. Waar kunt u ons bereiken? Innovatiecentrum Vraagsturing Nieuwstraat BD Weesp T: F: E: Verslag congres Antwoorden op Vraagsturing 12

14 Meer informatie Publicaties Onderstaande publicaties kunt u vinden op onze website: - Elf bouwstenen voor vraagsturing. A.L. Buinink, H.D. Albeda - Vraagsturing op drie fronten. H.D. Albeda - Noties over verantwoordelijkheid. H. G. Blaauwbroek, H.D. Albeda, K. Zwart Boek - Vraagsturing, de client aan het roer in de sociale zekerheid en zorg. (TAP jr 23 nr 3/4) red.: H. Bosselaar, J. vd Wolk, K. Zwart. H. Spies. Nieuwsbrief Informatie over vraagsturing vindt u verder in onze twee maandelijke electronische Nieuwsbrief. Zie voor meer informatie en voor een gratis abonnement: Websites Voor meer informatie verder terecht op: Verslag congres Antwoorden op Vraagsturing 13

15 Deelnemerslijst ICV congres Antwoorden op Vraagsturing 31 oktober 2002 Arnhem P. van Bellemakers C. Bellen A.C. van Berkel R. van Bos I. Bralds D. Broek H. van den Crasborn L. Cremer R. Doorn M. van Douenberg O. Drunen C.A. van Eeland K. Egas C. Elbers E. Elzen A. van den Fransen P. Funke C. Geuns R.C. van Groot A. Groot R. de Guijt D. Hagedoorn E. Hagen B. Henzing M. Hoek C. van den Hoogeboom I. Hoppenbrouwers A. Hout T. van Huijgen B.F. Imming C. Janssen A.G. Jonge F.T. de Kamphuis H.W.S. Komduur J. Korevaar P. Kouwenhoven T. Kovàcsevits K.M.M.F. Lagerveld S. Leeuw M. de Loermans H. Lubben R. van der Meije J. van der Mertens C. Mullender W. Oorebeek W. Oostendorp E. Oostindie M.A. Pieterman C. van de Schakels Kantel Konsult Stichting Bloedlink Faculteit Sociale Wetenschappen Utrecht Ministerie van SZW Stichting LPR Stichting Zorggarant Noord-Nederland Orbis Medisch en Zorgconcern TNO Arbeid Casemanagement Center Borea PGU RPCP Amstelland en Meerlanden Stichting Sjakuus Casemanagement Center Prismant RPCP-DWO Cap Gemini Ernst & Young Regioplan CombiCare BV CWI Hoofdkantoor ZonMw Zorggroep Zuid-Groningen KLIQ Ministerie Economische Zaken (3x) (C46) s Heeren Loo Zorggroep Nederlandse Vereniging voor Lymepatiënten ZGB Flevoland Stichting Belangenbehartiging WAO Nijmegen Nederlandse Hypofyse Stichting Stichting Zorggarant Noord-Nederland Vereniging Ziekte van Hirschsprung Flevoziekenhuis Almere Provincie Noord-Holland BPV&W UWV Acquest Nederlandse Vereniging Bathen Spilemerger Vogt TNO Arbeid Altrecht Noord-Hollands Participatie Instituut RPCP Rijnmond NHPP Nierpatiëntenvereniging LVD s Heeren Loo Zorggroep Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. Sting STECR Platform Reïntegratie Stichting Belangenbehartiging WAO Nijmegen Verslag congres Antwoorden op Vraagsturing 14

16 Ponti K. de Prins R. Procee A.I. Ree E. de Reitsma E.H. Ruhof N. Smit C. Sol E. Steemers Y. Stitzinger E. Stoffels H.G.T.M. Sweep I. Tholen C. Tulder J. van Verbeek G. Verhoef G.J. Verhoeven J.W.E.C. Visser S. Weerts M. Wel G. van de Wewer M. Wezel P. van Wilk H. van der Witteveen M. Woltjer G. Ypma M.E. GGZ Nederland AS/tri Research and Consultancy Group BOSK, Landelijk Bureau UWV Stichting LPR Nederlandse Vereniging voor Lymepatiënten VSOP Hugo Sinzheimer Instituut UvA NHPP Provincie Noord-Holland Reinoud Adviesgroep BV Provincie Noord-Holland Universiteit Utrecht ZGB Flevoland Artemea GGZ Nederland Per Saldo ARBEAU, Adviesbureau voor Arbeid en Gezondheid PP/CP Utrecht Ministerie van SZW BPV&W PP/CP Utrecht Stichting Patiëntenzorg ARCON Schakels VWS Verslag congres Antwoorden op Vraagsturing 15

Eigen Regie Maakt Zorg Beter

Eigen Regie Maakt Zorg Beter Eigen Regie Maakt Zorg Beter 31 maart 2011 Siska de Rijke Beleidsmedewerker Zorg CG-Raad Termen Zelfmanagement Eigen regie Eigen verantwoordelijkheid Deelnemer in plaats van afnemer Verbindende schakel

Nadere informatie

Klant en arts: partner of tegenstander?

Klant en arts: partner of tegenstander? Klant en arts: partner of tegenstander? Inleiding Hans Blaauwbroek (Bureau voor Vraaggestuurde Zorg) V&W / NVAG Congres Communicatie of concurrentie? 23 mei 2002 (Sheet) Inleiding Klant en arts tegenstander?

Nadere informatie

EXPERTS MEET THE. Seminars voor financials in de zorg WWW.BAKERTILLYBERK.NL/FINANCE4CARE DE ZORG: ANDERS DENKEN VOOR EFFICIËNTERE ZORG

EXPERTS MEET THE. Seminars voor financials in de zorg WWW.BAKERTILLYBERK.NL/FINANCE4CARE DE ZORG: ANDERS DENKEN VOOR EFFICIËNTERE ZORG MEET THE EXPERTS KENNISMAKING MET LEAN IN DE ZORG: ANDERS DENKEN VOOR EFFICIËNTERE ZORG DOOR DR. VINCENT WIEGEL OP 16 OKTOBER 2014 VERBINDENDE CONTROL DOOR MR. DR. HARRIE AARDEMA OP 6 NOVEMBER 2014 INKOOP

Nadere informatie

Zorg om de zorg. Menselijke maat in de gezondheidszorg

Zorg om de zorg. Menselijke maat in de gezondheidszorg Zorg om de zorg Menselijke maat in de gezondheidszorg Prof.dr. Chris Gastmans Prof.dr. Gerrit Glas Prof.dr. Annelies van Heijst Prof.dr. Eduard Kimman sj Dr. Carlo Leget Prof.dr. Ruud ter Meulen (red.)

Nadere informatie

Het antwoord op uw personele vraagstuk

Het antwoord op uw personele vraagstuk BD Recruitment BV Het antwoord op uw personele vraagstuk Wie bepaalt bij welk re-integratiebedrijf ik terecht kan? De gemeente of UWV WERKbedrijf maakt bij uw re-integratietraject vaak gebruik van een

Nadere informatie

Geachte Dames en Heren, geachte Mevrouw van Leeuwen,

Geachte Dames en Heren, geachte Mevrouw van Leeuwen, Geachte Dames en Heren, geachte Mevrouw van Leeuwen, Met grote interesse heb ik uw lezing gevolgd. Ik realiseer mij terdege dat wij vanuit de Koepel van WMO raden u haast een onmogelijk vraag hebben gesteld,

Nadere informatie

we zijn in beeld VPTZ-ZU/ Hospice Nieuwegein

we zijn in beeld VPTZ-ZU/ Hospice Nieuwegein we zijn in beeld VPTZ-ZU/ Hospice Nieuwegein Beleid 2012-2013 Inleiding Dit beleidsstuk is geschreven om in beeld te brengen wat onze organisatie doet, waar we voor staan en waar we goed in zijn, hoe we

Nadere informatie

Toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn

Toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn Toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn De toolkit Cliëntenparticipatie Zorg en Welzijn bevat vier praktische instrumenten om samen met cliënten te werken aan verbetering of vernieuwing van diensten

Nadere informatie

Cliëntenparticipatie bij het ontwikkelen van kwaliteitsinstrumenten in de zorg

Cliëntenparticipatie bij het ontwikkelen van kwaliteitsinstrumenten in de zorg Cliëntenparticipatie in de zorg VOLLEDIGE Definitiekaart VOLLEDIGE Argumentenkaart VOLLEDIGE Optiekaart Definitiekaart Cliëntenparticipatie Wat is in de zorg en wat zijn de doelen hiervan? Deze kaart biedt

Nadere informatie

Introductie Methoden Bevindingen

Introductie Methoden Bevindingen 2 Introductie De introductie van e-health in de gezondheidszorg neemt een vlucht, maar de baten worden onvoldoende benut. In de politieke en maatschappelijke discussie over de houdbaarheid van de gezondheidszorg

Nadere informatie

Verslag basiscursus Wmo d.d. 12 april 2013 LSR in (Utrecht)

Verslag basiscursus Wmo d.d. 12 april 2013 LSR in (Utrecht) Verslag basiscursus Wmo d.d. 12 april 2013 LSR in (Utrecht) De vier cursisten, die aanwezig waren, begonnen zich aan elkaar voor te stellen onder leiding van de cursusleidster. Van de vier cursisten waren

Nadere informatie

Je rijbewijs halen, ook als je autisme of ADHD, hebt. Het Kan!

Je rijbewijs halen, ook als je autisme of ADHD, hebt. Het Kan! Uitgebreid Artikel Rijles, autisme, adhd Je rijbewijs halen, ook als je autisme of ADHD, hebt. Het Kan! Inleiding Tegenwoordig kun je al starten met lessen als je 16,5 jaar bent. Iedere jongere wil wel

Nadere informatie

Onderwerp van de bijeenkomst: van decentralisatie naar burgerparticipatie :

Onderwerp van de bijeenkomst: van decentralisatie naar burgerparticipatie : Inleiding NGSZ Onderwerp van de bijeenkomst: van decentralisatie naar burgerparticipatie : Met de decentralisaties die van kracht zijn per 1 januari 2015 is een trend waarneembaar: burgers zijn behalve

Nadere informatie

Meer eigen regie in Zvw

Meer eigen regie in Zvw Meer eigen regie in Zvw Onze dochter Sofie is met 27 weken geboren. Ze heeft bij de geboorte een hersenbeschadiging gekregen, waardoor ze verschillende beperkingen heeft. De meest ingrijpende is een zeer

Nadere informatie

E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU?

E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU? E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU? Thuis en op school heb je allerlei waarden meegekregen. Sommigen passen bij je, anderen misschien helemaal niet. Iedereen heeft waarden. Ken

Nadere informatie

pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM&CO-leden

pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM&CO-leden pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM&CO-leden Enquête Mantelzorg en dementie 2014 Vooraf In juli 2014 vroegen wij onze leden naar hun ervaringen met mantelzorg in het algemeen, en mantelzorg

Nadere informatie

Persoonsgebonden budget (pgb)

Persoonsgebonden budget (pgb) Persoonsgebonden budget (pgb) Welkomstwoord door Jocko Rensen, wethouder Wmo Toelichting persoonsgebonden budget Wmo door Aagje Meijer, projectleider 2 Wmo en pgb Algemene informatie veranderingen Inzoomen

Nadere informatie

SAMENVATTING BOUWSTENEN ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG

SAMENVATTING BOUWSTENEN ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG SAMENVATTING ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG INLEIDING ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG In samenwerking met de deelnemers van het De Bouwstenen zijn opgebouwd uit thema s die Bestuurlijk Akkoord GGZ zijn

Nadere informatie

Alternatief voor Regeerakkoord Regie in eigen hand door persoonsgebonden en persoonsvolgende bekostiging

Alternatief voor Regeerakkoord Regie in eigen hand door persoonsgebonden en persoonsvolgende bekostiging 13-0010/mh/rs/ph Alternatief voor Regeerakkoord Regie in eigen hand door persoonsgebonden en persoonsvolgende bekostiging Gevraagde actie: - Deelt u de filosofie van Regie in eigen hand? - Bent u bereid

Nadere informatie

Zorg Groep Beek en de huisarts, samen goed in ketenzorg

Zorg Groep Beek en de huisarts, samen goed in ketenzorg Zorg Groep Beek en de huisarts, samen goed in ketenzorg Inleiding Zorg Groep Beek (ZGB) is al vele jaren een heel goed alternatief voor cliënt gerichte thuiszorg en wijkverpleging in de Westelijke Mijnstreek.

Nadere informatie

Nieuwsbrief Verzekerdenpanel Februari 2010

Nieuwsbrief Verzekerdenpanel Februari 2010 Nieuwsbrief Verzekerdenpanel Februari 2010 Beste Panelleden, Het is alweer even geleden dat u nieuws van ons hebt ontvangen. In 2009 hebben we weer een aantal interessante onderzoeken over de zorg en uw

Nadere informatie

Presentatie Decentralisaties voor gemeenteraad 23 juni 2014

Presentatie Decentralisaties voor gemeenteraad 23 juni 2014 Presentatie Decentralisaties voor gemeenteraad 23 juni 2014 Themabijeenkomsten raad 3 D s Aanleiding 3 bijeenkomsten voor de hele raad 1. Juni: Risico s en meicirculaire 2. Augustus: Uitleg over de toegang,

Nadere informatie

Van een stempel een sterk punt maken. De Werkschool. Worden wie je bent. De Werkschool. Worden wie je bent

Van een stempel een sterk punt maken. De Werkschool. Worden wie je bent. De Werkschool. Worden wie je bent Van een stempel een sterk punt maken Postbus 95359 2509 CJ Den Haag info@werkscholen.nl De Werkschool Worden wie je bent De Werkschool Worden wie je bent jongeren in een uitkeringssituatie terug te dringen.

Nadere informatie

Carefulness AANDACHT VOOR ZORG ZORG VOOR AANDACHT

Carefulness AANDACHT VOOR ZORG ZORG VOOR AANDACHT Carefulness AANDACHT VOOR ZORG ZORG VOOR AANDACHT Inleiding Aandacht is een essentieel onderdeel in de zorg. Aandacht voor de patiënt en de zorgverlener vergroot de vitaliteit, de effectiviteit en de kwaliteit

Nadere informatie

Zoektocht. Directeur/bestuurder Socius

Zoektocht. Directeur/bestuurder Socius Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar, klik dan hier voor de webversie. Klik hier voor een PDF van de nieuwsbrief. Socius januari 2014 Zoektocht Op de drempel van 2014 kijk ik nog eens naar wat ons het

Nadere informatie

Praat niet over maar met elkaar

Praat niet over maar met elkaar ZorgNL 2014: Zicht op goede zorg Praat niet over maar met elkaar ZorgNL2014 Verzekerden/patiënten, zorgaanbieders en zorgverzekeraars discussieerden op uitnodiging van Zorgverzekeraars Nederland (ZN) met

Nadere informatie

Voorbereiden door krachten te bundelen... 2. Visie op nieuwe taken... 2. Vernieuwingen in welzijn, (jeugd)zorg en werk... 2

Voorbereiden door krachten te bundelen... 2. Visie op nieuwe taken... 2. Vernieuwingen in welzijn, (jeugd)zorg en werk... 2 Nieuwsbrief sociaal domein, #1 Vernieuwing welzijn, (jeugd)zorg en werk Inhoud Voorbereiden door krachten te bundelen... 2 Visie op nieuwe taken... 2 Vernieuwingen in welzijn, (jeugd)zorg en werk... 2

Nadere informatie

3) Verslag van de vergadering van 29 september 2014, zie bijlage 1 (16:05 uur)

3) Verslag van de vergadering van 29 september 2014, zie bijlage 1 (16:05 uur) Agenda voor de vergadering van het Platform Zelfredzaam Datum: Locatie: 12 januari 2015 van 16:00 uur tot uiterlijk 19:00 uur (voor een eenvoudige maaltijd wordt gezorgd) Kulturhus Lienden Koningin Beatrixplein

Nadere informatie

Onafhankelijke cliëntondersteuning vanuit cliëntenperspectief. De stand van zaken medio 2015

Onafhankelijke cliëntondersteuning vanuit cliëntenperspectief. De stand van zaken medio 2015 Onafhankelijke cliëntondersteuning vanuit cliëntenperspectief De stand van zaken medio 2015 AVI-toolkit 22 April 2015 Inhoudsopgave Onafhankelijke cliëntondersteuning... 3 1. Het belang van onafhankelijke

Nadere informatie

TOEKOMST (of empowerment) van bedrijfsarts en verzekeringsarts

TOEKOMST (of empowerment) van bedrijfsarts en verzekeringsarts een kwestie van perspectief 2012-2020 TOEKOMST (of empowerment) van bedrijfsarts en verzekeringsarts 2012-2020: 2020: de NVVG staat voor iedereen doet mee 1. verantwoordelijkheid nemen & mogelijkheden

Nadere informatie

Deelrapportage 1: Opzet van het project. Project verandering van spijs. TNO Kwaliteit van Leven. TNO-rapport. KvL/APRO/2007.

Deelrapportage 1: Opzet van het project. Project verandering van spijs. TNO Kwaliteit van Leven. TNO-rapport. KvL/APRO/2007. TNO Kwaliteit van Leven TNO-rapport KvL/APRO/2007.198/11410/Hef/stn Deelrapportage 1: Opzet van het project Arbeid Polarisavenue 151 Postbus 718 2130 AS Hoofddorp www.tno.nl/arbeid T 023 554 93 93 F 023

Nadere informatie

Gedragscode Medische Hulpmiddelen (GMH)

Gedragscode Medische Hulpmiddelen (GMH) Gedragscode Medische Hulpmiddelen (GMH) Inleiding en verantwoording De gezamenlijke medische hulpmiddelenindustrie SOMT, Stichting Ondernemingen Medische Technologie, heeft op uitdrukkelijk verzoek van

Nadere informatie

Beter worden door te leren van vergelijken in blended leertrajecten

Beter worden door te leren van vergelijken in blended leertrajecten Beter worden door te leren van vergelijken in blended leertrajecten Stichting Benchmark GGZ Rembrandtlaan 46 3723 BK Bilthoven T +31 (0) 30 229 90 90 W www.sbggz.nl Inhoudsopgave 1 Het speelveld in beeld...

Nadere informatie

De motor van de lerende organisatie

De motor van de lerende organisatie De motor van de lerende organisatie Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn

Nadere informatie

Van de macht van management naar de kracht van leiderschap

Van de macht van management naar de kracht van leiderschap Van de macht van management naar de kracht van leiderschap Inez Sales Juni 2011 INHOUDSOPGAVE Leiderschap... 3 1. Leiderschap en management... 4 2. Leiderschapstijl ten behoeve van de klant... 5 3. Leiderschapstijl

Nadere informatie

Onderwerpen. Wat is kantelen? Waarom kantelen? Kantelen doen we samen Stip aan de horizon

Onderwerpen. Wat is kantelen? Waarom kantelen? Kantelen doen we samen Stip aan de horizon Onderwerpen Wat is kantelen? Waarom kantelen? Hoe gaan we kantelen Kantelen doen we samen Stip aan de horizon Wat is kantelen? Invoeren bedoeling Wmo: - Zelfredzaamheid en zelfstandigheid - Van zorg naar

Nadere informatie

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien een datagedreven wereld vol kansen Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien succesvolle organisaties groeien door big data 50% van de meest succesvolle organisaties Volg ons op twitter:

Nadere informatie

Roadmap Institute for Positive Health. April 2016 Stichting IPH

Roadmap Institute for Positive Health. April 2016 Stichting IPH Roadmap Institute for Positive Health April 2016 Stichting IPH INTRODUCTIE VAN DE IPH ROADMAP De IPH roadmap schetst de resultaten die IPH de komende jaren wil realiseren. De weg naar de resultaten toe

Nadere informatie

De patiënt centraal van meldpunt naar mijlpaal

De patiënt centraal van meldpunt naar mijlpaal De patiënt centraal van meldpunt naar mijlpaal Ir. Titia Lekkerkerk oktober 2011 Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie Een koepel van patiëntenorganisaties 2 Wat doen we? Samen met lidorganisaties

Nadere informatie

Praten met familie 29-09- 15. Hulpverleners: Last of lust. Last / lastig. Lust. Stichting Labyrint-in Perspectief

Praten met familie 29-09- 15. Hulpverleners: Last of lust. Last / lastig. Lust. Stichting Labyrint-in Perspectief Praten met familie Francisca Goedhart, Stichting Labyrint- in Perspectief Jacklin Goudsblom, GGZ Noor Holland Noord en PIMM trainer. Hulpverleners: Last of lust Last / lastig (hulpverlener = hv) Lust (hulpverlener

Nadere informatie

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI)

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het zelfbeoordelingsformulier Het doel van deze evaluatie is om u te helpen bij het bepalen van de belangrijkste aandachtsvelden van uw leidinggevende

Nadere informatie

Organiseren van samenwerking in het jeugddomein

Organiseren van samenwerking in het jeugddomein Organiseren van samenwerking in het jeugddomein De overkoepelende resultaten van vier afstudeeronderzoeken Publiek Management In opdracht van Integraal Toezicht Jeugdzaken (ITJ) hebben vier studenten Bestuurs-

Nadere informatie

Cultuurproef. Krijg inzicht in de cultuur van uw organisatie

Cultuurproef. Krijg inzicht in de cultuur van uw organisatie Cultuurproef Krijg inzicht in de cultuur van uw organisatie De cultuurproef Met de Cultuurproef kunt u de cultuur van uw organisatie in kaart brengen. Via een vragenlijst en een cultuurmodel onderzoekt

Nadere informatie

ten ONTVANGEN 1 1 SEP 2015 Verzorgd door de gemeenteraad Postbus 390

ten ONTVANGEN 1 1 SEP 2015 Verzorgd door de gemeenteraad Postbus 390 ONTVANGEN 1 1 SEP 2015 TSN Thuiszorg Twentepoort Oost 22 I Postbus 510 I 7600 AM Almelo I www.tsn-thuiszorg.nl t 0 5 4 6 4 8 6 440 I f 0 5 4 6 4 5 4 341 I info@tsn-thuiszorg.nl I kvk39101246 * B 2 0 1

Nadere informatie

Doel is om voor deelnemers een beeld te schetsen van hoe het pensioen in elkaar steekt en hoe hun eigen pensioen er voorstaat.

Doel is om voor deelnemers een beeld te schetsen van hoe het pensioen in elkaar steekt en hoe hun eigen pensioen er voorstaat. Majesteit, dames en heren. Hartelijk welkom! En, Majesteit, ik weet zeker dat ik hier namens alle aanwezigen spreek als ik zeg dat wij buitengewoon vereerd zijn dat U bij een deel van dit programma aanwezig

Nadere informatie

Goede zorg van groot belang. Nederlanders staan open voor private investeringen

Goede zorg van groot belang. Nederlanders staan open voor private investeringen Goede zorg van groot belang Nederlanders staan open voor private investeringen Index 1. Inleiding p. 3. Huidige en toekomstige gezondheidszorg in Nederland p. 6 3. Houding ten aanzien van private investeerders

Nadere informatie

De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio?

De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio? De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio? Transities sociale domein Gemeenten staan zoals bekend aan de vooravond van drie grote transities: de decentralisatie

Nadere informatie

Beleidsdocument 2012-2016

Beleidsdocument 2012-2016 Beleidsdocument 2012-2016 uw zorg, onze zorg Inhoudsopgave 1. Voorwoord...3 2. Zorggroep de Bevelanden...4 3. Waar staat Zorggroep de Bevelanden voor (Missie, Visie en Doelstellingen)...4 4. Uitwerking:

Nadere informatie

Partners in maatschappelijk verantwoord adviseren. position paper

Partners in maatschappelijk verantwoord adviseren. position paper Partners in maatschappelijk verantwoord adviseren position paper Platform voor Indicatie en Advies Sinds juni 2011 bestaat het Platform voor Indicatie en Advies. In het Platform voor Indicatie en Advies

Nadere informatie

Samen doen. Zorgvisie. Zorg- en dienstverlening van A tot Z

Samen doen. Zorgvisie. Zorg- en dienstverlening van A tot Z Samen doen Zorgvisie Zorg- en dienstverlening van A tot Z Wat en hoe? 3 W Samen met de cliënt bepalen we wát we gaan doen en hóe we het gaan doen. Mensen met een verstandelijke beperking kunnen op diverse

Nadere informatie

Nieuwsflits 16 Aandacht voor iedereen. Hervorming Langdurige Zorg en Zorgakkoord. 8 mei 2013

Nieuwsflits 16 Aandacht voor iedereen. Hervorming Langdurige Zorg en Zorgakkoord. 8 mei 2013 Nieuwsflits 16 Aandacht voor iedereen 8 mei 2013 Hervorming Langdurige Zorg en Zorgakkoord Eind april presenteerde staatssecretaris Van Rijn zijn plannen voor hervorming van de langdurige zorg. Daarbij

Nadere informatie

Wegwijzer naar de AWBZ

Wegwijzer naar de AWBZ Wegwijzer naar de AWBZ Kinderen met een psychiatrische stoornis hebben soms veel zorg nodig. Als dat bij uw kind het geval is, dan kunt u gebruikmaken van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten. Deze

Nadere informatie

Verslag participatiedebat deel 2. Het werknemersperspectief

Verslag participatiedebat deel 2. Het werknemersperspectief Verslag participatiedebat deel 2. Het werknemersperspectief Datum: Plaats: Gespreksleiding: Gastsprekers: Participanten: Bezoekers: Thema: vrijdag 17 oktober 2014, 15:00-17:00 uur De Gouden Zaal van DROOMvilla

Nadere informatie

Workshop communicatie

Workshop communicatie Workshop communicatie Feedback is collegiale ondersteuning of toch niet? Wat wil de beroepsvereniging betekenen voor Verzorgenden en Verpleegkundigen? Wij willen onze beroepsgroepen in staat stellen hun

Nadere informatie

Ministerie van Justitie, Vreemdelingenzaken en Integratie Minister drs. M.C.F. Verdonk Postbus 20301 2500 EH Den Haag

Ministerie van Justitie, Vreemdelingenzaken en Integratie Minister drs. M.C.F. Verdonk Postbus 20301 2500 EH Den Haag Ministerie van Justitie, Vreemdelingenzaken en Integratie Minister drs. M.C.F. Verdonk Postbus 20301 2500 EH Den Haag Reitseplein 1, Tilburg Postbus 90154 5000 LG Tilburg Telefoon: (0900) 284 45 45 Fax:

Nadere informatie

Aan het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Haarlemmermeer

Aan het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Haarlemmermeer Aan het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Haarlemmermeer Postbus 250 2130 AG Hoofddorp Bezoekadres: Raadhuisplein 1 Hoofddorp Telefoon 0900 1852 Telefax 023 563 95 50 Cluster Contactpersoon

Nadere informatie

Zorg na ziekenhuisopname

Zorg na ziekenhuisopname Zorg na ziekenhuisopname Zorg nodig na ontslag uit het ziekenhuis? Wat zijn de mogelijkheden? Wat kunt u alvast zelf regelen? Wat kan het Transferpunt Zorg voor u betekenen? Inleiding Wellicht heeft u

Nadere informatie

Ik word verantwoordelijk geacht voor de AWBZ en daarom krijg ik veel van de kritiek op mijn bordje.

Ik word verantwoordelijk geacht voor de AWBZ en daarom krijg ik veel van de kritiek op mijn bordje. Directie Voorlichting en Communicatie Parnassusplein 5 Postbus 20350 2500 EJ Den Haag T 070 340 79 11 T 070 340 60 00 F 070 340 62 92 Hebt u 's avonds of in het weekend dringend een voorlichter nodig,

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 2 februari 2011 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 2 februari 2011 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 25 VX DEN HAAG T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

Onderwerpen. Perspectief van kwaliteit in de zorg. De keuze van het Kwaliteits-management-systeem. Certificering: ISO 9001 voor de Zorg.

Onderwerpen. Perspectief van kwaliteit in de zorg. De keuze van het Kwaliteits-management-systeem. Certificering: ISO 9001 voor de Zorg. ISO 9001 voor de zorg: een bewuste keuze ir.drs. A. van der Star MSHE Normcommissie ISO 9001 Zorg NEN 1 februari 2011 Bijdragen: H. Dekker: Certificatie in de Zorg Onderwerpen Perspectief van kwaliteit

Nadere informatie

Intersectorale mobiliteit. Informatie voor professionals

Intersectorale mobiliteit. Informatie voor professionals Intersectorale mobiliteit Informatie voor professionals Deze folder is onderdeel van een drieluik. Er is ook een folder voor werknemers en werkgevers. Om belemmeringen in kaart te brengen bij intersectorale

Nadere informatie

DD-NR Regelingen en voorzieningen CODE 9.2.3.5

DD-NR Regelingen en voorzieningen CODE 9.2.3.5 DD-NR Regelingen en voorzieningen CODE 9.2.3.5 Zorgleefplan brochure bronnen www.loc.nl, (LOC, zeggenschap in de zorg is de koepelorganisatie van de cliëntenraden van de sectoren verpleging en verzorging,

Nadere informatie

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen?

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Visie tafelleider: Met minder geld hetzelfde of misschien zelfs meer doen. Dat is de grote uitdaging

Nadere informatie

Persoonsgebonden budget in de Wmo. Handreiking voor Wmo-raden, cliëntenorganisaties en belangenbehartigers

Persoonsgebonden budget in de Wmo. Handreiking voor Wmo-raden, cliëntenorganisaties en belangenbehartigers Persoonsgebonden budget in de Wmo Handreiking voor Wmo-raden, cliëntenorganisaties en belangenbehartigers AVI-toolkit 9 12 februari 2014 1 Inhoud Persoonsgebonden budget in de Wmo... 3 1. Wat is het persoonsgebonden

Nadere informatie

Inleiding. Sociale activering en werk. Reikwijdte. Voor wie zijn de criteria? Terreinen criteria

Inleiding. Sociale activering en werk. Reikwijdte. Voor wie zijn de criteria? Terreinen criteria kwaliteitscriteria maart 2013 / juli 2013 Inleiding Sociale activering en werk Cliënten van de ggz of oggz willen graag snel weer aan het werk of succesvol re-integreren. De praktijk is echter weerbarstig.

Nadere informatie

Groepsbijeenkomst 30 september 2014

Groepsbijeenkomst 30 september 2014 Groepsbijeenkomst 30 september 2014 Programma van vandaag 16.30 Stand van zaken Precuro: Patiëntervaringen (Precuro II) Uitkomsten: zelfredzaamheid en teamspirit (Precuro I) 17.10 De rol van zorgverzekeraars,

Nadere informatie

Ons kenmerk Onderwerp Datum LK/212 Reactie consultatiedocument 5-6-2012 Bekostiging van huisartsenzorg en geïntegreerde zorg

Ons kenmerk Onderwerp Datum LK/212 Reactie consultatiedocument 5-6-2012 Bekostiging van huisartsenzorg en geïntegreerde zorg Nederlandse Zorgautoriteit Postbus 3017, 3502 GA Utrecht Ons kenmerk Onderwerp Datum LK/212 Reactie consultatiedocument 5-6-2012 Bekostiging van huisartsenzorg en geïntegreerde zorg Geachte dr. E.A.A.

Nadere informatie

Vragen uit de SOL bijeenkomst de nieuwe rol van uw gemeente woensdag 29 augustus regio Zuid-Limburg

Vragen uit de SOL bijeenkomst de nieuwe rol van uw gemeente woensdag 29 augustus regio Zuid-Limburg Vragen uit de SOL bijeenkomst de nieuwe rol van uw gemeente woensdag 29 augustus regio Zuid-Limburg 1. Is het de bedoeling dat de gemeente straks met iedere thuiswonende mens met een verstandelijke beperking,

Nadere informatie

Niet alles verandert in de zorg

Niet alles verandert in de zorg Over wat blijft en wat er verandert in de zorg 15 september 2014, Hercules Diessen Niet alles verandert in de zorg. Gelukkig maar! Er gaat veel veranderen in de zorg. Maar er blijft gelukkig ook veel hetzelfde;

Nadere informatie

INFORMATIE 2012. Eigen bijdrage Zorg met Verblijf

INFORMATIE 2012. Eigen bijdrage Zorg met Verblijf INFORMATIE 2012 Eigen bijdrage Zorg met Verblijf Voor wie is deze folder? Woont u in een zorginstelling? Bijvoorbeeld in een verzorgingshuis, een psychiatrische inrichting of een andere instelling waar

Nadere informatie

Samenwerken. kwaliteit

Samenwerken. kwaliteit Beter voorkomen Kwaliteitsprogramma preventie Samenwerken Doe mee met aan het landelijke kwaliteitsprogramma kwaliteit Samenwerken aan kwaliteit Het kwaliteitsprogramma Beter voorkomen heeft tot doel de

Nadere informatie

Werkbladen. Uitdaging! Wat betekent succes en geluk voor mij? Gaat voor jou geluk samen met succes? Of gaat het

Werkbladen. Uitdaging! Wat betekent succes en geluk voor mij? Gaat voor jou geluk samen met succes? Of gaat het Werkbladen Uitdaging! Gaat voor jou geluk samen met succes? Of gaat het één ten koste van het ander? Waar word jij gelukkig van? De uitdaging van deze tool is dat je je eigen antwoorden bepaalt. We raden

Nadere informatie

Thema: Één meldpunt Huiselijk Geweld en Kindermishandeling

Thema: Één meldpunt Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Thema: Één meldpunt Huiselijk Geweld en Kindermishandeling De deelnemers in deze groep kwamen uit zeer verschillende werksoorten en vanuit beide invalshoeken: huiselijk geweld en aanpak kindermishandeling.

Nadere informatie

Naar aanleiding van Staying Connected. Opdrachtgever en Opdrachtnemer ontmoeten elkaar op het gebied van flexibele inhuur

Naar aanleiding van Staying Connected. Opdrachtgever en Opdrachtnemer ontmoeten elkaar op het gebied van flexibele inhuur Whitepaper 'De moderne inhuurmarkt' Naar aanleiding van Staying Connected. Opdrachtgever en Opdrachtnemer ontmoeten elkaar op het gebied van flexibele inhuur Netwerkbijeenkomst van Het NIC Staffing gehouden

Nadere informatie

WERK EN INKOMEN VOOR JONGGEHANDICAPTEN Signalen uit de praktijk in vraag en antwoord. Breed Platform Verzekerden en Werk NUMMER 1, november 2006

WERK EN INKOMEN VOOR JONGGEHANDICAPTEN Signalen uit de praktijk in vraag en antwoord. Breed Platform Verzekerden en Werk NUMMER 1, november 2006 WERK EN INKOMEN VOOR JONGGEHANDICAPTEN Signalen uit de praktijk in vraag en antwoord Breed Platform Verzekerden en Werk NUMMER 1, november 2006 Het komend jaar werkt het BPV&W samen met NIZW aan het project

Nadere informatie

Nieuwsbrief nr. 3, september 2013. Hoge opkomst ontbijtbijeenkomsten Aalsmeer en Amstelveen

Nieuwsbrief nr. 3, september 2013. Hoge opkomst ontbijtbijeenkomsten Aalsmeer en Amstelveen Nieuwsbrief nr. 3, september 2013 Hoge opkomst ontbijtbijeenkomsten Aalsmeer en Amstelveen Amstelveen, donderdagochtend 29 augustus om 7.45 uur s ochtends op het plein voor het raadhuis. Een vriendelijk

Nadere informatie

Actualiteitencongres Awbz naar Wmo. Samen op weg naar Wmo 2015! Niet stilstaan maar doorpakken. Denk andersom!

Actualiteitencongres Awbz naar Wmo. Samen op weg naar Wmo 2015! Niet stilstaan maar doorpakken. Denk andersom! Actualiteitencongres Awbz naar Wmo Niet stilstaan maar doorpakken Denk andersom! Samen op weg naar Wmo 2015! Agenda Samen op weg naar 2015! 1. Gemeente Almere: beleidskader & praktijkexperimenten 2. Stipter:

Nadere informatie

www.accountemps.be 1 Hoe behoudt u uw beste medewerkers?

www.accountemps.be 1 Hoe behoudt u uw beste medewerkers? www.accountemps.be 1 Hoe behoudt u uw beste medewerkers? Gespecialiseerd boekhoudkundig of financieel personeel uitzenden is ons vak. Daarnaast adviseren en informeren wij bedrijven ook graag over verloning

Nadere informatie

We zijn op ontdekkingsreis, in een gebied waar de huidige systemen leidend zijn maar onvoldoende werken. Bij een ontdekkingsreis hoort ruimte.

We zijn op ontdekkingsreis, in een gebied waar de huidige systemen leidend zijn maar onvoldoende werken. Bij een ontdekkingsreis hoort ruimte. Het speelveld De wereld om ons heen verandert razend snel. De richting is duidelijk, de sociale zekerheid wordt geprivatiseerd. Samen bouwen we aan een vernieuwende structuur om de arbeidsmarkt essentieel

Nadere informatie

Nabestaanden in de knel; wat kunnen cliëntenraden doen?

Nabestaanden in de knel; wat kunnen cliëntenraden doen? Nabestaanden in de knel; wat kunnen cliëntenraden doen? 9 april 2015 Dr. Rienk Prins Lector Capabel Hogeschool Utrecht Inhoud Afbakening en doel Een verkennend onderzoek naar re-integratie naar werk van

Nadere informatie

De slimste route? Vormgeven toegang

De slimste route? Vormgeven toegang De slimste route? Vormgeven toegang Grote veranderingen in zorg en ondersteuning Taken vanuit AWBZ, Jeugdzorg, Werk en inkomen. Passend onderwijs (toegang tot onderwijs) De slimste route (voor Hengelo)

Nadere informatie

Voor wie is de Week van passend onderwijs bedoeld?

Voor wie is de Week van passend onderwijs bedoeld? Ongetwijfeld heeft iedereen wel eens de term PASSEND ONDERWIJS voorbij zien komen. Samenwerkingsverbanden, schoolbesturen en scholen zijn al een aantal jaar druk bezig alles vorm te geven zoals het in

Nadere informatie

Chronisch ziek en Werk. Ton van Hout Projectcoördinator t.vanhout@reumabond.nl 06-53275486

Chronisch ziek en Werk. Ton van Hout Projectcoördinator t.vanhout@reumabond.nl 06-53275486 Chronisch ziek en Werk Ton van Hout Projectcoördinator t.vanhout@reumabond.nl 06-53275486 Introductie. Reumapatiëntenbond Reumafonds Reuma in Nederland 2 Omvang van groep mensen met een reumatische aandoening

Nadere informatie

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt:

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt: Wabo effectief ?Hoe Zo! >> Het toepassen van de Wabo is meer dan alleen de IT-structuur aanpassen, de procedures herzien en/of de processen opnieuw beschrijven en herinrichten. Het zijn de medewerkers

Nadere informatie

Wegwijzer in zorgland. Wegwijzer in zorgland

Wegwijzer in zorgland. Wegwijzer in zorgland Wegwijzer in zorgland Is een en informatieve publicatie van Pagina 1 van 8 Ziekte in de familie geeft veel onrust en frustratie Soms voelt u zich als familie ongerust over de situatie rondom uw ouder(s).

Nadere informatie

Wajong en veranderingen

Wajong en veranderingen Wajong en veranderingen veranderingen in uw leven en uw uitkering www.bpv.nl bpv&w wa jong en veranderingen 5 Door wie is deze folder gemaakt? Deze folder is gemaakt voor het project Informatievoorziening

Nadere informatie

Visie op duurzaam Veranderen

Visie op duurzaam Veranderen Visie op duurzaam Veranderen Ruysdael Ruysdael is een gerenommeerd bureau dat zich sinds haar oprichting in 1994 heeft gespecialiseerd in het managen van veranderingen. Onze dienstverlening kent talloze

Nadere informatie

Cylin BaanGarant. Een kans op scholing en werk voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten

Cylin BaanGarant. Een kans op scholing en werk voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten Cylin BaanGarant Een kans op scholing en werk voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten Goed nieuws voor verzekeraars en grote werkgevers! Het activeren van werknemers die in de WGA zitten is voor iedereen belangrijk.

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist Doel van de functiefamilie Vanuit de eigen technische specialisatie voorbereiden en opmaken van plannen, ontwerpen of studies en de uitvoering ervan opvolgen specialistische

Nadere informatie

Wanneer wordt veranderen een succes?

Wanneer wordt veranderen een succes? Wanneer wordt veranderen een succes? Inhoud 1. Iedereen 100% tevreden?...2 2. Hoe als manager een veranderingsproces optimaal ondersteunen?... 2 Inzicht in het veranderingsproces... 3 Een externe partner

Nadere informatie

Ondersteuning en hulp. in de gemeente Bunnik vanaf 1 januari 2015

Ondersteuning en hulp. in de gemeente Bunnik vanaf 1 januari 2015 Ondersteuning en hulp in de gemeente Bunnik vanaf 1 januari 2015 Voorwoord Dichtbij, bereikbaar en aanspreekbaar Het klinkt zo vanzelfsprekend en simpel: biedt mensen ondersteuning en hulp dichtbij, in

Nadere informatie

Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda

Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda 2012-2013 Inleiding M&S Breda bestaat uit acht organisaties die er voor willen zorgen dat de kwetsbare burger in Breda mee kan doen. De deelnemers in M&S Breda delen

Nadere informatie

Ondernemerschap en bezieling in de zorg

Ondernemerschap en bezieling in de zorg Ondernemerschap en bezieling in de zorg KANSEN EN MOGELIJKHEDENVOOR ZORGONDERNEMERS Innovatief en trendsettend Efficiënt en effectief Ondernemend en daadkrachtig Vraaggerichte strategie en tevreden cliënten

Nadere informatie

Even voorstellen: Vanaf 2015 is Pauwer onderdeel van de Amarant Groep

Even voorstellen: Vanaf 2015 is Pauwer onderdeel van de Amarant Groep Even voorstellen: Pauwer biedt zorg op maat aan kinderen, jongeren en volwassenen met een lichamelijke beperking, een meervoudige beperking of met nietaangeboren hersenletsel. Vanaf 2015 is Pauwer onderdeel

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

crisishulpverlening bedrijfsmaatschappelijk werk verzuim aanpak re-integratie teambalans het nieuwe leidinggeven trainingen

crisishulpverlening bedrijfsmaatschappelijk werk verzuim aanpak re-integratie teambalans het nieuwe leidinggeven trainingen crisishulpverlening bedrijfsmaatschappelijk werk verzuim aanpak re-integratie teambalans het nieuwe leidinggeven trainingen Zinthese Plus is een bureau gespecialiseerd in het gedrag van mensen in hun werkomgeving.

Nadere informatie

Strategisch document Ambulancezorg Nederland

Strategisch document Ambulancezorg Nederland Strategisch document Ambulancezorg Nederland 1 Inleiding: relevante ontwikkelingen 2 Missie en visie AZN 3 Kernfuncties: profiel en kerntaken AZN 4 Strategische agenda AZN vastgesteld: woensdag 23 mei

Nadere informatie

Impressie Werkbijeenkomst Coalitie voor Inclusie 30-09-08

Impressie Werkbijeenkomst Coalitie voor Inclusie 30-09-08 Impressie Werkbijeenkomst Coalitie voor Inclusie 30-09-08 Op dinsdag 30 september kwamen zo n 25 mensen in Utrecht bijeen om met elkaar te kijken welke onderwerpen van belang zijn om als Coalitie verder

Nadere informatie

Waarom dit informatieboekje?

Waarom dit informatieboekje? Een pgb, en dan? Waarom dit informatieboekje? Met een persoonsgebonden budget (pgb) kunt u zelf regelen welke zorg u inkoopt. Ook bepaalt u wanneer uw zorgverlener bij u langskomt. Erg prettig dus! Bij

Nadere informatie