De gemeenschapsfunctie van het ROC

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De gemeenschapsfunctie van het ROC"

Transcriptie

1 De gemeenschapsfunctie van het ROC CINOP, s-hertogenbosch Trees Pels en Jodi Mak (Verwey-Jonker Instituut)

2 Colofon Titel: Auteurs: Ontwerp omslag: Opmaak: Bestelnummer: De gemeenschapsfunctie van het ROC Trees Pels en Jodi Mak (Verwey-Jonker Instituut) Theo van Leeuwen BNO Evert van de Biezen A00312 Uitgave: CINOP, s-hertogenbosch Oktober 2005 CINOP 2005 Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, op welke andere wijze dan ook, zonder vooraf schriftelijke toestemming van de uitgever. ISBN Centrum voor innovatie van opleidingen Postbus BP s-hertogenbosch Telefoon: Fax: EvdB-05110/051108

3 Voorwoord In het plan van Aanpak van de Projectdirectie Leren & Werken (april 2005) lezen we: Investeringen in leren zijn hard nodig om de arbeidsmarkt en daarmee onze economische basis ook in de toekomst goed te laten functioneren. Maar extra inzet is ook nodig om burgers in de toekomst de kans te bieden om volop in onze samenleving te blijven participeren. Vernieuwingen in de BVE-sector zijn vooral gericht op de economische functie van het beroepsonderwijs: versterking van de samenwerking met het regionaal bedrijfsleven, intensivering van werkplekleren en grote nadruk op de leer- en arbeidsloopbanen. Dit is een eenzijdige kijk op onderwijs stelt hoogleraar economie Arjo Klamer. Economische waarden dienen voor het realiseren van andere waarden: sociale en culturele. In deze waarden vinden mensen hun bezieling en zingeving. Een leven lang leren dient in de ogen van Arjo Klamer een brug te slaan tussen de verschillende levenssferen om zo de sociale cohesie en daarmee de kwaliteit van de samenleving, te verhogen. Deze studie laat zien, dat er wel degelijk een voedingsbodem is voor deze bredere functie van ROC s.tien praktijkvoorbeelden hoe op verschillende wijze invulling wordt gegeven aan de maatschappelijke of gemeenschapsfunctie van het ROC. Stimulansen voor deze brede functie liggen in vraagstukken rond veiligheid, sociaal klimaat en integratie, maar ook in aandacht voor doelgroepen en doelgemeenschappen. De studie stelt dat een ROC dat aandacht heeft voor de gemeenschapsfunctie bereid is om maatschappelijke verantwoordelijkheid te nemen, daarop actief te sturen, commitment te tonen en risico s te dragen die horen bij de uitvoering van deze maatschappelijke missie. CINOP Expertisecentrum heeft deze studie laten uitvoeren om ROC s een handreiking te bieden bij de reflectie op de gemeenschapsfunctie. De studie biedt voorbeelden en conceptuele verdieping.wij hopen dat deze studie zal inspireren om deze bredere functie van het ROC als maatschappelijke onderneming een plek te geven in de mogelijkheden voor een leven lang leren. Cees Doets, directeur CINOP Expertisecentrum DE GEMEENSCHAPSFUNCTIE VAN HET ROC

4

5 Inhoudsopgave Inleiding 1 1 De gemeenschapsfunctie van ROC s: slotbeschouwing 3 2 Achtergrond en opzet van de studie Achtergrond van de studie De studie: vraagstelling en opzet 12 3 De gemeenschapsfunctie van ROC s: de literatuur Doelstellingen van ROC s Onderwijsvernieuwing in ROC s Interne cohesie en community building Externe gemeenschapsfunctie Community College en Brede school De gemeenschapsfunctie van ROC s: stand van zaken Conclusie: de gemeenschapsfunctie binnen ROC s 30 4 De gemeenschapsfunctie van ROC s: volgens experts Contouren van de gemeenschapsfunctie Motieven en struikelblokken Kenmerken van de gemeenschapsfunctie 37 5 De gemeenschapsfunctie van ROC s: voorbeeldpraktijken ROC van Amsterdam, Community College Albeda College, gemeenschapsschool ROC ASA, maatschappelijke onderneming Koning Willem I College, Community College ROC Nijmegen 62 DE GEMEENSCHAPSFUNCTIE VAN HET ROC

6

7 5.6 ROC Midden-Nederland, pilot Community College ROC Leiden, Community College ROC Midden-Brabant, Open school Masterdam-West, Netwerk ROC Flevoland, maatschappelijke onderneming 87 Bijlagen 1 Deelnemers expertmeetings 89 2 Agenda expertmeetings 91 Literatuur 95 DE GEMEENSCHAPSFUNCTIE VAN HET ROC

8

9 Inleiding Sinds het ontstaan van ROC s, midden jaren negentig, uit een samengaan van secundair beroepsonderwijs en volwasseneneducatie, is deze onderwijssoort volop in beweging. Inmiddels is er een grote variëteit ontstaan in de profielen die afzonderlijke ROC s hebben ontwikkeld, mede in reactie op samenhang met de lokale context en behoeften. Over de missies van de ROC s, en hun uitwerking in de praktijk, bestaat echter nog weinig systematische informatie. Dit vormde voor CINOP Expertisecentrum aanleiding om, nu het 10-jarig bestaan van de ROC s nadert, een verkenning uit te laten voeren naar ROC s als community centre waarbij sprake is van een expliciete maatschappelijke of gemeenschapsfunctie in aanvulling op de primaire functie als onderwijs- en loopbaaninstituut. Deze verkenning is uitgevoerd door het Verwey-Jonker Instituut. 1 Dit rapport geeft de resultaten van de studie naar de maatschappelijke functie van ROC s weer. De bevindingen uit de drie deelprojecten, waaruit de studie is opgebouwd, zijn alle in het rapport terug te vinden: een conceptuele studie, expertmeetings en een inventarisatie en beschrijving van voorbeeldpraktijken. De rapportage van deze onderdelen wordt voorafgegaan door een nadere schets van de achtergronden en opzet van de studie. Het rapport opent met een synthese van de bevindingen uit de verschillende bronnen en de conclusies die op grond daarvan kunnen worden getrokken. De studie kwam tot stand met de hulp van velen.wij danken CINOP Expertisecentrum en functionarissen uit beleid en praktijk van het (ROC-) onderwijs. In bijlage I is een lijst met deelnemers aan de expertmeetings opgenomen. DE GEMEENSCHAPSFUNCTIE VAN HET ROC

10 2 EXPERTISECENTRUM

11 1De gemeenschapsfunctie van ROC s: slotbeschouwing Nu traditionele verbanden in belang, en daarmee in bindende kracht, afnemen neemt de belangstelling voor het stimuleren van gemeenschapsvorming toe, waarbij ook de school als een belangrijk medium geldt. Dit rapport geeft de resultaten weer van een conceptuele studie naar ROC s als community centre, ROC s die de onderwijsfunctie met een gemeenschapsfunctie combineren. De studie, uitgevoerd door het Verwey-Jonker Instituut in opdracht van CINOP Expertisecentrum, is uiteengelegd in drie deelprojecten: een conceptuele studie op basis van de literatuur, een inventarisatie en beschrijving van voorbeeldpraktijken en expertmeetings. De bevindingen uit deze deelprojecten zijn neergelegd in de hoofdstukken 3, 4 en 5. Het voorliggende hoofdstuk vormt het sluitstuk van het rapport. In dit hoofdstuk vindt een weging plaats van de gegevens uit de verschillende bronnen en op grond daarvan worden uitspraken gedaan over de gemeenschapsfunctie van ROC s en over de voorwaarden voor het welslagen van de (verdere) ontwikkeling daarvan. 3 Eerst wordt aandacht besteed aan de algemene onderwijscontext, het kader waarbinnen de gemeenschapsfunctie van ROC s zich ontwikkelt.vervolgens wordt aan de hand van de literatuur en uitspraken van experts een nadere conceptuele uitwerking gegeven aan het concept van de gemeenschapsfunctie in ROC-kader. Hoe deze functie in de praktijk gestalte krijgt, de inhoud en reikwijdte ervan, wordt geschetst op basis van de tien voorbeeldpraktijken. Daarna wordt op basis van de uitspraken van de experts bezien welke motivaties aan de keuze voor een gemeenschapsgerichte profilering van ROC s ten grondslag kunnen liggen. Een en ander mondt uit in een nadere definitie van de gemeenschapsfunctie, waarna kort wordt ingegaan op de uitwerking in termen van de doeloriëntatie, onderwijs(programmering), organisatie en (bestuurlijke) inbedding en op andere belangrijke voorwaarden voor het slagen ervan.tenslotte worden enkele conclusies getrokken over de toekomstige ontwikkelingen, die ten aanzien van de gemeenschapsfunctie van ROC s zijn te verwachten. DE GEMEENSCHAPSFUNCTIE VAN HET ROC

12 EXPERTISECENTRUM 4 ONDERWIJSCONTEXT In de conceptuele studie is kort de onderwijscontext geschetst, waarbinnen ontwikkelingen in ROC s begrepen dienen te worden. Een belangrijke beleidslijn is het vergroten van de toegankelijkheid van het onderwijs, juist ook voor zwakke groepen. Ook neemt zowel in het kader van burgerschapsvorming als van het nieuwe leren het belang van de ontwikkeling van sociale competenties toe. Hiermee wint leren door participatie in een levensechte omgeving aan betekenis. Daarnaast houdt de ontwikkeling in de richting van een leven lang leren eveneens in, dat leren steeds meer verweven raakt met leven en werken. Om aan deze eisen te voldoen moeten ROC s multifunctionele centra voor leren worden, gericht op een breed scala aan doelgroepen en ingebed in brede samenwerkingsverbanden. De genoemde ontwikkelingen houden in, dat de maatschappelijke rol en inbedding van ROC s steeds meer expliciete aandacht verdient.vraagstukken omtrent veiligheid en sociaal klimaat in de instellingen, die van grote invloed kunnen zijn op het onderwijsrendement, nopen eveneens tot versteviging van de relaties met de schoolomgeving. Zoals ook sterk door de experts is benadrukt, kan een verdergaande gemeenschapsfunctie niet los van de geschetste context tot stand komen. Integendeel, zij ligt in het verlengde ervan en moet, om te kunnen slagen, er op voortbouwen.voorzover de beschrijvingen van de voorbeeldpraktijken uitspraken over de onderwijscontext bevatten, zien we eveneens een link met onderwijsvernieuwingen als het nieuwe leren en een leven lang leren. AFBAKENING VAN DE GEMEENSCHAPSFUNCTIE Niettemin gaat een ROC dat zich een community functie toeschrijft een stap verder, namelijk door het nemen van extra (maatschappelijke) verantwoordelijkheid, van een verantwoordelijkheid voor de gemeenschap, of meer in concreto een of meer specifieke doelgemeenschappen, die het directe belang van individuele leerlingen, school en bedrijfsleven overstijgt. De genoemde onderwijsvernieuwingen impliceren al een sterker samenspel tussen ROC en omgeving, maar in de verder strekkende ambitie komt dit samenspel expliciet in het licht te staan van sociale cohesie en dienstbaarheid aan de omgeving. Het participerend leren vindt dan bijvoorbeeld niet alleen of niet zozeer plaats in een bedrijfsmatige omgeving, maar ook in andere meer of minder informele sociale verbanden, zoals door het leveren van diensten aan bejaarden of zelforganisaties van allochtonen. De omschrijving in de onderzoeksopdracht van ROC s als community centre duidt op de inbedding van ROC s in een lokale gemeenschap en roept associaties op met een verankering in de wijk. Zoals ook het Community College in de V.S. en Engeland, dat bij

13 het ontstaan van ROC s een belangrijke inspiratiebron vormde, evenals de Brede School, die van belang is als analoge ontwikkeling van Nederlandse bodem. In beide typen praktijken vormt de wijkgerichtheid een belangrijk element. De studie bevat evenwel aanwijzingen dat het begrip community in ROC-verband niet te eng moet worden opgevat. De literatuur laat zien dat sprake kan zijn van maatschappelijke diensten gericht op een wijder schaalniveau of zelfs een virtueel sociaal verband. Ook de experts onderstreepten de beperkte bruikbaarheid van begrippen als community centre. De term gemeenschap werd door hen geprefereerd boven community, vanwege de wens het niveau van de buurtfunctie te ontstijgen en het begrip ook anderszins breder in te vullen. Het begrip gemeenschap kan uitgewerkt worden in sociologische zin en duiden op specifieke doelgroepen (bijvoorbeeld vrouwen, etnische groepen, kansarmen), maar het kan ook in geografische zin gehanteerd worden en duiden op uiteenlopende schaalniveaus, en zelfs op virtuele internet-verbanden. Het laatste voorbeeld illustreert dat gemeenschappen of verbanden niet altijd zwaar hoeven te zijn, dat wil zeggen sterk institutioneel verankerd. Zij kunnen ook licht en flexibel van karakter zijn.voorts kan het accent liggen op gemeenschapsondersteuning, -herstel of -vorming, afhankelijk van de lokale omstandigheden. En tenslotte is het zo, dat een ROC zich geenszins tot één type gemeenschap of schaal hoeft te beperken, terwijl afzonderlijke vestigingen ook nog eens sterk naar invulling van hun maatschappelijke functie uiteen kunnen lopen, mede in samenhang met lokale omstandigheden en noden. 5 Op grond van de bevindingen uit de diverse bronnen is de in de studie gehanteerde terminologie gaandeweg gewijzigd. Zowel in (latere versies van) de conceptuele studie als in het overzicht van voorbeeldpraktijken is in plaats van community centre gekozen voor het bredere begrip gemeenschapsfunctie. Wat ROC s met zo n functie van andere ROC s onderscheidt is de bereidheid om maatschappelijke verantwoordelijkheid te nemen. In deze zin kan gesproken worden van ROC s als maatschappelijke onderneming, die zich in samenwerking met andere partijen (mede) laat leiden door een maatschappelijke missie. De bereidheid om hierop actief te sturen en commitment aan de missie en de gekozen doelgemeenschap(pen) behoren daarnaast tot de criteria die de gemeenschapsfunctie van de primaire functie van ROC s afbakent. Een laatste criterium is het voor lief nemen van bijhorende risico s, zoals extra kosten of personele inzet, of afname van de aantrekkelijkheid van de instelling voor deelnemers die niet tot de risicocategorieën behoren. Volgens een deel van de experts hoeft de maatschappelijke functie niet beperkt te blijven tot het dienen van (kansarme) doelgemeenschappen, maar kan deze ook betrekking hebben op sociaal-economische ontwikkelingen, bijvoorbeeld op het stimuleren van de DE GEMEENSCHAPSFUNCTIE VAN HET ROC

14 werkgelegenheid in de regio. Een dergelijke verbreding kan op zich passen in het concept van de gemeenschapsfunctie, mits voldaan wordt aan de criteria van verantwoordelijkheid, actieve commitment en het dragen van de risico s die de uitvoering van deze maatschappelijke missie meebrengt. EXPERTISECENTRUM 6 1 De meeste voorbeeldpraktijken betreffen niettemin het wijkniveau. Terwijl de inventarisatie daarvan, althans wat betreft de 10 ROC s die de voorbeeldpraktijken geleverd hebben, redelijk dekkend is, kan dit niet gezegd worden van de activiteiten met een bredere oriëntatie. INHOUD EN REIKWIJDTE VAN DE GEMEENSCHAPSFUNCTIE: DE VOORBEELDPRAKTIJKEN Was de zoektocht naar voorbeeldpraktijken aanvankelijk sterk gericht op community activiteiten in engere zin, gaande de studie en op grond van de voornoemde bevindingen vond een verbreding plaats naar andere schaalniveaus 1. Op grond van het verkregen overzicht kan eveneens geconcludeerd worden dat de gemeenschapsfunctie van ROC s van zeer diverse aard en reikwijdte kan zijn. Dit geldt voor de praktijk in ROC s die zich als community college/centre of gemeenschapsschool profileren (zoals ook geldt voor de Brede School), maar kan ook opgaan voor ROC s die onder andere noemers werken. Samenvattend laten de ROC s met een gemeenschapsfunctie zich, afgaand op de zelfpresentatie van de betrokken instellingen, als volgt onderscheiden. Ruim de helft van de voorbeeldpraktijken, gelokaliseerd in een grootstedelijke omgeving in de Randstad, draagt een brede toegankelijkheid met name voor niet of laag gekwalificeerden en inspelen op lokale behoeften hoog in het vaandel. Daaraan gekoppeld is veelal de functie van huis voor de buurt. Of deze benaming nu gebruikt wordt of niet, het bieden van cursussen aan en openstellen van diensten en faciliteiten voor de lokale gemeenschap vormt een belangrijke doelstelling; in één geval worden daarbij nog specifieke collectieven genoemd: naast werklozen ook vrouwen en zelforganisaties. Eén voorbeeldpraktijk in deze categorie stelt niet zozeer sociale betrokkenheid bij de buurt centraal maar richt zich op de stad en regio als doelgemeenschap; één praktijk heeft alle voornoemde schaalniveaus voor ogen en één praktijk die overigens nog niet operationeel is richt zich naast de buurt expliciet op virtuele netwerken. De vier overige ROC s, alle gevestigd buiten de randstedelijke gebieden, verwijzen niet naar kansarmoede of het belang van een brede toegankelijkheid en richten zich minder expliciet op de directe omgeving.twee ervan vallen op door hun verder gaande activiteiten in de sfeer van gemeenschapsvorming. Naast het aanbieden van cursussen, diensten en faciliteiten aan individuen, groepen of instellingen wil men direct bijdragen aan de vorming van en binding aan een bepaald collectief, te weten de stad en een voetbalvereniging. De overige twee voorbeeldpraktijken dragen bij aan ontwikkelingswerk in Oost Europa of de derde wereld. Drie instellingen, één uit elke voornoemde categorie, beogen ook de sociale cohesie binnen de school te versterken en hebben dus de schoolpopulatie eveneens als

15 doelgemeenschap. In hoeverre het hier gaat om functionele activiteiten, die voorwaardelijk zijn voor het goed uitoefenen van de kerntaak van de instelling, of om een verder reikende missie, is op grond van de gegevens niet goed te zeggen. Voorzover de informatie strekt lijkt in alle gevallen sprake van een gemeenschapsfunctie die het directe belang van individuele leerlingen/deelnemers, de instelling of het bedrijfsleven overstijgt. In de meeste voorbeelden gaat het om het ondersteunen van individuen en sociale verbanden buiten de school in materiële zin of door middel van cursussen en diensten. De helft van de praktijken richt zich bovendien op gemeenschapsvorming in de wijk, waarbij de instelling zelf als centrum fungeert. Vier praktijken dragen bij aan sociale cohesie in verbanden buiten de schoolmuren, te weten een vereniging, de stad of virtueel verband. Al met al blijken de praktijken zich veelal niet te beperken tot het leveren van faciliteiten aan derden, zoals bij de brede vo-school het geval is. Zij verbinden zich verdergaand aan vorming van een of meer doelgemeenschappen binnen of buiten de instellingsmuren. Aan criteria als proactief optreden en commitment lijkt te worden voldaan, al laat de voorhanden informatie niet toe daarover in nuance te treden. De gegevens laten evenmin toe een oordeel te vellen over de vraag of en in hoeverre sprake is van het aangaan van extra risico s, laat staan hoe deze worden opgevangen.tenslotte: hoewel het materiaal daarover niet altijd uitsluitsel geeft, lijkt de gemeenschapsfunctie veelal nauw aan te sluiten bij de primaire functie van de instelling, het nieuwe en een leven lang leren. 7 DE GEMEENSCHAPSFUNCTIE: KEUZEN EN MOTIEVEN In de voorbeelden is al te zien dat de wijze waarop de gemeenschapsfunctie gestalte krijgt niet losstaat van de instellingscontext. De nadere keuzen wat betreft de doelgemeenschap en invulling van de maatschappelijke missie hangen ook volgens de experts samen met de (beroeps)identiteit van de instelling/vestiging, van de behoeften die leven in de omgeving, en van de interactie tussen beide. Voor de sector zorg en welzijn ligt bijvoorbeeld samenwerking met maatschappelijke partners en het leveren van diensten aan de directe omgeving meer voor de hand, terwijl een accent op samenwerking met het regionale bedrijfsleven in de lijn ligt als het om de technische sector gaat. Daarnaast maakt ligging in een grootstedelijke probleemwijk en een hoog aantal leerlingen/deelnemers uit zo n wijk, een profilering als community centre waarschijnlijker. Samenwerking met het bedrijfsleven zal in dat geval eerder uitgebreid worden met samenwerking met de zorgsector, en ook is er meer reden om te investeren in de lokale gemeenschap. In plattelandsgebieden, welvarende regio s of vinexlocaties DE GEMEENSCHAPSFUNCTIE VAN HET ROC

16 zullen integratie- en cohesieproblemen zich minder op het niveau van de buurt voordoen en zullen ROC s zich dus eerder op andere schaalniveaus richten. Ook de invulling van de maatschappelijke functie zal anders zijn, bijvoorbeeld meer georiënteerd op communityopbouw dan op community-herstel.tegelijk lijkt de associatie met kansarmoede in de wijk in de praktijk wel te domineren. EXPERTISECENTRUM 8 Dergelijke keuzen kunnen daarnaast ook zijn ingegeven door instellingsbelangen. Een maatschappelijke profilering kan dienen om het imago van de instelling te versterken, evenals de schoolinterne identiteit en cohesie. Deze kan weer leiden tot een grotere betrokkenheid van docenten, evenals tot een grotere waardering van ouders en leerlingen/ deelnemers. De gemeenschapsfunctie kan ook instrumentele belangen dienen, bijdragen aan een uitdagende leeromgeving, aan de socialisatie en burgerschapsvorming van leerlingen/deelnemers en aan samenwerking met andere partijen, hetgeen ook van toenemend belang wordt geacht gezien de ontwikkeling van de netwerkmaatschappij. Voorts zijn er ook strategische belangen in het geding. Een duidelijke positionering kan gunstig zijn voor de naamsbekendheid van de instelling en politieke goodwill en kan maatschappelijke waardering en steun opleveren. Niettemin staat het buiten kijf dat de intrinsieke wil om dienstbaar te zijn aan de gemeenschap de lijst van motieven dient aan te voeren: onderscheidend criterium is immers in de eerste plaats dat een extra verantwoordelijkheid genomen wordt, die samenhangt met de belangen van de schoolgemeenschap, maar deze wel te boven gaat. DE GEMEENSCHAPSFUNCTIE: DEFINITIE EN VOORWAARDEN VOOR SLAGEN Recapitulerend is de gemeenschapsfunctie van ROC s als volgt nader te omschrijven. Een ROC dat zich kenmerkt door uitbreiding van de reguliere functie met een extra gemeenschapsfunctie verbindt zich daarmee aan een maatschappelijke missie, die het directe belang van de instelling zelf, van de leerlingen/deelnemers en van het bedrijfsleven overstijgt. De instelling is bereid om actief op de aangegane maatschappelijke verantwoordelijkheid te sturen, commiteert zich voor een langere termijn aan haar missie en accepteert de bijkomende risico s. Wat de uitwerking van de gemeenschapsfunctie in termen van de doeloriëntatie, onderwijs(programmering), organisatie en (bestuurlijke) inbedding betreft, daarop is met name in de expertmeetings ingegaan. Naast de reeds genoemde punten als het expliciet nemen van maatschappelijke verantwoordelijkheid en plaatsing van de gemeenschapsfunctie in het verlengde van (vernieuwingen in) de onderwijscontext, zijn voor de organisatie en inbedding zaken relevant als: een divers personeelsbeleid, ruime ontwikkelcapaciteit, creatie van een breed draagvlak, meerjarig commitment, structurele inbedding,

17 verbreding van samenwerkingsverbanden en bestuurlijke laag en medeverantwoordelijkheid vanuit de gemeenten. Hiermee is al een aantal belangrijke voorwaarden voor het slagen van de gemeenschapsfunctie gegeven. Daartoe behoort naar de mening van de experts ook voldoende financiële armslag. Deze is nodig voor de vaak tijdrovende investering in externe samenwerking.voor de instellingen die zich richten op kansarme groepen kan extra investering eveneens nodig zijn om negatieve beeldvorming te voorkomen, bijvoorbeeld door de school aantrekkelijker te maken (voor andere doelgroepen). Bovendien vindt community -leren doorgaans plaats in een minder georganiseerde omgeving, waardoor er meer tijd en energie mee gemoeid is om het leren te organiseren in vergelijking tot meer gangbare leeromgevingen. Zoals reeds gezegd brengt de gemeenschapsfunctie extra risico s mee, hetgeen zeker ook geldt in financiële zin. TOEKOMSTIGE ONTWIKKELINGEN De beschikbare gegevens duiden er op dat een nadere voorspelling van toekomstige ontwikkelingen in deze gemeenschapsfunctie niet eenduidig is te geven.ten eerste kan de bredere beleidscontext een grote invloed hebben op de verdere ontwikkeling van de ROC s. De voorgenomen afschaffing van de gedwongen winkelnering voor educatie bij ROC s, en de daarvan te verwachten onrust en onzekerheid, zal de ontwikkeling van de maatschappelijke functie van ROC s geen goed doen. Hetzelfde geldt wellicht voor de toegenomen marktgerichtheid in de BVE-sector.Voorts zal wellicht ook de verdere verzelfstandiging van scholen zijn tol eisen, omdat hiermee het voortbestaan van de school en de dienstverlening aan ouders en leerlingen/deelnemers naar verwachting meer het primaat zal krijgen. Het aangaan van extra verantwoordelijkheden en de bijhorende extra (financiële) risico s kan hiermee in botsing komen. Anderzijds zal de beleidsmatige belangstelling voor sociale cohesie en mogelijkheden deze via het onderwijs te stimuleren voorlopig niet afnemen, gezien de blijvende urgentie van thema s als integratie, leefbaarheid, veiligheid en probleemcumulatie in grootstedelijke wijken. Zoals de voorbeeldpraktijken laten zien en ook de experts beamen, lijkt de wijkgerichtheid zeker in de laatstgenoemde context dominant.voorzover de gemeenschapsfunctie de kans krijgt om tot verdere wasdom te komen, valt te verwachten dat de wijkprofilering zich in de grootstedelijke wijken verder zal ontwikkelen, aangezien de problemen rondom integratie en kansarmoede daar vooralsnog niet zullen afnemen (zie bijvoorbeeld Veenman, 2002).Wat betreft de gebieden daarbuiten lijkt de kans groter op het ontstaan van meer diversiteit in de profilering van ROC s als maatschappelijke onderneming. De gemeenschapsfunctie zal zich daar richten op een bredere variëteit aan 9 DE GEMEENSCHAPSFUNCTIE VAN HET ROC

18 doelen en doelgroepen en naar alle waarschijnlijkheid ook op andere schaalniveaus naast die van de wijk. 10 EXPERTISECENTRUM AANBEVELINGEN Uit de studie is onder de bij ROC s met een gemeenschapsfunctie betrokken professionals een duidelijke behoefte gebleken aan conceptuele verdieping en uitwisseling van kennis en ervaring. Ondanks de gebleken werkdruk was de belangstelling voor deelname aan de expertmeetings zeer groot. In een aantal gevallen kijkt men naar voorbeeldpraktijken in het buitenland, maar langzamerhand groeit ook in eigen land de beschikbare expertise. Het zou goed zijn aan de behoefte aan inzicht tegemoet te komen door middel van oprichting van een kennisnetwerk. Het voorliggende onderzoek heeft bijgedragen aan de beschikbare kennis, maar kent ook beperkingen.voor de beschrijving van voorbeeldpraktijken is uitgegaan van de voorhanden schriftelijke bronnen, door middel waarvan de instellingen zichzelf en hun plannen presenteren. Deze teksten, en de aanvullingen daarop van de contactpersonen, zeggen uiteraard niet alles over de actuele stand van zaken, mede gezien het gebrek aan (extern) evaluatie onderzoek dat uit de beschrijvingen naar voren komt. Ook ontbreekt op een aantal punten systematische informatie, zoals of en hoe wordt aangesloten bij de primaire onderwijsfunctie, welke (financiële en andere) risico s met de gemeenschapsfunctie gemoeid zijn of hoe deze functie in de realiteit gestalte krijgt. Het resultaat van de voorliggende studie zou als basis kunnen dienen voor een nader onderzoek onder ROC s om te peilen wat onder de gemeenschapsfunctie verstaan wordt, hoever de beweging is en welke richtingen daarbij worden ingeslagen. Zo kan meer licht geworpen worden op hoe het gemeenschapsprofiel gestalte krijgt, op de condities en omstandigheden waaronder het tot stand komt, op de voor- en nadelen ervan in vergelijking tot andere profielen en op de samenhang van de gemeenschapsfunctie met de primaire functie van ROC s. Op deze wijze kan bijgedragen worden aan een verdere ontwikkeling van de rol van ROC s als maatschappelijke onderneming, die het uitvoeren van haar kerntaken paart aan het dienen van gemeenschapsdoelen. Deze ontwikkeling is niet alleen interessant vanuit onderwijskundig oogpunt, maar vooral omdat bindende krachten in de huidige tijd ondersteuning meer dan waard zijn.

19 2Achtergrond en opzet van de studie Dit hoofdstuk schetst de achtergronden van de studie, de vragen waarop deze een antwoord moest bieden en de daartoe gekozen aanpak.tenslotte worden enkele wijzigingen in de aanpak beschreven, die gaande de studie noodzakelijk bleken. 2.1 Achtergrond van de studie Sinds het ontstaan van ROC s, midden jaren negentig, uit een samengaan van secundair beroepsonderwijs en volwasseneneducatie, is deze onderwijssoort op zoek gegaan naar een samenbindend en herkenbaar profiel. Uiteraard heeft de fusie zelf de nodige veranderingen meegebracht. Daarnaast vragen allerlei maatschappelijke ontwikkelingen om een voortdurend heroverwegen en aanpassen van de plaats en functie van ROC s. Zo valt aan de ene kant een toenemende nadruk waar te nemen op de marktgerichtheid van het onderwijs in de BVE-sector (bijvoorbeeld Van Wieringen en Verheyden, 2001). Ook het beleid in het kader van een leven lang leren lijkt steeds sterker georiënteerd op het dienen van de economische functie van het onderwijs. Aan de andere kant vraagt de maatschappelijke rol en inbedding van ROC s eveneens toenemend om aandacht. Zowel het een leven lang leren als het nieuwe leren, waarvan participatie in de maatschappelijke praktijk een centraal onderdeel vormt, noodzaken tot een grotere openheid naar de omgeving.voorts draagt het normen en waarden debat, evenals de toegenomen zorg om de samenhang in de maatschappij, bij tot een herbezinning op de sociale functie van het onderwijs (WRR, 2003). Juist van het onderwijs wordt in dit verband veel verwacht omdat het geldt als een van de weinige instituties die niet aan vanzelfsprekendheid hebben ingeboet. In het algemeen hebben immers traditionele, sterke verbanden tussen mensen terrein verloren aan lichte gemeenschappen, waarin de banden losser en vluchtiger van karakter zijn. De erkenning groeit dat gemeenschapsvorming, ook die met een licht karakter, ondersteund dient te worden (zie Duyvendak en Hurenkamp, 2004). Er is dan ook sprake van een brede maatschappelijke belangstelling voor ( light ) community building, bijvoorbeeld via de sport of het stimuleren van dialoog in de wijk. Ook 11 DE GEMEENSCHAPSFUNCTIE VAN HET ROC

20 van het onderwijs, met haar van oudsher socialiserende taak, wordt in toenemende mate een bijdrage verwacht aan maatschappelijke integratie en cohesie. De vraag is hoe deze bijdrage wordt geconceptualiseerd en vorm krijgt in de praktijk. Uiteraard speelt daarbij de vraag mee, hoe een dergelijke maatschappelijke functie zich verhoudt tot de hoofdtaken van het onderwijs, zoals in het geval van ROC s die van educatie en loopbaanbevordering. Inmiddels tekenen zich onder de ROC s uiteenlopende profielen af. Daarin kan het zwaartepunt in meerdere of mindere mate bij de onderwijsen loopbaanfunctie liggen, terwijl ook de invulling van een eventuele bredere gemeenschapsfunctie sterk kan verschillen naar aard, reikwijdte en intensiteit (Vrieze en Laemers, 2002). Over de missies van ROC s en de uitwerking daarvan in de praktijk bestaat nog weinig systematische informatie, laat staan over hun sociale rol. In deze studie wordt de rol van ROC s als community centre verkend. 2.2 De studie: vraagstelling en opzet 12 EXPERTISECENTRUM De vragen waarop de studie ROC s als community centre antwoord biedt zijn de volgende: 1 Hoe ziet een profiel van ROC s als community centre er conceptueel en inhoudelijk uit? Welke voor- en nadelen zijn verbonden aan dit profiel? 2 Welke consequenties heeft een profilering van ROC s als community centre voor de doeloriëntatie, de onderwijsinhoud, het onderwijsproces, de onderwijsorganisatie en de lokale inbedding van ROC s? Gekozen is voor een opzet in drie deelprojecten. DEELPROJECT 1: LITERATUURSTUDIE Een studie van de beschikbare literatuur had als doel tot antwoorden te komen op de eerste vraagstelling: Hoe ziet een profiel van ROC s als community centre er conceptueel en inhoudelijk uit? Welke voor- en nadelen zijn aan een dergelijke profilering verbonden? Tevens moest in de conceptuele studie een eerste aanzet gedaan worden voor beantwoording van de tweede vraagstelling betreffende de consequenties van een dergelijke profilering voor de doeloriëntatie, de onderwijsinhoud, het onderwijsproces, de onderwijsorganisatie en de lokale inbedding van ROC s.

logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon geen

logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon geen logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom Den Haag Ons kenmerk 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Onderwerp Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon Bijlage(n) geen Geachte heer Van

Nadere informatie

Het vmbo van de toekomst. Strategische alliantie vmbo-mbo? Succesvol samenwerken kan!

Het vmbo van de toekomst. Strategische alliantie vmbo-mbo? Succesvol samenwerken kan! Het vmbo van de toekomst Strategische alliantie vmbo-mbo? Succesvol samenwerken kan! Voorstellen Mirjam Bosch, plv. directeur CSV Veenendaal Dennis Heijnens, adviseur bij Actis Advies Programma deelsessie

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap

Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap 10 Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap Kim van der Hoeven 1. Inleiding Ontwikkelingen in maatschappij en samenleving denk met name aan de

Nadere informatie

Manifest Christelijke Kinderopvang Beschrijving van de levensbeschouwelijke en pedagogische uitgangspunten

Manifest Christelijke Kinderopvang Beschrijving van de levensbeschouwelijke en pedagogische uitgangspunten Manifest Christelijke Kinderopvang Beschrijving van de levensbeschouwelijke en pedagogische uitgangspunten Oktober 2015 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Inleiding 03 Hoofdstuk 2 Basiskenmerken en specifieke kenmerken

Nadere informatie

Daar zouden we het vaker over moeten hebben. Inleiding Simultaan

Daar zouden we het vaker over moeten hebben. Inleiding Simultaan Daar zouden we het vaker over moeten hebben. Onderzoek naar interculturele competenties van onderwijsmedewerkers (Judith de Beer. Erasmus Universiteit Rotterdam. april 2006) Inleiding De titel daar zouden

Nadere informatie

Een brede kijk op onderwijskwaliteit Samenvatting

Een brede kijk op onderwijskwaliteit Samenvatting Een brede kijk op onderwijskwaliteit E e n o n d e r z o e k n a a r p e r c e p t i e s o p o n d e r w i j s k w a l i t e i t b i n n e n S t i c h t i n g U N 1 E K Samenvatting Hester Hill-Veen, Erasmus

Nadere informatie

De weg van traditioneel vmbo naar intersectoraal vmbo

De weg van traditioneel vmbo naar intersectoraal vmbo Van Theorie naar Praktijk De weg van traditioneel vmbo naar intersectoraal vmbo In deze bijdrage slaat junior adviseur Marloes Zewuster van CINOP de brug tussen de theorie van het intersectorale vmbo en

Nadere informatie

middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs

middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs Summa College maart 2013 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: De vijf onderwijspijlers 4 Hoofdstuk 2: De vijf onderwijspijlers

Nadere informatie

Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015!

Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015! Voorstellen voor onderzoekspresentaties Mbo Onderzoeksdag Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015! Indienen van een voorstel kan tot en met 15 mei 2015 via e-mailadres:

Nadere informatie

VERDER IN LEREN STRATEGISCH BELEIDSPLAN 2011-2015 PUBLIEKSVERSIE

VERDER IN LEREN STRATEGISCH BELEIDSPLAN 2011-2015 PUBLIEKSVERSIE VERDER IN LEREN STRATEGISCH BELEIDSPLAN 2011-2015 PUBLIEKSVERSIE INHOUD Missie & visie 4 Het onderwijs voorbij 5 Kwaliteit vanuit identiteit 7 Werken vanuit passie 8 Elke leerling telt 10 Ondernemend en

Nadere informatie

Inhuur in de Kempen. Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden. Onderzoeksaanpak

Inhuur in de Kempen. Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden. Onderzoeksaanpak Inhuur in de Kempen Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden Onderzoeksaanpak Rekenkamercommissie Kempengemeenten 21 april 2014 1. Achtergrond en aanleiding In gemeentelijke organisaties met een omvang als

Nadere informatie

Aandacht voor jouw ambitie!

Aandacht voor jouw ambitie! Aandacht voor jouw ambitie! ROC Rivor is hét opleidingscentrum van regio Rivierenland. Wij bieden een breed scala aan opleidingen, cursussen en trainingen voor jongeren en volwassenen. Toch zijn we een

Nadere informatie

HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS. Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics

HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS. Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics 1 Inleiding Veel organisaties hebben de afgelopen jaren geïnvesteerd in

Nadere informatie

Het kader voor de evaluatie van de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit

Het kader voor de evaluatie van de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit Het kader voor de evaluatie van de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit 1. Aanleiding voor het evaluatiekader Zoals overeengekomen in de bestuurlijke afspraak die ten grondslag ligt aan de regeling Cultuureducatie

Nadere informatie

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs

1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs 1 Basiscompetenties voor de leraar secundair onderwijs Het Vlaams parlement legde de basiscompetenties die nagestreefd en gerealiseerd moeten worden tijdens de opleiding vast. Basiscompetenties zijn een

Nadere informatie

Profielschets. Ondernemende school

Profielschets. Ondernemende school Profielschets Ondernemende school Scholen met Succes Postbus 3386 2001 DJ Haarlem www.scholenmetsucces.nl info@scholenmetsucces.nl tel: 023 534 11 58 fax: 023 534 59 00 1 Scholen met Succes Een school

Nadere informatie

CONCEPT-OPDRACHT STICHTING EINDHOVEN/BRABANT 2018

CONCEPT-OPDRACHT STICHTING EINDHOVEN/BRABANT 2018 Hoort bij raadsvoorstel 27-2012 BIJLAGE 2 APPENDIX 1. CONCEPT-OPDRACHT STICHTING EINDHOVEN/BRABANT 2018 1. Doel van de opdracht Winnen van de titel Culturele Hoofdstad van Europa voor het project 2018Brabant

Nadere informatie

En, heb je ook een vraag?

En, heb je ook een vraag? En, heb je ook een vraag? Ontwikkeling marktplaats voor burenhulp TijdVoorElkaar in Utrecht Zuid Astrid Huygen Freek de Meere September 2007 Inhoud Samenvatting 5 1 Inleiding 9 1.1 Inleiding 9 1.2 Projectbeschrijving

Nadere informatie

Startnotitie. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014. Versie: 21 april 2011 1

Startnotitie. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014. Versie: 21 april 2011 1 Startnotitie Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014 Versie: 21 april 2011 1 1. Aanleiding 1.1. Voor u ligt de startnotitie vrijwilligersbeleid, directe aanleiding voor deze startnotitie

Nadere informatie

Profiel. Hoofd Beleid en Advies. 2 juni 2016. Opdrachtgever Stichting de Haagse Scholen

Profiel. Hoofd Beleid en Advies. 2 juni 2016. Opdrachtgever Stichting de Haagse Scholen Profiel Hoofd Beleid en Advies 2 juni 2016 Opdrachtgever Stichting de Haagse Scholen Voor meer informatie over de functie Jeannette van der Vorm, adviseur Leeuwendaal Telefoon (088) 00 868 00 Voor sollicitatie

Nadere informatie

De lat hoog voor iedereen! Referentiekader voor een Brede School

De lat hoog voor iedereen! Referentiekader voor een Brede School De lat hoog voor iedereen! Referentiekader voor een Brede School Opdracht Steunpunt Gok Ontwikkelen visietekst Opvolgen proefprojecten Formuleren beleidsaanbevelingen Brede School? Verkenning van enkele

Nadere informatie

Achtergrondinformatie. Man 2.0. Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen

Achtergrondinformatie. Man 2.0. Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen Achtergrondinformatie Man 2.0 Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen April 2010 1 Inleiding Het is het Oranje Fonds gebleken dat veel maatschappelijke

Nadere informatie

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Voorlichtingspublicatie Betreft de onderwijssector(en) Informatie CFI/ICO Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Wet van 9 december 2005, houdende opneming in de Wet op het

Nadere informatie

10-8 7-6 5. De student is in staat om op navolgbare wijze van vijf onderwijskundige (her)ontwerpmodellen de essentie te benoemen;

10-8 7-6 5. De student is in staat om op navolgbare wijze van vijf onderwijskundige (her)ontwerpmodellen de essentie te benoemen; Henk MassinkRubrics Ontwerpen 2012-2013 Master Leren en Innoveren Hogeschool Rotterdam Beoordeeld door Hanneke Koopmans en Freddy Veltman-van Vugt. Cijfer: 5.8 Uit je uitwerking blijkt dat je je zeker

Nadere informatie

Morele vorming in het voortgezet onderwijs Een peiling onder leidinggevenden en ouders

Morele vorming in het voortgezet onderwijs Een peiling onder leidinggevenden en ouders Morele vorming in het voortgezet onderwijs Een peiling onder leidinggevenden en ouders Auteurs: Drs. G. van der Meulen Referentie: WvdJ/SL 11.0426 Datum: maart 2007 Het lectoraat Morele vorming in het

Nadere informatie

Samenwerking. Betrokkenheid

Samenwerking. Betrokkenheid De Missie Het Spectrum is een openbare school met een onderwijsaanbod van hoge kwaliteit. We bieden het kind betekenisvol onderwijs in een veilige omgeving. In een samenwerking tussen kind, ouders en school

Nadere informatie

Welkom in TECHNUM! KwaliteitsKring Zeeland 14-02-08

Welkom in TECHNUM! KwaliteitsKring Zeeland 14-02-08 Welkom in TECHNUM! KwaliteitsKring Zeeland 14-02-08 TECHNUM in vogelvlucht Wat is Technum Welke participanten Waarom noodzakelijk Waar we voor staan Wat onze ambities zijn TECHNUM Zelfstandige onderwijsvoorziening

Nadere informatie

Het onderwijsprogramma van de opleidingen Pedagogiek mei 2013

Het onderwijsprogramma van de opleidingen Pedagogiek mei 2013 Bijlage 7: Het onderwijsprogramma van de opleidingen Pedagogiek mei 2013 Visie opleidingen Pedagogiek Hogeschool van Amsterdam Wij dragen als gemeenschap en daarom ieder van ons als individu, gezamenlijk

Nadere informatie

Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016

Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016 Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016 Om in aanmerking te komen voor een subsidie tussen 25.000 en 65.000 euro moet een project aan de volgende criteria voldoen: 1. het project

Nadere informatie

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Inhoud Inleiding 3 Stap 1 De noodzaak vaststellen 4 Stap 2 De business case 5 Stap 3 Probleemverdieping 6 Stap 4 Actieplan 8 Stap 5

Nadere informatie

Managers en REC-vorming ----- GEEN VOORUITGANG ZONDER VOORTREKKERS

Managers en REC-vorming ----- GEEN VOORUITGANG ZONDER VOORTREKKERS @ ----- Managers en REC-vorming ----- AB ZONDER VOORTREKKERS GEEN VOORUITGANG De wereld van de REC-vorming is volop beweging. In 1995 werden de eerste voorstellen gedaan en binnenkort moeten 350 scholen

Nadere informatie

9. Gezamenlijk ontwerpen

9. Gezamenlijk ontwerpen 9. Gezamenlijk ontwerpen Wat is het? Gezamenlijk ontwerpen betekent samen aan een nieuw product werken, meestal op een projectmatige manier. Het productgerichte geeft richting aan het proces van kennis

Nadere informatie

Interculturele managementcompetenties

Interculturele managementcompetenties Handreiking Interculturele managementcompetenties Handreiking voor (opleidings)managers in het hsao HO-raad, oktober 2012 Project intercultureel vakmanschap in het hsao Deelproject van het ZonMw programma

Nadere informatie

FUNCTIEPROFIEL 1. ORGANISATIE. Noorderpoort

FUNCTIEPROFIEL 1. ORGANISATIE. Noorderpoort FUNCTIEPROFIEL Opdrachtgever: Functienaam: Deskundigheid Noorderpoort Lid Raad van Toezicht Sociale domein 1. ORGANISATIE Noorderpoort Noorderpoort bereidt jongeren en volwassenen voor op hun rol in de

Nadere informatie

Samenwerkingsovereenkomst ROCKO

Samenwerkingsovereenkomst ROCKO Samenwerkingsovereenkomst ROCKO Partijen: Summa College, hierbij rechtsgeldig vertegenwoordigd door mevrouw T. van Hoogstraten, Korein, hierbij rechtsgeldig vertegenwoordigd door de heer P. Notten, Kinderopvanggroep,

Nadere informatie

STRATEGISCH BELEIDSPLAN. Stichting Katholiek Onderwijs Hulst 2015-2019

STRATEGISCH BELEIDSPLAN. Stichting Katholiek Onderwijs Hulst 2015-2019 STRATEGISCH BELEIDSPLAN Stichting Katholiek Onderwijs Hulst 2015-2019 Inhoudsopgave Inleiding... 2 Missie en Visie... 3 Missie... 3 Visie... 4 Visie op onderwijs... 5 Speerpunten onderwijs:... 5 Visie

Nadere informatie

Het V.O.S.-model. De maatschappelijke rol van vrijwilligerscentrales

Het V.O.S.-model. De maatschappelijke rol van vrijwilligerscentrales Het V.O.S.-model De maatschappelijke rol van vrijwilligerscentrales Het V.O.S.-model De maatschappelijke rol van vrijwilligerscentrales Auteur(s) Datum MOVISIE Wendy Stubbe, Koos Berkelaar, Hanneke Mateman

Nadere informatie

Plan voor een scholingsaanbod CJG: in en vanuit het CJG

Plan voor een scholingsaanbod CJG: in en vanuit het CJG Plan voor een scholings CJG: in en vanuit het CJG Uitgaan van de eigen kracht van ouders en kinderen, die eigen kracht samen versterken en daar waar nodig er op af en ondersteunen Het scholingsplan CJG

Nadere informatie

M200608. Vooral anders. De kwaliteit van het personeel van de toekomst. Frans Pleijster

M200608. Vooral anders. De kwaliteit van het personeel van de toekomst. Frans Pleijster M200608 Vooral anders De kwaliteit van het personeel van de toekomst Frans Pleijster Zoetermeer, september 2006 De Werknemer van de toekomst Van alle ondernemingen in het midden- en kleinbedrijf verwacht

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Advies 7 april 2010 1 2 Inhoudsopgave Samenvatting 5 Aanbevelingen 7 Aanleiding en context voor dit advies 9 Algemeen 11 Opmerkingen bij tekst en opzet van

Nadere informatie

Strategisch beleidsplan Stichting Promes 2015-2018

Strategisch beleidsplan Stichting Promes 2015-2018 Strategisch beleidsplan Stichting Promes 2015-2018 Voorwoord. De planperiode van 2011-2014 ligt bijna achter ons en geeft ons reden tot nadenken over de doelen voor de komende vier jaar. Als we terugdenken

Nadere informatie

Blijvend beter inzetbaar. Levensfasegericht personeelsmanagement: een praktische uitwerking

Blijvend beter inzetbaar. Levensfasegericht personeelsmanagement: een praktische uitwerking Blijvend beter inzetbaar Levensfasegericht personeelsmanagement: een praktische uitwerking mogelijkheden Aanleiding Door vergrijzing en ontgroening kan in de nabije toekomst het aantal mensen dat met pensioen

Nadere informatie

Visie onderwijs en huisvesting SPOZ. Visie op onderwijs en huisvesting

Visie onderwijs en huisvesting SPOZ. Visie op onderwijs en huisvesting Visie op onderwijs en huisvesting Stichting Primair Onderwijs Zundert November 2015 0 Visie op onderwijs en huisvesting Aanleiding: Het onderwerp onderwijshuisvesting staat al geruime tijd op de Zundertse

Nadere informatie

Cultuureducatie in het basisonderwijs

Cultuureducatie in het basisonderwijs Cultuureducatie in het basisonderwijs Gemeente Westland Nulmeting Inleiding Teneinde aan het einde van het programma Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK) vast te kunnen stellen wat de bereikte resultaten

Nadere informatie

Diversiteit Loont?! Factsheet Middelbaar Beroepsonderwijs

Diversiteit Loont?! Factsheet Middelbaar Beroepsonderwijs Diversiteit Loont?! Factsheet Middelbaar Beroepsonderwijs Inleiding In opdracht van het Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt heeft EIM onderzoek gedaan naar de meerwaarde van diversiteitsbeleid in het onderwijs.

Nadere informatie

Evaluatie nota vrijwilligerswerkbeleid Oostzaan. Aan de Waterkant 2008-2011

Evaluatie nota vrijwilligerswerkbeleid Oostzaan. Aan de Waterkant 2008-2011 Evaluatie nota vrijwilligerswerkbeleid Oostzaan Aan de Waterkant 2008-2011 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Evaluatiekader 3 1.2 Leeswijzer 3 2 Vrijwilligerswerk Oostzaan 4 2.1 De situatie toen 4 2.2 De

Nadere informatie

Sociaal kapitaal: slagboom of hefboom? Samenvatting. Wil van Esch, Régina Petit, Jan Neuvel en Sjoerd Karsten

Sociaal kapitaal: slagboom of hefboom? Samenvatting. Wil van Esch, Régina Petit, Jan Neuvel en Sjoerd Karsten Sociaal kapitaal: slagboom of hefboom? Samenvatting Wil van Esch, Régina Petit, Jan Neuvel en Sjoerd Karsten Colofon Titel Auteurs Tekstbewerking Uitgave Ontwerp Vormgeving Bestellen Sociaal kapitaal in

Nadere informatie

Actief burgerschap. Sint Gerardusschool Splitting 145 7826 ET Emmen Tel: 0591-622465 gerardusschool@skod.nl

Actief burgerschap. Sint Gerardusschool Splitting 145 7826 ET Emmen Tel: 0591-622465 gerardusschool@skod.nl 2013 Actief burgerschap 0 Sint Gerardusschool Splitting 145 7826 ET Emmen Tel: 0591-622465 gerardusschool@skod.nl Inhoudsopgave Pagina Inleiding 2 Hoofdstuk 1 : 3 Hoofdstuk 2 : : een doel en een middel

Nadere informatie

Inhoud: Schoolplan 2015-2019. Verantwoording. Motto, missie, visie, overtuigingen. Doelen. Samenvatting strategisch beleid van de vereniging

Inhoud: Schoolplan 2015-2019. Verantwoording. Motto, missie, visie, overtuigingen. Doelen. Samenvatting strategisch beleid van de vereniging Schoolplan 2015-2019 Inhoud: Verantwoording Motto, missie, visie, overtuigingen Doelen Samenvatting strategisch beleid van de vereniging 21 e eeuwse vaardigheden Schematische weergave van de vier komende

Nadere informatie

Instituut voor Sociale Opleidingen

Instituut voor Sociale Opleidingen Instituut voor Sociale Opleidingen Naar een nieuwe opleiding Social Work In september 2016 start Hogeschool Rotterdam met de nieuwe opleiding Social Work. Dit betekent dat eerstejaars studenten (die in

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college

gemeente Eindhoven Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college gemeente Eindhoven Raadsnummer Inboeknummer 13R5271 13bst00404 Beslisdatum B&W 12 maart 2013 Dossiernummer 13.11.551 RaadsvoorstelVerbindende kracht - Samen voor elkaar: de ontwikkeling van samenkracht

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Dit proefschrift gaat over de invloed van inductieprogramma s op het welbevinden en de professionele ontwikkeling van beginnende docenten, en welke specifieke kenmerken van inductieprogramma s daarvoor

Nadere informatie

De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN

De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN M.11i.0419 De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN versie 02 M.11i.0419 Naam notitie/procedure/afspraak Visie op professionaliseren Eigenaar/portefeuillehouder Theo Bekker

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

Verordening tegenprestatie Participatiewet, IOAW en IOAZ 2015

Verordening tegenprestatie Participatiewet, IOAW en IOAZ 2015 Verordening tegenprestatie Participatiewet, IOAW en IOAZ 2015 Definitieve versie 30-10-2014 Verordening tegenprestatie Participatiewet, IOAW en IOAZ 2015 De raad van de gemeente Montferland; Gelezen het

Nadere informatie

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model.

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. 1. Wat is het INK-model? Het INK-model is afgeleid van de European Foundation for Quality Management (EFQM). Het EFQM stelt zich ten doel Europese bedrijven

Nadere informatie

Actieve ondersteuning vanuit het Rijk voor experimentele initiatieven van scholen;

Actieve ondersteuning vanuit het Rijk voor experimentele initiatieven van scholen; Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Dhr. drs. S. Dekker Postbus 16375 2500 BJ 'S-GRAVENHAGE doorkiesnummer (070) 373 8875 betreft VNG reactie op advies Onderwijsraad "Grenzen aan kleine scholen".

Nadere informatie

LLL-rondetafelgesprek Learn for Life

LLL-rondetafelgesprek Learn for Life LLL-rondetafelgesprek Learn for Life s-hertogenbosch, 25 maart 2015 Roots van CINOP SVE richtte zich 100% op de VE WEB en roc-vorming aanleiding voor fusie SVE-CIBB Nieuwe organisatie gaat verder onder

Nadere informatie

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Meedoen& Meetellen Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Samenstelling trainingsmodule Eline Roelofsen Roel Schulte www.verwondering.nu Illustratie

Nadere informatie

SKPO Profielschets Lid College van Bestuur

SKPO Profielschets Lid College van Bestuur SKPO Profielschets Lid College van Bestuur 1 Missie, visie SKPO De SKPO verzorgt goed primair onderwijs waarbij het kind centraal staat. Wij ondersteunen kinderen om een stap te zetten richting zelfstandigheid,

Nadere informatie

Nextport International community Zwolle Region

Nextport International community Zwolle Region Nextport International community Zwolle Region December 2014 1 Ideaalbeeld Zwolle 2020 Wat hebben we bereikt? We schrijven 2020. Regio Zwolle heeft een transitie doorgemaakt en wordt internationaal gezien

Nadere informatie

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Inhoud 1. Inleiding 2 De Wmo-werkplaats 2 Schets van de context 2 Ontwikkelde producten 3 2. Doel onderzoek

Nadere informatie

Via de wijk aan het werk

Via de wijk aan het werk Via de wijk aan het werk Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn en sport.

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ ROC EINDHOVEN SCHOOL VOOR WELZIJN, CULTUUR & ONDERWIJS. Opleiding Sociaal-cultureel werker

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ ROC EINDHOVEN SCHOOL VOOR WELZIJN, CULTUUR & ONDERWIJS. Opleiding Sociaal-cultureel werker RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ ROC EINDHOVEN SCHOOL VOOR WELZIJN, CULTUUR & ONDERWIJS Opleiding Sociaal-cultureel werker Plaats: BRIN: Onderzoeksnummer: Onderzoek uitgevoerd op: Conceptrapport verzonden

Nadere informatie

Toll-net: samenwerken aan e-leren en gecombineerd leren voor volwassenen

Toll-net: samenwerken aan e-leren en gecombineerd leren voor volwassenen AFSTANDSLEREN EN ICT GECOMBINEERD ONDERWIJS 4 1 Toll-net: samenwerken aan e-leren en gecombineerd leren voor volwassenen Steven De Pauw Coördinator Toll-net Steven Verjans Universitair docent Open Universiteit

Nadere informatie

Verordening tegenprestatie Participatiewet, IOAW en IOAZ gemeente Castricum 2015

Verordening tegenprestatie Participatiewet, IOAW en IOAZ gemeente Castricum 2015 Verordening tegenprestatie Participatiewet, IOAW en IOAZ gemeente Castricum 2015 De raad van de gemeente Castricum; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 28 oktober [nummer]; gelet op

Nadere informatie

Wiskunde en informatica: innovatie en consolidatie Over vragen in het wiskunde- en informaticaonderwijs

Wiskunde en informatica: innovatie en consolidatie Over vragen in het wiskunde- en informaticaonderwijs Tijdschrift voor Didactiek der β-wetenschappen 22 (2005) nr. 1 & 2 53 Oratie, uitgesproken op 11 maart 2005, bij de aanvaarding van het ambt van hoogleraar Professionalisering in het bijzonder in het onderwijs

Nadere informatie

TOETSINGSKADER INNOVATIEPLANNEN LERARENOPLEIDINGEN HB0 1999-2004

TOETSINGSKADER INNOVATIEPLANNEN LERARENOPLEIDINGEN HB0 1999-2004 TOETSINGSKADER INNOVATIEPLANNEN LERARENOPLEIDINGEN HB0 1999-2004 De Onderwijsraad is een onafhankelijk adviescollege, ingesteld bij wet van 15 mei 1997 (de Wet op de Onderwijsraad). De Raad adviseert,

Nadere informatie

Gebieds- en Stedelijke Programma s. Leiding en Staf Stedelijke Programma s. Gemeente Vlaardingen RAADSVOORSTEL

Gebieds- en Stedelijke Programma s. Leiding en Staf Stedelijke Programma s. Gemeente Vlaardingen RAADSVOORSTEL RAADSVOORSTEL Registr.nr. 1423468 R.nr. 52.1 Datum besluit B&W 6juni 2016 Portefeuillehouder J. Versluijs Raadsvoorstel over de evaluatie van participatie Vlaardingen, 6juni 2016 Aan de gemeenteraad. Aanleiding

Nadere informatie

STICHTING KINDANTE. Visie Personeel

STICHTING KINDANTE. Visie Personeel STICHTING KINDANTE Visie Personeel Visie Personeel 1 Inleiding De onderwijskundige visie van stichting Kindante vormt de basis voor de wijze waarop de Kindantescholen hun onderwijs vormgeven. Dit vraagt

Nadere informatie

Regelgeving die op deze regeling is gebaseerd (gedelegeerde regelgeving)

Regelgeving die op deze regeling is gebaseerd (gedelegeerde regelgeving) Wetstechnische informatie Gegevens van de regeling Overheidsorganisatie gemeente Heerhugowaard Officiële naam regeling verordening tegenprestatie gemeente Heerhugowaard 2015 Citeertitel Verordening Tegenprestatie

Nadere informatie

Jaarverslag 2014-2015 DE DELTA

Jaarverslag 2014-2015 DE DELTA Jaarverslag 2014-2015 DE DELTA VOORWOORD In dit verslag van obs de Delta treft u op schoolniveau een verslag aan van de ontwikkelingen in het afgelopen schooljaar in het kader van de onderwijskundige ontwikkelingen,

Nadere informatie

Traject Tilburg. Aanvragers: Gemeente Tilburg. Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net

Traject Tilburg. Aanvragers: Gemeente Tilburg. Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net Traject Tilburg Aanvragers: Gemeente Tilburg Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net Opgave: Beantwoorde ondersteuningsvraag In Tilburg is het traject Welzijn Nieuwe Stijl onderdeel van een groter programma

Nadere informatie

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Crossmedia Communicatiestrategie Bibliotheken: Veel meer dan het uitlenen van boeken

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Crossmedia Communicatiestrategie Bibliotheken: Veel meer dan het uitlenen van boeken Onderzoeksopdracht Crossmedialab Titel Crossmedia Communicatiestrategie Bibliotheken: Veel meer dan het uitlenen van boeken Probleemomgeving Al geruime tijd daalt het aantal leden van de Nederlandse bibliotheken.

Nadere informatie

Onze visie op cliënten, medewerkers en organisatie vertrekt vanuit 6 waarden: Cliëntgestuurd, Integer, Inclusief, Open, Participatief, Professioneel.

Onze visie op cliënten, medewerkers en organisatie vertrekt vanuit 6 waarden: Cliëntgestuurd, Integer, Inclusief, Open, Participatief, Professioneel. missie en VISIE Het GielsBos wil een veilige en geborgen thuis bieden aan volwassenen en kinderen met een beperking. We bieden deze mensen en hun leefomgeving een brede ondersteuning vanuit ervaring en

Nadere informatie

Plan van Aanpak. Servicepunt Vrijwilligerswerk Hengelo. Onderdeel. Maatschappelijke Stage

Plan van Aanpak. Servicepunt Vrijwilligerswerk Hengelo. Onderdeel. Maatschappelijke Stage Plan van Aanpak Servicepunt Vrijwilligerswerk Hengelo Onderdeel Maatschappelijke Stage 2012 Concept 0.2 Inhoud Deel I Kaders 1. Inleiding 2. Doelgroep 3. Doelstelling 4. Kerntaken 4.1 Makelen en verbinden

Nadere informatie

Strategisch bedrijfsplan 2013-2016. Het Algemeen Maatschappelijk Werk werkt voor mens en maatschappij

Strategisch bedrijfsplan 2013-2016. Het Algemeen Maatschappelijk Werk werkt voor mens en maatschappij Strategisch bedrijfsplan 2013-2016 Het Algemeen Maatschappelijk Werk werkt voor mens en maatschappij 1 2013-2016 Maatschappelijk werk beweegt zich van oudsher tussen de vragen van de lokale maatschappij

Nadere informatie

Aan de slag met duurzame inzetbaarheid 3 november 2015

Aan de slag met duurzame inzetbaarheid 3 november 2015 Duurzame inzetbaarheid uitgangspunt personeelsbeleid Het voorstel is duurzame inzetbaarheid centraal te stellen in het personeelsbeleid om medewerkers van alle levensfasen optimaal inzetbaar te houden

Nadere informatie

Heeft de school een maatschappelijke opdracht? Wat? Hoe? Startinformatie onderzoek Opgroeien in de grote stad (SLOA-project 2011-2012)

Heeft de school een maatschappelijke opdracht? Wat? Hoe? Startinformatie onderzoek Opgroeien in de grote stad (SLOA-project 2011-2012) Heeft de school een maatschappelijke opdracht? Wat? Hoe? Startinformatie onderzoek Opgroeien in de grote stad (SLOA-project 2011-2012) Kerntaken van het onderwijs Kwalificeren én Socialiseren om kinderen

Nadere informatie

Bijeenkomsten 2012-2013

Bijeenkomsten 2012-2013 Bijeenkomsten 2012-2013 Datafeedforward Intervisie Lezing/masterclass gekoppeld aan professionele leergemeenschap Werken in een Professionele LeerGemeenschap Motto: Professionals doen het samen en doen

Nadere informatie

Transactieland Koppelzone concept

Transactieland Koppelzone concept Transactieland Koppelzone concept Vooraf Het koppelzone 1 concept is een bepaalde manier van samenwerken Het samenwerken wordt daarbij ondersteund door c.q. in die samenwerking wordt gebruik gemaakt van

Nadere informatie

Handreiking voor het opstellen van het implementatieplan taal en rekenen. Korte versie

Handreiking voor het opstellen van het implementatieplan taal en rekenen. Korte versie Handreiking voor het opstellen van het implementatieplan taal en rekenen Korte versie Colofon Titel Handreiking voor het opstellen van het implementatieplan taal en rekenen Auteur Christel Kuijpers en

Nadere informatie

Colofon Juni 2015. Eindredactie: Dorine van Walstijn, projectleider. EDventure Bezuidenhoutseweg 161 2594 AG Den Haag

Colofon Juni 2015. Eindredactie: Dorine van Walstijn, projectleider. EDventure Bezuidenhoutseweg 161 2594 AG Den Haag Landelijk debat Ons Onderwijs 2032 28 mei 2015 Colofon Juni 2015 Eindredactie: Dorine van Walstijn, projectleider EDventure Bezuidenhoutseweg 161 2594 AG Den Haag 070 315 41 00 info@edventure.nu www.edventure.nu

Nadere informatie

Zicht op... Cultureel erfgoed

Zicht op... Cultureel erfgoed CULTUURNETWERK_ nl Expertisecentrum cultuureducatie Zicht op... Cultureel erfgoed Deze uitgave is een oorspronkelijke uitgave van het voormalige LOKV Nederlands Instituut voor Kunsteducatie. Cultuurnetwerk

Nadere informatie

Pedagogische uitdagingen voor het onderwijs Omgang met diversiteit en radicalisering

Pedagogische uitdagingen voor het onderwijs Omgang met diversiteit en radicalisering Pedagogische uitdagingen voor het onderwijs Omgang met diversiteit en radicalisering Trees Pels Vrije Universiteit/Verwey-Jonker Instituut MBO-raad Platformdag Sociale Veiligheid; Veiligheid Verbinden

Nadere informatie

Toelichting competenties

Toelichting competenties Toelichting competenties De vraag van dit onderzoek was of leerkrachten, intern begeleiders en schoolleiders die werken met nieuwkomers aanvullende of extra competenties nodig hebben bovenop de bekwaamheidseisen

Nadere informatie

De raad van de gemeente Schiermonnikoog,

De raad van de gemeente Schiermonnikoog, De raad van de gemeente Schiermonnikoog, Gelet op artikel 8a, eerste lid, onderdeel b, van de Participatiewet, artikel 35, eerste lid, onderdeel e van de Wet Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk

Nadere informatie

De Toekomst van het Nederlands Verdienmodel

De Toekomst van het Nederlands Verdienmodel De Toekomst van het Nederlands Verdienmodel prof.dr. Hans Strikwerda Met reviews door: prof. dr. Arnoud Boot mr. drs. Atzo Nicolaï drs. Michiel Muller prof. dr. Eric Claassen dr. René Kuijten prof. dr.

Nadere informatie

ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE

ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE Onderwijs zoals we dat vroeger kenden, bestaat al lang niet meer. Niet dat er toen slecht onderwijs was, maar de huidige maatschappij vraagt meer van de leerlingen

Nadere informatie

Arbeidsmarktagenda 21

Arbeidsmarktagenda 21 Arbeidsmarktagenda 21 Topsectoren en de HCA Voor de twee agrarische topsectoren is een Human Capital Agenda opgesteld met als doel, de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt te verbeteren, zowel

Nadere informatie

BOVENGEMEENTELIJKE SAMENWERKING ICT ZUNDERT EN OOSTERHOUT

BOVENGEMEENTELIJKE SAMENWERKING ICT ZUNDERT EN OOSTERHOUT BOVENGEMEENTELIJKE SAMENWERKING ICT ZUNDERT EN OOSTERHOUT Partijen, het college van burgemeester en wethouders van Oosterhout (hierna te noemen Oosterhout) en het college van burgemeester en wethouders

Nadere informatie

WERKEN AAN KWALITEITSZORG

WERKEN AAN KWALITEITSZORG WERKEN AAN KWALITEITSZORG HET ZIJN DE TEAMLEDEN EN HUN INTENTIES DIE DE KWALITEIT BEPALEN WWW.CINOP.NL 2 WERKEN AAN KWALITEITSZORG HET ZIJN DE TEAMLEDEN EN HUN INTENTIES DIE DE KWALITEIT BEPALEN Hoe werk

Nadere informatie

maatschappijwetenschappen (pilot)

maatschappijwetenschappen (pilot) Examen HAVO 2014 tijdvak 2 dinsdag 17 juni 13.30-16.30 uur maatschappijwetenschappen (pilot) Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 24 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 65 punten

Nadere informatie

Functieprofiel Manager HRM & Organisatieontwikkeling. Veluwse Onderwijsgroep Apeldoorn

Functieprofiel Manager HRM & Organisatieontwikkeling. Veluwse Onderwijsgroep Apeldoorn Functieprofiel Manager HRM & Organisatieontwikkeling Veluwse Onderwijsgroep Apeldoorn (S12 CAO-VO) Versie 22/04/2016 Sollicitatieprocedure Informatie: Neem contact op met Ernie Baelde, tel. 06-12 58 71

Nadere informatie

Convenant. Kinderopvang en Onderwijs: Competentiegericht opleiden in de Kinderopvangorganisaties in de regio Limburg Zuid 2010-2013

Convenant. Kinderopvang en Onderwijs: Competentiegericht opleiden in de Kinderopvangorganisaties in de regio Limburg Zuid 2010-2013 Convenant Kinderopvang en Onderwijs: Competentiegericht opleiden in de Kinderopvangorganisaties in de regio Limburg Zuid 2010-2013 Dit convenant beschrijft de samenwerking tussen de aanbieders van Kinderopvang

Nadere informatie

Visie en Methoden Mondiaal Burgerschap

Visie en Methoden Mondiaal Burgerschap Visie en Methoden Mondiaal Burgerschap De KNVB gelooft in de maatschappelijke meerwaarde van voetbal. Voetbal brengt de samenleving in beweging. Zo n 300.000 vrijwilligers zijn in Nederland actief bij

Nadere informatie