Death is in our house, mother! : Virtuele lichamen in ILLBEBACK door Laura Karreman

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Death is in our house, mother! : Virtuele lichamen in ILLBEBACK door Laura Karreman"

Transcriptie

1 Death is in our house, mother! : Virtuele lichamen in ILLBEBACK door Laura Karreman Morgen is het de kortste dag van het jaar. Het is vier uur s middags, het regent buiten en het begint al te schemeren. Het decor van de voorstelling ILLBEBACK is bijna voltooid. De acteurs hebben een imitatie gebouwd van een kerkorgel. Kerkbanken, planten en beelden van engelen zijn overdekt met stug, semitransparant plastic. Over het gewelf van de Mariakerk op het Fatimaplein in Maastricht krioelen bewegende beelden van ratten en schorpioenen. Plotseling maken ze plaats voor de projectie van een volle maan, hoog boven het voormalige altaar van de kerk. Strijd tussen fysieke en virtuele lichamen ILLBEBACK is een musical die gemaakt werd door Peter Missotten en Martin Verheesen in samenwerking met vijf studenten van de Toneelacademie Maastricht in het kader van het onderzoeksproject The Virtual Body. De voorstelling kan misschien nog het beste omschreven worden als een apocalyptisch sprookje, waarin geestverschijningen en magie een belangrijke rol spelen. Anders dan de genre aanduiding musical doet vermoeden, heeft ILLBEBACK een mystieke, soms bijna horror-achtige sfeer die veroorzaakt wordt door de poëtische combinatie van beeldprojecties, theatrale illusies, muziek, zang en performance. Het indringende effect van de virtuele lichamen in ILLBEBACK die hun entree maken op het podium via beeldprojecties en door het spel van de acteurs houdt nauw verband met de duistere thema s van het stuk. De personages worden geplaagd door onvervulde verlangens, pijnlijke ervaringen van verlies en hun angst voor de dood. Wat is het verband tussen virtualiteit en het theater? En waar liggen de grenzen tussen fysieke en virtuele lichamen in deze voorstelling? ILLBEBACK verbeeldt de strijd tussen de verschillende media om de aandacht van de toeschouwer als een metaforische strijd tussen fysieke en virtuele lichamen. Het is een strijd op leven en dood. Werken in een koude kerk Als ik die middag in de kerk arriveer, is het artistieke team hard aan het werk. Acteur Peter van Til helpt regisseur Peter Missotten met de programmering van film-en lichtstanden, waar nog het nodige aan moet gebeuren voor de première vanavond. Acteurs Lotte Driessen, Jordy Klijn en Bram Suijker oefenen de scène waarin zij een gocheltruc met een kist en een kettingzaag demonstreren. Componist en muzikant Martin Verheesen bespreekt met acteur en scriptschrijver Marius Mensink nog enkele aanpassingen in de timing van tekst en muziek. Ik ga zitten op de publiekstribune die sinds gisteren opgesteld staat in het schip van de kerk. Na drie kwartier op de tribune voel ik de kou onverbiddellijk via mijn neus en voeten mijn lichaam binnentrekken, dwars door alle lagen van mijn kleding heen. Het is moeilijk om je voor te stellen hoe zwaar het moet zijn om twee weken in deze ruimte een musical te repeteren en een enorm decor te bouwen met een veeleisende technologische set. De

2 decemberkou nadert het vriespunt. Alleen de krappe sacristie achterin de kerk is verwarmd met een gaskachel. De voortdurende overgang tussen koud en warm maakt duizelig. De intense kou en het gebrekkige licht in de kerk zijn niet de enige elementen die de werkomstandigheden van dit maakproces zo zwaar maken. Voor een aantal van de acteurs is het de eerste keer dat ze aan een project werken waarbij technologie zo n grote rol speelt. Niet alleen het spel van de acteurs is doorslaggevend. De precieze samenschakeling van het licht, de beeldprojecties en de muziek is eveneens een belangrijke voorwaarde voor het slagen van de voorstelling. Tijdens het proces is het vaak moeilijk voor de acteurs om voor zich te zien hoe uiteindelijk de werking van het geheel zal zijn en welk effect hun optreden daar precies in zal hebben. Vanavond zullen ze daar in ieder geval meer duidelijkheid over krijgen via de reacties van het premièrepubliek. De vier voorstellingsavonden zijn bijna volgeboekt. Verloren magie en rondwarende geesten In ILLBEBACK geven de acteurs gestalte aan een merkwaardig gezelschap personages. Het echtpaar Althea en Balthazar geeft leiding aan een circus met een dagelijkse show. Voorheen waren ze erg succesvol, maar in de afgelopen jaren heeft de magie het circus op mysterieuze wijze verlaten. Deze teloorgang heeft ook een zware wissel getrokken op de relatie van Althea en Balthazar. Alle artiesten die ze in dienst zijn gestaag uit het circus vertrokken. Alleen de sterke man Hektor is gebleven, maar dat komt vermoedelijk vooral omdat hij een zwak heeft voor Althea. Ook Hektor heeft namelijk zijn wonderbaarlijke kracht inmiddels verloren. Tot zijn grote frustratie krijgt hij geeneens Althea meer opgetild. En dan is er ook nog de frêle jongen Douze, de dertiende (sic) zoon van Althea en Balthazar. Alle voorgaande twaalf zonen van het paar hebben onder noodlottige omstandigheden een vroege dood gevonden: Koor: One child forgotten, the second got caught, The third was a deadborn, the fourth died in a storm The fifth was born dead, the sixth fell from his bed The seven fell from higher, the eight, died in fire. The ninth lived only one day, the tenth was never meant to stay Eleventh died the same as five, twelve neither did survive Thirteen born so strange, but still alive Douze is inderdaad een merkwaardige jongen, die verwarde, onheilspellende taal uitslaat: The crow is dying!/ Spiders are flying!. Op paranoïde wijze beweegt hij zich door de ruimte en zingt, met zijn blik gefixeerd op de volle maan: Trouble, trouble!/ Moon is almost full/ End is near/ Have fear, have fear!. Douce Douze is niettemin de oogappel van zijn moeder Althea, die nog altijd verteerd wordt door het verdriet over het verlies van haar eerdere kinderen. Maar haar liefde voor Douze verhindert Althea ook om de ernst in te zien van de getroubleerde geest van haar zoon. De mannen, Balthazar en Hektor, zien het vooral als Althea s taak om de overlast van Douze te beperken. Zij zien hem zelf vooral als een meelijwekkende, raaskallende idioot en bekommeren zich verder niet om hem.

3 Verlies is een van de belangrijkste thema s van de voorstelling. Het bestaan en het gedrag van elk personage wordt hoofdzakelijk bepaald door het verlies dat hij of zij geleden heeft. Althea en Balthazar hebben hun kinderen verloren en hun goede relatie. Beiden lijden ze onder hun onvervulde verlangens. Hektor is zijn bovenmenselijke spierkracht kwijt en is zich pijnlijk bewust van de daling in aanzien die dat betekent in de ogen van Althea. En Douze, ten slotte, gaat natuurlijk gebukt onder het verlies van zijn oudere broers, ook al heeft hij hen nooit gekend. De beklemmende sfeer die de voorstelling van begin tot einde oproept, wordt vooral veroorzaakt doordat hetgeen wat verloren is gegaan nog altijd op een pijnlijke manier aanwezig is. Opgesloten in een tussenruimte De uitzichtloosheid en de dreiging van de situatie waarin we dit zonderlinge viertal aantreffen zorgen voor een beklemmende sfeer, die onmogelijk verdreven kan worden door dappere pogingen van Althea, Balthazar en Hektor om de dingen in een positiever daglicht te stellen. Alle drie verlangen zij naar andere plekken en betere tijden en alle drie denken ze met weemoed terug aan de magie en glorie van weleer die hen ontvallen is. Ze willen vrij zijn, maar zitten opgesloten. Balthazar probeert meerdere malen te vertrekken na zijn ruzies met Althea, maar keert elke keer weer terug, met onduidelijke opgave van redenen. Het gevoel dat hij niet weg kán bekruipt je algauw. Het gezelschap lijkt voor onbepaalde tijd veroordeeld tot deze merkwaardige tussenruimte : een verlaten kerk. De kerk biedt hen misschien wel enige beschutting tegen de felste winterkou, maar nodigt in de verste verte niet uit om een huiselijke, meer permanente setting te realiseren. Het is moeilijk om je aan de indruk te onttrekken dat deze ruimte slechts als voorportaal functioneert voor nog meer ongeluk. Elke poging van Althea, Balthazar en Hektor om hun hoop nieuw leven in te blazen wordt namelijk overstemd door de onheilstijdingen van Douze. Zijn aanwezigheid herinnert constant aan de rondwarende geesten van de kinderen die hem voorgingen. De twaalf oplichtende silhouetten worden zichtbaar op de afdekking van plastic die over het grote kerkorgel hangt zodra het koor Douze bijvalt. Angstig bespiedt de jongen de groeiende maan. Zijn wanhoop zuigt de laatste levensenergie weg uit de anderen, ook al proberen ze dat te ontkennen, zoals Balthazar regelmatig doet: What is this nonsense that you speak/ Never a word true/ You daft and drunken oracle. De jongen toont echter geen spoor van twijfel: Praise these moments now/ For soon time will be ill/ Knocking on this door he will. De bewegende schimmen van de twaalf overleden kinderen waarvan de projecties herhaaldelijk zichtbaar worden op het kerkorgel zijn een voorbeeld van de virtuele lichamen die in de voorstelling algauw op verschillende manieren hun intrede doen. Deze lichamen zijn niet fysiek aanwezig, maar hebben wel degelijk een concreet effect op hun omgeving. Ze benadrukken de aanwezige afwezigheid van het verlies dat de personages geleden hebben. De beelden van de kindergeesten zijn gecreëerd door een vermenigvuldiging van beelden van Peter van Til, de acteur die Douze speelt. De intensiteit van de aanwezigheid van hun schimmen wordt vergroot doordat gesuggereerd wordt dat zij teksten van het koor zingen. In werkelijkheid zijn hun stemmen van tevoren ingezongen door Peter van Til. Door dit gebruik

4 van de muziek vervagen de grenzen tussen de lichamen die fysiek en virtueel aanwezig zijn. Virtualiteit en theater De associatie van de term virtualiteit met theater ontstond al ver voor de introductie van beeldtechnologieën en digitale media. De Franse acteur, regisseur en theatercriticus Antonin Artaud was in 1938 de eerste die gebruik maakte van de term virtuele realiteit. In het essay The Alchemical Theater, dat deel uitmaakt van zijn beroemde essaybundel The Theatre and its Double stelt hij dat het symbolische gebruik van personages en beelden kenmerkend is voor de virtuele realiteit van de wereld van het theater. Deze metafysische kwaliteit van het theater herkende Artaud ook in teksten over alchemie. Maar ook voor Artaud deze term gebruikte werd theater natuurlijk al gekenmerkt door de vertolking van verschillende personages door acteurs en een bijzondere belangstelling voor de representatie van bovennatuurlijke of abnormale lichamen. Mediatheoreticus Johannes Birringer heeft erop gewezen dat het virtuele lichaam in digitale performances vooral een uitbreiding en radicalisering is van deze onderwerpen, die altijd al een belangrijke rol speelden in het theater (Birringer, 159). Het is opvallend dat wanneer er virtuele lichamen getoond worden in het theater, bijvoorbeeld door middel van projecties, er vaak sprake is van voorstellingen waarin dood en vergankelijkheid belangrijke thema s zijn. Een voorbeeld hiervan is de interactieve laserdisk installatie Lovers (1994) van Teiji Furuhashi, een tableau mourant over het kwetsbare bestaan van AIDS patiënten. In zijn analyse van dit werk beschrijft mediawetenschapper Steve Dixon in het kader van zijn uitgebreide studie Digital Performances wat de specifieke esthetische kracht is van de projecties in dit werk: [What] provides its real aesthetic power, their virtuality renders the bodies poetic and metaphorical, symbols of the always already ghostly and ephemeral status of the physical body: a brief and lonely container for the self or spirit, ever searching for communion with others, and for existential connection. (Dixon, 230) Uit deze en andere analyses van Dixon blijkt dat het tonen van virtuele lichamen door middel van digitale projecties in het theater vaak ingezet wordt om een thematiek te versterken die ook in ILLBEBACK volop aanwezig is: de angst voor de dood en de vluchtigheid en ongrijpbaarheid van het leven. De projecties van de overleden kinderen die ik al eerder beschreef zijn een expliciet voorbeeld van een element met een vergelijkbare poëtische kracht dat op metaforische wijze verwijst naar de tijdelijkheid van het aardse, fysieke bestaan. Magische anatomie Maar de virtuele lichamen in ILLBEBACK krijgen niet alleen vorm door de geestprojecties. De grens tussen fysiek en virtueel aanwezige lichamen in de voorstelling vervaagt ook door de performance van de merkwaardige, magische personages. Met de zogenaamd verdwenen magie van het circus is namelijk iets paradoxaals aan de hand. Hoewel het circus zo goed als failliet

5 is, hebben de personages wel degelijk magische eigenschappen. Zij waarderen die alleen niet als zodanig. Een treffend voorbeeld hiervan is het personage Balthazar, een van de eigenaren van het circus. In zijn eerste opkomst wordt het gelijk duidelijk dat Balthazar gebukt gaat onder het feit dat hij niet normaal kan spreken, maar alleen kan zingen: It s hard to let go/ cause it s all I know/ I want to speak!/ Not be a singing freak!. Er is niet alleen iets bizars aan de hand met zijn stem, maar ook met de anatomie van zijn lichaam. Elke keer als hij niest of ergens per ongeluk tegenaan stoot valt zijn hoofd tussen zijn schouders uit in zijn handen. Ook dit ziet hij als een mankement in plaats van een bijzonder talent: I ve ran out of all my luck/ when my head stopped being stuck. In feite gaat het hier om de demonstratie van een spectaculaire gocheltruc klassieker, de zogenaamde head drop illusion, waarbij het hoofd van de performer met een schok tussen zijn schouders uit tot aan zijn middel naar beneden lijkt te vallen en in zijn handen opgevangen wordt, terwijl er een indrukwekkende leegte tussen zijn schouders overblijft. De truc heeft een ronduit magisch effect. Maar omdat de head drop in de voorstelling als een lichamelijke afwijking van Balthazar gepresenteerd wordt, wordt het publiek niet uitgenodigd om hem te zien als een succesvolle clown in zijn eigen show, maar als een meelijwekkend, tragikomisch personage. Juist omdat wij als toeschouwers dit magische effect dienen te begrijpen als een natuurlijk anatomisch kenmerk van Balthazar s lijf, wordt de virtuele kwaliteit van het lichaam van de acteur benadrukt. Doodsvonnis Tegen het eind van de voorstelling klinkt inderdaad het door Douze zo gevreesde gebons op de deur van de kerk. Althea aarzelt om op het late tijdstip de vreemdeling binnen te laten die de kerk binnen treedt ( Well, whatever you re selling, we re not buying / Goodnight now, thanks for trying ), maar haar gefrustreerde man Balthazar verlangt hevig naar ander gezelschap en nodigt hem uit voor een borrel. Douze raakt volledig in paniek door de komst van de mysterieuze reiziger: Death is in our house, mother!/ Death is in our house, mother!, waarop Althea haar uiterste best doet om hem te troosten: Come here my child, have no fear/ I ll keep you safe, I ll hide you from the world. Maar Douze blijft waarschuwingskreten uitslaan. Wanneer de vreemdeling op het kerkorgel begint te spelen, is het duidelijk dat hij controle weet te bemachtigen over Althea s handelen. In een poging om haar zoon te kalmeren door hem in bad te doen, verdrinkt Althea de wanhopig tegenstribbelende Douze. Wanneer zijn lichaam levenloos drijvend in het water achterblijft, onthult de vreemdeling zijn queeste: Rest soft my brothers, for evil is gone/ The thirteenth is with you, my job here is done/ Sun will rise, I leave you quick/ This was my final trick. Moment van transformatie Het bad waar Althea Douze in deze eindscène naar toe sleept staat middenin de kerk, op de plek van het altaar en ziet eruit als een groot aquarium. Het bad is overdekt met een laag plastic waardoor het aan het oog van de toeschouwer onttrokken wordt hoe Althea Douze precies in het water stopt. Op dat moment vindt de overgang plaats van Douze als acteur naar Douze

6 als projectie. Maar omdat de bewegingen van de virtuele Douze in het water synchroon blijft lopen met de bewegingen van Althea die over het aquarium gebogen staat wordt het blijvende contact tussen het fysieke en virtuele lichaam aannemelijk gemaakt. Tot het moment waarop Althea Douze loslaat. Alleen de projectie van de verdronken Douze is dan nog zichtbaar. Deze scène, waarin het publiek uitgenodigd wordt om mee te gaan in de suggestie van een magische continuïteit tussen de fysieke en virtuele wereld, is de climax van de voorstelling. Media- en cultuurwetenschapper Philip Auslander had deze scène gemakkelijk als voorbeeld kunnen gebruiken in zijn boek Liveness (1999). Auslander beredeneert daarin dat het traditionele onderscheid in echtheid dat gemaakt wordt tussen live events en gemediatiseerde events in wezen niet op een duidelijke manier te maken is door de hoge mate van mediatisering van het theater. Het gemediatiseerde element in het theater moet volgens hem niet vanzelfsprekend als secundair gezien worden ten opzichte van de live aanwezigheid van de performer. Ook in de slotscène van ILLBEBACK is de kracht van het virtuele lichaam overduidelijk. De kracht van deze projectie is misschien zelfs sterker dan die van de live performers. Je blik wordt als een magneet naar het lichaam van Douze getrokken en de emotionele impact van het beeld is vermoedelijk intenser dan als de performer zich werkelijk in het water bevonden had. Wat er op de rest van het podium gebeurt wordt door deze focus op de centrale projectie aan je zicht onttrokken. Auslander heeft dit verschijnsel beschreven met de term dominant media. Theatermakers onderschatten volgens hem vaak het feit dat als toeschouwers gelijktijdig geconfronteerd worden met projecties en live performers op het podium, dat hun aandacht dan eerder opgeëist zal worden door de projecties (Auslander 2006). Deze strijd tussen media wordt in ILLBEBACK op een metaforische manier verbeeld door Douze s tevergeefse verzet om zijn noodlot te ontlopen. Maar precies zoals zijn broers overkwam, vindt ook hij de dood en wordt zijn fysieke lichaam onherroepelijk getransformeerd in een projectie. De titel van de voorstelling laat geen misverstand bestaan over de onvermijdelijke terugkomst van degene die ook het doodsvonnis van de eerdere kinderen voltrokken heeft. In het script heet de aankloppende vreemdeling Michaël, een verwijzing naar de aartsengel die tegen de duivel ten strijde trok en die door mensen wordt aangeroepen voor een goede dood. Uit het voorgaande is gebleken dat Michaël in de voorstelling op een tamelijk perverse manier gestalte krijgt als een wrede illusionist die een moeder het leven van haar enig overgebleven kind doet ontnemen. Een goede dood? Niet bepaald. Eerder de meest tragische dood die denkbaar is. Toch gaat er een merkwaardig soort vrede uit van de projectie van het zachtjes drijvende, bijna etherische lichaam van Douze dat aan het einde van de voorstelling een geelgroen licht uitstraalt vanachter de transparante wand van het bad. Alleen de schoonheid van dat beeld brengt enige verlichting bij dit inktzwarte einde.

7

8 Bronnen Artaud, Antonin, The Alchemical Theater in: The Theater and its Double. Vert. door Mary Caroline Richards. New York: Grove Press, 1958 [1938]. Auslander, Philip. Liveness. Performance in a Mediatized Culture. Londen en New York: Routledge, Auslander, Philip, Is there Life after Liveness? in: Susan Broadhurst and Josephine Machon (red.) Performance and Technology. Practices of virtual embodiment and interactivity. Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2006, Birringer, Johannes, Media and Performance: Along the Border. Baltimore: John Hopkins University Press, Dixon, Steve. Digital Performance. A history of new media in theater, dance, performance art, and installation. Cambridge (Mass.): MIT Press, ILLBEBACK - Toneelacademie Maastricht Althea Lotte Driessen Hektor Jordy Klijn Michael Marius Mensink Balthazar Bram Suijker Douze Peter van Til Script Muziek Regie Marius Mensink Martin Verheesen Peter Missotten Locatie Mariakerk, Fatimaplein, Maastricht Speeldata 20, 21, 22 en 23 december 2011 Laura Karreman is freelance onderzoeker op het gebied van theater, dans en beeldende kunst en docent bij het ArtEZ Honours Programme Theorie in de Kunsten. Eerder werkte ze bij Theaterwetenschappen (UU), Theater Frascati en als adviseur voor het Amsterdams Fonds voor de Kunst. Ze voltooide de bachelor Theater-, Film- en Televisiewetenschappen aan de Universiteit Utrecht en de onderzoeksmaster Kunstwetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam. Binnenkort start ze met een promotieonderzoek bij Kunst-, Muziek- en Theaterwetenschappen aan de Universiteit Gent.

Teksten van de liederen die gospelkoor Inspiration tijdens deze Openluchtdienst zingt.

Teksten van de liederen die gospelkoor Inspiration tijdens deze Openluchtdienst zingt. Don t you worry There s an eternity behind us And many days are yet to come, This world will turn around without us Yes all the work will still be done. Look at ever thing God has made See the birds above

Nadere informatie

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen.

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Lesbrief Les 2.1: My family Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Nouns: brother, sister, cousin, mother, father, aunt, uncle, grandmother,

Nadere informatie

DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD

DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD 1 Grammatica les 12 THE FUTURE PAST TENSE DE VERLEDEN TOEKOMENDE TIJD 12.1 FUTURE PAST Als je over het verleden praat, maar iets wilt vertellen over wat toen in de toekomst was, gebruik je ook de Future,

Nadere informatie

LESBRIEF onderbouw. MUZIEK OP MAAT, hart voor muziek! Lego House. Ed Sheeran

LESBRIEF onderbouw. MUZIEK OP MAAT, hart voor muziek! Lego House. Ed Sheeran LESBRIEF onderbouw MUZIEK OP MAAT, hart voor muziek! Lego House Ed Sheeran Inleiding Lego House is één van de recente hits van singer-songwriter Ed Sheeran. In deze lesbrief ga je met dit nummer aan de

Nadere informatie

Nieuw thema: Thema: Dieren. Van 14 februari tot 11 maart 2011. Week 7 maart- 11 maart:

Nieuw thema: Thema: Dieren. Van 14 februari tot 11 maart 2011. Week 7 maart- 11 maart: Nieuw thema: Thema: Dieren. Van 14 februari tot 11 maart 2011 Week 14 feb. 18 feb. : Week 21 feb. 25 feb.: Week 28 feb-4 maart: Week 7 maart- 11 maart: dieren op het land dieren in de lucht dieren in de

Nadere informatie

De Wisch Productions

De Wisch Productions Versie 2013-06 Alle acts zijn mogelijk met of zonder projecties van films, afbeeldingen en teksten. Gages in overleg. De hoogte daarvan is onder andere afhankelijk van speelduur, aantal muzikanten, aantal

Nadere informatie

L.A.J.Burgersdijk Lucas Numan H.J. de Roy van Zuydewijn Jan Spierdijk

L.A.J.Burgersdijk Lucas Numan H.J. de Roy van Zuydewijn Jan Spierdijk Sonnet 76 Why is my verse so barren of new pride? So far from variation or quick change? Why, with the time, do I not glance aside To new-found methods and to compounds strange? Why write I still all one,

Nadere informatie

Jeugddienst zondagmorgen 15 januari 2017 Thema: ik wens jou

Jeugddienst zondagmorgen 15 januari 2017 Thema: ik wens jou Jeugddienst zondagmorgen 15 januari 2017 Thema: ik wens jou Zingen: Opw: 573 Heer, U bent welkom, welkom, U bent welkom, grote koning. Wij heffen onze handen op naar de God van alle eeuwen. Heer, U bent

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

> hele werkwoord > werkwoord +s, als het onderwerp he, she of it is. bevestigend vragend ontkennend

> hele werkwoord > werkwoord +s, als het onderwerp he, she of it is. bevestigend vragend ontkennend PRESENT SIMPLE TENSE ( onvoltooid tegenwoordige tijd ) Hoe? > hele werkwoord > werkwoord +s, als het onderwerp he, she of it is!! als een werkwoord eindigt op een s-klank ( s,ch x) werkw. + es!! als een

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Op weg met jou... Jij bent mijn nu, mijn toen, jij bent mijn leven, jij bent mijn denken en mijn doen. Jij bent mijn lied en ik weet zeker dat

Op weg met jou... Jij bent mijn nu, mijn toen, jij bent mijn leven, jij bent mijn denken en mijn doen. Jij bent mijn lied en ik weet zeker dat Op weg met jou... Jij bent mijn nu, mijn toen, jij bent mijn leven, jij bent mijn denken en mijn doen. Jij bent mijn lied en ik weet zeker dat de Heer jou heeft gegeven, want zoiets liefs, dat geven mensen

Nadere informatie

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1

Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Grammatica uitleg voor de toets van Hoofdstuk 1 Vraagzinnen: Je kunt in het Engels vraagzinnen maken door vaak het werkwoord vooraan de zin te zetten. Bijv. She is nice. Bijv. I am late. Bijv. They are

Nadere informatie

16 films die jou inspireren om je eigen legende te creëren!

16 films die jou inspireren om je eigen legende te creëren! 16 films die jou inspireren om je eigen legende te creëren! ij zijn geboren verhalenvertellers. Als klein kind worden we al geconfronteerd met een verhaaltje voor het slapen gaan. Op de lagere school zitten

Nadere informatie

Free time! Better skills. Free time with Brenda and Brian. Worksheet

Free time! Better skills. Free time with Brenda and Brian. Worksheet 1 Free time! read a Stel je hebt een dag vrij van school. Schrijf op wat je dan gaat doen. b Lees de tekst en schrijf op welke dingen Brian en Brenda voorstellen om te doen op een vrije dag. Free time

Nadere informatie

L.Net s88sd16-n aansluitingen en programmering.

L.Net s88sd16-n aansluitingen en programmering. De L.Net s88sd16-n wordt via één van de L.Net aansluitingen aangesloten op de LocoNet aansluiting van de centrale, bij een Intellibox of Twin-Center is dat de LocoNet-T aansluiting. L.Net s88sd16-n aansluitingen

Nadere informatie

Waar ik ben, daar woon jij, in mijn hart op een plekje heel apart!

Waar ik ben, daar woon jij, in mijn hart op een plekje heel apart! Waar ik ben, daar woon jij, in mijn hart op een plekje heel apart! In mijn hart heb ik je lief Je had geen kansen in dit leven Toch heb je door éven hier te zijn ons leven een zachte tint gegeven. De letters

Nadere informatie

Jaarverslag z25 2010. Inhoudsopgave

Jaarverslag z25 2010. Inhoudsopgave Inhoudsopgave Voorwoord... 2 Activiteiten... 3 Publiciteit... 4 SETUP:... 4 CBKU Openingsexpositie Doors of Dissociation... 4 Digital Marbles... 4 The Respons(e)ible Project... 4 UNMA... 4 L â u N a y...

Nadere informatie

Welkom bij deze jeugddienst met als thema: Be careful. Fijn dat je er bent!

Welkom bij deze jeugddienst met als thema: Be careful. Fijn dat je er bent! Welkom bij deze jeugddienst met als thema: Be careful Fijn dat je er bent! Welkom Zingen: Opw. 228: We zijn hier bijeen in Jezus naam Votum en groet Zingen: OTH 46: Create in me a clean heart Gebed Zingen:

Nadere informatie

Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B1 / B1 +

Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B1 / B1 + Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B / B + Het mondeling voor Engels Havo duurt 5 minuten en bestaat uit een gesprek met je docent waarin de volgende onderdelen aan de orde komen: *Je moet een stukje

Nadere informatie

Night news. Fact sheets. Worksheet

Night news. Fact sheets. Worksheet 1 Night news read Het liedje van Caro Emerald speelt zich s nachts af. Lees twee nieuwsberichten die met nacht te maken hebben. Nieuwsbericht 1 Nieuwsbericht 2 Clouds block view for meteor watchers Do

Nadere informatie

Fans talking about Martin

Fans talking about Martin Fans about Martin Wat vind jij van Martin Garrix? 1 read Fans talking about Martin Martin Garrix is a world famous DJ from Holland. Yesterday we interviewed two of Martin s fans. This is what they said.

Nadere informatie

Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan.

Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan. Interactive Grammar Interactive Grammar leert de belangrijkste regels van de Engelste spelling en grammatica aan. Doelgroep Interactive Grammar Het programma is bedoeld voor leerlingen in de brugklas van

Nadere informatie

Zomerkamp 2010. Het Vaderhart van God

Zomerkamp 2010. Het Vaderhart van God Zomerkamp 2010 Het Vaderhart van God Romeinen 8:1 Zo is er dan nu geen veroordeling meer voor hen die in Christus Jezus zijn. Johannes 1:12 Maar allen die Hem aangenomen hebben en die in Zijn naam geloven,

Nadere informatie

Euh, geweldig eigenlijk. Superversie! Maar ik stel hier de vragen. Je wordt

Euh, geweldig eigenlijk. Superversie! Maar ik stel hier de vragen. Je wordt Elvis Perkins wanneer zijn In Dearland uitkwam, haatte ik hem voor het maken van zo n geweldige plaat. Binnenkort komt zijn Doomsday EP uit en die belooft wederom veel goeds. Ook live stelde hij niet teleur:

Nadere informatie

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013 FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013 Voeg aan het antwoord van een opgave altijd het bewijs, de berekening of de argumentatie toe. Als je een onderdeel

Nadere informatie

Things to do before you re 11 3/4

Things to do before you re 11 3/4 Counting Crows 1 Things to do before you re 11 3/4 Lees de tekst en beantwoord de vragen. - Maak deze zin af: De schrijver van de tekst vindt dat kinderen - Welke dingen heb jij wel eens gedaan? Kruis

Nadere informatie

Help Mij, Jezus R. Brinkman, Stg. BTO Yarah/EBG Noordhoorn 2015

Help Mij, Jezus R. Brinkman, Stg. BTO Yarah/EBG Noordhoorn 2015 Help Mij, Jezus R. Brinkman, Stg. BTO Yarah/EBG Noordhoorn 2015 Eén van de weinige liedjes met een prachtige, diepe, geestelijke betekenis die ooit in de Top40 heeft gestaan in Nederland is van de componist

Nadere informatie

Sectie Infectieziekten

Sectie Infectieziekten Sectie Infectieziekten 1 December 2015 U kunt helpen de HIV / AIDS epidemie te beëindigen You can help to end the HIV / AIDS epidemic Sectie Infectieziekten Weet uw HIV status Know your HIV status by 2020

Nadere informatie

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder?

Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Next Generation Poultry Health Redt Innovatie de Vleeskuikenhouder? Paul Louis Iske Professor Open Innovation & Business Venturing, Maastricht University De wereld wordt steeds complexer Dit vraagt om

Nadere informatie

Hartelijk welkom Hartelijk welkom Als alles duister is, ontsteek dan een lichtend vuur dat nooit meer dooft, een vuur dat nooit meer dooft. Komt allen tezamen, jubelend van vreugde Komt nu, o komt

Nadere informatie

In the classroom. Who is it? Worksheet

In the classroom. Who is it? Worksheet In the classroom 1 Lees wat de meester doet als hij s morgens op school komt. Lees ook wat een leerling doet. Wie van de twee doet het meest voordat de les begint? First, I go to my desk and take out my

Nadere informatie

present perfect simple.

present perfect simple. ENGLISH, WE WILL DO BETTER! LESSON SIX Beste leerling. Toch nog één keer een tip voor het leren van Engelse woordjes en zinnetjes. Voor het studeren geldt iets heel bijzonders: bij studeren is 3 X 1 meer

Nadere informatie

Art Media and Me. Portal 2. Inspiratie Opdracht Les 1. Valérie den Besten Docenten: Saskia Freeke, Sonja van Vuure

Art Media and Me. Portal 2. Inspiratie Opdracht Les 1. Valérie den Besten Docenten: Saskia Freeke, Sonja van Vuure Art Media and Me Inspiratie Opdracht Les 1 Portal 2 Valérie den Besten Docenten: Saskia Freeke, Sonja van Vuure 15-10-15 Waar portal 2 over gaat Portal 2 is een science fiction game waarin je speelt als

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

Festival. Questions. Worksheet. Flash info. Bekijk de poster. Het is een aankondiging voor een muziekfestival. Welke bands die komen vind jij leuk?

Festival. Questions. Worksheet. Flash info. Bekijk de poster. Het is een aankondiging voor een muziekfestival. Welke bands die komen vind jij leuk? 1 Festival Bekijk de poster. Het is een aankondiging voor een muziekfestival. Welke bands die komen vind jij leuk? for the first time reach voor de eerste keer bereiken 2 Questions Lees de tekst. Beantwoord

Nadere informatie

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal

Empowerment project. Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment project Awasi Kenya Driejarig project van Rotaryclub Rhenen-Veenendaal Empowerment*van* kinderen*in*kenia De#afgelopen#drie#jaren# hebben#we#met#steun#van#de# Rotaryclub##Rhenen: Veenendaal#een#

Nadere informatie

ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF

ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF ==> Download: ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF ECHTE MANNEN ETEN GEEN KAAS PDF - Are you searching for Echte Mannen Eten Geen Kaas Books? Now, you will be happy that at this

Nadere informatie

Deze tekst gaat over Engelse en Amerikaanse feesten. Ken je deze feesten?

Deze tekst gaat over Engelse en Amerikaanse feesten. Ken je deze feesten? 1 Let s celebrate! read Deze tekst gaat over Engelse en Amerikaanse feesten. Ken je deze feesten? Let s celebrate! Guy Fawkes Night People in Britain celebrate Guy Fawkes Night. It s on the 5th of November.

Nadere informatie

Scourge of Ethar The Game

Scourge of Ethar The Game Scourge of Ethar The Game IG 101/102 Team 1, Firstblood teamleden: Daniel Bijlsma, Peter Martens, Sievajet Rahimbaksh, Mick Tozer, Dennis Balk en Joey Rommers docent: Casper van Est type game: Platform,

Nadere informatie

De Twaalf Tekenen van Jouw Ontwakende Goddelijkheid

De Twaalf Tekenen van Jouw Ontwakende Goddelijkheid De Twaalf Tekenen van Jouw Ontwakende Goddelijkheid Tobias gechanneld door Geoffrey Hoppe www.crimsoncircle.com Inspiring Consciousness De Twaalf Tekenen van Jouw Ontwakende Goddelijkheid Tobias gechanneld

Nadere informatie

8 essentiële stappen voor leiders van de toekomst Michael Jongeneel

8 essentiële stappen voor leiders van de toekomst Michael Jongeneel 8 essentiële stappen voor leiders van de toekomst Michael Jongeneel Disrupties in zakelijke omgeving Technologie Decentralisatie Wetgeving Veroudering Disrupties in zakelijke omgeving Technologie Decentralisatie

Nadere informatie

Uitzwaaidienst. Serve and Celebrate 30 juni 9.30 uur. Voorgangers: mevr. Dorothée van Leer en ds. Bram Bregman Muzikale begeleiding: True Colour.

Uitzwaaidienst. Serve and Celebrate 30 juni 9.30 uur. Voorgangers: mevr. Dorothée van Leer en ds. Bram Bregman Muzikale begeleiding: True Colour. Uitzwaaidienst Serve and Celebrate 30 juni 9.30 uur Voorgangers: mevr. Dorothée van Leer en ds. Bram Bregman Muzikale begeleiding: True Colour. 1 Voor de dienst speelt en zingt True Colour. Welkom door

Nadere informatie

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other

Dutch survival kit. Vragen hoe het gaat en reactie Asking how it s going and reaction. Met elkaar kennismaken Getting to know each other Dutch survival kit This Dutch survival kit contains phrases that can be helpful when living and working in the Netherlands. There is an overview of useful sentences and phrases in Dutch with an English

Nadere informatie

De uitreiking Zondag 13 september 2015 tijdens het Gala van het Nederlands Theater in de Stadsschouwburg Amsterdam

De uitreiking Zondag 13 september 2015 tijdens het Gala van het Nederlands Theater in de Stadsschouwburg Amsterdam JURYRAPPORT De jury Cees Debets (voorzitter), directeur Theater aan het Spui Ine te Rietstap, mimemaker en lid artistiek team Tweetaktfestival Paul van der Laan, mimemaker Erica Smits, journalist De uitreiking

Nadere informatie

Tentoonstelling 180 Amsterdammers

Tentoonstelling 180 Amsterdammers 180amsterdammers.nl Buien zachte regen vallen op mijn zadel Gelijk bevroren Ik kijk naar de grachten De hele gracht is bevroren O jeetjemina waar ben ik nu? Ik ben in de vriezerwereld maar ik leef nog,

Nadere informatie

Script. Good health starts with good food. That s true for people as much as it is for animals.

Script. Good health starts with good food. That s true for people as much as it is for animals. Script Good health starts with good food. That s true for people as much as it is for animals. Livestock and fish health influence human health, since animal protein is an indispensable part of our food

Nadere informatie

Juli 2015. Aan alle ouders/verzorgers en kinderen van De Bongerd, Het is alweer bijna het einde van het schooljaar. Tijd voor de Engelse schoolkrant!

Juli 2015. Aan alle ouders/verzorgers en kinderen van De Bongerd, Het is alweer bijna het einde van het schooljaar. Tijd voor de Engelse schoolkrant! Juli 2015 Aan alle ouders/verzorgers en kinderen van De Bongerd, Het is alweer bijna het einde van het schooljaar. Tijd voor de Engelse schoolkrant! Als ik door de school loop, hoor ik regelmatig uit de

Nadere informatie

1. Kies 2 tot 5 klanken die je met je lichaam kan maken. Noteer ze hier:

1. Kies 2 tot 5 klanken die je met je lichaam kan maken. Noteer ze hier: De sonatevorm 1. Kies 2 tot 5 klanken die je met je lichaam kan maken. Noteer ze hier: 2. Kies een maatsoort: Noteer indien nodig de ritmetabel van die maatsoort op een kladblad. 3. Schrijf een thema van

Nadere informatie

EXPAT TOURISM IN FLANDERS

EXPAT TOURISM IN FLANDERS EXPAT TOURISM IN FLANDERS Onderzoek naar het toeristisch imago van Vlaanderen bij expats en hun toeristisch potentieel Onderzoeksopzet Onderzoek naar het vakantiegedrag van expats en hun perceptie van

Nadere informatie

You probably know animals can have best friends too. But what do you think about these special friendships?

You probably know animals can have best friends too. But what do you think about these special friendships? 1 Animal friends read Lees de tekst. Waar gaat deze tekst over? Animal friends You probably know animals can have best friends too. But what do you think about these special friendships? Look at this mouse

Nadere informatie

B1 Woordkennis: Spelling

B1 Woordkennis: Spelling B1 Woordkennis: Spelling Bestuderen Inleiding Op B1 niveau gaan we wat meer aandacht schenken aan spelling. Je mag niet meer zoveel fouten maken als op A1 en A2 niveau. We bespreken een aantal belangrijke

Nadere informatie

Business as an engine for change.

Business as an engine for change. Business as an engine for change. In the end, the success of our efforts will be measured against how we answered what we have found to be the fundamental question: how do we love all the children, of

Nadere informatie

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 8 februari 2010

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 8 februari 2010 FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE Toets Inleiding Kansrekening 1 8 februari 2010 Voeg aan het antwoord van een opgave altijd het bewijs, de berekening of de argumentatie toe. Als je een onderdeel

Nadere informatie

k ga naar school go to school

k ga naar school go to school Nederlandstalig onderwijs k ga naar school go to school Nederlands English k ga naar school go to school Wat heb ik goed geslapen. Mama helpt me bij het wassen en aankleden. Ze vertelt me dat ik mijn knuffel

Nadere informatie

Maagdenhuisbezetting 2015

Maagdenhuisbezetting 2015 Maagdenhuisbezetting 2015 Genoeg van de marktwerking en bureaucratisering in de publieke sector Tegen het universitaire rendementsdenken, dwz. eenzijdige focus op kwantiteit (veel publicaties, veel studenten,

Nadere informatie

GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos

GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos GOOD TRAINING 2 juni 2016 Mireille Goos GOOD TRAINING COALITIE GEMEENTE AMSTERDAM RANDSTAD GOOD HOTEL AMSTERDAM PREFERRED PARTNER PROGRAM Create Beauty, Do Good WHY Create Beauty, Do Good 2009 2012 2014

Nadere informatie

Hey Ba Ba Re Bop. De kinderen kunnen de echo in muziek herkennen en benoemen.

Hey Ba Ba Re Bop. De kinderen kunnen de echo in muziek herkennen en benoemen. 48 Moet je doen muziek groep 5 les 2 zingen luisteren spelen vastleggen bewegen Hey Ba Ba Re Bop Deze les gaat over de echo. De kinderen zingen een lied waarin een echo voorkomt. Ook maken ze echomuziek

Nadere informatie

LESBRIEF klas 1. MUZIEK OP MAAT, hart voor muziek! Gotye. Somebody That I Used To Know

LESBRIEF klas 1. MUZIEK OP MAAT, hart voor muziek! Gotye. Somebody That I Used To Know LESBRIEF klas 1 MUZIEK OP MAAT, hart voor muziek! Gotye Somebody That I Used To Know Inleiding Er zijn van die melodietjes die iedereen opeens lijkt te kennen. De intro van Somebody That I Used To Know

Nadere informatie

Scenografie voor Ultra: witter dan wit van toneelgezelschap Leo XIII

Scenografie voor Ultra: witter dan wit van toneelgezelschap Leo XIII Scenografie voor Ultra: witter dan wit van toneelgezelschap Leo XIII Scenografie voor Ultra: witter dan wit van toneelgezelschap Leo XIII De voorstelling Ultra van Leo XIII was voor mij een bijzonder project.

Nadere informatie

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One For Examination from 2015 SPECIMEN ROLE PLAY Approx.

Nadere informatie

The secret key. Worksheet. flash info. Lees de tekst en kruis het juiste antwoord aan. Deze tekst hoort bij

The secret key. Worksheet. flash info. Lees de tekst en kruis het juiste antwoord aan. Deze tekst hoort bij 1 The secret key read Lees de tekst en kruis het juiste antwoord aan. Deze tekst hoort bij informatie over buslijnen een game een reclame flash info inside outside cross the road binnen(in) buiten steek

Nadere informatie

T IS AGILE VOOR DE VERANDERING

T IS AGILE VOOR DE VERANDERING T IS AGILE VOOR DE VERANDERING Wendbare organisatie, teal, agile, Nieuwe kreten of is er echte verandering op til? Pascal Vanden Bossche pascalvdbossche Wij begeleiden organisaties om succesvol projecten

Nadere informatie

Kerstbezinning december 2015

Kerstbezinning december 2015 Kerstbezinning december 2015 Peace on earth? Vluchtelingencrisis door conflicten I m sick of all of this Terroristische aanslag Kenia Kenia, campus Garissa 2 april 2015 147 doden daders: Al-Shabaab Schietpartij

Nadere informatie

Afstudeerproduct Spelen in een band

Afstudeerproduct Spelen in een band Afstudeerproduct Spelenineenband PhilippeThijs DoMuIV 2009 2010 Inhoudsopgave Inleiding 3 Les1:Gewenning 6 Les2:Stopsencues 9 Les3:EenstapjeverderI 11 Les4:EenstapjeverderII 15 Les5:Uptempo 17 Les6:Fade

Nadere informatie

Een boom voor Sophie Donderdag 17 november 2011

Een boom voor Sophie Donderdag 17 november 2011 Een boom voor Sophie Donderdag 17 november 2011 we doen dat als teken van herinnering We planten een boom vandaag We planten een boom vandaag tijdens de novembermaand, maand van het herdenken. We planten

Nadere informatie

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen.

Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Lesbrief Les 4.1: Sports and weather Main language Dit is de basiswoordenschat. Deze woorden moeten de leerlingen zowel passief als actief kennen. Nouns: tennis, football, goal, swimming pool, field, sun,

Nadere informatie

Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women. Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere

Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women. Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere vrouwen: Onderzoek naar de relatie tussen angst, depressieve

Nadere informatie

Animals 1 - Describe your Pet

Animals 1 - Describe your Pet Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Gonnie de Vries 27 October 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/67811 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

6 december, 2 e advent dienst rondom Sint Nicolaas Plaskerk, Raalte

6 december, 2 e advent dienst rondom Sint Nicolaas Plaskerk, Raalte 6 december, 2 e advent dienst rondom Sint Nicolaas Plaskerk, Raalte Voorganger: Medewerking: ds. Karolien Zwerver Mariëlle Booijink, piano en zang Opening: welkom allemaal! Zingen: lied 442 1. Op U, mijn

Nadere informatie

Shopping. Questions. Worksheet. 1 read Bekijk goed wat er te koop is in de webwinkel van Ed Sheeran. Wat zou jij wel willen hebben?

Shopping. Questions. Worksheet. 1 read Bekijk goed wat er te koop is in de webwinkel van Ed Sheeran. Wat zou jij wel willen hebben? Shopping 1 Bekijk goed wat er te koop is in de webwinkel van Ed Sheeran. Wat zou jij wel willen hebben? I would like to have Ed Sheeran webshop Lego House hoody Jacket Cap Necklace This grey men s hooded

Nadere informatie

tauberbach LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN DEEL II: NAVERWERKING

tauberbach LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN DEEL II: NAVERWERKING tauberbach LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN DEEL II: NAVERWERKING Chris Van der Burght!! OPGELET!! Wij gaan er bij Publiekswerking steeds van uit dat er geen vaststaande antwoorden zijn op onderstaande vragen.

Nadere informatie

You unravel me, with a melody You surround me with a song Of deliverance, from my enemies Till all my fears are gone

You unravel me, with a melody You surround me with a song Of deliverance, from my enemies Till all my fears are gone You unravel me, with a melody You surround me with a song Of deliverance, from my enemies Till all my fears are gone I m no longer a slave to fear I am a child of God (2x) From my mothers womb You have

Nadere informatie

Comics FILE 4 COMICS BK 2

Comics FILE 4 COMICS BK 2 Comics FILE 4 COMICS BK 2 The funny characters in comic books or animation films can put smiles on people s faces all over the world. Wouldn t it be great to create your own funny character that will give

Nadere informatie

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education DUTCH 0515/03 Paper 3 Speaking and Role Play Card One 1 March 30 April 2007 *4070675311* No Additional

Nadere informatie

Bijwoorden: meer informatie geven over een werkwoord, een bijvoeglijk naamwoord een hele zin of een ander bijwoord - uitleg

Bijwoorden: meer informatie geven over een werkwoord, een bijvoeglijk naamwoord een hele zin of een ander bijwoord - uitleg Je ziet hier een plaatje van een man die aan het lopen is. Over de manier van lopen kun je aanvullende informatie geven. The man is walking fast. The man is walking slowly. De man loopt snel. De man loopt

Nadere informatie

Lesbrief HyperISH. ISH_lesplan.indd 1 18-02-13 11:23

Lesbrief HyperISH. ISH_lesplan.indd 1 18-02-13 11:23 Lesbrief HyperISH I don t even know what I was running for - I guess I just felt like it. Holden Caulfield in The Catcher in the Rye door J.D. Salinger De maatschappij zit vol verwachtingen, de eisen zijn

Nadere informatie

NLP Practitioner: De weg naar succes!

NLP Practitioner: De weg naar succes! NLP Practitioner: De weg naar succes! Kracht ervaren en gebruiken Sneller en diepgaander communiceren Emoties leren beheersen Onderscheidend zijn Genieten van het leven Jouw eigen weg leren gaan Waarom

Nadere informatie

De Bem SEPTEMBER 2014 BEMACADEMY IN OPRICHTING

De Bem SEPTEMBER 2014 BEMACADEMY IN OPRICHTING De Bem JAARGANG 5 2014-2015 8 september 2014 3 SEPTEMBER 2014 BEMACADEMY IN OPRICHTING De Bem is met het plan voor het starten van de Bem Academy geselecteerd voor de landelijke wedstrijd Onderwijs Pioniers.

Nadere informatie

Wie zeggen de mensen dat ik ben?

Wie zeggen de mensen dat ik ben? Wie zeggen de mensen dat ik ben? Maartenskerk zondag 29 maart 2015 16.30 uur Muziek Gnossienne 1 van Eric Satie Welkom Lied 556 Alles wat over ons geschreven is Gedicht Palmzondag van Jaap Zijlstra Lied

Nadere informatie

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen?

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? De firewall van de Speedtouch 789 (wl) kan niet volledig uitgeschakeld worden via de Web interface: De firewall blijft namelijk op stateful staan

Nadere informatie

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training

9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training 9 daagse Mindful-leSs 3 stappen plan training In 9 dagen jezelf volledig op de kaart zetten Je energie aangevuld en in staat om die batterij op peil te houden. Aan het eind heb jij Een goed gevoel in je

Nadere informatie

Wat heet beter? Wat heet beter? Wat heet beter? De grens van techniek. Paulus Van Bortel. een oud verhaal, herhalen. over twee interesses

Wat heet beter? Wat heet beter? Wat heet beter? De grens van techniek. Paulus Van Bortel. een oud verhaal, herhalen. over twee interesses De grens van techniek Paulus Van Bortel een oud verhaal, herhalen over twee interesses die zich vermengen of tegenspreken verteld door twee vrouwen Een ingenieur is iemand die het leven van mensen aangenamer

Nadere informatie

C.S. Lewis. Verdriet, dood en geloof. Franeker: Van Wijnen, 2001.

C.S. Lewis. Verdriet, dood en geloof. Franeker: Van Wijnen, 2001. Niemand heeft mij ooit verteld, dat verdriet hetzelfde gevoel geeft als angst. Ik ben niet bang, maar de gewaarwording is dezelfde als bij bang zijn. Hetzelfde nerveuze gevoel in de maag, dezelfde rusteloosheid.

Nadere informatie

MEREL KAMP KNOOPPUNT

MEREL KAMP KNOOPPUNT MEREL KAMP KNOOPPUNT Wat doe je als je ideaal en de werkelijkheid uit elkaar beginnen te lopen? Ga je door op de ingeslagen weg of kies je een ander pad? Concept Je bevindt je in een situatie waarvan je

Nadere informatie

Door Ruben Willemsen, groep 6

Door Ruben Willemsen, groep 6 Door Ruben Willemsen, groep 6 1 Hoofdstuk 1: Inleiding Hoofdstuk 2: Geschiedenis Hoofdstuk 3: Musical Hoofdstuk 4: Hoe wordt de Musical gemaakt Hoofdstuk 5: In het theater Hoofdstuk 6: Het leven van een

Nadere informatie

Adios. Beste Docent(e), D O C E N T E N H A N D L E I D I N G

Adios. Beste Docent(e), D O C E N T E N H A N D L E I D I N G Adios Beste Docent(e), U bezoekt binnenkort met uw klas(sen) de theatervoorstelling Adios van Het Houten Huis. Wat fijn dat u voor onze voorstelling hebt gekozen en wij u en uw leerlingen mogen verwelkomen

Nadere informatie

Memo Academic Skills; the basis for better writers

Memo Academic Skills; the basis for better writers Memo Academic Skills; the basis for better writers With the rise of broader bachelor degrees and the University College, Dutch universities are paying more attention to essays and other written assignments.

Nadere informatie

HOLOCAUST BIBLIOTHEEK FOTOBOEK. The Emptiness of Auschwitz. Linda Schouten

HOLOCAUST BIBLIOTHEEK FOTOBOEK. The Emptiness of Auschwitz. Linda Schouten HOLOCAUST BIBLIOTHEEK FOTOBOEK The Emptiness of Auschwitz Linda Schouten De leegte van Auschwitz The Emptiness of Auschwitz 2015 Uitgeverij Verbum en Linda Schouten Design: Van Boom & Rijnbende, Amsterdam

Nadere informatie

Writing 1 WRITING 1 PART D BK 3

Writing 1 WRITING 1 PART D BK 3 Writing 1 WRITING 1 PART D BK 3 Isn t it incredible? After only two years of learning English you can write your own English WhatsApp messages, tweets and emails. You can also post some lines on an international

Nadere informatie

Meet your mentor and coach

Meet your mentor and coach Young Professional Program The importance of having a mentor in business Meet your mentor and coach What do Larry Page, and Steve Jobs have in common? They ve all received guidance from mentors. Yes even

Nadere informatie

Jeugddienst. Heilige Geest van God, adem in ons midden ) Dan zullen wij aanbidden, de Vader en de Zoon ) 2x

Jeugddienst. Heilige Geest van God, adem in ons midden ) Dan zullen wij aanbidden, de Vader en de Zoon ) 2x Jeugddienst Heilige Geest van God, adem in ons midden Dan zullen wij aanbidden, de Vader en de Zoon 2x Kom, o heilige Geest, wij wachten op U Vervul ons met uw kracht, Heilige Geest kom nu Votum en groet

Nadere informatie

LITURGIE voor de JEUGDDIENST

LITURGIE voor de JEUGDDIENST Protesantse gemeente te Terneuzen Opstandingskerk LITURGIE voor de JEUGDDIENST op zondag 11 september 2016 10:00 uur Contact met God? Spreker: Ruben Keijts Muzikale medewerking van de jeugdband o.l.v.

Nadere informatie

Laat Mij je liefhebben.

Laat Mij je liefhebben. Laat Mij je liefhebben. 1. Inleiding. Aansluitend op de preek van Jeanne Het leven vinden. Bevestiging voor me. Paulus ook een ooggetuige van het mysterie het leven in overvloed. Het geschenk dat we van

Nadere informatie

Orde van de dienst van. van zondag 12 april 2015 10.00 uur. in De Schepershof. Het thema van deze dienst is: Een nieuwe kijk na Pasen

Orde van de dienst van. van zondag 12 april 2015 10.00 uur. in De Schepershof. Het thema van deze dienst is: Een nieuwe kijk na Pasen Orde van de dienst van van zondag 12 april 2015 10.00 uur. in De Schepershof Het thema van deze dienst is: Een nieuwe kijk na Pasen Deze dienst is voorbereid en wordt uitgevoerd door leden van de werkgroep

Nadere informatie

Danica Jiernes Madrid, 17 years

Danica Jiernes Madrid, 17 years Danica Jiernes Madrid, 17 years City of Malabon University (CMU) Bachelor of Secondary Education Major in Mathematics Mother s Occupation: Housewife (huisvrouw) Welder (lasser) I choose mathematics as

Nadere informatie

Inhoudsopgave. onlinemuziekcursus.nl

Inhoudsopgave. onlinemuziekcursus.nl Inhoudsopgave Week 1 Onderdelen van de gitaar 2 Week 2 Speelhouding en speeltechiek: de basis 3 Week 3 Het -akkoord 5 Week 4 Het D-akkoord 6 Week 5 Het E-akkoord 7 Week 6 kkoordwisseling met, D en E 8

Nadere informatie

It always comes back to You

It always comes back to You Ons nieuwe album King of Kings is een heel mooi persoonlijk album geworden met 13 juweeltjes van Engelstalige en Nederlandstalige, meestal eigen liedjes. It always comes back to You I have looked at You,

Nadere informatie

AXIOMATIEK VAN GETALLEN, vergezichten vanuit mijn ivoren toren

AXIOMATIEK VAN GETALLEN, vergezichten vanuit mijn ivoren toren AXIOMATIEK VAN GETALLEN, vergezichten vanuit mijn ivoren toren Bas Edixhoven Universiteit Leiden KNAW symposium Rekenen, 30 juni 2014 Wat volgt is slechts mijn eigen mening. Deze aantekeningen zal ik op

Nadere informatie