Projectrapport Armoede in Beweging:

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Projectrapport Armoede in Beweging:"

Transcriptie

1 Projectrapport Armoede in Beweging: BEWEGEN OP VOORSCHRIFT Leuven Riso Vlaams-Brabant In samenwerking met Wijkgezondheidscentrum De Ridderbuurt Leuven 212 Methodiekontwikkeling Pagina 1 van 39

2 INHOUDSTAFEL DEEL 1. IDENTIFICATIE VAN HET PROJECT pagina 4 PROJECTFICHE DEEL 2. METHODIEKONTWIKKELING pagina 7 A.BETROKKENEN pagina 7 1. Wie is er concreet betrokken bij het project? 2. Geef het organogram van het project. 3. Dienden organisaties of personen hun toestemming te geven voor de uitvoering van de methodiek? 4. Registreer in grote lijnen de stappen die ondernomen werden gedurende de ontwikkeling van de methodiek. 5. Werd het project uitgevoerd zoals oorspronkelijk beschreven in de projectfiche? 6. Welke middelen worden momenteel gebruikt om de methodiek uit te voeren? B.EVALUATIE pagina 11 B.1. EFFECTEVALUATIE pagina Welk evaluatiedesign werd gekozen om het project te evalueren? 8. Op welke manier (meetinstrument) werd de data verzameld? 9. Werden de gewenste projectdoelstellingen geformuleerd in deel 1 bereikt? Vergelijking interventiegroep controlegroep Projectdoelstelling 1: Mensen die aan het project hebben deelgenomen gaan na afloop van het project meer bewegen. a) Is er een verschil in effect op beweeggedrag tussen deelnemers naargelang geslacht, leeftijd en werkstatus? b) Wat is het effect van het project op het gewicht en BMI van de deelnemers c) Wat is het effect van het project op het welbevinden van de deelnemers (gevoelens van eenzaamheid, depressie, stress, slaapkwaliteit, )? B.2. PROCESEVALUATIE pagina 22 a) Wat zijn de voornaamste kenmerken van BOV-deelnemers (doorverwijsreden, kanaal waarlangs BOV kennen, doelen, drempels, ) b) Wat is de appreciatie van het project en het aanbod door de BOV-deelnemers? c) welke mate rapporteren de BOV-deelnemers inschrijvingen/ lidmaatschap voor cursussen uit het reguliere sportaanbod? d) In welke mate hebben de BOV-deelnemers tijdens hun deelname aan het project contact met mensen uit andere sociale omgevingen? e) Wat stimuleert de deelnemers (naast het voorschrift en de beweegcoach) om tijdens het project het bewegen vol te houden? f) Is er een verschil in het profiel tussen deelnemers doorgestuurd door externe huisartsen en huisartsen uit de wijkgezondheidscentra? 1. Bereikten alle delen van de methodiek de volledige doelgroep? 11. Welke aspecten van de methodiek zullen gewijzigd worden als gevolg van de evaluatie? 12. Zijn er bepaalde randvoorwaarden om de methodiek te implementeren? DEEL 3. EVALUATIE VAN DE PROJECTVORM pagina 35 A. PARTNERSCHAP pagina Had u reeds eerder samengewerkt met de partners waarmee u het project hebt uitgevoerd? Met wie wel en wie niet? Pagina 2 van 39

3 2. Was de verplichting om het project in partnerschap te doen met andere beleidsdomeinen een meerwaarde of een belemmering voor een uitvoeren van het project en het behalen van de doelstellingen? 3. Waren de partners waarmee u het project hebt uitgevoerd, de juiste partners om uw doelstellingen mee te bereiken? Zo nee, welke zijn de organisaties die eerder wel/niet zouden moeten betrokken worden? B. SUBSIDIE EN REGELGEVING pagina Waren de middelen die u hebt aangevraagd voldoende om het project naar wens uit te voeren? Leg uit. 2. Zou het door u ingediende project kunnen ingepast worden binnen de organisatieopdracht van één van de uitvoerende organisaties? Waarom wel / niet? Leg uit. 3. Past het werken aan gezondheid van mensen in armoede via beweging volgens u in uw organisatie opdracht, en hebt u hier voldoende tijd / mensen / middelen voor? C. PROJECTOPROEP pagina Beantwoordde deze projectoproep aan een nood binnen uw organisatie? Aan een nood bij de doelgroep? Leg uit. 2. Kunt u aan deze nood tegemoetkomen zonder deze projectmiddelen? Leg uit. 3. Hoe zou u deze projectoproep beter aanpassen aan de noden rond gezondheid/beweging/armoede binnen uw werkveld? D. TOEKOMST pagina Zult u de verworven kennis / toegepaste methodiek / bereikte doelgroep enz van dit project verder inpassen binnen uw organisatie? Leg uit. 2. Welke aspecten van het project zullen bewaard blijven binnen uw organisatie? 3. Is het blijvend werken aan gezondheid via beweging voor deze doelgroep een doelstelling voor uw organisatie? Wat zijn de grootste drempels om dit te kunnen waarmaken? Leg uit. BIJLAGEN Pagina 3 van 39

4 DEEL 1. IDENTIFICATIE VAN HET PROJECT In het eerste deel wordt gevraagd naar een algemene beschrijving van het project. Dit onderdeel is in te vullen bij de start van het project. Indiener? Wat? PROJECTFICHE Het project werd ingediend door RISO Vlaams-Brabant In de relatie tussen de arts en de patiënt wordt het voorschrijven van beweging gehanteerd als methodiek om een gezondheidsprobleem gericht aan te pakken en gezondheidswinst te boeken. De huisarts schrijft beweging voor zoals het ook met een medicijn gaat: beweging als geneesmiddel. Met het voorschrift van de arts gaat de betrokken patiënt naar de beweegcoach. Deze staat in voor de intakes, de toeleiding naar het beweegaanbod, logistieke ondersteuning (o.a. info over aanschaf sportkledij, over financiële tegemoetkomingen) en het opvolgen van de voortgang van enkele relevante gezondheidsparameters in het kader van bewegen. De gezondheidswinst wordt zo zichtbaar gemaakt voor patiënt en arts. De opbouwwerker ondersteunt deze methodiek door het creëren van gunstige voorwaarden om het gebruiken van dit voorschrift het daadwerkelijk starten met bewegen en het volhouden hiervan te doen slagen. Hiertoe wordt een beweegtraject opgezet door kandidaat deelnemers te laten proeven van een beweegaanbod en hen de kans te geven dit te modeleren naar hun noden. Doorheen dit hele proces staat de ervaringsdeskundigheid van de deelnemers centraal: wat vinden zij belangrijk, welke drempels ervaren zij, wat werkt voor hen, wat niet. Een opbouwwerker bevraagt deelnemers in groep en individueel over hun ervaringen met bewegen in het bijzonder. Welke zijn de partnerorganisaties? Wat is de termijn van het project? Wat is de algemene doelstelling van het project? WGC Ridderbuurt - LOGO Leuven - Buurtsport Leuven - Cirkus in Beweging - vrijwillige begeleiders fietsproject - BLOSO (Aquafun + klimgroep) - Inloopcentrum Meander (CAW Leuven) - OCMW Leuven - Integratiedienst Leuven - VWAWN Leren Ondernemen - VWAWN 't Lampeke - Buurthuis Casablanca - Wijkontwikkeling Leuven - KULeuven - Ready To Improve - VIGeZ - Provincie Vlaams-Brabant - Stad Leuven Twee jaar (in de oorspronkelijke aanvraag hoopten we op 2x 25 euro daar er enkel goedkeuring kwam voor 25 euro, loopt het project maar over 1 jaar) Ondanks het feit dat gezondheid een grondrecht is, is dit recht voor mensen met een lage SES niet gegarandeerd. De aantoonbare verschillen in gezondheid tussen groepen met een hoge en een lage SES enerzijds en de mate waarin deze groepen beroep doen op de gezondheidszorg (de toegankelijkheid) anderzijds, maken dat op pijnlijke wijze duidelijk. Het voorliggende project focust op het verkleinen van die gezondheidskloof en het boeken van gezondheidswinst op vlak van gezonde leefstijl, meer bepaald het aspect bewegen. Het project wil een gezonde leefstijl op vlak van bewegen bij mensen met lage SES bevorderen met het oog op het behalen van gezondheidswinst, door hen met regelmaat te laten deelnemen aan een bewegingsaanbod op maat. Het BOV-project speelt zich af op 3 niveaus. Projectdoelstelling 1: Mensen die aan het project hebben deelgenomen gaan tijdens en na afloop van het project meer bewegen. Deze eerste projectdoelstelling situeert zich op het niveau van gedrag. Via het project worden mensen gestimuleerd om individueel te bewegen of te sporten (bv. Op een hometrainer, met stappenteller,..). We willen dus nagaan of mensen naar aanleiding van dit project meer bewegen. 2. Vanuit BOV worden bewegingslessen gegeven. Mensen gaan dus in groep en heel laagdrempelig bewegen. 3. Als derde projectdoelstelling stellen we dat we samenwerken met reguliere sportclubs om Pagina 4 van 39

5 mensen naar door te verwijzen. Deze laatste component is heel vruchtbaar omdat ze de deelnemers buiten de vertrouwde context laat treden. Zo wordt contact met mensen uit andere sociale omgevingen bevorderd. 1. Opvolging van deelnemers gebeurt a.d.h.v. bijgevoegde vragenlijst en fysieke meetresultaten (in het najaar verschijnt het uitgebreide rapport van de eerste tussentijdse evaluatie). Wat zijn de beoogde effecten? 2. Opvolging van doorstromings- en uitvalratio's. tevens worden cijfers bijgehouden omtrent de groei van het aanbod, groei en diversiteit van deelnemers en groei van het aantal doorverwijzers. 3. Zie o.a. betrokkenheid mensen in armoede. Het eigenaarschap moet verder met de doelgroep worden ontwikkeld. Af en toe verwonderen deelnemers ons met hun uitspraken. Zij geven aan dat ze willen mee-ondersteunen. Bij de intake of evaluatie van de BC worden vragen gesteld die polsen naar interesse voor een werkgroep of een denktank. Waarom? Met BOV willen we blijvend drempels definiëren met de mensen zelf én met hen hefbomen zoeken om mensen te motiveren tot het zetten van de eerste stap én vooral vol te houden. Omschrijving van de doelgroep? Op welke manier wordt intersectoraal samengewerkt binnen het project? Op welke manier worden mensen in armoede betrokken bij het project? Mensen in armoede en groepen bedreigd met sociale uitsluiting in Leuven. Meer specifiek: maatschappelijk kwetsbare mensen 1 en mensen met gezondheidsklachten voor wie de drempel om te gaan bewegen te hoog is: mensen die in armoede leven, mensen met psychiatrische problemen, mensen van allochtone afkomst. We zijn begin 21 gestart met een experimentele groep van 5 patiënten. Via deze subsidieaanvraag willen we deze groep verder uitbreiden met 5 nieuwe patiënten (3 coaching / 2 beweegadvies; samen met de opvolging van de deelnemers uit werkjaar 21-5 deelnemers en deelnemers). Het BOV is een samenwerking tussen Riso Vlaams-Brabant en WGC Ridderbuurt. De instroom van patiënten verliep dan ook via het WGC (in nauwe samenwerking reeds met VWAWN 't Lampeke, Inloopcentrum De Meander, Leuvense buurtwerkingen en Leuvense integratiedienst). Via deze subsidieaanvraag willen we de instroom verbreden door het aangaan van samenwerking met verschillende huisartsen in Groot Leuven. Ook het aanbod 'bewegen op maat' was tot op heden eerder beperkt. Na 1,5 jaar stellen we vast dat ook dit aanbod verder moet uitgebreid worden. Ook dit verbreden van het aanbod maakt deel uit van deze subsidieaanvraag. Het project vindt plaats in Groot Leuven. Zie hiervoor naar samenwerking met partnerorganisaties Voorafgaand aan de opstart in 21 werd gekozen voor een investering in het analyseren en rapporteren van mogelijke drempels. Doel was zoveel mogelijk informatie verzamelen van onderuit als basis om het concept 'Bewegen op voorschrift' bij te sturen. Dit gebeurde zowel tijdens groepsmomenten als tijdens beweegmomenten. Dit proces herhaalt zich bij elk nieuw werkjaar. Voor zowel de groepsgesprekken als de individuele gesprekken werd gewerkt met zeer gerichte vragen. Wat in deze context vooral van belang is : een 'socratische' manier van denken en handelen kan het contact met cliënten verdiepen en verrijken. De gemeenschappelijke gesprekstechnologie die wordt aangereikt en ontdekt, bevordert immers de dialoogvaardigheden van de medewerkers. 1 We gebruiken in dit rapport vaak de term maatschappelijk kwetsbare groepen en korten dit af tot MKG Pagina 5 van 39

6 De lokale netwerking met diverse organisaties en partners in Leuven is voor ons de methodiek bij uitstek. Samen zijn we sterk. Complementair werken vanuit ieders eigen deskundigheid moet ons vooruit helpen om in Leuven de gezondheidskloof te verkleinen. Verenigingen waar armen het woord nemen, CAW, OCMW s, buurt- en wijkwerk, sociale tewerkstelling, straathoekwerk hebben ervaring en deskundigheid opgebouwd rond armoede die gedeeld moet worden met de sportwereld en (lees: lesgevers, sport- en recreatieclubs) zodat er een gedeelde verantwoordelijkheid ontstaat rond sport- en vrijetijdsparticipatie van mensen die leven in bestaansonzekere situaties. Op welke wijze streeft het project naar lokale verankering? Buurtsport Stad Leuven is ideale partner in Leuven om dit pilootproject te faciliteren en mee uit te bouwen. Zij zorgen mee voor de invulling van een gevarieerd aanbod op maat. Zij sensibiliseren via deze weg ook het sportbeleid van Leuven. Zij zijn de link naar het reguliere circuit en een deuropener om daar inclusie te stimuleren, zodat deelnemers van BOV (en andere doelgroepen) beter kunnen doorstromen. De samenwerking van het wijkgezondheidscentrum, het opbouwwerk en de buurtsport geeft een sterke dynamiek en een groter draagvlak aan het project. Wat is het innovatieve karakter van het project? Subsidiebedrag? 25 In het netwerk dat BOV ondertussen rond zich heeft geschaard onderscheiden we drie grote groepen van partners : partners voor de toeleiding, partners voor het aanbod en partners voor het onderzoek. Het innovatieve karakter van dit project situeert zich op volgende punten: 1. Bewegen wordt door de behandelende arts als therapie voorgeschreven. 2. Er gebeurt een grondige screening, doelstellingen worden individueel vastgelegd en maataanpak uitgewerkt. 3. Er is zowel groeps- als individuele opvolging van de verschillende deelnemers. 4. Intense samenwerking met bestaande aanbod. 5. Meting van bereikte resultaten. 6. Bewegen krijgt een plaats tussen verschillende levensdomeinen. Pagina 6 van 39

7 DEEL 2. METHODIEKONTWIKKELING A.BETROKKENEN 1. Wie is er concreet betrokken bij het project? Geef een duidelijke beschrijving (aantallen, hoe bereikt, ) van de concrete doelgroep die aan het project zal deelnemen. Beschrijf eventuele andere relevante actoren betrokken bij het project. Doelgroep Wie neemt er concreet deel aan het project, aantallen, hoe bereiken, Onze doelgroep zijn mensen met gezondheidsklachten voor wie de drempel om te gaan bewegen te hoog is, met zeer specifieke aandacht voor mensen in armoede en groepen bedreigd met sociale uitsluiting in Leuven. Owv de inbedding binnen het wijkgezondheidscentrum en gezien de specifieke toeleiders (buurtwerk, ) zijn bijna alle deelnemers maatschappelijk kwetsbare mensen, mensen die in armoede leven, mensen met psychiatrische problemen, mensen van allochtone afkomst. Er werd vooropgesteld om 5 nieuwe deelnemers te bereiken. Bij de resultaten kunnen we vermelden dat we er in geslaagd zijn om 5 (m.b. 51) deelnemers te bereiken: 18 allochtone mannen, 3 Belgische mannen, 15 allochtone vrouwen en 14 Belgische vrouwen. Gemidddelde leeftijd is 35 jaar. Voor een gedetailleerde omschrijving van de subgroepen en de profielen van BOV leden verwijzen we verder in dit rapport naar Hoofdstuk B, B.1. Effectevaluatie punt 9. Andere relevante actoren (Naam organisatie, contactpersoon, contactgegevens) WGC De Ridderbuurt Ierse Predikherenstraat 8 3 Leuven 16/2393 WGC De Central R. Valvekensstraat Kessel-Lo Leuvense huisartsen, 4-tal groepspraktijken Stad Leuven: Buurtsportmedewerker Iris Dekeyzer, Stadskantoor Leuven Prof. Vanoverstratenplein 1, 3 Leuven. R2I, Ready to Improve, voor het groepswerk, Wouter Goris, Pagina 7 van 39

8 2. Geef het organogram van het project. Hoe verhouden de verschillende betrokkenen zich ten opzichte van elkaar? Wie heeft contact met wie en waarvoor? BOV beheer :coördinator Riso, coördinator WGC, stafmedewerker Riso, projectleiding, Één huisarts van het WGC. Projectleiding : projectleider ism RISO-opbouwwerker en preventiewerker uit WGC de Ridderbuurt uitvoering: opbouwwerker beweegcoaches ondersteuning: BOV stuurgroep: Faber KU Leuven, Vigez, Provinciemedewerker dienst welzijn en gezondheid Vlaams-Brabant, Buurtsportmedewerker stad Leuven, Beweegpsycholoog profit sector (Ready To Improve), LOGO Oost-brabant andere actoren die bijdragen aan project : Sportdienst Stad Leuven, KHL afdeling voeding en beweging, preventiemedewerker WGC De Central, Integratiedienst stad Leuven, Werkgroep Fonds Vrijetijdsparticipatie Leuven, Werkgroep Gezonde Wijk Leuven, Cirkus in Beweging, vrijwillige begeleiders Fietsschool Leuven, Inloopcentrum Meander (CAW Leuven), OCMW Leuven, VWAWN Leren Ondernemen, VWAWN t Lampeke, Buurthuis Casablanca, Wijkontwikkeling Leuven, Leuvens Fonds Vrijetijdsparticipatie KULeuven, Provincie Vlaams-Brabant. Figuur 1: organogram project 3. Dienden organisaties of personen hun toestemming te geven voor de uitvoering van de methodiek? Zo ja, wie? Stelden deze organisaties de nodige middelen ter beschikking? We hebben de methodiek uitgewerkt binnen Riso Vlaams-Brabant en het WGC. Onze staf en raden van beheer hebben hieraan hun goedkeuring gegeven. Riso Vlaams-Brabant stelt hiervoor een deeltijdse opbouwwerker ter beschikking en enkele uren coaching door een stafmedewerker. Het WGC stelt een lokaal ter beschikking van de BOV-coaches, enkele uren beweegcoaching en stuurt mee het hele project via het BOVbeheer. 4. Registreer in grote lijnen de stappen die ondernomen werden gedurende de ontwikkeling van de methodiek. Wanneer (in welke maand) Voorafgaande periode Januari 212 Wat (welke taak) Verkenning van thema gezondheid en keuze voor bewegen en gezondheid Voorbereiding van het project Wie (functietitel van wie instond voor de taak) Opbouwwerker na verloop van tijd : medewerker van wijkgezondheidscen trum Projectleider / opbouwwerker Opmerkingen Pagina 8 van 39

9 Februari-maart Aanwerving bijkomende beweegcoaches Voorbereiding uitbreiding (communicatieplanning) externe huisartsen Uitbreiding beweegaanbod ifv groei 212 april Start beweegcoaches april-dec Intensivering samenwerking met reguliere beweegaanbieders : randvoorwaarden creëren via netwerking Intake, toeleiding en evaluaties nieuwe deelnemers Opvolging deelnemers uit Communicatie met betrokken huisartsen Opstart groepswerkingen met maatschappelijk kwetsbaren ifv inzicht in gedragsverandering Opstart inzet +coaching vrijwilliger Intens bijwonen van vormingsinitiatieven en studiemomenten mbt preventief gezondheidswerk met maatschappelijk kwetsbare groepen Intervisie en overleg met gelijkaardige projecten in andere regio s (Gent) Deelname aan beweegaanbod ikv participatieve ontwikkeling en permanente bijsturing vanuit informele en formele feedback Stuurgroep Verdere uitvoering project Postmeting Groepswerk met R2I BOV beheer en projectleiders Projectleiding Opbouwwerker en beweegcoach Inwerking door huidige BC Projectleiding en opbouwwerker Beweegcoaches Beweegcoaches Projectleiding, opbouwwerker en beweegcoach (facultatief) Opbouwwerker Opbouwwerker Projectleiding, beweegcoaches, opbouwwerker Projectleiding, facultatief:beweegcoaches, opbouwwerker Opbouwwerker, beweegcoaches September - oktober projectleiding November - Beweegcoaches december projectleider Januari 213 Rapport opmaken projectleider Gezien het innovatieve karakter van de methodiek waren dit organisch en trage processen De sportsector heeft weinig (positieve) ervaring in werken met doelgroep (lage SES) Door investering in a priori aanbod, toeleiding en onderzoek: weinig inzet op deze deelfacetten Tabel 1: tijdslijn 5. Werd het project uitgevoerd zoals oorspronkelijk beschreven in de projectfiche? Koppel hierbij terug naar de beschrijving van het project in de projectfiche (deel 1.) Geef hierbij aan welke acties (of onderdelen van het project) werden uitgevoerd en welke niet? Waarom wel of waarom niet? Opmerking: dit geeft ook antwoorden op de vraag of projectdoel 2 en 3 bereikt zijn. Pagina 9 van 39

10 Alle acties zijn uitgevoerd zoals voorzien. Het traject van beweegcoaching verliep als volgt: o Huisartsen van WGC en externe huisartsen geven een beweegvoorschrift aan patiënten o Ze komen terecht bij een beweegcoach, die een intake doet (gesprek, meting), zoekt naar gepast beweegaanbod, opvolgt en na 6 maanden een postmeting. Nadien wordt geëvalueerd en besproken in hoeverre de deelnemer nog opvolging wenst. o Vanuit BOV wordt een beweegaanbod gecreëerd of aangeboden, op 4 niveaus: Individueel beweegaanbod : hometrainer, wandelen, hometrainer Eigen opgezet beweegaanbod in groep voor diegenen die de eerste stap naar sportclubs nog niet durven zetten: funfit klimgroep aquafun start to run. Voor diegenen die net iets verder staan, zetten we samen met anderen (sportclubs ea) een beweegaanbod op: buurtsport - yoga fitness (17 abonnementen) contact met wandelgroep. Tenslotte zoeken we voor diegenen die deze stap al kunnen zetten, een gepast aanbod binnen de reguliere sportclubs. Zowieso wordt er actief doorverwezen, dwz er wordt een eerste keer (tot meerdere keren) meegegaan: zwemschool fietsschool - Wushu toneel (Stuk)-badminton- buurtsport- Nordic walking- yoga jujusi voetbal tennis kungfu Telkens wordt ook gezocht naar financiële tegemoetkomingen voor het inschrijvingsgeld. o Voor een kleine groep is er een groepstraject opgezet met de bedoeling om via die weg motiverend te kunnen werken. Om dit traject waar te maken zetten de projectleider, opbouwwerker en beweegcoach in op het uitbouwen van een sterk netwerk met (beleids)partners uit sectoren van gezondheid, sport en welzijn. Opvolging van de acties De doelen en resultaten werden in een schema van voortgang opgevolgd. Gaandeweg werd bijgestuurd door het BOVbeheer met Riso en het WGC. De feedback van de stuurgroep, toeleiders, partners, deelnemers en beweegaanbieders namen we hierin mee. De acties zijn als zeer zinvol ervaren door alle betrokkenen. Wat opvalt is dat de extern betrokken huisartsen enthousiast reageren op deze methodiek. Zij benoemen dit als een bijzonder efficiënte manier om hun patiënt toe te leiden naar een verantwoord beweegaanbod op maat. Wat waren de drempels bij het uitvoeren van de (verschillende acties) van het project? Grootste drempel bij de uitvoering van de acties was tijdsgebrek bij elke medewerker. Grote tijdsinvesteringen waren : - de communicatie met de sportsector die heel hard zoekende is naar ondersteuning in het werk met doelgroepen - het zoeken naar een efficiënte en motiverende communicatie met het netwerk van huisartsen - de blijvende communicatie met de toeleiders van maatschappelijk kwetsbaren - onderhouden van een heel breed netwerk (gezien het intersectoraal karakter) - verzamelen van objectieve gegevens voor evidence-based onderzoek - het voortdurend zoeken naar bijkomende middelen en fondsen om aanbod betaalbaar te houden - zoeken naar financiële tegemoetkomingen voor deelnemers die willen deelnemen aan een sportaanbod, omwille van de versnippering van de verschillende regelingen. In de toekomst gaan we dan ook op al deze elementen verder moeten inzetten: contacten met huisartsen, uitbreiding van de huisartsen, toegankelijk maken van het reguliere sportaanbod, verankeren van het netwerk. Waren er nog andere organisaties die zorgden voor ondersteuning bij het uitvoeren van de methodiek? Zo ja, hoe zorgden ze voor ondersteuning en wat hield die ondersteuning in? - Organisaties uit het reguliere circuit: naast het aanbod dat Buurtsport in Leuven installeert, werd door een aantal clubs uit het reguliere beweegcircuit extra geïnvesteerd om de drempel te verlagen van het eigen aanbod, zodat BOV-deelnemers konden instappen en doorstromen naar dit reguliere circuit. Twee van de sterkste voorbeelden hiervan zijn Atlantis vzw en Kreakatau vzw die in de voorbije samenwerking elk meer dan 2 BOV-deelnemers bereikten met hun respectievelijk zwem- en Pagina 1 van 39

11 yoga-aanbod. - Ready2improve BVBA - een klein privaat bedrijf dat mensen coacht op gedragsverandering - is sinds de aanvang een betrokken partner. Omdat zij dermate interesse tonen om mee in te zetten vanuit hun deskundigheid om de gezondheidskloof te verkleinen, wordt regelmatig overlegd over de rol van bewegingspsychologie binnen het werken met MKG. We willen samen met deze partner uitzoeken hoe het werken op intrinsieke motivatie binnen de BOV-methodiek een plaats kan krijgen. Eind 212 werd als experiment groepswerk binnen BOV opgestart. Vraag is of groepswerk en/of inzicht in de psychologie van gedragsverandering een zinvolle bijdrage kan leveren in het volhouden van regelmatige beweging voor maatschappelijk kwetsbare deelnemers. Na de groepsactiviteiten van 213 willen we dit grondig evalueren. 6. Welke middelen worden momenteel gebruikt om de methodiek uit te voeren? U kunt hierbij een opdeling maken in medewerkers, materiaal, infrastructuur, medewerkers o 28 u beweegcoaches o projectleiding DT o Opbouwwerker materiaal: o Het doktersvoorschrift o Folders van het BOV-project met deelflyers over de verschillende activiteiten (zie bijlage) o gedeeld digitaal intake- en evaluatiepakket o sportmateriaal dat ons ter beschikking wordt gesteld via Buurtsport zoals matjes voor tai-chi en yoga. o gsm met abonnement voor beweegcoaches o pc met internet o hometrainers o spelmateriaal voor de fun fit - infrastructuur o Lokaal voor intake en evaluatie met beweegcoach in WGC de Ridderbuurt o Voor enkele uren: kinelokaal in WGC De central o Voor het eigen beweegaanbod: stedelijk lokaal in een kwetsbare buurt (eigendom van buurtsport) + stedelijk lokaal in CC Leuven o Infrastructuur van reguliere aanbieders (zwembad, finse piste, ) B.EVALUATIE In dit onderdeel wordt de evaluatie van het project uitgeschreven. Hierbij wordt een opdeling gemaakt tussen de effectevaluatie en de procesevaluatie.dit onderdeel is in te vullen tijdens en na de evaluatie van het project. B.1. EFFECTEVALUATIE 7. Welk evaluatiedesign werd gekozen om het project te evalueren? Werd er gekozen voor een meting voor de interventie(voormeting) en een meting na de interventie(nameting)? Werd een groep geselecteerd waar er niets gebeurde (controlegroep) om de resultaten mee te vergelijken? Voor de uitvoering van de effectevaluatie van Bewegen op voorschrift (BOV) werd gekozen voor een prepost design met controlegroep. De controlegroep bestond uit maatschappelijk kwetsbare volwassenen die op zich in aanmerking komen om aan het project deel te nemen, maar nog geen bewegingsvoorschrift hadden gekregen. Een gelijke verdeling tussen interventie- en controlegroep wat betreft geslacht en al of niet Pagina 11 van 39

12 allochtone afkomst werd nagestreefd. Zowel de interventiegroep (n = 51) als de controlegroep (n=27) vulden twee maal (premeting en postmeting) een vragenlijst is waarbij gepeild werd naar onder andere algemene socio-demografische gegevens (leeftijd, geslacht, werkstatus, nationaliteit, opleidingsniveau), ervaren gezondheid, stress, depressieve gevoelens, mate van fysieke activiteit,. (zie bijlage). De dataverzameling voor de premeting viel in de periode januari - juni 212 en de postmeting ging door in de periode juninovember 212, waarbij er telkens gemiddeld 6 maanden tussen beide metingen zat. Het doel van de effectmeting is om na te gaan in welke mate projectdoelstelling 1 werd bereikt. Het is dus vooral de bedoeling om inzicht te krijgen of er bij de deelnemers sprake is van gedragsverandering ten aanzien van bewegen. Daarnaast was het ook de bedoeling om na te gaan of het project ook een impact had op een aantal andere variabelen direct of indirect gerelateerd aan beweging (vb. gewicht, BMI of ervaren gezondheid, meer energie, ). 8. Op welke manier (meetinstrument) werden de data verzameld? Werd gebruik gemaakt van een vragenlijst, een dagboekmethode, een interview, om de deelnemers te bevragen? De data werden verzameld aan de hand van een zelf-ontwikkelde vragenlijst waarbij gepeild werd naar onder andere algemene socio-demografische gegevens (leeftijd, geslacht, werkstatus, nationaliteit, opleidingsniveau), ervaren gezondheid, stress, depressieve gevoelens, mate van fysieke activiteit,. (zie bijlage). We kregen hierbij advies door VIGEZ, WGC De Brugse Poort, Bewegen Op Recept (STIOM), Ready to Improve en Faber. Deze vragenlijst werd twee maal (premeting en postmeting) afgenomen zowel bij de interventiegroep (n=51) als bij de controlegroep (n=27). De dataverzameling voor de premeting viel in de periode januari - juni 212 en de postmeting ging door in de periode juni- november 212, waarbij er telkens gemiddeld 6 maanden tussen beide metingen zat. De data werd geanalyseerd met behulp van het statistisch verwerkingsprogramma SPSS v2 voor Windows. Een α-level van p<.5 werd gebruikt om statische significantie te bepalen. Een chi-kwadraat test werd gebruikt om de interventiegroep en de controlegroep te vergelijken voor kwalitatieve variabelen. Voor het vergelijken van beide groepen voor kwantitatieve variabelen, werd gebruik gemaakt van een independent samples t-test. Deze statistische testen werden gebruikt voor het vergelijken van de BOV-deelnemers die intern of extern werden doorverwezen. Een repeated measures anova werd gebruikt om na te gaan of er een verschil was tussen interventie- en controlegroep tussen premeting en postmeting. 9. Werden de gewenste projectdoelstellingen geformuleerd in deel 1 bereikt? Welke impact had de methodiek op alle personen die participeerden? Welke impact had de methodiek op verschillende subgroepen? Welke impact had de methodiek op tussenliggende doelstellingen? Bracht de methodiek negatieve effecten teweeg? Hieronder worden de effecten van het project per projectdoelstelling gerapporteerd (vooral projectdoel 1 projectdoelen 2 en 3 zitten vooral in vraag 5, ook in B2, procesevaluatie). We kozen ervoor om de tabellen en figuren in de tekst te laten staan als verduidelijking. Vooraleer analyses uit te voeren om zicht te krijgen op de effectiviteit van het project werd een vergelijking gemaakt tussen de interventiegroep en de controlegroep. Vergelijking interventiegroep controlegroep Leeftijd en geslacht De gemiddelde leeftijd van de BOV-deelnemers was jaar met een range van 17 tot 59 jaar. Voor de controlegroep bedroeg de gemiddelde leeftijd 36.91met een range van 27 tot 58 jaar. Beide groepen zijn vergelijkbaar qua leeftijd (t=.71 p=.48, zie tabel 2) en geslacht (X² =.82, p =.37). De interventie- en controlegroep bestaan respectievelijk uit 4% (n = 2) en 3% (n = 8) mannen. Pagina 12 van 39

13 Aantal (n) Gemiddelde Standaarddeviatie (SD) t (p) (Gem) Interventiegroep (.48) controlegroep Tabel 2: gemiddelde leeftijd Nationaliteit In totaal hebben 33 Belgen (65%) en 18 Niet-Belgen aan het BOV-project deelgenomen. We zien dat deze verhouding gelijkaardig is aan die van de controlegroep waar 17 Belgen (63%) en 1 Niet-Belgen hebben deelgenomen (X²=.2, p =.88). Binnen de groep Niet-Belgen was er een grote verscheidenheid aan nationaliteiten (aantal tussen haakjes). Voor de interventiegroep werden volgende landen gerapporteerd: Iran (3), Somalië (1), Nepal (4), Irak (1), Ethiopië (1), Mauritanië (2), China (2), Guinea (1), Kenya (1) Marokko (1), Nederland (1). Bij de controlegroep werden volgende landen vermeld: Iran (1), Nepal (1), Marokko (2), Algerije (1), Turkije (1), Frankrijk (1), Koeweit (2), Pakistan (1). Gezinssituatie Op het moment van de premeting is bij de interventiegroep de meest voorkomende gezinssituatie alleenwonend (n=28, 61%), gevolgd door thuiswonend met kinderen (n=11, 24%). De gezinssituatie die het minst voorkwam was samenwonend zonder thuiswonende kinderen (n=3, 6%) Voor de controlegroep zien we dat de meest voorkomende gezinssituatie op het ogenblik van de premeting niet alleenwonend is (n=4, 15%) maar wel samenwonend met thuiswonende kinderen is (n= 19, 73%). Uit de analyses bleek dat de gezinssamenstelling significant verschillend is voor beide groepen (X² = 19.2, p <.1). Hierdoor werden de verdere analyses gecontroleerd voor gezinssamenstelling. Opleiding De meest voorkomende opleidingsgraad bij de BOV-deelnemers was hoger middelbaar onderwijs. Voor de controlegroep was hoger middelbaar de tweede meest gerapporteerde opleidingsgraad. Op de eerste plaats stond de categorie andere, hieronder valt taallessen en geen school (zie figuur 2) % lagere school lager middel baar hoger middel baar Figuur 2: opleidingsgraad van deelnemers hogesc hool universi teit Pagina 13 van 39 extra opleidi ng andere interventie controle

14 Er werden geen significante verschillen gevonden in opleidingsniveau tussen beide condities (X²= 5.7, p =.34). Werksituatie Het grootste deel van de BOV-deelnemers was op het moment van de premeting arbeidsongeschikt, bij de controlegroep waren de respondenten hoofdzakelijk huisvrouw/-man (zie figuur 3). % werke nd werkz oeken d arbeid songes chikt gepen sionee rd studen t huisvr ouw/ - man ander e interventie controle Figuur 3: werksituatie van deelnemers Projectdoelstelling 1: Mensen die aan het project hebben deelgenomen gaan na afloop van het project meer bewegen. Hierbij werden volgende onderzoeksvragen geformuleerd: a) Is er een verschil in effect op beweeggedrag tussen deelnemers naargelang geslacht, leeftijd en werkstatus? b) Wat is het effect van het project op het gewicht en BMI van de deelnemers c) Wat is het effect van het project op het welbevinden van de deelnemers (gevoelens van eenzaamheid, depressie, stress, slaapkwaliteit, )? Fysieke activiteit Uit de analyses blijkt dat voor de interventiegroep een significante stijging is van de totale fysieke activiteit tussen pre en post. Voor de controlegroep daarentegen zien we dat de totale fysieke activiteit over beide meetmomenten ongeveer gelijk is gebleven (zie tabel en figuur). Premeting Postmeting Tijd*conditie Gemiddelde Standaarddeviatie Gemiddelde Standaarddeviatie F (p) Interventiegroep (n = 44) (.3) Controlegroep (n = 23) Tabel 3: totale fysieke activiteit van deelnemers Pagina 14 van 39

15 matige fysieke activiteit (min/week) Totale fysieke activiteit (min/week) interventie controle 2 pre post Figuur 4: totale fysieke activiteit Als we kijken naar de afzonderlijke intensiteiten van fysieke activiteit (lichte, matige en zware fysieke activiteit) merken we enkel een randsignificant interactie-effect op voor matige fysieke activiteit (F= 5.34, p =.3). Voor de overige intensiteiten werd er geen effect gevonden. Premeting Postmeting Tijd*conditie Gemiddelde Standaarddeviatie Gemiddelde Standaarddeviatie F (p) Interventiegroep (n = 43) (.3) Controlegroep (n = 19) Tabel 4: matige fysieke activiteit interventie controle pre post Figuur 5: matige fysieke activiteit a.is er een verschil in effect op beweeggedrag tussen deelnemers naargelang geslacht, leeftijd en werkstatus? De algemene onderzoeksvraag omtrent het effect van de interventie op beweeggedrag werd verder uitgesplitst in de vraag of er dit effect verschillend is naargelang geslacht, leeftijd, en nationaliteit. Gezien de beperkte aantallen, moeten onderstaande resultaten met enige voorzichtigheid geïnterpreteerd worden. Geslacht Er werd nagegaan of het effect van de interventie op de totale fysieke activiteit verschillend is voor mannen en vrouwen: Mannen: Voor de mannen kon geen significant effect worden genoteerd voor de totale fysieke activiteit uitgedrukt in minuten per week (zie tabel). Pagina 15 van 39

16 Premeting Postmeting Tijd*conditie Gemiddeld Standaarddevi Gemiddelde Standaarddeviatie F (p) e (Gem) atie (SD) Interventiegroep (n = 18) (.59) Controlegroep (n = 7) Tabel 5: effecten bij mannen Vrouwen: Voor vrouwen daarentegen zien we dat er wel een significant interactie-effect te noteren valt voor de totale fysieke activiteit. Hierbij zien we dat voor de vrouwen van de interventiegroep er een stijging in de totale fysieke activiteit te noteren valt, terwijl voor de vrouwen uit de controlegroep de totale fysieke activiteit gelijk blijft (zie tabel). Premeting Postmeting Tijd*conditie Gemiddelde Standaarddeviatie Gemiddelde Standaarddeviatie F (p) Interventiegroep (n= 26) (.2) Controlegroep (n = 16) Tabel 6: effecten bij vrouwen Conclusie: er is dus een verschil in effect op de totale fysieke activiteit naargelang het geslacht, waarbij enkel een effect wordt gevonden voor vouwen. Leeftijd Op basis van de mediaan werd de variabele leeftijd gehercodeerd naar een variabele met 2 categorieën: een jonge groep (17-39 jaar) en een oudere groep (4-59 jaar). Premeting Postmeting Tijd*conditie Gemiddelde Standaarddeviatie Gemiddelde Standaarddeviatie F (p) Interventiegroep (n = 18) (.1) Controlegroep (n = 12) Tabel 7: effecten bij jaar Voor de jonge leeftijdsgroep werd een randsignificant effect gevonden voor de totale fysieke activiteit, waarbij voor de jonge leeftijdsgroep van de interventiegroep een toename is in de totale fysieke activiteit tussen pre en post. Voor de controlegroep blijft de totale fysieke activiteit overheen beide meetmomenten gelijk. Premeting Postmeting Tijd*conditie Gemiddelde Standaarddeviatie Gemiddelde Standaarddeviatie F (p) Interventiegroep (n = 26) (.2) Controlegroep (n = 11) Tabel 8: effecten bij 4-59 jaar Voor de oudere leeftijdsgroep zien we een significant effect voor de totale fysieke activiteit waarbij voor de oudere leeftijdsgroep van de interventiegroep een toename is in de totale fysieke activiteit tussen pre en post. Voor de controlegroep daarentegen is er een lichte daling in de totale fysieke activiteit overheen beide meetmomenten. Conclusie: er is dus een verschil in effect op de totale fysieke activiteit naargelang de leeftijdscategorie. Voor beide leeftijdsgroepen is er een effect op de totale fysieke activiteit, voor de jonge leeftijdsgroep is de effect randsignificant terwijl dit voor de oudere groep significant is. Pagina 16 van 39

17 gewicht (kg) Werksituatie Hierbij werd gekeken of het effect op de totale fysieke activiteit verschillend is naargelang de werksituatie: werkend of niet-werkend (werkzoekend, arbeidsongeschikt, huisman/ -vrouw, student, gepensioneerd). Zowel voor de groep werkende als niet-werkende participanten werd een significant effect gevonden voor de totale fysieke activiteit, waarbij telkens voor de interventiegroep een stijging in de totale fysieke activiteit werd genoteerd, terwijl de totale fysieke activiteit voor de controlegroep gelijk bleef of lichtjes daalde (zie tabel). Conclusie: er kan dus gesteld worden dat er geen verschil is in effect voor totale fysieke activiteit naargelang de werkstatus. Premeting Postmeting Tijd*conditie Werkend Gemiddelde Standaarddeviatie Gemiddelde Standaarddeviatie F (p) Interventiegroep (n = 7) (.5) Controlegroep (n = 7) Niet-werkend Gemiddelde Standaarddeviatie Gemiddelde Standaarddeviatie F (p) Interventiegroep (n = 35) (.4) Controlegroep (n = 16) Tabel 9: effecten naargelang werksituatie b.wat is het effect van het project op het gewicht en BMI van de deelnemers? Gewicht Er werd een randsignificant interactie-effect gevonden voor de variabele gewicht (F = 3.18, p =.8) waarbij we zien dat het gewicht van interventiegroep over de tijd heen daalt terwijl het gewicht van de controlegroep min of meer gelijk blijft (zie figuur en tabel). Premeting Postmeting Tijd*conditie Gemiddelde Standaarddeviatie Gemiddelde Standaarddeviatie F (p) Interventiegroep (n = 32) 84.9 kg (.8) Controlegroep (n = 24) 73. kg Tabel 1: daling in gewicht? pre post Figuur 6: daling in gewicht Pagina 17 van 39

18 ervaren gezondheid BMI BMI Als we de BMI score op beide meetmomenten bekijken, zien we een significant interactie-effect (F = 4.6, p =.5) waarbij de BMI score voor de interventiegroep lichtjes daalt van pre naar post, terwijl de BMI score voor de controlegroep gelijk blijft over beide meetmomenten (zie tabel en figuur). Premeting Postmeting Tijd*conditie Gemiddelde Standaarddeviatie Gemiddelde Standaarddeviatie F (p) Interventiegroep (n = 32) (.5) Controlegroep (n = 24) Tabel 11: effect op BMI-score pre post controle interventie Figuur 7: effect op BMI score c.wat is het effect van het project op het welbevinden van de deelnemers (gevoelens van eenzaamheid, depressie, stress, slaapkwaliteit, )? Ervaren gezondheid Zowel bij de BOV-deelnemers als bij de controlegroep werd de vraag gesteld wat ze vonden van hun algemene gezondheid (schaal van 1 tot 5 waarbij 1 heel slecht is en 5 heel goed). We zien dat er een significante evolutie is in de algemene ervaren gezondheid afhankelijk van de groep (F= 6.75, p =.1). Conclusie: bij de interventiegroep verbeterde de algemeen ervaren gezondheid, terwijl dit bij controlegroep iets achteruit ging (zie tabel en figuur). Premeting Postmeting Tijd*conditie Gemiddelde Standaarddeviatie Gemiddelde Standaarddeviatie F (p) Interventiegroep (n = 42) 3.21/ / (.1) Controlegroep (n = 25) 3.64/ /5.71 Tabel 12: effect op ervaren gezondheid 3,7 3,6 3,5 3,4 interventie 3,3 controle 3,2 3,1 pre post Figuur 8: effect op ervaren gezondheid Pagina 18 van 39

19 Eenzaamheid De mate van ervaren eenzaamheid werd bevraagd op een schaal van tot 1, waarbij staat voor helemaal niet eenzaam en 1 voor heel eenzaam. Conclusie: uit de analyses blijkt dat er geen significante interactie-effecten waren. Premeting Postmeting Tijd*conditie Gemiddelde Standaarddeviatie Gemiddelde Standaarddeviatie F (p) Interventiegroep (n = 43) 3.78/ / (.57) Controlegroep (n = 25) 2.72/ / Tabel 13: effect op mate van eenzaamheid Depressie Zowel aan de interventiegroep als de controlegroep werd gevraagd om op een schaal van tot 1 aan te geven hoe depressief ze zich in de afgelopen maand hadden gevoeld (: helemaal niet depressief, 1: heel depressief). Conclusie: ook hier konden geen significante effecten worden genoteerd. Premeting Postmeting Tijd*conditie Gemiddelde Standaarddeviatie Gemiddelde Standaarddeviatie F (p) Interventiegroep (n = 44) 3.89/ / (.14) Controlegroep (n = 23) 2.13/ /1 3.3 Tabel 14: effect op mate van depressie Energie De mate van energie werd eveneens in kaart gebracht aan de hand van een schaal van tot 1 (: helemaal geen energie, 1 heel veel energie). Conclusie: uit de analyses kwam een significant interactie-effect naar voor waarbij we zien dat voor de interventiegroep de mate van energie stijgt van de premeting naar de postmeting, terwijl bij de controlegroep een lichte daling te noteren valt (zie tabel en figuur). Premeting Postmeting Tijd*conditie Gemiddelde Standaarddeviatie Gemiddelde Standaarddeviatie F (p) Interventiegroep (n = 44) 4.47/ / (.5) Controlegroep (n = 25) 6.12/ / Tabel 15: effect op mate van energie Pagina 19 van 39

20 Blijdschap (-1) energie (-1) 6,5 6 5,5 5 4,5 interventie controle 4 pre post Figuur 9: effect op mate van energie Stress Zowel de BOV-deelnemers als de participanten van de controlegroep hebben tijdens voor de twee meetmomenten aangegeven in welke mate ze de afgelopen maand stress hebben ervaren. Dit deden ze op een schaal van tot 1, waarbij voor helemaal geen stress staat en 1 voor heel veel stress. Conclusie: hier was tweewegsinteractie niet significant (F =1.56, p=.22). Premeting Postmeting Tijd*conditie Gemiddelde Standaarddeviatie Gemiddelde Standaarddeviatie F (p) Interventiegroep (n = 43) 4.56/ / (.22) Controlegroep (n = 25) 5.64/ /1 2.8 Blijdschap Op een schaal van tot 1 werd gevraagd in welke men zich in de afgelopen maand blij of opgewekt had gevoeld (: helemaal niet blij/opgewekt, 1: heel blij/ opgewekt). Conclusie: een significant interactie-effect werd genoteerd. Uit de gemiddeldes valt af te lezen dat er voor de BOV-deelnemers uit de interventiegroep een stijging was in de mate van blijdschap. Voor de controlegroep daarentegen werd een daling in de mate van blijdschap gerapporteerd (zie tabel en figuur). Premeting Postmeting Tijd*conditie Gemiddelde Standaarddeviatie Gemiddelde Standaarddeviatie F (p) Interventiegroep (n = 44) (.5) Controlegroep (n = 25) Tabel 16: effect op mate van blijdschap interventie controle 4 pre post Figuur 1: effect op mate van blijdschap Pagina 2 van 39

Bewegen op voorschrift. Sporten de deelnemers van bewegen op voorschrift?

Bewegen op voorschrift. Sporten de deelnemers van bewegen op voorschrift? Bewegen op voorschrift Sporten de deelnemers van bewegen op voorschrift? coaching, beweegadvies INDIVIDUEEL BOV voorschrift zelfstandig bewegen 'gratis' gratis INTAKE meting + pc + feedback arts (bij BC

Nadere informatie

Doelstelling BOV Meer bewegen op maat van de deelnemer Bewegen als continuüm Gezondheidswinst op fysiek, mentaal en sociaal vlak

Doelstelling BOV Meer bewegen op maat van de deelnemer Bewegen als continuüm Gezondheidswinst op fysiek, mentaal en sociaal vlak LL Doelstelling BOV Meer bewegen op maat van de deelnemer Bewegen als continuüm Gezondheidswinst op fysiek, mentaal en sociaal vlak Doelgroep Doelgroep: volwassenen met een verhoogd beïnvloedbaar gezondheidsrisico

Nadere informatie

DE AANSCHUIFTAFEL VLAAMSE GEZONDHEIDSDOELSTELLINGEN VOEDING EN BEWEGING 2009-2015

DE AANSCHUIFTAFEL VLAAMSE GEZONDHEIDSDOELSTELLINGEN VOEDING EN BEWEGING 2009-2015 VLAAMSE GEZONDHEIDSDOELSTELLINGEN VOEDING EN BEWEGING 2009-2015 Onderzoeksproject ontwikkeling van methodiek 2 e strategie: gezond bewegen en evenwichtiger eten in de leefomgeving van kinderen en jongeren.

Nadere informatie

Vzw Al-arm, een vereniging waar armen het woord nemen te Geel

Vzw Al-arm, een vereniging waar armen het woord nemen te Geel Naam van het project: Gezond en wel in je vel Indiener? Wat? Welke zijn de partnerorganisaties? Wat is de termijn van het Vzw Al-arm, een vereniging waar armen het woord nemen te Geel - Fietslessen: vanuit

Nadere informatie

BEWEGEN OP VERWIJZING HALLE 9 JUNI 2016. VIGeZ vzw, 2016, BOV

BEWEGEN OP VERWIJZING HALLE 9 JUNI 2016. VIGeZ vzw, 2016, BOV BEWEGEN OP VERWIJZING HALLE 9 JUNI 2016 1 Doelstelling BOV Meer bewegen op maat van de deelnemer Bewegen als continuüm Gezondheidswinst op fysiek, mentaal en sociaal vlak 2 Doelgroep Doelgroep: volwassenen

Nadere informatie

verslag armoedeconferentie Leuven de gezondheidskloof 25 november 2014

verslag armoedeconferentie Leuven de gezondheidskloof 25 november 2014 verslag armoedeconferentie Leuven de gezondheidskloof 25 november 2014 1 INHOUDSTAFEL 1. WAAROM EEN ARMOEDECONFERENTIE? pag. 3 2. DE GEZONDHEIDSKLOOF: PROBLEEM VAN IEDEREEN pag. 4 3. AANBEVELINGEN DIALOOGTAFELS

Nadere informatie

In Beweging! Lizette Wattel Universitair Netwerk Ouderenzorg UNO-VUmc 1-2-2015

In Beweging! Lizette Wattel Universitair Netwerk Ouderenzorg UNO-VUmc 1-2-2015 2015 In Beweging! Lizette Wattel Universitair Netwerk Ouderenzorg UNO-VUmc 1-2-2015 IN BEWEGING IMPLEMENTATIE VAN EEN BEST PRACTICE BINNEN HET UNO-VUMC. EINDVERSLAG INLEIDING Ouderen in woonzorgcentra

Nadere informatie

Onderzoek in de wat leren we er van Informatiesysteem

Onderzoek in de wat leren we er van Informatiesysteem Onderzoek in de wat leren we er van Informatiesysteem Liesbeth Preller (NISB), Dave van Dijk (Vital Health) Experimenteel onderzoek Vooronderzoek Behandeling Experiment Controle Verschil Implementatie

Nadere informatie

Bijlage 1: Gezondheidsdoelstellingen Vlaamse Overheid

Bijlage 1: Gezondheidsdoelstellingen Vlaamse Overheid Bijlage 1: Gezondheidsdoelstellingen Vlaamse Overheid Concreet werden (voor volwassenen) volgende aanbevelingen geformuleerd: 1. met betrekking tot beweging: ofwel dagelijks minstens 30 minuten per dag

Nadere informatie

We stellen voor deze vragenlijst één maal per jaar te gebruiken.

We stellen voor deze vragenlijst één maal per jaar te gebruiken. Vragenlijst Lokaal Drugoverleg Inleiding Binnen de alcohol- en drugpreventiesector weten we dat een dynamisch lokaal drugoverleg een belangrijke basis en voorwaarde vormt om binnen de gemeente een werkbaar

Nadere informatie

ambitieakkoord stichting jongeren op gezond gewicht

ambitieakkoord stichting jongeren op gezond gewicht akkoord stichting jongeren op gezond gewicht De stichting Jongeren Op Gezond Gewicht en haar partners verbinden zich met dit akkoord gezamenlijk, elk vanuit de eigen verantwoordelijkheid, in de periode

Nadere informatie

Campagne Eenzaamheid Bond zonder Naam

Campagne Eenzaamheid Bond zonder Naam Campagne Eenzaamheid Bond zonder Naam Leen Heylen, CELLO, Universiteit Antwerpen Thomas More Kempen Het begrip eenzaamheid Eenzaamheid is een pijnlijke, negatieve ervaring die zijn oorsprong vindt in een

Nadere informatie

FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF

FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF SANNE NIEMER & EMMA VAN DEN EYNDE FEBRUARI 2015 Introductie In het najaar van 2014 is in 8 steden, op 10 locaties de pilot LEFF uitgevoerd. In deze factsheet worden

Nadere informatie

FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF

FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF SANNE NIEMER & EMMA VAN DEN EYNDE FEBRUARI 2015 Introductie In het najaar van 2014 is in 8 steden, op 10 locaties de pilot LEFF uitgevoerd. In deze factsheet worden

Nadere informatie

Jaarverslag Herplaatsingsfonds. 1.1 Aanvragen voor outplacementbegeleiding

Jaarverslag Herplaatsingsfonds. 1.1 Aanvragen voor outplacementbegeleiding Jaarverslag Herplaatsingsfonds 1.1 Aanvragen voor outplacementbegeleiding Het Herplaatsingsfonds financiert de outplacementbegeleiding van alle ontslagen werknemers tewerkgesteld in bedrijven in het Vlaamse

Nadere informatie

Levenslang bewegen. Met goedkoopste medicijn gegarandeerd resultaat

Levenslang bewegen. Met goedkoopste medicijn gegarandeerd resultaat 36 Met goedkoopste medicijn gegarandeerd resultaat Levenslang bewegen Tekst: Caroline Mangnus Voorkomen is beter dan genezen. Dit adagium is zeker ook van toepassing op bewegen. Dat bewegen belangrijk

Nadere informatie

Naam van de schoolexterne interventie: Arktos HERGO

Naam van de schoolexterne interventie: Arktos HERGO Naam van de schoolexterne : Arktos HERGO 1. Inhoud vd schoolexterne Algemeen kader 1 : Ontstaansgeschiedenis 2 Visie Een HERGO is een groepsoverleg waarin alle partijen betrokken bij een incident, samen

Nadere informatie

hoofdstuk 1 hoofdstuk 2 hoofdstuk 3

hoofdstuk 1 hoofdstuk 2 hoofdstuk 3 SAMENVATTING Dit proefschrift is gewijd aan Bouwen aan Gezondheid : een onderzoek naar de effectiviteit van een leefstijlinterventie voor werknemers in de bouwnijverheid met een verhoogd risico op hart

Nadere informatie

sport- en bewegingsproject HIP (HIP= Herbakker in Perfecte staat) Wijkcentrum De Kring - Eeklo

sport- en bewegingsproject HIP (HIP= Herbakker in Perfecte staat) Wijkcentrum De Kring - Eeklo sport- en bewegingsproject HIP (HIP= Herbakker in Perfecte staat) Wijkcentrum De Kring - Eeklo kader voor het HIP-project verschillende beleidsplannen van Eeklo (jeugd, cultuur, sport): werken aan de verhoogde

Nadere informatie

Hardloopprogramma Run to The Start stimuleert bewegen en lidmaatschap bij de atletiekvereniging Tessa Magnée en Cindy Veenhof

Hardloopprogramma Run to The Start stimuleert bewegen en lidmaatschap bij de atletiekvereniging Tessa Magnée en Cindy Veenhof Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Tessa Magnée en Cindy Veenhof, Hardloopprogramma Run to The Start stimuleert bewegen en lidmaatschap bij de atletiekvereniging).

Nadere informatie

Klanttevredenheid. Vereenzaming Ouderen Soest VOS

Klanttevredenheid. Vereenzaming Ouderen Soest VOS 2011 Klanttevredenheid Vereenzaming Ouderen Soest VOS Stichting Welzijn Ouderen Soest Molenstraat 8c 3764 TG Soest 035 60 23 681 info@swos.nl www.swos.nl KvK 41189365 Klanttevredenheidsonderzoek Vereenzaming

Nadere informatie

VVSG studiedag toegankelijkheid dd. 12/10/2010. Integreren van kwetsbare groepen vanuit lokaal sociaal beleid

VVSG studiedag toegankelijkheid dd. 12/10/2010. Integreren van kwetsbare groepen vanuit lokaal sociaal beleid VVSG studiedag toegankelijkheid dd. 12/10/2010 Integreren van kwetsbare groepen vanuit lokaal sociaal beleid Beleidsplan lokaal sociaal beleid als uitgangspunt In de krachtlijnen die thema-overstijgend

Nadere informatie

Kansarme moeders en de eerste voedingskeuze voor hun kind. Rudy De Cock, Hannie Serlet en Sofie Mestdagh

Kansarme moeders en de eerste voedingskeuze voor hun kind. Rudy De Cock, Hannie Serlet en Sofie Mestdagh Kansarme moeders en de eerste voedingskeuze voor hun kind Rudy De Cock, Hannie Serlet en Sofie Mestdagh Opbouw workshop Schets van het project Aanleiding Doelgroep Doelstellingen Fasen Fase 1: vooronderzoek

Nadere informatie

Evaluatie Beweegmakelaar in Vaals. Werkwijze, praktijkervaringen en resultaten van de pilot Beweegmakelaar. www.academischewerkplaatslimburg.

Evaluatie Beweegmakelaar in Vaals. Werkwijze, praktijkervaringen en resultaten van de pilot Beweegmakelaar. www.academischewerkplaatslimburg. Evaluatie Beweegmakelaar in Vaals Werkwijze, praktijkervaringen en resultaten van de pilot Beweegmakelaar Achtergrond pilot Beweegmakelaar Aanleiding Met het programma Vaals beweegt! wil de gemeente inwoners

Nadere informatie

Evaluatie van het project Mantelluisteren academiejaar 2012-2013

Evaluatie van het project Mantelluisteren academiejaar 2012-2013 Evaluatie van het project Mantelluisteren academiejaar 212-21 In academiejaar 212-21 namen 5 mantelzorgers en 5 studenten 1 ste bachelor verpleegkunde (Howest, Brugge) deel aan het project Mantelluisten.

Nadere informatie

Werk, participatie en gezondheid

Werk, participatie en gezondheid Werk, participatie en gezondheid Prof Dr Lex Burdorf Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg, Erasmus MC Coordinator academische werkplaats CEPHIR ism Dr Merel Schuring Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg,

Nadere informatie

HET KOMT DIK IN ORDE ELSITAS. Multidisciplinair behandelplan Voor kinderen met overgewicht & obesitas

HET KOMT DIK IN ORDE ELSITAS. Multidisciplinair behandelplan Voor kinderen met overgewicht & obesitas ELSITAS WWW.DIKINORDE.BE WWW.ELSVERCRUYSSE.EU M +32 (0)495 45 90 22 HET KOMT DIK IN ORDE Multidisciplinair behandelplan Voor kinderen met overgewicht & obesitas Onze visie: een lichaam in balans We streven

Nadere informatie

Naam van de schoolexterne interventie: ipot Groep INTRO Brussel

Naam van de schoolexterne interventie: ipot Groep INTRO Brussel Naam van de schoolexterne : ipot Groep INTRO Brussel 1. Inhoud vd schoolexterne Algemeen kader 1 : Ontstaansgeschiedenis 2 Visie Belangrijke uitgangspunten Doelstelling(en) Doelgroep(en) 3 Duur van het

Nadere informatie

Gezondheid en (psycho)somatische klachten bij adolescenten in Vlaanderen 2014

Gezondheid en (psycho)somatische klachten bij adolescenten in Vlaanderen 2014 Gezondheid en (psycho)somatische klachten bij adolescenten in Vlaanderen 214 Inleiding Gezondheid in de internationale HBSC (Health Behaviour in School-aged Children) studie en in de Wereldgezondheidsorganisatie

Nadere informatie

Een effectiviteitsanalyse van de

Een effectiviteitsanalyse van de Verzuimende werknemers Een effectiviteitsanalyse van de verzuimbegeleiding door Top-Care Onderzoek naar de effectiviteit van de verzuimspecifieke aanpak van Top-Care Esther Hilbers 1 In deze rapportage

Nadere informatie

BEVORDERING VAN DE COMMUNICATIE TUSSEN ZORGVERLENERS BETROKKEN BIJ DE ZORG VOOR OUDERE AFHANKELIJKE PERSONEN EINDRAPPORT - PERIODE : 2007

BEVORDERING VAN DE COMMUNICATIE TUSSEN ZORGVERLENERS BETROKKEN BIJ DE ZORG VOOR OUDERE AFHANKELIJKE PERSONEN EINDRAPPORT - PERIODE : 2007 BEVORDERING VAN DE COMMUNICATIE TUSSEN ZORGVERLENERS BETROKKEN BIJ DE ZORG VOOR OUDERE AFHANKELIJKE PERSONEN EINDRAPPORT - PERIODE : 2007 COORDINATEN VAN DE GDT : GDT van de regio: oostende Adres :Hospitaalstraat

Nadere informatie

DRAAIBOEK PROJECT ROMA T WERKT

DRAAIBOEK PROJECT ROMA T WERKT DRAAIBOEK PROJECT ROMA T WERKT Het project Roma t Werkt werd uitgeschreven door Odice vzw en de OCMW s van Beveren, Sint- Niklaas en Temse. Het project werd gesubsidieerd door het Europees Sociaal Fond

Nadere informatie

BEVORDERING VAN DE COMMUNICATIE TUSSEN ZORGVERLENERS BETROKKEN BIJ DE ZORG VOOR OUDERE AFHANKELIJKE PERSONEN

BEVORDERING VAN DE COMMUNICATIE TUSSEN ZORGVERLENERS BETROKKEN BIJ DE ZORG VOOR OUDERE AFHANKELIJKE PERSONEN BEVORDERING VAN DE COMMUNICATIE TUSSEN ZORGVERLENERS BETROKKEN BIJ DE ZORG VOOR OUDERE AFHANKELIJKE PERSONEN EINDRAPPORT - PERIODE : 01 JANUARI 2006 TOT 31 OKTOBER 2006 - COORDINATEN VAN DE GDT : GDT van

Nadere informatie

Wervings- en selectieprocedures en discriminatie: een bevraging van HRpersoneel. Lieve Eeman en Miet Lamberts - HIVA

Wervings- en selectieprocedures en discriminatie: een bevraging van HRpersoneel. Lieve Eeman en Miet Lamberts - HIVA Wervings- en selectieprocedures en discriminatie: een bevraging van HRpersoneel Lieve Eeman en Miet Lamberts - HIVA OVERZICHT 1. Situering en onderzoeksvragen 2. Methode 3. Wervings- en selectieprocedures

Nadere informatie

De gevolgen op diverse domeinen van de demografische evolutie in Brussel en de Vlaamse Rand. Erik Devillé gewezen voorzitter vzw PIN te Halle

De gevolgen op diverse domeinen van de demografische evolutie in Brussel en de Vlaamse Rand. Erik Devillé gewezen voorzitter vzw PIN te Halle De gevolgen op diverse domeinen van de demografische evolutie in Brussel en de Vlaamse Rand. Erik Devillé gewezen voorzitter vzw PIN te Halle Woensdag 29 april 2015 vzw PIN: experimentele opstart leidt

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Het is een uitdaging om ouderen te identificeren die baat kunnen hebben bij een interventie gericht op de preventie van beperkingen in het dagelijks leven op het moment dat dergelijke

Nadere informatie

Evaluatie van een 24-uur-niet-roken actie

Evaluatie van een 24-uur-niet-roken actie Evaluatie van een 24-uur-niet-roken actie De onderzoeksresultaten van de pre- en post-vragenlijsten December 2011 Uitgevoerd door de Universiteit Antwerpen, in opdracht van het Vlaams Instituut voor Gezondheidspromotie

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting Samenvatting (Summary in Dutch) Achtergrond Het millenniumdoel (2000-2015) Education for All (EFA, onderwijs voor alle kinderen) heeft in ontwikkelingslanden veel losgemaakt. Het

Nadere informatie

Op-Stap Een oriëntatie- en activeringsmodule voor personen met een psychische kwetsbaarheid

Op-Stap Een oriëntatie- en activeringsmodule voor personen met een psychische kwetsbaarheid Op-Stap Een oriëntatie- en activeringsmodule voor personen met een psychische kwetsbaarheid Ontstaan Doorheen de jaren een stijging van het aantal aanmeldingen van personen met een psychische kwetsbaarheid.

Nadere informatie

Stapjefitter re-integratie Organisatie: CBO Contactpersoon: mevrouw Sarah Pos Contactpersoon 2: mevrouw Annemiek Dorgelo Erkenningen:

Stapjefitter re-integratie Organisatie: CBO Contactpersoon: mevrouw Sarah Pos Contactpersoon 2: mevrouw Annemiek Dorgelo Erkenningen: Stapjefitter re-integratie Organisatie: CBO Contactpersoon: mevrouw Sarah Pos Contactpersoon 2: mevrouw Annemiek Dorgelo Erkenningen: Sport- en beweegaanbod Achtergrond Samenvatting Voor een groot deel

Nadere informatie

DE COACH METHODE BIJ MENSEN MET DIABETES TYPE 2

DE COACH METHODE BIJ MENSEN MET DIABETES TYPE 2 DE COACH METHODE BIJ MENSEN MET DIABETES TYPE 2 Dr. M.H.G. de Greef, Bewegingswetenschappen van Rijksuniversiteit Groningen. Drs. S.R. Sprenger, Centrum voor Beweging en Onderzoek Groningen. B.J. Houët,

Nadere informatie

Dimarso-onderzoek naar de effectiviteit van de Bloso sensibiliseringscampagne Sportelen, Beweeg zoals je bent

Dimarso-onderzoek naar de effectiviteit van de Bloso sensibiliseringscampagne Sportelen, Beweeg zoals je bent Dimarso-onderzoek naar de effectiviteit van de Bloso sensibiliseringscampagne Sportelen, Beweeg zoals je bent Nadat uit onderzoek bleek dat minder dan een kwart van de 50-plussers voldoende beweegt of

Nadere informatie

Beweeg in de juiste richting!

Beweeg in de juiste richting! Beweeg in de juiste richting! Inhoud Sport, bewegen, fysieke activiteit? Wat is UniefActief? o o o o Begeleidingstrajecten Exclusief aanbod voor KU Leuven personeelsleden Inschrijven Nieuwsbrief Vragen

Nadere informatie

Stappenplan voor Brede Schoolcoördinatoren Het proces van een Brede School: van evaluatie tot afsprakenkader & actieplan

Stappenplan voor Brede Schoolcoördinatoren Het proces van een Brede School: van evaluatie tot afsprakenkader & actieplan Stappenplan voor Brede Schoolcoördinatoren Het proces van een Brede School: van evaluatie tot afsprakenkader & actieplan Van evaluatie Evaluatie op actieniveau Wanneer? Heel het jaar door, op de momenten

Nadere informatie

Blijf in Beweging. Een oefenprogramma voor thuis om sociaal en fysiek in beweging te blijven. Draaiboek

Blijf in Beweging. Een oefenprogramma voor thuis om sociaal en fysiek in beweging te blijven. Draaiboek Blijf in Beweging Een oefenprogramma voor thuis om sociaal en fysiek in beweging te blijven Draaiboek INLEIDING Het oefenprogramma, dat we hier voorstellen, kadert binnen Ouderen in Beweging, onze integrale

Nadere informatie

OP-STAP. Een oriëntatie- en activeringsmodule naar werk op de reguliere arbeidsmarkt voor personen met een psychosociale kwetsbaarheid

OP-STAP. Een oriëntatie- en activeringsmodule naar werk op de reguliere arbeidsmarkt voor personen met een psychosociale kwetsbaarheid OP-STAP Een oriëntatie- en activeringsmodule naar werk op de reguliere arbeidsmarkt voor personen met een psychosociale kwetsbaarheid Christel WITGEERS 1 Jobcentrum vzw is een centrum voor gespecialiseerde

Nadere informatie

Van Klacht Naar Kracht deelnemersresultaten april 2010-2011

Van Klacht Naar Kracht deelnemersresultaten april 2010-2011 Feitenkaart Van Klacht Naar Kracht deelnemersresultaten april 010-011 In september 007 is de uitvoering van het Rotterdamse leefstijlprogramma Van Klacht naar Kracht gestart. Het doel van het programma

Nadere informatie

Kernboodschappen Gezondheid Haaksbergen

Kernboodschappen Gezondheid Haaksbergen Kernboodschappen Gezondheid Haaksbergen De GGD Twente verzamelt in opdracht van de gemeente Haaksbergen epidemiologische gegevens over de gezondheid van de bevolking in Haaksbergen en de factoren die hierop

Nadere informatie

WOONCLUB KORTRIJK De woonclub ondersteunt mensen in kansarmoede of in een kwetsbare positie bij het zoeken van een woning op de private en/of sociale huurmarkt De werking Op 9 november 2009 ging de woonclub

Nadere informatie

Evaluatie gratis openbaar vervoer 65+-ers Rotterdam

Evaluatie gratis openbaar vervoer 65+-ers Rotterdam Evaluatie gratis openbaar vervoer 65+-ers Rotterdam J. Snippe F. Schaap M. Boendermaker B. Bieleman COLOFON St. INTRAVAL Postadres Postbus 1781 9701 BT Groningen E-mail info@intraval.nl www.intraval.nl

Nadere informatie

SAMENVATTING. MVW_proefschrift_170x240_17042013.indd 172

SAMENVATTING. MVW_proefschrift_170x240_17042013.indd 172 SAMENVATTING MVW_proefschrift_170x240_17042013.indd 172 ALIFE@WORK DE EFFECTEN VAN EEN LEEFSTIJLPROGRAMMA MET BEGELEIDING OP AFSTAND VOOR GEWICHTSCONTROLE BIJ WERKNEMERS ACHTERGROND Overgewicht, waarvan

Nadere informatie

Jongeren en Gezondheid 2014: Seksualiteit en Relaties

Jongeren en Gezondheid 2014: Seksualiteit en Relaties Jongeren en Gezondheid 14: Seksualiteit en Relaties Inleiding Tijdens hun puberjaren, ondergaan jongens en meisjes diepgaande biologische, cognitieve, emotionele en sociale veranderingen. Deze periode

Nadere informatie

Rapportage onderzoeksproject Genieten aan tafel Een toegepast onderzoek naar maaltijdbeleving in verpleeghuizen

Rapportage onderzoeksproject Genieten aan tafel Een toegepast onderzoek naar maaltijdbeleving in verpleeghuizen Rapportage onderzoeksproject Genieten aan tafel Een toegepast onderzoek naar maaltijdbeleving in verpleeghuizen De samenvatting van de interventie Genieten aan tafel die in zorginstellingen is uitgevoerd,

Nadere informatie

Competentieprofiel. Maatschappelijk werker

Competentieprofiel. Maatschappelijk werker Competentieprofiel maatschappelijk werker OCMW 1. Functie Functienaam Afdeling Dienst Functionele loopbaan Maatschappelijk werker Sociale zaken Sociale dienst B1-B3 2. Context Het OCMW garandeert aan elke

Nadere informatie

Ouderenmonitor 2011. Gezondheidsonderzoek 65-plussers regio Nijmegen. Gezondheidsonderzoek kinderen 0-12 jaar regio Nijmegen

Ouderenmonitor 2011. Gezondheidsonderzoek 65-plussers regio Nijmegen. Gezondheidsonderzoek kinderen 0-12 jaar regio Nijmegen Ouderenmonitor 2011 Gezondheidsonderzoek 65-plussers regio Nijmegen Gezondheidsonderzoek kinderen 0-12 jaar regio Nijmegen De Ouderenmonitor is een onderzoek naar de lichamelijke, sociale en geestelijke

Nadere informatie

KLANTENTEVREDENHEIDSONDERZOEK FACULTATIEVE OPDRACHT PRIORITEITENBELEID. Resultaten

KLANTENTEVREDENHEIDSONDERZOEK FACULTATIEVE OPDRACHT PRIORITEITENBELEID. Resultaten KLANTENTEVREDENHEIDSONDERZOEK FACULTATIEVE OPDRACHT PRIORITEITENBELEID Resultaten Dienstverlening m.b.t. de facultatieve opdracht prioriteitenbeleid in het kader van het decreet van 13 juli 2001 en het

Nadere informatie

Kinderen in West gezond en wel?

Kinderen in West gezond en wel? GGD Amsterdam Uitkomsten Amsterdamse gezondheidsmonitor basisonderwijs 13-14 Kinderen in West gezond en wel? 1 Wat valt op in West? Voor West zijn de cijfers van de Jeugdgezondheidsmonitor van schooljaar

Nadere informatie

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut.

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. Samenvatting Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. De Jeugdmonitor Zeeland De Jeugdmonitor Zeeland is een plek waar allerlei informatie bij

Nadere informatie

Gezondheidsbeleid 2013. Onderzoek onder gemeentepanel Venlo

Gezondheidsbeleid 2013. Onderzoek onder gemeentepanel Venlo Gezondheidsbeleid 2013 Onderzoek onder gemeentepanel Venlo Afdeling Bedrijfsvoering Team informatievoorziening Onderzoek en Statistiek Venlo, mei 2013 2 Samenvatting Inleiding In mei 2011 is de landelijke

Nadere informatie

E-health4Uth: extra contactmoment vanuit de Jeugdgezondheidszorg voor 15/16 jarigen

E-health4Uth: extra contactmoment vanuit de Jeugdgezondheidszorg voor 15/16 jarigen E-health4Uth: extra contactmoment vanuit de Jeugdgezondheidszorg voor 15/16 jarigen Effectevaluatie Door: Rienke Bannink (Erasmus MC) E-mail r.bannink@erasmusmc.nl i.s.m. Els van As (consortium Rivas-Careyn),

Nadere informatie

Evaluatie vormingen welzijn op het werk

Evaluatie vormingen welzijn op het werk Evaluatie vormingen welzijn op het werk Context evaluatie Opdracht gever: FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg Directie humanisering van de arbeid Uitvoering: Engender vzw www.engender.eu Bronnen

Nadere informatie

(H)Echt Arendonk. De aanpak

(H)Echt Arendonk. De aanpak (H)echt Arendonk De aanpak Naam Doelstelling (H)Echt Arendonk (H)Echt Arendonk wil de sociale cohesie in Arendonk vergroten. Het wil mensen het gevoel geven dat ze erbij horen, het gevoel van verbondenheid

Nadere informatie

Preventie van pesten op basisscholen volgens de PRIMA antipestmethode

Preventie van pesten op basisscholen volgens de PRIMA antipestmethode Preventie van pesten op basisscholen volgens de PRIMA antipestmethode Auteurs: A. van Dorst, K. Wiefferink, E. Dusseldorp, F. Galindo Garre, M. Crone, Th. Paulussen; TNO, Leiden. Uit het in 2008 afgesloten

Nadere informatie

Factsheet. Meet the Needs. Onderzoek naar de behoefte aan leefstijlaanbod van mensen met een lage SES in Maastricht

Factsheet. Meet the Needs. Onderzoek naar de behoefte aan leefstijlaanbod van mensen met een lage SES in Maastricht Factsheet Meet the Needs Onderzoek naar de behoefte aan leefstijlaanbod van mensen met een lage SES in Maastricht ZIO, Zorg in Ontwikkeling Regio Maastricht-Heuvelland Maart 2013 Colofon: Onderzoeksteam

Nadere informatie

F U N C T I E P R O F I E L

F U N C T I E P R O F I E L F U N C T I E P R O F I E L I. I D E N T I F I C A T I E G E G E V E N S Functiebenaming Weddeschaal Graad Directie - dep - dienst Functiefamilie maatschappelijk werker Sociale Dienst B1-B2-B3 maatschappelijk

Nadere informatie

Mondgezondheidsrapport

Mondgezondheidsrapport Mondgezondheidsrapport sensibiliseringproject Glimlachen.be 2014 Effectevaluatie van een 4-jaar longitudinaal sensibiliseringproject in scholen in Vlaanderen Samenvatting J Vanobbergen Glimlachen - Souriez

Nadere informatie

Uni-form historiek visie doelstellingen. Over Uni-form

Uni-form historiek visie doelstellingen. Over Uni-form Over Uni-form Ontstaan Vanuit de sector ouderenzorg kwam de vraag om uniformiteit te brengen in stagedocumenten voor de begeleiding van leerlingen verzorging. Voorzieningen werkten met evenveel verschillende

Nadere informatie

Activiteitenverslag 2013

Activiteitenverslag 2013 Activiteitenverslag 213 Algemene Vergadering 6 juni 214 een initiatief van 1 Agenda Doelpubliek & bereik Activiteiten Coachen, Adviseren en Begeleiden Opleiding werknemers Zoekopdrachten Opleiding werkzoekenden

Nadere informatie

Subsidiereglement OCMW Gent Projectoproep Projecten en/of Activiteiten in de strijd tegen armoede

Subsidiereglement OCMW Gent Projectoproep Projecten en/of Activiteiten in de strijd tegen armoede Subsidiereglement OCMW Gent Projectoproep Projecten en/of Activiteiten in de strijd tegen armoede Artikel 1 Middelen aan derden doelstelling OCMW Gent heeft de regierol in de strijd tegen armoede in Gent.

Nadere informatie

Een conceptueel kader voor de implementatie van praktijkgericht onderzoek in de opleiding van studenten farmaceutische wetenschappen aan de K.U.

Een conceptueel kader voor de implementatie van praktijkgericht onderzoek in de opleiding van studenten farmaceutische wetenschappen aan de K.U. NVFO 2009 Een conceptueel kader voor de implementatie van praktijkgericht onderzoek in de opleiding van studenten farmaceutische wetenschappen aan de K.U.Leuven V. Foulon, S. Simoens, G. Laekeman en P.

Nadere informatie

OBS A.M.G. Schmidt 7 februari 2014

OBS A.M.G. Schmidt 7 februari 2014 OBS A.M.G. Schmidt 7 februari 2014 Managementrapportage Scholengemeenschap Veluwezoom wil periodiek meten hoe de tevredenheid is onder haar belangrijkste doelgroepen: leerlingen, ouders, leerkrachten en

Nadere informatie

Stimuleren dat oudere migranten de weg naar voorzieningen voor zorg en welzijn, wonen en inkomen weten te vinden. Dat beoogt Stem van de oudere

Stimuleren dat oudere migranten de weg naar voorzieningen voor zorg en welzijn, wonen en inkomen weten te vinden. Dat beoogt Stem van de oudere Stimuleren dat oudere migranten de weg naar voorzieningen voor zorg en welzijn, wonen en inkomen weten te vinden. Dat beoogt Stem van de oudere migrant. Dit Netwerk Utrecht Zorg voor Ouderenproject (NUZO;

Nadere informatie

GROEPSGERICHTE INTERVENTIES FLITS

GROEPSGERICHTE INTERVENTIES FLITS GROEPSGERICHTE INTERVENTIES FLITS KANSEN EN UITDAGINGEN Dorine van Ravensberg Programmaleider Kwaliteit en Doelmatigheid paramed zorg 1 WAT VERWACHT iedere DOELGROEP Goede, te vertrouwen behandelaar Begrijpt

Nadere informatie

Evaluatie van de activeringsplicht van oudere werklozen

Evaluatie van de activeringsplicht van oudere werklozen Evaluatie van de activeringsplicht van oudere werklozen Auteur: Joost Bollens 1 Abstract In de loop van mei 2009 werd in Vlaanderen de zogenaamde systematische aanpak van de VDAB (de Vlaamse Dienst voor

Nadere informatie

standpunt noodhulp 18 augustus 2009

standpunt noodhulp 18 augustus 2009 Vlaams Netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen vzw Aromagebouw / Vooruitgangstraat 323 bus 6 (3 de verdieping) / 1030 Brussel / tel. 02-204 06 50 / fax : 02-204 06 59 info@vlaams-netwerk-armoede.be

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 30 234 Toekomstig sportbeleid Nr. 121 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Zo kan het ook! Organisatie: Onbeperkt Sportief Contactpersoon: mevrouw Erna Mannen Contactpersoon 2: mevrouw Marjo Duijf Erkenningen:

Zo kan het ook! Organisatie: Onbeperkt Sportief Contactpersoon: mevrouw Erna Mannen Contactpersoon 2: mevrouw Marjo Duijf Erkenningen: Zo kan het ook! Organisatie: Onbeperkt Sportief Contactpersoon: mevrouw Erna Mannen Contactpersoon 2: mevrouw Marjo Duijf Erkenningen: Sport- en beweegaanbod Achtergrond Samenvatting Doelgroep De doelgroep

Nadere informatie

Factoren in de relatie tussen angstige depressie en het risico voor hart- en vaatziekten

Factoren in de relatie tussen angstige depressie en het risico voor hart- en vaatziekten Factoren in de relatie tussen angstige depressie en het risico voor hart- en vaatziekten In dit proefschrift werd de relatie tussen depressie en het risico voor hart- en vaatziekten onderzocht in een groep

Nadere informatie

Charter van gebruiker POD MI

Charter van gebruiker POD MI Charter van gebruiker POD MI Een charter aangaan is meer dan het droogweg meedelen van de werking van een nieuw project. Het is een overeenkomst, een engagement. Het houdt verwachtingen in voor de toekomst.

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist Doel van de functiefamilie Vanuit de eigen technische specialisatie voorbereiden en opmaken van plannen, ontwerpen of studies en de uitvoering ervan opvolgen specialistische

Nadere informatie

Kinderen in Zuid gezond en wel?

Kinderen in Zuid gezond en wel? GGD Amsterdam Uitkomsten Amsterdamse gezondheidsmonitor basisonderwijs 13-14 Kinderen in Zuid gezond en wel? 1 Wat valt op in Zuid? Voor Zuid zijn de cijfers van de Jeugdgezondheidsmonitor van schooljaar

Nadere informatie

BRAVO Company Check. 1. Algemeen gezondheidsmanagement

BRAVO Company Check. 1. Algemeen gezondheidsmanagement BRAVO Company Check Ter informatie Met deze vragenlijst kunt u nagaan aan welke leefstijl factoren aandacht besteedt kan worden voor uw bedrijf. Gezonde en vitale werknemers verzuimen minder en zijn productiever.

Nadere informatie

Jongerenhulp op het wereld wijde web. een rough guide

Jongerenhulp op het wereld wijde web. een rough guide Jongerenhulp op het wereld wijde web een rough guide Jongeren Advies Centrum zo laagdrempelig mogelijk informatie, advies en begeleiding jongeren van 12 tot 25 jaar gratis en anoniem, beroepsgeheim Jongeren

Nadere informatie

Tussentijds verslag denktank 7 januari 2014

Tussentijds verslag denktank 7 januari 2014 Tussentijds verslag denktank 7 januari 2014 18-2-2014 pag. 1 Doelstelling & methode Doelstelling: procesevaluatie Nagaan in welke mate aanpak tov plan is bijgestuurd Inzicht verwerven in factoren die de

Nadere informatie

NT2-docent, man/vrouw met missie

NT2-docent, man/vrouw met missie NT2docent, man/vrouw met missie Resultaten van de bevraging bij NT2docenten Door Lies Houben, CTOmedewerker Brede evaluatie, differentiatie, behoeftegericht werken, De NT2docent wordt geconfronteerd met

Nadere informatie

Kernboodschappen Gezondheid Dinkelland & Tubbergen

Kernboodschappen Gezondheid Dinkelland & Tubbergen Kernboodschappen Gezondheid Dinkelland & Tubbergen De GGD Twente verzamelt in opdracht van Noaberkracht Dinkelland Tubbergen epidemiologische gegevens over de gezondheid van de bevolking in Noaberkracht

Nadere informatie

Voorstelnota Steunpunt GOK begeleiding en onderzoek Brusselse proefprojecten Brede School. 25 augustus 2006

Voorstelnota Steunpunt GOK begeleiding en onderzoek Brusselse proefprojecten Brede School. 25 augustus 2006 BIJLAGE Bijlage nr. 2 Voorstelnota Steunpunt GOK begeleiding en onderzoek Brusselse proefprojecten Brede School BRREEDDEE SCCHOOLL BEGELEIDING EN ONDERZOEK BRUSSELSE PROEFPROJECTEN 25 augustus 2006 1.

Nadere informatie

ZORGNETWERKEN & PROACTIEF HANDELEN

ZORGNETWERKEN & PROACTIEF HANDELEN 1 ZORGNETWERKEN & PROACTIEF HANDELEN PROACTIEF HANDELEN In strikte zin Financiële onderbescherming (4,2%) In ruimere zin Onderbenutting recht op sociale hulpen dienstverlening van het OCMW In maximale

Nadere informatie

4.2. Evaluatie van de respons op de postenquêtes. In dit deel gaan we in op de respons op instellingsniveau en op respondentenniveau.

4.2. Evaluatie van de respons op de postenquêtes. In dit deel gaan we in op de respons op instellingsniveau en op respondentenniveau. 4.2. Evaluatie van de respons op de postenquêtes 4.2.1. Algemeen In dit deel gaan we in op de respons op instellingsniveau en op respondentenniveau. Instellingsniveau (vragenlijst coördinator) provincie,

Nadere informatie

Deel 7: Project Opvoedingsondersteuning

Deel 7: Project Opvoedingsondersteuning Deel 7: Project Opvoedingsondersteuning 7.1. Organogram 7.2. Inleiding 7.3. Statistische gegevens ~ 93 ~ 7 Project opvoedingsondersteuning 7.1 Organogram project opvoedingsondersteuning Het project opvoedingsondersteuning

Nadere informatie

Doelgoep: Iedereen, maar in het bijzonder mensen met een beperking, ouderen en chronisch zieken.

Doelgoep: Iedereen, maar in het bijzonder mensen met een beperking, ouderen en chronisch zieken. Goed voorbeeld De Haamen Thema: - Sport- Zorg - Sport en gezondheid - Decentralisaties - Wmo Doelgoep: Iedereen, maar in het bijzonder mensen met een beperking, ouderen en chronisch zieken. Waar: Sportzone

Nadere informatie

Grensoverschrijdend gedrag ten aanzien van kinderen in de sport in Vlaanderen en Nederland

Grensoverschrijdend gedrag ten aanzien van kinderen in de sport in Vlaanderen en Nederland Grensoverschrijdend gedrag ten aanzien van kinderen in de sport in Vlaanderen en Nederland Een retrospectieve zelfrapportering van ervaringen met psychisch, fysiek en seksueel in de sport voor de leeftijd

Nadere informatie

TRAINING & OPLEIDING Opleidingen in de lift: + 25% in 2001

TRAINING & OPLEIDING Opleidingen in de lift: + 25% in 2001 TRAINING & OPLEIDING Opleidingen in de lift: + 25% in 2001 Training en opleiding (T&O) van werkzoekenden en werknemers is één van de kerntaken van de Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding

Nadere informatie

Visie. Herstel of recovery visie: Geloof dat het zetten van stappen naar werk bijdraagt aan herstel en gezondheid van persoon in kwestie

Visie. Herstel of recovery visie: Geloof dat het zetten van stappen naar werk bijdraagt aan herstel en gezondheid van persoon in kwestie RIZIV GTB- VDAB Visie Herstel of recovery visie: Geloof dat het zetten van stappen naar werk bijdraagt aan herstel en gezondheid van persoon in kwestie 1. Historiek 1. Twee jaar pilootproject Samenwerking

Nadere informatie

Effecten van cliëntondersteuning. Samenvatting van een haalbaarheidsonderzoek naar de meetbaarheid van door de cliënt ervaren effecten

Effecten van cliëntondersteuning. Samenvatting van een haalbaarheidsonderzoek naar de meetbaarheid van door de cliënt ervaren effecten Effecten van cliëntondersteuning Samenvatting van een haalbaarheidsonderzoek naar de meetbaarheid van door de cliënt ervaren effecten MEE Nederland, 4 februari 2014 1. Inleiding In deze samenvatting beschrijven

Nadere informatie

Voorbeeld vragenroute die is te gebruiken bij het voeren van een focusgroepinterview (bron: Bewegen valt Goed!)

Voorbeeld vragenroute die is te gebruiken bij het voeren van een focusgroepinterview (bron: Bewegen valt Goed!) Voorbeeld vragenroute die is te gebruiken bij het voeren van een focusgroepinterview (bron: Bewegen valt Goed!) INLEIDING (ongeveer 5 minuten) Welkom heten Bedanken voor hun komst, werver noemen: U bent

Nadere informatie

Jaarverslag. schulddienstverlening 2013. Een goede start

Jaarverslag. schulddienstverlening 2013. Een goede start Jaarverslag schulddienstverlening 2013 Een goede start 1. Aanleiding In 2012 heeft u het beleidsplan schulddienstverlening: De kanteling van schuldhulpverlening naar schulddienstverlening vastgesteld.

Nadere informatie

Rotterdam Lekker Fit! Gezinsaanpak draagt bij aan vermindering consumptie gezoete dranken door kinderen.

Rotterdam Lekker Fit! Gezinsaanpak draagt bij aan vermindering consumptie gezoete dranken door kinderen. Februari 2013 Rotterdam Lekker Fit! Gezinsaanpak draagt bij aan vermindering consumptie gezoete dranken door kinderen. In Rotterdam heeft een kwart van de basisschoolkinderen overgewicht, met alle gezondheidsrisico

Nadere informatie

Sport en tewerkstelling van jongeren. Marc Theeboom / Joris Philips

Sport en tewerkstelling van jongeren. Marc Theeboom / Joris Philips Sport en tewerkstelling van jongeren Marc Theeboom / Joris Philips studie Kan sport bijdragen tot competentie-ontwikkeling voor kortgeschoolde jongeren, waardoor hun tewerkstellingskansen toenemen? initiatieven

Nadere informatie