De aardappel is een vaste. Aardappelen Lekker én gezond

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De aardappel is een vaste. Aardappelen Lekker én gezond"

Transcriptie

1 Aardappelen Lekker én gezond Aardappelen vormen van oudsher de basis van onze warme maaltijden. Ook vandaag nog blijft de aardappel populair. Wetenschappelijke bevindingen steunen deze voedingsgewoonte zoals blijkt uit de prominente plaats die aardappelen krijgen in het voedingsvoorlichtingsmodel, de voedingsdriehoek. Aardappelen dragen niet alleen bij tot een goede gezondheid. Ze bieden ook op culinair vlak tal van mogelijkheden. Het zoveelste bewijs dat gezond en lekker perfect kunnen samengaan. Foto: VLAM De aardappel is een vaste waarde in onze keuken. De laatste jaren komt hij echter regelmatig onder vuur te liggen in het kader van de toenemende prevalentie van obesitas. Onterecht, want de aardappel op zich is een gezond voedingsmiddel dat weinig calorieën bevat. Aardappelen zijn bovendien vrij goedkoop, eenvoudig te bereiden en licht verteerbaar. Let er bij de aankoop op dat ze stevig, gaaf en niet vochtig zijn en geen uitlopers of groene plekken vertonen. De basis van een goede voeding Aardappelen vormen samen met (volkoren) graanproducten zoals brood de basis van een goede voeding. Zij brengen complexe of meervoudige koolhydraten, voedingsvezels, plantaardige eiwitten, mineralen en vitaminen aan. In tegenstelling tot granen zijn aardappelen bovendien bijzonder rijk aan kalium en vitamine C. 4 Special Aardappelen Gekookte en gestoomde aardappelen krijgen volgens de voedingsaanbevelingen, zoals weergegeven in de voedingsdriehoek, de voorkeur. Hoe meer bewerkingen aardappelen ondergaan, hoe minder voedingsvezels en vitaminen ze bevatten. Zodra aardappelbereidingen meer dan 30 energieprocent vet bevatten (bv. frieten, kroketten en chips) verhuizen ze in de voedingsdriehoek van de tweede bouwlaag naar de restgroep. Tot de restgroep behoren alle voedingsmiddelen die strikt genomen niet nodig zijn in een evenwichtige voeding. Hoewel deze voedingsmiddelen niet essentieel zijn, zijn ze niet verboden. Er wordt aangeraden ze slechts met mate te gebruiken. Ze leveren meestal veel energie in de vorm van vet en/of suiker en weinig of geen voedingsstoffen zoals vitaminen en mineralen. In het kader van een evenwichtige voeding varieert de gemiddelde aanbeveling voor aardappelen van drie tot vijf aardappelen per dag ( g). Iemand die zware lichamelijke arbeid verricht of intensief sport heeft meer energie nodig en mag dus meer aardappelen en graanproducten eten dan iemand die alleen administratief werk uitvoert en niet aan sport doet. De aanbeveling is met andere woorden mede afhankelijk van de leeftijd, het geslacht en de dagelijkse fysieke activiteit. Gezonde energieleveranciers In het kader van de toenemende problematiek van overgewicht en de terechte waarschuwingen voor een overdreven calorie-inname zou men bijna vergeten dat een mens dagelijks voldoende energie nodig heeft om optimaal te kunnen functioneren. Het is zaak om voor nutriëntdense energieleveranciers te kiezen. Aardappelen vormen samen met brood en andere graanproducten een goede bron van complexe koolhydraten die volgens de Belgische voedingsaanbevelingen voor minstens de helft van onze dagelijkse energiebehoefte moeten instaan. Aardappelen zijn gezonde energieleveranciers omdat zij behalve energie ook voedingsvezels, mineralen zoals ijzer en kalium, vitaminen van het B-complex (vooral B1 en B6) en vitamine C leveren (zie tabel 1). Aardappelen op zich bevatten ten slotte geen vet. Aardappelen sluiten met andere woorden goed aan bij de hedendaagse voedingsaanbevelingen en misstaan dan ook niet in een gezond menu. Aardappelen bevatten voedingsstoffen die ook rijkelijk aanwezig zijn in groenten zoals vezels, kalium, vitamine C en antioxidanten. Daarom

2 Lekker én gezond worden aardappelen in sommige eetculturen eerder bij de groep van de groenten gerekend. Dit is bijvoorbeeld het geval in de VS en in Frankrijk. Ter variatie kunnen aardappelen worden vervangen door rijst of deegwaren. Vergeleken met eenzelfde portie aardappelen leveren deegwaren en rijst echter bijna twee maal zoveel calorieën, beduidend minder kalium en geen vitamine C (zie tabel 2). Het valt eveneens op dat aardappelen evenveel voedingsvezels bevatten als volkoren deegwaren. Rijst bevat minder vezels. Vezels bevorderen de darmgezondheid en verminderen mogelijk het risico op sommige kankers en hart- en vaatziekten. Wie voldoende vezels eet en veel water drinkt krijgt ten slotte minder snel honger tussen de maaltijden. Uit Australisch onderzoek blijkt bovendien dat aardappelen zeer goed scoren aangaande de "satiety index" (SI). Wie voedingsmiddelen eet met een hoge SI (bv. gekookte aardappelen), zal na de maaltijd minder snel opnieuw honger krijgen, zijn toevlucht nemen tot tussendoortje of meer eten bij de volgende maaltijd. Een belangrijk aandachtspunt in een samenleving waar tussendoortjes en snacks aan belang winnen. Resistent zetmeel Aardappelen bestaan voor 15,7 % uit zetmeel. Hoewel de chemische samenstelling van zetmeel vrij uniform is - een macromolecule van amylose- en amylopectinemoleculen - varieert haar ruimtelijke structuur naargelang het voedingsmiddel waarin het voorkomt en de bewerking die het voedingsmiddel in de keuken heeft ondergaan. Zetmeelpartikels of -granules van bijvoorbeeld tarwe en aardappelen hebben elk een eigen specifieke vorm of ordening. Wanneer zetmeel wordt verwarmd in aanwezigheid van water valt de typische ordening weg (gelatinisatie). De zetmeelgranules zwellen, de oplosbare moleculen (vooral amylose) diffunderen uit de granules die als gevolg hiervan uit elkaar vallen. In tegenstelling tot het rauwe product, wordt het bereide voedingsmiddel, bijvoorbeeld een gekookte VIG - Voeding & Gezondheid Tabel 1: Voedingswaarde van een portie gekookte aardappelen en de procentuele bijdrage ervan tot de gemiddelde dagelijkse voedingsstoffenbehoefte. Procentuele bijdrage van Gemiddelde dagelijkse een portie gekookte aardappelen voedingstoffenbehoefte tot de gemiddelde dagelijkse voor mannen en per 100 g (1) per portie (200 g) (1) voedingsstoffenbehoefte vrouwen samen (2) energie 76 kcal 152 kcal 6,8 % 2250 kcal eiwitten 2,3 g 4,6 g 8,2 % 56 g (±10 en%) vetten 0 g 0 g 0 % 75 g (max. 30 en%) koolhydraten 16,8 g 33,6 g 10,9 % 309 g (incl. 15,7 g zetmeel) (incl. 31,4 g zetmeel) (min. 55 en%) vezels 3,1 g 6,2 g 18,2 % 34 g (min. 15 g/1000 kcal) water 79 g 158 g 6,3 % 2500 ml natrium 2 mg 4 mg 0,7 % min. 575 mg (max mg) kalium 434 mg 868 mg 43,4 % min mg (max mg) calcium 9 mg 18 mg 2 % 900 mg fosfor 57 mg 114 mg 14,3 % 800 mg magnesium 19 mg 38 mg 10,1 % 375 mg ijzer 0,6 mg 1,2 mg 13,3 % 9 mg (3) zink 0,4 mg 0,8 mg 9,7 % 8,25 mg vitamine A-activiteit 0 µg 0 µg 0 % 650 µg vitamine B 1 0,09 mg 0,18 mg 18 % 1 mg vitamine B 2 0,05 mg 0,1 mg 6,9 % 1,45 mg (4) vitamine B 6 0,19 mg 0,38 mg 26,2 % 1,45 mg vitamine C 14 mg 28 mg 40 % 70 mg (1) Belgische voedingsmiddelentabel. Nubel, 3de editie, 1999 (2) Hoge Gezondheidsraad. Voedingsaanbevelingen voor België. Herziene versie (3) vrouwen zonder menstruatie (4) aardappelen gekookt in de schil S.W. Souci, W. Fachmann, H. Kraut. Food composition and nutrition tables. 5th edition 1994 Special Aardappelen 5

3 aardappel, op die manier toegankelijk voor de verteringsenzymen die zo verder hun werk kunnen doen. Afhankelijk van de fysische vorm van het zetmeel blijft een deel echter onaangetast. Men spreekt van resistent zetmeel. Bij afkoeling van het voedingsmiddel kristalliseren de zetmeelmoleculen weer uit (retrogradatie) waardoor ze opnieuw minder bereikbaar worden voor de verteringsenzymen en dus minder goed verteerbaar. Tijdens dit proces is bijkomend resistent zetmeel gevormd. Resistent of onverteerbaar zetmeel komt onverteerd in de dikke darm terecht waar het door de plaatselijke darmflora wordt gefermenteerd. Dat betekent dat resistent zetmeel net zoals pectine en sommige oligosacchariden een voedingsvezelwerking heeft. De opname van een fermenteerbare vezelbron veroorzaakt een "bulking" effect van de faeces en dit vooral door toename van de bacteriële massa. Hierdoor wordt constipatie tegengegaan. Tijdens het fermentatieproces worden bovendien korte ketenvetzuren gevormd, in het bijzonder butyraat, die beschermend zouden werken tegen colonkanker. Verder is er een daling van de ph, wat onder meer de oplosbaarheid van mineralen en sporenelementen bevordert, en een verlaging van de proteolytische activiteit waardoor minder eiwitafbraakproducten (bv. ammoniak) worden gevormd. Koude gekookte aardappelen bevatten dankzij de vorming van extra resistent zetmeel tijdens de afkoeling, meer vezels dan warme aardappelen. Het recept van een koude aardappelsalade kan dus nuttig zijn in het kader van de preventie van constipatie. Bevat de schil meer voedingsstoffen? Zowel de schil als het binnenste van de aardappel zijn rijk aan verschillende voedingsstoffen. In de schil vind je wel meer ijzer en vezels. Wens je de schil mee op te eten, was en schrob deze dan grondig schoon onder stromend water. Extra aandachtspunten Aardappelen zijn rijk aan kalium. Een voedingspatroon op basis van voedingsmiddelen die een goede bron zijn van kalium en weinig of geen zout bevatten, kunnen het risico op hoge bloeddruk en beroerte verminderen. Aardappelen behoren tot deze categorie van voedingsmiddelen. Een portie gekookte aardappelen levert ongeveer 40 % van de dagelijkse aanbevolen hoeveelheid kalium (zie tabel 1). Kalium beperkt bovendien de calciumexcretie via de nier, wat van invloed kan zijn op de vorming en het behoud van sterke botten. In tegenstelling tot graanproducten zijn aardappelen zoals groenten en fruit een goede bron van vitamine C. Voor een optimaal behoud van vitamine C vraagt de bewaring en de bereiding wel de nodige aandacht. Vitamine C is immers gevoelig voor licht, lucht, water en warmte. Vitamine C is betrokken bij een groot aantal processen in het lichaam. Het is nodig voor stevige cellen, zorgt voor een goede wondgenezing en speelt een belangrijke rol bij het instandhouden van de weerstand. Verder bevordert vitamine C de opname van ijzer uit de voeding. Vitamine C staat ook bekend als een sterk antioxidant dat het celbeschadigende effect Tabel 2: De voedingswaardesamenstelling van een portie gekookte rijst en deegwaren in vergelijking met deze van een portie gekookte aardappelen. Gekookte Gekookte Gekookte volkoren Gekookte Gekookte aardappelen deegwaren deegwaren gepelde rijst bruine rijst per portie per portie per portie per portie per portie (200 g) (1) (200 g) (1) (200 g) (1) (200 g) (1) (200 g) (1) energie (kcal) eiwitten (g) 4, ,2 6 vetten (g) 0 0,4 0,4 0,8 2,8 koolhydraten (g) 33,6 53,6 50,8 54,4 58,6 vezels (g) 6,2 3,2 6 3,6 3,8 water (g) natrium (mg) kalium (mg) calcium (mg) fosfor (mg) magnesium (mg) ijzer (mg) 1,2 1,4 2,2 0,8 1 zink (mg) 0,8 0,6 1,6 1 1,4 vitamine A-activiteit (µg) vitamine B 1 (mg) 0,18 0,1 0,26 0,04 0,28 vitamine B 2 (mg) 0,1 0,08 0,04 0 0,04 (2) vitamine B 6 (mg) 0, vitamine C (mg) (1) Belgische voedingsmiddelentabel. Nubel, 3de editie, 1999 (2) aardappelen gekookt in de schil S.W. Souci, W. Fachmann, H. Kraut. Food composition and nutrition tables. 5th edition Special Aardappelen

4 Lekker én gezond Wat vinden de Belgen van aardappelen? 85 % vindt verse aardappelen lekker. Dankzij de grote diversiteit in aardappelrassen kunnen we, zoals we verschillende soorten groenten eten, ook verschillende soorten aardappelen uitproberen. 76 % vindt dat aardappelen bereiden niet veel tijd hoeft te vragen. Snel-klaar-recepten zijn aardappelen in de schil en aardappelen in de microgolfoven. 78 % beaamt dat aardappelen op zeer verschillende manieren kunnen worden bereid en zo volop afwisseling bieden. Het vooroordeel dat verse aardappelen dikmakers zijn, raakt stilaan uit de wereld. In 1997 was 45 % hiervan overtuigd, in 2003 nog maar 36 %. De maaltijdbegeleider bij uitstek. Bij 85 % van de Vlaamse gezinnen zijn verse aardappelen de meest gebruikte maaltijdbegeleider. Dit bevestigt het feit dat aardappelen deel uitmaken van onze eetcultuur. Aardappelen worden op verschillende manieren bereid, maar het meest populair zijn nog altijd de gekookte aardappelen. Daarna volgen puree, gebakken en gefrituurde aardappelen. 73 % vindt dat je met aardappelen verfijnd kunt koken. 12 % vindt de aardappel een saai product. Wie aardappelen saai vindt, kent waarschijnlijk niet de veelzijdig culinaire mogelijkheden die aardappelen bieden (zie verder). Bron: - Marktonderzoek Research International in opdracht van VLAM - (1) GfK Panelservices Benelux - een marktonderzoek bij een permanent panel van 3000 Belgische gezinnen De gemiddelde Belg consumeert ongeveer 40 kg verse aardappelen per jaar. Dit komt neer op een gemiddeld thuisverbruik van ongeveer 110 g per dag. Deze GfKmetingen (1) betreffen enkel het thuisverbruik. Het aantal tweeverdieners neemt toe. Zij grijpen gemakkelijk naar kant-en-klaarmaaltijden en éénpansgerechten of gaan vaker buitenshuis eten. Dit betekent echter niet dat aardappelen hierin geen plaats hebben. Integendeel. Aardappelen bewaren De vitaminen in aardappelen zijn gevoelig voor warmte, lucht, licht en water. Bewaar aardappelen daarom op een koele, donkere en droge plaats. Bewaar aardappelen nooit in de koelkast. Indien te koud bewaard: de aardappelen drogen snel uit en het zetmeel zet zich om in suiker; de aardappelen krijgen zo een onaangename zoete smaak. Bij bakken en frituren kleuren ze ook te snel bruin. Indien te warm en te lang bewaard: de knollen krijgen uitlopers of spruiten die de aardappel taai maken en het vitaminegehalte in de aardappel verlagen. Indien te vochtig bewaard: meer schimmelvorming en rotting. Indien in te veel licht bewaard: meer vorming van solanine en uitlopers. Aardappelen worden best bewaard in een geperforeerde papieren zak, in een net of in een open mand in een goed verluchte donkere kelder(kast) tussen 2 en 10 C (± 7 C). Schud ze af en toe om. Verwijder vochtige aardappelen om te vermijden dat ze de andere aardappelen aantasten. Bewaar aardappelen nooit in een plastieken zak. In een plastieken zak zonder gaatjes ontstaat snel condens waardoor de aardappelen sneller gaan rotten. Bovendien zijn aardappelen in een plastieken zak meer blootgesteld aan licht wat eveneens de vitamineafbraak en de groenkleuring bevordert. Behandel aardappelen voorzichtig. Als ze ruw op de grond of in een bewaarbak worden gegooid, krijgen ze gemakkelijk blauwe plekken. Deze stootplekken zijn niet schadelijk en hebben geen invloed op de smaak. Ze worden bij het koken wel bruin-zwart wat niet aantrekkelijk is. Bewaar geschilde aardappelen niet in water, anders gaat de kwaliteit van de aardappelen snel achteruit. Het vitamine C-gehalte van de aardappelen neemt onder meer af door uitloging in het water. Special Aardappelen 7

5 Aardappelen bereiden Aardappelen die in de schil worden gekookt of gestoomd verliezen minder vitaminen, mineralen en smaak. Je proeft het verschil met gekookte geschilde aardappelen. Aardappelen die in de schil worden bereid moeten vooraf grondig worden schoongeborsteld onder stromend water om restjes aarde weg te halen. Nieuwe aardappelen zijn het lekkerst in de schil. De schil is eetbaar op voorwaarde dat ze grondig gewassen is. In de schil gekookte aardappelen pellen gemakkelijker als ze eerst onder koud stromend water worden opgeschrikt. Voor de bereiding in de microgolfoven van aardappelen in de schil moet de schil vooraf worden doorprikt met een vork of de punt van een mesje. Dit om te vermijden dat de aardappelen in de microgolfoven ploffen. De bereiding van geschilde aardappelen: schil, was en snij de aardappelen net voor het koken in gelijke stukken, kook ze vervolgens gaar in een kleine hoeveelheid water. Laat aardappelen nooit in water liggen; was ze kort voor het koken. Breng het water aan de kook en voeg pas dan de aardappelen toe. Zo beperk je het uitlogen van vitaminen en mineralen in het kookvocht. Aardappelen worden sneller gaar in de snelkoker of in de microgolfoven (afgedekt in een schaal in een bodempje water). Gebruik geen kookvocht van aardappelen in verdere bereidingen omdat het geringe hoeveelheden solanine kan bevatten. De smaak van aardappelen kan worden verhoogd door ze in bouillon of samen met een laurierblad te koken. In vergelijking met gekookte aardappelen leveren gebakken of gefrituurde bereidingen meer calorieën in de vorm van vet en kunnen zij zo gemakkelijker de personenweegschaal doen aantikken. Daarom wordt aangeraden om dergelijke aardappelbereidingen te beperken tot maximaal één maal per week. Tips om verstandig te frituren vind je in het artikel "Verstandig frituren". Van eenvoudig lekker tot verrassend origineel Aardappelen kunnen op zeer verschillende manieren worden bereid: - gekookte of gestoomde aardappelen, met of zonder de schil, afgewerkt met peterselie; - aardappelpuree met melk of bouillon; - groentestamppot met bijvoorbeeld wortelen, savooien, boerenkool, peterselie, spinazie of andere groenten; - een koude aardappelsalade, bijvoorbeeld aangemaakt met olie, azijn, lente-uitjes, peper en zout; - gepofte aardappelen bereid in de oven om vervolgens met diverse koude of warme ingrediënten te vullen ("jacket potatoes"): was de ongeschilde aardappelen en doorprik ze rondom met een vork, leg ze op een rooster of bakplaat in een hete oven en laat ze garen; - aardappelen in soep, stoofschotels of hartige taarten; - gegratineerde aardappelen in de oven; - gebakken aardappelen in de pan (met anti-aanbaklaag), in de wok of in de oven; - aardappelkoekjes op smaak gebracht met allerhande groenten en kruiden; - kleine vastkokende aardappeltjes kunnen worden gekookt om koud te serveren als aperitiefhapje gevuld met bijvoorbeeld garnalen, kruidenkaas of kaviaar; - zomers op de barbecue: kook vooraf de aardappelen beetgaar in de schil, wikkel ze eventueel samen met wat kruiden in folie en laat ze kort opwarmen op de rooster; - knödels (op zijn Duits) of gnocchi (kleine knödels); - frieten (zie het artikel "Verstandig frituren"); - kroketten; - meer receptideeën op Aardappelen zijn niet geschikt om rauw te eten. Foto: VLAM 8 Special Aardappelen

6 Lekker én gezond van vrije radicalen neutraliseert. Zo n celschade zou het verouderingsproces en het ontstaan van verschillende gezondheidsproblemen zoals hart- en vaatziekten en kanker vergemakkelijken. Naast vitamine C bevatten aardappelen nog andere antioxidanten zoals anthoxanthines, pigmenten die groenten en fruit hun wit-gele kleur geven, en glutathion dat mogelijk bescherming biedt tegen sommige kankers. De totale antioxidantactiviteit van aardappelen zou in de buurt komen van deze van broccoli en beter scoren dan deze van paprika s, wortelen en uien. Koolhydraatarme diëten? Voedingsdeskundigen zijn in het algemeen geen voorstanders van de toenemende trend om een koolhydraatarm dieet te volgen waarbij ook aardappelen van het menu worden geschrapt. Zij waarschuwen ervoor dat diëten arm aan koolhydraten en doorgaans rijk aan eiwitten en vetten potentieel ongezond zijn en geen gewichtsverlies op lange termijn kunnen garanderen. Dergelijke diëten riskeren rijk te zijn aan verzadigde vetzuren en arm aan groenten, fruit en granen waardoor zij het risico op hart- en vaatziekten en sommige kankers kunnen verhogen. Voor een gezond gewicht is het aan te raden voldoende lichaamsbeweging in je dagelijkse activiteiten in te bouwen, je portiegrootte in het oog te houden en vooral ook evenwichtig en gevarieerd te eten. De voedingsdriehoek biedt hiervoor een goede houvast. Keuze te over Er zijn wereldwijd honderden aardappelrassen, elk met hun oogstmoment, bewaareigenschappen en keukengedragingen. En het gamma breidt zich verder uit. Dankzij dit ruime aanbod, zijn aardappelen het hele jaar door verkrijgbaar. Enkel de primeur- of nieuwe aardappelen zijn alleen vroeg in het seizoen te koop, namelijk van begin juni tot 15 augustus. De aanhoudende zoektocht naar nieuwe rassen kent verschillende redenen. Er wordt gezocht naar rassen die beter bestand zijn tegen ziekten en plagen wat het milieu ten goede komt omdat dan minder bestrijdingsmiddelen moeten worden ingezet. Daarnaast is er de dynamische diversificatie van de vraag: zowel de industrie, professionele koks als de consument gaan graag op zoek naar aardappelen met specifieke productkenmerken voor telkens weer nieuwe toepassingen. Elk aardappelras heeft haar karakteristieke vorm, kleur, smaak en culinaire eigenschappen. Er zijn droge, kruimige aardappelen die vooral geschikt zijn om te poffen en om er puree van te maken. Tijdens het koken vallen ze gemakkelijker uit elkaar. Daarnaast zijn er meer glazige soorten die, doordat het weefsel compacter van structuur blijft, meer vocht vasthouden en dus meer geschikt zijn om bijvoorbeeld in blokjes en reepjes te snijden. De verschillende aardappelvariëteiten worden volgens de houdbaarheid, het kaliber en het culinaire type of de kookeigenschappen ingedeeld in de volgende soorten. Volgens de houdbaarheid: Primeuraardappelen of nieuwe aardappelen kunnen maar enkele dagen worden bewaard. Het zijn broze piepers met een flinterdunne pel. Schil ze niet voor het koken of het stomen en laat ze niet langer garen dan nodig. Zij moeten na het oogsten jong en snel worden gegeten. Bij langere bewaring gaat hun kwaliteit snel achteruit. Nieuwe aardappelen zijn een echt seizoenproduct: van begin juni tot 15 augustus (bv. Doré, Eersteling, Frieslander, Première). Bij bewaaraardappelen blijft de schil vastzitten wanneer je erover wrijft. September en oktober zijn de voornaamste oogstmaanden voor de bewaaraardappelen. De geoogste aardappelen gaan direct een geventileerde schuur in. In het donker en bij een temperatuur van 7 C kunnen de meeste aardappelen tot een jaar worden bewaard (bv. Agria, Astérix, Bintje, Charlotte, Corne de Gatte, Désirée, Donald, Nicola, Franceline). Volgens het kaliber: Krielaardappelen zijn primeuraardappelen of bewaaraardappelen met een grootte van 17 tot 35 mm. Volgens de kookeigenschappen: Vastkokende aardappelen hebben een fijne structuur en behouden hun vorm perfect na het koken. Omdat ze zo vast zijn, vragen ze een iets langere kooktijd. Zij zijn bij uitstek geschikt om gekookt of gebakken op te dienen (bv. Charlotte, Corne de Gatte, Nicola, Ratte, Franceline). Het buitenbeentje onder de vastkokende aardappelen is de zwarte aardappel, ook Chinese truffel genoemd. Bloemige aardappelen vertonen na het koken een bloemig karakter en zijn nagenoeg voor alle toepassingen geschikt: koken, bakken, poffen, frituren. Hoe hoger het zetmeelgehalte, hoe bloemiger de aardappel (bv. Agria, Bintje, Désirée, Première, Sante). Zoete aardappelen bevatten meer suiker (3 tot 6 %) en calorieën dan de gewone aardappel maar zijn eveneens rijk aan vitamine C. De rood-oranje soorten bevatten tevens veel β-caroteen. Bataten lijken op zoete aardappelen maar zijn geen familie van de gewone aardappel. Wel zijn beide afkomstig uit Zuid-Amerika. Er zijn twee hoofdsoorten: de rode en de witte bataat. De rode heeft zoetig, oranje vruchtvlees en smaakt lekker als puree bij gebraden vlees. De witte bataat is kleiner en heeft geel vruchtvlees dat wat droger is. Hij is geschikt om te bakken of te koken of voor verwerking in stoofschotels. Literatuur - Nutrition fact sheet. Potatoes: positively nutritious. J Am Diet Ass 2002; 102 (2) - I. Coene. Een ander woord voor toverknollen? Aardappelen. Nutrinews, juni 1999 (ook te raadplegen op NtoverknolIN.htm) - S.H. Holt et al. A satiety index of common foods. Eur J Clin Nutr 1995; 49(9): Potatoes. BNF Information - - H. De Geeter. Zetmeel in al haar vormen. Nutrinews, oktober 1999 (ook te raadplegen op NzetmeelIN.htm) - (The United States Potato Board) - (VLAM) Special Aardappelen 9

Eenvoudig lekker. Gezonde bron van energie. Verrassend origineel

Eenvoudig lekker. Gezonde bron van energie. Verrassend origineel aardappelen Eenvoudig lekker Gezonde bron van energie Verrassend origineel Aardappelen, een vaste waarde in een gezonde voeding De aardappel is voor velen zo alledaags dat we niet meer stilstaan bij wat

Nadere informatie

DE ACTIEVE VOEDINGSDRIEHOEK: OM DAGELIJKS EVENWICHTIG TE ETEN EN VOLDOENDE TE BEWEGEN.

DE ACTIEVE VOEDINGSDRIEHOEK: OM DAGELIJKS EVENWICHTIG TE ETEN EN VOLDOENDE TE BEWEGEN. GEZONDHEID INFOBLAD DE ACTIEVE VOEDINGSDRIEHOEK: OM DAGELIJKS EVENWICHTIG TE ETEN EN VOLDOENDE TE BEWEGEN. BRON: VIGeZ, 2011. De actieve voedingsdriehoek. De actieve voedingsdriehoek geeft je een idee

Nadere informatie

KOOK-OOK wenst jullie een hele fijne kerst & een gezond en gelukkig 2016!

KOOK-OOK wenst jullie een hele fijne kerst & een gezond en gelukkig 2016! KOOK-OOK wenst jullie een hele fijne kerst & een gezond en gelukkig 2016! ZwARte BoNeNSoEP Met PuLLeD PoRK Zoete aardappel is lekker en gezond. Een zoete aardappel is een knol en behoort, in tegenstelling

Nadere informatie

Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014

Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014 Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014 Inhoudsopgave: Kennis testen Waar is voeding eigenlijk goed voor? Waarmee moeten we dan ontbijten? Bloedsuiker spiegel Calorieën?? Schijf van 5 Hoeveel calorieën

Nadere informatie

De voedingsmiddelendriehoek.

De voedingsmiddelendriehoek. Hoofdstuk 8 De voedingsmiddelendriehoek. 1. De voedingsdriehoek invullen. 2. De drie maaltijden per dag opnoemen. 3. Zeggen wanneer we best drinken en hoeveel liter we drinken. 4. Tips opnoemen om gezond

Nadere informatie

voor een gezond voedingspatroon met een gezonde leefstijl,

voor een gezond voedingspatroon met een gezonde leefstijl, Beste KOOK-OOK klant! Gezond eten en genoeg bewegen zorgen ervoor dat je lekker in je vel komt te zitten. Met deze tas vol gezond lekkers kom je dus al een heel eind. Iedereen kent wel iemand die met z

Nadere informatie

Naam: GEZOND ETEN. Hoe je gezond kan eten zie je in de Schijf van Vijf.In het midden staan de 5 regels hoe je gezond kan eten:

Naam: GEZOND ETEN. Hoe je gezond kan eten zie je in de Schijf van Vijf.In het midden staan de 5 regels hoe je gezond kan eten: Naam: GEZOND ETEN Gezonde voeding zorgt voor een gezond lichaam. Als je daarbij genoeg beweegt blijf je op een gezond gewicht. Daardoor word je minder snel ziek. Hoe je gezond kan eten zie je in de Schijf

Nadere informatie

Beste KOOK-OOK klant,

Beste KOOK-OOK klant, Beste KOOK-OOK klant, Recent is uit een internationaal onderzoek gebleken dat biologisch voedsel een hogere voedingswaarde heeft dan niet biologisch voedsel. Biologische gewassen zoals groenten, fruit

Nadere informatie

Voeding na transplantatie. 2013 Universitair Ziekenhuis Gent

Voeding na transplantatie. 2013 Universitair Ziekenhuis Gent Voeding na transplantatie 1 Algemene voedingsrichtlijnen Jemina Van Loo 24/06/2013 2 Inleiding Optimale gezondheid bereiken of bewaren 1) Medicatie 2) Gezonde voeding gezond gewicht gezonde voedingskeuzes

Nadere informatie

PIEPSHOW DE GROTE. receptuur YOLANDA VAN DER JAGT styling EDDY FRINGS AARDAPPEL AARDAPPELSALADE MET VINAIGRETTE EN BLEEKSELDERIJ PAG 1 1 4

PIEPSHOW DE GROTE. receptuur YOLANDA VAN DER JAGT styling EDDY FRINGS AARDAPPEL AARDAPPELSALADE MET VINAIGRETTE EN BLEEKSELDERIJ PAG 1 1 4 DE GROTE PIEPSHOW Aardappels niet sexy? Kijk even mee. Naar een beauty van een soep. Naar een verleidelijke taart. En wat te denken van deze licht ordinaire, maar héél erg lekkere piepersalade? receptuur

Nadere informatie

Beste KOOK-OOK klant!

Beste KOOK-OOK klant! Beste KOOK-OOK klant! Je bent wat je eet. Een gezegde wat veel wordt gebruikt in de volksmond. Maar waar komt dit eigenlijk vandaan? Het menselijk lichaam werkt op een fascinerende manier. Zonder dat je

Nadere informatie

Zo heerlijk makkelijk en gezond!

Zo heerlijk makkelijk en gezond! Zo heerlijk makkelijk en gezond! 4616_P_NL_Broch 1 13/02/12 09:46 Geniet van je favoriete groenten het hele jaar door! De maximale tijd tussen het oogsten van een groente en het verwerken ervan is vijf

Nadere informatie

Droogvoeding Verpakking van 1,5kg en 3,5kg

Droogvoeding Verpakking van 1,5kg en 3,5kg Voeding speelt een belangrijke rol bij de behandeling van diabetes mellitus. Daarom zal uw dierenarts uw kat meestal een speciale dieetvoeding voorschrijven zoals Royal Canin Diabetic Diet. Diabetic Diet

Nadere informatie

Beste KOOK-OOK klant!

Beste KOOK-OOK klant! Beste KOOK-OOK klant! Groenten zijn gezond. Ze zitten boordevol voedingsstoffen maar bevatten weinig calorieën. De enorme hoeveelheden mineralen en vitaminen geven je lichaam alle bouwstenen die het nodig

Nadere informatie

Eet, drink en. beweeg!

Eet, drink en. beweeg! Eet, drink en. beweeg! WAAROM? Gezond eten en regelmatig bewegen gaan hand in hand. Door een gevarieerde voeding te combineren met voldoende lichaamsbeweging zorgen we ervoor dat we het risico op allerlei

Nadere informatie

Urinary S/O Moderate Calorie Diet

Urinary S/O Moderate Calorie Diet Bij de behandeling van blaasstenen of blaasgruis zal uw dierenarts uw kat meestal een speciale dieetvoeding voorschrijven. Royal Canin Urinary S/O Moderate Calorie Diet is speciaal ontwikkeld ter ondersteuning

Nadere informatie

Gastro-Intestinal Diet

Gastro-Intestinal Diet GASTRO-INTESTINAL DIET Voeding speelt een belangrijke rol bij de behandeling van maag-darmaandoeningen. Daarom zal uw dierenarts uw hond meestal een speciale dieetvoeding voorschrijven. Bij de behandeling

Nadere informatie

Leefregels voor. Gezond blijven. KBO Bernadette Helmond. 23 april 2014

Leefregels voor. Gezond blijven. KBO Bernadette Helmond. 23 april 2014 Leefregels voor Gezond blijven KBO Bernadette Helmond 23 april 2014 1 Senioren leven ongezonder dan 10 jaar geleden - Drinken meer - Roken (vrouwen) - Bewegen minder - Overgewicht - Eenzijdig eten 2 Leefregels

Nadere informatie

Diabetic. Waarschuwing Het Diabetic dieet is niet geschikt voor pups, teven tijdens dracht en lactatie en honden met een verhoogde energie-behoefte.

Diabetic. Waarschuwing Het Diabetic dieet is niet geschikt voor pups, teven tijdens dracht en lactatie en honden met een verhoogde energie-behoefte. DIABETIC DIET VOOR DE HOND Voeding speelt een belangrijke rol bij de behandeling van diabetes mellitus. Daarom zal uw dierenarts uw hond meestal een speciale dieetvoeding voorschrijven zoals Royal Canin

Nadere informatie

Tortilla s met gerookte makreel

Tortilla s met gerookte makreel Beste KOOK-OOK klant! De recepten van KOOK-OOK worden samen gesteld met producten die zo min mogelijk bewerkt zijn. Een groot gedeelte van ons voedsel dat verkrijgbaar is in de supermarkt, komt uit een

Nadere informatie

Grafiek 1: Aanbeveling versus huidige inname. Gemiddelde aanbeveling per dag (ADH) voor volwassenen (19-59 jaar) 2 (uitgedrukt als 100 %)

Grafiek 1: Aanbeveling versus huidige inname. Gemiddelde aanbeveling per dag (ADH) voor volwassenen (19-59 jaar) 2 (uitgedrukt als 100 %) 1 2 Grafiek 1: Aanbeveling versus huidige inname 3 g groenten 2 stukken (of 25 g) fruit minstens 5 sneetjes (of 175 g) bruin brood of volkorenbrood 141 g of 47 % van de ADH (214 g incl. soepen en sappen)

Nadere informatie

De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen. De kinderen kunnen reflecteren over hun eigen eetgewoonten.

De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen. De kinderen kunnen reflecteren over hun eigen eetgewoonten. Infofiche 1 Doelstellingen De leerlingen kennen de basisprincipes van een gezonde voeding en zien het belang in van een evenwichtige en gevarieerde voeding. De leerlingen weten aan welke voedselgroepen

Nadere informatie

Infofiche 1. De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen

Infofiche 1. De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen Infofiche 1 Doelstellingen De leerlingen leren de actieve voedingsdriehoek kennen en begrijpen de indeling ervan. De leerlingen kunnen zelf voedingsmiddelen indelen bij de passende voedselgroep. geeft

Nadere informatie

Vergeten recepten. Ideeën en inspiratie. www.weekvandesmaak.be

Vergeten recepten. Ideeën en inspiratie. www.weekvandesmaak.be Vergeten recepten Ideeën en inspiratie www.weekvandesmaak.be SOEP VAN PASTINAAK EN WORTEL MET GEKRUIDE YOGHURT Benodigdheden (voor 6 personen) 1 ui 625 g pastinaak 500 g wortelen kippenbouillon 90 g gewone

Nadere informatie

Hutspot. Overheerlijke recepten

Hutspot. Overheerlijke recepten Hutspot Overheerlijke recepten Hutspot Hutspot en de geschiedenis Hutspot, ook wel wortelstamppot, is een typisch wintergerecht. Het wordt gemaakt door aardappelen, wortelen (meestal winterpeen) en uien

Nadere informatie

Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet

Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet Waarom eet je eigenlijk? Je krijgt er energie van! Energie heb je nodig alle processen in je lichaam b.v. voor lopen, computeren Maar ook

Nadere informatie

De aardappel: van het veld tot op je bord

De aardappel: van het veld tot op je bord Lesinfo De aardappel: van het veld tot op je bord 1.1. Doelstelling De leerlingen inzicht geven in: de oorsprong van een aardappel en welke weg deze aflegt van het veld tot op je bord, de verschillende

Nadere informatie

Beste KOOK-OOK klant!

Beste KOOK-OOK klant! Beste KOOK-OOK klant! Vaak krijg ik vragen over het bewaren van vlees. Biologisch vlees is anders dan vlees uit de supermarkt omdat er geen chemische kleur-, geur- en smaakstoffen in verwerkt wordt. De

Nadere informatie

Rudolph van Veen. Rudolph kookt. Hét basiskookboek voor iedereen

Rudolph van Veen. Rudolph kookt. Hét basiskookboek voor iedereen Rudolph van Veen Rudolph kookt Hét basiskookboek voor iedereen Voorwoord Of koken nu je hobby is of niet, iedereen wil graag lekker eten. En lekker eten klaarmaken hoeft echt niet moeilijk te zijn! Goede,

Nadere informatie

Salade van gerookte makreel met spruitjes en vergeten groeten

Salade van gerookte makreel met spruitjes en vergeten groeten Salade van gerookte makreel met spruitjes en vergeten groeten Ingrediënten (4 personen) 200 g spruitjes 3 takjes bonenkruid 3 takjes peterselie 1 krop frisee 1 eetl dijonmosterd 3 eetl sesamolie 1,5 dl

Nadere informatie

Voedingsbeleid Kinderdagverblijf Kiekeboe 2015

Voedingsbeleid Kinderdagverblijf Kiekeboe 2015 Ons voedingsbeleid Inleiding Gezond zijn en blijven begint onder andere met voeding. Gezond eten betekent: gevarieerd en niet te veel. Een gezond voedingspatroon is een voedingspatroon waarmee problemen

Nadere informatie

Een bijdrage van: Fenny v.d. Bovenkamp van Vita-Health.

Een bijdrage van: Fenny v.d. Bovenkamp van Vita-Health. Nieuwsbrief, februari 2015 Een bijdrage van: Fenny v.d. Bovenkamp van Vita-Health. Als professioneel Vitaal Coach ondersteunt en begeleidt ze haar klanten bij het vinden van een gezondere levensstijl,

Nadere informatie

Gezond eten moet dat?

Gezond eten moet dat? 51 K e n n I s m a k e n Gezond eten moet dat? Uit allerlei studies en enquêtes in verband met gezondheid en voeding blijkt dat het aantal zwaarlijvige jongeren toeneemt. Kinderen eten te vaak frieten,

Nadere informatie

Infofiche 2. De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen

Infofiche 2. De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen Infofiche 2 Doelstellingen De leerlingen weten welke voedingsstoffen het lichaam nodig heeft en waarom ze zo belangrijk zijn. De leerlingen zien in dat een gezonde voeding alle essentiële voedingsstoffen

Nadere informatie

CALM DIET VOOR DE KAT

CALM DIET VOOR DE KAT Wanneer uw kat last heeft van stress of een stressvolle situatie wordt verwacht, kan uw dierenarts een speciale dieetvoeding voorschrijven. Calm Diet van Royal Canin is speciaal ontwikkeld voor katten

Nadere informatie

S C H I J F V A N V I J F

S C H I J F V A N V I J F SCHIJF VAN VIJF DE SCHIJF VAN VIJF, GOED VOOR JE LIJF! V o o r i e d e r e e n i s e e n v o e d i n g s k e u z e v a n b e l a n g w a a r a l l e b e n o d i g d e voedingsstoffen in zitten. Dit zijn

Nadere informatie

HEPATIC DIET VOOR DE KAT

HEPATIC DIET VOOR DE KAT Bij de behandeling van leveraandoeningen zal uw dierenarts uw kat meestal een speciale dieetvoeding voorschrijven. Hepatic Diet van Royal Canin is speciaal ontwikkeld ter ondersteuning van de behandeling

Nadere informatie

Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus. Bij gebruik van GLP-1-analoog

Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus. Bij gebruik van GLP-1-analoog Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus Bij gebruik van GLP-1-analoog Aangezien u lijdt aan Diabetes mellitus, type 2 (oftewel ouderdomsdiabetes) én overgewicht hebt, heeft de arts u een behandeling met zogenaamd

Nadere informatie

Voeding en sport. 31 oktober 2012 RedFed - Carmen Lecluyse

Voeding en sport. 31 oktober 2012 RedFed - Carmen Lecluyse Voeding en sport 31 oktober 2012 RedFed - Carmen Lecluyse Inhoud 1. Actieve voedingsdriehoek 2. Aanbevelingen 3. Praktische tips 4. Energiebehoefte 5. Etiket lezen 6. Reclame 7. Fabels en feiten Voeding

Nadere informatie

G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf

G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf De Schijf van Vijf in het kort Om fit en gezond te leven is het belangrijk om gezond te eten. Gezond eten is samen met voldoende bewegen dé basis voor een

Nadere informatie

Ons voedingsbeleid. Inleiding

Ons voedingsbeleid. Inleiding Ons voedingsbeleid Inleiding Gezond zijn en blijven begint onder andere met voeding. Gezond eten betekent: gevarieerd en niet te veel. Een gezond voedingspatroon is een voedingspatroon waarmee problemen

Nadere informatie

Beste KOOK-OOK klant!

Beste KOOK-OOK klant! Beste KOOK-OOK klant! Begin deze maand kwam de gezondheidsraad met een nieuw advies over gezonde voeding. Om gezond te blijven dienen mensen volgens de gezondheidsraad meer groente, fruit, volkorenbrood,

Nadere informatie

Hoofdstuk. Gezonde voeding.

Hoofdstuk. Gezonde voeding. Hoofdstuk 6 Gezonde voeding 1 Vijf reden opsommen waarom we voedsel nodig hebben 2 Vijf fouten in onze voedingsgewoonten opsommen 3 Een voorbeeld geven om het gebruik van groenten en fruit te bevorderen

Nadere informatie

Gezonde recepten avondeten. Gezonde recepten avondeten

Gezonde recepten avondeten. Gezonde recepten avondeten Gezonde recepten Gezonde recepten Vraag jij je ook wel eens af wat gezonde recepten zijn en wat nu gezond is en wat niet? Er zijn zoveel geluiden in voedingsland, dat je soms de weg kwijt kunt raken. Wat

Nadere informatie

Beste KOOK-OOK klant!

Beste KOOK-OOK klant! Beste KOOK-OOK klant! Deze week was het weer in het nieuws: de meeste Nederlanders krijgen teveel zout binnen. 6 gram zout per dag is het maximum terwijl veel van de Nederlanders 9 tot 10 gram zout binnenkrijgen.

Nadere informatie

Beste KOOK-OOK klant! Vanaf deze week zal KOOK-OOK meer gebruik gaan maken van groentes uit Zwolle.

Beste KOOK-OOK klant! Vanaf deze week zal KOOK-OOK meer gebruik gaan maken van groentes uit Zwolle. Beste KOOK-OOK klant! Vanaf deze week zal KOOK-OOK meer gebruik gaan maken van groentes uit Zwolle. KOOK-OOK zal namelijk groentes gaan gebruiken afkomstig van het biologisch-dynamisch tuinbouwbedrijf

Nadere informatie

Hollandse aardappel wordt wereldgerecht 8 grenzeloos lekkere recepten uit de internationale keuken

Hollandse aardappel wordt wereldgerecht 8 grenzeloos lekkere recepten uit de internationale keuken Hollandse aardappel wordt wereldgerecht 8 grenzeloos lekkere recepten uit de internationale keuken Hollandse aardappel wordt wereldgerecht 1 Hollandse aardappel wordt wereldgerecht Aardappels kunnen elke

Nadere informatie

Sensitivity Control Diet voor de hond

Sensitivity Control Diet voor de hond SENSITIVITY CONTROL DIET Bij de behandeling van voedselovergevoeligheid zal uw dierenarts uw hond of kat een speciale dieetvoeding voorschrijven. Royal Canin Sensitivity Control Diet is speciaal ontwikkeld

Nadere informatie

Mosselen. Overheerlijke recepten. @dekamarkt of @dekawijnmarkt. facebook.com/ dekamarkt. www.dekamarkt.nl. Klantenservice 0251-276628

Mosselen. Overheerlijke recepten. @dekamarkt of @dekawijnmarkt. facebook.com/ dekamarkt. www.dekamarkt.nl. Klantenservice 0251-276628 Mosselen @dekamarkt of @dekawijnmarkt www.dekamarkt.nl facebook.com/ dekamarkt Klantenservice 0251-276628 Overheerlijke recepten Sappige mosselen met lekkere saus, daar eet iedereen zijn vingers bij op!

Nadere informatie

Ontbijt Frittata. Bereidingswijze. Ingrediënten

Ontbijt Frittata. Bereidingswijze. Ingrediënten Recepten 2.1 Ontbijt Soms is het niet een kwestie van nieuwe recepten bij de hand hebben voor het ontbijt, maar gewoon net even anders tegen het ontbijt aan kijken. Wij zijn als Nederlanders gewend om

Nadere informatie

Heerlijke ovenschotels met verse aardappels, die iedereen kan maken

Heerlijke ovenschotels met verse aardappels, die iedereen kan maken Heerlijke ovenschotels met verse aardappels, die iedereen kan maken Verse aardappels. Jullie smaken naar meer. 1 Makkelijke en Lekkere Aardappelschotels Met verse aardappels kun je enorm variëren. Wat

Nadere informatie

Diabetes mellitus. Victoza en voeding

Diabetes mellitus. Victoza en voeding Diabetes mellitus Victoza en voeding In het kort Wat is diabetes? Diabetes mellitus wordt in de volksmond ook wel suikerziekte genoemd. Bij Diabetes mellitus is er geen of onvoldoende insuline beschikbaar

Nadere informatie

Gezond eten met de actieve voedingsdriehoek

Gezond eten met de actieve voedingsdriehoek Gezond eten met de actieve voedingsdriehoek De actieve voedingsdriehoek Gezond eten is makkelijker dan je denkt. Zeker met de actieve voedingsdriehoek. Het is een handige wegwijzer over eten en bewegen

Nadere informatie

HAVER APPELVEZEL VEZELS UIT 6 NATUURLIJKE BRONNEN CITRUS WITLOF MAIS HAVER SOJA

HAVER APPELVEZEL VEZELS UIT 6 NATUURLIJKE BRONNEN CITRUS WITLOF MAIS HAVER SOJA HAVER APPELVEZEL CITRUS VEZELS UIT 6 NATUURLIJKE BRONNEN APPEL HAVER WITLOF SOJA MAIS WAT ZIJN VEZELS? Als essentieel onderdeel van een evenwichtig dieet helpen vezels uw spijsverteringssysteem in goede

Nadere informatie

VOEDINGSRICHTLIJNEN EET 5-6 MAALTIJDEN PER DAG!

VOEDINGSRICHTLIJNEN EET 5-6 MAALTIJDEN PER DAG! VOEDINGSRICHTLIJNEN Proficiat, je hebt er goed aan gedaan om te kiezen voor extra lichaamsbeweging en dus voor een betere gezondheid. Wil je echter graag overbodig gewicht verliezen dan is het essentieel

Nadere informatie

Smakelijke en. Aantrekkelijke. Mixgerechten!

Smakelijke en. Aantrekkelijke. Mixgerechten! Smakelijke en Aantrekkelijke Mixgerechten! De Blixer 3, Blixer 3 Plus, Blixer 5 Plus en Blixer 6 V.V. verenigen in één machine alle kwaliteiten van twee alom bekende toestellen: de cutter en de blender

Nadere informatie

Kookworkshop SSgN Receptenboekje

Kookworkshop SSgN Receptenboekje Kookworkshop SSgN Receptenboekje Dit receptenboekje bevat 6 recepten. Deze recepten komen uit het Sporterskookboek (Harms-Aris & Geerets, 2006) en bevatten allemaal weinig vet, voldoende eiwit en ruimschoots

Nadere informatie

Voedingsadviezen. 2.1. Samenstelling van de voeding. 6-7 sneetjes. 20-25 g. 4-5 aardappelen/ opscheplepels

Voedingsadviezen. 2.1. Samenstelling van de voeding. 6-7 sneetjes. 20-25 g. 4-5 aardappelen/ opscheplepels Hoofdstuk 2 Voedingsadviezen voor mensen met diabetes mellitus 2.1. Samenstelling van de voeding Dieetadviezen bij diabetes mellitus zijn niet anders dan adviezen voor een goede voeding. De basis van een

Nadere informatie

Weekmenu 3. Maandag Heldere runderbouillon Gebakken kippenlevertjes Gekookte aardappelen Rode kool met appeltjes*

Weekmenu 3. Maandag Heldere runderbouillon Gebakken kippenlevertjes Gekookte aardappelen Rode kool met appeltjes* Weekmenu 3 Maandag Heldere runderbouillon Gebakken kippenlevertjes Gekookte aardappelen Rode kool met appeltjes* Dinsdag Koolvispakketjes* Rijst Snijbonen Halfvolle biogardeyoghurt Woensdag Witlofschuitjes*

Nadere informatie

lyondellbasell.com Eet dit Dat niet Verbeter je gezondheid

lyondellbasell.com Eet dit Dat niet Verbeter je gezondheid Eet dit Dat niet Verbeter je gezondheid Verander je keuzes, verander je leven Deze presentatie heeft als doel om u betere beslissingen te laten nemen m.b.t. voeding om zo uw gezondheid te verbeteren. Belangrijke

Nadere informatie

Infofiche 2. De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen

Infofiche 2. De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen Infofiche 2 Doelstellingen De leerlingen kunnen voedingsaanbevelingen interpreteren en toepassen, rekening houdend met verschillende factoren zoals leeftijd en mate van fysieke activiteit. De leerlingen

Nadere informatie

Kieskeurig dossier: De Actieve voedingsdriehoek

Kieskeurig dossier: De Actieve voedingsdriehoek Kieskeurig dossier: De Actieve voedingsdriehoek VIGeZ, 2013 1 INLEIDING Leren over gezonde voeding Om kinderen en jongeren aan te leren wat een evenwichtige voeding inhoudt en hoe ze dit in de praktijk

Nadere informatie

Aardappel. Inleiding. Bewaren. Hoe de aardappel in Europa kwam. Voor arm en rijk

Aardappel. Inleiding. Bewaren. Hoe de aardappel in Europa kwam. Voor arm en rijk Aardappel Inleiding In Nederland worden veel aardappels gegeten. We eten ze gekookt,gebakken,als puree of als friet. Het is makkelijk voedsel, niet duur en het past overal bij. Aardappels zijn ook gezond,

Nadere informatie

Loes Neven, Erika Vanhauwaert en Krista Morren BEWUST ETEN KIEZEN, KOPEN EN KLAARMAKEN

Loes Neven, Erika Vanhauwaert en Krista Morren BEWUST ETEN KIEZEN, KOPEN EN KLAARMAKEN Loes Neven, Erika Vanhauwaert en Krista Morren KIEZEN, KOPEN EN KLAARMAKEN DE ACTIEVE VOEDINGSDRIEHOEK GROEP PER GROEP WEETJE DEHYDRATEREND EFFECT VAN ALCOHOL EN KOFFIE Alcoholische dranken hebben een

Nadere informatie

De lever bij kat en hond

De lever bij kat en hond De lever bij kat en hond Veterinary Diet DE LEVER BIJ KAT EN HOND Leveraandoeningen komen relatief vaak voor bij katten en honden. De afgelopen jaren is er grote vooruitgang geboekt in het achterhalen

Nadere informatie

Z O U T : TOP? ZOUT : STOP!

Z O U T : TOP? ZOUT : STOP! ZOUT : STOP! ZOUT : TOP? Zout, wat is dat nu eigenlijk? In feite is het zout dat we in onze voeding gebruiken natriumchloride of NaCl. Het element dat in deze formule voor problemen zorgt, is het natrium.

Nadere informatie

Gezonde Voeding Tips

Gezonde Voeding Tips Gezonde Voeding Tips Waarom is een gezond dieet zo belangrijk? A) Voorkom risico s op aandoeningen Weet je dat de meeste aandoeningen kunnen worden voorkomen? Voorbeelden hiervan zijn:» Hartaandoeningen»

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 3. Voeding 6. Slaap 22. Houding 30. Naar de dokter 37. Kleding 65. Mode 74. Kleding wassen 77

Inhoud. Voorwoord 3. Voeding 6. Slaap 22. Houding 30. Naar de dokter 37. Kleding 65. Mode 74. Kleding wassen 77 Inhoud Voorwoord 3 Voeding 6 Slaap 22 Houding 30 Naar de dokter 37 Kleding 65 Mode 74 Kleding wassen 77 6 VOEDING Weet wat je eet Je eet elke dag. Alles wat je eet (en drinkt) heet voeding. Is elke voeding

Nadere informatie

ANALLERGENIC DIET VOOR DE HOND

ANALLERGENIC DIET VOOR DE HOND ANALLERGENIC DIET VOOR DE HOND Bij de behandeling van voedselovergevoeligheid zal uw dierenarts uw hond een speciale dieetvoeding voorschrijven. Royal Canin Anallergenic Diet is speciaal ontwikkeld voor

Nadere informatie

WELLNESS CATFOOD DOG & CAT WELLNESS DOGFOOD HI-TEC BALANCED NUTRITION

WELLNESS CATFOOD DOG & CAT WELLNESS DOGFOOD HI-TEC BALANCED NUTRITION WELLNESS CATFOOD DOG & CAT WELLNESS DOGFOOD HI-TEC BALANCED NUTRITION NL 2 WELLNESS CATFOOD Wellness WELLNESS KITTEN WELLNESS ADULT WELLNESS SENSITIVE King Qualifood is een divisie van de firma Natural

Nadere informatie

Beste KOOK-OOK klant!

Beste KOOK-OOK klant! Beste KOOK-OOK klant! Ook deze week zit er weer Vechtdal Pasta in de KOOK-OOK tas. Deze pasta is een streekeigen product van Bakkerij van der Most. Het pasta is gemaakt van spelt en volledig in het Vechtdal

Nadere informatie

Calorieën? Mijn energie!

Calorieën? Mijn energie! Nog meer Plezier & venwicht op Calorieën? Mijn energie! Nutrition square http//nutrition-square.foodinaction.com/nl Ik zorg voor evenwicht tussen de inname en het verbruik van energie, want dat is de sleutel

Nadere informatie

Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken

Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken Wat zijn voedingsstoffen Voedingsstoffen zijn stoffen die je nodig hebt om te lopen, te denken enz. Er zijn 6 soorten voedingsstoffen. 1. eiwitten (vlees, peulvruchten.

Nadere informatie

28-9-2014. Inhoud. Voeding en leefstijl bij en na kanker. 1. Voeding van vroeger tot nu. 1. Voeding van vroeger tot nu. 2.

28-9-2014. Inhoud. Voeding en leefstijl bij en na kanker. 1. Voeding van vroeger tot nu. 1. Voeding van vroeger tot nu. 2. Voeding en leefstijl bij en na kanker Malu van Geel Inhoud 1. Voeding van vroeger tot nu 2. Voeding en kanker 3. Aanbevelingen 4. Veel gestelde vragen 1. Voeding van vroeger tot nu 1 Hippocrates Laat voeding

Nadere informatie

Welkom bij Forte kinderopvang

Welkom bij Forte kinderopvang Welkom bij Forte kinderopvang Gezonde voeding van 0-12 jaar Voedingsbureau PUUR! Donderdag 5 maart 2015 Inhoud 1. Belang gezonde voeding 2. Duurzaam & puur 3. Interactief informeren 4. Vragen 1. Belang

Nadere informatie

2. RECEPTEN. 2.1 Wok met rijst, kip en groentjes. Portie voor 4 personen

2. RECEPTEN. 2.1 Wok met rijst, kip en groentjes. Portie voor 4 personen 1. INLEIDING In een evenwichtige gezonde voeding is het belangrijk om iedere dag een goeie portie groenten en fruit te eten. Deze kunnen soms duur oplopen. Daarom is het belangrijk om groenten en fruit

Nadere informatie

Beste KOOK-OOK klant!

Beste KOOK-OOK klant! Beste KOOK-OOK klant! Waarom maakt KOOK-OOK gebruik van biologisch vlees? Naast dat het dier een beter leven heeft gehad, is de samenstelling van biologisch vlees veel beter voor onze gezondheid. Biologisch

Nadere informatie

RENAL DIET VOOR DE HOND

RENAL DIET VOOR DE HOND RENAL DIET VOOR DE HOND Bij de behandeling van een nieraandoening zal uw dierenarts uw hond meestal een speciale dieetvoeding voorschrijven. Royal Canin Renal Diet is speciaal ontwikkeld voor honden ter

Nadere informatie

Colofon. www.stichtinggezondheid.nl. Dit e-book is een uitgave van Stichting Gezondheid. Teksten: Stichting Gezondheid

Colofon. www.stichtinggezondheid.nl. Dit e-book is een uitgave van Stichting Gezondheid. Teksten: Stichting Gezondheid Colofon Dit e-book is een uitgave van Stichting Gezondheid Teksten: Stichting Gezondheid Vormgeving: Michael Box (Internet Marketing Nederland) Correspondentie: Stichting Gezondheid (Stefan Rooyackers)

Nadere informatie

Trainen is 1 ding VOEDING EN SPORT. 2 november 2013 Carmen Lecluyse. Voeding en sport - Carmen Lecluyse. maar er komt meer bij kijken

Trainen is 1 ding VOEDING EN SPORT. 2 november 2013 Carmen Lecluyse. Voeding en sport - Carmen Lecluyse. maar er komt meer bij kijken 2 Trainen is 1 ding VOEDING EN SPORT 2 november 2013 Carmen Lecluyse 3 4 maar er komt meer bij kijken 1 5 6 Inhoud Actieve voedingsdriehoek (1) 7 8 1. Actieve voedingsdriehoek 2. Aanbevelingen 3. Praktische

Nadere informatie

Beste KOOK-OOK klant!

Beste KOOK-OOK klant! Beste KOOK-OOK klant! Iedereen kent de lekkere pasta s uit Italië of de smaakvolle rijst uit Azië. Echter er zijn zoveel andere producten die vroeger veel in Nederland werden gegeten maar de laatste jaren

Nadere informatie

Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist

Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist Inhoud 1 Vakantiebestemmingen 2 Wat is gezonde voeding? 3 Energieleveranciers en functies 4 Energiebalans op vakantie 5 Weet

Nadere informatie

Zacht fruit. Overheerlijke recepten

Zacht fruit. Overheerlijke recepten Zacht fruit Overheerlijke recepten Zacht, teer zomerfruit, zoals frambozen, bramen, bessen en blauwe bessen, zijn juist nu optimaal. Zo geurig, zo sappig proeft u ze alleen onder de juli zon! Proef t Seizoen

Nadere informatie

De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen

De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen Infofiche 2 Doelstellingen De leerlingen kunnen spelenderwijs de verschillende groepen voedingsmiddelen van elkaar onderscheiden. De leerlingen kunnen iets over elk onderdeel van de actieve voedingsdriehoek

Nadere informatie

De aardappel, van alle markten thuis

De aardappel, van alle markten thuis De aardappel, van alle markten thuis OPDRACHTEN De antwoorden staan op de laatste pagina. OPDRACHT 1 Voedingsstoffen In de tabel hieronder worden de voedingsstoffen van een aardappel vergeleken met de

Nadere informatie

Vitamines zitten in kleine hoeveelheden in je eten en drinken. Je hebt het halve alfabet aan vitamines: A, B, C, D, E, K.

Vitamines zitten in kleine hoeveelheden in je eten en drinken. Je hebt het halve alfabet aan vitamines: A, B, C, D, E, K. Testlab Er zitten heel veel voedingsstoffen in gezonde producten. Dat hebben jullie in de film gezien. Nou ja gezien? Voedingsstoffen zijn niet zichbaar in producten, maar we kunnen ze wel aantonen. Daar

Nadere informatie

Pure Whey Eiwit - Kennismakingsset

Pure Whey Eiwit - Kennismakingsset Zo ondersteunt Pure Whey Eiwit uw gezondheid Eiwitten zijn belangrijke bouwstoffen voor het lichaam. Ze zijn nodig voor groei, herstel en instandhouding van lichaamscellen en weefsels. Niet voor niets

Nadere informatie

Aanbevolen Dagelijks Hoeveelheden (ADH) voor zwangeren

Aanbevolen Dagelijks Hoeveelheden (ADH) voor zwangeren Pagina 1 / 5 Aanbevolen Dagelijks Hoeveelheden (ADH) voor zwangeren Energie Energie De basaal stofwisseling neemt tijdens de zwangerschap geleidelijk toe. Aan het eind van de zwangerschap is de basaal

Nadere informatie

Aardappel- en graanproducten

Aardappel- en graanproducten Aardappel- en graanproducten Aardappel- en graanproducten Deze voedingsmiddelen staan in een groot vak van de voedingsdriehoek. Deze producten leveren vooral koolhydraten, plantaardige eiwitten, voedingsvezels,

Nadere informatie

Moedersopgelet: vier redenen om juist deze zomer paprika's te eten

Moedersopgelet: vier redenen om juist deze zomer paprika's te eten Moedersopgelet: vier redenen om juist deze zomer paprika's te eten Driekwart van de Nederlanders eet ongezond en het eten van voldoende groente is nog niet ingeburgerd bij kinderen. Daarom lanceert de

Nadere informatie

Vitaminen en mineralen. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Vitaminen en mineralen. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Vitaminen en mineralen Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Vitaminen 3 Mineralen 4 Voeding 4 Dagelijkse behoefte 4 Wanneer extra vitaminen gebruiken

Nadere informatie

Diewertje Sluik, Edith Feskens

Diewertje Sluik, Edith Feskens Nutriëntendichtheid van basisvoedingsmiddelen Diewertje Sluik, Edith Feskens NZO Symposium, 21 November 2013 Inhoud Kwaliteit van voeding meten: dieetscores/indexen Nutrient profiling Nutriëntendichtheid

Nadere informatie

Eet evenwichtig en beweeg voldoende met de actieve voedingsdriehoek

Eet evenwichtig en beweeg voldoende met de actieve voedingsdriehoek Eet evenwichtig en beweeg voldoende met de actieve voedingsdriehoek www.vigez.be Wat is de actieve voedingsdriehoek? De actieve voedingsdriehoek geeft je een idee van wat je dagelijks zou moeten eten.

Nadere informatie

Met brood in balans Gezond afvallen Doe het broodwisseldieet

Met brood in balans Gezond afvallen Doe het broodwisseldieet Met brood in balans Gezond afvallen Doe het broodwisseldieet Een goed gewicht Ben je ook een van die miljoenen Nederlanders die worstelen met de weegschaal? Of je nu een paar kilo wilt afvallen of juist

Nadere informatie

Gezonde voeding. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? De betekenis van eten voor mensen. Gezonde voeding

Gezonde voeding. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? De betekenis van eten voor mensen. Gezonde voeding Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over gezonde voeding. Nu vraag je je misschien af wat dit met de horeca te maken heeft. Gasten komen toch naar een horecabedrijf om lekker te eten en toch niet

Nadere informatie

De actieve voedingsdriehoek

De actieve voedingsdriehoek De actieve voedingsdriehoek om dagelijks evenwichtig te eten en voldoende te bewegen Wat is de actieve voedingsdriehoek De actieve voedingsdriehoek geeft een idee van wat je dagelijks zou moeten eten om

Nadere informatie

ALS LOPER KAN JE MAAR BEST TEGEN EEN STOOTJE

ALS LOPER KAN JE MAAR BEST TEGEN EEN STOOTJE ALS LOPER KAN JE MAAR BEST TEGEN EEN STOOTJE Als recreatieve sporter verdien je terecht waardering! Je hebt de gezonde beslissing genomen om meer te gaan bewegen. Prima! Wist je ook dat het niet eens zo

Nadere informatie

Bereide maaltijden ( 151

Bereide maaltijden ( 151 Bereide maaltijden Bereide maaltijden Bereide of kant-en-klaar gerechten vinden meer en meer hun ingang in onze dagelijkse voeding. We hebben niet altijd de mogelijkheid om dagelijks met volle moed een

Nadere informatie

Original GEBRUIK TIP BIJ FRITUREN

Original GEBRUIK TIP BIJ FRITUREN Original Original GEBRUIK Vandemoortele Original heeft alle kwaliteiten van een goede frituurolie. Heerlijk frituren begint dan ook bij deze olie. U moet deze olie pas om de 10 bakbeurten vervangen. INGREDIËNTEN

Nadere informatie