Offshoring: een vergezocht probleem?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Offshoring: een vergezocht probleem?"

Transcriptie

1 Stichting voor Economisch Onderzoek der Universiteit van Amsterdam Offshoring: een vergezocht probleem? Een onderzoek onder de 100 grootste zakelijke dienstverleners uit de provincie Utrecht drs. M.L. Biermans drs. M.J. van Leeuwen Met medewerking van: drs. J. Poort drs. J.A.C. Korteweg Onderzoek in opdracht van de provincie Utrecht Amsterdam, december 2004

2 SEO-rapport nr. 785 Copyright 2004 SEO Amsterdam. Alle rechten voorbehouden. Het is geoorloofd gegevens uit dit rapport te gebruiken in artikelen en dergelijke, mits daarbij de bron duidelijk en nauwkeurig wordt vermeld.

3 Inhoud Management Samenvatting... i 1 Introductie Beschrijving van het onderzoek Populatie & respons Overzicht van de resultaten Vestigingsklimaat provincie Utrecht Offshoring Wie doen aan offshoring? Geen ervaring met offshoring Afrondenden vragen Selectie van uitspraken en opmerkingen... 12

4

5 i Management Samenvatting De provincie Utrecht heeft de Stichting voor Economisch Onderzoek (SEO) gevraagd om na te gaan in hoeverre het fenomeen offshoring een verschijnsel is dat binnen de provincie voorkomt. Uiteindelijk zijn honderd acht bedrijven/organisaties die actief zijn binnen de zakelijke dienstverlening binnen de provincie Utrecht benaderd om te participeren aan dit onderzoek. Tijdens een korte telefonische enquête zijn aan de participanten vragen voorgelegd over hun ervaringen met en/of plannen en ideeën over offshoring. Uit de resultaten valt af te leiden dat het verplaatsen van activiteiten en arbeidsplaatsen naar het buitenland niet echt een issue is binnen de provincie Utrecht. Bijna viervijfde van de ondervraagde bedrijven gaf aan geen ervaring te hebben met offshoring of plannen in die richting te hebben. De voornaamste reden om niet aan offshoring te beginnen was het belang van de band met de lokale markt, hetzij via het product dan wel de klanten. Een opmerking ten aanzien van de toekomst is wel op z n plaats: hoewel veel bedrijven hebben aangegeven geen plannen te hebben werd een aantal keer wel de opmerking gemaakt dat indien de concurrentie dergelijke activiteiten zou gaan ontplooien dit resulteert in de noodzaak om zelf ook zulke veranderingen binnen het bedrijf door te voeren. Als én wanneer de kosten van offshoring verminderen (bijvoorbeeld door schaalvoordelen en voortschrijdende inzichten) en de drempel lager wordt, zal het een interessantere optie worden voor bedrijven. Daarnaast zijn er nog de ontwikkelingen op de groeiende markt van outsourcing, hetgeen een indirecte vorm van offshoring kan zijn. Dat offshoring niet de heilige graal is van bedrijfsvoering bleek ondermeer uit het feit dat slechts één bedrijf met ervaring m.b.t. offshoring, aangaf geen enkel probleem te zijn tegengekomen. De overige bedrijven met offshoring-ervaring gaven aan last te hebben (gehad) van communicatieproblemen (door andere taal en/of cultuur) op de voet gevolgd door problemen die gerelateerd zijn aan het managen op afstand. Aan de bedrijven is eveneens gevraagd of de provincie kan bijdragen aan het behouden van werkgelegenheid voor de regio. Veel van de aangedragen suggesties en oplossingen blijken vaak te maken te hebben met besluitvorming op andere niveaus van openbaar bestuur dan die van de provincie, te weten op rijks - en gemeentelijk niveau. Duidelijk is de roep om een actieve bijdrage om het competitieve klimaat te verbeteren en dan met name op het gebied van de randvoorwaarden.

6

7 1 Introductie Dit rapport bevat de resultaten van een telefonische enquête onder de grootste bedrijven/organisaties in de zakelijke dienstverlening in de provincie Utrecht met als centrale onderwerp Offshoring. Tijdens de gesprekken is ook aandacht besteed aan het vestigingsklimaat in de provincie Utrecht. In dit hoofdstuk wordt een kort overzicht gegeven van de onderzoekspopulatie alsmede de successcore van de telefonische enquête. In het tweede hoofdstuk worden de resultaten van de enquête weergegeven. 1.1 Beschrijving van het onderzoek Al maandenlang is een belangrijk gespreksthema bij ondernemers en beleidsmakers de toenemende concurrentie uit lage lonenlanden en de mogelijkheden (en risico s) van offshoring: het verplaatsen van bedrijven of bedrijfsonderdelen naar het buitenland. Natuurlijk is dit geen nieuw fenomeen. 1 Wel heeft het onderwerp, mede door de Amerikaanse presidentsverkiezingen en door de recente uitbreiding van de Europese Unie met tien nieuwe lidstaten, een nieuw impuls gekregen. De provincie Utrecht wilde inzicht krijgen in hoeverre offshoring is waar te nemen onder bedrijven in de zakelijke dienstverlening actief in de provincie Utrecht. Ook wilde de provincie nagaan wat het eventueel kan doen om werkgelegenheid te behouden voor de regio. In het kader van deze vragen is de provincie gestart met een korte literatuurstudie. Daarnaast heeft de provincie Utrecht de Stichting voor Economisch Onderzoek (SEO) opdracht gegeven om een telefonische enquête te houden onder de grotere ondernemingen uit de regio. De resultaten van deze enquête zijn opgenomen in dit rapport. 1.2 Populatie & respons De focus van dit onderzoek is de zakelijke dienstverlening die actief is binnen de provincie Utrecht. In totaal werken er binnen de provincie mensen binnen de zakelijke dienstverlening. Voor het onderzoek zijn in totaal 108 bedrijven benaderd om mee te doen 1 Zie ook Poort, et al (2004): Verplaatsing industrie: hoe erg is het?, Stichting voor Economisch Onderzoek, rapportnummer 753, Amsterdam.

8 2 Hoofdstuk 1 die tezamen ongeveer vijftigduizend werknemers in dienst hebben; ruwweg één zesde van de relevante (zakelijke dienstverlening) beroepsbevolking. 2 Zoals hierboven reeds is aangegeven gaat hierbij om de grootste werkgevers binnen de zakelijke dienstverlening binnen de provincie Utrecht. De selectie is gedaan door de provincie Utrecht aan de hand van het Provinciaal Arbeidsplaatsen Register (PAR). In de hieronder weergegeven tabellen (1/1 tot en met 1/3) zijn enkele karakteristieken van de groep geselecteerde bedrijven weergeven. Het merendeel van deze bedrijven is gevestigd in de steden Utrecht, Amersfoort en Zeist. Tabel 1/1 Verdeling van de bedrijven in de populatie naar vestigingsplaats kolom-% Utrecht 31% Amersfoort 16% Zeist 7% Leusden 6% Nieuwegein 6% Baarn 4% Houten 4% Maarssen 4% Bunnik 3% De Meern 3% Veenendaal 3% Vianen (Utrecht) 3% Woerden 3% Overig 7% Bron: Provincie Utrecht/ SEO (2004) Op 15 september 2004 heeft de provincie Utrecht een brief aan deze bedrijven gestuurd (zie Bijlage I) met daarin een uitleg van het onderzoek, alsmede de opmerking dat de SEO telefonische contact zou zoeken. In de daaropvolgende drie weken zijn de telefonische interviews afgenomen. Omdat dit onderwerp nauw verwant is met de strategie van de onderneming is gekozen om de bedrijven zoveel mogelijk op directieniveau te ondervragen. Van de benaderde bedrijven gaven 34 aan niet mee te willen werken aan het onderzoek. 3 Daarnaast bleek het niet mogelijk om gedurende de genoemde periode het interview af te 2 De gegevens betreffende omvang van de participerende bedrijven is in bepaalde gevallen een benadering en moet in eerste aanleg worden gezien als indicatief. 3 In sommige gevallen bleek het echter wel mogelijk om de positie van het bedrijf ten aanzien van offshoring te achterhalen. Deze informatie is meegenomen in de beschrijving van de resultaten.

9 Introductie 3 handelen, dit was het geval bij 23 bedrijven. 4 Uiteindelijk zijn bij 51 bedrijven interviews afgenomen. Tabel 1/2 Bedrijven in onderzoekspopulatie naar respons en omvang* kolom-% Weigering Succes Non-respons Totaal Grootteklasse 100 t/m 199 werknemers 18 (53%) 33 (65%) 8 (35%) 59 (56%) 200 t/m 499 werknemers 11(32%) 11 (22%) 5 (22%) 27 (25%) 500 t/m 799 werknemers 2 (6%) 4 (8%) 3 (13%) 9 (8%) 800 t/m 999 werknemers 2 (6%) 0 (0%) 3 (13%) 5 (5%) 1000 en meer werknemers 1 (3%) 3 (6%) 4 (17%) 8 (7%) Totaal 34 (100%) 51 (100%) 23 (100%) 108 (100%) * De procentuele verdeling staat tussen haakjes vermeld, de indeling op basis van omvang is indicatief. Bron: Provincie Utrecht/ SEO (2004) Tabel 1/3 Bedrijven in onderzoekspopulatie naar respons en sector* kolom-% Weigering Succes Non-respons Totaal Sector Handel 5 (15%) 2 (4%) 1 (4%) 8 (7%) Communicatie 2 (6%) 1 (2%) 0 (0%) 3 (3%) Financiële instelling 10 (29%) 18 (35%) 6 (26%) 34 (31%) Zakelijke diensten 17 (50%) 30 (59%) 16 (70%) 63 58%) Totaal 34 (100%) 51 (100%) 23 (100%) 108 (100%) * De procentuele verdeling staat tussen haakjes vermeld Bron: Provincie Utrecht/ SEO (2004) 4 Bij deze willen we nogmaals alle participanten bedanken voor hun bereidwilligheid tot deelname.

10

11 5 2 Overzicht van de resultaten In dit hoofdstuk worden de uitkomsten van de telefonische enquête weergegeven. Deze weergave volgt in grote lijnen de gehanteerde vragenlijst (zie Bijlage II). De eerste twee tabellen behandelen de vragen inzake het vestigingsklimaat van de provincie Utrecht. In de rest van dit hoofdstuk staat het thema offshoring centraal. 2.1 Vestigingsklimaat provincie Utrecht De eerste vraag die aan de gesprekpartners werd gesteld was of zij een cijfer konden geven voor het vestigingsklimaat van provincie Utrecht. Met een gemiddeld cijfer van een 7,2 en slechts één onvoldoende (zie Tabel 2/1a en 2/1b) kan worden geconcludeerd dat de respondenten tevreden zijn met het vestigingsklimaat in de provincie. Tabel 2/1a Kunt u een rapportcijfer (tussen 1 en 10) geven voor het vestigingsklimaat in de provincie? Cijfer Frequentie van antwoord Weet niet/ geen antwoord , , Gemiddelde beoordeling 7,2 Tabel 2/1b Gemiddelde rapportcijfer per grootteklasse Observaties Gemiddelde cijfer Min. Max. Grootteklasse 100 t/m 199 werknemers 24 7, t/m 499 werknemers 9 7, t/m 799 werknemers 4 7, t/m 999 werknemers en meer werknemers 3 7,8 7,5 8 Totaal 40 7,2 5 8

12 6 Hoofdstuk 2 Vervolgens is gevraagd naar de reden waarom het bedrijf is gevestigd in de provincie Utrecht. De antwoorden op deze vraag staan hieronder vermeld in Tabel 2/2. De meest genoemde redenen voor vestiging in de provincie Utrecht zijn de centrale ligging, historisch bepaald, en toeval. Ook de aanwezigheid van goed (opgeleid) personeel, alsmede de bereikbaarheid, werden genoemd. Hierbij moet overigens nog wel worden opgemerkt dat bereikbaarheid in het verlengde ligt van de reden centrale ligging. Tabel 2/2 Waarom heeft uw bedrijf zich gevestigd in de provincie Utrecht? Reden Frequentie van antwoorden* Procentuele verdeling Centrale ligging 21 33% Historisch bepaald 16 25% Toeval 8 13% Beschikbaarheid en kwaliteit werknemers 5 8% Bereikbaarheid 4 6% Overig 10 16% *Meer dan één antwoord mogelijk 2.2 Offshoring De belangrijkste vraag in het interview was of het bedrijf/organisatie ervaring had met offshoring (het verplaatsen van activiteiten en arbeidsplaatsen naar het buitenland); Tabel 2/3 geeft een overzicht van de antwoorden. Deze vraag had expliciet betrekking op de vestiging in de provincie Utrecht. De overgrote meerderheid (79%) van de ondervraagde bedrijven gaf te kennen hier zelf geen ervaring mee te hebben en ook geen plannen te hebben om dergelijke activiteiten te ontplooien. Tabel 2/3 Heeft uw bedrijf ervaring met offshoring? Aantal Procentuele verdeling Heeft reeds offshoring toegepast, maar geen verdere plannen 7 11% Heeft reeds offshoring toegepast en heeft nog verdere plannen 3 5% Heeft in het verleden offshoring toegepast, maar de vestiging weer gesloten 2 3% Geen offshoring toegepast wel plannen daartoe 1 2% Geen offshoring toegepast en ook geen plannen daartoe 49 79% Totaal %

13 Overzicht van de resultaten 7 Van de twaalf bedrijven die aangaven ervaring te hebben met offshoring bleek het in vijf gevallen te gaan om een verplaatsing naar het buitenland van minder dan 20 werknemers en bij de overige gevallen om een verplaatsing van meer dan 20 werknemers. In totaal ging het bij het offshoren vanuit de provincie Utrecht om 401 arbeidsplaatsen met een minimum van 2 en een maximum van 100. Tabel 2/4 geeft een overzicht van deze gegevens. Gecombineerd met de gegevens uit het Provinciaal Arbeidsmarkt Register valt op te maken dat ongeveer 2 procent van de arbeidsplaatsen in de zakelijke dienstverlening in de provincie Utrecht is verdwenen als gevolg van offshoring. Daarbij kan worden opgemerkt dat het merendeel van de betrokken werknemers is herplaatst binnen de provincie Utrecht. In twee gevallen van offshoring bleek er sprake te zijn van een capaciteitsuitbreiding over de nationale grenzen, en dus zonder (directe) opheffing/ verplaatsing van arbeidsplaatsen in de provincie Utrecht. 5 Tabel 2/4 Wat is er met de medewerkers in de provincie Utrecht gebeurd? Aantal arbeidsplaatsen Meeverhuisd 30 Herplaatst binnen Utrecht 193 Afgevloeid (ontslagen, geen verlening contract) 85 Andere baan buiten bedrijf 3 Extra capaciteit 90 Wanneer de aandacht wordt verlegd naar de vraag waar de activiteiten naartoe zijn verplaatst valt met name de voorkeur voor Oost-Europa op, gevolgd door de oude EU-14. In drie gevallen bleek het bedrijf in meer dan één land actief te zijn (zie Tabel 2/5). Tsjechië was het land dat het meest werd genoemd als de bestemming voor offshoring. Tabel 2/5 Naar welk land of welke landen heeft offshoring plaatsgevonden? Frequentie antwoord Procentuele verdeling Oost-Europa 8 53% EU % India 2 13% Oost-Europa: Tsjechië, Hongarije, Slowakije, Polen, Roemenië EU-14: Verenigd Koninkrijk, België, Duitsland, Ned. Antillen 5 Dit laatste is formeel technisch gezien niet aan te merken als zijnde offshoring per se, maar is wel meegenomen in het onderzoek omdat de uitbreiding in buitenland tot op zekere hoogte diensten voor de Utrechtse/ Nederlandse markt zou produceren/ leveren. Overigens moet bij het beoordelen van de hier weergegeven uitkomsten worden onthouden dat deze gegevens alleen relevant zijn voor de bedrijven die hebben meegedaan aan het onderzoek. Het is mogelijk dat bedrijven die niet hierover zijn ondervraagd wel aan offshoring doen.

14 8 Hoofdstuk 2 Bij éénderde van de bedrijven die aangaven aan offshoring te doen ging het om de afdeling automatisering en IT diensten/ondersteuning. Daarnaast handelende het ook om administratieve onderdelen gevolgd door software ontwikkeling en financiële administratie. De meest nauwe definitie van offshoring geeft aan dat activiteiten die voorheen binnen de provincie Utrecht werden uitgevoerd ten bate van de lokale markt na offshoring vanuit het buitenland worden ondernomen. In bijna alle gevallen die in dit onderzoek werden aangetroffen bleek dat de nieuwe buitenlandse afdeling diensten verleent/ ontwikkelt voor een gebied dat groter is dan alleen Nederland, bijvoorbeeld ook andere Europese landen. Dit blijkt onder andere uit de antwoorden op de vraag waarom er is gekozen voor offshoring. Gevraagd naar de reden om aan offshoring te doen (Tabel 2/6) bleek met name de loonkosten een belangrijk element te zijn. Daarna volgt het consolideren van processen en/of afdelingen. In het geval van internationale bedrijven bleek dan ook dat de beslissing om te offshoren niet zozeer lokaal was gemaakt, maar in het buitenland zelf. Zo was het bijvoorbeeld bij één van de bedrijven meer het moederbedrijf dat de backoffice activiteiten wilde bundelen (en dat vervolgens in een voor haar gunstige lokatie heeft gedaan), dan dat er sprake was van een plaatselijke wens om te offshoren. Het consolideren van de activiteiten (met name binnen de EU) was dan ook een veelgehoord antwoord. Tabel 2/6 Reden voor offshoring Frequentie antwoord* Procentuele verdeling Loonkosten 7 39% Consolidering/efficiency 5 28% Onvoldoende (gekwalificeerd) personeel 2 11% Uitbreiding 2 11% Overig 2 11% *Meer dan één antwoord mogelijk Aan de bedrijven die aangaven ervaring te hebben met offshoring is tevens gevraagd naar hun ervaringen met offshoring zelf en dan met name naar eventuele knelpunten die zij zijn tegengekomen. Zoals blijkt uit Tabel 2/7 geeft meer dan de helft van de twaalf bedrijven aan problemen te zijn tegengekomen die te maken hebben met taal en cultuur. Een ander aspect van offshoring waar achteraf toch veel problemen aan gerelateerd waren, is het aansturen (het managen ) op afstand. In twee gevallen bleken de problemen die men was tegengekomen niet op te wegen tegen de voordelen en zijn de activiteiten in het buitenland gestaakt. Eén van deze twee gaf aan voor de toekomst op zoek te gaan naar strategische partners in het binnen- en buitenland in plaats van zelf dergelijke activiteiten te ontplooien.

15 Overzicht van de resultaten 9 Eén van de ondervaagde bedrijven dat o.a. als adviseur op het gebied van offhsoring/ outsourcing optreedt merkte op dat offshoring veel te vaak wordt gezien als wondermiddel, een moderne variant van Haarlemmer olie. Het besluit om processen te offshoren is een onderdeel dat binnen de strategie van een bedrijf moet (kunnen) passen. De kostenbesparing die men door middel van offshoring tracht te realiseren zal doorgaans pas op de langere termijn tot wasdom komen. Wanneer offshoring wordt vergeleken met outsourcing is het laatste een aanzienlijk kleinere en iets makkelijker te nemen stap. Tabel 2/7 Problemen bij offshoring Frequentie antwoord* Procentuele verdeling Cultuurverschillen/ taalproblemen 7 41% Management of afstand 6 35% Kwaliteit 2 12% Vinden van een goede partij 1 6% Geen 1 6% *Meer dan één antwoord mogelijk Aan de bedrijven die ervaring hebben met offshoring is ook gevraagd of zij nog verdere plannen hebben op dit vlak voor de komende twee jaar. Het merendeel gaf aan dat het voorlopig hierbij gaat blijven. Drie bedrijven gaven te kennen te denken aan het verder offshoren van hun activiteiten. Uit Tabel 2/3 blijkt dat er nog één bedrijf is dat, hoewel het geen ervaring heeft op het gebied van offshoring, plannen daaromtrent heeft. Voor al deze bedrijven geldt dat zij nog in de oriëntatie fase zijn en géén concrete plannen hebben. 2.3 Wie doen aan offshoring? In de volgende weergegeven Tabellen (2/8 en 2/9) wordt de aandacht gericht op enkele algemene kenmerken van de bedrijven die aan offshoring doen waarbij er een vergelijking wordt gemaakt met de bedrijven/organisaties die dat niet doen.

16 10 Hoofdstuk 2 Tabel 2/8 In welke sector komt offshoring voor?* kolom-% Doet niet aan offshoring Ervaring met offshoring Totaal Sector Handel - - 6% Communicatie - - 2% Financiële instelling 19 (38%) - 32% Zakelijke diensten 27 (54%) 9 (75%) 60% Totaal 50 (100%) 12 (100%) 100% * Wanneer het aantal respondenten onder de drie is wordt dit weergegeven door een streepje. De procentuele verdeling (kolompercentages) van de antwoorden staan tussen de haakjes vermeld. Tabel 2/9 kolom-% Grootteklasse Omvang van de bedrijven die (niet) offshoren?* Doet niet aan offshoring Ervaring met offshoring Onbekend Totaal 100 t/m 199 werknemers 33 (66%) 6 (50%) 20 (43%) 59 (55%) 200 t/m 499 werknemers 12 (24%) 4 (33%) 11 (24%) 27 (25%) 500 t/m 799 werknemers 3 (6%) 1 (8%) 5 (11%) 9 (8%) 800 t/m 999 werknemers 0 (-) 0 (-) 5 (11%) 5 (5%) 1000 en meer werknemers 2 (4%) 1 (8%) 5 (11%) 8 (7%) Totaal 50 (100%) 12 (100%) 46 (100%) 108 (100%) * De procentuele verdeling van de antwoorden staan tussen de haakjes vermeld 2.4 Geen ervaring met offshoring Zoals uit Tabel 2/3 blijkt heeft de overgrote meerderheid van de bedrijven geen ervaring met offshoring en ook geen plannen daartoe. Bedrijven die aangeven geen ervaring te hebben met offshoring is de vraag voorgelegd of daar (speciale) reden voor zijn te geven. De meest genoemde reden (zie Tabel 2/10) is dat het niet past bij de bedrijfsvoering waarbij vaak werd aangegeven dat hun producten/diensten zeer lokaal verbonden zijn. Het contact met de klant en de lokale markt zijn te belangrijk om een onderdeel op afstand te laten functioneren. Overigens lieten enkele ondervraagde ondernemingen weten dat bij sommige bedrijfsonderdelen offshoring een optie zou kunnen zijn, maar dat het daarbijbehorende verlies van directe controle het voor hen niet aantrekkelijk maakt.

17 Overzicht van de resultaten 11 Tabel 2/10 Voornaamste reden voor het niet offshoren Frequentie van antwoord* Procentuele verdeling De diensten zijn teveel verbonden met de Nederlandse/ lokale markt 15 23% Geen processen die in aanmerking komen 8 13% Het directe contact met de klant is te belangrijk 7 11% Wil grip houden op bedrijfsprocessen 5 8% Zelf onderdeel van een internationaal bedrijf 3 5% Staat afkeurend tegenover offshoring 2 3% Anders 5 8% *Meer dan één antwoord mogelijk 2.5 Afrondende vragen Aan alle bedrijven werd de vraag gesteld of in hun ogen de provincie een rol kan vervullen bij het behouden van werkgelegenheid voor de regio. In Tabel 2/11 zijn de antwoorden op deze vraag weergegeven. Tabel 2/11 Kan de provincie in uw ogen een rol vervullen bij het behouden van werkgelegenheid voor de regio? Frequentie van antwoorden Procentuele verdeling Nee 12 21% Weet niet 4 7% Ja, namelijk door:* Verbeteren van infrastructuur en bereikbaarheid (parkeerproblemen) 23 40% Verbeteren van de arbeidsmarkt (incl. betere matching, scholing, etc.) 7 12% Meer ondersteunen van bedrijfsleven (incl. vermindering bureaucratie 5 9% Verzorgen van huisvesting (voor zowel bedrijven als werknemers) 6 11% *Meer dan één antwoord mogelijk De antwoorden, zoals die in Tabel 2/11 zijn weergegeven moeten voor een deel worden gezien als onderdeel van een bredere en meer algemenere aansporing tot het verbeteren van het ondernemingsklimaat in de provincie. Wat opvalt aan de lijst is dat merendeel van de suggesties te maken hebben met beleid dat de verantwoordelijkheid is van de rijksoverheid dan wel de individuele gemeentes. Wel kan de provincie, volgens verschillende geïnterviewden, een bijdrage leveren aan de matching op de arbeidsmarkt alsmede op het gebied van het innovatie en het competitieve klimaat.

18 12 Hoofdstuk 2 Vervolgens werd aan alle ondervraagden twee stellingen voorgelegd. In Tabellen 2/12 en 2/13 zijn de reacties hierop weer gegeven uitgesplitst naar bedrijven die ervaring hebben met offshoring en de bedrijven die dat niet hebben. Zoals blijkt Tabel 2/12 gaf 83% van alle geïnterviewde personen aan het eens te zijn met de stelling Offshoring is niet tegen te houden. Tabel 2/12 Stelling: Offshoring is niet tegen te houden * Doet niet aan offshoring Ervaring met offshoring Totaal Eens 29 (83%) 10 (83%) 39 (83%) Oneens 5 (14%) 2 (17%) 7 (15%) Weet niet 1 (3%) 0 (0%) 1 (2%) Totaal 35 (100%) 12 (100%) 47 (100%) * De procentuele verdeling van de antwoorden staan tussen de haakjes vermeld Ruim 60% van de ondervraagde personen was het niet eens met de stelling De gevolgen van offshoring zijn niet te overzien (zie Tabel 2/13). Tabel 2/13 Stelling: De gevolg van offshoring zijn niet te overzien * overzien. Doet niet aan offshoring Ervaring met offshoring Totaal Eens 12 (35%) 4 (33%) 16 (35%) Oneens 20 (59%) 8 (67%) 28 (61%) Weet niet 2 (6%) 0 (0%) 2 (4%) Totaal 34 (100%) 12 (100%) 46 (100%) * De procentuele verdeling van de antwoorden staan tussen de haakjes vermeld 2.6 Selectie van uitspraken en opmerkingen Aan het einde van elk interview werd de vraag gesteld of men over het thema offshoring nog iets kwijt wilde. Hieronder is een selectie van de opmerkingen die bij dit onderdeel zijn opgetekend. De overheid moet zich gaan bezig houden met de vraag Wat te doen met de overvloedige werknemers? Er moet gewerkt worden aan de employability van de achterblijvers. Veel mensen voelen zich bedreigd en dat brengt risico s met zich mee. In dat opzicht zijn we nu al te laat.

19 Overzicht van de resultaten 13 [Offshoring] is wel tegen te gaan. Het lijkt wel dat het allemaal draait om lage lonen maar dat is niet zo. Nederland moet gewoon competitiever worden. De hoogwaardige kennis moet men hier houden Ik zie een rol voor de provincie in het verzorgen van een betere matching, bijvoorbeeld door een gericht scholingsbeleid, met name bij het mbo maar ook het bedrijfsleven zou daar actiever in kunnen zijn. Offshoring is ook een vorm van innovatie en in de eerste plaats denk je toch aan het belang van de onderneming en de continuïteit. De provincie moet ervoor zorgen dat het goed vertoeven is voor bedrijven in Utrecht. Ik wil ze dan ook op het hart drukken: doe iets aan de regels! Men moet stimulerend zijn voor bedrijven en op zich doet de provincie Utrecht het goed.

20

21 Bijlage I Brief Provincie Utrecht 15

22

23 17 Bijlage II Vragenlijst Bedrijf: Geadresseerde (positie): Gesproken met (positie): Onderzoeker: Datum: Tijd: Vragenlijst offshoring Versie 21 september 2004 <Start van de telefonische enquête> Introductie Zoals aangekondigd in de brief die u onlangs heeft ontvangen van de provincie Utrecht, houdt de SEO een enquête onder de grotere bedrijven in de zakelijke dienstverlening in de provincie Utrecht. Het onderzoek richt zich op het vestigingsklimaat in de provincie Utrecht en het (mogelijk) verplaatsen van arbeidsplaatsen naar het buitenland ( offshoring ). A Vestigingsklimaat 1. Kunt u een rapportcijfer (tussen 1 en 10) geven voor het vestigingsklimaat in de provincie? 2. Waarom heeft uw bedrijf zich gevestigd in de provincie Utrecht? <open vraag> B Offshoring Introductie: Met offshoring wordt bedoeld het verplaatsen van activiteiten en arbeidsplaatsen naar het buitenland. 3. Heeft uw bedrijf hier ervaringen mee? <open> <afhankelijk van het antwoord vervolg in een van de drie loops> Geen offshoring toegepast en ook geen plannen daartoe. Geen offshoring toegepast, maar wel plannen. Reeds offshoring toegepast, maar geen verdere plannen. Heeft in het verleden offshoring toegepast, maar de vestiging weer gesloten. Heeft reeds offshoring toegepast en heeft nog verdere plannen. Loop 1 Reeds ervaring met offshoring 4. Wat is de omvang vorig jaar van offshoring in de provincie Utrecht? (in aantallen arbeidsplaatsen dat is verplaatst) 5. Wat is er met de medewerkers in de provincie Utrecht gebeurd? 6. Om welke activiteiten ging het bij deze offshoring? <open vraag> 7. Naar welk land of welke landen heeft offshoring plaatsgevonden? <open vraag> 8. Welke markt wordt bediend vanuit de nieuwe vestiging in het buitenland? 9. Wat zijn de redenen van offshoring? <open vraag> 10. Welke knelpunten bent u tegengekomen bij het offshoren? <open vraag>

24 18 Bijlage II 11. Wie heeft u geassisteerd of geadviseerd bij de offshoring? <semi-open> 12. Heeft u nog verdere plannen voor offshoring? Loop 2 Geen ervaring, wel plannen / Reeds offshoring en ook verdere plannen Zelfde vragen als hierboven maar dan vooruitkijkend (max 2 jaar) Loop 3 Geen offshoring en plannen Uw bedrijf heeft geen offshoring toegepast en ook geen plannen daartoe. 15. Waarom niet? <open vraag> Afsluitende vragen 16. Kan de provincie in uw ogen een rol vervullen bij het behouden van werkgelegenheid voor de regio? <open vraag> 17. We leggen u enkele stellingen voor. < eens of oneens> [als de respondent bij de vorige vraag al een dan de thema s heeft genoemd kan deze vraag worden overgeslagen] Verbetering van de matching op de arbeidsmarkt kan personeelsproblemen voorkomen. Investeren in innovatie is nodig om het lokale vestigingsklimaat op peil te houden. Investeren in upgrading personeel (scholing, EVC) is nodig om het lokale vestigingsklimaat op peil te houden. Offshoring is niet tegen te houden. De gevolgen van offshoring zijn niet te overzien. 18. Heeft u zelf nog suggesties of wilt u nog iets kwijt over het thema offshoring? Hiermee zijn we aan het einde van de vragenlijst. Hartelijk dank voor uw medewerking!

25 Stichting voor Economisch Onderzoek der Universiteit van Amsterdam Roetersstraat 29, 1018 WB Amsterdam Telefoon: , Telefax:

Uitbesteding ICT aan lagelonenlanden offshore ICT outsourcing. 3 mei 2007

Uitbesteding ICT aan lagelonenlanden offshore ICT outsourcing. 3 mei 2007 Uitbesteding ICT aan lagelonenlanden offshore ICT outsourcing 3 mei 2007 ! Disclaimer de kleine lettertjes! ICT Barometer De ICT Barometer, een onderzoek van Ernst & Young, is de gerenommeerde vinger aan

Nadere informatie

Nameting Scan Mijn Bedrijf 2.0 2011-2012

Nameting Scan Mijn Bedrijf 2.0 2011-2012 Sociale innovatie De volgende vragen gaan over sociale innovatie en innovatief ondernemingsbeleid. Sociale Innovatie is een vernieuwing of een verbetering in de arbeidsorganisatie en in de arbeidsrelaties

Nadere informatie

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep

Zzp ers in de provincie Utrecht 2013. Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Zzp ers in de provincie Utrecht 2013 Onderzoek naar een groeiende beroepsgroep Ester Hilhorst Economic Board Utrecht Februari 2014 Inhoud Samenvatting Samenvatting Crisis kost meer banen in 2013 Banenverlies

Nadere informatie

Samenvatting. De Kvk en IKE hebben de onderzoeksresultaten aangeboden aan het College van B&W van Etten- Leur.

Samenvatting. De Kvk en IKE hebben de onderzoeksresultaten aangeboden aan het College van B&W van Etten- Leur. JJuunni i 22 Uitkomsten Ruimtebehoefteonderzoek Gemeente Etten-Leur Samenvatting De provincie Noord-Brabant en de gemeente Etten-Leur zijn een onderzoek gestart naar de meest geschikte locatie voor een

Nadere informatie

Een Werkende Arbeidsmarkt

Een Werkende Arbeidsmarkt Een Werkende Arbeidsmarkt Bas ter Weel 16 mei2014 Duurzame inzetbaarheid Doel Langer werken in goede gezondheid Beleid gericht op Binden: Gezondheid als voorwaarde voor deelname Ontbinden: Mobiliteit als

Nadere informatie

Onderzoek Alumni Bètatechniek

Onderzoek Alumni Bètatechniek Onderzoek Alumni Bètatechniek 0 meting - Achtergrond Eén van de knelpunten op de Nederlandse arbeidsmarkt is een tekort aan technisch geschoolden. De Twentse situatie is hierin niet afwijkend. In de analyse

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Noord. Onderzoek onder de ondernemers van het Digitaal Panel Noord. Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658

Arbeidsmarkt Noord. Onderzoek onder de ondernemers van het Digitaal Panel Noord. Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 Onderzoek onder de ondernemers van het Digitaal Panel Noord Projectnummer: 12163 In opdracht van: Stadsdeel Noord Rogier van der Groep Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 1012 GL Amsterdam 1000 AR Amsterdam

Nadere informatie

Enquête Telefonische dienstverlening

Enquête Telefonische dienstverlening Enquête Telefonische dienstverlening Enquête Telefonische dienstverlening Colofon Titel:Enquête Enquete Telefonische dienstverlening Opdrachtgever: Gemeente Velsen Opdrachtnemer: Marieke Galesloot Datum:

Nadere informatie

ALPHENPANEL OVER ZONDAGSOPENSTELLING

ALPHENPANEL OVER ZONDAGSOPENSTELLING ALPHENPANEL OVER ZONDAGSOPENSTELLING nieuwsbrief Februari 2015 Inleiding Deze nieuwsbrief beschrijft de resultaten van de peiling met het. Deze peiling ging over de zondagsopenstelling. De gemeenteraad

Nadere informatie

Ondernemingspeiling 2015. Foto: Jan van der Ploeg

Ondernemingspeiling 2015. Foto: Jan van der Ploeg Ondernemingspeiling 2015 Foto: Jan van der Ploeg Kenniscentrum MVS Juni 2015 O n d e r n e m i n g s p e i l i n g 2 0 1 5 P a g i n a 2 Inleiding Op initiatief van het team Economische Zaken, Toerisme

Nadere informatie

Werkgelegenheidsonderzoek

Werkgelegenheidsonderzoek Monitor Ruimtelijke Economie Uitkomsten Werkgelegenheidsonderzoek Provincie Utrecht 2011 (Voorlopig) Januari 2012 Afdeling Mobiliteit, Economie en Cultuur Inleiding In de periode april t/m september 2011

Nadere informatie

Evaluatie Sport Mobiliteit Centrum 2014

Evaluatie Sport Mobiliteit Centrum 2014 Evaluatie Sport Mobiliteit Centrum 2014 Het CAOP is hét kennis- en dienstencentrum op het gebied van arbeidszaken en arbeidsmarktvraagstukken in het publieke domein. CAOP Research & Europa is het onderzoeks-

Nadere informatie

EFFECTEN VAN DE WEEKEND- SCHOOL VAN STICHTING WITTE TULP. - eindrapport - dr. Marga de Weerd. Amsterdam, november 2009

EFFECTEN VAN DE WEEKEND- SCHOOL VAN STICHTING WITTE TULP. - eindrapport - dr. Marga de Weerd. Amsterdam, november 2009 EFFECTEN VAN DE WEEKEND- SCHOOL VAN STICHTING WITTE TULP - eindrapport - dr. Marga de Weerd Amsterdam, november 2009 Regioplan Beleidsonderzoek Nieuwezijds Voorburgwal 35 1012 RD Amsterdam Tel.: +31 (0)20-5315315

Nadere informatie

Fluchskrift Wurkgelegenheid

Fluchskrift Wurkgelegenheid Fluchskrift Wurkgelegenheid Werkgelegenheidsregister Provincie Fryslân Het betreft voorlopige uitkomsten van het werkgelegenheidsonderzoek 2013. In afwachting op de landelijke cijfers zijn eventuele correcties

Nadere informatie

Behoefte aan Ondernemersopleiding

Behoefte aan Ondernemersopleiding Behoefte aan Ondernemersopleiding Digitaal Werkgevers - Panelonderzoek 13 Digitaal Werknemers Panelonderzoek 9 WoonWerk Jonna Stasse Woerden, Februari 2006 In geval van overname van het datamateriaal is

Nadere informatie

Onderzoek Bedrijvenpanel: Gevolgen economische crisis

Onderzoek Bedrijvenpanel: Gevolgen economische crisis Versie definitief Datum 29 april 2010 1 (8) Onderzoek Bedrijvenpanel: Gevolgen economische crisis Auteur Tineke Brouwers Het derde onderzoek Op 30 maart 2010 kregen alle leden van het Bedrijvenpanel van

Nadere informatie

Woon- en leefklimaat Zuid-Holland vanuit bedrijfsoptiek

Woon- en leefklimaat Zuid-Holland vanuit bedrijfsoptiek Woon- en leefklimaat Zuid-Holland vanuit bedrijfsoptiek Den Haag, 1 juni 2015 Agenda 1 Kader: relatie wonen-werken 2 Opzet onderzoek 3 Werkgelegenheid 4 Waardering woon- en leefklimaat 5 Rol woon- en leefklimaat

Nadere informatie

Werklandschap Meerpaal. Sport en werk centraal in Nederland. Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten

Werklandschap Meerpaal. Sport en werk centraal in Nederland. Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten Werklandschap Meerpaal Sport en werk centraal in Nederland Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten Kwaliteiten Werklandschap Directe aansluiting op A27 Gebiedsoppervlak van 10 ha Flexibele kavelgrootte

Nadere informatie

MKB-ondernemers met oog voor de toekomst

MKB-ondernemers met oog voor de toekomst M200803 MKB-ondernemers met oog voor de toekomst Bedrijfsstrategieën in het MKB drs. M. Mooibroek Zoetermeer, juli 2008 MKB-ondernemers met oog voor de toekomst Ongeveer de helft van de MKB-ondernemers

Nadere informatie

Marktonderzoek naar de markt van personeelsplanningssystemen, tijdregistratiesystemen en urenverantwoordingssystemen.

Marktonderzoek naar de markt van personeelsplanningssystemen, tijdregistratiesystemen en urenverantwoordingssystemen. Marktonderzoek naar de markt van personeelsplanningssystemen, tijdregistratiesystemen en urenverantwoordingssystemen. Uitgevoerd in opdracht van: Anneke Kersten Augustus 2009 1 Inhoudsopgave Pagina 1.

Nadere informatie

Openingstijden Stadswinkels 2008

Openingstijden Stadswinkels 2008 Openingstijden Stadswinkels 2008 Openingstijden Stadswinkels 2008 René van Duin & Maaike Dujardin Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) december 2008 In opdracht van Publiekszaken afdeling Beleid

Nadere informatie

Monitor HH(T) 4 e kwartaalmeting

Monitor HH(T) 4 e kwartaalmeting Monitor HH(T) 4 e kwartaalmeting Marlijn Abbink-Cornelissen Marcel Haverkamp Janneke Wilschut 5 April 2016 1 Samenvatting Samenvatting Dit is het vijfde rapport van de monitor HH(T). Deze monitor inventariseert

Nadere informatie

INLEIDING. De totale doelgroep bestaat in de geselecteerde regio uit circa 13.000 actieve ondernemingen met niet nader genoemde rechtsvorm.

INLEIDING. De totale doelgroep bestaat in de geselecteerde regio uit circa 13.000 actieve ondernemingen met niet nader genoemde rechtsvorm. INLEIDING Het onderzoek dataopslag in relatie tot de bedrijfscontinuïteit is gehouden in het tijdvak 15 januari 2015 tot 15 april 2015. Het onderzoek is voor het grootste gedeelte uitgevoerd binnen het

Nadere informatie

Memo. Datum: 19 oktober 2015 Onderwerp: Enquête Studieadvies

Memo. Datum: 19 oktober 2015 Onderwerp: Enquête Studieadvies Memo Datum: 19 oktober 2015 Onderwerp: Enquête Studieadvies Inhoud Hoofdstuk 1: Introductie... 1 Hoofdstuk 2: Algemene uitkomsten... 1 2.1 De weg naar de studieadviseur... 1 2.2 Hulpvraag... 2 2.3 Waardering

Nadere informatie

Inventarisatie medewerkers met een arbeidsbeperking in openbare bibliotheken

Inventarisatie medewerkers met een arbeidsbeperking in openbare bibliotheken Inventarisatie medewerkers met een arbeidsbeperking in openbare bibliotheken Januari 2015 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 5 1.1 Opzet... 5 1.2 Leeswijzer... 6 2. Inventarisatie medewerkers arbeidsbeperking...

Nadere informatie

De Nederlandse Maritieme Arbeidsmarkt 2014

De Nederlandse Maritieme Arbeidsmarkt 2014 De Nederlandse Maritieme Arbeidsmarkt 2014 Sectorrapport Scheepsbouw Ruud van der Aa Jenny Verheijen 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Belangrijkste uitkomsten 4 1. Samenstelling werkgelegenheid 5 2. Verwachte

Nadere informatie

OFFSHORE OUTSOURCING Het benutten van nieuwe kansen?

OFFSHORE OUTSOURCING Het benutten van nieuwe kansen? OFFSHORE OUTSOURCING Het benutten van nieuwe kansen? Paul Tjia GPI Consultancy Universiteit Twente, 15 december 2004 Trend 1: aandacht in de pers Trend 2: groeiend gebruik van offshore diensten In Nederland

Nadere informatie

3.2 De omvang van de werkgelegenheid

3.2 De omvang van de werkgelegenheid 3.2 De omvang van de werkgelegenheid Particuliere bedrijven en overheidsbedrijven nemen mensen in dienst. Collectieve sector = Semicollectieve sector = De overheden op landelijk, provinciaal en lokaal

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek

Klanttevredenheidsonderzoek Klanttevredenheidsonderzoek Particulier 213, Leven a.s.r. Rapportcijfer 8, Rapportcijfer a.s.r., per klantgroep Kunt u met een rapportcijfer op een schaal van 1 t/m 1 uitdrukken hoe tevreden u bent over

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek

Klanttevredenheidsonderzoek Klanttevredenheidsonderzoek Particulier 13, Leven Allianz Rapportcijfer Allianz, per klantgroep Kunt u met een rapportcijfer op een schaal van 1 t/m 1 uitdrukken hoe tevreden u bent over uw verzekeraar?

Nadere informatie

Amsterdamse haven en innovatie

Amsterdamse haven en innovatie Amsterdamse haven en innovatie 26 september 2011, Hoge School van Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Oostelijke handelskade (huidige situatie) Oostelijke handelskade (oude

Nadere informatie

Plannen Economische Agenda 20113-2014

Plannen Economische Agenda 20113-2014 Plannen Economische Agenda 20113-2014 Aanvalsplan 1: Marketing regio Amersfoort: be good and tell it Wat is het doel: Gerichte marketingcampagnes starten op het gebied van ondernemen in Amersfoort en de

Nadere informatie

rapportage Producentenvertrouwen kwartaal 1. Deze resultaten zijn tevens gepubliceerd in de tussenrapportage economische barometer (5 juni 2002)

rapportage Producentenvertrouwen kwartaal 1. Deze resultaten zijn tevens gepubliceerd in de tussenrapportage economische barometer (5 juni 2002) Rapportage producentenvertrouwen oktober/november 2002 Inleiding In de eerste Economische Barometer van Breda heeft de Hogeschool Brabant voor de eerste keer de resultaten gepresenteerd van haar onderzoek

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek

Klanttevredenheidsonderzoek Klanttevredenheidsonderzoek Particulier 13, Leven Avéro Achmea Rapportcijfer Avéro, per klantgroep Kunt u met een rapportcijfer op een schaal van 1 t/m 1 uitdrukken hoe tevreden u bent over uw verzekeraar?

Nadere informatie

M200719. Een 'directe buitenlandse investering' is méér dan investeren alleen. Buitenlandse investeringen door MKB-bedrijven

M200719. Een 'directe buitenlandse investering' is méér dan investeren alleen. Buitenlandse investeringen door MKB-bedrijven M200719 Een 'directe buitenlandse investering' is méér dan investeren alleen Buitenlandse investeringen door MKB-bedrijven drs. R.M. Braaksma dr. J. Meijaard Zoetermeer, november 2007 Een 'directe buitenlandse

Nadere informatie

Evaluatie hinder bij wegwerkzaamheden

Evaluatie hinder bij wegwerkzaamheden Evaluatie hinder bij wegwerkzaamheden Projectnummer: 10203 In opdracht van: Dienst Infrastructuur, Verkeer en Vervoer drs. Merijn Heijnen dr. Willem Bosveld Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 1012 GL

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek Wmo 2012 Wmo-hulpmiddelen onder de loep. Gemeente Ubbergen Juni 2013

Klanttevredenheidsonderzoek Wmo 2012 Wmo-hulpmiddelen onder de loep. Gemeente Ubbergen Juni 2013 Klanttevredenheidsonderzoek Wmo 2012 Wmo-hulpmiddelen onder de loep Gemeente Ubbergen Juni 2013 Colofon Uitgave I&O Research BV Zuiderval 70 7543 EZ Enschede tel. (053) 4825000 Rapportnummer 2013/033 Datum

Nadere informatie

Enquête Dienstverlening in het stadhuis

Enquête Dienstverlening in het stadhuis Enquête Dienstverlening in het stadhuis Enquête Dienstverlening in het stadhuis Colofon Titel:Enquête Dienstverlening in het stadhuis Opdrachtgever: Gemeente Velsen Opdrachtnemer: Marieke Galesloot Datum:

Nadere informatie

M200513 Tijdsbesteding ondernemend Nederland

M200513 Tijdsbesteding ondernemend Nederland M200513 Tijdsbesteding ondernemend Nederland R. Hoevenagel Zoetermeer, december 2005 Tijdsbesteding ondernemend Nederland Ondernemers in Nederland maken lange werkweken. Uit onderzoek van EIM komt naar

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek. Right Management Nederland B.V.

Klanttevredenheidsonderzoek. Right Management Nederland B.V. Klanttevredenheidsonderzoek Right Management Nederland B.V. 1-4-2016 Inhoudsopgave A. Cedeo-erkenning B. Klanttevredenheidsonderzoek Opdrachtgevers C. Conclusie Cedeo 2016 Right Management Nederland B.V.

Nadere informatie

40% Figuur 1 Stelt uw onderneming flexmigranten ter beschikking in Nederland? (N=118)

40% Figuur 1 Stelt uw onderneming flexmigranten ter beschikking in Nederland? (N=118) Factsheet 23 juli 2013 - FK Ledenonderzoek Flexmigranten 2013 Vrijwel elk jaar bevraagt de ABU zijn leden over de groep flexmigranten. Daaruit komt zeer bruikbare informatie over deze specifieke groep

Nadere informatie

Werkgelegenheid, vacatures en werving in de provincie Utrecht 2013. De knelpunten die Utrechtse bedrijven ervaren

Werkgelegenheid, vacatures en werving in de provincie Utrecht 2013. De knelpunten die Utrechtse bedrijven ervaren Werkgelegenheid, vacatures en werving in de provincie Utrecht 2013 De knelpunten die Utrechtse bedrijven ervaren Ester Hilhorst Economic Board Utrecht Februari 2014 Inhoud Samenvatting Crisis kost meer

Nadere informatie

Onderzoek naar patiënttevredenheid

Onderzoek naar patiënttevredenheid Onderzoek naar patiënttevredenheid Uitslag patiënten enquête 2012 Dermatologisch Centrum Amstel & Vechtstreek Oktober 2012 Introductie In dit rapport vindt u de resultaten van het onderzoek naar de tevredenheid

Nadere informatie

Evaluatie Back to Basics: De Nieuwe Koers

Evaluatie Back to Basics: De Nieuwe Koers Evaluatie Back to Basics: De Nieuwe Koers nderzoek uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Goirle DIMENSUS beleidsonderzoek April 2012 Projectnummer 488 Het onderzoek De gemeente Goirle is eind april 2010

Nadere informatie

Onderzoek afhandeling bezwaarschriften Juridische Zaken Dymphna Meijneken, Ben van de Burgwal afd. Onderzoek en Statistiek Juni 2011

Onderzoek afhandeling bezwaarschriften Juridische Zaken Dymphna Meijneken, Ben van de Burgwal afd. Onderzoek en Statistiek Juni 2011 Onderzoek afhandeling bezwaarschriften Juridische Zaken Dymphna Meijneken, Ben van de Burgwal afd. Onderzoek en Statistiek Juni 2011 Samenvatting De afdeling Juridische Zaken (JZ) wil een vinger aan de

Nadere informatie

Jaarrapport Cenzo totaal 2013

Jaarrapport Cenzo totaal 2013 Jaarrapport Cenzo totaal 2013 Copyright Niets uit deze uitgave mag zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Cenzo worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt. Voor het gebruik van de informatie

Nadere informatie

Het belang van begeleiding

Het belang van begeleiding Het belang van begeleiding Langdurig zieke werknemers 9 en 18 maanden na ziekmelding vergeleken Lone von Meyenfeldt Philip de Jong Carlien Schrijvershof Dit onderzoek is financieel mogelijk gemaakt door

Nadere informatie

M200608. Vooral anders. De kwaliteit van het personeel van de toekomst. Frans Pleijster

M200608. Vooral anders. De kwaliteit van het personeel van de toekomst. Frans Pleijster M200608 Vooral anders De kwaliteit van het personeel van de toekomst Frans Pleijster Zoetermeer, september 2006 De Werknemer van de toekomst Van alle ondernemingen in het midden- en kleinbedrijf verwacht

Nadere informatie

Mate van tevredenheid van deelnemers aan de training in de cursuskalender

Mate van tevredenheid van deelnemers aan de training in de cursuskalender Mate van tevredenheid van deelnemers aan de training in de cursuskalender Digitaal Cursisten - Panelonderzoek 1 WoonWerk Jonna Stasse Woerden, mei 2007 In geval van overname van het datamateriaal is bronvermelding

Nadere informatie

Grensoverschrijdende aftrek van fiscale verliezen

Grensoverschrijdende aftrek van fiscale verliezen Grensoverschrijdende aftrek van fiscale verliezen 20.01.2006-20.02.2006 220 antwoorden. Geef aan op welk gebied uw hoofdactiviteit ligt D - Industrie 58 26,4% G - Groothandel en kleinhandel; reparatie

Nadere informatie

Ouders op (be)zoek. Feedback van ouders op de online aangeboden informatie van Opvoeden.nl. december 2011. door: in opdracht van:

Ouders op (be)zoek. Feedback van ouders op de online aangeboden informatie van Opvoeden.nl. december 2011. door: in opdracht van: Ouders op (be)zoek Feedback van ouders op de online aangeboden informatie van Opvoeden.nl december 2011 door: in opdracht van: Inhoudsopgave Voorwoord blz. 3 1. Onderzoeksgroep blz. 4 2. Simulaties blz.

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek. Compagnon

Klanttevredenheidsonderzoek. Compagnon Klanttevredenheidsonderzoek Compagnon 1-4-2016 Inhoudsopgave A. Cedeo-erkenning B. Klanttevredenheidsonderzoek Opdrachtgevers C. Conclusie Cedeo 2016 Compagnon 2 A. Cedeo-erkenning 1. Achtergrond Er zijn

Nadere informatie

RODI Bromfiets 2013. Relatie Onderzoek Bromfietsdealer-Importeur

RODI Bromfiets 2013. Relatie Onderzoek Bromfietsdealer-Importeur RODI Bromfiets 2013 Relatie Onderzoek Bromfietsdealer-Importeur 2 RODI Bromfiets 2013 Colofon In opdracht van: Uitvoering: BOVAG Gemotoriseerde Tweewielerbedrijven Wijtze Terpstra BOVAG Onderzoek Copyright

Nadere informatie

MKB ICT-onderzoek 2009

MKB ICT-onderzoek 2009 ICT: noodzakelijk kwaad of concurrentievoordeel? Voor 32% van het MKB vormt ICT een bijrol binnen de business, terwijl voor het overig deel ICT een sleutelfunctie heeft binnen de bedrijfsvoering: als de

Nadere informatie

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering december 2010 VELDWERK OPTIMAAL

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering december 2010 VELDWERK OPTIMAAL Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering december 2010 VELDWERK OPTIMAAL Veldwerk Optimaal B.V. 's-hertogenbosch, januari 2011 INHOUDSOPGAVE Pagina 1. ONDERZOEKSVERANTWOORDING 2 1.1

Nadere informatie

Inventarisatie enquête over het gebruik van videofragmenten bij het onderwijs van Inleiding Staats- en Bestuursrecht

Inventarisatie enquête over het gebruik van videofragmenten bij het onderwijs van Inleiding Staats- en Bestuursrecht Inventarisatie enquête over het gebruik van videofragmenten bij het onderwijs van Inleiding Staats- en Bestuursrecht Faculteit der Rechtsgeleerdheid, Universiteit Leiden Afdeling ICT&O, Cleveringa Instituut,

Nadere informatie

Notitie Startersfonds provincie Utrecht 2009

Notitie Startersfonds provincie Utrecht 2009 Notitie Startersfonds provincie Utrecht 2009 Achtergrond Startersfonds Door de sterk gestegen koopprijzen op de woningmarkt is het voor startende huishoudens met meestal een bescheiden inkomen bijna onmogelijk

Nadere informatie

Schoolverlaters uit het Beroepsonderwijs

Schoolverlaters uit het Beroepsonderwijs Schoolverlaters uit het Beroepsonderwijs Digitale en schriftelijk Schoolverlaters - Panelonderzoek 12 WoonWerk Jonna Stasse Woerden, augustus 2006 In geval van overname van het datamateriaal is bronvermelding

Nadere informatie

ICT Barometer over aanbestedingsprocedures bij de overheid

ICT Barometer over aanbestedingsprocedures bij de overheid ICT Barometer over aanbestedingsprocedures bij de overheid Jaargang 10 16 december 2010 De ICT Barometer, een onderzoek van Ernst & Young, is de gerenommeerde vinger aan de pols voor managers. Het onderzoek

Nadere informatie

WERKEN MET FREELANCERS IN JOUW ORGANISATIE?

WERKEN MET FREELANCERS IN JOUW ORGANISATIE? WERKEN MET FREELANCERS IN JOUW ORGANISATIE? Freelancen, interimmen, contracting zijn allemaal verschillende benamingen voor een zeer sterk groeiend verschijnsel in de economie. Steeds meer industrieën

Nadere informatie

Dip in aantal bedrijven dat aan bewegingsstimulering doet.

Dip in aantal bedrijven dat aan bewegingsstimulering doet. Dip in aantal bedrijven dat aan bewegingsstimulering doet. Monique Simons, Claire Bernaards, Vincent H. Hildebrandt, TNO Kwaliteit van leven Inleiding Sinds 1996 meet TNO periodiek hoeveel bedrijven in

Nadere informatie

Inleiding. De volgende vijf onderzoeksthema s stonden centraal

Inleiding. De volgende vijf onderzoeksthema s stonden centraal 1 Inleiding Onderzoek Eind 2012 hebben de werkgevers en vakbonden vertegenwoordigd in de ROM AStri Beleidsonderzoek en advies opdracht gegeven voor een onderzoek naar de kosten en de opbrengsten van de

Nadere informatie

[ENQUETE COMMUNICATIE]

[ENQUETE COMMUNICATIE] 13 [ENQUETE COMMUNICATIE] Enquête communicatie Brederode Wonen Inleiding Brederode Wonen zet zich in voor optimale communicatie met haar huurders en goede informatievoorziening voor een ieder die daar

Nadere informatie

Onderzoek Toegevoegde waarde OHSAS 18001-certificatie bij gecertificeerde organisaties

Onderzoek Toegevoegde waarde OHSAS 18001-certificatie bij gecertificeerde organisaties Onderzoek Toegevoegde waarde OHSAS 18001-certificatie bij gecertificeerde organisaties SCCM voert dit onderzoek uit om inzicht te krijgen in: - De redenen voor organisaties om OHSAS 18001 in te voeren.

Nadere informatie

Ontwikkelingen Technisch Installatiebedrijf Zeeland/West-Brabant

Ontwikkelingen Technisch Installatiebedrijf Zeeland/West-Brabant Ontwikkelingen Technisch Installatiebedrijf Zeeland/West-Brabant B. van Bruggen Amsterdam, maart 2006 517/Amsterdam, maart 2006 DIJK12 Beleidsonderzoek Adelaarsweg 11 1021 BM AMSTERDAM Tel.: 020-6373623

Nadere informatie

MKB-vriendelijkste gemeente van Nederland 2012/2013. Gemeente Vlissingen

MKB-vriendelijkste gemeente van Nederland 2012/2013. Gemeente Vlissingen MKB-vriendelijkste gemeente van Nederland 2012/2013 Gemeente Vlissingen Voorwoord Groningen, september 2013 Voor u ligt het resultaat van het in 2012 en 2013 gehouden onderzoek naar de MKBvriendelijkste

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek

Klanttevredenheidsonderzoek Klanttevredenheidsonderzoek Particulier 2012, Leven Erasmus Vertrouwelijk Disclaimer Alle resultaten van het Klanttevredenheidsonderzoek Particulier 2012, sector Leven staan onder embargo tot 20 december

Nadere informatie

iiitogiontant Resultaten uit de PPP-studies naar criminaliteit en criminaliteits preventie op bedrijventerreinen \sf

iiitogiontant Resultaten uit de PPP-studies naar criminaliteit en criminaliteits preventie op bedrijventerreinen \sf Resultaten uit de PPP-studies naar criminaliteit en criminaliteits preventie op bedrijventerreinen Een selectie naar ondernemingen uit het Midden- en Kleinbedrijf V. Sabee R.F.A. van den Bedem J.J.A. Essers

Nadere informatie

Onderzoek Ondernemerspanel: Actuele economische onderwerpen

Onderzoek Ondernemerspanel: Actuele economische onderwerpen Versie definitief Datum 8 oktober 2010 1 (8) Onderzoek Ondernemerspanel: Actuele economische onderwerpen Kleine bedrijven, ondernemersverenigingen, leegstand kantoren, parkmanagement en Bedrijfs Investerings

Nadere informatie

Buurtenquête hostel Leidsche Maan

Buurtenquête hostel Leidsche Maan Buurtenquête hostel Leidsche Maan tussenmeting 2013 Onderzoek uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Utrecht (GG&GD) DIMENSUS beleidsonderzoek April 2013 Projectnummer 527 Inhoud Samenvatting 3 Inleiding

Nadere informatie

Nationale monitor Social media in de Interne Communicatie

Nationale monitor Social media in de Interne Communicatie Nationale monitor Social media in de Interne Communicatie VRAGENLIJST Dit is de vragenlijst zoals we die aangeboden hebben. Veel vragen worden door zogenaamde LIkert schalen aangeboden, bij ons op een

Nadere informatie

Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) April 2011

Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) April 2011 Barometer Arbeidsmarkt Regio Achterhoek (BARA) April 2011 In deze notitie van het UWV WERKbedrijf, die vanwege de resultaten van de Quick Scan wat later verschijnt dan gebruikelijk, worden de actuele ontwikkelingen

Nadere informatie

Enquête Internationalisering Rapportage Persbericht januari 2011

Enquête Internationalisering Rapportage Persbericht januari 2011 Enquête Internationalisering Rapportage Persbericht januari 2011 Auteurs: P. M. Walison MSc, Trainee Internationaal Ondernemen Dhr. P. van Kuijen, Sectormanager Zoetermeer, 24 januari 2011 Hoewel aan de

Nadere informatie

Hoofdstuk 8. Openbare Bibliotheek

Hoofdstuk 8. Openbare Bibliotheek Hoofdstuk 8. Openbare Bibliotheek Samenvatting Van alle volwassen Leidenaren bezoekt vier op de tien respondenten wel eens een vestiging van de Leidse Openbare Bibliotheek. De meeste bezoekers zeggen over

Nadere informatie

De motor van de lerende organisatie

De motor van de lerende organisatie De motor van de lerende organisatie Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn

Nadere informatie

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering augustus 2013 VELDWERK OPTIMAAL

Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering augustus 2013 VELDWERK OPTIMAAL Bezuinigingen openbaar groen Branche vereniging VHG Uitvoering augustus 2013 VELDWERK OPTIMAAL Veldwerk Optimaal B.V. 's-hertogenbosch, september 2013 INHOUDSOPGAVE Pagina 1. ONDERZOEKSVERANTWOORDING 2

Nadere informatie

Resultaten werkgelegenheidsonderzoek. Provinciaal Arbeidsplaatsen Register (PAR)

Resultaten werkgelegenheidsonderzoek. Provinciaal Arbeidsplaatsen Register (PAR) Resultaten werkgelegenheidsonderzoek Provinciaal Arbeidsplaatsen Register (PAR) 2013 Maarten Bergmeijer Provincie Utrecht afdeling MEC, team Economie par@provincie-utrecht.nl www.provincie-utrecht.nl/par

Nadere informatie

Focus op kwaliteit en klantbehoud

Focus op kwaliteit en klantbehoud Focus op kwaliteit en klantbehoud Onderzoeksrapportage Autobedrijf.tevreden.nl april 2009 Onderscheidend vermogen ten tijde van economische neergang Inhoudsopgave 1. Algemeen 3 1.1 Introductie 3 2. Onderzoek

Nadere informatie

Samenvatting uit het Tevredenheidsonderzoek 2012 / 2013

Samenvatting uit het Tevredenheidsonderzoek 2012 / 2013 Samenvatting uit het Tevredenheidsonderzoek 2012 / 2013 Onderzoek is uitgevoerd en gerapporteerd door Panteia in opdracht van Loopbaankamer Tilburg Bronvermelding van hieronder vermeldde gegevens: Panteia,

Nadere informatie

Financiële problemen op de werkvloer

Financiële problemen op de werkvloer Financiële problemen op de werkvloer Gemeente Zoetermeer Nibud, 2012 Auteurs Daisy van der Burg Tamara Madern Inhoud 1 INLEIDING... 2 2 ONTWIKKELING FINANCIËLE PROBLEMEN... 3 3 OORZAKEN, SIGNALEN EN GEVOLGEN...

Nadere informatie

Onderzoek Passend Onderwijs

Onderzoek Passend Onderwijs Rapportage Onderzoek passend onderwijs In samenwerking met: Algemeen Dagblad Contactpersoon: Ellen van Gaalen Utrecht, augustus 2015 DUO Onderwijsonderzoek drs. Liesbeth van der Woud drs. Tanya Beliaeva

Nadere informatie

Buitenlandse investeringen door het MKB

Buitenlandse investeringen door het MKB M00408 Buitenlandse investeringen door het MKB Toenemende investeringen in lagelonenlanden of op kousenvoeten naar buurlanden? Jolanda Hessels Maarten Overweel Zoetermeer, 13 oktober 004 Buitenlandse investeringen

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek

Klanttevredenheidsonderzoek Klanttevredenheidsonderzoek Particulier 2013, Leven VvAA Disclaimer Alle resultaten van het Klanttevredenheidsonderzoek Particulier 2013, sector leven staan onder embargo tot 19 december 2013. De inhoud

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek. Particulier 2012, Zorg

Klanttevredenheidsonderzoek. Particulier 2012, Zorg Klanttevredenheidsonderzoek Particulier 2012, Zorg Rapportcijfer Per klantgroep Kunt u met een rapportcijfer op een schaal van 1 t/m 10 uitdrukken hoe tevreden u bent over uw verzekeraar? Rapportcijfer

Nadere informatie

De status van mobiel intranet

De status van mobiel intranet De status van mobiel intranet White paper Bilthoven, 26 april 2012 Sabel Online Lonneke Theelen E Lonneke@sabelonline.nl T (088) 227 22 00 W www.sabelonline.nl http://nl.linkedin.com/in/lonneketheelen

Nadere informatie

Marktonderzoek Uurtarieven Externe inhuur binnen het IT domein

Marktonderzoek Uurtarieven Externe inhuur binnen het IT domein Marktonderzoek Uurtarieven Externe inhuur binnen het IT domein 31 oktober 2013 2 Inhoud 1. Introductie & Onderzoeksopzet 3 2. Conclusies 6 3. Resultaten Uurtarieven 10 4. Resultaten Algemene Vragen 16

Nadere informatie

Aanbevelingen bij het rapport Drempelvrees?

Aanbevelingen bij het rapport Drempelvrees? Aanbevelingen bij het rapport Drempelvrees? Amsterdam, januari 2008 In opdracht van het Ministerie van Financiën Aanbevelingen bij het rapport Drempelvrees? Aanbevelingen naar aanleiding van de conclusies

Nadere informatie

Resultaten internetpanel Dienst Regelingen

Resultaten internetpanel Dienst Regelingen Resultaten internetpanel Dienst Regelingen Resultaten peiling 15: gebruik social media juli 2012 1. Inleiding Tussen 1 juni en 10 juni konden panelleden van het internetpanel Dienst Regelingen een peiling

Nadere informatie

Langdurig ziekteverzuim van werknemers met een chronische ziekte of beperking Geeke Waverijn, Mieke Rijken

Langdurig ziekteverzuim van werknemers met een chronische ziekte of beperking Geeke Waverijn, Mieke Rijken Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Langdurig ziekteverzuim van werknemers met een chronische ziekte of beperking, G. Waverijn & M. Rijken, NIVEL, januari

Nadere informatie

Gemeente Breda. Onderzoek en Informatie. Klanttevredenheidsonderzoek WSNP 2012

Gemeente Breda. Onderzoek en Informatie. Klanttevredenheidsonderzoek WSNP 2012 Gemeente Breda Onderzoek en Informatie Klanttevredenheidsonderzoek WSNP 2012 Publicatienummer: 1715 Datum: Februari 2013 In opdracht van: Gemeente Breda Kredietbank West-Brabant Uitgave: Gemeente Breda

Nadere informatie

Suriname: een potentiële outsourcing

Suriname: een potentiële outsourcing Suriname: een potentiële outsourcing en offshoring bestemming Business process outsourcing in de financiële sector 27 October 2009, Banquet Hall Hotel Torarica Drs. J.D. Bousaid, CEO Hakrinbank N.V. Overzicht

Nadere informatie

SAMENVATTING RAPPORT VAN HET KWALITEITSONDERZOEK NAAR MATE VAN KLANTTEVREDENHEID OVER DIENSTVERLENING VAN ADVOCATEN

SAMENVATTING RAPPORT VAN HET KWALITEITSONDERZOEK NAAR MATE VAN KLANTTEVREDENHEID OVER DIENSTVERLENING VAN ADVOCATEN SAMENVATTING RAPPORT VAN HET KWALITEITSONDERZOEK NAAR MATE VAN KLANTTEVREDENHEID OVER DIENSTVERLENING VAN ADVOCATEN 1. ALGEMEEN 1.1 INHOUD Onderwerp Pagina 1. ALGEMEEN 1.1 Inhoud 1 1.2 Het onderzoek en

Nadere informatie

Wat vinden bedrijven?

Wat vinden bedrijven? Wat vinden bedrijven? Een peiling onder HRM ers en P&O ers over het in dienst nemen van een Wajongere Juni 2009 * Kenniscentrum CrossOver * Nieuwegein COLOFON Uitgave: Kenniscentrum CrossOver Schouwstede

Nadere informatie

Onderzoek Bedrijvenpanel Nieuwegein: Gevolgen economische crisis

Onderzoek Bedrijvenpanel Nieuwegein: Gevolgen economische crisis Onderzoek Bedrijvenpanel Nieuwegein: Gevolgen economische crisis Voor veel ondernemers geldt dat het op dit moment moeilijke economische tijden zijn. In de derde editie van het Bedrijvenpanel vragen wij

Nadere informatie

FUMO deelnemersonderzoek 2015

FUMO deelnemersonderzoek 2015 FUMO deelnemersonderzoek 2015 FUMO Projectgroep Tevredenheidsonderzoek 5 november 2015 1 Inleiding Om te achterhalen op welke wijze de deelnemers aankijken tegen de prestaties van de FUMO, heeft de directie

Nadere informatie

Samenvattend overzicht vacaturescans A+O regio s voorjaar 2004

Samenvattend overzicht vacaturescans A+O regio s voorjaar 2004 Samenvattend overzicht vacaturescans A+O regio s voorjaar 2004 1 Inleiding In opdracht van de A+O regioteams Noord, Oost, Rijndelta, West, Zuidoost en Zuidwest heeft DIJK12 Beleidsonderzoek, in het voorjaar

Nadere informatie

Bezoek cultuurinstellingen

Bezoek cultuurinstellingen Staat van 2014 Bezoek cultuurinstellingen Hoeveel cultuurinstellingen bezoekt een inwoner gemiddeld per jaar? Een inwoner bezoekt gemiddeld 2,23 cultuurinstellingen per jaar De bezoek cultuurinstellingen

Nadere informatie

Eén panellid, werkzaam in de juridische dienstverlening, geeft juist aan dat zijn omzet is toegenomen door de kredietcrisis.

Eén panellid, werkzaam in de juridische dienstverlening, geeft juist aan dat zijn omzet is toegenomen door de kredietcrisis. Respons Van 25 juni tot en met 5 juli is aan de leden van het Brabantpanel een vragenlijst voorgelegd met als thema Kredietcrisis. Ruim de helft van de 1601 panelleden (54%) vulde de vragenlijst in. Hieronder

Nadere informatie

Rapportage tevredenheidsonderzoek onder BPV-bedrijven/instellingen van ROC Friese Poort 2015

Rapportage tevredenheidsonderzoek onder BPV-bedrijven/instellingen van ROC Friese Poort 2015 Rapportage tevredenheidsonderzoek onder BPV-bedrijven/instellingen van ROC Friese Poort 2015 Juli 2015 Samenvatting Van april tot en met eind juni 2015 heeft er een tevredenheidsonderzoek onder BPVbedrijven/instellingen

Nadere informatie