3D Printen in regio Utrecht

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "3D Printen in regio Utrecht"

Transcriptie

1 3D Printen in regio Utrecht Samen naar een sterke 3D Printing kennisinfrastructuur gericht op economische groei Eindrapportage in opdracht van: Economic Board Utrecht Gemeente Utrecht Gemeente Amersfoort Berenschot, Utrecht, 25 maart 2015 Johan Stuiver Geneviève Wolbert Onno Ponfoort

2 Inhoudsopgave 1. Aanleiding, doel en aanpak van het onderzoek 2. 3D Printen: wie is actief in de regio Utrecht? 3. Conclusies uit interviews en verdiepende sessies 4. Ontwikkellijnen 5. Aanbevelingen en concrete vervolgstappen 6. Bijlagen 2

3 Inventariserend onderzoek 1. Het 3D printing landschap in de provincie Utrecht? Belangrijke regionale netwerken en initiatieven Aansprekende voorbeelden Nederland? 2. Wie zijn er actief (bedrijven, instellingen, overheden)? Wat is hun beschikbare kennis en kunde Behoeften aangaande samenwerking, innovatie, onderwijs 3. Welke business- en ontwikkelingskansen ziet men? Mogelijkheden en belemmeringen (Investerings-)behoeften om kansen te verzilveren 3

4 Aanpak 1. Interviews en deskresearch Meer dan 30 interviews, in 2 rondes Initiatieven buiten de regio 2. Ontwikkellijnen via Business Model Canvas a. 3DP en opleiding & kennis: samenwerking onderwijsinstellingen en bedrijven b. 3DP en de FabLabs: samenwerking en kennisuitwisseling c. 3DP en de medische sector: kennisplatform, medisch manufacturing lab 3. Aparte sessies thema 1 (opleiding) thema 2 (FabLabs) 4. Slotconferentie met workshops next steps 4

5 Inhoudsopgave 1. Aanleiding, doel en aanpak van het onderzoek 2. 3D Printen: wie is actief in de regio Utrecht? 3. Conclusies uit interviews en verdiepende sessies 4. Ontwikkellijnen 5. Aanbevelingen en concrete vervolgstappen 6. Bijlagen 5

6 3D Printen: wie is actief in de regio Utrecht? AM machines/producenten Amitex - Eyemerge Felix - Oceanz Rapid Cntr - Ultimaker Industriële bedrijven Finitouch - Geesa Habasist - Hamminga Heijmans - Huurdeman ITEQ - MDC Moba - Translift Umicore - Veenstra Well Design Een greep uit de actieve bedrijven en organisaties. Overzicht van meer dan 150 spelers in de bijlage 92 Hubs op 3D Hubs Overige Bilbliotheek - Berenschot Metaalunie - Utrecht Inc. U Create Medisch / Dentaal UMCU - Meander Bosboom - Excent Nextdent Maaklabs Protospace - Rotslab FabLabAfoort Stadslab 033 Jeugdlab - OwnersLab Materialen aangeboden: PLA, ABS, etc. Wood-fill Bronze- & Copperfill Full colour sandstone Stainless steel (12 hrs) Onderwijs UU - UMCU HU - HKU ROC MNL - MBO A frt Hoornbeeck- Nimeto Bouwmensen 6

7 Enkele overige initiatieven in Nederland, buiten Utrecht Initiatief Project Leonardo Experience Leonardo Experience (LeX) Plaats of regio Dordrecht URL 01_ / Jobbers in 3D printen Zwolle Innovatiecluster Drachten High Tech Systems Drachten RDM Campus Rotterdam Regionaal centrum 3D printen Amsterdam /1450/haarlem-en-maak-creeren-regionaalcentrum-3dprinten Objexlab (Fontys) Eindhoven High-Tech-Systems-Materials/Objexlab.htm 3D print lab Rijen Laboratorium voor 3D-print materialen Geleen 82&template=overig/nieuwsdetail.htm&taal=nl 7

8 Inhoudsopgave 1. Aanleiding, doel en aanpak van het onderzoek 2. 3D Printen: wie is actief in de regio Utrecht? 3. Conclusies uit interviews en verdiepende sessies 4. Ontwikkellijnen 5. Aanbevelingen en concrete vervolgstappen 6. Bijlagen 8

9 Resultaten interviews: algemene observaties Kennis van regionale en nationale initiatieven beperkt aanwezig: Veel spelers zitten in de opstart- en oriëntatiefase Gesprekspartners zijn vooral gericht op eigen organisatieontwikkeling Behalve producenten AM, weinig relatiebeheer FabLabs missen ondernemersgeest Onderlinge kennisuitwisseling moet nog op gang komen Onduidelijkheid over concrete vraag vanuit het bedrijfsleven: Structurele betrokkenheid van bedrijven bij initiatieven is nog gering Wat gebeurt er nu echt binnen de grote bedrijven? Meer contact met bedrijven gewenst Meer bekendheid met 3D printen en een heldere propositieontwikkeling van de aanbieders gewenst 9

10 Vaak genoemde aandachtsgebieden Onderwijs Initiatieven van het MBO in samenwerking met derden; Meer aandacht voor scholing: o Design, materiaal en productie kennis o o Inzet van 3DP t.b.v. prototyping Eind producten (van idee tot eindproduct) Opleiden van docenten in PO en MBO Industrie/bouw Onbekendheid met aanwezige infrastructuur Onduidelijkheid t.a.v. mogelijkheden 3D printen binnen de industrie (MKB) Hoge instapdrempel: kosten machines, kosten opleiding 10

11 Vaak genoemde aandachtsgebieden (2) Medische sector Dentaal: Labs maken reeds gebruik van 3D printen Geen tastbare noodzaak voor (regionale) kennisdeling UMCU Verschillende initiatieven Behoefte om kennis te delen (intern + extern) Revalidatie 3D Printen wordt niet gezien als primair aandachtsgebied 11

12 Inhoudsopgave 1. Aanleiding, doel en aanpak van het onderzoek 2. 3D Printen: wie is actief in de regio Utrecht? 3. Conclusies uit interviews en verdiepende sessies 4. Ontwikkellijnen Ontwikkellijn 1: Kennis & Onderwijs Ontwikkellijn 2: Utrechtse Maaklabs Ontwikkellijn 3: Medical 3DP Knowledge Centre 5. Aanbevelingen en concrete vervolgstappen 6. Bijlagen 12

13 Ontwikkellijnen per aandachtsgebied Per aandachtsgebied een Business Model Canvas (BMC) ontwikkeld met een mogelijke ontwikkellijn (zie hierna) Ontwikkellijnen zijn getoetst en verder uitgewerkt op basis van: Vervolg interviews Themasessies Workshop tijdens slotconferentie Conclusies Ontwikkellijnen en mogelijkheden worden onderkend Nadere detaillering en concrete acties hierna aangegeven Investeringsbereidheid moet verder worden vastgesteld 13

14 BMC: wat is dat? Structuur om: Een propositie (product, aanbod) te koppelen aan klanten/afnemers Te bepalen welke partners moeten worden betrokken Indicatie van activiteiten en benodigde kennis en kunde Eerste idee of kosten en opbrengsten in evenwicht zijn In navolgende slides: BMC per ontwikkellijn Uitkomsten van de interactieve sessies Detaillering en concrete acties 14

15 Ontwikkellijn 1: Kennis & Onderwijs 15

16 Ontwikkellijn1: BMC voor Kennis & Onderwijs In de lead: MBO Afoort, HU; Maaklabs Utr & Afoort; Nimeto MyMatics Bouwmensen Afoort; Bibliotheekcentrale; Eyemerge Overige betrokkenen: Technetkringen; Metaalunie, Bouw. NL; EBU, gemeenten Utrecht en Amersfoort; Made in the Middle; KvK /VNO-NCW 3DP initiatieven in andere regio s. 1. Ontwikkelen onderwijsmodule voor MBO, HBO en PO; 2. Inrichten 3DP faciliteit; 3. Ontwikkelen 3DP scan voor bedrijven 1. Kennis & netwerk; 2. Ruimte; 3. (beschikbaar) equipment (bij andere labs); 4. Ondersteuning overheid; voor start-up kosten & trekkerschap. 2 opleidinglocaties in Utrecht & A foort theorie en praktijk opleiding, workshop (student, docent, werknemer, ondern). Doorlichting (scan) van bedrijven: kansen met 3DP plus samenwerking met bedrijven (stage, leer/werk plekken). Kennisbank: 1. Best-practises; 2. Lesmateriaal; 3. Netwerk; 4. Presentaties/video; 5. Activiteitenkalender. Gemeenschappelijk: Kennis inbrengen en delen; Eigendom Investeren en opbrengsten delen; Laagdrempelige toegang. Kennisportal/site Social media; Ambassadeurs; Leaflets/flyers; Bijeenkomsten en conferenties; Techniekcampagne. Bedrijven en kennisinstellingen uit de Provincie Utrecht e.o. Focus op sectoren (hele 3DP keten): Bouw; Ontwerp & Design; Maakindustrie. Regulier onderwijs. Gebruikers: Studenten BO/HBO; Docenten MBO/HBO Leerlingen PO Leerkrachten PO Werknemers Ondernemers Kosten / activiteiten: Cost Investeringsbegroting Materiaal / equipment BIJVOORBEELD: ,- (eenmalig) R&D opleidingen, Kennisbank & 3DP bedrijfsscan ,- (eenmalig) Inzet docenten ,- (per jaar) Ruimte ,- (per jaar) PR/werving/projectorganisatie (per jaar) 16

17 Ontwikkellijn Kennis & Onderwijs Overzicht van uitkomsten en aanbevelingen (1) Ontwikkel vanuit een samenwerking tussen de FabLabs, het onderwijs en een aantal bedrijven een concrete propositie voor je klanten; werknemers, ondernemers, studenten en leerlingen. Richt je daarbij op de hele keten van 3DP en focus op klantgroepen met volume voor een goede businesscase. Ontwikkel een lesmodule voor het PO, het (V)MBO en HBO studenten. Dit is volgens de deelnemers snel te realiseren. Geef bovendien meer voorlichting aan bedrijven en onderwijsinstellingen en maak hen bewust van de trends, kansen, de impact van 3DP. Focus op de al beschikbare kennis en hardware in de regio; waar kan ik gebruik van maken en aansluiten? Haak bijvoorbeeld aan bij het Teqnow initiatief van de Metaalunie 17

18 Ontwikkellijn Kennis & Onderwijs Overzicht van uitkomsten en aanbevelingen (2) FabLabs: maak je producten en diensten aan (potentiële) klanten beter duidelijk (pr & marketing, profilering). Maak duidelijk wat je daar kunt halen en brengen en bouw tevens een gemeenschappelijk kennisportal 3DP (kennisdeling). Zorg voor laagdrempelige locaties. Meerdere (bijvoorbeeld 2) centrale locaties in de provincie (Utrecht en Amersfoort) zijn mogelijk. Bundeling van (kleinschalig) initiatieven en initiatieven in de opstartfase is vereist. Vermijd onderlinge competitie en organiseer dat de betrokken partijen (vraag en aanbod) periodiek aan tafel zitten. Een onafhankelijke trekker, die de kerngroep met de 3 O s vormt, voor verdere ontwikkeling en uitvoering van de plannen, die zelf ownership voelt, lijkt noodzakelijk. 18

19 Ontwikkellijn Kennis & Onderwijs Overzicht van uitkomsten en aanbevelingen (3) Breng met een groep van bedrijven, onderwijsinstellingen en labs een inspirerend bezoek aan een best-practice zoals de Duurzaamheidsfabriek Dordrecht. Laat studenten 3DP praktijkopdrachten doen en stages lopen bij bedrijven en publiceer de praktijkcases. Zorg voor een gemeenschappelijke roadmap en (meerjarige) investeringsagenda en zorg voor een tijdige subsidieaanvraag bij provincie of gemeente. Er is investeringsbereidheid vanuit het MBO in printers, software en onderwijsvernieuwing. Bedrijven willen hier wel gebruik van maken maar in mindere mate mee-investeren in de 1 e fase. 19

20 Ontwikkellijn Kennis & Onderwijs Algemene conclusies 1. De belangrijkste 3DP initiatieven in de regio Utrecht zijn: Utrecht: Protospace en Rotslab Amersfoort: FabLab Amersfoort, Stadslab033/Campus 3DP Bouwmensen/033Energie (project MBO Investeringsfonds) Vanuit het onderwijs willen het MBO Amersfoort, Hoornbeek College, ROC MNL, Nimeto, de HU en de HKU initiatieven ontplooien De Kamer van Koophandel en de Metaalunie richten zich vooral op algemene voorlichting en bewustwording bij bedrijven. 2. Er is nog geen regionaal netwerk rondom 3DP in de triple helix actief. Tussen het onderwijs en het bedrijfsleven bestaat wel een behoefte tot samenwerking maar de investeringsbereidheid van het bedrijfsleven in faciliteiten is gering. Het onderwijs gaat per definitie investeren in kennis en onderwijs rondom 3DP. 3. Er is vanuit het onderwijs en een aantal bedrijven de bereidheid om drie initiatieven verder te brengen. 20

21 Ontwikkellijn Kennis & Onderwijs Adviezen aan de EBU en betrokken gemeenten 1. Bouw een solide samenwerking tussen de 3DP initiatieven in Amersfoort gericht op de sectoren onderwijs, bouw en industrie met een gemeenschappelijke investeringsagenda en locatie Verbeter hiermee de voorlichting en bewustwording rondom 3DP. 2. Ontwikkel een HBO lesmodule en bedrijfsscan 3DP voor bedrijven (impact, kansen) samen met bedrijfsleven en brancheorganisaties. 3. Ontwikkel een scholingsprogramma gericht op de leerlingen van groep 7 en 8 en de leerkrachten in het PO. 4. Bundel (kleinschalige) initiatieven en initiatieven in de opstartfase voor een robuuste business-case en om onderlinge competitie te vermijden. 5. Faciliteer vanuit de EBU dat de betrokken partijen (vraag en aanbod) periodiek aan tafel zitten, zorg voor een onafhankelijke trekker/coördinator. 21

22 Trekkers van de 3 initiatieven en hun behoeften Trekkers samenwerking in Amersfoort (advies 1): De gemeente Amersfoort/EBU (1 ste vervolggesprekken, verbindingen leggen, daarna Bouwmensen en de Labs in de lead). Behoeften: financiering voor hard- en software en onderwijsontwikkeling een trekker ondersteuning bij het opstellen van een gemeenschappelijke plan van aanpak en investeringsagenda Trekkers HBO lesmodule en bedrijfsscan 3DP (advies 2): Eyemerge en de Hogeschool Utrecht Behoefte: financiering voor de ontwikkelingskosten. Trekkers programma PO (advies 3): BilbliotheekServiceCentrum, Nimeto en MyMatics Behoefte: hulp om het idee naar een gedegen projectplan uit te werken samen met meerdere partners die al actief zijn. 22

23 Ontwikkellijn Kennis & Onderwijs Overige adviezen aan EBU en trekkers (1) Ten aanzien van het advies aan EBU voor een onafhankelijke trekker/coördinator: Faciliteer vanuit de EBU dat de betrokken partijen (vraag en aanbod) periodiek aan tafel zitten en zorg voor een onafhankelijke trekker die: de kerngroep met 3 O s (onderwijs-overheid-ondernemers) vormt voor verdere ontwikkeling en coördinatie van de 3 initiatieven een zeker mate van ownership voelt een gedegen plan van aanpak en een (meerjarige) investeringsagenda opstelt zorgt voor een tijdige subsidieaanvraag bij provincie Utrecht. 23

24 Ontwikkellijn Kennis & Onderwijs Overige adviezen aan EBU en trekkers (2) Ten aanzien van het advies aan de trekkers: Breng samen een inspirerend bezoek aan een succesvol initiatief (bv Duurzaamheidsfabriek Dordrecht, 3D Makerszone MRA Ontwikkel een helder en aantrekkelijk aanbod voor je klantdoelgroepen binnen de hele keten van 3DP: Focus daarbij op de doelgroepen met grote volumes aan gebruikers. profileer je met wat je kan, wat je gaat doen wat je al hebt gedaan en verwijs zo nodig door. Maak gebruik van de aanwezige kennis, hardware en initiatieven. Zorg voor laagdrempelige locaties, meerdere (2) centrale locaties in de provincie (Utrecht en Amersfoort) zijn mogelijk (b.v. Bouwmensen richt zich op gebouwde omgeving en mobiliteit. De labs op maakindustrie en creatieve industrie). 24

25 Ontwikkellijn 2: Utrechtse Maaklabs 25

26 Ontwikkellijn 2: BMC voor Utrechtse Maaklabs Rotslab Protospace Stadslab 033 FabLab Amersfoort Overige Partners? Key resources by Partners Tijd, Geld, Aandacht Activity (obv 3 maaklabs) Kennisuitwisseling communicatie en awareness richting MKB Industrie Gedeeld online platform De Utrechtse 3D maaklabs, voor ondern, studenten en technisch geïnteresseerden Samenwerking Gebruikers medeverantwoordelijk Makerspace: Machines Handleidingen Ondersteuning Kennisplatform Workshopkalender Samen communi Cost ceren: Promotie en relatiemgmt strippenkaart 1) Machines lease (High end), eigendom (low end) software ) Materiaal gebruik (NB polymeren, geen metaal printers) ) Lab mgtn: partly in kind (partners (2 4 fte per maaklab) 0 4) Lab mgmt: partly paid (from revenues, 1-3 fte per maaklab) ) Facility rent / maintenance (in kind / subsidised) 0 Machine, material Software licenses Instructables Link to other portals/platforms Website & links: Lokale pers Workshops etc. Scholen regionale clusters Ondernemers Gesubsidieerd gebruik Marktconform voor workshops Opleidingen huurprijs voor gebruik lab Overheden Ontmoetingsplaats en conferentie locatie Activity (obv 3 maaklabs) Cost Activity (obv 3 maaklabs) Target Achievement Revenue 1) Machines lease (High end), eigendom (low end) software ) Materiaal gebruik (NB polymeren, geen metaal printers) ) Lab mgtn: partly in kind (partners (2 4 fte per maaklab) 0 Natte vinger invulling 1) Workshops (1 per week/locatie) 120 Ca 1000 cursisten ) Lessen/onderwijs (5 dagdln/week) 600 dagdl Betaalde bezetting ) Gebruik door ondernemers 3/wk) 400 Omzet/afschrijving 200,000 4) Lab mgmt: partly paid (from revenues, 1-3 fte per maaklab) ) Facility rent / maintenance (in kind / subsidised) 0 4) Conferenties etc 50 Netwerk, awareness ) 26

27 Ontwikkellijn Utrechtse Maaklabs Overzicht van uitkomsten en aanbevelingen (1) De Utrechtse Maaklabs zijn: FabLab Amersfoort Stadslab 033 Amersfoort Rotslab Utrecht (Incl Jeugdlab) Protospace Utrecht De in de provincie Utrecht aanwezige maaklabs hebben in het kader van dat traject een aantal contacten met elkaar gehad. In de navolgende slides wordt een inventarisatie van de infrastructuur en de gemeenschappelijke aandachtpunten gegeven ten aanzien van: 3D Printen/Additive manufacturing machinepark Verwerkte materialen Benutte software systemen Systemen voor kennisopslag en kennisuitwisseling Klantengroepen die worden bediend 27

28 3D Printen/Additive manufacturing machinepark Protospace Rotslab FabLab A foort nr37 Stadslab 033 Z-corp Z450 Cameo Vinylsnijder Laserpro Spirit GX (60 Watt) Laser cutters (60x40; ) Folie snijder Portaalfrees (geen machines) Epilog Mini24 Seron 1326 CNC Frees Ultimaker 1 & 2 (5 stuks) Ultimakers Ultimaker Ultimaker Roland Modela MDX-20 Roland CAMM-1 Servo GX 24 Sense 3D scanner Combinatie ultimaker z- unlimited) FTIR Bioprinter GCMS Zelfbouw machines Kuka Robot (6-as; 2 X) Werkplaats: lassen tot solderen Toekomst Formlabs Form1 Objet printer Laser snijder By Flow printer 28

29 Verwerkte materialen Protospace Rotslab FabLab A foort Jeugdlab Stadslab033 Plastic PLA / PHA ABS Hout/MDF EPS 200 PLA plastic tassen PET plessen 3d print afval Acrylaat PLA Aluminium Bronsfilament Metaal Zilverfolie Foam/rubber/ Polystyreen rubber Karton/Vilt/ perspex/hout Stickerfolie Poly U Karton/ hout Textiel Stickerfolie/ PVC folie Karton/Hout nivea Melk pakken Modder Chocolade Koffiedik Recycle producten (geen materialen genoemd) 29

30 Benutte design- en productiesoftware (en systemen) Protospace Rotslab FabLab A foort Jeugdlab Stadslab033 Zprint Cura + printrun Cura Cura Cura Coreldraw/easysign MeshMixer 123D (geen productie-software genoemd) Deskproto & EMC2/Axis C++ Modela Player 4 Inkscape Inkscape Inkscape Tinkercad Sense Tinkercad Blender GIMP Blender sketchup Sketchup Sketchup ETC! Toekomst Maya 2Brush Sculptr Rhino Cinema4D, Mari, Nuke, ArchiCad Open Scad Parametric SVG Pycam Chilipepper Arduino Doodle 3D Kicad Scratch CoCo ios Arduinio 30

31 Systemen voor kennisopslag en -uitwisseling Protospace Rotslab FabLab A foort Jeugdlab Stadslab 033 fabmoments Open Source FAB Publications Facebook Word en Excel flickr Creative commons Fab Fuse conferentie (kom langs voor info) (kom langs voor verwijzing) Eigen documentatie, geen echt centraal documentatiepunt Open TOKO workshops Fab ML 31

32 Klantgroepen Protospace Contract/verdienmodel Opmerkingen Scholen/bibliotheek Projectsubsidie HKU Evenementorganisaties Machineverhuur Bedrijfsleven UMC Meerjarencontract Per evenement Per machine Offertebasis Project Uitwisseling van klantinformatie is niet compleet Zie advies Cursisten (regulier en incompany) Per inschrijving of offertebasis Rotslab Contract/verdienmodel Opmerkingen Scholen, Culturele instellingen Workshops en kennisdeling b.v. UCK. Particulieren Toekomstig Rotslab Contract/verdienmodel Opmerkingen Bedrijven, architecten, reclamebureau s etc Aanbieden specifieke kennis en tussenoplossingen 32

33 Ontwikkellijn Utrechtse Maaklabs Overzicht van uitkomsten en aanbevelingen (2) Protospace: Graag ook aandacht voor de innovatieve kracht bij FabLabs Specialismen per FabLab te definiëren (niet allemaal op een kluitje) Samenwerken t.a.v. acquisitie en marketing (customer intimacy, channels) 033: Niet-weten, socialcase en businesscase makelaarschap invullen Rotslab: Aandacht en afstemming m.b.t. educatie FabLab A foort: Ook een meetlab zou welkom zijn Open source R&D, Transitievraagstukken Jeugdlab Teaching the value of technology in society Educatie: Design thinking & 21th century skills; workshops: betekenisvol onderwijs i.s.m. bedrijven en organisaties Projectmatig: delen en faciliteren, kennis en kunde 33

34 Ontwikkellijn Maaklabs Overzicht van uitkomsten en aanbevelingen (4) Gezamenlijke kennisdeling 4 stagiaires, elk lab 1, die zich specifiek richten op vastleggen van ervaringen en ontwikkelde kennis binnen het Maaklab. Maandelijkse uitwisseling ervaringen, om toerbeurt in elke locatie Start: samen met de labmanagers bedenken van het format 2-wekelijks overleg tussen lab manager, stagiaire en andere operationeel betrokkenen, Wekelijkse Skype tussen stagiaires Gesubsidieerd door Gemeenten en EBU (bijv. 400 stagiair/maand) Vouchers/strippenkaart MKB ondernemers gratis gebruik van Maaklabs (5 * 50) Maaklabs verwijzen door naar meest geschikte locatie Focus per maaklab Elk lab benoemt sterkten. Gezamenlijke brochure Communicatie naar bedrijven en instellingen 34

35 Ontwikkellijn Utrechtse Maaklabs Algemene conclusies Gezamenlijke visie op samenwerking en ontwikkeling van Utrechtse Maaklabs is gewenst Ruime uitwisseling van kennis en ervaringen Instructables, 3D modellen 3D Model bibliotheek Ets als BIM (red. bouw informatie management?) Fab ML Samenwerken om techniek toegankelijk en toepasbaar te maken (ook samen publiceren). Sterkere positionering per lab noodzakelijk Lab-vouchers voor onderwijs en bedrijven kunnen bekendheid en gebruik van de maaklabs vergroten Koppeling labs met de 3 O s (onderwijs-overheid-ondernemers) 35

36 Ontwikkellijn Utrechtse Maaklabs Adviezen aan de EBU en betrokken gemeenten 1. Ondersteun de initiatieven en het enthousiasme voor verdere kennisontwikkeling en kennisdeling. 2. Voer een marktonderzoek uit naar positionering en laaghangend fruit voor verdere onderscheiden positionering en ontwikkeling: Inventariseer de daadwerkelijke afname van de verschillende diensten, en beoordeling van klanten (kwaliteit en (herhaal-) aankoopbereidheid). Bepaal sterkten en benoem ontwikkelpunten. Ontwikkel gestructureerd relatiemanagement waardoor herhaalaankoop of doorverwijzingen van klanten worden geëntameerd. 36

37 Trekkers van de initiatieven en hun behoeften Trekkers verdere kennisontwikkeling en kennisdeling (advies1) Rotslab (Maarten Kip), Protospace (Claartje Aarts) en Stadslab033 (Robert Rorsch) nemen initiatief - Maarten organiseert volgende samenkomst van de Utrechtse maaklabs - Robert organiseert specifieke sessie over (kennissystemen) Behoeften: niet specifiek benoemd, maar betrokkenheid vanuit faciliterende, onafhankelijke trekker/coördinator (zie Ontwikkellijn Kennis & Opleiding) lijkt wenselijk. 37

38 Mogelijke extra partners in het netwerk, ten behoeve van kennisuitwisseling Setup Bitlair Permanent Beta Bits of Freedom Made in the Middle X11 Doodle 3D Ultimaker 3D Hubs DJO UU HU HKU Grafisch Lyceum 38

39 Ontwikkellijn 3: Medical 3DP Knowledge centre 39

40 Medical Manufacturing Lab / Knowledge Centre Activity Cost Departments and specialists within UMCU Protospace Materialise Others: (inter) national medical care & research dep s (Amst., Leiden, US, UK, etc) Businesses (Smith&Nephew Etc 1) Developing R&D and printing centre 2) Educating specialists on method and application 3) Developing (inter)national communication network Education Fabrication Knowledge share Software dev. Online network Monitor3DP health 3D printing medical mftr lab, co-located with Biofabrication lab healthcare solutions to patient Imnproving quality of care scanning prototype simulate Knowledge sharing among medical staff Software dev Focused R&D 4) Development of appropriate software 5) Information platform for patients Physical centre R&D,3D printing Machines materials, resources Medical platform (on- & offline) - Co-ownership - Co-development - Long term commitment UMCU cooperating healthcare instit. Online: websites Conferences Network of specialists Medical staff Varoius departments Medical technology businesses R&D for technology development Hospitals as a whole (process quality & mgmt, cost, time, storage space / 40

41 Ontwikkellijn Medical 3DP Knowledge centre Overzicht van uitkomsten en aanbevelingen (1) Medical Fabrication Lab: FabLab in het ziekenhuis: productie van operatievoorbeelden, geeft snelheid in de OK Materiaal kennis is noodzakelijk Spin-offs van technische universiteit Engineer in zo n medical fabrication lab moet de medische context kennen. Onderwijs ontwikkeling bevorderen: Bijkomende mogelijkheid geven van Summer Course in huis Introductie in AM voor medical students (productietechnieken, materialen, gebruiksmogelijkheden). 41

42 Ontwikkellijn Medical 3DP Knowledge centre Overzicht van uitkomsten en aanbevelingen (2) Software ontwikkeling Met name op het gebied van 3D scanning naar 3D printen Software in huis en ondersteuning bij gebruik kennis en kunde Eigen software ontwikkeling of samenwerking als kennispartner met externe software ontwikkelaars. Kenniscentrum Globale uitstraling (weefsel- en orgaan printen) Organiseert jaarlijkse World Conference Ontwikkelt database/portal: alle ontwikkelingen op specifiek terrein 42

43 Ontwikkellijn Medical 3DP Knowledge centre Algemene conclusies UMCU loopt mee voorop op het gebied van toepassen van 3D printen / additive manufacturing De ontwikkelingen zijn globaal, maar lokale ecosystemen zijn de drijvende krachten achter de ontwikkelingen Om vooraanstaand te blijven is gerichte inzet en ontwikkeling nodig verdere schaalvergroting gewenst om ontwikkelingen in de rest van de wereld voor te kunnen blijven, c.q. een eigen specialistisch gebied te kunnen blijven claimen 43

44 Ontwikkellijn Medical 3DP Knowledge centre Adviezen aan de EBU en betrokken gemeenten 1. Ondersteun de ontwikkeling van een Medical manufacturing & software development lab, met specifieke aandacht voor de software ontwikkeling 2. Ondersteun de groei van het ecosysteem rond een of enkele specifieke Medical additive manufacturing gebieden om world leading te kunnen blijven (initieel idee: Bio fabrication irt het nieuwe Bio fabrication lab) 44

45 Trekkers van de initiatieven en hun behoeften (1) Trekkers medical manufacturing & software development lab (adv 1): Betrokkenen: Nog te betrekken: Aanjagers vanuit UMCU - Verzekeraar Scope als catalysator - ICT & Wiskunde studenten vanuit technische universiteit -> Ehv of Twente Aanpak: Zet gebruikers vanuit ziekenhuis bij elkaar Start 2 promotietrajecten, elk 2 a 4 jaar, op gebied software development Image Acquisition Translation Image to 3D Printing Ontwikkel businesscase om een ondernemer erin te laten stappen Behoeften: Enige financiële rugdekking (stap 1 en 2 van de businesscase) Stap 1: gesprek organiseren met betrokkenen uit ziekenhuis: behoeften hard maken, business case op hoofdlijn bepalen 45

46 Trekkers van de initiatieven en hun behoeften (2) Trekkers leading blijven op Bio Fabrication (adv 2): Doelstelling: eind 2017 hebben we printbaar weefsel, kraakbeen of bot Aanpak: 1. Voor bespreken Jos Malda 2. Ronde tafel met 5 partijen: UMCU, Glaxo (via Jos), CZ (via EBU/Hans Rijnten), Scope, Electa/Nucleton Veenendaal) kernteam, commitment 3. Keuze voor focal point en uitbreiden groep onderzoekers van experimenteer ruimte (meer capaciteit, experimenten en resultaten) Focus op levende weefsels Focus op inplanteerbaarheid 4. Wereldkundig maken doelstelling tijdens Bio Frabication symposium Betrokkenen: Klanten vanuit medische hoek specialisten/onderzoekers, Pharma sector (medicijn testen), Verzekeraar Stap 1: gesprek met Jos Malda: contouren, buy in, eerste detaillering georganiseerd door Coen Wit, met EBU, Berenschot 46

47 Inhoudsopgave 1. Aanleiding, doel en aanpak van het onderzoek 2. 3D Printen: wie is actief in de regio Utrecht? 3. Conclusies uit interviews en verdiepende sessies 4. Ontwikkellijnen 5. Aanbevelingen en concrete vervolgstappen 6. Bijlagen 47

48 Algemene conclusies Steeds meer ondernemers, instellingen en overheden worden zich bewust van 3D printen. De mogelijkheden voor de eigen organisatie zijn nog niet voor iedereen duidelijk. De onderlinge kennisuitwisseling begint op gang te komen. De drie ontwikkellijnen, die op basis van dit onderzoek naar voren zijn gekomen, kunnen een goede basis vormen voor het verstevigen van de 3D infrastructuur en groei van de bedrijvigheid in de provincie Utrecht. De adviezen en aanbevelingen vanuit dit traject zijn in grote mate reeds omarmd door de betrokken partijen, vervolgstappen worden al gezet. Enige regie en duwtjes in de rug vanuit EBU (en de gemeenten) zal de spoedige en effectieve voortgang, en daarmee economische ontwikkeling, ten goede komen. 48

49 Overzicht van aanbevelingen Adviezen en aanbevelingen Reeds opgepakt door betrokkenen Support EBU/ Gemeenten 1. Samenwerking 3DP initiatieven in Amersfoort Ja Gem Amersfoort 2. Ontwikkel een HBO lesmodule en bedrijfsscan 3DP Ja EBU, Gem 3. Ontwikkel scholingsprogramma groep 7 en 8 PO EBU 4. Bundel (kleinschalige) initiatieven EBU, Gem 5. Faciliteer periodiek contact/ benoem trekker EBU 6. Ondersteun kennisontwikkeling en deling Maaklabs Ja (EBU, zie 5.) 7. Voer marktonderzoek uit naar positionering Maaklabs (deels, Protospace) EBU, Gem. Utr 8. Ondersteun Medical Mftr & software dev. lab, Ja, stap 1 UMCU (EBU) 9. Ondersteun groei ecosysteem Bio fabrication (deels) EBU 49

50 Concrete afspraken Wat Wie (trekker) Wanneer Onderwijs - Inrichting lab / aanschaf printers (Amersfoort) Onderwijs Kennismaken met 3D printen (op basisschool) Onderwijs - Bedrijven in actie brengen met onderwijs / 3dP Scan Robert Rorsch (Stadslab 033) en Bouwmensen. Victor Thissen (Bisc) Rob Hoekstra (Nimeto) Michiel Bieshaar (MyMatics) Erik Puik (HU) Henk van Dasler (Eyemerge) April 2015 ntb April/Mei 2015 Maaklabs Samen projecten oppakken Maarten Kip (Rotslab) April 2015 Medisch Software ontwikkelen Razmara Nizak (UMCU) April 2015 Medisch Leiding in bio fabrication Koen Wit (UMCU) (voor 16 april) Algemeen: organiseren 3D Kennis café, eens in de 2 maanden Protospace, Claartje aarts Ultimaker April 2015 Juni

51 Ter afsluiting In de periode november 2014 tot en met maart 2015 zijn in de Utrechtse regio meer dan 40 interviews, sessies en workshops georganiseerd met ondernemers, instellingen en organisaties die actief zijn of willen worden met 3D printen. Het traject heeft naast het opleveren van een grote hoeveelheid informatie vooral ook bijgedragen aan het in contact brengen van de actoren en het uitwisselen van kennis en ideeën. Het was enthousiasmerend om te zien dat juist het aspect van in contact brengen tot enorm veel extra energie en de wil tot samenwerken leidde. Als projectteam (EBU, Gemeenten Utrecht en Amersfoort, Berenschot) hebben we daarnaast op een effectieve manier informatievergaring en verdere ontwikkeling weten te combineren in de bijeenkomsten. Laten we ervoor zorgen dat het nu aangeslingerde wiel blijft draaien, leidend tot verdere economische bloei en groei van de regio. 51

52 Inhoudsopgave 1. Aanleiding, doel en aanpak van het onderzoek 2. 3D Printen: wie is actief in de regio Utrecht? 3. Conclusies uit interviews en verdiepende sessies 4. Ontwikkellijnen 5. Aanbevelingen en concrete vervolgstappen 6. Bijlagen 1. Aanwezigen conferentie 11 maart Totaaloverzicht 3D Printen in de regio Utrecht (excel apart) 52

3D Printen in de regio Utrecht

3D Printen in de regio Utrecht 3D Printen in de regio Utrecht Samen naar een sterke 3D Printing kennisinfrastructuur gericht op economische groei SAMENVATTING Onno Ponfoort Johan Stuiver Geneviève Wolbert 7 april 2015 3D Printen in

Nadere informatie

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen Een regio om trots

Nadere informatie

Wat is voor ons duurzaam bouwen? Hoe kunnen wij daaraan bijdragen? Wat kunnen wij daaraan bijdragen?

Wat is voor ons duurzaam bouwen? Hoe kunnen wij daaraan bijdragen? Wat kunnen wij daaraan bijdragen? Wat is voor ons duurzaam bouwen? Duurzaam bouwen is het op milieubewuste wijze ontwikkelen van de gebouwde omgeving, die de wensen van gebruikers en veranderingen in tijd kan verwerken. Hoe kunnen wij

Nadere informatie

Wat? Hoe? Doelstelling:

Wat? Hoe? Doelstelling: Jaarplan OTP 2014 Wat? Hoe? Doelstelling: Events/activiteiten: 2x Jouw bedrijf, mijn school, onze leerling organiseren ChecktheBizz voor havo/vwo-3 leerlingen Duurzame relatie opbouwen onderwijs en ondernemers

Nadere informatie

Wat? Hoe? Doelstelling:

Wat? Hoe? Doelstelling: Jaarplan OTP 2014 Wat? Hoe? Doelstelling: Events/activiteiten: 2x Jouw bedrijf, mijn school, onze leerling organiseren ChecktheBizz voor havo/vwo-3 leerlingen Duurzame relatie opbouwen onderwijs en ondernemers

Nadere informatie

HEALTH CARE LAB. Scannen Visualisatie 3D Printen Simulatie Big Data Smart Textile Robotica Applicatie Sensoring

HEALTH CARE LAB. Scannen Visualisatie 3D Printen Simulatie Big Data Smart Textile Robotica Applicatie Sensoring HEALTH CARE LAB Scannen Visualisatie 3D Printen Simulatie Big Data Smart Textile Robotica Applicatie Sensoring Medische proeftuin en R&D centrum voor nieuwe innovaties Concept HEALTH CARE LAB Inleiding

Nadere informatie

BUSINESSPLAN VREDEMANLAB

BUSINESSPLAN VREDEMANLAB BUSINESSPLAN VREDEMANLAB Stichting Passages, mei 2009 Voorstellen voor de realisering van een fablab+ in Fryslân BUSINESSPLAN VREMANLAB STICHTING PASSAGES Afbeeldingen omslag en deze pagina: Foto s boven:

Nadere informatie

SMART COOPERATION IN INDUSTRIAL 3D PRINTING WWW.3DMAKERSZONE.COM

SMART COOPERATION IN INDUSTRIAL 3D PRINTING WWW.3DMAKERSZONE.COM AMSTERDAM METROPOLITAN AREA SMART COOPERATION IN INDUSTRIAL 3D PRINTING WWW.3DMAKERSZONE.COM WELKOM. BIJ DE 3D MAKERS ZONE METROPOOLREGIO AMSTERDAM: 1 plek alle Additive Manufacturing / 3D-Printing mogelijkheden

Nadere informatie

Hoe ontwikkel je een regionale economy?

Hoe ontwikkel je een regionale economy? 1 Hoe ontwikkel je een regionale economy? Model van 5 elementen Excellent Science World leading and accessible positions in sciences People make the difference Attracting world class scientists and talented

Nadere informatie

FabLab Zeeland. Kom langs en maak kennis. 22 oktober Projectleiders: Marleen Vermeer Alinda Mastenbroek

FabLab Zeeland. Kom langs en maak kennis. 22 oktober Projectleiders: Marleen Vermeer Alinda Mastenbroek FabLab Zeeland Kom langs en maak kennis 22 oktober Projectleiders: Marleen Vermeer Alinda Mastenbroek Waarom een FabLab in Zeeland? - Ontstaan - Visie / missie FabLab Zeeland - Businessplan - Thema s:

Nadere informatie

Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen

Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen Holland High Tech High Tech Solutions for Global Challenges Topsector High Tech Systemen en Materialen Amandus Lundqvist Voorzitter Topteam HTSM 21 maart 2014 Topteam HTSM advies toename private én publieke

Nadere informatie

Voor een actueel overzicht van de evenementen en partners kijkt u op MaritimeDelta.nl

Voor een actueel overzicht van de evenementen en partners kijkt u op MaritimeDelta.nl Hierbij ontvangt u de Update Maritime Delta Geachte heer, mevrouw, Via deze Update Maritime Delta ontvangt u een overzicht van een aantal succesvolle resultaten die samen met de partners van Maritime Delta

Nadere informatie

Propositiedocument. Business Cluster Semiconductors. - aanbevelingen -

Propositiedocument. Business Cluster Semiconductors. - aanbevelingen - Propositiedocument Business Cluster Semiconductors - aanbevelingen - Uitgevoerd in opdracht van: Business Cluster Semiconductors Nijmegen, februari 2012 Aanbevelingen A Veranker en versterk de toppen (circuits,

Nadere informatie

Business Cluster Semiconductors East Netherlands

Business Cluster Semiconductors East Netherlands Business Cluster Semiconductors East Netherlands Ledenbijeenkomst 2 november 2010 Roel Fonville Supported by Roel Fonville Ruim 30 jaar Philips: 20 jaar Philips Components & Semiconductors Ontwikkelaar

Nadere informatie

Energizing the city: Almere energy axis

Energizing the city: Almere energy axis Inhoud Energizing the city: Almere energy axis... 3 Van Noord/West naar Zuid/Ooost... 4 Energie die stroomt door de as... 5 Focus on knowledge & education... 6 Focus on innovation & experiments... 7 Focus

Nadere informatie

Diensteninnovatie: wat is dat?

Diensteninnovatie: wat is dat? Over de AWT De Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid (AWT) adviseert regering en parlement over beleid voor wetenschap, technologie en innovatie De AWT adviseert gevraagd en ongevraagd.

Nadere informatie

Fieldlabs regio Rotterdam in ontwikkeling Anton Duisterwinkel, InnovationQuarter

Fieldlabs regio Rotterdam in ontwikkeling Anton Duisterwinkel, InnovationQuarter Fieldlabs regio Rotterdam in ontwikkeling Anton Duisterwinkel, InnovationQuarter 1 Fieldlab Fieldlab is: een praktijkomgeving waarin bedrijven en kennisinstellingen doelgericht Smart Industry oplossingen

Nadere informatie

Smart City Rotterdam. Een visie op een slimme toekomst

Smart City Rotterdam. Een visie op een slimme toekomst Smart City Rotterdam Een visie op een slimme toekomst Opdracht Deze studie is verricht in opdracht van de dienst Stadsontwikkeling van de gemeente Rotterdam. Contactpersonen voor de begeleiding van deze

Nadere informatie

INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT)

INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT) INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT) 1. Opzet van het onderzoek 2. Resultaten en conclusies 3. Discussie Vraagstelling 1. Welke omvang heeft intersectorale

Nadere informatie

oprichting oprichting C.o.i.2014 3.4 kaart #1/7 Breda, city of imagineers de tijd is rijp. een initiatief van de vereniging voor de beeldindustrie

oprichting oprichting C.o.i.2014 3.4 kaart #1/7 Breda, city of imagineers de tijd is rijp. een initiatief van de vereniging voor de beeldindustrie oprichting oprichting C.o.i.2014 3.4 kaart #1/7 Breda, city of imagineers de tijd is rijp. een initiatief van de vereniging voor de beeldindustrie belofte belofte C.o.i.2014 3.4 kaart #2/7 zonder verbeelders

Nadere informatie

Plannen Economische Agenda 20113-2014

Plannen Economische Agenda 20113-2014 Plannen Economische Agenda 20113-2014 Aanvalsplan 1: Marketing regio Amersfoort: be good and tell it Wat is het doel: Gerichte marketingcampagnes starten op het gebied van ondernemen in Amersfoort en de

Nadere informatie

STICHTING RAPID MANUFACTURING CENTER CENTER FOR BUSINESS, KNOWLEDGE AND INNOVATION

STICHTING RAPID MANUFACTURING CENTER CENTER FOR BUSINESS, KNOWLEDGE AND INNOVATION STICHTING RAPID MANUFACTURING CENTER CENTER FOR BUSINESS, KNOWLEDGE AND INNOVATION MISSIE & DOEL RMCENTER RMCenter: DE plaats waar je moet zijn als je iets met RM doet of wilt gaan doen Stichting Rapid

Nadere informatie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie 11 december 2014 Het project EUregio Life Cycle Costing (EULC2) is mede mogelijk gemaakt door bijdragen van

Nadere informatie

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien een datagedreven wereld vol kansen Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien succesvolle organisaties groeien door big data 50% van de meest succesvolle organisaties Volg ons op twitter:

Nadere informatie

3D printen. Ilse Scheys Leuven 28/4/2015

3D printen. Ilse Scheys Leuven 28/4/2015 3D printen Ilse Scheys Leuven 28/4/2015 Deel I: Wat is 3D printen? Technieken, Toepassingsgebieden, Evolutie Deel II: Gevolgen van 3D printen op de economie, sociaal model, milieu Deel III: Ik wil ook

Nadere informatie

APPLAB SAMENWERKEN AAN LUCHTKWALITEIT

APPLAB SAMENWERKEN AAN LUCHTKWALITEIT APPLAB SAMENWERKEN AAN LUCHTKWALITEIT TIM FLEUMER HOGESCHOOL ROTTERDAM Docent-onderzoeker voor AppLab bij Kenniscentrum Creating010 Docent Communication and Multimedia Design t.fleumer@hr.nl Wat is AppLab

Nadere informatie

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils Visie op Valorisatie van onderzoeken naar ondernemen InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011 Maarten van Gils Agenda Persoonlijke introductie Het onderzoeken bij MICORD De overgang in

Nadere informatie

Brief aan Hans Dijkman Brief aan Han Smits De plek van het Design Institute: de analyse

Brief aan Hans Dijkman Brief aan Han Smits De plek van het Design Institute: de analyse TIM 5 Agenda Brief aan Peter Blees Innovation Asset Recovery Brief aan Hans Dijkman Brief aan Han Smits De plek van het Design Institute: de analyse Brief aan Hans de Gier De plek van het Design Institute

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

Economisch Manifest. Noord-Limburg

Economisch Manifest. Noord-Limburg Noord-Limburg Inleiding In de vorm van een Plan van aanpak programma Greenport Venlo heeft de Provincie najaar 2014 haar visie gegeven op de koers die men voor Noord-Limburg van belang acht: het komen

Nadere informatie

Partnership en duurzame samenwerking

Partnership en duurzame samenwerking Siemens Healthcare Partnership en duurzame samenwerking Kees Smaling CEO Siemens Healthcare Nederland Restricted Siemens 2013 All rights reserved. Partnership is een hot Page 2 Managed Equipment Service

Nadere informatie

RDM Centre of Expertise. Innovatie motor voor Stad en Haven

RDM Centre of Expertise. Innovatie motor voor Stad en Haven RDM Centre of Expertise Innovatie motor voor Stad en Haven https://www.youtube.com/watch?v=ubghpqsittc RDM Centre of Expertise RDM Centre of Expertise is een broedplaats waar studenten, onderzoekers/lectoren

Nadere informatie

Tabel 1 Aanbevelingen om de relatie met FoodValley te versterken. Overige betrokkenen ICT bedrijven, ICT Valley, BKV. situatie

Tabel 1 Aanbevelingen om de relatie met FoodValley te versterken. Overige betrokkenen ICT bedrijven, ICT Valley, BKV. situatie Samenvatting De gemeente maakt sinds 2011 onderdeel uit van de bestuurlijke regio FoodValley. In de regio FoodValley heeft elke gemeente een economisch profiel gekozen dat moet bijdragen aan de doelstelling

Nadere informatie

Atos en Cassidy Silbernagel winnaars Design for Additive Manufacturing Challenge 2016

Atos en Cassidy Silbernagel winnaars Design for Additive Manufacturing Challenge 2016 Persbericht Atos en Cassidy Silbernagel winnaars Design for Additive Manufacturing Challenge 2016 Additive World Awards uitgereikt tijdens 4 de Additive World Conference Op woensdag 23 maart heeft Jury

Nadere informatie

Internet of Things: netwerk voor kennis, onderzoek, onderwijs en ontwikkeling Samenwerking van hogescholen, kennisinstituten en industriële partners

Internet of Things: netwerk voor kennis, onderzoek, onderwijs en ontwikkeling Samenwerking van hogescholen, kennisinstituten en industriële partners Internet of Things: netwerk voor kennis, onderzoek, onderwijs en ontwikkeling Samenwerking van hogescholen, kennisinstituten en industriële partners dr. Geert de Haan 1 drs. Wim Smit 2 dr. Jan Dirk Schagen

Nadere informatie

Accountmanagement zijn de ogen en oren van het veld: zichtbaarder zijn. EZ: stop met maken van beleid. Geen woorden maar daden.

Accountmanagement zijn de ogen en oren van het veld: zichtbaarder zijn. EZ: stop met maken van beleid. Geen woorden maar daden. Resultaten Pionierlab 16 maart 2015 14 ondernemers uit de wereld van vastgoed, bedrijventerreinen, mobiliteit, zakelijke en financiële dienstverlening. Thema accountmanagement en dienstverlening Ontzorg

Nadere informatie

Congres Logistiek Slim verbinden! Tien jaar Lectoraat Logistiek: terug- en vooruitblik

Congres Logistiek Slim verbinden! Tien jaar Lectoraat Logistiek: terug- en vooruitblik Congres Logistiek Slim verbinden! Tien jaar Lectoraat Logistiek: terug- en vooruitblik Stef Weijers, Lector Logistiek en Allianties, HAN 31 januari 2013 Anno 2012 In Logistiek is 15% van de bedrijven wel

Nadere informatie

Naar meer scherpte in de Rijk-Regio agenda voor innovatiestimulering. Berry Roelofs Principal Consultant

Naar meer scherpte in de Rijk-Regio agenda voor innovatiestimulering. Berry Roelofs Principal Consultant Naar meer scherpte in de Rijk-Regio agenda voor innovatiestimulering Berry Roelofs Principal Consultant Utrecht, 17 december 2015 Goede uitgangssituatie, maar Nederland doet het goed 16 e economie van

Nadere informatie

Van denken naar doen bij A&F

Van denken naar doen bij A&F Van denken naar doen bij A&F Human Capital Agenda A&F (Regionale) economische clusters Behoeftes studenten en (potentiële) werknemers Behoeftes bedrijven A&F Aantrekkelijk werkgeverschap en imago sector

Nadere informatie

Ontwikkeling Veenendaal

Ontwikkeling Veenendaal ICT & VEENENDAAL? Ontwikkeling Veenendaal Uw ict-kennis in 9 vragen Wie van u werkt in de ICT-branche? Wie van u heeft affiniteit met ICT? Wie weet er wat.net is? Kent u het bedrijf Detron? Kent u het

Nadere informatie

BIM, WAAR STAAN WE EN HOE STAAN WE ER VOOR?

BIM, WAAR STAAN WE EN HOE STAAN WE ER VOOR? BIM, WAAR STAAN WE EN HOE STAAN WE ER VOOR? Presentatie BIM Praktijkdag 2016 Drs. Henri Busker 21 april 2016 Overzicht 1 Introductie 2 Stand van zaken BIM in Nederland en Europa 3 Wensen en behoeften 4

Nadere informatie

Platform Bèta Techniek. Connect 05 2015. Chemiedag 2015. Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken?

Platform Bèta Techniek. Connect 05 2015. Chemiedag 2015. Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken? Platform Bèta Techniek Connect 05 2015 Chemiedag 2015 Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken? Succesvolle samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven is de basis voor groei van

Nadere informatie

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Dutch industry fit for the future?! onze wereld verandert en dus ook onze industrie. met impact op economie en samenleving smart industry agenda

Nadere informatie

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland en de Provincie Gelderland 22 maart 2016 Overwegende dat: De provincie Gelderland veel waarde hecht aan de aanwezigheid van onderwijs/kennisinstellingen in haar Provincie. Uiteraard in hun functie van

Nadere informatie

Reglement Kennisvouchers Techport 12 maart 2015

Reglement Kennisvouchers Techport 12 maart 2015 Reglement Kennisvouchers 12 maart 2015 Context In het najaar van 2013 hebben de Colleges van Burgemeester en Wethouders van de drie IJmondgemeenten Beverwijk, Heemskerk en Velsen het economisch gebiedsprogramma

Nadere informatie

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot:

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: Jac. Gofers 16 april 2015 1 Smart Industry Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: de productvraag (specificaties,

Nadere informatie

In twee dagen een jaar verder

In twee dagen een jaar verder In twee dagen een jaar verder The 48 hrs by Laboratorivm Met The 48 hrs introduceert Laboratorivm een nieuwe methode om binnen 48 uur een diepgaande merkstrategie te ontwikkelen, inclusief creatieve vertalingen

Nadere informatie

Voorwaarden voor groei en ontwikkeling van het Middenen Kleinbedrijf (MKB)

Voorwaarden voor groei en ontwikkeling van het Middenen Kleinbedrijf (MKB) Voorwaarden voor groei en ontwikkeling van het Middenen Kleinbedrijf (MKB) R. Radjie 15 Februari 2011 Inhoudsopgave Definitie en gegevens MKB sector in Suriname Kwalitatieve analyse MKB sector Aanbevelingen

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS opleider

EXIN WORKFORCE READINESS opleider EXIN WORKFORCE READINESS opleider DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is om

Nadere informatie

ONDERZOEK ALS ONDERDEEL VAN HET ONTWERPEN VAN TECHNISCHE INNOVATIES. Inge Oskam i.f.oskam@hva.nl Rutger de Vries r.de.vries3@hva.

ONDERZOEK ALS ONDERDEEL VAN HET ONTWERPEN VAN TECHNISCHE INNOVATIES. Inge Oskam i.f.oskam@hva.nl Rutger de Vries r.de.vries3@hva. ONDERZOEK ALS ONDERDEEL VAN HET ONTWERPEN VAN TECHNISCHE INNOVATIES Inge Oskam i.f.oskam@hva.nl Rutger de Vries r.de.vries3@hva.nl 1 CONTENT Ontwerpen van technische innovaties Het innovatielab Cases Discussie

Nadere informatie

Business Plan. Organisatie: GIDSnetwerk Datum: 11.04.2014 Periode: 01/2014-12/2017

Business Plan. Organisatie: GIDSnetwerk Datum: 11.04.2014 Periode: 01/2014-12/2017 Business Plan Organisatie: GIDSnetwerk Datum: 11.04.2014 Periode: 01/2014-12/2017 Business Plan Agenda 1 Visie & Business Model 2 Strategie 3 Team & Organisatie 4 Implementatie 5 Financien 1. Visie & Business

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS werkgever

EXIN WORKFORCE READINESS werkgever EXIN WORKFORCE READINESS werkgever DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is om

Nadere informatie

VERGROOT JE IMPACT MET PPS! CONFERENTIE KLEINE BESTUREN PO-RAAD 9 januari 2015. Eco van Efferink

VERGROOT JE IMPACT MET PPS! CONFERENTIE KLEINE BESTUREN PO-RAAD 9 januari 2015. Eco van Efferink VERGROOT JE IMPACT MET PPS! CONFERENTIE KLEINE BESTUREN PO-RAAD 9 januari 2015 Eco van Efferink Jacqueline Vink, PPS-expert Onderwijsagenda, JOGG Schuttelaar & Partners WELKOM! Kennismaking Verwachtingen:

Nadere informatie

Valorisatie Technosprong. Paul Althuis, 10-10-2011

Valorisatie Technosprong. Paul Althuis, 10-10-2011 Valorisatie Technosprong Paul Althuis, 10-10-2011 Visie Op regionaal niveau heeft Technosprong over 2010-2016 bijgedragen aan de realisatie van een optimaal starterklimaat in een regio vol open innovatie

Nadere informatie

PROJECT PRESENTATIE TIM-15. Project-B: Verbinden

PROJECT PRESENTATIE TIM-15. Project-B: Verbinden PROJECT PRESENTATIE TIM-15 Project-B: Verbinden 1 INTRODUCTIE Team: Louis Derks zelfstandig consultant Toon Kleinhout Koninklijke Landmacht Hans Slotema DSM Resolve René Verhoeven KvK Limburg Opdracht:

Nadere informatie

Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie. Samen naar de top!

Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie. Samen naar de top! Ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie Samen naar de top! Drs. G.M. Landheer Directeur Topsectoren en Industriebeleid

Nadere informatie

De uitkomsten van het Marketingtrendonderzoek 2014 Onno Ponfoort Rob Lindner

De uitkomsten van het Marketingtrendonderzoek 2014 Onno Ponfoort Rob Lindner De uitkomsten van het Marketingtrendonderzoek 2014 Onno Ponfoort Rob Lindner Utrecht, 24 april 2014 1 Discussie over de marketingtrends www.berenschot.nl/marketingtrends2014 #marketingtrends Marketing

Nadere informatie

Brainport Industries Campus Invalshoeken. 14-10-2015 Jaarcongres BI 2

Brainport Industries Campus Invalshoeken. 14-10-2015 Jaarcongres BI 2 Brainport Industries Campus Invalshoeken 14-10-2015 Jaarcongres BI 2 Brainport Industries Campus Sociaal 14-10-2015 Jaarcongres BI 3 Sociaal Fabriek van de Toekomst Boeien, binden en behouden van technisch

Nadere informatie

Open & Online. De (mogelijke) rollen van bibliotheken. Onderwijs

Open & Online. De (mogelijke) rollen van bibliotheken. Onderwijs Open & Online De (mogelijke) rollen van bibliotheken Onderwijs Enthousiasme om mee te werken aan het onderzoek De opkomst hier vandaag Vragen en nieuwsgierigheid Leidraad met vragen opgesteld Telefonische

Nadere informatie

Transformatie Structureel leegstaande kantoorgebouwen. Presentatie ilab Rogier Laterveer

Transformatie Structureel leegstaande kantoorgebouwen. Presentatie ilab Rogier Laterveer Transformatie Structureel leegstaande kantoorgebouwen Presentatie ilab Rogier Laterveer Voorstellen Rogier Laterveer Docent, onderzoeker en architect Kenniscentrum voor Technologie & Innovatie Initiatiefnemer

Nadere informatie

It s time for us to do something about the health of our nation

It s time for us to do something about the health of our nation It s time for us to do something about the health of our nation april 2013 Aanleiding We maken ons zorgen over de verslechterende gezondheid van onze jeugd Percentage overgewicht jongeren blijft stijgen

Nadere informatie

Uw businessmodel voor de toekomst 22 september 2014. Roland van de Pas

Uw businessmodel voor de toekomst 22 september 2014. Roland van de Pas Uw businessmodel voor de toekomst 22 september 2014 Roland van de Pas Even voorstellen Adviseur MKB (industrie en creatieve industrie) Focus: Roland.vande.Pas@kvk.nl www.linkedin.com/pub/roland-van-de-pas

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Amsterdam, 26 januari 2016 1 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 Waarom circulair? 6 Nederland Circulair! 7

Nadere informatie

AVANS HOGESCHOOL. Nies Rijnders Manager of Centre of Expertise for Sustainable Business

AVANS HOGESCHOOL. Nies Rijnders Manager of Centre of Expertise for Sustainable Business Economische opgave Internationalisering - Kennis: wat gebeurt daar? - Verzoek van het bedrijfsleven uit de Osse Haven: logistieke hub - Internationale bedrijven naar Oss - Platform om andere partijen te

Nadere informatie

Minicongres Finishing

Minicongres Finishing Minicongres Finishing Aluminium Centrum Houten 29 september 2010 Erik van Westing Program Manager 2 M2i Introductie Innovatie Programma Marktbehoeftes en maatschappelijke vragen Benodigde Technologische

Nadere informatie

het starters lab het Starters Lab starters4communities werkt met jong talent aan maatschappelijke innovatie.

het starters lab het Starters Lab starters4communities werkt met jong talent aan maatschappelijke innovatie. het starters lab In het Starters Lab bouwen jonge talenten in teams sociale ondernemingen. Samen sterker! Jij bent: starters4communities werkt met jong talent aan starters4communities presenteert het Starters

Nadere informatie

Creativiteit in zakelijkheid. Matthijs Bobeldijk 17 juni 2013

Creativiteit in zakelijkheid. Matthijs Bobeldijk 17 juni 2013 Creativiteit in zakelijkheid Matthijs Bobeldijk 17 juni 2013 Welkom! Vandaag deel ik met jullie een reisverslag Langs 4 centra uit de eerste generatie 4 Met deze centra hadden wij een workshop over nieuwe

Nadere informatie

Gezonde School. Conferentie MBO Vitaal voor leren en werken 7 april Anneke Meijer

Gezonde School. Conferentie MBO Vitaal voor leren en werken 7 april Anneke Meijer Gezonde School Conferentie MBO Vitaal voor leren en werken 7 april Anneke Meijer Programma Workshop Wat is Gezonde School? Gezonde School Fryslân Handleiding Centrum Gezond Leven Gezonde School in het

Nadere informatie

NOTITIE TECHLAB NIJMEGEN. - Voorjaar 2014 -

NOTITIE TECHLAB NIJMEGEN. - Voorjaar 2014 - NOTITIE TECHLAB NIJMEGEN - Voorjaar 2014 - Realisatie en ontwikkeling Techlab Nijmegen Inleiding Na jaren werken, wachten en voorbereiden is het Techlab, als onderdeel van JuniorTechnovium gerealiseerd;

Nadere informatie

ESA and architects team up to design method of 3D-printing lunar bases

ESA and architects team up to design method of 3D-printing lunar bases ESA and architects team up to design method of 3D-printing lunar bases Giant NASA spider robots could 3D print lunar base Welkom bij de Digitale Revolutie 3D Printen ons monetaire systeem zal doen veranderen

Nadere informatie

BLIJVEND STRUCTUREEL TEKORT AAN DIGITAL EXPERTS!

BLIJVEND STRUCTUREEL TEKORT AAN DIGITAL EXPERTS! ICT BLIJVEND STRUCTUREEL TEKORT AAN DIGITAL EXPERTS! Persconferentie 4 juni 2013 AXA Brussel Agenda 1. Resultaten van de enquête 2013 over de arbeidsmarkt voor digital experts 2. AXA 3. Actiepunten en

Nadere informatie

Kansen voor ICT bedrijven in Noordoost Brabant. Themasessie 11 oktober Rob Beijleveld, ICT media Martin van der Broek, gemeente s-hertogenbosch

Kansen voor ICT bedrijven in Noordoost Brabant. Themasessie 11 oktober Rob Beijleveld, ICT media Martin van der Broek, gemeente s-hertogenbosch Kansen voor ICT bedrijven in Noordoost Brabant Themasessie 11 oktober Rob Beijleveld, ICT media Martin van der Broek, gemeente s-hertogenbosch Inhoud workshop Even voorstellen Wat is er in de regio? Martkontwikkelingen;

Nadere informatie

SIG Research Information & SURF programma Open Access OPTIMAAL BENUTTEN DOOR AFSTEMMING

SIG Research Information & SURF programma Open Access OPTIMAAL BENUTTEN DOOR AFSTEMMING SIG Research Information & SURF programma Open Access OPTIMAAL BENUTTEN DOOR AFSTEMMING Samenwerken, Open Access en Data voor onderzoek 23 maart 2015 SIG Research Information: stand van zaken De SIG-RI

Nadere informatie

Cluster Agro en Food Regio Zwolle

Cluster Agro en Food Regio Zwolle Cluster Agro en Food Regio Zwolle Dé proeftuin voor duurzame, innovatieve systemen en nieuwe verdienmodellen: een living lab voor Agro en Food Cluster Agro en Food Regio Zwolle Werk en innovatie Sterk

Nadere informatie

De genetwerkte drukkerij. Nieuwegein 22 september 2011

De genetwerkte drukkerij. Nieuwegein 22 september 2011 De genetwerkte drukkerij Nieuwegein 22 september 2011 Besloten of verbonden Computer (1990) Netwerk De besloten drukkerij Product machine fit: Beschikbare machines Kostprijs Planning Beperkingen Switchverschillen,

Nadere informatie

Workshop Ondernemerschap

Workshop Ondernemerschap HBO Congres 17 april 2014 Workshop Ondernemerschap Geert-Jan Sweers Onno Bieleman - Hogeschool van Arnhem en Nijmegen - Birch Consultants 1 Onderzoek en ondernemerschap Lectoraten (t=539) 90% 5% 5% Lectoraten

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Utrecht, 21 oktober 2015 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 RACE programma 6 Sectoranalyse

Nadere informatie

Strategisch en tactisch advies van hoog niveau

Strategisch en tactisch advies van hoog niveau Strategisch en tactisch advies van hoog niveau Mark Jenniskens MARK JENNISKENS, SENIOR CONSULTANT MOBILE ENTERPRISE M.Jenniskens@strict.nl 06-54 24 69 57 @markjenniskens www.linkedin.com/in/markjenniskens

Nadere informatie

Inleiding MCN. Cees van Duyvendijk, Voorzitter Bestuur MCN Maritime Maintenance Conferentie, Den Helder 28 november 2013. www.maritimecampus.

Inleiding MCN. Cees van Duyvendijk, Voorzitter Bestuur MCN Maritime Maintenance Conferentie, Den Helder 28 november 2013. www.maritimecampus. Inleiding MCN Cees van Duyvendijk, Voorzitter Bestuur MCN Maritime Maintenance Conferentie, Den Helder 28 november 2013 Missie: Het duurzaam aanwenden van de zee en haar omgeving ten behoeve van het langdurig

Nadere informatie

Betere software kwaliteit begint in het onderwijs. Frens Vonken f.vonken@fontys.nl Leo van der Aalst l.vanderaalst@fontys.nl

Betere software kwaliteit begint in het onderwijs. Frens Vonken f.vonken@fontys.nl Leo van der Aalst l.vanderaalst@fontys.nl Betere software kwaliteit begint in het onderwijs Frens Vonken f.vonken@fontys.nl Leo van der Aalst l.vanderaalst@fontys.nl 1 Programma Context - Fontys Hogeschool ICT - Lectoraat kwaliteit en testen Kwaliteit

Nadere informatie

uitgroeien tot een Vlaamse, Europese en internationale topregio met economische creativiteit als concept voor meer welvaart en welzijn in de regio.

uitgroeien tot een Vlaamse, Europese en internationale topregio met economische creativiteit als concept voor meer welvaart en welzijn in de regio. Flanders Smart Hub 1. Waarom dit project? 2. Wie maakt deel uit van dit project? 3. Vanwaar komt de naam? 4. Het vertrekpunt van het project 5. Actiedomeinen 6. Wat zijn onze doelstellingen? 7. Logistiek

Nadere informatie

Kader Stedelijke Ontwikkeling

Kader Stedelijke Ontwikkeling Presentatie Hans Beekman MCD Open College Gemeenten Kader Stedelijke Ontwikkeling De prospectus van de stad 11 juni 2013 Aanleiding Eerdere opdracht nieuwe nota Grondbeleid (rekenkamerrapport Grond voor

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Verslag Missie Taiwan & China 1 tot en met 6 december 2012 BIJLAGE 11

gemeente Eindhoven Verslag Missie Taiwan & China 1 tot en met 6 december 2012 BIJLAGE 11 gemeente Eindhoven Economie & Cultuur Behandeld door mw. N. Verstraeten BIJLAGE 11 Verslag Missie Taiwan & China 1 tot en met 6 december 2012 1. Inleiding 2. Doelstelling 3. Programma 4. Deelnemers 5.

Nadere informatie

Innovatie, valorisatie en ondernemerschap 2020. CvB 24-08-2015

Innovatie, valorisatie en ondernemerschap 2020. CvB 24-08-2015 Innovatie, valorisatie en ondernemerschap 2020 CvB 24-08-2015 Innovatie, valorisatie en ondernemerschap Bestaand Kenniscentrum Ondernemerschap Center of Entrepreneurship Value050 Incubator Cube050 Hanze

Nadere informatie

drs. André van der Leest projectleider teqnow EXPLORING THE WORLD OF NEW TECHNOLOGY

drs. André van der Leest projectleider teqnow EXPLORING THE WORLD OF NEW TECHNOLOGY drs. André van der Leest projectleider teqnow EXPLORING THE WORLD OF NEW TECHNOLOGY Vroeger was de wereld een stuk overzichtelijker Nu 3D printen (AM) 3D printen stand van zaken 3D printen stand van

Nadere informatie

Samen sterker voor Woudenberg!

Samen sterker voor Woudenberg! Kick-off bijeenkomst Samen sterker voor Woudenberg! WELKOM Brainstorm-avond Samen Sterker voor Woudenberg DES Woudenberg RBT Heuvelrug & Vallei woensdag 16 september 2015 Agenda 19.00 u Inloop & ontvangst

Nadere informatie

WORKSHOP Opstellen van een plan voor een succesvolle PPS. Platform Bèta Techniek Matthijs Bobeldijk 11 december 2013 Veldhoven

WORKSHOP Opstellen van een plan voor een succesvolle PPS. Platform Bèta Techniek Matthijs Bobeldijk 11 december 2013 Veldhoven WORKSHOP Opstellen van een plan voor een succesvolle PPS Platform Bèta Techniek Matthijs Bobeldijk 11 december 2013 Veldhoven De komende 1,5 uur behandelen we met elkaar hoe je een succesvol PPS plan kunt

Nadere informatie

Programmalijnen. Stichting izovator:

Programmalijnen. Stichting izovator: Programmalijnen Stichting izovator 2014 Stichting izovator, 27 november Stichting izovator: Oude Amersfoortseweg 121 1212 AA Hilversum E-mailadres: info@izovator.nl Website: www.izovator.nl 1 1. Context

Nadere informatie

VAN BELEID NAAR BUSINESS Een methode om écht te gaan ondernemen

VAN BELEID NAAR BUSINESS Een methode om écht te gaan ondernemen VAN BELEID NAAR BUSINESS Een methode om écht te gaan ondernemen AANLEIDING De creatieve industrie is een sector die de economische en culturele waarde van betekenis centraal stelt en exploiteert. Deze

Nadere informatie

MASTERCLASS. Haal meer uit uw MVO. communicatie en zelfverklaring. 2 keer eerder met succes uitgevoerd.

MASTERCLASS. Haal meer uit uw MVO. communicatie en zelfverklaring. 2 keer eerder met succes uitgevoerd. MASTERCLASS Haal meer uit uw MVO communicatie en zelfverklaring 2 keer eerder met succes uitgevoerd. DOEL EN AMBITIE Deze masterclass vergroot uw inzichten in de communicatie- en businesskansen van MVO.

Nadere informatie

1-6. Het begeleiden van een compleet project tot een optimale oplossing is mijn passie!

1-6. Het begeleiden van een compleet project tot een optimale oplossing is mijn passie! 1-6 Erik Leonard Erik Leonard Oosterhout (NB) 06 4601 5431 erik.leonard@gmail.com www.linkedin.com/in/erikleonard Wie is Erik? Ik houd me graag bezig met projecten en vraagstukken die opgelost kunnen worden

Nadere informatie

Fontys Educational Designer Mindz (FED Mindz) Projectplan. Visie

Fontys Educational Designer Mindz (FED Mindz) Projectplan. Visie Visie We leven in een wereld die sterk veranderlijk is. Er ligt een grote verantwoordelijkheid bij docenten om de nieuwe generaties als competente rebellen klaar te stomen voor een onbekende toekomst waarin

Nadere informatie

Symposium Groene chemie in de delta

Symposium Groene chemie in de delta DPI Value Centre als onderdeel van TKI SPM en het valorisatienetwerk 2.0 Symposium Groene chemie in de delta A. Brouwer, 12 November 2012 TKI Smart Polymeric Materials Topresearch in polymeren 5-10 jaar

Nadere informatie

HAN en duurzame energie

HAN en duurzame energie Beroepsonderwijs tijdens de energie transitie HAN en duurzame energie Van buiten naar binnen. Tinus Hammink programma-manager SEECE Hogeschool van Arnhem en Nijmegen HBO en topsectoren; keuze van HAN 1.

Nadere informatie

High Tech Sector Arbeidsmarkt en Onderwijs

High Tech Sector Arbeidsmarkt en Onderwijs High Tech Sector Arbeidsmarkt en Onderwijs Presentatie Raad van Advies Engineering, 14 april 2011 Jos Gunsing Lector Mechatronica Academie voor Technologie en Management Avans Hogeschool Mechatronica?!

Nadere informatie

BUILDING G100. donderdag 19 juni 2014 Ministerie van Defensie Lunettenkazerne Vught

BUILDING G100. donderdag 19 juni 2014 Ministerie van Defensie Lunettenkazerne Vught BUILDING G100 donderdag 19 juni 2014 Ministerie van Defensie Lunettenkazerne Vught Uw gastheer ing. Roelof Schoonebeek teamleider werktuigbouwkunde Ministerie van Defensie Dienst Vastgoed Defensie Eerst

Nadere informatie

Groeien met clusters

Groeien met clusters Bon Uijting innovatieadviseur Groeien met clusters Duurzaam samenwerken als versneller voor nieuwe waardecreatie in de zorg SamenwerkingsTOP 28 nov. 2013 - Utrecht 27-11-2013 Syntens? 1 januari 2014 gaat

Nadere informatie

Gids van ICT aanbieders Rotterdam en omstreken

Gids van ICT aanbieders Rotterdam en omstreken 2005 Gids van ICT aanbieders Rotterdam en omstreken Vraag naar ICT in Rotterdam Aanbod ICT in Rotterdam MKB & ICT intensieve Bedrijven Koppelen Vraag & Aanbod ICT bedrijven Halen,bevorderen en behouden

Nadere informatie

Groeien door samenwerken

Groeien door samenwerken Samenwijs en verder Hoe kan het onderwijs een bijdrage leveren aan de duurzame maatschappelijke innovatie vanuit het concept Samenwijs? Roeland Hogt (Automotive, RDM CoE, Kenniscentrum RDM, ACE) Ism Ans

Nadere informatie

Het bedrijfsleven in de regio centraal. Detail Ontwerp nieuwe Kamer van Koophandel

Het bedrijfsleven in de regio centraal. Detail Ontwerp nieuwe Kamer van Koophandel Het bedrijfsleven in de regio centraal Detail Ontwerp nieuwe Kamer van Koophandel KvK Den Haag, KvK Rotterdam, KvK Zuidwest Nederland & Syntens maart 2013 KvK verandert mee met maatschappij Samenleving

Nadere informatie